1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 20 maart 1970
►M4 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten met betrekking tot
maatregelen tegen luchtverontreiniging door uitlaatgassen van motoren in motorvoertuigen ◄
(70/220/EEG)
(PB L 76 van 6.4.1970, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1Richtlijn 74/290/EEG van de Raad van 28 mei 1974 L 159 61 15.6.1974
►M2Richtlijn 77/102/EEG van de Commissie van 30 november 1976 L 32 32 3.2.1977
►M3Richtlijn 78/665/EEG van de Commissie van 14 juli 1978 L 223 48 14.8.1978
►M4Richtlijn 83/351/EEG van de Raad van 16 juni 1983 L 197 1 20.7.1983
Gewijzigd bij:
►A1Toetredingsakte van Denemarken, Ierland, het Verenigd Koninkrijk van
Groot-Brittannië en Noord-IerlandL 73 14 27.3.1972
Gerectificeerd bij:
►C1Rectificatie PB L 81 van 11.4.1970, blz. 15 (70/220/EEG)
▼B
RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 20 maart 1970
►M4 Richtlijn 70/220/EEG nzake de onderlinge aanpassing van de
wetgevingen der Lid-Staten met betrekking tot maatregelen tegenluchtverontreiniging door uitlaatgassen van motoren in motorvoer-
tuigen◄
(70/220/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100,
Gezien het voorstel van de Commissie,Gezien het advies van het Europese Parlement ►
C1(1)◄,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité
►C1(2)◄,
Overwegende dat in Duitsland in het „Bundesgesetzblatt I” van 18
oktober 1968 een besluit van 14 oktober 1968 is gepubliceerd
houdende wijziging van de „Straßenverkehrs-Zulassungs-Ordnung”;
dat dit besluit bepalingen bevat betreffende de maatregelen die moetenworden genomen tegen de luchtverontreiniging door motoren met elek-trische ontsteking in motorvoertuigen; dat deze bepalingen op 1oktober 1970 in werking treden;
Overwegende dat in Frankrijk op 17 mei 1969 in het „Journal officiel”
een besluit van 31 maart 1969 is gepubliceerd inzake de „samenstellingvan de uitlaatgassen van met een benzinemotor uitgeruste motorvoer-tuigen”; dat dit besluit van toepassing is
— met ingang van 1 september 1971 op voertuigen waarvoor een type-
goedkeuring is verleend en die zijn uitgerust met een nieuw typemotor, dat wil zeggen een type dat nog niet eerder gemonteerd isgeweest op een voertuig waarvoor een typegoedkeuring is verleend;
— met ingang van 1 september 1972 op voertuigen die voor het eerst
in het verkeer worden gebracht;
Overwegende dat deze bepalingen belemmeringen kunnen vormen voor
de totstandkoming en werking van de gemeenschappelijke markt; dat
het derhalve noodzakelijk is, dat alle Lid-Staten dezelfde voorschriftenaannemen, hetzij ter aanvulling, hetzij in plaats van hun huidige rege-ling, ten einde met name voor ieder type voertuig de E.E.G.-goedkeuringsprocedure van de richtlijn van de Raad van 6 februari1970 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de
Lid-Staten betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen en
aanhangwagens daarvan(
3) te kunnen invoeren;
Overwegende evenwel dat de voorschriften van de onderhavige richt-
lijn zullen worden toegepast met ingang van een eerdere datum dan
die van de toepassing van genoemde richtlijn; dat derhalve de proce-dures waarin laatstgenoemde richtlijn voorziet nog niet zullen wordentoegepast; dat er dus een procedure ad hoc moet worden ingesteld inde vorm van een mededeling waarbij wordt vermeld dat het voertuig-
type is gekeurd en aan de voorschriften van de onderhavige richtlijn
beantwoordt;
Overwegende dat deze mededeling elke Lid-Staat waaraan een verzoek
wordt gericht om een nationale goedkeuring voor hetzelfde type voer-
tuig, in staat moet stellen om te constateren dat dit type voertuigonderworpen is geweest aan de controles die deze richtlijn voorschrijft;dat elke Lid-Staat te dien einde de overige Lid-Staten in kennis dient testellen van de gedane constatering door voor elk gecontroleerd typevoertuig een afschrift toe te zenden van de mededeling;1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 2
(1) PB nr. C 40 van 3. 4. 1970, blz. 28.
(2) PB nr. C 36 van 28. 3. 1970, blz. 26.
(3) PB nr. L 42 van 23. 2. 1970, blz. 1.
▼B
Overwegende dat ten opzichte van de technische voorschriften van
deze richtlijn rekening moet worden gehouden met een langere aanpas-singstermijn voor de industrie aan de voorschriften voor de bepaling
van de gemiddeld in een bebouwde kom met druk verkeer na koud
starten verspreide verontreinigende gassen;
Overwegende dat het wenselijk is, de technische voorschriften over te
nemen van die welke zijn aanvaard door de Economische Commissie
voor Europa van de U.N.O. als neergelegd in reglement nr. 15 dezerCommissie („eenvormige voorschriften betreffende de goedkeuringvan voertuigen uitgerust met een motor met elektrische ontsteking watbetreft het uitlaten door de motor van verontreinigende gassen”), welk
reglement is gehecht aan het Akkoord van 20 maart 1958 inzake de
aanvaarding van uniforme voorwaarden voor goedkeuring en weder-zijdse erkenning van de goedkeuring van toebehoren en onderdelenvan motorvoertuigen(
1);
Overwegende dat voorts de technische voorschriften snel moeten
worden aangepast aan de technische ontwikkeling; dat derhalve deprocedure die is vastgesteld in artikel 13 van de richtlijn van de Raadvan 6 februari 1970 inzake de goedkeuring van motorvoertuigen enaanhangwagens daarvan, moet worden toegepast,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
Onder voertuig in de zin van deze richtlijn wordt verstaan elk voor
deelneming aan het wegverkeer bestemd voertuig uitgerust met eenmotor met elektrische of compressieontsteking, met of zonder carros-serie, op ten minste vier wielen, met een toegelaten maximale massavan ten minste 400 kg en met een door de constructie bepaalde maxi-
mumsnelheid van ten minste 50 km/h, met uitzondering van
landbouwtrekkers en landbouwmachines, alsmede toestellen voor open-bare werken.
Artikel 2
De Lid-Staten mogen de E.E.G.-goedkeuring of de nationale goedkeu-
ring van een voertuig niet weigeren om redenen in verband met deluchtverontreiniging door verontreinigende gassen van de motor metelektrische ontsteking in dit voertuig:
— vanaf 1 oktober 1970, indien dit voertuig beantwoordt aan het
bepaalde in bijlage I, met uitzondering van de punten 3.2.1.1. en
3.2.2.1., alsmede in de bijlagen II, IV, V en VI;
— vanaf 1 oktober 1971, indien dit voertuig bovendien beantwoordt
aan de voorschriften genoemd onder de punten 3.2.1.1. en 3.2.2.1.van bijlage I en aan bijlage III.
Artikel 2 bis
De Lid-Staten mogen de verkoop, de registratie, het in het verkeer
brengen of het gebruik van de voertuigen niet weigeren of verbiedenom redenen die in verband staan met de luchtverontreiniging door
gassen afkomstig van motoren met elektrische ontsteking in het
betrokken voertuig indien dit voertuig beantwoordt aan de in debijlagen I, II, III, IV, V en VI vermelde voorschriften.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 3
(1) Doc. W/TRANS/WP29/293/herz. 1 d.d. 11 april 1969 van de Economische
Commissie voor Europa te Genève.▼M4
▼B
▼A1
▼B
Artikel 3
1. Op verzoek van een fabrikant of diens lasthebber vullen de
bevoegde instanties van de Lid-Staten de rubrieken in van de in bijlage
VII bedoelde mededeling. Een afschrift van deze mededeling wordt
toegezonden aan de andere Lid-Staten en aan de aanvrager. De overigeLid-Staten, aan wie om nationale goedkeuring wordt verzocht voorhetzelfde type voertuig, aanvaarden dit document als bewijs dat debeoogde controles zijn verricht.
2. Het in lid 1 bepaalde vervalt zodra de richtlijn van de Raad van 6
februari 1970 inzake de goedkeuring van motorvoertuigen en aanhang-
wagens daarvan van toepassing wordt.
Artikel 4
De Lid-Staat die de goedkeuring heeft verleend treft de nodige maatre-
gelen om in kennis te worden gesteld van elke wijziging ten aanzien
van de in bijlage I, punt 1.1, vermelde onderdelen of kenmerken. Deautoriteiten van deze staat beoordelen of het gewijzigde prototype aannieuwe keuringen moet worden onderworpen en of een nieuw meetver-slag moet worden opgesteld. Indien uit de keuringen blijkt dat niet aan
de voorschriften van deze richtlijn is voldaan, wordt de wijziging niet
goedgekeurd.
Artikel 5
De wijzigingen die noodzakelijk zijn om de voorschriften van de
bijlagen I tot en met VII aan te passen aan de technische vooruitgang,worden vastgesteld overeenkomstig de procedure van artikel 13 van derichtlijn van de Raad van 6 februari 1970 betreffende de goedkeuringvan motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan.
Artikel 6
1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om zich vóór 30 juni
1970 aan deze richtlijn aan te passen en stellen de Commissie daarvan
onverwijld in kennis.
2. De Lid-Staten dragen er zorg voor dat zij aan de Commissie de
tekst mededelen van de belangrijke bepalingen in hun nationale wetge-ving die zij op het terrein van deze richtlijn vaststellen.
Artikel 7
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 4
▼M4
BIJLAGE I
TOEPASSINGSGEBIED, DEFINITIES, AANVRAAG OM EEG-GOED-
KEURING, EEG-GOEDKEURING; VOORSCHRIFTEN EN PROEVEN,
UITBREIDING VAN DE EEG-GOEDKEURING, CONFORMITEIT VAN
DE PRODUKTIE, OVERGANGSBEPALINGEN
1. TOEPASSINGSGEBIED
Deze richtlijn is van toepassing op verontreinigende uitlaatgassen
van alle motorvoertuigen met elektrische ontsteking en motorvoer-
tuigen met compressieontsteking van de categorieën M1en N1(1),
bedoeld in artikel 1.
2. DEFINITIES
In de zin van deze richtlijn wordt verstaan:
2.1. onder „type motorvoertuig”, voor wat betreft de beperking van
verontreinigende uitlaatgassen van de motor, motorvoertuigen die
onderling geen wezenlijke verschillen vertonen zoals:
2.1.1. gelijkwaardige traagheid, bepaald in verhouding tot het referentiege-
wicht zoals voorgeschreven in punt 5.1 van bijlage III,
2.1.2. kenmerken van de motor en van het voertuig omschreven in de
punten 1 tot en met 6 en 8 van bijlage II en bijlage VII;
2.2. onder „referentiemassa”, de massa van het voertuig in rijklare
toestand verminderd met een forfaitaire massa voor de bestuurder
van 75 kg en vermeerderd met een forfaitaire massa van 100 kg;
2.2.1. onder „massa van het voertuig in rijklare toestand”, de massa
omschreven in punt 2.6 van bijlage I van Richtlijn 70/156/EEG;
2.3. onder „maximale massa”, de massa omschreven in punt 2.7 van
bijlage I van Richtlijn 70/156/EEG;
2.4. onder „verontreinigende gassen”, koolmonoxide, koolwaterstoffen
(in CH1,85-equivalent) en stikstofoxiden, waarbij deze laatste worden
uitgedrukt in stikstofdioxide-equivalent (NO2);
2.5. onder „motorcarter”, de in de motor aanwezige ruimte of ruimten
daarbuiten die met het oliecarter zijn verbonden door in- of uitwen-
dige verbindingen waardoor gassen en dampen kunnen ontwijken;
2.6. onder „choke”, een inrichting waarmede tijdelijk het lucht/brand-
stofmengsel van de motor wordt verrijkt waardoor het starten
wordt vergemakkelijkt;
2.7. onder „hulpstartinrichting”, een inrichting waarmede het starten van
de motor wordt vergemakkelijkt zonder verrijking van het lucht/
brandstofmengsel: voorgloeibougies, wijzigingen van de instelling
van de inspuitpomp, enz.
3. AANVRAAG OM EEG-GOEDKEURING
3.1. De aanvraag om goedkeuring van een type motorvoertuig voor wat
betreft de emissie van verontreinigende gassen van de motor wordt
ingediend door de fabrikant of diens gemachtigde.
3.2. De aanvraag moet vergezeld gaan van de hieronder vermelde docu-
menten in drievoud en van de volgende gegevens:
3.2.1. beschrijving van het motortype met vermelding van alle gegevens
opgesomd in bijlage II,
3.2.2. tekeningen van de verbrandingsruimte en van de zuiger, de zuiger-
veren daarbij inbegrepen,
3.2.3. de maximale lichthoogten van de kleppen en de openings- en slui-
tingshoeken ten opzichte van de dode punten.
3.3. Een voertuig dat representatief is voor het goed te keuren voertuig-
type moet ter beschikking worden gesteld van de met de in punt 51970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 5
(1) Volgens de omschrijving van punt 0.4 van bijlage I van Richtlijn 70/156/EEG (PB nr.
L 42 van 23. 2. 1970).
▼M4
van onderhavige bijlage bedoelde goedkeuringsproeven belaste tech-
nische dienst.
4. EEG-GOEDKEURING
4.1. Bij het EEG-goedkeuringsformulier wordt een formulier gevoegd
waarvan het model is weergegeven in bijlage VII.
