1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B TWEEDE RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 22 juni 1988
tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende het directe verze-
keringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche, tot vaststelling vanbepalingen ter bevordering van de daadwerkelijke uitoefening van het vrij verrichten van dien-
sten en houdende wijziging van Richtlijn 73/239/EEG
(88/357/EEG)
(PB L 172 van 4.7.1988, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1Richtlijn 90/618/EEG van de Raad van 8 november 1990 L 330 44 29.11.1990
▼B
TWEEDE RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 22 juni 1988
tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen
betreffende het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering vande levensverzekeringsbranche, tot vaststelling van bepalingen terbevordering van de daadwerkelijke uitoefening van het vrij
verrichten van diensten en houdende wijziging van Richtlijn 73/
239/EEG
(88/357/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 57, lid 2, en artikel 66,
Gezien het voorstel van de Commissie(1),
In samenwerking met het Europese Parlement(2),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité(3),
Overwegende dat de interne verzekeringsmarkt tot ontwikkeling moet
worden gebracht en dat, om dat doel te bereiken, voor de verzekerings-
ondernemingen die hun hoofdkantoor binnen de Gemeenschap hebben
het verrichten van diensten in de Lid-Staten moet worden vergemakke-lijkt, en zodoende aan de verzekeringnemers de mogelijkheid moetworden geboden om niet alleen op in hun land gevestigde verzekeraarseen beroep te doen, maar ook op verzekeraars die hun hoofdkantoor inde Gemeenschap hebben en in andere Lid-Staten zijn gevestigd;
Overwegende dat overeenkomstig het Verdrag iedere discriminatoire
behandeling inzake het verrichten van diensten, gebaseerd op deomstandigheid dat een onderneming niet is gevestigd in de Lid-Staatwaar de dienst wordt verricht, sinds het einde van de overgangsperiodeverboden is; dat dit verbod geldt voor het verrichten van diensten door
iedere vestiging van een onderneming in de Gemeenschap: hoofdkan-
toor, agentschap of bijkantoor;
Overwegende dat om praktische redenen het verrichten van diensten
moet worden omschreven, rekening houdend met enerzijds de vestigingvan de verzekeraar, en anderzijds de plaats waar het risico gelegen is;dat derhalve eveneens een omschrijving moet worden gegeven van de
plaats waar het risico gelegen is; dat bovendien de werkzaamheden
door middel van vestiging moeten worden onderscheiden van de werk-zaamheden in het kader van het vrij verrichten van diensten;
Overwegende dat de Eerste Richtlijn 73/239/EEG van de Raad van 24
juli 1973 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepa-
lingen betreffende de toegang tot het directe verzekeringsbedrijf, met
uitzondering van de levensverzekeringsbranche, en de uitoefeningdaarvan(
4), hierna te noemen eerste richtlijn, laatstelijk gewijzigd bij
Richtlijn 87/344/EEG(5), moet worden aangevuld, inzonderheid om de
controlebevoegdheden en -middelen van de toezichthoudende autori-teiten nader te omschrijven; dat bovendien specifieke bepalingen
moeten worden vastgesteld betreffende de toegang tot, de uitoefening
van en het toezicht op de werkzaamheden in het kader van hetverrichten van diensten;
Overwegende dat aan de verzekeringnemers die wegens hun hoedanig-
heid of grootte of wegens de aard van het te verzekeren risico geen
bijzondere bescherming nodig hebben in de Lid-Staat waar het risico
is gelegen, totale vrijheid moet worden verleend om een beroep tedoen op een zo ruim mogelijke verzekeringsmarkt; dat voorts een1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 2
(1) PB nr. C 32 van 12. 2. 1976, blz. 2.
(2) PB nr. C 36 van 13. 2. 1978, blz. 14, PB nr. C 167 van 27. 6. 1988 en
besluit van 15 juni 1988 (nog niet bekendgemaakt in het Publikatieblad).
(3) PB nr. C 204 van 30. 8. 1976, blz. 13.
(4) PB nr. L 228 van 16. 8. 1973, blz. 3.
(5) PB nr. L 185 van 4. 7. 1987, blz. 77.
▼B
adequate bescherming moet worden gegarandeerd voor de andere
verzekeringnemers;
Overwegende dat het streven naar bescherming van de verzekeringne-
mers en voorkoming van distorsies van de mededinging een coördinatierechtvaardigt van de in de eerste richtlijn bedoelde congruentieregels;
Overwegende dat de in de Lid-Staten vigerende bepalingen op het
gebied van het op de verzekeringsovereenkomst toepasselijke recht
uiteenlopend blijven; dat de vrijheid om als op de overeenkomst
toepasselijk recht een ander recht te kiezen dan dat van de Lid-Staatwaar het risico is gelegen, in bepaalde gevallen kan worden verleendop grond van regels die rekening houden met de specifieke omstandig-heden;
Overwegende dat de verplichte verzekeringen moeten worden opge-
nomen in het toepassingsgebied van deze richtlijn, waarbij evenwelmoet worden geëist dat de overeenkomst betreffende een dergelijke
verzekering in overeenstemming is met de specifieke bepalingen
betreffende deze verzekering, vastgesteld door de Lid-Staat die deverzekeringsplicht oplegt;
Overwegende dat de bepalingen van de eerste richtlijn betreffende
portefeuille-overdracht moeten worden versterkt en aangevuld metbepalingen die specifiek betrekking hebben op de overdracht van deportefeuille van in het kader van dienstverrichting gesloten overeen-komsten aan een andere onderneming;
Overwegende dat van het toepassingsgebied van de bijzondere bepa-
lingen inzake het vrij verrichten van diensten bepaalde risico's moeten
worden uitgesloten ten aanzien waarvan de specifieke regels die door
de autoriteiten van de Lid-Staten zijn vastgesteld, wegens hun aard enhun sociale gevolgen de toepassing van die bepalingen vooralsnogminder passend maken; dat deze uitsluitingen derhalve na een bepaaldeperiode van toepassing van de richtlijn opnieuw moeten worden bezien;
Overwegende dat bij de huidige stand van de coördinatie aan de Lid-
Staten de bevoegdheid moet worden verleend om ter bescherming vande verzekeringnemers de gelijktijdige uitoefening van werkzaamheden
in het kader van het vrij verrichten van diensten en werkzaamheden in
het kader van vestiging te beperken; dat in een dergelijke beperkingniet kan worden voorzien in de gevallen waarin de verzekeringnemersdie bescherming niet behoeven;
Overwegende dat de toegang tot het vrij verrichten van diensten moet
worden onderworpen aan procedures die garanderen dat de verzeke-ringsonderneming de bepalingen in acht neemt betreffende zowel de
financiële garanties als de verzekeringsvoorwaarden; dat deze proce-
dures kunnen worden versoepeld voor zover de werkzaamheden in hetkader van dienstverrichting betrekking hebben op verzekeringnemersdie wegens hun hoedanigheid of grootte of wegens de aard van het teverzekeren risico geen bijzondere bescherming behoeven in de Lid-Staat waar het risico is gelegen;
Overwegende dat een bijzondere samenwerking op het terrein van het
vrij verrichten van diensten moet worden ingesteld tussen de bevoegde
toezichthoudende autoriteiten van de Lid-Staten onderling en tussen
deze autoriteiten en de Commissie; dat tevens een sanctieregelingmoet worden ingesteld die van toepassing is wanneer de ondernemingdie diensten verricht, zich niet voegt naar de bepalingen van de Lid-Staat van dienstverrichting;
Overwegende dat in afwachting van een latere coördinatie de techni-
sche voorzieningen moeten worden onderworpen aan de regels en hettoezicht van de Lid-Staat van dienstverrichting wanneer de werkzaam-
heden in het kader van dienstverrichting risico's betreffen waarvoor de
Lid-Staat waarvoor de dienstverrichting bestemd is, de verzekeringne-mers een bijzondere bescherming wil bieden; dat de technischevoorzieningen daarentegen onderworpen blijven aan de regels en hettoezicht van de Lid-Staat waar de verzekeraar is gevestigd wanneerdit streven naar bescherming van de verzekeringnemer niet gegrond is;1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 3
▼B
Overwegende dat in sommige Lid-Staten de verzekeringstransacties
niet zijn onderworpen aan enige vorm van indirecte belasting, terwijlin de meeste Lid-Staten bijzondere heffingen en andere vormen van
belasting, extra heffingen bestemd voor compensatie-instellingen daar-
onder begrepen, van toepassing zijn; dat deze heffingen en belastingenin de Lid-Staten waar zij gelden, qua structuur en tarieven aanzienlijkverschillen; dat voorkomen moet worden dat de bestaande verschillenernstige concurrentiedistorsies tussen de Lid-Staten met zich brengen
op het gebied van verzekeringsdiensten; dat onder voorbehoud van
een latere harmonisatie de toepassing van de belastingregeling enandere door de Lid-Staat waar het risico is gelegen vastgesteldevormen van belasting een dergelijk bezwaar kan ondervangen en dathet de taak van de Lid-Staten is de nadere regels voor het innen vandeze heffingen en belastingen vast te stellen;
Overwegende dat voorkomen moet worden dat het gebrek aan coördi-
natie bij de toepassing van deze richtlijn en van Richtlijn 78/473/EEGvan de Raad van 30 mei 1978 tot coördinatie van de wettelijke enbestuursrechtelijke bepalingen op het gebied van de communautaireco-assurantie(
1) ertoe leidt dat in elke Lid-Staat drie verschillende rege-
lingen bestaan; dat te dien einde de risico's die in het kader van
communautaire co-assurantie kunnen worden verzekerd, moetenworden omschreven aan de hand van de criteria die gelden voor degrote risico's in deze richtlijn;
Overwegende dat volgens artikel 8C van het Verdrag rekening dient te
worden gehouden met de inspanning die bepaalde volkshuishoudingen
met verschillen in ontwikkeling zich moeten getroosten; dat dan ookaan bepaalde Lid-Staten een overgangsregeling moet worden toege-staan waardoor de bepalingen van de richtlijn die specifiek betrekkinghebben op het vrij verrichten van diensten, geleidelijk kunnen wordentoegepast,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
TITEL I
Algemene bepalingen
Artikel 1
Deze richtlijn heeft tot doel:
a) aanvulling van de eerste richtlijn (73/239/EEG);
b) vaststelling van de bijzondere bepalingen aangaande het vrij
verrichten van diensten voor de in de eerste richtlijn bedoelde verze-keringsondernemingen en -branches.
