1993R1617 — NL — 29.06.2002 — 005.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B VERORDENING (EEG) Nr. 1617/93 VAN DE COMMISSIE
van 25 juni 1993
betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het EEG-Verdrag op bepaalde groepen over-
eenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen die betrekking hebben op degezamenlijke planning en coördinatie van de dienstregelingen, op de gemeenschappelijke exploi-tatie, op het overleg over passagiers- en vrachtvervoertarieven bij geregelde luchtdiensten en op
de toekenning van landings- en starttijden op luchthavens
(PB L 155 van 26.6.1993, blz. 18)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1Verordening (EG) nr. 1523/96 van de Commissie van 24 juli 1996 L 190 11 31.7.1996
►M2Verordening (EG) nr. 1083/1999 van de Commissie van 26 mei 1999 L 131 27 27.5.1999
►M3Verordening (EG) nr. 1324/2001 van de Commissie van 29 juni 2001 L 177 56 30.6.2001
►M4Verordening (EG) nr. 1105/2002 van de Commissie van 25 juni 2002 L 167 6 26.6.2002
Gewijzigd bij:
►A1Toetredingsakte van Oostenrijk, Finland en Zweden C241 21 29.8.1994
(aangepast door Besluit 95/1/EG, Euratom, EGKS van de Raad) L 1 1 1.1.1995
NB: Deze geconsolideerde versie bevat referenties naar de Europese rekeneenheid en/of ecu. Vanaf 1 januari 1999 moeten
beide worden gelezen als referentie naar de euro — Verordening (EEG) nr. 3308/80 van de Raad (PB L 345 van20.12.1980, blz. 1) en Verordening (EG) nr. 1103/97 van de Raad (PB L 162 van 19.6.1997, blz. 1).
▼B
VERORDENING (EEG) Nr. 1617/93 VAN DE COMMISSIE
van 25 juni 1993
betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het EEG-
Verdrag op bepaalde groepen overeenkomsten, besluiten en onder-ling afgestemde feitelijke gedragingen die betrekking hebben op degezamenlijke planning en coördinatie van de dienstregelingen, op
de gemeenschappelijke exploitatie, op het overleg over passagiers-
en vrachtvervoertarieven bij geregelde luchtdiensten en op de
toekenning van landings- en starttijden op luchthavens
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese EconomischeGemeenschap,
Gelet op Verordening (EEG) nr. 3976/87 van de Raad van 14
december 1987 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van hetVerdrag op bepaalde groepen overeenkomsten en onderling afgestemdefeitelijke gedragingen in de sector van het luchtvervoer(
1), laatstelijk
gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 2411/92(2), inzonderheid op
artikel 2,
Na bekendmaking van de ontwerp-verordening(3),
Na raadpleging van het Adviescomité voor overeenkomsten en machts-
posities in het luchtvervoer,
Overwegende hetgeen volgt:
(1)De Commissie is op grond van Verordening (EEG) nr. 3976/87
bevoegd bij verordening artikel 85, lid 3, van het Verdrag toe te
passen op bepaalde groepen overeenkomsten, besluiten of onder-
ling afgestemde feitelijke gedragingen welke rechtstreeks ofonrechtstreeks verband houden met het verschaffen van luchtver-voerdiensten.
(2)Overeenkomsten, besluiten of onderling afgestemde feitelijke
gedragingen die betrekking hebben op de gezamenlijke planning
en coördinatie van de dienstregelingen, de gemeenschappelijkeexploitatie, het tariefoverleg en het toekennen van landings- enstarttijden op luchthavens, hierna „slots” genoemd, kunnen demededinging beperken en de handel tussen Lid-Staten ongunstig
beïnvloeden.
(3)De gezamenlijke planning en coördinatie van de dienstregeling
van een luchtdienst kunnen bijdragen tot het ook in de daluren,in kalme periodes of op minder druk bevlogen routes onder-houden van de diensten alsmede tot de totstandbrenging van
betere aansluitingen, hetgeen de gebruikers van luchtvervoer-
diensten ten goede komt. De bepalingen betreffende extravluchten mogen evenwel geen bedingen bevatten die de toestem-ming van de andere partijen behoeven, noch bedingen waaruitgeldelijke nadelen voortvloeien. Deze afspraken moeten iederedeelnemer tevens de mogelijkheid bieden zijn deelneming
daaraan met een redelijk korte opzeggingstermijn te beëindigen.