5. VOORSCHRIFTEN EN PROEVEN5.1. Algemeen
De onderdelen die van invloed zijn op de emissie van verontreini-
gende gassen moeten zodanig ontworpen, geconstrueerd en
gemonteerd zijn dat het voertuig onder normale gebruiksomstandig-
heden en ondanks de trillingen waaraan de onderdelen zijn
blootgesteld, aan de voorschriften van onderhavige richtlijn kan
voldoen.
5.2. Beschrijving der proeven
5.2.1. Afhankelijk van de categorie waartoe het behoort, moet het voertuig
onderworpen worden aan de hierna vermelde typen proeven:
— proeven van type I, II en III voor voertuigen uitgerust met een
motor met elektrische ontsteking;
— proef van type I voor voertuigen uitgerust met een motor met
compressieontsteking.
5.2.1.1. Proefvan het type I (controle van de gemiddelde emissies van
verontreinigende gassen na een koude start).
5.2.1.1.1. Deze proef moet worden uitgevoerd aan alle in punt 1 bedoelde
voertuigen waarvan de maximale massa niet meer bedraagt dan 3,5
ton.
5.2.1.1.2. Het voertuig wordt op een dynamometerbank geplaatst, voorzien
van een systeem waarmee de rijweerstand en de traagheid worden
gesimuleerd. Zonder onderbreking wordt een proef uitgevoerd die
in totaal 13 minuten duurt en 4 cyclussen omvat. Elke cyclus
bestaat uit 15 fasen (stationair draaien, accelereren, constante snel-
heid, vertragen, enz.). Tijdens de proef worden de uitlaatgassen van
het voertuig verdund en een proportioneel monster wordt in een of
meer zakken opgevangen. De uitlaatgassen van het aan de proef
onderworpen voertuig worden verdund, opgevangen en geanalyseerd
volgens de hierna beschreven methode; het totale volume van de
verdunde uitlaatgassen wordt gemeten.
5.2.1.1.3. De proef wordt uitgevoerd volgens de in bijlage III beschreven
methode. Het opvangen en analyseren van de gassen moet
geschieden overeenkomstig de voorgeschreven methoden. Andere
analysemethoden kunnen worden goedgekeurd indien wordt aange-
toond dat deze gelijkwaardige resultaten opleveren.
5.2.1.1.4. Onder voorbehoud van het bepaalde in de punten 5.2.1.1.4.2 en
5.2.1.1.5 wordt de proef driemaal uitgevoerd. Bij een voertuig met
een gegeven referentiemassa moeten de massa koolmonoxide en de
gecombineerde massa koolwaterstoffen en stikstofoxiden beneden
de waarden liggen die in onderstaande tabel zijn vermeld.
Referentiemassa
Pr
(kg)Koolmonoxide
L1(gram per proef)Gecombineerde emissie
van koolwaterstoffen en
stikstofoxiden
L2(gram per proef)
Pr≤1 020 58 19,0
1 020 < Pr ≤1 250 67 20,5
1 250 < Pr ≤1 470 76 22,0
1 470 < Pr ≤1 700 84 23,5
1 700 < Pr ≤1 930 93 25,0
1 930 < Pr ≤2 150 101 26,5
2 150 < Pr 110 28,01970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 6
▼M4
5.2.1.1.4.1. Ten aanzien van elk der in punt 5.2.1.1.4 genoemde verontreini-
gingen is het echter toegestaan dat één van de drie verkregen
resultaten met ten hoogste 10 % de in dat punt voorgeschreven
grenswaarde voor het betreffende voertuig overschrijdt, op voor-
waarde dat het rekenkundig gemiddelde van de drie resultaten
beneden de voorgeschreven grenswaarde blijft. Indien de voorge-
schreven grenswaarden voor verschillende verontreinigingen
worden overschreden (d. w. z. voor de massa koolmonoxide en
voor de gecombineerde massa koolwaterstoffen en stikstofoxiden),
is het niet van belang of deze overschrijding plaatsheeft bij een
zelfde of bij verschillende proeven(1).
5.2.1.1.4.2. Het in punt 5.2.1.1.4 voorgeschreven aantal proeven kan, op
verzoek van de fabrikant, op 10 worden gebracht op voorwaarde
dat het rekenkundig gemiddelde ( xi) van drie verkregen resultaten
voor koolmonoxide en/of voor de gecombineerde emissies van kool-
waterstoffen en stikstofoxiden tussen 100 en 110 % van de
grenswaarde ligt. In dit geval hangt de beslissing na de proeven
uitsluitend af van de gemiddelde resultaten van alle tien proeven
(x < L).
5.2.1.1.5. Het in punt 5.2.1.1.4 voorgeschreven aantal proeven wordt onder de
hierna omschreven omstandigheden beperkt; hierbij is V1het resul-
taat van de eerste proef en V2het resultaat van de tweede proef voor
ongeacht welke van de in punt 5.2.1.1.4 genoemde verontreini-
gingen.
5.2.1.1.5.1. Er wordt slechts één proef uitgevoerd indien de waarden V1die
zowel met betrekking tot de koolmonoxide-emissies als met betrek-
king tot de gecombineerde emissies van koolwaterstoffen en
stikstofoxiden worden verkregen, minder bedragen of gelijk zijn
aan 0,70 L.
5.2.1.1.5.2. Er worden slechts twee proeven uitgevoerd indien zowel voor de
emissies van koolmonoxide als voor de gecombineerde emissies
van koolwaterstoffen en stikstofoxiden V1≤0,85 L bedraagt,
maar tevens voor één van deze verontreinigingen wordt vastgesteld
dat V1> 0,70 L. Bovendien moet zowel voor de koolmonoxide-
emissies als voor de gecombineerde emissies van koolwaterstoffen
en stikstofoxiden V2aan de volgende voorwaarden zijn voldaan:
V1+V2≤1,70 L; en V2≤L.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 7
(1) Indien bij een van drie resultaten ten aanzien van ongeacht welke verontreiniging de in
punt 5.2.1.1.4 voor het beoogde voertuig voorgeschreven grenswaarde met meer dan10 % wordt overschreden, mag de proef onder de in punt 5.2.1.1.4.2 omschreven voor-
waarden worden vervolgd.
▼M4
Figuur 1
Schema van het goedkeuringssysteem bij de Europese beproevingsprocedure
(zie punt 5.2)
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 8
▼M4
5.2.1.2. Proefvan het type II (controle van de koolmonoxide-emissie bij
stationair draaien).
5.2.1.2.1. Met uitzondering van de voertuigen met compressieontsteking moet
de proef worden uitgevoerd bij alle in punt 1 bedoelde voertuigen.
5.2.1.2.2. Het gehalte aan koolmonoxide van de bij stationair draaien geprodu-
ceerde uitlaatgassen mag niet meer bedragen dan 3,5 % vol. Bij
controle onder bedrijfsomstandigheden die afwijken van de door de
fabrikant aanbevolen omstandigheden (stand der regelorganen),
zoals vermeld in bijlage IV, mag het gemeten gehalte niet meer
bedragen dan 4,5 % vol.
5.2.1.2.3. Of aan deze eis wordt voldaan, wordt nagegaan tijdens een proef die
wordt uitgevoerd volgens de methode beschreven in bijlage IV.
5.2.1.3. Proefvan het type III (controle van de emissie van cartergassen).
5.2.1.3.1. Deze proef moet worden uitgevoerd bij alle in punt 1 bedoelde
voertuigen met uitzondering van die met een motor met compressie-
ontsteking.
5.2.1.3.2. De carterontluchting mag geen enkele emissie van cartergassen in
de lucht mogelijk maken.
5.2.1.3.3. Of aan deze eis wordt voldaan, wordt nagegaan tijdens een proef die
wordt uitgevoerd volgens de methode beschreven in bijlage V.
6. UITBREIDING VAN DE EEG-GOEDKEURING6.1. Voertuigtypen met verschillende referentiemassa's
6.1.1. De voor een bepaald type voertuig verleende goedkeuring mag
onder de hierna genoemde voorwaarden worden uitgebreid tot voer-
tuigtypen die alleen ten aanzien van de referentiemassa van het
reeds goedgekeurde type afwijken.
6.1.1.1. De goedkeuring kan worden uitgebreid tot voertuigtypen met een
referentiemassa die slechts een waarde verschilt zodat het voertuig
in de direct ernaast liggende equivalente traagheidscategorie valt.
6.1.1.2. Indien de referentiemassa van het voertuigtype waarvoor om uitbrei-
ding van de goedkeuring wordt verzocht, leidt tot toepassing van
een vliegwiel waarmede een groter traagheidsequivalent wordt
verkregen dan met het vliegwiel dat voor het reeds goedgekeurdetype voertuig is gebruikt, wordt de uitbreiding van de goedkeuring
toegestaan.
6.1.1.3. Indien de referentiemassa van het voertuigtype waarvoor om uitbrei-
ding van de goedkeuring wordt verzocht, leidt tot toepassing van
een vliegwiel waarmede een kleiner traagheidsequivalent wordt
verkregen dan met het vliegwiel dat voor het reeds goedgekeurde
type voertuig is gebruikt, wordt de uitbreiding van de goedkeuring
toegestaan indien de massa's van de verontreinigingen verkregen bij
het voertuig waarvoor reeds goedkeuring werd verleend, voldoen
aan de grenswaarden die gesteld zijn voor het voertuig waarvoor
om uitbreiding van de goedkeuring wordt verzocht.
6.2. Voertuigtypen met verschillende totale overbrengingsverhou-
dingen
6.2.1. De voor een voertuigtype verleende goedkeuring kan onder de
hierna genoemde voorwaarden worden uitgebreid tot voertuigtypen
die van het reeds goedgekeurde type alleen afwijken voor wat
betreft de totale overbrengingsverhoudingen:
6.2.1.1. Voor elk van de bij de proef van type I gebruikte overbrengingsver-
houdingen wordt de verhouding E ¼
V2/C0V1
V1bepaald, waarin V1en
V2de snelheden bij een motortoerental van 1000 min−1zijn van
onderscheidenlijk het goedgekeurde voertuigtype en het voertuig-
type waarvoor om uitbreiding wordt verzocht.
6.2.2. Indien bij elke overbrengingsverhouding E ≤8 %, dan wordt de
uitbreiding toegestaan zonder dat de proeven van het type I worden
herhaald.
6.2.3. Indien bij ten minste één overbrengingsverhouding E > 8 % en
indien voorts bij elke overbrengingsverhouding E ≤13 %, moeten
de proeven van het type I worden herhaald; zij kunnen echter met
toestemming van de goedkeuring verlenende instanties worden1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 9
▼M4
verricht in een door de fabrikant gekozen laboratorium. Het rapport
van de proeven moet aan de met de goedkeuring belaste technische
dienst worden toegezonden.
6.3. Voertuigtypen met verschillende referentiemassa's en verschil-
lende totale overbrengingsverhoudingen
De voor een bepaald voertuigtype verleende typegoedkeuring kan,
voor zover wordt voldaan aan de in de punten 6.1 en 6.2 vermelde
voorwaarden, worden uitgebreid tot voertuigtypen die van het reeds
goedgekeurde type alleen afwijken voor wat betreft de referentie-
massa en de totale overbrengingsverhoudingen.
6.4. Opmerking
Indien een voertuigtype is goedgekeurd overeenkomstig de punten
6.1 tot 6.3, kan deze goedkeuring niet tot andere voertuigtypen
worden uitgebreid.
7. CONFORMITEIT VAN DE PRODUKTIE
7.1. Als algemene regel geldt dat de conformiteit van de produktie, voor
wat betreft de vermindering van verontreinigende uitlaatgassen van
de motor, wordt gecontroleerd aan de hand van de omschrijving
verstrekt in de bijlage van het goedkeuringsformulier in bijlage VII
en, zo nodig, aan de hand van de proeven van type I, II en III als
vermeld in punt 5.2 of van bepaalde van deze proeven.
7.1.1. Voor de conformiteitscontrole voor wat betreft de proef van type I,
wordt als volgt gehandeld:
7.1.1.1. Uit de serie wordt een voertuig genomen en onderworpen aan de in
punt 5.2.1.1 omschreven proef. De in punt 5.2.1.1.4 vermelde grens-
waarden worden evenwel vervangen door de volgende:
Referentiemassa
Pr
(kg)Koolmonoxidemassa
L1(gram per proef)Gecombineerde massa
van koolwaterstoffen en
stikstofoxiden
L2(gram per proef)
Pr≤1 020 70 23,8
1 020 < Pr ≤1 250 80 25,6
1 250 < Pr ≤1 470 91 27,5
1 470 < Pr ≤1 700 101 29,4
1 700 < Pr ≤1 930 112 31,3
1 930 < Pr ≤2 150 121 33,1
2 150 < Pr 132 35,0
7.1.1.2. Indien het uit de serie genomen voertuig niet voldoet aan het
bepaalde in punt 7.1.1.1, kan de fabrikant verzoeken om metingen
te verrichten bij een aantal als monster van de serie gekozen voer-
tuigen, waaronder het oorspronkelijk beproefde voertuig. De
fabrikant stelt het aantal (n) van de monsters vast. Deze voertuigen
worden, met uitzondering van het oorspronkelijk gekozen voertuig,
onderworpen aan één enkele proef van het type I.
Het voor het oorspronkelijk beproefde voertuig in aanmerking te
nemen resultaat is het rekenkundige gemiddelde van de resultaten
van de drie proeven van het type I die met dit voertuig zijn uitge-
voerd. Vervolgens bepaalt men tegelijkertijd voor de koolmonoxide-
uitworp en voor de gecombineerde koolwaterstofffen- en stikstof-
oxidenuitworp het rekenkundige gemiddelde ( x) van de resultaten
die met deze voertuigen zijn verkregen, alsmede standaardafwijking
S(1) van het monster. De produktie van de serie wordt geacht in
overeenstemming te zijn indien aan de volgende voorwaarde wordt
voldaan:1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 10
(1)S2¼Xx/C0xðÞ2
n/C01;waarbij x elke van de individuele resultaten uit de steekproef n is.