Artikel 2
In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder:
a) eerste richtlijn:
Richtlijn 73/239/EEG;
b) onderneming:
— voor de toepassing van de titels I en II
iedere onderneming waaraan overeenkomstig artikel 6 of artikel
23 van de eerste richtlijn vergunning is verleend;
— voor de toepassing van de titels III en V
iedere onderneming waaraan overeenkomstig artikel 6 van de
eerste richtlijn vergunning is verleend;
c) vestiging:
hoofdkantoor, agentschap of bijkantoor van een onderneming, met
inachtneming van artikel 3;1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 4
(1) PB nr. L 151 van 7. 6. 1978, blz. 25.
▼B
d) Lid-Staat waar het risico is gelegen:
— de Lid-Staat waar de goederen zich bevinden, wanneer de verze-
kering betrekking heeft hetzij op onroerend goed, hetzij oponroerend goed en op de inhoud daarvan, voor zover deze door
dezelfde verzekeringspolis wordt gedekt;
— de Lid-Staat van registratie, wanneer de verzekering betrekking
heeft op voer- en vaartuigen van om het even welke aard;
— de Lid-Staat waar de verzekeringnemer de overeenkomst heeft
gesloten, indien het overeenkomsten betreft met een looptijd
van vier maanden of minder die betrekking hebben op tijdens
een reis of vakantie gelopen risico's, ongeacht de branche;
— de Lid-Staat waar de verzekeringnemer zijn gewone verblijf-
plaats heeft, of, indien de verzekeringnemer een rechtspersoonis, de Lid-Staat waar zich de vestiging van deze rechtspersoon
bevindt waarop de overeenkomst betrekking heeft, in alle
gevallen die niet uitdrukkelijk zijn genoemd in de vorige stree-pjes;
e) Lid-Staat van de vestiging:
de Lid-Staat waar de vestiging die het risico dekt, is gelegen;
f) Lid-Staat van dienstverrichting:
de Lid-Staat waar het risico is gelegen, wanneer het wordt gedekt
door een in een andere Lid-Staat gelegen vestiging.
Artikel 3
Voor de toepassing van de eerste richtlijn en van deze richtlijn wordt
met een agentschap of bijkantoor gelijkgesteld, elke duurzame aanwe-
zigheid van een onderneming op het grondgebied van een Lid-Staat,ook indien die aanwezigheid niet de vorm heeft van een bijkantoor ofeen agentschap, maar enkel bestaat uit een bureau, beheerd door eigenpersoneel van de onderneming of door een zelfstandig persoon die
echter gemachtigd is duurzaam voor die onderneming op te treden
zoals een agentschap zou doen.
Artikel 4
In de zin van deze richtlijn en van de eerste richtlijn omvatten de alge-
mene en bijzondere voorwaarden van de verzekeringspolissen niet despecifieke voorwaarden die bestemd zijn om in een afzonderlijk gevalrekening te houden met de bijzondere aspecten van het te dekkenrisico.
TITEL II
Bepalingen ter aanvulling van de eerste richtlijn
Artikel 5
Artikel 5 van de eerste richtlijn wordt met het volgende onderdeel
aangevuld:
„d) grote risico's
i) de risico's die behoren tot de in de bijlage onder A, 4, 5, 6,
7, 11 en 12, vermelde branches;
ii) de risico's die behoren tot de in de bijlage onder A, 14 en
15, vermelde branches wanneer de verzekeringnemer in hetkader van een bedrijf of beroep een industriële of commer-ciële activiteit dan wel een vrij beroep uitoefent en hetrisico daarop betrekking heeft;
iii) de risico's die behoren tot de in de bijlage onder A, 8, 9, 13
en 16, vermelde branches voor zover de verzekeringnemerten minste twee van de drie volgende criteria overschrijdt:
1efase: tot en met 31 december 1992:
— balanstotaal: 12,4 miljoen Ecu
— netto-omzet: 24 miljoen Ecu1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 5
▼B
— gemiddeld personeelsbestand gedurende het boekjaar:
500.
2efase:vanaf 1 januari 1993:
— balanstotaal: 6,2 miljoen Ecu,
— netto-omzet: 12,8 miljoen Ecu,
— gemiddeld personeelsbestand gedurende het boekjaar:
250.
Wanneer de verzekeringnemer deel uitmaakt van een groep
maatschappijen waarvan de geconsolideerde jaarrekening
overeenkomstig Richtlijn 83/349/EEG(1) wordt opgesteld,
worden de bovengenoemde criteria op basis van de gecon-solideerde rekening toegepast.
Iedere Lid-Staat kan aan de onder iii) genoemde categorie
de risico's toevoegen die door beroepsverenigingen, jointventures of tijdelijke verenigingen worden verzekerd.”.
Artikel 6
Voor de toepassing van artikel 15, lid 2, eerste alinea, en artikel 24 van
de eerste richtlijn, voegen de Lid-Staten zich naar bijlage 1 bij dezerichtlijn voor wat betreft de congruentieregels.
Artikel 7
1. Het recht dat van toepassing is op de in deze richtlijn bedoelde
verzekeringsovereenkomsten ter dekking van in de Lid-Staten gelegen
risico's, wordt vastgesteld overeenkomstig de volgende bepalingen:
a) Wanneer de verzekeringnemer zijn gewone verblijfplaats of zijn
hoofdbestuur heeft op het grondgebied van de Lid-Staat waar hetrisico is gelegen, is op de verzekeringsovereenkomst het recht vandeze Lid-Staat van toepassing. Indien zulks volgens het recht vandeze Staat mogelijk is, kunnen de partijen evenwel het recht van
een ander land kiezen.
b) Wanneer de verzekeringnemer niet zijn gewone verblijfplaats of zijn
hoofdbestuur heeft in de Lid-Staat waar het risico is gelegen,kunnen de partijen bij de verzekeringsovereenkomst kiezen tussen
toepassing van het recht van de Lid-Staat waar het risico is gelegen
of van dat van het land waar de verzekeringnemer zijn gewoneverblijfplaats of zijn hoofdbestuur heeft.
c) Wanneer de verzekeringnemer in het kader van een bedrijf of
beroep een commerciële of industriële activiteit dan wel een vrij
beroep uitoefent en de overeenkomst twee of meer risico's dekt diemet deze activiteit verband houden en in verschillende Lid-Statenzijn gelegen, strekt de vrijheid van keuze van het op de overeen-komst toepasselijke recht zich uit tot het recht van deze Lid-Statenen van het land waar de verzekeringnemer zijn gewone verblijf-
plaats of zijn hoofdbestuur heeft.
d) Niettegenstaande het bepaalde onder b) en c), kunnen de partijen,
wanneer de in die onderdelen bedoelde Lid-Staten een grotere vrij-heid voor de keuze van het op de overeenkomst toepasselijke recht
toestaan, zich op deze vrijheid beroepen.
e) Niettegenstaande het bepaalde onder a), b) en c), kunnen de
partijen, wanneer de door de overeenkomst gedekte risico's beperktzijn tot schadegevallen die zich kunnen voordoen in een andere Lid-
Staat dan de Lid-Staat waar het risico is gelegen, als omschreven in
artikel 2, onder d), altijd het recht van eerstgenoemde Lid-Staatkiezen.
f) Voor de risico's bedoeld in artikel 5, onder d), i), van de eerste
richtlijn, kunnen de partijen bij de overeenkomst onverschillig welk
recht kiezen.
g) De rechtskeuze door partijen in de onder a) en f) bedoelde gevallen
laat, wanneer alle overige elementen van het geval op het tijdstip1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 6
(1) PB nr. L 193 van 18. 7. 1983, blz. 1.