(4)Afspraken waarbij een kleinere maatschappij op financieel vlak
en op het stuk van de marketing door een andere maatschappijwordt ondersteund, kunnen die kleinere maatschappij helpen opnieuwe of minder druk bevlogen routes luchtdiensten te
verrichten. Om beperkingen die voor het bereiken van deze doel-
stelling niet onmisbaar zijn, te vermijden, mag een dergelijkegemeenschappelijke exploitatie echter niet langer duren danvoor het verwerven van een voldoende stevige commerciëlepositie noodzakelijk is. Gemeenschappelijke exploitatie magniet voor de groepsvrijstelling, ook groepsontheffing genoemd,1993R1617 — NL — 29.06.2002 — 005.001 — 2
(1) PB nr. L 374 van 31. 12. 1987, blz. 9.
(2) PB nr. L 240 van 24. 8. 1992, blz. 19.
(3) PB nr. C 253 van 30. 9. 1992, blz. 5.
▼B
in aanmerking komen, wanneer van beide partijen redelijkerwijs
zou mogen worden verwacht dat zij op onafhankelijke wijze deluchtdienst verrichten. Dat deze voorwaarden worden gesteld
doet niets af aan de mogelijkheid om in voorkomend geval op
grond van artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 3975/87 van deRaad(
1) een verzoek om verlening van een individuele onthef-
fing in te dienen, wanneer niet aan die voorwaarden is voldaanof wanneer het voor de partijen noodzakelijk is de gemeenschap-
pelijke exploitatie langer te laten voortduren. Een individuele
ontheffing kan met name worden verleend wanneer de partijendoor middel van een gezamenlijke exploitatie gebruik wensente maken van de door Verordening (EEG) nr. 2408/92 van deRaad(
2), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 2410/
92(3), geboden mogelijkheden om een markt te betreden op
routes die, ofschoon zij noch nieuw noch minder druk zijn, toch
voldoen aan de overige voorwaarden van deze tekst.
(5)Overleg over passagiers- en vrachtvervoertarieven kan bijdragentot een algemenere aanvaarding van tarieven die „interlining”mogelijk maken, hetgeen zowel de luchtvaartmaatschappijen alsde gebruikers van luchtvervoerdiensten ten goede komt. Hetoverleg mag evenwel niet verder gaan dan het doel „interlining”te vergemakkelijken. Verordening (EEG) nr. 2409/92 van de
Raad van 23 juli 1992 inzake tarieven voor luchtdiensten(
4)i s
gebaseerd op het beginsel van vrije prijsvorming en scheptderhalve de voorwaarden voor scherpere prijsconcurrentie in desector luchtvervoer. Daardoor kan de mededinging bijgevolgniet worden uitgeschakeld. Mitsdien kan overleg tussen de lucht-
vaartmaatschappijen over passagiers- en vrachtvervoertarieven
thans worden toegestaan, op voorwaarde dat het overleg alleenbetrekking heeft op tarieven die daadwerkelijk tot „interlining”leiden, dat deelneming aan dergelijk overleg vrijwillig is, dathet overleg niet tot een overeenkomst betreffende de tarieven ofandere voorwaarden leidt, dat ter waarborging van de doorzich-
tigheid de Commissie en de betrokken Lid-Staten waarnemers
naar dat overleg kunnen afvaardigen en dat de aan het overlegdeelnemende luchtvaartmaatschappijen tot „interlining” met alleandere betrokken luchtvaartmaatschappijen verplicht zijn, tegende tarieven die de luchtvaartmaatschappij die het vervoer
verzorgt, toepast voor de tariefcategorie waarop het overleg
betrekking heeft.