▼M4
xþkS/C20L
waarin:
L = de in punt 7.1.1.1 voorgeschreven grenswaarde voor de kool-
monoxide-uitworp en de gecombineerde koolwaterstoffen- en
stikstofoxidenuitworp,
k = de statistische factor, afhankelijk van n en gegeven in onder-
staande tabel:
n 234567
k 0,973 0,613 0,489 0,421 0,376 0,342
n8 9 1 0 1 1 1 2 1 3
k 0,317 0,296 0,279 0,265 0,253 0,242
n 1 41 51 61 71 81 9
k 0,233 0,224 0,216 0,210 0,203 0,198
indien n≥20, k ¼0;860ﬃﬃﬃnp
7.1.2. Bij een proef van het type II of van het type III verricht bij een uit
de serie genomen voertuig, moet aan het bepaalde in de punten
5.2.1.2.2 en 5.2.1.3.2 worden voldaan.
7.1.3. In afwijking van het bepaalde in punt 3.1.1 van bijlage III, kan de
met de controle van de overeenstemming van de produktie belaste
technische dienst met instemming van de fabrikant de proeven van
type I, II en III verrichten bij voertuigen die minder dan 3 000 km
hebben afgelegd.
8. OVERGANGSBEPALINGEN
8.1. Bij de goedkeuring en controle van de conformiteit van de
produktie bij andere voertuigen dan die van categorie M1, alsmede
bij voertuigen van categorie M1die ontworpen zijn voor het vervoer
van meer dan zes personen, inclusief bestuurder, gelden voor de
gecombineerde uitworp van koolwaterstoffen en stikstofoxiden de
grenswaarden die voortvloeien uit vermenigvuldiging van de
waarden L2in de tabellen van de punten 5.2.1.1.4 en 7.1.1.1 met
een factor 1,25.
8.2. Voor de controle van de conformiteit van de produktie van voer-
tuigen waarvan de goedkeuring, voor wat betreft de uitworp van
schadelijke verontreinigingen, overeenkomstig de bepalingen van
Richtlijn 70/220/EEG, zoals gewijzigd bij Richtlijn 78/665/EEG,
vóór 1 oktober 1984 is verleend, blijven de bepalingen van boven-
vermelde richtlijnen van toepassing tot de Lid-Staten van artikel 2,
lid 3, van deze richtlijn gebruik maken.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 11
▼M4
BIJLAGE II
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 12
▼M4
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 13
▼M4
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 14
▼M4
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 15
▼M4
BIJLAGE III
PROEF VAN TYPE I
(Vaststelling van de gemiddelde uitworp van verontreinigingen in een
bebouwde kom met druk verkeer na een koude start)
1. INLEIDING
In deze bijlage wordt de methode beschreven voor het uitvoeren van de
proef van type I als omschreven in punt 5.2.1.1 van bijlage I.
2. BEPROEVINGSCYCLUS OP DE ROLLENBANK
2.1.Beschrijving van de cyclus
De op de rollenbank uit te voeren cyclus moet verlopen zoals aange-
geven in onderstaande tabel en afgebeeld in de grafiek in aanhangsel
1. In de tabel van genoemd aanhangsel wordt tevens de volgorde van
de verschillende cyclusonderdelen vermeld.
2.2.Algemene voorwaarden
Er moeten eventueel voorbereidende proefcyclussen worden uitgevoerd
ter bepaling van de methode waarmede de bediening van gas- en
rempedaal het beste kan plaatsvinden, zodat een cyclus kan worden
uitgevoerd die de theoretische cyclus tot binnen de voorgeschreven
grenzen benadert.
2.3.Gebruik van de versnellingsbak
2.3.1. Indien de maximumsnelheid die in de eerste versnelling kan worden
bereikt, minder dan 15 km/h bedraagt, dienen de tweede, derde en
vierde versnelling te worden gebruikt. Ook kan van de tweede, derde
en vierde versnelling gebruik worden gemaakt indien in de aanwij-
zingen van de fabriek wegrijden op een vlakke weg in de tweede
versnelling wordt aanbevolen, of indien volgens deze aanwijzingen de
eerste versnelling uitsluitend is bedoeld als een versnelling voor moei-
lijk te berijden wegen, terreinrijden of voor slepen.
2.3.2. Voertuigen met een halfautomatische versnellingsbak worden beproefd
in de normaal bij het wegverkeer gebruikte versnellingen en de versnel-
lingshandel wordt volgens de fabrieksaanwijzingen bediend.
2.3.3. Voertuigen met een automatische versnellingsbak worden beproefd in
de hoogste versnelling („drive”). Het gas geven geschiedt zodanig dat
een zo constant mogelijke acceleratie wordt verkregen en de verschil-
lende versnellingen in de normale volgorde worden ingeschakeld. De
in aanhangsel 1 aangegeven schakelmomenten zijn hier dan ook niet
van toepassing en de acceleratie moet geschieden langs de rechte lijnen
die de periode van stationair draaien verbinden met het begin van de
volgende periode van constante snelheid. De geldende toleranties zijn
vermeld in punt 2.4.
2.3.4. Voertuigen met een overdrive die door de bestuurder kan worden inge-
schakeld, worden beproefd zonder gebruik van de overdrive.
2.4.Toleranties
2.4.1. Er wordt een afwijking toegestaan van ± 1 km/h tussen de aangegeven
snelheid en de theoretische snelheid bij accelereren, bij constante snel-
heid en bij vertragen met gebruik van de remmen van het voertuig.
Indien het voertuig zonder gebruik van de remmen sneller vaart
mindert, is alleen punt 6.5.3 van toepassing. Bij het overgaan van een
fase op een andere zijn toleranties op de snelheid toegestaan welke
hoger liggen dan de hier voorgeschreven waarden, mits de duur van de
geconstateerde afwijkingen telkens niet meer dan 0,5 sec. bedraagt.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 16
▼M4
2.4.2. De tijdtoleranties bedragen 0,5 sec. in plus en min. Bovenvermelde
toleranties zijn tevens van toepassing op begin en einde van elke scha-
kelperiode(1).1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 17
(1) Hierbij moet worden opgemerkt dat de toegestane tijd van 2 sec. de duur van het scha-
kelen omvat en, eventueel, een bepaalde speling om de cyclus bij te houden.
Proevencyclus op de rollenbank
Nr. FaseAcceleratie
(m/s2)Snelheid
(km/h)Duur van elke verrich-
tingsfaseGecumu-
leerde tijd
(s)In te schakelen versnelling bij
mechanische versnellingsbak
(s) (s)
1 Stationair 1 11 11 11 6 s PM + 5 s K1(1)
2 Acceleratie 2 1,04 0—15 4 4 15 13 Constante snelheid 3 15 8 8 23 14 Vertragen /C148/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C1504− 0,69 15—10 2 2 25 1
5 Vertragen met ontkoppelde
motor− 0,92 10—0 3 3 28 K1(
1)
6 Stationair 5 21 21 49 16 s PM + 5 s K1(1)
7 Acceleratie/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15060,83 0—15 5/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1501254 1
8 Schakelen 2 569 Acceleratie 0,94 15—32 5 61 2
10 Constante snelheid 7 32 24 24 85 2
11 Vertragen /C148/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C1508− 0,75 32—10 8 /C148/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C1501193 2
12 Vertragen met ontkoppelde
motor− 0,92 10—0 3 96 K2(
1)
13 Stationair 9 21 21 117 16 s PM + 5 s K1(1)
14 Acceleratie/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150100,83 0—15 5/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15026122 1
15 Schakelen 2 12416 Acceleratie 0,62 15—35 9 133 2
17 Schakelen 2 135
18 Acceleratie 0,52 35—50 8 143 319 Constante snelheid 11 50 12 12 155 320 Vertragen 12 − 0,52 50—35 8 8 163 321 Constante snelheid 13 35 13 13 176 322 Schakelen /C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150142/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15012178
23 Vertragen − 0,86 32—10 7 185 224 Vertragen met ontkoppelde
motor− 0,92 10—0 3 188 K2(
1)
25 Stationair 15 7 7 195 7 s PM(1)
(1) PM: versnellingsbak in de neutrale stand, motor gekoppeld.
K1, K2: geschakeld in de eerste of tweede versnelling, motor ontkoppeld.▼M41970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 18
▼M4
2.4.3. De toleranties op snelheid en tijden worden gecombineerd zoals aange-
geven in aanhangsel 1 van deze bijlage.
3. VOERTUIG EN BRANDSTOF
3.1.Aan de proef onderworpen voertuig
3.1.1. Het voertuig moet zich in goede mechanische staat bevinden. Het moet
zijn ingereden en vóór de proef ten minste 3 000 km hebben afgelegd.
3.1.2. De uitlaat mag geen lekken vertonen, waardoor de hoeveelheid opge-
vangen uitlaatgassen van de motor zou kunnen verminderen.
3.1.3. De technische dienst kan de lekdichtheid van het inlaatsysteem contro-
leren, ten einde te voorkomen dat de carburatie wordt gewijzigd door
aanzuiging van valse lucht.
3.1.4. De afstellingen van motor en bedieningsorganen van het voertuig
moeten overeenstemmen met de fabrieksaanwijzingen. Dit geldt met
name voor de afstelling van het stationair draaien (toerental en CO-
gehalte van de uitlaatgassen), van de choke en van de reinigingssys-
temen van de uitlaatgassen.
3.1.5. Het te beproeven voertuig, of een gelijkwaardig voertuig, moet even-
tueel zijn uitgerust met een apparaat voor het meten van de
noodzakelijke karakteristieke parameters voor de afstelling van de
rollenbank overeenkomstig de bepalingen van punt 4.1.1.
3.1.6. De technische dienst kan controleren of de prestaties van het voertuig
overeenstemmen met de fabrieksspecificaties en of het voor normaal
rijden bruikbaar is, in het bijzonder of het in staat is koud en warm te
starten.
3.1.7. Een voertuig dat met een katalysator is uitgerust moet met gemonteerde
katalysator worden beproefd indien de fabrikant verklaart dat het voer-
tuig met deze uitrusting en met brandstof die tot 0,4 g lood per liter
bevat, tijdens de volledige levensduur van de katalysator zoals door de
fabrikant van het voertuig is gespecificeerd, aan de voorschriften van
onderhavige richtlijn blijft voldoen.
3.2.Brandstof
Bij de proeven moet gebruik worden gemaakt van de standaardbrand-
stof, zoals gespecificeerd in bijlage VI.
4. BEPROEVINGSAPPARATUUR
4.1.Rollenbank
4.1.1. Met de bank moet de rijweerstand op de weg kunnen worden gesimu-
leerd en zij moet van één van beide volgende typen zijn:
— bank met kromme voor een niet-regelbaar geabsorbeerd vermogen:
dit type is een bank met zodanige fysische karakteristieken dat de
vorm van de kromme vaststaat;
— bank met kromme voor een regelbaar geabsorbeerd vermogen: dit
type is een bank waarbij ten minste twee parameters kunnen worden
ingesteld ten einde de vorm van de kromme te laten variëren.
4.1.2. De afstelling van de bank mag na verloop van tijd niet veranderen. De
bank mag geen merkbare trillingen bij het voertuig veroorzaken waar-
door de normale werking hiervan wordt aangetast.
4.1.3. De bank moet voorzien zijn van systemen waarmede de traagheid en de
rijweerstanden worden gesimuleerd. Deze systemen moeten worden
aangedreven door de voorste rol indien het een bank met twee rollen
betreft.
4.1.4. Precisie
4.1.4.1. Het moet mogelijk zijn de aangegeven remkracht te meten en af te
lezen met een nauwkeurigheid van 5 % in plus en min.
4.1.4.2. Bij een rollenbank met kromme voor een niet-regelbaar geabsorbeerd
vermogen moet de instellingsprecisie bij 50 km/h ± 5 % bedragen. Bij
een rollenbank met kromme voor een regelbaar geabsorbeerd vermogen
moet de instelling van de rollenbank kunnen worden aangepast aan het
op de weg geabsorbeerde vermogen met een precisie van 5 % bij 30 km/1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 19
▼M4
h, 40 km/h en 50 km/h, en van 10 % bij 20 km/h. Bij geringere snel-
heden moet deze instelling een positieve waarde houden.
4.1.4.3. De totale traagheid van de draaiende delen (eventueel met inbegrip van
de gesimuleerde traagheid) moet bekend zijn en tot op 20 kg in plus en
min overeenstemmen met de traagheidscategorie voor de proef.
4.1.4.4. De snelheid van het voertuig moet worden bepaald aan de hand van de
draaisnelheid van de rol (de voorste rol bij banken met twee rollen).
Deze snelheid moet gemeten worden met een nauwkeurigheid van
1 km/h bij snelheden van meer dan 10 km/h.
4.1.5. Instelling van het door de bank geabsorbeerde vermogen en van de
traagheid
4.1.5.1. Bank met kromme voor een niet-regelbaar geabsorbeerd vermogen: de
rem moet zodanig worden ingesteld dat het op de aangedreven wielen
bij een constante snelheid van 50 km/h uitgeoefende vermogen wordt
geabsorbeerd. De methoden ter bepaling van de belasting en voor de
instelling van de rem zijn beschreven in aanhangsel 3.
4.1.5.2. Bank met kromme voor een regelbaar geabsorbeerd vermogen: de rem
moet zodanig worden ingesteld dat het op de aangedreven wielen bij
constante snelheden van 20, 30, 40 en 50 km/h uitgeoefende vermogen
wordt geabsorbeerd. De methoden ter bepaling van de belasting en voor
de instelling van de rem zijn beschreven in aanhangsel 3.