▼B
van deze keuze met een enkele Lid-Staat zijn verbonden, onverlet
de dwingende bepalingen van deze Lid-Staat, te weten de bepa-lingen waarvan volgens het recht van deze Lid-Staat niet bij
overeenkomst mag worden afgeweken.
h) De in de vorige onderdelen bedoelde rechtskeuze moet uitdrukkelijk
zijn gedaan of voldoende duidelijk blijken uit de bepalingen van de
overeenkomst of de omstandigheden van het geval. Zo niet, ofindien geen keuze is gedaan, wordt de overeenkomst beheerst doorhet recht van het land waarmee zij het nauwst is verbonden van allevolgens de vorige onderdelen in aanmerking komende landen.
Indien evenwel een deel van de overeenkomst kan worden afge-
scheiden en dit deel nauwer verbonden is met een ander van devolgens de vorige onderdelen in aanmerking komende landen, kanhierop bij wijze van uitzondering het recht van dat andere landworden toegepast. Aangenomen wordt dat de overeenkomst hetnauwst is verbonden met de Lid-Staat waar het risico is gelegen.
i) Indien een Staat uit meer dan een territoriale eenheid bestaat en elke
eenheid daarvan eigen rechtsregels voor verbintenissen uit overeen-
komst bezit, wordt voor de vaststelling van het overeenkomstig deze
richtlijn, toe te passen recht iedere eenheid als een land beschouwd.
Een Lid-Staat waarbinnen verschillende territoriale eenheden eigen
rechtsregels voor verbintenissen uit overeenkomst bezitten, is nietverplicht de bepalingen van deze richtlijn toe te passen opconflicten tussen het recht van deze eenheden.
2. Dit artikel laat de toepassing onverlet van de bepalingen van het
land van de rechter die, ongeacht het op de overeenkomst toepasselijkerecht, het geval dwingend beheersen.
Indien het recht van een Lid-Staat daarin voorziet, kan gevolg worden
toegekend aan de dwingende bepalingen van het recht van de Lid-Staat
waar het risico is gelegen of van een Lid-Staat die de verzekerings-plicht oplegt, indien en voor zover die bepalingen volgens het rechtvan deze landen toepasselijk zijn, ongeacht het recht dat de overeen-komst beheerst.
Wanneer de overeenkomst risico's dekt die gelegen zijn in meer dan
één Lid-Staat, wordt voor de toepassing van dit lid de overeenkomstbeschouwd als bestaande uit verscheidene overeenkomsten waarvanelk betrekking heeft op één Lid-Staat.
3. Behoudens het in de voorgaande leden bepaalde, passen de Lid-
Staten op de in deze richtlijn bedoelde verzekeringsovereenkomstende algemene bepalingen van hun internationaal privaatrecht inzakeverbintenissen uit overeenkomst toe.
Artikel 8
1. Onder de in dit artikel omschreven voorwaarden kunnen de verze-
keringsondernemingen overeenkomstig de bepalingen van deze richtlijnen van de eerste richtlijn overeenkomsten voor verplichte verzeke-ringen aanbieden en sluiten.
2. Wanneer een Lid-Staat de verplichting tot verzekering oplegt,
voldoet de overeenkomst slechts aan deze verplichting indien zijstrookt met de specifieke bepalingen met betrekking tot die verzekeringdie deze Lid-Staat heeft vastgesteld.
3. Wanneer bij verplichte verzekering het recht van de Lid-Staat
waar het risico is gelegen, strijdig is met het recht van de Lid-Staatdie de verplichting tot verzekering oplegt, heeft dit laatste voorrang.
4. a) Onverminderd het hierna onder b) en c) bepaalde is artikel 7, lid
2, derde alinea, van toepassing wanneer de verzekeringsovereen-komst dekking geeft in verscheidene Lid-Staten waarvan tenminste één een verplichting tot verzekering oplegt.
b) Een Lid-Staat die, op de datum van kennisgeving van deze richt-
lijn, aan iedere op zijn grondgebied gevestigde onderneming degoedkeuring van de algemene en bijzondere voorwaarden vande verplichte verzekeringen oplegt, kan, in afwijking van de arti-1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 7
▼B
kelen 9 en 18, de goedkeuring van die voorwaarden ook
opleggen aan iedere verzekeringsonderneming die een dergelijkedekking op zijn grondgebied aanbiedt onder de voorwaarden van
artikel 12, lid 1.
c) Een Lid-Staat kan, in afwijking van artikel 7, voorschrijven dat
het recht dat van toepassing is op de overeenkomst inzake eenverplichte verzekering het recht is van de Staat die de verzeke-
ringsplicht oplegt.
d) Wanneer de verzekeraar in een Lid-Staat die een verzekerings-
plicht oplegt, het beëindigen van de dekking aan de bevoegdeautoriteiten moet melden, kan deze beëindiging aan benadeeldederden slechts worden tegengeworpen onder de door de wetge-
ving van deze Lid-Staat bepaalde voorwaarden.
5. a) Elke Lid-Staat deelt de Commissie de risico's mee waarvoor zijn
wetgeving een verzekeringsplicht oplegt, en geeft daarbij het
volgende aan:
— de specifieke bepalingen betreffende deze verzekering;
— de gegevens die moeten voorkomen in de verklaring die de
verzekeraar aan de verzekerde moet afgeven, wanneer dezeLid-Staat een bewijs verlangt dat aan de verzekeringsplichtis voldaan. Elke Lid-Staat kan eisen dat onder die gegevensde verklaring van de verzekeraar voorkomt, dat de overeen-
komst in overeenstemming is met de specifieke bepalingen
betreffende deze verzekering.
b) De Commissie maakt de onder a) bedoelde gegevens bekend in
hetPublikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen .
c) Iedere Lid-Staat aanvaardt als verklaring dat aan de verzekerings-
plicht is voldaan, een document waarvan de inhoud overeenstemtmet het bepaalde onder a), tweede streepje.
Artikel 9
1. In artikel 9 en in artikel 11, lid 1, van de eerste richtlijn wordt de
laatste alinea vervangen door:
„De onder a) en b) bedoelde gegevens betreffende de algemene en
bijzondere voorwaarden en de tarieven zijn echter niet vereist metbetrekking tot de in artikel 5, onder d), bedoelde risico's.”.
2. In de artikelen 8 en 10 van de eerste richtlijn wordt lid 3
vervangen door:
„3. De huidige coördinatie belet niet dat de Lid-Staten wettelijke en
bestuursrechtelijke bepalingen handhaven of invoeren, met namebetreffende de noodzaak van een technische kennis van de bestuurders,
alsmede de goedkeuring van de statuten, van de algemene en bijzon-
dere voorwaarden van de verzekeringspolissen, van de tarieven en vanelk ander document dat voor de normale uitoefening van het toezichtvereist is.
Voor de in artikel 5, onder d), bedoelde risico's stellen de Lid-Staten
echter geen bepalingen vast waarin de goedkeuring of systematische
mededeling wordt geëist van de algemene en bijzondere voorwaardenvan de verzekeringspolissen, van de tarieven, van de formulieren enandere gedrukte documenten waarvan de onderneming gebruik wilmaken in haar betrekkingen met de verzekeringnemers. Voor hettoezicht op de naleving van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepa-
lingen betreffende deze risico's kunnen zij alleen de niet-systematische
mededeling van deze voorwaarden en andere documenten eisen, zonderdat dit vereiste voor de onderneming een voorwaarde voor de uitoefe-ning van haar werkzaamheden mag vormen.
Voor de in artikel 5, onder d), bedoelde risico's kunnen de Lid-Staten
de voorafgaande kennisgeving of de goedkeuring van voorgestelde
tariefverhogingen alleen als onderdeel van een algemeen prijscontrole-systeem handhaven of invoeren.
De huidige coördinatie belet de Lid-Staten evenmin de ondernemingen
die een vergunning aanvragen of hebben verkregen voor branche 181988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 8
▼B
onder A van de bijlage, te onderwerpen aan het toezicht op de directe
of indirecte middelen in de vorm van personeel en uitrusting, met inbe-grip van de kwalificaties van de medische staf en de kwaliteit van de
uitrusting waarover zij beschikken om hun verplichtingen die onder
deze branche vallen na te komen.”.
Artikel 10
Artikel 19 van de eerste richtlijn wordt aangevuld met het volgende lid:
„3. Iedere Lid-Staat neemt de nodige maatregelen opdat de op de
verzekeringsondernemingen toezichthoudende autoriteiten over debevoegdheden en middelen beschikken die noodzakelijk zijn omtoezicht uit te oefenen op de werkzaamheden van de op zijn grondge-
bied gevestigde verzekeringsondernemingen, met inbegrip van de
werkzaamheden die buiten dit grondgebied worden verricht, overeen-komstig de richtlijnen van de Raad betreffende deze werkzaamhedenen met het oog op de toepassing ervan.