De Commissie zal de gevolgen van het tariefoverleg voor de
prijsconcurrentie opnieuw bezien, rekening houdend met deuitwerking van Verordening (EEG) nr. 2409/92 en met de
ontwikkelingen in de sector van het luchtvervoer in de Gemeen-
schap, en zal passende wijzigingen aan de desbetreffendevrijstelling aanbrengen gedurende de periode tijdens welke zijvan kracht is.
(6)Afspraken betreffende de toekenning van „slots” en de opstellingvan luchthavendienstregelingen kunnen tot een betere benuttingvan de luchthavencapaciteit, een doeltreffender gebruik van hetluchtruim, een veiligere luchtverkeersleiding en de spreiding
van het aanbod van de luchtvervoerdiensten van de luchthavens
leiden. Evenwel moet het, wil de mededinging niet wordenuitgeschakeld, mogelijk blijven toegang te verkrijgen tot overbe-laste luchthavens. Om een bevredigende mate van veiligheid endoorzichtigheid te kunnen bieden, zijn dergelijke overeenkom-sten evenwel slechts aanvaardbaar indien alle belanghebbende
luchtvaartmaatschappijen aan de besprekingen kunnen deel-
nemen en de verdeling zonder discriminatie en op doorzichtigewijze geschiedt.1993R1617 — NL — 29.06.2002 — 005.001 — 3
(1) PB nr. L 374 van 31. 12. 1987, blz. 1.
(2) PB nr. L 240 van 24. 8. 1992, blz. 18.
(3) PB nr. L 240 van 24. 8. 1992, blz. 8.
(4) PB nr. L 240 van 24. 8. 1992, blz. 15.
▼B
(7)Overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EEG) nr. 3976/87
moet worden bepaald dat de onderhavige verordening met terug-
werkende kracht van toepassing zal zijn op overeenkomsten,besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen die opde datum van inwerkingtreding van de onderhavige verordeningbestaan, voor zover zij aan de voorwaarden van de onderhavigeverordening voldoen.
(8)Overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EEG) nr. 3976/87moet worden vastgesteld in welke gevallen de Commissie degroepsvrijstelling kan intrekken.
(9)Met betrekking tot overeenkomsten die krachtens de onderhavige
verordening automatisch zijn vrijgesteld, behoeft geen verzoek
zoals bedoeld in de artikelen 3 en 5 van Verordening (EEG) nr.3975/87 te worden ingediend. Het blijft de ondernemingenevenwel vrijstaan in geval van ernstige twijfel aan de Commissieom een verklaring betreffende de verenigbaarheid van hun
afspraken met de onderhavige verordening te verzoeken.
(10)Deze verordening laat de toepassing van artikel 86 van het
Verdrag onverlet,
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
TITEL I
GROEPSVRIJSTELLING
Artikel 1
Artikel 85, lid 1, van het Verdrag wordt overeenkomstig lid 3 van dat
artikel onder de in deze verordening genoemde voorwaarden buiten
toepassing verklaard voor overeenkomsten tussen ondernemingen inde sector luchtvervoer, besluiten van verenigingen van ondernemingenin die sector en onderling afgestemde feitelijke gedragingen tussenondernemingen in die sector die betrekking hebben op:
— het voeren van overleg over tarieven voor het vervoer van passa-
giers met hun bagage op geregelde luchtdiensten tussenluchthavens in de Gemeenschap, en/of
— het toekennen van landings- en starttijden, hierna „slots” genoemd,
en de opstelling van dienstregelingen voor zover deze op luchtdien-sten tussen luchthavens in de Gemeenschap betrekking hebben.
TITEL II
BIJZONDERE BEPALINGEN
Artikel 4
Bijzondere bepalingen betreffende het overleg van passagiersver-
voertarieven
1.►M1De vrijstelling betreffende het voeren van overleg over
tarieven voor passagiersvervoer geldt uitsluitend indien aan devolgende voorwaarden wordt voldaan: ◄
a) de deelnemers voeren slechts besprekingen over luchtvervoerta-
rieven, waarbij de gebruikers van luchtvervoerdiensten de prijsvoor het vervoer als passagier rechtstreeks aan de deelnemendeluchtvaartmaatschappij of aan haar erkende agenten moeten betalen,1993R1617 — NL — 29.06.2002 — 005.001 — 4
▼M2
▼M1
▼B
▼M2
▼B
▼M1
▼B
▼M1
▼M1
alsmede over de met deze tarieven verband houdende voorwaarden.