4.1.5.3. Traagheid
Bij banken met elektrische traagheidssimulering moet worden aange-
toond dat zij gelijkwaardige resultaten opleveren als banken met
mechanische traagheidssystemen. De methoden waarmede deze gelijk-
waardigheid wordt aangetoond, zijn beschreven in aanhangsel 4.
4.2.Monsternemingssysteem voor de uitlaatgassen
4.2.1. Het opvangsysteem voor de uitlaatgassen moet de mogelijkheid bieden
de reële massa te meten van de verontreinigingen in de uitlaatgassen.
Hierbij moet gebruik worden gemaakt van het monsternemingssysteem
met constant volume. Hiertoe moeten de uitlaatgassen van het voertuig
constant met de omgevingslucht worden verdund onder gecontroleerde
omstandigheden. Voor meting van de uitgeworpen massa's door middel
van deze methode moet aan twee voorwaarden worden voldaan: het
totale volume van het mengsel van uitlaatgas en verdunningslucht
moet worden gemeten en er dient een proportioneel monster van dit
volume te worden verzameld en geanalyseerd. De massa's van de emis-
sies worden bepaald aan de hand van de gecorrigeerde concentraties in
het monster, waarbij rekening wordt gehouden met het verontreinigings-
gehalte van de omringende lucht, alsmede aan de hand van de totale
flux tijdens de proef.
4.2.2. De door de apparatuur stromende hoeveelheid moet voldoende zijn om
de condensatie van het water te verhinderen onder alle omstandigheden
die zich kunnen voordoen bij een proef, als voorgeschreven in
aanhangsel 5.
4.2.3. In figuur 1 is het principeschema weergegeven van het bemonsterings-
systeem. In aanhangsel 5 is een beschrijving opgenomen van
voorbeelden van drie typen monsternemingssystemen met constant
volume die aan de bepalingen van onderhavige bijlage voldoen.
4.2.4. Het mengsel van lucht en uitlaatgas moet ter hoogte van de sonde S2homogeen zijn.
4.2.5. Met de sonde moet een representatief monster worden genomen van de
verdunde uitlaatgassen.
4.2.6. De monsternemingsapparatuur moet gasdicht zijn. De uitvoering en
materialen van de apparatuur moeten zodanig zijn dat hierdoor de
concentratie van de verontreinigingen in de verdunde uitlaatgassen niet
wordt beïnvloed. Indien enig onderdeel van de apparatuur (warmtewis-
selaar, ventilator, enz.) van invloed is op de concentratie van een
gasvormige verontreiniging in de verdunde gassen dient de monsterne-
ming van deze verontreiniging vóór dit onderdeel plaats te vinden
indien dit probleem niet kan worden opgelost.
4.2.7. Indien het beproefde voertuig is uitgerust met een uitlaatsysteem voor-
zien van verschillende uitlaatopeningen, moeten de aansluitslangen zo
dicht mogelijk bij het voertuig onderling zijn verbonden.
4.2.8. De apparatuur mag aan de uitlaatopening(en) geen variaties van de
statische druk veroorzaken die meer dan 1,25 kPa in plus en min1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 20
▼M4
afwijken van de variaties in de statische druk die gemeten worden
tijdens de proefcyclus op de rollenbank, terwijl de uitlaatopening(en)
niet op de apparatuur is (zijn) aangesloten. Monsternemingsapparatuur
waarmede deze statische druk met een tolerantie van 0,25 kPa in plus
en min kan worden gehandhaafd, wordt gebruikt indien de fabrikant
daartoe schriftelijk een verzoek indient bij de keuringsinstanties,
waarbij de noodzaak van deze geringere tolerantie wordt aangetoond.
De tegendruk moet zo dicht mogelijk bij het uiteinde in de uitlaatpijp
worden gemeten, of in een verlengstuk daarvan met gelijke doorsnede.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 21
▼M4
Figuur 1
Principeschema van het bemonsteringssysteem voor uitlaatgassen
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 22
▼M4
4.2.9. De verschillende kleppen met behulp waarvan de uitlaatgasstroom kan
worden geleid, moeten snel te bedienen en snelwerkend zijn.
4.2.10. De gasmonsters worden opgevangen in zakken van voldoende capaci-
teit. Deze zakken moeten van een zodanig materiaal zijn dat het
gehalte aan verontreinigende gassen na een opslag van 20 min met
niet meer dan 2 % in plus en min is veranderd.
4.3.Analyseapparatuur
4.3.1. Voorschriften
4.3.1.1. De analyse van de verontreinigende gassen geschiedt met de volgende
apparatuur:
— koolmonoxide (CO) en kooldioxide (CO2): een analysetoestel van
niet-dispergerend type met absorptie in het infrarood (NDIR);
— koolwaterstoffen (HC) bij motoren met elektrische ontsteking:
vlamionisatie-analysator (FID), geijkt op propaan, uitgedrukt in
koolstofatoomequivalent;
— koolwaterstoffen (HC) bij motoren met compressieontsteking:
vlamionisatie-analysator, met detector, afsluiters, leidingen, enz.,
verwarmd tot 190 ± 10 ºC (HFID). Het toestel is gekalibreerd op
propaan uitgedrukt in koolstofatoomequivalent (C1);
— stikstofoxiden (NOx): een chemiluminescentie-analysator (CLA) met
NOx/NO-convertor, of een niet-dispergerende analysator met reso-
nantieabsorptie in het ultraviolet (NDUVR) met NOx/NO-convertor.
4.3.1.2. Nauwkeurigheid
De analysetoestellen moeten een meetbereik hebben dat verenigbaar is
met de precisie die vereist is voor meting van de concentratie van
gasvormige verontreinigingen in uitlaatgasmonsters. De werkelijke
waarde van de kalibratiegassen buiten beschouwing latend, mag de
meetfout niet meer bedragen dan 3 % in plus en min. Bij concentraties
van minder dan 100 H ppm, mag de meetfout niet groter zijn dan 3 ppm
in plus en min. De analyse van het monster van de omringende lucht
wordt met hetzelfde analysetoestel uitgevoerd en in hetzelfde meetbe-
reik als bij het dienovereenkomstige monster verdunde uitlaatgassen.
4.3.1.3. Koudeval
Vóór de analysators mag van geen enkel gasdroogapparaat gebruik
worden gemaakt, tenzij wordt aangetoond dat dit geen enkel effect
heeft op het verontreinigingsgehalte van de gasstroom.
4.3.2. Bijzondere voorschriften voor motoren met compressieontsteking
Er dient een verwarmde monsternemingsbuis te worden aangebracht
voor de continuanalyse van de koolwaterstoffen door middel van de
verwarmde vlamionisatiedetector (HFID) met recorder (R). De gemid-
delde concentratie van de gemeten koolwaterstoffen wordt door
integratie bepaald. Tijdens de gehele duur van de proef moet de tempe-
ratuur van deze buis op 190 ± 10 ºC worden gehouden. De buis moet
voorzien zijn van een verwarmde filter (FH) met een rendement van
99 % voor deeltjes ≥0,3 µm, met het oog op de verwijdering van
vaste deeltjes in de continustroom van het analysegas.
De responsietijd van het bemonsteringssysteem (van de sonde tot de
inlaat van het analysetoestel) moet kleiner zijn dan 4 sec.
De verwarmde vlamionisatiedetector (HFID) moet gebruikt worden met
een systeem met constant debiet (warmtewisselaar) met het oog op een
representatieve monsterneming, tenzij er een compensatie aanwezig is
voor de debietvariatie van de CFV- of CFO-systemen.
4.3.3. Kalibratie
Alle analysetoestellen moeten zo vaak als noodzakelijk worden gekali-
breerd en in elk geval in de loop van de maand voorafgaande aan de
goedkeuringsproef, alsmede ten minste eenmaal per half jaar met het
oog op de controle van de overeenstemming van de produktie. De kali-
bratiemethode voor elk type analysetoestel vermeld in punt 4.3.1, is
beschreven in aanhangsel 6.
4.4.Volumemeting
4.4.1. De methode voor het meten van het totale volume verdunde uitlaat-
gassen welke bij het systeem van monsterneming met constant volume1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 23
▼M4
wordt toegepast, moet zodanig zijn dat de nauwkeurigheid ± 2 %
bedraagt.
4.4.2. Kalibratie van het monsternemingssysteem met constant volume
De apparatuur voor volumemeting bij het systeem van monsterneming
met constant volume moet geijkt worden volgens een methode die
voldoende waarborg biedt dat de vereiste nauwkeurigheid wordt
verkregen en wel met voldoende korte intervallen om deze nauwkeurig-
heid te handhaven. In aanhangsel 6 wordt een voorbeeld gegeven van
een kalibratiemethode waarmede de vereiste nauwkeurigheid kan
worden verkregen. Bij deze methode wordt gebruik gemaakt van een
debietmeter van dynamisch type welke geschikt is voor de grote door-
stromingshoeveelheden waarvan sprake is bij toepassing van het
monsternemingssysteem met constant volume. Het apparaat dient een
gewaarborgde nauwkeurigheid te bezitten en in overeenstemming te
zijn met een nationale of internationale norm.
4.5.Gassen
4.5.1. Zuivere gassen
De zuivere gassen die voor de kalibratie respectievelijk het gebruik van
de toestellen worden gebezigd, moeten aan de volgende voorwaarden
voldoen:
— gezuiverde stikstof (zuiverheid ≤1 ppm C, ≤1 ppm CO,
≤400 ppm CO2en≤0,1 ppm NO);
— gezuiverde synthetische lucht (zuiverheid ≤1 ppm C, ≤1 ppm
CO,≤400 ppm CO2,≤0,1 ppm NO):
— zuurstofconcentratie van 18 tot 21 volumeprocent;
— gezuiverde zuurstof (zuiverheid ≥99,5 vol. proc. O2);
— gezuiverde waterstof (en mengsel met waterstof) (zuiverheid ≤1 ppm
C,≤400 ppm CO2).
4.5.2. Kalibratiegassen
De gasmengsels die voor de kalibratie worden gebruikt moeten van
onderstaande chemische samenstelling zijn:
—C3H8en gezuiverde synthetische lucht (zie punt 4.5.1),
— CO en gezuiverde stikstof,
—C O2en gezuiverde stikstof,
— NO en gezuiverde stikstof.
(De hoeveelheid in dit kalibratiegas aanwezige NO2mag niet meer dan
5 % van het NO-gehalte bedragen.)
De werkelijke concentratie van een kalibratiegas moet tot op 2 % in
plus en min overeenstemmen met de nominale waarde.
De in aanhangsel 6 voorgeschreven concentraties mogen eveneens zijn
verkregen met behulp van een meng- en doseertoestel voor gassen, door
verdunning met gezuiverde stikstof of met gezuiverde synthetische
lucht. De menger moet een zodanige nauwkeurigheid bezitten dat het
gehalte van de verdunde kalibratiegassen tot op 2 % in plus en min
kan worden bepaald.
4.6.Aanvullende apparatuur
4.6.1. Temperaturen
De in aanhangsel 8 vermelde temperaturen moeten worden gemeten
met een nauwkeurigheid van ± 1,5 ºC.
4.6.2. Druk
De luchtdruk moet tot op ± 0,1 kPa nauwkeurig worden gemeten.
4.6.3. Absolute vochtigheid
De absolute vochtigheid (H) moet tot op 5 % in plus en min nauw-
keurig worden gemeten.
4.7. Het monsternemingssysteem voor de uitlaatgassen moet worden gecon-
troleerd met behulp van de methode beschreven in punt 3 van
aanhangsel 7. De maximaal toegestane afwijking tussen de hoeveelheid
binnengevoerd gas en de hoeveelheid gemeten gas bedraagt 5 %.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 24
▼M4
5. VOORBEREIDING VAN DE PROEF
5.1.Aanpassing van het traagheidssysteem aan de translatietraagheden
van het voertuig
Men maakt gebruik van een traagheidssysteem met behulp waarvan een
totale traagheid van de roterende massa's kan worden verkregen die
overeenstemt met de referentiemassa binnen de volgende grenzen:
Referentiemassa van het voertuig Pr
(kg)Gelijkwaardige massa van het
traagheidssysteem I
(kg)
Pr≤750 680
750 < Pr ≤850 800
850 < Pr ≤1020 910
1 020 < Pr ≤1250 1 130
1 250 < Pr ≤1470 1 360
1 470 < Pr ≤1700 1 590
1 700 < Pr ≤1930 1 810
1 930 < Pr ≤2150 2 040
2 150 < Pr ≤2380 2 270
2 380 < Pr ≤2610 2 270
2 610 < Pr 2 270
5.2.Afstelling van de rem
De rem moet worden afgesteld overeenkomstig de methoden
beschreven in punt 4.1.4. De gebezigde methode, de verkregen waarden
(equivalente traagheid, karakteristieke afstellingsparameter) moeten in
het keuringsrapport worden vermeld.
5.3.Gereedmaken van het voertuig
5.3.1. Vóór de proef moet het voertuig worden opgesteld in een ruimte waar
de temperatuur vrijwel constant tussen 20 en 30 ºC wordt gehouden.
Deze voorbereiding moet ten minste zes uur duren en worden voort-
gezet tot de temperatuur van de motorolie en die van de koelvloeistof
(voor zover aanwezig) tot op ± 2 ºC overeenstemmen met die van de
ruimte.
Op verzoek van de fabrikant wordt de proef verricht binnen ten hoogste
30 uur nadat het voertuig op normale bedrijfstemperatuur heeft gefunc-
tioneerd.