Deze bevoegdheden en middelen moeten aan de toezichthoudende
autoriteiten met name de mogelijkheid verschaffen om:
— grondige informatie te verkrijgen over de situatie en alle werkzaam-
heden van de onderneming, met name:
— door het inwinnen van inlichtingen of het opvragen van docu-
menten betreffende de verzekeringsactiviteiten,
— door het verrichten van controles ter plaatse in de bedrijfs-
ruimten van de onderneming;
— jegens de onderneming alle afdoende en noodzakelijke maatregelen
te treffen om te bewerkstelligen dat de werkzaamheden van de
onderneming blijven stroken met de wettelijke en bestuursrechte-lijke bepalingen welke de onderneming in de onderscheiden Lid-Staten in acht moet nemen, inzonderheid met het programma vanwerkzaamheden, voor zover dit laatste verplicht blijft, alsook ommisstanden te vermijden of te beëindigen die de belangen der verze-
kerden zouden schaden;
— te bewerkstelligen dat de door de toezichthoudende autoriteiten
noodzakelijk geachte maatregelen worden toegepast, zo nodig doorde tenuitvoerlegging ervan te gelasten, in voorkomend geval dooreen beroep te doen op de gerechtelijke instanties.
De Lid-Staten kunnen de toezichthoudende autoriteiten ook de moge-
lijkheid bieden alle inlichtingen te verkrijgen betreffende deovereenkomsten die in het bezit zijn van tussenpersonen.”.
Artikel 11
1. Artikel 21 van de eerste richtlijn wordt geschrapt.2. Elke Lid-Staat verleent, onder de in het nationale recht vastge-
stelde voorwaarden, de op zijn grondgebied gevestigde ondernemingen
toestemming voor de gehele of gedeeltelijke overdracht van hun porte-feuille met overeenkomsten waarvoor deze Lid-Staat de Lid-Staat iswaar het risico is gelegen, aan een in dezelfde Lid-Staat gevestigdeovernemende onderneming, indien de toezichthoudende autoriteiten
van de Lid-Staat van het hoofdkantoor van de overnemende onderne-
ming verklaren dat deze onderneming, mede gelet op de overdracht,de vereiste solvabiliteitsmarge bezit.
3. Elke Lid-Staat verleent, onder de in het nationale recht vastge-
stelde voorwaarden, de op zijn grondgebied gevestigde ondernemingen
toestemming voor de gehele of gedeeltelijke overdracht van hun porte-
feuille met overeenkomsten die zijn gesloten in de in artikel 12, lid 1,bedoelde omstandigheden, aan een in de Lid-Staat van dienstverrich-ting gevestigde overnemende onderneming, indien detoezichthoudende autoriteiten van de Lid-Staat van het hoofdkantoor
van de overnemende onderneming verklaren dat deze onderneming,
mede gelet op de overdracht, de vereiste solvabiliteitsmarge bezit.
4. Elke Lid-Staat verleent, onder de in het nationale recht vastge-
stelde voorwaarden, de op zijn grondgebied gevestigde ondernemingentoestemming voor de gehele of gedeeltelijke overdracht van hun porte-1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 9
▼B
feuille met overeenkomsten die zijn gesloten in de in artikel 12, lid 1,
bedoelde omstandigheden, aan een in dezelfde Lid-Staat gevestigdeovernemende onderneming, indien de toezichthoudende autoriteiten
van de Lid-Staat van het hoofdkantoor van de overnemende onderne-
ming verklaren dat deze onderneming, mede gelet op de overdracht,de vereiste solvabiliteitsmarge bezit en indien deze onderneming in deLid-Staat van dienstverrichting aan de voorwaarden van de artikelen 13tot en met 16 voldoet.
5. In de gevallen bedoeld in de leden 3 en 4 geven de toezichthou-
dende autoriteiten van de Lid-Staat van vestiging van de overdragendeonderneming toestemming voor de overdracht nadat zij de instemminghebben verkregen van de toezichthoudende autoriteiten van de Lid-Staat van dienstverrichting.
6. Indien een Lid-Staat, onder de in het nationale recht vastgestelde
voorwaarden, de op zijn grondgebied gevestigde ondernemingen
toestemming verleent voor de gehele of gedeeltelijke overdracht vanhun portefeuille met overeenkomsten aan een overnemende onderne-ming gevestigd in een andere Lid-Staat die niet de Lid-Staat vandienstverrichting is, vergewist hij zich ervan dat aan de volgende voor-
waarden is voldaan:
— de toezichthoudende autoriteiten van de Lid-Staat van het hoofd-
kantoor van de overnemende onderneming verklaren dat dezeonderneming, mede gelet op de overdracht, de vereiste solvabili-
teitsmarge bezit;
— de Lid-Staat waar de overnemende onderneming is gevestigd, gaat
akkoord;
— de overnemende onderneming voldoet in de Lid-Staat van dienst-
verrichting aan de voorwaarden van de artikelen 13 tot en met 16;het recht van deze Lid-Staat voorziet in de mogelijkheid van eendergelijke overdracht en deze Lid-Staat gaat akkoord met de over-dracht.
7. De overeenkomstig dit artikel toegestane overdracht wordt, in de
Lid-Staat waar het risico is gelegen, bekendgemaakt onder de in hetnationale recht vastgestelde voorwaarden. Deze overdracht kan vanrechtswege worden tegengeworpen aan de verzekeringnemers, aan deverzekerden en aan iedereen die uit de overgedragen overeenkomstenvoortvloeiende rechten of verplichtingen heeft.
Deze bepaling doet geen afbreuk aan het recht van de Lid-Staten om de
verzekeringnemers de mogelijkheid te bieden de overeenkomst binneneen bepaalde termijn na de overdracht op te zeggen.
TITEL III
Bijzondere bepalingen ten aanzien van het vrij verrichten van dien-
sten
Artikel 12
1. De bepalingen van deze titel zijn van toepassing wanneer een
onderneming vanuit een in een Lid-Staat gelegen vestiging een risicodekt dat volgens artikel 2, onder d), is gelegen in een andere Lid-Staat;deze laatste is de Lid-Staat van dienstverrichting in de zin van dezetitel.
2. De bepalingen van deze titel zijn niet van toepassing op de
verrichtingen en ondernemingen en evenmin op de instellingen waaropde eerste richtlijn niet van toepassing is, noch op de risico's die moetenworden gedekt door de in artikel 4 van die richtlijn genoemde publiek-rechtelijke instellingen.
De bepalingen van deze titel zijn niet van toepassing op verzekerings-
overeenkomsten ter dekking van risico's die behoren tot de
onderstaande, in de bijlage bij de eerste richtlijn onder A vermeldebranches:
— nr. 1:
wat arbeidsongevallen betreft;1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 10
▼M1
— nr. 13:
wat de wettelijke aansprakelijkheid op nucleair gebied en die ten
aanzien van farmaceutische produkten betreft;
— nrs. 9 en 13:
wat de verplichte verzekering van bouwwerkzaamheden betreft.
Deze uitsluitingen zullen uiterlijk op 1 juli 1998 door de Raad aan een
onderzoek worden onderworpen.
3. Tot de in artikel 7, lid 2, onder c), van de eerste richtlijn bedoelde
coördinatie mag de Bondsrepubliek Duitsland het verbod handhaven
om op haar grondgebied, in het kader van dienstverrichting, ziektever-zekering met andere branches te cumuleren.
Artikel 12bis
1. Dit artikel is van toepassing wanneer een onderneming vanuit een
vestiging in een Lid-Staat dekking verleent voor een onder nummer 10van punt A van de bijlage bij Richtlijn 73/239/EEG begrepen risico,met uitzondering van de aansprakelijkheid van de vervoerder, dat in
een andere Lid-Staat gelegen is.
2. De Lid-Staat van dienstverrichting eist van de onderneming dat
zij toetreedt tot, en deelneemt in de financiering van het nationale
bureau en het nationale garantiefonds van die Staat.
Van de onderneming kan evenwel met betrekking tot in het kader van
dienstverrichting gedekte risico's geen andere betaling of bijdrage aan
het bureau of het fonds van de Lid-Staat van dienstverrichting worden
geëist, dan een die, op dezelfde grondslag als geldt voor onderne-mingen welke voor risico's van branche 10, met uitzondering van deaansprakelijkheid van de vervoerder, vanuit een vestiging in die Staatdekking verlenen, is berekend op basis van haar premie-inkomsten ofhet aantal door haar in de betrokken branche in die Staat gedekte
risico's.
3. Deze richtlijn vormt geen beletsel om te bepalen dat een dienst-
verrichtende verzekeringsonderneming zich moet houden aan de
voorschriften van de Lid-Staat van dienstverrichting inzake dekking
van verzwaarde risico's, voor zover die voorschriften van toepassingzijn op de aldaar gevestigde ondernemingen.