Het overleg mag zich niet uitstrekken tot de capaciteit waarvoor dietarieven beschikbaar dienen te zijn;
b) dit overleg leidt tot „interlining”, dat wil zeggen dat gebruikers van
luchtvervoer in staat moeten zijn om met betrekking tot de soorten
tarieven en de seizoenen waarop het overleg betrekking heeft gehad:
i) op één enkel vervoerdocument de luchtdienst waarop het overleg
betrekking had, te combineren met luchtdiensten op dezelfde ofop aansluitende routes die door andere luchtvaartmaatschappijengeëxploiteerd worden, waarbij de toepasselijke tarieven en voor-waarden worden vastgesteld door de luchtvaartmaatschappij(en)
die het vervoer verzorgt (verzorgen), en
ii) voor zover de voorwaarden betreffende de originele boeking
zulks toestaan, een boeking van een luchtdienst waarop hetoverleg betrekking had, te wijzigen in een boeking voor een
luchtdienst op dezelfde route die door een andere luchtvaart-
maatschappij geëxploiteerd wordt, tegen de tarieven envoorwaarden die door deze andere maatschappij worden toege-past,
met dien verstande dat een luchtvaartmaatschappij deze combinaties
en wijzigingen van boekingen om objectieve en niet-discrimine-rende redenen van technische of commerciële aard mag weigeren,met name wanneer een luchtvaartmaatschappij die het vervoerverzorgt, twijfelt aan de kredietwaardigheid van de luchtvaartmaat-
schappij die voor dit vervoer de betaling zou ontvangen; in een
zodanig geval moet laatstgenoemde luchtvaartmaatschappij daarvanschriftelijk in kennis worden gesteld;
c) de tarieven voor passagiersvervoer die het voorwerp van het overleg
vormen, worden door de deelnemende luchtvaartmaatschappijentoegepast zonder discriminatie van de passagiers op grond van nati-onaliteit of verblijfplaats in de Gemeenschap;
d) alle luchtvaartmaatschappijen die op de betrokken route recht-
streekse of onrechtstreekse diensten uitvoeren of voornemens zijn
uit te voeren, kunnen aan dit overleg deelnemen;
e) het overleg bindt de deelnemers niet, dat wil zeggen dat de deelne-
mers na het overleg met betrekking tot tarieven voor
passagiersvervoer hun individuele handelingsvrijheid behouden;
f) het overleg leidt niet tot een overeenkomst betreffende de vergoe-
ding voor agentschappen of betreffende andere bestanddelen van detarieven die het voorwerp van het overleg vormen;
g) voor het geval dat registratie verplicht is, dienen alle deelnemers elk
tarief dat niet het voorwerp van het overleg vormde afzonderlijk inbij de bevoegde instanties van de betrokken Lid-Staten, hetzij zelf,
hetzij via hun registratieagent, hetzij langs hun algemene verkoop-
agent.
2. a) De Commissie en de betrokken Lid-Staten worden als waarnemer
bij tariefoverleg toegelaten. Daartoe dienen de luchtvaartmaat-
schappijen de betrokken Lid-Staten en de Commissie opdezelfde wijze als de deelnemers, doch ten minste tien dagenvan tevoren, van datum, plaats en voorwerp van overleg inkennis te stellen.
b) De kennisgeving geschiedt
i) ten aanzien van de betrokken Lid-Staten: op de wijze die door
de bevoegde autoriteiten van deze Lid-Staten dient te worden
vastgesteld;
ii) ten aanzien van de Commissie: op de wijze die in het Publi-
katieblad van de Europese Gemeenschappen wordt
bekendgemaakt.1993R1617 — NL — 29.06.2002 — 005.001 — 5
▼B
▼M1
▼B
▼M1
▼B
▼B
c) Een volledig verslag over dit overleg dient door of namens de
betrokken luchtvaartmaatschappijen terzelfder tijd als aan dedeelnemers, doch niet later dan zes weken na het overleg, aan
de Commissie te worden voorgelegd.