5.3.2. De bandenspanning moet, evenals bij de inleidende proef op de weg
met het oog op afstelling van de rem, de door de fabrikant opgegeven
spanning zijn. Op proefbanken met twee rollen kan de bandenspanning
nog met ten hoogste 50 % worden opgevoerd. De gebezigde banden-
spanning moet in het keuringsrapport worden aangetekend.
6. WERKWIJZE BIJ DE PROEF OP DE ROLLENBANK6.1.Bijzondere uitvoeringsvoorwaarden voor de cyclus
6.1.1. Tijdens de proef moet de temperatuur in de beproevingsruimte tussen
20 en 30 ºC liggen. De absolute luchtvochtigheid (H) in de ruimte of
van de aan de motor toegevoerde lucht moet voldoen aan onderstaande
formule:
5,5≤H≤12,2 g H
2O/kg droge lucht.
6.1.2. Het voertuig moet tijdens de proef vrijwel horizontaal staan ten einde
een abnormale verdeling van de brandstof te voorkomen.
6.1.3. De proef moet worden uitgevoerd met geopende motorkap, tenzij dit
technisch niet mogelijk is. Ten einde de motortemperatuur op de
normale waarde te handhaven kan, indien noodzakelijk, een hulpventi-
lator op de radiateur (voertuigen met waterkoeling) of op de luchtinlaat
(voertuigen met luchtkoeling) worden gericht.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 25
▼M4
6.1.4. Tijdens de proef moet de snelheid als functie van de tijd worden gere-
gistreerd ten einde de juiste uitvoering van de cyclussen te controleren.
6.2.Starten van de motor
6.2.1. De motor wordt gestart met behulp van de daartoe aanwezige voorzie-
ningen overeenkomstig de aanwijzingen van de fabrikant, zoals deze
vermeld staan in het instructieboek voor serievoertuigen.
6.2.2. Men laat de motor gedurende 40 sec. stationair draaien. De eerste
cyclus van de proef begint na deze periode van 40 sec. stationair
bedrijf.
6.3.Stationair draaien
6.3.1. Handgeschakelde ofhalf automatische versnellingsbakken
6.3.1.1. Gedurende de perioden van stationair draaien wordt de koppeling inge-
schakeld en de versnellingshefboom in de neutrale stand gezet.
6.3.1.2. Om de acceleraties normaal volgens de cyclus te doen plaatsvinden,
wordt 5 sec. vóór de acceleratie die op elke periode van stationair
draaien volgt, de eerste versnelling ingeschakeld met de koppeling vrij.
6.3.1.3. De eerste periode van stationair draaien aan het begin van de cyclus
omvat 6 sec. stationair draaien, versnellingshefboom in neutraal en
koppeling ingeschakeld, en 5 sec. met de versnellingshandel in de
eerste versnelling en koppeling vrij.
6.3.1.4. Voor de tussenliggende perioden van stationair draaien bij elke cyclus
gelden respectievelijk de volgende tijden: 16 sec. met de versnellings-
hefboom in neutraal en 5 sec. in de eerste versnelling, koppeling vrij.
6.3.1.5. Tussen twee opeenvolgende cyclussen, ligt een periode van stationair
draaien van 13 sec. tijdens welke de versnellingshandel in de neutrale
stand staat en de koppeling is ingeschakeld.
6.3.2. Automatische versnellingsbak
Wanneer de keuzehandel in de beginstand is geplaatst mag deze gedu-
rende de proef niet worden verzet, behalve in het geval vermeld in punt
6.4.3.
6.4.Acceleraties
6.4.1. De acceleratiefasen worden uitgevoerd met een zo constant mogelijke
acceleratie tijdens de gehele duur van de fase.
6.4.2. Indien een acceleratie niet in de voorgeschreven tijd kan worden uitge-
voerd, wordt de extra benodigde tijd zoveel mogelijk in mindering
gebracht op de tijd voor het schakelen en, indien deze ontbreekt, op de
daarop aansluitende periode van constante snelheid.
6.4.3. Automatische versnellingsbakken
Indien een acceleratie niet in de voorgeschreven tijd kan worden uitge-
voerd, moet de keuzehandel voor de versnellingen volgens de
voorschriften voor handgeschakelde bakken worden verplaatst.
6.5.Vertragingen
6.5.1. Bij alle vertragingen wordt het gaspedaal volledig losgelaten en blijft de
koppeling ingeschakeld. De koppeling wordt vrijgezet, terwijl de
versnellingsbak ingeschakeld blijft, wanneer de snelheid tot 10 km/h is
verminderd.
6.5.2. Indien de vertraging langer duurt dan voor deze fase is voorzien,
worden de remmen van het voertuig gebruikt om aan de cyclustijd te
kunnen voldoen.
6.5.3. Indien de vertraging korter duurt dan voor deze fase is voorzien,
herstelt men de tijdsindeling van de theoretische cyclus door een
periode van constante snelheid of van stationair draaien die men laat
aansluiten op de volgende verrichting.
6.5.4. Aan het einde van de vertragingsperiode (stilstand van het voertuig op
de rollen) wordt de versnelling in neutraal gezet en de koppeling inge-
schakeld.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 26
▼M4
6.6.Constante snelheden
6.6.1. „Pompen” of sluiten van de gasklep bij het overgaan van acceleratie
naar de volgende fase van constante snelheid moet worden vermeden.
6.6.2. Tijdens de perioden van constante snelheid moet het gaspedaal in een
vaste stand blijven.
7. WERKWIJZE BIJ HET NEMEN VAN HET ANALYSEMONSTER7.1.Monsterneming
De monsterneming begint bij de aanvang van de eerste beproevingscy-
clus zoals omschreven in punt 6.2.2 en eindigt aan het einde van de
laatste periode van stationair draaien van de vierde cyclus.
7.2.Analyse
7.2.1. De analyse van de uitlaatgassen in de zak geschiedt zo spoedig moge-
lijk en in elk geval niet later dan 20 minuten na beëindiging van de
beproevingscyclus.
7.2.2. Voor elke analyse wordt het analysetoestel met behulp van het passende
referentiegas ingesteld op de nulwaarde van het bereik dat voor elk
verontreinigend bestanddeel wordt gebruikt.
7.2.3. Vervolgens worden de analysetoestellen met behulp van de kalibratie-
gassen in nominale concentraties tussen 70 en 100 % van de volledige
schaal voor het desbetreffende bereik ingesteld volgens de kalibratiek-
rommen.
7.2.4. Men controleert nogmaals de nulinstelling van de analysetoestellen.
Indien de afgelezen waarde meer dan 2 % afwijkt van de volledige
schaal van de bij de in punt 7.2.2 voorgeschreven instelling verkregen
waarde, wordt de handeling herhaald.
7.2.5. De monsters worden vervolgens geanalyseerd.
7.2.6. Na analyse controleert men opnieuw met dezelfde gassen de nulwaarde
en de schaalinstelwaarden. Indien deze nieuwe waarden niet met meer
dan 2 % afwijken van die welke bij de in punt 7.2.3 voorgeschreven
instelling zijn verkregen, worden de analyseresultaten als geldig
beschouwd.
7.2.7. Bij alle in dit gedeelte beschreven handelingen moeten het debiet en de
druk van de gassen gelijk zijn aan die bij de kalibratie van de analyse-
toestellen.
7.2.8. De voor de concentratie van elk der in de gassen gemeten verontreini-
ging aangehouden waarde is het cijfer dat wordt afgelezen na
stabilisering van het meettoestel. De massa's van de door motoren met
compressieontsteking uitgeworpen koolwaterstoffen worden berekend
aan de hand van de geïntegreerde waarde die wordt afgelezen op de
verwarmde vlamionisatiedetector, eventueel na correctie op basis van
de debietvariatie zoals voorgeschreven in aanhangsel 5.
8. BEPALING VAN DE HOEVEELHEID UITGEWORPEN VERONT-
REINIGENDE GASSEN
8.1.Correctie van de gemeten gasvolumes
Het in aanmerking te nemen volume wordt herleid tot 101,33 kPa en
273,2 K.
8.2.Totale massa van de uitgeworpen verontreinigende gassen
De massa M van elk verontreinigend bestanddeel der tijdens de proef
geproduceerde uitlaatgassen van het voertuig wordt bepaald door bere-
kening van het produkt van de volumeconcentratie en van het volume
van het desbetreffende gas, waarbij wordt uitgegaan van onderstaande
volumemassawaarden onder de hierboven aangegeven referentieomstan-
digheden:
— voor koolmonoxide (CO): d = 1,25 g/l,
— voor koolwaterstoffen (CH
1,85): d = 0,619 g/l,
— voor stikstofoxiden (NO2): d = 2,05 g/l.
In aanhangsel 8 worden de berekeningen aangegeven voor de verschil-
lende methoden ter bepaling van de hoeveelheid uitgeworpen
verontreinigende gassen, met een aantal voorbeelden.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 27
▼M4
AANHANGSEL I
OPEENVOLGENDE ONDERDELEN VAN DE CYCLUS VOOR DE
PROEF VAN HET TYPE I
1.Fasen
in
tijdsduurin percentage
Stationair draaien .............................. 60 sec. 30,8/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15035,4
Stationair draaien, voertuig rijdend, gekoppeld en in
een versnelling .. .............................. 9 sec. 4,6
Schakelen .................................... 8 sec. 4,1
Acceleraties ................................... 36 sec. 18,5
Constante snelheid ............................. 57 sec. 29,2
Vertragingen .................................. 25 sec. 12,8
195 sec. 100 %
2.Schakeling
Stationair draaien .............................. 60 sec. 30,8/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15035,4
Stationair draaien, voertuig rijdend, gekoppeld en in
een versnelling .. .............................. 9 sec. 4,6
Schakelen .................................... 8 sec. 4,1
Eerste versnelling .............................. 24 sec. 12,3
Tweede versnelling ............................. 53 sec. 27,2
Derde versnelling .............................. 41 sec. 21
195 sec. 100 %
Gemiddelde snelheid tijdens de proef: 19 km/h.
Werkelijke bedrijfsduur: 195 sec.
Per cyclus theoretisch afgelegde afstand: 1,013 km.Per proef (4 cyclussen) theoretisch afgelegde afstand: 4,052 km.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 28
▼M4
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 29
▼M4
AANHANGSEL 2
ROLLENBANK
1. OMSCHRIJVING VAN EEN ROLLENBANK MET KROMME
VOOR EEN NIET-REGELBAAR GEABSORBEERD VERMOGEN
1.1.Inleiding
Indien de totale rijweerstand op de weg op de bank niet kan worden
gereproduceerd tussen de waarden 10 en 50 km/h, wordt aanbevolen
gebruik te maken van een rollenbank met de hieronder omschreven
karakteristieken.
1.2.Omschrijving
1.2.1. De bank kan met een of twee rollen zijn uitgerust.
De voorste rol moet, direct of indirect, de traagheidsmassa's en de rem
aandrijven.
1.2.2. Indien met behulp van een der onder punt 3 beschreven methoden de
rem op 50 km/h is ingesteld, kan K worden vastgesteld aan de hand
van de formule P = KV3.
Het door de rem en de inwendige wrijving van de bank opgenomen
vermogen (Pa) moet bij vaste instelling op een snelheid van het voertuig
van 50 km/h zodanig zijn dat bij V > 12 km/h:
Pa=K V3±5%K V3±5%P V50(zonder negatief te zijn)
en dat bij V ≤12 km/h:
Paligt tussen 0 en Pa=K V123+5%K V123+5%P V50waarin:
K = de karakteristiek van de rollenbank
PV50= het bij 50 km/h geabsorbeerde vermogen.
2. KALIBRATIE VAN DE ROLLENBANK
2.1.Inleiding
In dit aanhangsel wordt de methode beschreven die toegepast moet
worden om het door de rollenbank geabsorbeerde vermogen te bepalen.
Het geabsorbeerde vermogen omvat het ten gevolge van wrijving en het
door de rem geabsorbeerde vermogen.
De rollenbank wordt op een snelheid gebracht die hoger ligt dan de
maximumsnelheid bij de beproeving. Vervolgens wordt de aandrijving
losgekoppeld: de draaisnelheid van de meedraaiende rol vermindert.
De kinetische energie van de rollen wordt opgenomen door de rem en
door wrijving. Bij deze methode wordt geen rekening gehouden met de
variatie van de inwendige wrijving van de rollen in belaste en onbelaste
toestand, terwijl evenmin rekening wordt gehouden met de wrijving van
de achterrol indien deze vrij meedraait.
2.2.Kalibratie van de vermogensindicator bij een snelheid van 50 km/h
als functie van het geabsorbeerde vermogen
Hierbij wordt de hieronder omschreven methode toegepast.
2.2.1. Meet de draaisnelheid van de rol voor zover dit nog niet is gebeurd.
Men kan hierbij gebruik maken van een vijfde wiel, een toerenteller of
een ander hulpmiddel.
2.2.2. Plaats het voertuig op de rollenbank of pas een andere methode toe om
de bank in werking te stellen.
2.2.3. Maak gebruik van het vliegwiel of een ander traagheidssysteem voor de
desbetreffende traagheidscategorie.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 30
▼M4
2.2.4. Schakel de bank in op een snelheid van 50 km/h.
2.2.5. Teken het aangegeven vermogen aan (Pi).
2.2.6. Voer de snelheid op tot 60 km/h.2.2.7. Ontkoppel het aandrijfsysteem van de bank.2.2.8. Teken de vertragingstijd aan van de bank van 55 tot 45 km/h.
2.2.9. Stel de rem in op een andere waarde.
2.2.10. Herhaal de verrichtingen voorgeschreven in de punten 2.2.4 tot en met
2.2.9 een voldoende aantal malen om alle op de weg gebruikte vermo-
gens te bestrijken.