4. De Lid-Staat van dienstverrichting verplicht de onderneming er
zorg voor te dragen dat het feit dat zij in het kader van dienstverrich-ting dekking voor een risico van branche 10 verleent, met uitzonderingvan de aansprakelijkheid van de vervoerder, er niet toe leidt datpersonen die een vordering, ontstaan uit voorvallen die zich op het
grondgebied van die Staat hebben voorgedaan, indienen, in een nade-
liger positie verkeren dan wanneer de onderneming vanuit eenvestiging aldaar werkzaam zou zijn.
Daartoe eist de Lid-Staat van dienstverrichting van de onderneming dat
zij een op zijn grondgebied woonachtige of gevestigde vertegenwoor-
diger aanstelt, die alle nodige informatie met betrekking totvorderingen vergaart, en over voldoende bevoegdheid beschikt om deonderneming te vertegenwoordigen tegenover personen die schadehebben geleden en een vordering kunnen indienen — met inbegrip
van de vergoeding van dergelijke vorderingen — en deze onderneming
te vertegenwoordigen of zo nodig te laten vertegenwoordigen voor derechter en de autoriteiten van die Lid-Staat in verband met deze vorde-ringen.
Ook kan de vertegenwoordiger worden verplicht de onderneming bij de
bevoegde autoriteiten van de Staat van dienstverrichting te vertegen-woordigen wanneer het gaat om de controle op het bestaan vangeldige verzekeringspolissen wettelijke aansprakelijkheid motorrij-tuigen.1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 11
▼B
▼M1
▼M1
De Lid-Staat van dienstverrichting mag de vertegenwoordiger niet
verplichten zich namens de onderneming die hem heeft aangesteld,bezig te houden met andere dan de in de tweede en derde alinea
genoemde werkzaamheden. De vertegenwoordiger houdt zich namens
de betrokken onderneming niet bezig met het directe verzekeringsbe-drijf.
De aanwijzing van de vertegenwoordiger wordt niet beschouwd als de
opening van een bijkantoor of agentschap in de zin van artikel 6, lid 2,onder b), van Richtlijn 73/239/EEG, noch als een vestiging in de zin
van artikel 2, onder c), van deze richtlijn.
Artikel 13
De wetgeving van de Lid-Staten bepaalt dat een in een Lid-Staat
gevestigde onderneming aldaar in het kader van dienstverrichtingdekking kan verlenen voor ten minste:
— de grote risico's als omschreven in artikel 5, onder d), van de eerste
richtlijn;
— andere dan de in artikel 5, onder d), van de eerste richtlijn
omschreven risico's die zijn ingedeeld in branches waarvoor dezevestiging geen vergunning heeft.
Artikel 14
Elke onderneming die voornemens is diensten te verrichten, is
gehouden de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat waar het hoofd-kantoor is gevestigd en, in voorkomend geval, van de Lid-Staat vande betrokken vestiging hiervan vooraf in kennis te stellen, met opgave
van de Lid-Staat of de Lid-Staten op het grondgebied waarvan zij voor-
nemens is diensten te verrichten en van de aard van de risico's die zijvoornemens is te dekken.
Deze autoriteiten kunnen verlangen dat hun de gegevens of bewijs-
stukken bedoeld in artikel 9 of in artikel 11 van de eerste richtlijnworden verstrekt.
Artikel 15
1. Onverminderd het bepaalde in artikel 16 kan elke Lid-Staat op
het grondgebied waarvan een onderneming voornemens is diensten te
verrichten de toegang tot deze werkzaamheden afhankelijk maken van
een vergunning; hiertoe kan hij de eis stellen dat de onderneming:
a) een certificaat overlegt, afgegeven door de bevoegde autoriteiten
van de Lid-Staat waar het hoofdkantoor is gevestigd, waarin wordtverklaard dat de onderneming voor al haar werkzaamheden over dein de artikelen 16 en 17 van de eerste richtlijn bedoelde minimum
solvabiliteitsmarge beschikt en dat de vergunning overeenkomstig
artikel 7, lid 1, van die richtlijn de onderneming in staat stelt buitende Lid-Staat van de vestiging werkzaam te zijn;
b) een certificaat overlegt, afgegeven door de bevoegde autoriteiten
van de Lid-Staat van de vestiging, waarin wordt verklaard welke
branches de onderneming mag uitoefenen alsmede dat deze autori-teiten er geen bezwaar tegen maken dat de ondernemingwerkzaamheden in het kader van dienstverrichting verricht;
c) een programma van werkzaamheden overlegt dat gegevens moet
bevatten betreffende:
— de aard van de risico's die de onderneming voornemens is te
dekken in de Lid-Staat van dienstverrichting;
— de algemene en bijzondere voorwaarden van de verzekeringspo-
lissen die zij voornemens is daar te gebruiken;
— de tarieven die de onderneming voornemens is toe te passen
voor elke categorie van transacties;
— de formulieren en andere gedrukte documenten die zij in de
contacten met de verzekeringnemers wil gebruiken, voor zoverdeze ook van de gevestigde ondernemingen worden geëist.1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 12
▼B
▼M1
Elke Lid-Staat op het grondgebied waarvan een onderneming voorne-
mens is in het kader van dienstverrichting risico's van branche 10 tedekken, met uitzondering van de wettelijke aansprakelijkheid van de
vervoerder, kan eisen dat de onderneming:
— kennis geeft van naam en adres van de in artikel 12 bis, lid 4,
bedoelde schaderegelaar;
— een verklaring overlegt dat de onderneming is toegetreden tot het
nationale bureau en het nationale garantiefonds van de Lid-Staatvan dienstverrichting.
2. De bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van dienstverrichting
kunnen eisen dat de in lid 1, onder c), bedoelde gegevens hun in deofficiële taal van deze Lid-Staat worden overgelegd.
3. De bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van dienstverrichting
beschikken over een termijn van zes maanden, ingaande op de datum
van ontvangst van de in lid 1 genoemde documenten, om de vergun-
ning te verlenen of te weigeren, naar gelang de elementen van hetdoor de onderneming overgelegde programma van werkzaamheden aldan niet in overeenstemming zijn met de in deze Lid-Staat geldendewettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen.
4. Indien de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van dienstver-
richting bij het verstrijken van de in lid 3 bedoelde termijn geenuitspraak hebben gedaan, wordt de vergunning geacht te zijn gewei-gerd.
5. Ieder besluit tot weigering van de vergunning of tot weigering
van het onder a) of b) van lid 1 bedoelde certificaat moet nauwkeurig
met redenen zijn omkleed en aan de betrokken onderneming ter kennisworden gebracht.
6. Elke Lid-Staat voorziet in de mogelijkheid van beroep bij een
rechterlijke instantie tegen een weigering van de vergunning of weige-
ring van afgifte van het in lid 1, onder a) of b), bedoelde certificaat.
Artikel 16
1. Elke Lid-Staat op het grondgebied waarvan een onderneming
voornemens is in het kader van dienstverrichting de in artikel 5, onderd), van de eerste richtlijn bedoelde risico's te dekken, stelt de eis dat deonderneming:
a) een certificaat overlegt, afgegeven door de bevoegde autoriteiten
van de Lid-Staat waar het hoofdkantoor is gevestigd, waarin wordtverklaard dat de onderneming voor al haar werkzaamheden over dein de artikelen 16 en 17 van de eerste richtlijn bedoelde minimumsolvabiliteitsmarge beschikt en dat de vergunning overeenkomstig
artikel 7, lid 1, van die richtlijn de onderneming in staat stelt buiten
de Lid-Staat van de vestiging werkzaam te zijn;
b) een certificaat overlegt, afgegeven door de bevoegde autoriteiten
van de Lid-Staat van de vestiging, waarin wordt verklaard welke
branches de onderneming mag uitoefenen alsmede dat deze autori-teiten er geen bezwaar tegen maken dat de ondernemingwerkzaamheden in het kader van dienstverrichting verricht;
c) de aard van de risico's aangeeft die zij voornemens is te dekken in
de Lid-Staat van dienstverrichting.
Elke Lid-Staat op het grondgebied waarvan een onderneming voorne-
mens is in het kader van dienstverrichting risico's van branche 10 tedekken, met uitzondering van de wettelijke aansprakelijkheid van devervoerder, kan eisen dat de onderneming:
— kennis geeft van naam en adres van de in artikel 12 bis, lid 4,
bedoelde schaderegelaar;
— een verklaring overlegt dat de onderneming is toegetreden tot het
nationale bureau en het nationale garantiefonds van de Lid-Staatvan dienstverrichting.1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 13
▼B
▼M1
▼B
2. Elke Lid-Staat voorziet in de mogelijkheid van beroep bij een
rechterlijke instantie tegen een weigering van afgifte van het in lid 1,onder a) of b), bedoelde certificaat.
3. De onderneming kan haar werkzaamheden aanvangen vanaf de
officieel bevestigde datum waarop de autoriteiten van de Lid-Staat
van dienstverrichting in het bezit zijn van de in lid 1 bedoelde docu-menten.