3. Luchtvaartmaatschappijen die aan het overleg over tarieven voor
het vervoer van passagiers deelnemen, verzamelen vanaf 1 september
2002 gegevens betreffende:
a) het relatieve aandeel van de in overleg vastgestelde tarieven in het
totale tariefverkeer in de EER;
b) de mate waarin tickets tegen in overleg vastgestelde tarieven daad-
werkelijk worden gebruikt voor interlining;
c) de mate waarin tickets tegen niet in overleg vastgestelde tarieven
daadwerkelijk worden gebruikt voor interlining.
De verzamelde gegevens worden door of namens de betrokken lucht-
vaartmaatschappijen iedere zes maanden aan de Commissie overgelegd.
Artikel 5
Bijzondere bepalingen betreffende de verdeling van „slots” en
luchthavendienstregelingen
1. De vrijstelling betreffende de verdeling van „slots” en het
opstellen van luchthavendienstregelingen geldt slechts indien aan devolgende voorwaarden wordt voldaan:
a) iedere luchtvaartmaatschappij die te kennen geeft belang te stellen
in de „slots” waarover overleg wordt gepleegd, mag aan het overlegmet het oog op de verdeling van „slots” en de opstelling van lucht-havendienstregelingen deelnemen;
b) er worden prioriteitsregels opgesteld die zonder discriminatie
worden toegepast, zodat deze rechtstreeks noch onrechtstreeks metde identiteit of de nationaliteit of met het soort diensten van deluchtvaartmaatschappijen verband houden, en waarin rekening wordtgehouden met door bevoegde nationale of internationale autoriteiten
uitgevaardigde beperkingen of verdelingsvoorschriften alsook met
de behoeften van de reizigers en van de betrokken luchthaven.Onverminderd het bepaalde onder d) mag in deze prioriteitsregelseveneens rekening worden gehouden met de door de luchtvaartmaat-schappijen, op grond van het gebruik van bepaalde „slots”gedurende het voorgaande overeenstemmende seizoen, verworven
rechten;
c) de prioriteitsregels worden iedere belanghebbende op verzoek ter
beschikking gesteld;
d) 50 % van de nieuw gecreëerde of onbenutte „slots” en van de
„slots” waarvan een luchtvaartmaatschappij tijdens of aan het eindevan een seizoen afstand heeft gedaan of die anderszins beschikbaar
worden, wordt toegewezen aan nieuwe gegadigden, zoals
omschreven in artikel 2, onder b), van Verordening (EEG) nr. 95/93 van de Raad(
1), voor zover deze daartoe een verzoek hebben
ingediend en daaraan nog geen gevolg is gegeven;
e) de aan het overleg deelnemende luchtvaartmaatschappijen
verkrijgen uiterlijk ten tijde van het overleg toegang tot gegevensbetreffende:
— de historische „slots” per luchtvaartmaatschappij in chronologi-
sche volgorde voor alle luchtvaartmaatschappijen die van deluchthaven gebruik maken;
— de aangevraagde „slots” (eerste aanvragen) per luchtvaartmaat-
schappij en in chronologische volgorde voor alleluchtvaartmaatschappijen;1993R1617 — NL — 29.06.2002 — 005.001 — 6
(1) PB nr. L 14 van 22. 1. 1993, blz. 1.▼M4
▼B
▼B
— alle toegewezen „slots” en nog niet afgehandelde aanvragen voor
„slots” per luchtvaartmaatschappij in chronologische volgordevoor alle luchtvaartmaatschappijen;
— de nog beschikbare „slots”;
— alle details over de bij de toewijzing gehanteerde criteria.
Indien een verzoek om toekenning van „slots” niet wordt ingewil-
ligd, heeft de betrokken luchtvaartmaatschappij het recht over de
redenen daarvan te worden ingelicht.