2.2.11. Bereken het geabsorbeerde vermogen volgens onderstaande formule:
P
a¼M1V2
1/C0V2
2/C0/C1
2000 t
waarin:
Pa= het opgenomen vermogen in kW,
M1= traagheidsequivalent in kg (geen rekening houdend met de
inertie van de vrije achterrol),
V1= beginsnelheid in m/sec. (55 km/h komt overeen met 15,28 m/
sec.),
V2= eindsnelheid in m/sec. (45 km/h komt overeen met 12,50 m/
sec.),
t = vertragingsduur van de rol van 55 tot 45 km/h.
2.2.12. Diagram van het aangegeven vermogen bij 50 km/h als functie van het
geabsorbeerde vermogen bij dezelfde snelheid.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 31
▼M4
2.2.13. De in de punten 2.2.3 t/m 2.2.12 voorgeschreven handelingen moeten
worden herhaald voor alle in aanmerking komende traagheidscatego-rieën.
2.3.Kalibratie van de vermogensindicator bij andere snelheden als
functie van het geabsorbeerde vermogen
De in punt 2.2 aangegeven handelingen worden zo vaak herhaald als
voor de gekozen snelheden noodzakelijk is.
2.4.Controle van de absorptiekromme van de rollenbank vanaf een
aanvangssnelheid van 50 km/h
2.4.1. Plaats het voertuig op de rollenbank of pas een andere methode toe om
de bank in werking te stellen.
2.4.2. Stel de bank in op het geabsorbeerde vermogen P
abij een snelheid van
50 km/h.
2.4.3. Teken het geabsorbeerde vermogen aan bij de snelheden van 40, 30,
20 km/h.
2.4.4. Trek de kromme Pa(V) en controleer of deze voldoet aan.de voor-
schriften in punt 1.2.2.
2.4.5. Herhaal de handelingen vermeld in de punten 2.4.1 t/m 2.4.4 bij andere
vermogenswaarden Pabij een snelheid van 50 km/h en andere traag-
heidswaarden.
2.5. Dezelfde procedure moet worden toegepast voor de kalibratie van de
kracht of het koppel.
3. AFSTELLING VAN DE BANK3.1.Instelling op basis van de onderdruk
3.1.1. Inleiding
Deze methode wordt niet de beste geacht en mag alleen worden toege-
past bij rollenbanken met een kromme voor een niet-regelbaar
geabsorbeerd vermogen ter bepaling van de instelling van het geabsor-
beerd vermogen bij 50 km/h en mag niet worden gebruikt bij motoren
met compressieontsteking.
3.1.2. Beproevingsapparatuur
De onderdruk (of absolute druk) aan het inlaatspruitstuk van het voer-
tuig wordt gemeten met een nauwkeurigheid van 0,25 kPa in plus en
min. Het moet mogelijk zijn deze parameter continu of met intervallen
van niet meer dan één seconde te registreren. De snelheid moet continu1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 32
▼M4
worden geregistreerd met een nauwkeurigheid van 0,4 km/h in plus en
min.
3.1.3. Proeven op de weg
3.1.3.1. Er wordt eerst gecontroleerd of aan het bepaalde in punt 4 van
aanhangsel 3 is voldaan.
3.1.3.2. Het voertuig rijdt met een constante snelheid van 50 km/h waarbij de
snelheid en de onderdruk (of de absolute druk) worden geregistreerd
overeenkomstig de voorwaarden vermeld in punt 3.1.2.
3.1.3.3. De in punt 3.1.3.2 beschreven handeling wordt driemaal in beide rich-
tingen herhaald. De zes trajecten moeten binnen een tijdsbestek van 4
uur worden afgelegd.
3.1.4. Verwerking van de gegevens en goedkeuringscriteria
3.1.4.1. Er wordt een onderzoek ingesteld naar de resultaten van de in de
punten 3.1.3.2 en 3.1.3.3 voorgeschreven handelingen (de snelheid
mag niet gedurende meer dan 1 seconde lager zijn dan 49,5 km/h of
hoger dan 50,5 km/h). Bij elk traject moet de onderdruk met tussen-
pozen van 1 seconde worden vastgesteld, de gemiddelde onderdruk ( v)
en de standaardafwijking(en) worden berekend. Deze berekening moet
betrekking hebben op ten minste 10 onderdrukwaarden.
3.1.4.2. De standaardafwijking mag bij elk traject niet groter zijn dan 10 % van
de gemiddelde waarde ( v).
3.1.4.3. Bereken de gemiddelde waarde ( v) van de zes trajecten (drie in elke
richting).
3.1.5. Afstelling van de bank
3.1.5.1. Voorbereiding
Men voert de handelingen uit die zijn voorgeschreven in de punten
5.1.2.2.1 t/m 5.1.2.2.4 van aanhangsel 3.
3.1.5.2. Afstelling van de rem
Nadat het voertuig op bedrijfstemperatuur is gebracht laat men het
rijden met een constante snelheid van 50 km/h. De rem wordt vervol-
gens zodanig afgesteld dat de onderdruk ( v) wordt verkregen die
overeenkomstig punt 3.1.4.3 is vastgesteld. De afwijking ten opzichte
van deze waarde mag niet meer bedragen dan 0,25 kPa. Voor deze
handeling wordt gebruik gemaakt van de apparatuur die bij de proef
op de weg is gebruikt.
3.2.Andere methoden
De afstelling van de bank kan, bij een constante snelheid van 50 km/h,
plaatsvinden met behulp van de methoden beschreven in aanhangsel 3.
3.3.Mogelijke variant
Met instemming van de fabrikant kan van onderstaande methode
gebruik worden gemaakt.
3.3.1. De rem wordt zodanig afgesteld dat het op de aangedreven wielen
uitgeoefende vermogen wordt geabsorbeerd bij een constante snelheid
van 50 km/h overeenkomstig de navolgende tabel:
Referentiemassa van het voertuig: Pr
(kg)Door de bank geabsorbeerd
vermogen: Pa(kW)
Pr≤750 1,3
750 < Pr ≤850 1,4
850 < Pr ≤1020 1,5
1 020 < Pr ≤1250 1,7
1 250 < Pr ≤1470 1,8
1 470 < Pr ≤1700 2,0
1 700 < Pr ≤1930 2,1
1 930 < Pr ≤2150 2,3
2 150 < Pr ≤2380 2,4
2 380 < Pr ≤2610 2,61970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 33
▼M4
Referentiemassa van het voertuig: Pr
(kg)Door de bank geabsorbeerd
vermogen: Pa(kW)
2 610 < Pr 2,7
3.3.2. Bij andere voertuigen dan personenwagens, met een referentiegewicht
van meer dan 1700 kg of bij voertuigen waarbij alle wielen worden
aangedreven, worden de in de tabel van punt 3.3.1 aangegeven vermo-
genswaarden vermenigvuldigd met een factor 1,3.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 34
▼M4
AANHANGSEL 3
RIJWEERSTAND VAN EEN VOERTUIG — METHODE VOOR
METING OP DE WEG — SIMULERING OP DE ROLLENBANK
1. DOEL
De hierna beschreven methoden hebben ten doel de rijweerstand te
meten van een met constante snelheid op de weg rijdend voertuig en
deze weerstand te simuleren bij een proef op de rollenbank overeen-
komstig de voorwaarden vermeld in punt 4.1.4.1 van bijlage III.
2. BESCHRIJVING VAN DE WEG
De weg moet horizontaal zijn en voldoende lang om de hierna
vermelde metingen te kunnen uitvoeren. De helling moet constant
zijn tot op 0,1 % in plus en min en mag niet meer bedragen dan
1,5 %.
3. ATMOSFERISCHE OMSTANDIGHEDEN3.1. Wind
Tijdens de proef mag de gemiddelde windsnelheid niet meer bedragen
dan 3 m/sec. met windstoten van niet meer dan 5 m/sec. Bovendien
moet de windcomponent dwars op de weg minder bedragen dan 2 m/
sec. De windsnelheid moet worden gemeten op 0,7 m boven het
wegdek.
3.2. Vochtigheid
De weg moet droog zijn.
3.3. Druk en temperatuur
Op het tijdstip van de proef mag de dichtheid van de lucht niet meer
dan 7,5 % in plus en min afwijken van de referentieomstandigheden
P = 100 kPa en T = 293,2 K.
4. TOESTAND EN VOORBEREIDING VAN HET VOERTUIG
4.1. Inrijden
Het voertuig moet in de normale rijklare toestand verkeren en ten
minste 3 000 km zijn ingereden. De banden moeten gelijktijdig met
het voertuig zijn gebruikt of 90 tot 50 % van de profieldiepte bezitten.
4.2. Controle
Er wordt gecontroleerd of het voertuig voor wat betreft de hierna
genoemde punten in overeenstemming is met de fabrieksspecificaties
voor het desbetreffend gebruik:
— wielen, sierdoppen, banden (merk, type, spanning),
— uitlijning der voorwielen,
— afstelling der remmen (opheffing van bijkomende wrijving),— smering van voor- en achtertrein,
— instelling van de vering en van de stand van het voertuig,
— enz.
4.3. Voorbereiding van de proef
4.3.1. Het voertuig wordt belast tot de referentiemassa.
De stand van het voertuig moet overeenkomen met de positie die
wordt ingenomen indien het zwaartepunt van de belasting zich
bevindt in het midden van het lijnstuk dat de punten „R” van de
zijdelingse zitplaatsen vóór verbindt.
4.3.2. Bij de proeven op de weg worden de ramen van het voertuig gesloten.
Eventuele kleppen voor klimaatregeling, voor de koplampen, enz.
moeten buiten werking zijn gesteld.
4.3.3. Het voertuig moet schoon zijn.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 35
▼M4
4.3.4. Direct vóór de proef moet het voertuig op de juiste wijze op bedrijfs-
temperatuur zijn gebracht.
5. METHODEN
5.1. Methode van het variëren van de energie bij vertraging in vrij-
loop
5.1.1. Op de weg
5.1.1.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
— de tijd wordt gemeten met een toelaatbare fout van minder dan
0,1 sec.,
— de snelheid wordt gemeten met een toelaatbare fout van minder
dan 2 %.
5.1.1.2. Beproevingsmet hode
5.1.1.2.1. De snelheid van het voertuig wordt opgevoerd tot 10 km/h boven de
gekozen beproevingssnelheid V..
5.1.1.2.2. De versnellingshandel wordt in de neutrale stand geplaatst.
5.1.1.2.3. Met de vertragingstijd (t1) van het voertuig van de snelheid
V2=V+ ∆V km/h tot V1=V− ∆V km/h,
met∆V≤5 km/h.
5.1.1.2.4. Voer dezelfde proef uit in tegenovergestelde richting ter bepaling van
t2.
5.1.1.2.5. Bereken het gemiddelde van t1en t2, dit is gelijk aan T1.
5.1.1.2.6. Herhaal deze proeven een aantal malen zodat de statistische nauwkeu-
righeid (p) met betrekking tot het gemiddelde
T¼1
nXn
i¼1Ti gelijk is aan of minder bedraagt dan 2 % (p ≤2 %).
De statistische nauwkeurigheid is gegeven door:
p¼tsﬃﬃﬃnp/C1100
T
waarin:
t = coëfficiënt volgens onderstaande tabel,
n = aantal proeven,s = standaardafwijking, s ¼ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
X
n
i¼1Ti/C0T ðÞ2
n/C01vuut
n456789 1 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5
t 3,2 2,8 2,6 2,5 2,4 2,3 2,3 2,2 2,2 2,2 2,2 2,2
tﬃﬃﬃnp1,6 1,25 1,06 0,94 0,85 0,77 0,73 0,66 0,64 0,61 0,59 0,57
5.1.1.2.7. Bereken het vermogen met behulp van de formule:
P¼MV ∆V
500 T
waarin:
P is uitgedrukt in kW,
V = de beproevingssnelheid in m/sec.,
∆V = snelheidsafwijking van de snelheid V in m/sec.,
M = referentiemassa in kg,
T = tijd in sec.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 36
▼M4
5.1.2. Op de bank
5.1.2.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
De apparatuur moet dezelfde zijn als die voor de proef op de weg.
5.1.2.2. Beproevingsmet hode
5.1.2.2.1. Plaats het voertuig op de rollenbank.
5.1.2.2.2. Pas de bandenspanning (koud) van de aangedreven wielen aan aan die
welke voor de rollenbank is vereist.
5.1.2.2.3. Stel het traagheidsequivalent I van de bank in.5.1.2.2.4. Breng het voertuig en de bank op de juiste wijze op bedrijfstempera-
tuur.
5.1.2.2.5. Voer de handelingen uit die beschreven zijn in punt 5.1.1.2 (met
uitzondering van de punten 5.1.1.2.4 en 5.1.1.2.5) waarbij in de
formule van punt 5.1.1.2.7, M wordt vervangen door I.
5.1.2.2.6. Stel de rem zodanig af dat voldaan wordt aan de voorschriften van
punt 4.1.4.1 van bijlage III.
5.2. Methode voor meting van het koppel bij constante snelheid
5.2.1. Op de weg
5.2.1.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
— de meting van het koppel wordt uitgevoerd met een meetapparaat
met een nauwkeurigheid van 2 %,
— de meting van de snelheid wordt uitgevoerd met een nauwkeurig-
heid van 2 %.
5.2.1.2. Beproevingsmet hode
5.2.1.2.1. Breng het voertuig op de gekozen constante snelheid V.
5.2.1.2.2. Registreer het koppel C
(t)en de snelheid gedurende een minimale duur
van 10 sec. met een apparaat van categorie 1 000 overeenkomstig
ISO-norm 970.