4. Dit artikel is eveneens van toepassing indien de Lid-Staat op het
grondgebied waarvan een onderneming voornemens is in het kader vandienstverrichting andere dan de in artikel 5, onder d), van de eersterichtlijn bedoelde risico's te dekken, de toegang tot die werkzaamheden
niet afhankelijk stelt van een vergunning.
Artikel 17
1. Wanneer de in artikel 14 bedoelde onderneming voornemens is
wijzigingen aan te brengen in de in artikel 15, lid 1, onder c), of artikel
16, lid 1, onder c), bedoelde gegevens, legt zij deze wijzigingen vooraan de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van dienstverrichting.Deze wijzigingen worden van kracht overeenkomstig respectievelijkartikel 15, lid 3, en artikel 16, lid 3.
2. Wanneer de onderneming voornemens is haar werkzaamheden uit
te breiden tot andere dan de in artikel 5, onder d), van de eerste richt-
lijn bedoelde risico's, volgt zij de in de artikelen 14 en 15 omschreven
procedure.
3. Wanneer de onderneming voornemens is haar werkzaamheden uit
te breiden tot de in artikel 5, onder d), van de eerste richtlijn of de inartikel 16, lid 4, van deze richtlijn bedoelde risico's, volgt zij de in deartikelen 14 en 16 omschreven procedure.
Artikel 18
1. De huidige coördinatie belet niet dat de Lid-Staten wettelijke en
bestuursrechtelijke bepalingen handhaven of invoeren, met namebetreffende de goedkeuring van de algemene en bijzondere voor-
waarden van de verzekeringspolissen, van de formulieren en andere
gedrukte documenten die bestemd zijn om in de betrekkingen met deverzekeringnemers te worden gebruikt, van de tarieven en van elkander document dat voor de normale uitoefening van het toezichtvereist is, op voorwaarde evenwel dat de regels van de Lid-Staat vande vestiging niet volstaan om het noodzakelijke beschermingsniveau
te bereiken en de voorschriften van de Lid-Staat van dienstverrichting
niet verder gaan dan daartoe noodzakelijk is.
2. Voor de in artikel 5, onder d), van de eerste richtlijn bedoelde
risico's stellen de Lid-Staten echter geen bepalingen vast waarin degoedkeuring of systematische mededeling wordt geëist van de alge-mene en bijzondere voorwaarden van de verzekeringspolissen, van detarieven, van de formulieren en andere gedrukte documenten waarvan
de onderneming gebruik wil maken in haar betrekkingen met de verze-
keringnemers. Voor het toezicht op de naleving van de wettelijke enbestuursrechtelijke bepalingen betreffende deze risico's kunnen zijalleen de niet-systematische mededeling van deze voorwaarden enandere documenten eisen, zonder dat dit vereiste voor de onderneming
een voorwaarde voor de uitoefening van haar werkzaamheden mag
vormen.
3. Voor de in artikel 5, onder d), van de eerste richtlijn bedoelde
risico's kunnen de Lid-Staten de voorafgaande kennisgeving of degoedkeuring van voorgestelde tariefverhogingen alleen als onderdeelvan een algemeen prijscontrolesysteem handhaven of invoeren.
Artikel 19
1. Iedere onderneming die diensten verricht moet aan de bevoegde
autoriteiten van de Lid-Staat van dienstverrichting alle ter toepassingvan dit artikel gevraagde documenten overleggen, voor zover ook dein die Lid-Staat gevestigde ondernemingen daartoe gehouden zijn.1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 14
▼B
2. Indien de bevoegde autoriteiten van een Lid-Staat vaststellen dat
een onderneming die in het kader van dienstverrichting op het grond-gebied van die Lid-Staat werkzaam is, zich niet houdt aan de
rechtsregels van die Lid-Staat die op haar van toepassing zijn,
verzoeken zij de betrokken onderneming een einde te maken aan dezeonregelmatigheid.
3. Indien de betrokken onderneming aan dit verzoek geen gevolg
geeft, stellen de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van dienstver-
richting de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van de vestiginghiervan in kennis. Deze autoriteiten treffen alle passende maatregelenopdat de betrokken onderneming een eind maakt aan de onregelmatig-heid. De aard van deze maatregelen wordt ter kennis van de
autoriteiten van de Lid-Staat van dienstverrichting gebracht.
De bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van dienstverrichting kunnen
zich ook wenden tot de bevoegde autoriteiten van het hoofdkantoor vande verzekeringsonderneming, wanneer de diensten door een bijkantoorof agentschap worden verricht.
4. Indien de onderneming, ondanks de door de Lid-Staat van de
vestiging getroffen maatregelen, of omdat deze maatregelen ontoerei-kend zijn of die Lid-Staat geen maatregelen treft, inbreuk blijft makenop de in de Lid-Staat van dienstverrichting geldende rechtsregels, kan
deze Lid-Staat, na de toezichthoudende autoriteiten van de Lid-Staat
van de vestiging daarvan op de hoogte te hebben gebracht, passendemaatregelen nemen om verdere onregelmatigheden te voorkomen en,voor zover zulks volstrekt noodzakelijk is, de onderneming belettenmet het sluiten van verzekeringsovereenkomsten in het kader vandienstverrichting op zijn grondgebied door te gaan. Voor andere dan
de in artikel 5, onder d), van de eerste richtlijn bedoelde risico's
omvatten deze maatregelen het intrekken van de in artikel 15 bedoeldevergunning. De Lid-Staten zorgen ervoor dat de voor deze maatregelennoodzakelijke kennisgevingen op hun grondgebied mogelijk wordengemaakt.
5. Bovenstaande bepalingen laten de bevoegdheid van de Lid-Staten
om de op hun grondgebied begane onregelmatigheden te bestraffen,onverlet.
6. Indien de onderneming die de inbreuk heeft gepleegd, een vesti-
ging heeft of goederen bezit in de Lid-Staat van dienstverrichting,kunnen de toezichthoudende autoriteiten van deze Lid-Staat, overeen-komstig de nationale wetgeving, de voor deze inbreuk vastgesteldeadministratieve sancties ten uitvoer leggen ten aanzien van deze vesti-ging of deze goederen.
7. Elke in het kader van de leden 2 tot en met 6 van dit artikel
genomen maatregel welke sancties of beperkingen van de uitoefeningvan het verrichten van diensten inhoudt, moet met redenen wordenomkleed en ter kennis van de betrokken onderneming worden gebracht.
Tegen een dergelijke maatregel kan bij een rechterlijke instantie beroep
worden ingesteld in de Lid-Staat waar hij is genomen.
8. Wanneer in het kader van artikel 20 van de eerste richtlijn maat-
regelen zijn getroffen, worden de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van dienstverrichting daarvan in kennis gesteld door de autori-
teiten die de maatregelen hebben getroffen, en wanneer het
maatregelen uit hoofde van de leden 1 en 3 van voornoemd artikel 20betreft, nemen zij alle dienstige maatregelen om de belangen van deverzekerden te vrijwaren.
Ingeval de vergunning op grond van artikel 22 van de eerste richtlijn
wordt ingetrokken, worden de autoriteiten van de Lid-Staat van dienst-verrichting daarvan in kennis gesteld en nemen zij passendemaatregelen om te voorkomen dat de betrokken vestiging met hetsluiten van verzekeringsovereenkomsten in het kader van dienstverrich-
ting op het grondgebied van deze Lid-Staat doorgaat.
9. De Commissie legt om de twee jaar aan de Raad een verslag
voor, met een overzicht van het aantal en de aard van de gevallenwaarin in elke Lid-Staat overeenkomstig artikel 15 kennis is gegevenvan besluiten tot weigering van een vergunning, of maatregelen zijn1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 15
▼B
genomen overeenkomstig het bepaalde in lid 4. De Lid-Staten verlenen
aan de Commissie hun medewerking door de voor het opstellen van datverslag nodige informatie te verstrekken.
Artikel 20
In geval van liquidatie van een verzekeringsonderneming worden de
verbintenissen die voortvloeien uit overeenkomsten gesloten in hetkader van dienstverrichting, op dezelfde wijze nagekomen als deverbintenissen die voortvloeien uit de andere verzekeringsovereenkom-
sten van deze onderneming, zonder onderscheid naar nationaliteit van
verzekerden en begunstigden.
Artikel 21
1. Wanneer een verzekering wordt aangeboden in het kader van
dienstverrichting, moet aan de verzekeringnemer vóór het aangaan vanenige verbintenis worden medegedeeld in welke Lid-Staat het hoofd-
kantoor, het agentschap of het bijkantoor waarmee de overeenkomst
wordt gesloten, gevestigd is.
Wanneer aan de verzekeringnemer documenten worden verstrekt, moet
daarin de in de vorige alinea bedoelde informatie worden vermeld.
De in de eerste twee alinea's bedoelde verplichtingen gelden niet voor
de in artikel 5, onder d), van de eerste richtlijn bedoelde risico's.