2. a) De Commissie en de betrokken Lid-Staten hebben het recht
waarnemers af te vaardigen naar het overleg over de verdeling
van „slots” en over de opstelling van luchthavendienstregelingen,
dat vóór ieder seizoen op multilaterale basis wordt gehouden. Tedien einde dienen de luchtvaartmaatschappijen de betrokken Lid-Staten en de Commissie op dezelfde wijze als de deelnemers,doch ten minste tien dagen van tevoren, van datum, plaats envoorwerp van overleg in kennis te stellen.
b) De kennisgeving geschiedt
i) ten aanzien van de betrokken Lid-Staten: op de wijze die door
de bevoegde autoriteiten van deze Lid-Staat dient te worden
vastgesteld;
ii) ten aanzien van de Commissie: op de wijze die in het Publi-
katieblad van de Europese Gemeenschappen wordt
bekendgemaakt.
TITEL III
SLOTBEPALINGEN
Artikel 6
Intrekking van de groepsvrijstelling
De Commissie kan overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EEG)
nr. 3976/87 een krachtens de onderhavige verordening geldendegroepsvrijstelling of -ontheffing intrekken, indien zij vaststelt dat ineen bepaald geval een overeenkomst, besluit of onderling afgestemdefeitelijke gedraging die, respectievelijk dat, op grond van deze verorde-ning is vrijgesteld, desalniettemin bepaalde uitwerkingen heeft die met
artikel 85, lid 3, onverenigbaar of ingevolge artikel 86 van het Verdrag
verboden zijn, en met name:
i) indien geen daadwerkelijke prijsconcurrentie bestaat op een route
of groep van routes die het voorwerp van tariefoverleg is geweest.In een dergelijk geval wordt de krachtens de onderhavige verorde-ning geldende vrijstelling ingetrokken voor de betrokken route of
groep van routes en voor de luchtvaartmaatschappijen die hebben
deelgenomen aan het tariefoverleg met betrekking tot die route;
iii) indien ondanks de bepalingen van artikel 5 nieuwe gegadigden niet
erin slagen zodanige „slots” van een overbelaste luchthaven te
verkrijgen dat dienstregelingen kunnen worden opgesteld die dezenieuwe gegadigden in staat stellen op ongeacht welke route naaren van die luchthaven met luchtvaartmaatschappijen welke reedsdiensten op die routes plegen te onderhouden, daadwerkelijk te
concurreren en als gevolg daarvan de mededinging op die routes
aanzienlijk wordt belemmerd. In een dergelijk geval betreft deintrekking van de krachtens deze verordening geldende vrijstellingde toewijzing van de „slots” op de betrokken luchthaven.
Artikel 6a
Het in artikel 85, lid 1, van het Verdrag vervatte verbod is niet van
toepassing op overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feite-lijke gedragingen die reeds bestonden op de datum van toetreding vanOostenrijk, Finland en Zweden en die door deze toetreding onder het1993R1617 — NL — 29.06.2002 — 005.001 — 7
▼M2
▼B
▼A1
▼A1
toepassingsgebied van artikel 85, lid 1, vallen indien zij binnen zes
maanden na de datum van toetreding zodanig worden gewijzigd datzij voldoen aan de voorwaarden van deze verordening. Dit artikel is
echter niet van toepassing op overeenkomsten, besluiten en onderling
afgestemde feitelijke gedragingen die op de datum van de toetredingreeds onder artikel 53, lid 1, van de EER-Overeenkomst vallen.
Artikel 7
Deze verordening treedt in werking op 1 juli 1993.
Zij is van kracht tot 30 juni 2005.Deze verordening werkt terug tot het tijdstip waarop aan de toepas-
singsvoorwaarden ervan werd voldaan op bij haar inwerkingtreding
reeds bestaande overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemdefeitelijke gedragingen.
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks
toepasselijk in elke Lid-Staat.1993R1617 — NL — 29.06.2002 — 005.001 — 8
▼B
▼M4
▼B