5.2.1.2.3. De variaties van het koppel C(t)en de snelheid als functie van de tijd
mogen gedurende elke seconde van de registratie niet meer dan 5 %
bedragen.
5.2.1.2.4. De aangehouden waarde van het koppel Ct1is het gemiddelde koppel
vastgesteld met behulp van onderstaande formule:
Ct1¼1
∆tZtþ∆t
tCtðÞdt
5.2.1.2.5. Voer dezelfde proef uit in tegenovergestelde richting en bepaal Ct2.
5.2.1.2.6. Bepaal het gemiddelde Ctvan de beide waarden Ct1en Ct2van het
koppel.
5.2.2. Op de bank
5.2.2.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
De apparatuur moet dezelfde zijn als die voor de proef op de weg.
5.2.2.2. Beproevingsmet hode
5.2.2.2.1. Voer de handelingen uit beschreven in de punten 5.1.2.2.1 t/m
5.1.2.2.4.
5.2.2.2.2. Voer de handelingen uit beschreven in de punten 5.2.1.2.1 t/m
5.2.1.2.4.
5.2.2.2.3. Stel de rem zodanig in dat voldaan wordt aan de voorschriften van
punt 4.1.4.1 van bijlage III.
5.3. Bepaling van het geïntegreerde koppel tijdens een variabele proef-
cyclus
5.3.1. Deze methode vormt een niet verplichte aanvulling op de methode
met constante snelheid beschreven in punt 5.2.
5.3.2. Bij deze dynamische beproevingsmethode wordt de gemiddelde
waarde van het koppel M bepaald. Hiertoe worden de reële waarden1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 37
▼M4
van het koppel geïntegreerd als functie van de tijd tijdens een
bepaalde rijcyclus die met het aan de proef onderworpen voertuig
wordt uitgevoerd.
Het geïntegreerde koppel wordt dan gedeeld door het tijdsverschil.Hieruit resulteert:
M¼1
t2/C0t1Zt2
t1MtðÞ/C1dt met M t ðÞ>0 ðÞ
M wordt berekend aan de hand van zes stellen resultaten.
Wat het tempo van de monsterneming van M betreft, wordt een
minimum van 2 per seconde aanbevolen.
5.3.3. Instelling van de bank
De rem wordt afgesteld volgens de methode beschreven in punt 5.2.
Indien het koppel M op de bank niet overeenstemt met het koppel M
op de weg worden de instellingen van de rem gewijzigd tot deze
waarden op 5 % in plus en min gelijk zijn.
Opmerking:
Deze methode kan alleen worden toegepast bij dynamometers met
elektrische simulering van de traagheid of met een fijnafstelling.
5.3.4. Goedkeuringscriteria
De standaardafwijking bij zes metingen mag niet meer bedragen dan
2 % van de gemiddelde waarde.
5.4. Methode voor meting van de vertraging met behulp van een gyro-
scopisch platform
5.4.1. Op de weg
5.4.1.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
— meting van de snelheid: fout kleiner dan 2 %,
— meting van de vertaging: fout kleiner dan 1 %,
— meting van de helling van de weg: fout kleiner dan 1 %,
— meting van de tijd: fout kleiner dan 0,1 sec.
De stand van het voertuig wordt vastgesteld op een horizontaal refe-
rentievlak.
Door vergelijking is het mogelijk de helling van de weg af te trekken
(α1).
5.4.1.2. Beproevingsmet hode
5.4.1.2.1. De snelheid van het voertuig wordt opgevoerd tot ten minste 5 km/h
boven de gekozen snelheid V.
5.4.1.2.2. Registreer de vertraging tussen de snelheden V + 0,5 km/h en V −
0,5 km/h.
5.4.1.2.3. Bereken de gemiddelde vertraging overeenkomend met de snelheid V
volgens onderstaande formule:
γ1¼1
tZt
oγ1tðÞdt/C0g/C1sinα1 ðÞ
waarin:
γ1= de gemiddelde waarde van de vertraging bij snelheid V in
een bepaalde richting van de rijbaan,
t = tijd van de vertraging van V + 0,5 km/h tot V − 0,5 km/h,γ
1(t) = de gedurende deze tijd geregistreerde vertraging,
g = 9,81 m · s−2.
5.4.1.2.4. Voer dezelfde metingen uit in de andere richting en bepaal γ2:
5.4.1.2.5. Bereken het gemiddelde Γi¼γ1þγ2
2voor de proef i.
5.4.1.2.6. Voer een voldoende aantal proeven uit zoals vermeld in punt
5.1.1.2.6, waarbij T wordt vervangen door1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 38
▼M4
Γi¼1
nXn
1¼iΓi
5.4.1.2.7. Bereken de gemiddeld geabsorbeerde kracht
F=M Γ
waarin:M = de referentiemassa van het voertuig in kg,
Γ= de eerder berekende gemiddelde vertraging.
5.4.2. Op de bank
5.4.2.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
Men dient gebruik te maken van voor de bank geschikte meetappara-
tuur overeenkomstig het bepaalde in punt 2 van aanhangsel 2.
5.4.2.2. Beproevingsmet hode
5.4.2.2.1. Instelling van de belasting op het wiel bij constant toerental
Op de rollenbank heeft de totale weerstand de volgende vorm:
F
totaal=Faangegeven+Frolweerstand van de aangedreven wielen,
Ftotaal=FR(Frijweerstand),
Faangegeven=FR−Frolweerstand van de aangedreven wielen,
Faangegeven= de belasting die het meetapparaat op de rollenbank
aanwijst,
FR= bekend,
Frolweerstand van de aangedreven wielenwordt:
— indien mogelijk gemeten op de rollenbank. Het aan de proef
onderworpen voertuig wordt, met de versnellingshandel in de
neutrale stand, door de bank op beproevingssnelheid gebracht;
vervolgens wordt de draaiweerstand van de aangedreven as op
het meetapparaat van de rollenbank afgelezen;
— bepaald bij rollenbanken waar meting niet mogelijk is. Bij rollen-
banken is de rolweerstand RRdie welke tevoren op de weg is
bepaald. Bij banken met 1 rol wordt de rolweerstand RRbepaald
door vermenigvuldiging van de rolweerstand op de weg met een
coëfficiënt R die gelijk is aan de verhouding tussen de massa van
de aangedreven wielen en de totale massa van het voertuig.
Opmerking
RRwordt verkregen aan de hand van de kromme F = f(V).1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 39
▼M4
AANHANGSEL 4
CONTROLE VAN ANDERE DAN MECHANISCHE TRAAGHEDEN
1. ONDERWERP
Met de in dit aanhangsel beschreven methode kan worden nagegaan of de
totale traagheid van de rollenbank de reële waarden tijdens de verschil-
lende fasen van de proefcyclus op bevredigende wijze simuleert.
2. PRINCIPE2.1.Uitwerking van de werkvergelijkingen
Aangezien de bank blootstaat aan de wisselende draaisnelheid van de
rol(len), kan de kracht aan de oppervlakte van de rol(len) worden uitge-
drukt met de formule
F¼I/C1γ¼I
M/C1γþFI
waarin:
F = kracht aan de oppervlakte van de rol(len),I = totale traagheid van de bank (gelijkwaardige traagheid van het
voertuig: zie tabel in punt 5.1),
I
M= traagheid van de mechanische massa's van de bank,
γ= tangentiële versnelling aan de oppervlakte van de rol,
FI= traagheidskracht.
OpmerkingIn het aanhangsel wordt deze formule verder toegelicht voor wat betreft
de banken met mechanische traagheidssimulering.
De totale traagheid wordt uitgedrukt met de formule:
I¼I
MþFI
γ
waarin:
IM= kan worden berekend of gemeten volgens de traditionele
methoden
FI= aan de bank kan worden gemeten
γ= kan worden berekend aan de hand van de omtreksnelheid van de
rollen.
De bepaling van de totale traagheid „I” gebeurt aan de hand van een
versnellings- of vertragingsproef met gelijke of hogere waarden dan die
welke tijdens een proefcyclus zijn verkregen.
2.2.Toelaatbare fout bij de berekening van de totale traagheid
Met behulp van de meet- en rekenmethoden moet de totale traagheid I
met een relatieve fout ( ∆I/I) van minder dan 2 % kunnen worden
bepaald.
3. VOORSCHRIFTEN
3.1. De massa van de gesimuleerde totale traagheid I moet gelijk blijven aan
de theoretische waarde van de gelijkwaardige traagheid (zie punt 5.1 van
bijlage III) binnen de volgende grenzen:
3.1.1. 5 % in plus en min van de theoretische waarde voor iedere momentane
waarde,
3.1.2. 2 % in plus en min van de theoretische waarde voor de voor iedere
verrichting van de cyclus berekende gemiddelde waarde.
3.2. De in punt 3.1.1 genoemde grenswaarden bedragen bij het inschakelen
van de versnelling gedurende 1 seconde 50 % en tijdens een schakelver-
richting bij een voertuig met handgeschakelde versnellingsbak gedurende
2 seconden 50 %.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 40
▼M4
4. CONTROLEPROCEDURE
4.1. Bij iedere proef wordt controle verricht gedurende de gehele cyclus als
omschreven in punt 2.1 van bijlage III.
4.2. Indien evenwel wordt voldaan aan de voorschriften van punt 3 met
momentane acceleraties, waarbij driemaal zo hoge of lage waarden
worden bereikt als bij de verrichtingen van de theoretische cyclus, is
bovengenoemde controle niet nodig.
5. TECHNISCHE OPMERKINGEN
Toelichting bij de uitwerking van de werkvergelijkingen
5.1. Krachtenevenwicht op de weg
CR¼k1Jr1dΘ1
dtþk2Jr2dΘ2
dtþk3Mγr1þk3Fsr1
5.2. Krachtenevenwicht op een bank met mechanische traagheidssimulering
Cm¼k1Jr1dΘ1
dtþk3JR mdWm
dt
Rmr1þk3Fsr1
¼k1Jr1dΘ1
dtþk3Iγr1þk3Fsr1
5.3. Krachtenevenwicht op een bank met niet-mechanische traagheidssimule-
ring
Ce¼k1Jr1dΘ1
dtþk3JR edWe
dt
Rer1þCl
Rer10
B@1
CAþk3Fsr1
¼k1Jr1dΘ1
dtþk3IMγþFI ðÞ r1þk3Fsr1
In deze formules:
CR = motorkoppel op de weg,
Cm= motorkoppel op een bank met mechanische traagheidssimule-
ring,
Ce= motorkoppel op een bank met elektrische traagheidssimule-
ring,
Jr1= traagheidsmoment van de overbrenging van het voertuig voor
wat betreft de aangedreven wielen,
Jr2= traagheidsmoment van de niet-aangedreven wielen,
JRm = traagheidsmoment van de bank met mechanische traagheidssi-
mulering,
JRe = mechanisch traagheidsmoment van de bank met elektrische
traagheidssimulering,
M = massa van het voertuig op de weg,
I = gelijkwaardige traagheid van de bank met mechanische traag-
heidssimulering,
IM= mechanische traagheid van de bank met elektrische traag-
heidssimulering,
Fs= resulterende kracht bij constante snelheid,
Cl= resulterend koppel bij elektrisch gesimuleerde traagheid,
FI= resulterende kracht bij elektrisch gesimuleerde traagheid,
dΘ1
dt= hoekversnelling van de aangedreven wielen,
dΘ2
dt= hoekversnelling van de niet-aangedreven wielen,1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 41
▼M4
dWm
dt= hoekversnelling van de mechanische traagheidsbank,
dWe
dt= hoekversnelling van de elektrische traagheidsbank,
γ= lineaire versnelling,
r1= belaste straal van de aangedreven wielen,
r2= belaste straal van de niet-aangedreven wielen,
Rm = straal van de rollen van de mechanische traagheidsbank,
Re = straal van de rollen van de elektrische traagheidsbank,k
1= coëfficiënt afhankelijk van de overbrengingsverhouding en de
verschillende traagheden van de transmissie en van het
„rendement”,
k2= overbrengingsverhouding ×r1
r2× „rendement”,
k3= overbrengingsverhouding × „rendement”.
Ervan uitgaande dat de twee soorten rollenbank (punt 5.2 en punt 5.3)
dezelfde karakteristieken hebben, wordt na vereenvoudiging de volgende
formule verkregen:
k3IM/C1γþFI ðÞ r1¼k3I/C1γ/C1r1
waaruit volgt dat
I¼IMþFI
γ:1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 42
▼M4
AANHANGSEL 5
BESCHRIJVING VAN GASMONSTERNEMINGSSYSTEMEN
1. INLEIDING
1.1. Aan de voorschriften van punt 4.2 van bijlage III kan met verschil-
lende monsternemingssystemen worden voldaan.
De in de punten 3.1, 3.2 en 3.3 beschreven typen worden aanvaard-
baar geacht indien zij voldoen aan de essentiële criteria die van
toepassing zijn op het beginsel van de variabele verdunning.
1.2. De technische dienst moet in zijn rapport de bij de proef gebruikte
monsternemingsmethode vermelden.
2. CRITERIA DIE VAN TOEPASSING ZIJN OP HET SYSTEEM
MET VARIABELE VERDUNNING VOOR METING VAN DE
UITLAATGASSEN
2.1. Toepassingsgebied
Specificatie van de functionele eigenschappen van een monsterne-
mingssysteem voor uitlaatgassen dat bestemd is voor meting van de
massa van de werkelijke uitlaatgasemissies van een voertuig over-
eenkomstig de bepalingen van deze richtlijn.
Op grond van het principe van de monsterneming met wisselende
verdunning moet aan drie voorwaarden worden voldaan.