2. In de overeenkomst of andere documenten waarbij de dekking
wordt verleend, alsmede in het verzekeringsvoorstel wanneer de verze-keringnemer daardoor wordt gebonden, moet het adres worden vermeldvan de vestiging die de dekking verleent, alsmede dat van het hoofd-
kantoor.
Elke Lid-Staat kan eisen dat naam en adres van de vertegenwoordiger
van de verzekeringsonderneming ook in bovengenoemde documenten
voorkomen.
Artikel 22
1. Iedere vestiging moet haar toezichthoudende autoriteiten voor de
in het kader van dienstverrichting tot stand gekomen transacties inkennis stellen van de per Lid-Staat en per branchegroep geboektepremies, zonder aftrek van herverzekering. De branchegroepen zijn als
volgt gedefinieerd:
— ongevallen en ziekten (1 en 2),
— voertuigenverzekering (3, 7 en 10; de cijfers met betrekking tot
branche 10, met uitzondering van de aansprakelijkheid van de
vervoerder, worden afzonderlijk gespecificeerd),
— brand en andere schade aan goederen (8 en 9),— luchtvaart-, zee- en transportverzekering (4, 5, 6, 7, 11 en 12),— algemene WA (13),— krediet en borgtocht (14 en 15),— overige branches (16, 17 en 18).
De toezichthoudende autoriteiten van elke Lid-Staat delen deze gege-
vens mee aan de toezichthoudende autoriteiten van elk van de Lid-Staten van dienstverrichting.
2. Wanneer een vestiging in een Lid-Staat voor de in lid 1, eerste
alinea, bedoelde transacties een premiebedrag, zonder aftrek vanherverzekering, ontvangt dat hoger is dan 2,5 miljoen Ecu, moet zij
voor deze Lid-Staat van dienstverrichting een technische exploitatiere-
kening per branchegroep bijhouden die de in de bijlage 2 A of 2 Bvermelde posten bevat.
Wanneer echter een onderneming, met alle vestigingen samen, in een
Lid-Staat voor de in lid 1, eerste alinea, bedoelde transacties een1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 16
▼M1
▼B
▼M1
▼B
▼B
premiebedrag, zonder aftrek van herverzekering, ontvangt dat hoger is
dan 2,5 miljoen Ecu, kunnen de toezichthoudende autoriteiten van deLid-Staat van dienstverrichting aan de toezichthoudende autoriteiten
van de Lid-Staat van het hoofdkantoor vragen dat in de toekomst een
technische exploitatierekening wordt bijgehouden voor de transactiesdie in hun land door elke vestiging van deze onderneming tot standworden gebracht.
De in de eerste of de tweede alinea van dit lid bedoelde technische
exploitatierekening wordt door de toezichthoudende autoriteiten vande Lid-Staat van de vestiging meegedeeld aan de toezichthoudendeautoriteiten van de Lid-Staat van dienstverrichting, indien deze hierom
verzoeken.
Artikel 23
1. Wanneer het verrichten van diensten onderworpen is aan een
vergunning van de Lid-Staat van dienstverrichting, wordt de omvangvan de technische voorzieningen voor de betrokken overeenkomsten,in afwachting van een latere harmonisatie, onder toezicht van deze
Lid-Staat bepaald aan de hand van de door deze Lid-Staat vastgestelde
regels of, bij gebreke daarvan, volgens de in deze Lid-Staat geldendegebruiken. De dekking van deze voorzieningen door gelijkwaardige encongruente activa en de lokalisatie van deze activa, geschieden onderhet toezicht van deze Lid-Staat, overeenkomstig zijn regels ofgebruiken.
2. In alle andere gevallen geschieden de bepaling van de omvang
van de technische voorzieningen, alsmede de dekking daarvan doorgelijkwaardige en congruente activa en de lokalisatie van deze activa,
onder het toezicht van de Lid-Staat van de vestiging, volgens diens
regels en gebruiken.
3. De Lid-Staat van de vestiging ziet erop toe dat de technische
voorzieningen met betrekking tot alle overeenkomsten die de onderne-
ming via de betrokken vestiging afsluit, toereikend zijn en dat zij doorgelijkwaardige en congruente activa worden gedekt.
4. In het in lid 1 bedoelde geval wisselen de Lid-Staat van de vesti-
ging en de Lid-Staat van dienstverrichting alle informatie uit die nodigis voor de vervulling van hun respectieve taken overeenkomstig deleden 1 en 3.
Artikel 24
Deze richtlijn houdt geen beperking in van het recht van de Lid-Staten
om de ondernemingen die in het kader van dienstverrichting op hun
grondgebied werkzaam zijn, te verplichten om te zijn aangesloten bij,en onder dezelfde voorwaarden als de in de betreffende Lid-Staatgevestigde ondernemingen deel te nemen aan elke regeling die bedoeldis om de betaling van schadevergoeding aan verzekerden en benadeeldederden te garanderen.
Artikel 25
Onverminderd een latere harmonisatie is elke verzekeringsovereen-
komst die is gesloten in het kader van dienstverrichting, uitsluitendonderworpen aan de indirecte belastingen en parafiscale heffingen opverzekeringspremies die bestaan in de Lid-Staat waar het risico isgelegen in de zin van artikel 2, onder d), en wat Spanje betreft, aan
de extra heffingen die bij wet zijn ingesteld ten behoeve van het
Spaanse „Consorcio de compensación de Seguros” voor het vervullenvan zijn taak met betrekking tot de compensatie van verliezen die hetgevolg zijn van uitzonderlijke gebeurtenissen die zich in deze Lid-Staatvoordoen.
In afwijking van artikel 2, onder d), eerste streepje, en met het oog op
de toepassing van dit artikel, vormen de roerende goederen die zichbevinden in een op het grondgebied van een Lid-Staat gelegen onroe-rend goed, met uitzondering van commerciële transitogoederen, een in1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 17
▼B
die Lid-Staat gelegen risico, ook al worden het onroerend goed en de
inhoud daarvan niet door dezelfde verzekeringspolis gedekt.
Het recht dat krachtens artikel 7 op de overeenkomst van toepassing is,
is niet van invloed op de belastingregeling die van toepassing is.
Behoudens een latere harmonisatie past elke Lid-Staat op de onderne-
mingen die op zijn grondgebied diensten verrichten, zijn nationalebepalingen toe betreffende de maatregelen met het oog op de inningvan de verschuldigde indirecte belastingen en parafiscale heffingen inde zin van de eerste alinea.
Artikel 26
1. De risico's die in aanmerking komen voor dekking in het kader
van communautaire co-assurantie in de zin van Richtlijn 78/473/EEG
zijn die welke zijn omschreven in artikel 5, onder d), van de eersterichtlijn.
2. De in deze richtlijn opgenomen bepalingen met betrekking tot de
risico's die zijn omschreven in artikel 5, onder d), van de eerste richt-lijn zijn van toepassing op de eerste verzekeraar.
TITEL IV
Overgangsbepalingen
Artikel 27
1. Voor Griekenland, Ierland, Spanje en Portugal gelden de
volgende overgangsmaatregelen:
i) tot en met 31 december 1992 mogen deze Lid-Staten op alle
risico's de regeling toepassen die geldt voor andere dan de inartikel 5, onder d), van de eerste richtlijn omschreven risico's;
ii) vanaf 1 januari 1993 tot en met 31 december 1994 geldt de rege-
ling voor grote risico's voor de in artikel 5, onder d), i) en ii), vande eerste richtlijn bedoelde risico's; voor de in artikel 5, onder d),iii), van dat artikel bedoelde risico's stellen deze Lid-Staten de toe
te passen drempelwaarden vast;
iii)Spanje
— vanaf 1 januari 1995 tot en met 31 december 1996 zijn de in
artikel 5, onder d), iii), van de eerste richtlijn genoemde drem-
pelwaarden van de eerste fase van toepassing;
— vanaf 1 januari 1997 zijn de drempelwaarden van de tweede
fase van toepassing.
Portugal,IerlandenGriekenland
— vanaf 1 januari 1995 tot en met 31 december 1998 zijn de in
artikel 5, onder d), iii), van de eerste richtlijn genoemde drem-
pelwaarden van de eerste fase van toepassing;
— vanaf 1 januari 1999 zijn de drempelwaarden van de tweede
fase van toepassing.
De vanaf 1 januari 1995 toegestane uitzondering is alleen van toepas-
sing op overeenkomsten ter dekking van tot de branches 3, 8, 9, 10, 13
en 16 behorende risico's die uitsluitend gelegen zijn in een van de vier
Lid-Staten waarvoor deze overgangsregeling geldt.
2. Tot en met 31 december 1994 is artikel 26, lid 1, van deze richt-
lijn niet van toepassing op risico's die gelegen zijn in de vier in dit
artikel genoemde Lid-Staten. Voor de overgangsperioden vanaf 1
januari 1995 zijn de in artikel 5, onder d), iii), van de eerste richtlijnomschreven risico's die in deze Lid-Staten zijn gelegen en in aanmer-king komen voor dekking in het kader van communautaire co-assurantie in de zin van Richtlijn 78/473/EEG, die welke de in lid 1,onder iii), van dit artikel bedoelde drempelwaarden overschrijden.1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 18
▼M1
▼B
▼B
TITEL V
Slotbepalingen
Artikel 28
De Commissie en de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten werken
nauw samen, ten einde het toezicht op het directe verzekeringsbedrijfbinnen de Gemeenschap te vergemakkelijken.
Iedere Lid-Staat brengt de Commissie op de hoogte van de belang-
rijkste moeilijkheden die de toepassing van deze richtlijn met zichbrengt, onder meer van de moeilijkheden die zich voordoen indieneen Lid-Staat een abnormale verplaatsing constateert van de verzeke-
ringsactiviteit ten nadele van de op zijn grondgebied gevestigde
ondernemingen naar agentschappen en bijkantoren die in de nabijheidvan zijn grondgebied zijn gelegen.
De Commissie en de bevoegde autoriteiten van de betrokken Lid-
Staten onderzoeken deze moeilijkheden zo snel mogelijk ten einde een
afdoende oplossing te vinden.
In voorkomend geval dient de Commissie bij de Raad passende voor-
stellen in.
Artikel 29
De Commissie legt de Raad op gezette tijden en voor de eerste maal op
1 juli 1993 een verslag voor over de ontwikkeling van de markt der inhet kader van het vrij verrichten van diensten gesloten verzekeringen.
Artikel 30
Telkens wanneer in deze richtlijn de Ecu wordt vermeld, is de vanaf 31
december van elk jaar in aanmerking te nemen tegenwaarde in natio-nale valuta die welke geldt op de laatste dag van de voorgaandemaand oktober waarvoor de tegenwaarde van de Ecu in alle valuta'svan de Gemeenschap beschikbaar is.
Artikel 2 van Richtlijn 76/580/EEG(
1) is alleen van toepassing op de
artikelen 3, 16 en 17 van de eerste richtlijn.
Artikel 31
De Raad gaat om de vijf jaar, op voorstel van de Commissie, over tot
onderzoek naar en, in voorkomend geval, tot herziening van alle in Ecu
uitgedrukte bedragen in deze richtlijn, rekening houdende met deontwikkeling van de economische en monetaire toestand in deGemeenschap.
Artikel 32
De Lid-Staten wijzigen hun nationale bepalingen overeenkomstig deze
richtlijn binnen achttien maanden na kennisgeving daarvan(
2) en stellen
de Commissie onmiddellijk van de wijzigingen in kennis.
De overeenkomstig de eerste alinea gewijzigde bepalingen worden
binnen vierentwintig maanden na de kennisgeving van de richtlijn
toegepast.
Artikel 33
Na de kennisgeving van deze richtlijn stellen de Lid-Staten de
Commissie in kennis van de teksten van alle belangrijke wettelijke of
bestuursrechtelijke bepalingen die zij op het door de richtlijn bestrekengebied aannemen.1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 19
(1) PB nr. L 189 van 13. 7. 1976, blz. 13.
(2) De kennisgeving van deze richtlijn heeft plaatsgevonden op 30 juni 1988.
▼B
Artikel 34
De bijlagen vormen een integrerend deel van deze richtlijn.
Artikel 35
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 20
▼B
BIJLAGE1
CONGRUENTIEREGELS
De valuta waarin de verplichtingen van de verzekeraar luiden, wordt vastge-
steld overeenkomstig de volgende voorschriften:
1. Wanneer de dekking van een overeenkomst in een bepaalde valuta is uitge-
drukt, worden de verplichtingen van de verzekeraar geacht opeisbaar te zijn
in deze valuta.
2. Wanneer de dekking van een overeenkomst niet in een bepaalde valuta is
uitgedrukt, worden de verplichtingen van de verzekeraar geacht opeisbaar te
zijn in de valuta van het land waar het risico is gelegen. De verzekeraar kan
evenwel de valuta kiezen waarin de premie is uitgedrukt, in gevallen waarin
er goede gronden voor een dergelijke keuze aanwezig zijn.
Dit kan het geval zijn indien het al bij de ondertekening van de overeen-
komst waarschijnlijk is dat de schade-uitkering niet in de valuta van het
land waar het risico is gelegen, maar in de premievaluta zal worden betaald.
3. De Lid-Staten mogen de verzekeraar toestaan ervan uit te gaan dat de valuta
waarin hij aan zijn verplichtingen moet voldoen, die is welke hij overeen-
komstig de opgedane ervaring zal gebruiken, of bij ontstentenis daarvan, de
valuta van het land waar hij is gevestigd:
— voor overeenkomsten ter dekking van de risico's die zijn ingedeeld in de
branches 4, 5, 6, 7, 11, 12 en 13 (uitsluitend producentenaansprakelijk-
heid), en
— voor overeenkomsten ter dekking van de in de andere branches inge-
deelde risico's, wanneer overeenkomstig de aard van de risico's aan de
verplichtingen moet worden voldaan in een andere valuta dan die welke
zou voortvloeien uit de toepassing van de voorgaande bepalingen.
4. Wanneer een schadegeval bij de verzekeraar is gemeld en de uitkeringen
moeten gebeuren in een bepaalde andere valuta dan die welke uit de toepas-
sing van de voorgaande bepalingen voortvloeit, worden de verplichtingen van
de verzekeraar geacht in die valuta opeisbaar te zijn, met name de valuta
waarin de door de verzekeraar te betalen schadevergoeding is vastgesteld bij
een rechterlijke uitspraak of bij overeenkomst tussen de verzekeraar en de
verzekerde.
5. Indien een schade wordt begroot in een valuta die bij de verzekeraar vooraf
bekend is, doch die verschilt van die welke voortvloeit uit de toepassing van
de voorgaande bepalingen, mogen de verzekeraars ervan uitgaan dat hun
verplichtingen opeisbaar zijn in deze valuta.
6. De Lid-Staten kunnen de ondernemingen toestaan om tegenover hun techni-
sche voorzieningen geen congruente activa te stellen, indien uit de toepassing
van de voorgaande bepalingen voortvloeit dat de onderneming — hoofdkan-
toor of bijkantoor — om te voldoen aan het congruentiebeginsel, over activa
in een bepaalde valuta moet beschikken voor een bedrag van niet meer dan
7 % van de activa in andere valuta's.
In het geval echter van:
a) congruentie in Griekse drachmen, Ierse ponden of Portugese escudo's,
mag dit bedrag niet meer bedragen dan:
— 1 miljoen Ecu gedurende een overgangsperiode die eindigt op 31
december 1992;
— 2 miljoen Ecu gedurende de periode vanaf 1 januari 1993 tot en met
31 december 1998;
b) congruentie in Belgische of Luxemburgse franken of Spaanse peseta's,
mag dit bedrag niet meer bedragen dan 2 miljoen Ecu gedurende een
periode die eindigt op 31 december 1996.
Na afloop van de onder a) en b) genoemde overgangsperioden is de alge-
mene regeling op deze valuta's van toepassing, tenzij de Raad anders besluit.
7. Het staat de Lid-Staten vrij, van de ondernemingen — hoofdkantoor of
bijkantoor — de toepassing van het congruentiebeginsel niet te verlangen,indien de verplichtingen opeisbaar zijn in een andere valuta dan die van een
van de Lid-Staten van de Gemeenschap, indien er voor beleggingen in deze
valuta voorschriften bestaan, indien voor deze valuta transferbeperkingen
gelden of ten slotte indien deze valuta om soortgelijke redenen ongeschikt
is om te worden gebruikt tot dekking van technische voorzieningen.1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 21
▼B
8. De Lid-Staten kunnen de ondernemingen — hoofdkantoor of bijkantoor —
toestaan om een bedrag van ten hoogste 20 % van hun in een bepaalde valuta
luidende verplichtingen niet te dekken met congruente activa.
De totale activa in alle valuta's te zamen moeten ten minste gelijk zijn aan de
totale verplichtingen in alle valuta's te zamen.
9. Iedere Lid-Staat kan bepalen dat, wanneer krachtens bovenstaande voor-
schriften tegenover verplichtingen activa moeten staan die luiden in de
valuta van een Lid-Staat, aan deze voorwaarde eveneens wordt geacht te
zijn voldaan indien de betreffende activa ten belope van 50 % in Ecu luiden.1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 22
▼B
BIJLAGE2A
TECHNISCHE EXPLOITATIEREKENING
1. Totaalbedrag van de verdiende brutopremies
2. Totaal geleden schade3. Provisiekosten
4. Bruto technisch resultaat.1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 23
▼B
BIJLAGE2B
TECHNISCHE EXPLOITATIEREKENING
1. Brutopremies van het laatste afgesloten tekenjaar
2. Bruto geleden schade van het laatste afgesloten tekenjaar (inclusief voorzie-
ning aan het einde van het tekenjaar)
3. Provisiekosten
4. Bruto technisch resultaat1988L0357 — NL — 20.11.1990 — 001.001 — 24