2.1.1. De uitlaatgassen van het voertuig moeten onder bepaalde voor-
waarden continu met buitenlucht worden verdund.
2.1.2. Het totale volume van het mengsel van uitlaatgassen en verdun-
ningslucht moet nauwkeurig worden gemeten.
2.1.3. Voor de analyse moet een monster worden genomen waarin de
verhouding tussen de hoeveelheid verdunde uitlaatgassen en de
hoeveelheid verdunningslucht constant is.
De emissiemassa's worden bepaald aan de hand van de concentraties
van het proportionele monster en het tijdens de proef gemeten totale
volume. De concentraties in het monster worden gecorrigeerd, reke-
ning houdend met het gehalte aan verontreinigingen dat in de
omgevingslucht aanwezig is.
2.2. Technische samenvatting
In figuur 1 is het principe van het monsternemingssysteem schema-
tisch weergegeven.
2.2.1. De uitlaatgassen van het voertuig moeten met een voldoende
hoeveelheid omgevingslucht worden verdund ten einde condensatie
van het water in het monsternemings- en meetsysteem te voorkomen.
2.2.2. Het monsternemingssysteem voor de uitlaatgassen moet de mogelijk-
heid bieden de gemiddelde volumeconcentraties te meten van de
bestanddelen CO2, CO, HC en NOxwelke aanwezig zijn in de
uitlaatgassen tijdens de proefcyclus van het voertuig.
2.2.3. Het mengsel van lucht en uitlaatgassen moet ter hoogte van de sonde
homogeen zijn (zie punt 2.3.1.2).
2.2.4. Met de sonde moet een representatief monster worden genomen van
de verdunde uitlaatgassen.
2.2.5. Het moet mogelijk zijn met het systeem het totale volume van de
verdunde uitlaatgassen van het beproefde voertuig te meten.
2.2.6. De monsternemingsapparatuur moet gasdicht zijn. De uitvoering van
het monsternemingssysteem met wisselende verdunning en de mate-
rialen van de apparatuur moeten zodanig zijn dat hierdoor de
concentratie van de verontreinigingen in de verdunde uitlaatgassen
niet wordt beïnvloed. Indien enig onderdeel van de apparatuur
(warmtewisselaar, cycloon, ventilator, enz.) van invloed is op de
concentratie van enig verontreinigend bestanddeel van de verdunde
gassen en deze tekortkoming niet kan worden gecorrigeerd, moet de
monsterneming van dit bestanddeel vóór dit onderdeel plaatsvinden.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 43
▼M4
2.2.7. Indien het beproefde voertuig is uitgerust met een uitlaatsysteem
voorzien van verschillende uitlaatopeningen, moeten de aansluit-
slangen zo dicht mogelijk bij het voertuig onderling worden
verbonden.
2.2.8. De gasmonsters worden opgevangen in zakken van voldoende capa-
citeit ten einde de uitstroming der gassen tijdens de monsterneming
niet te belemmeren. Deze zakken moeten van een zodanig materiaal
zijn dat de concentraties van de gasvormige verontreinigingen hier-
door niet worden beïnvloed (zie punt 2.3.4.4).
2.2.9. Het systeem met wisselende verdunning moet zodanig zijn uitge-
voerd dat hiermede monsters van de uitlaatgassen kunnen worden
genomen zonder dat de tegendruk aan het uiteinde van de uitlaatpijp
in belangrijke mate wordt gewijzigd (zie punt 2.3.1.1).
2.3. Bijzondere specificaties
2.3.1. Apparatuur voor het opvangen en verdunnen van de uitlaatgassen
2.3.1.1. De verbindingsslang tussen de uitlaatpijp(en) van het voertuig en de
mengkamer moet zo kort mogelijk zijn en mag in geen geval:
— een wijziging teweegbrengen in de statische druk aan de uitlaat-
pijp(en) van het beproefde voertuig van meer dan 0,75 kPa in
plus en min bij 50 km/h of van meer dan 1,25 kPa in plus en
min tijdens de gehele duur van de proef en zulks ten opzichte
van de statische drukken die gemeten worden wanneer geen
enkele verbindingsslang op de uitlaatpijp(en) van het voertuig is
aangesloten.
De druk moet worden gemeten in het achterste stuk van de
uitlaat of in een verlengstuk daarvan met dezelfde doorsnede,
zo dicht mogelijk bij het einde van de uitlaat;
— de aard van de uitlaatgassen beïnvloeden of veranderen.
2.3.1.2. Er moet een mengkamer aanwezig zijn waarin de uitlaatgassen van
het voertuig en de verdunningslucht zodanig worden vermengd dataan de uitlaat van de mengkamer een homogeen mengsel wordt
verkregen. De homogeniteit van het mengsel in een willekeurig
doorsnedevlak ter hoogte van de sonde mag niet meer dan 2 % in
plus en min afwijken van de gemiddelde waarde die verkregen wordt
op ten minste vijf op gelijke afstanden over de diameter van de
gasstroom verdeelde punten. De druk in de mengkamer mag niet
meer dan 0,25 kPa in plus en min afwijken van de atmosferische
druk ter minimalisering van de effecten op de omstandigheden aan
het uiteinde van de uitlaat en ter beperking van de drukval in de
apparatuur voor de conditionering van de verdunningslucht voor
zover deze aanwezig is.
2.3.2. Aanzuigings- en volumemetingsapparatuur
Deze apparatuur mag voorzien zijn van een reeks vaste snelheidsin-
stellingen zodat een debiet kan worden verkregen waarbij
condensatie van water wordt vermeden. Dit resultaat wordt in het
algemeen bereikt door in de monsternemingszak voor de verdunde
uitlaatgassen een CO
2-concentratie te handhaven die minder dan 3 %
vol bedraagt.
2.3.3. Volumemeting
2.3.3.1. De volumemeter moet onder alle bedrijfsomstandigheden zijn kali-
bratienauwkeurigheid tot op 2 % in plus en min behouden. Indien
met behulp van deze inrichting geen compensatie kan worden
bewerkstelligd van de temperatuursvariaties van het mengsel van
uitlaatgassen en verdunningslucht op het punt waar de meting plaats-
vindt, dient men gebruik te maken van een warmtewisselaar
waarmede de temperatuur op 6 ºC in plus en min ten opzichte van
de beoogde bedrijfstemperatuur wordt gehouden.
Eventueel kan gebruik worden gemaakt van een cycloon ter bescher-
ming van de volumemeetapparatuur.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 44
▼M4
Figuur 1
Schema van een systeem met variabele verdunning voor meting van de uitlaatgassen
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 45
▼M4
2.3.3.2. Direct vóór de volumemeter moet een temperatuurmeter zijn aange-
bracht. Deze temperatuurmeter moet een juistheid en
nauwkeurigheid hebben van 1 ºC in plus en min en een reactietijd
van 0,1 sec. bij 62 % van een gegeven temperatuursvariatie (in sili-
conenolie gemeten waarde).
2.3.3.3. Tijdens de proef moeten de drukmetingen een juistheid en nauwkeu-
righeid hebben van 0,4 kPa in plus en min.
2.3.3.4. De bepaling van de druk ten opzichte van de atmosferische druk
geschiedt vóór en (eventueel) na de volumemeter.
2.3.4. Gasmonsterneming
2.3.4.1. Ver dunde uitlaatgassen
2.3.4.1.1. Het monster van de verdunde uitlaatgassen wordt genomen vóór de
aanzuigapparatuur, maar achter die voor de conditionering (voor
zover aanwezig).
2.3.4.1.2. Het debiet mag niet met meer dan 2 % in plus en min van het
gemiddelde afwijken.
2.3.4.1.3. Het monsternemingsdebiet moet ten minste 5 l/min bedragen en mag
ten hoogste 0,2 % bedragen van het debiet van de verdunde uitlaat-
gassen.
2.3.4.1.4. De equivalentiegrens moet van toepassing zijn op een systeem met
constante massa.
2.3.4.2. Ver dunningslucht
2.3.4.2.1. Bij constant debiet moet een monster van de verdunningslucht
worden genomen in de nabijheid van de omgevingslucht (na de
filter, voor zover aanwezig).
2.3.4.2.2. Het gas mag niet verontreinigd zijn door uitlaatgassen die afkomstig
zijn uit het vermengingsgebied.
2.3.4.2.3. Het monsternemingsdebiet van de verdunningslucht moet vergelijk-
baar zijn met dat wat voor de verdunde uitlaatgassen wordt gebruikt.
2.3.4.3. Monsterneming
2.3.4.3.1. De voor de monsterneming gebruikte materialen moeten van zoda-
nige aard zijn dat hierdoor de concentratie van de verontreinigingen
niet wordt gewijzigd.
2.3.4.3.2. Voor het verwijderen van vaste deeltjes uit het monster mag gebruik
worden gemaakt van filters.
2.3.4.3.3. Voor het transport van het monster naar de monsternemingszak(ken)
zijn pompen vereist.
2.3.4.3.4. Voor de voor de monsterneming vereiste debieten zijn debietrege-
laars en debietmeters vereist.
2.3.4.3.5. Tussen de driewegkranen en de monsternemingszakken kunnen
gasdichte snelvergrendelingsverbindingen worden aangebracht met
automatische afsluiting aan de zijde van de opvangzak. Voor de
toevoer van de monsters naar de analyseapparatuur mag van andere
systemen gebruik worden gemaakt (b.v. van driewegkranen).
2.3.4.3.6. De verschillende afsluiters waarvan gebruik wordt gemaakt in het
circuit van de gasmonsters, moeten een snelle regeling en werking
mogelijk maken.
2.3.4.4. Opslag van de monsters
2.3.4.4.1. De gasmonsters moeten worden verzameld in monsternemings-
zakken met een capaciteit die voldoende is om het
monsternemingsdebiet te handhaven. De zakken moeten zijn
vervaardigd van zodanig materiaal dat de concentratie van de
gasvormige syntheseverontreinigingen na 20 minuten niet met meer
dan 2 % in plus en min wordt gewijzigd.
2.4. Aanvullende monsternemingsapparatuur voor de proef aan voer-
tuigen met dieselmotor
2.4.1. Een monsternemingspunt vóór en nabij de mengkamer.
2.4.2. Een verwarmde leiding en monsternemingssonde.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 46
▼M4
2.4.3. Een verwarmd(e) filter en/of pomp (deze voorziening(en) mag
(mogen) zich in de nabijheid van de bron van het monster bevinden).
2.4.4. Een snelsluitverbinding waardoor het in de zak opgevangen omge-
vingsluchtmonster kan worden geanalyseerd.
2.4.5. Door het verwarmingssysteem moeten alle verwarmde elementen op
een temperatuur van 190 ± 10 ºC worden gehouden.
2.4.6. Indien de debietwisselingen niet kunnen worden gecompenseerd,
moeten er een warmtewisselaar worden geïnstalleerd en een tempe-
ratuurregelaar welke de in punt 2.3.3.1 vermelde karakteristieken
bezit waarmede een constant debiet kan worden gewaarborgd en
dus ook de proportionaliteit van het monsternemingsdebiet.
3. BESCHRIJVING VAN DE SYSTEMEN3.1. Systeem met variabele verdunning en verdringerpomp (PDP-
CVS systeem) (figuur 1)
3.1.1. Het monsternemingssysteem met constant volume en met een
verdringerpomp (PDP-CVS), waarbij de gasstroom die de pomp
passeert bij constante temperatuur en druk wordt bepaald, voldoet
aan de voorwaarden van deze bijlage. Voor het meten van het totale
volume wordt het aantal omwentelingen geteld dat door de gekali-
breerde verdringerpomp wordt gemaakt. Een proportioneel
gasmonster wordt verkregen door bemonstering bij constant
gehouden gasstroom met behulp van een pomp, een debietmeter en
een regelafsluiter.
3.1.2. In figuur 1 wordt het principeschema gegeven van zo'n monsterne-
mingssysteem. Aangezien met meer dan één configuratie de
gewenste resultaten kunnen worden verkregen, behoeft de installatie
niet exact met het schema overeen te stemmen. Men mag extra
onderdelen, zoals apparatuur, afsluiters, spoelen en schakelaars
gebruiken voor het verkrijgen van extra gegevens en het coördineren
van de functies van de installatiecomponenten.
3.1.3. De gasopvangapparatuur bestaat uit:
3.1.3.1. een filter (D) voor de verdunningslucht, dat eventueel mag worden
voorverwarmd. Dit filter bestaat uit een laag actieve koolstof tussen
twee lagen papier; het dient voor verlaging en stabilisering van de
concentratie van uit de omgeving afkomstige koolwaterstoffen in de
verdunningslucht;
3.1.3.2. een mengkamer (M) waarin een homogeen mengsel van lucht en
uitlaatgassen wordt gevormd;
3.1.3.3. een warmtewisselaar (H) met voldoende capaciteit om gedurende de
gehele proef de temperatuur van het uitlaatgas/luchtmengsel, die
vlak boven de verdringerpomp wordt gemeten, tot op 6 ºC nauw-
keurig op de voorgeschreven waarde te houden. Dit apparaat maggeen wijziging veroorzaken van het gehalte aan verontreinigingen
in het verdunde gas dat daarna voor analyse wordt afgenomen;
3.1.3.4. een verwarmingselement (TC) voor de voorverwarming van de
warmtewisselaar vóór de proef, waarmee tevens de temperatuur
tijdens de proef tot op 6 ºC nauwkeurig op de voorgeschreven
waarde wordt gehouden;
3.1.3.5. een verdringerpomp (PDP) die dient voor een volumetrisch gelijk-
matige verplaatsing van het lucht/uitlaatgasmengsel. De capaciteit
van de pomp moet voldoende zijn om onder alle omstandigheden
die zich tijdens een proef kunnen voordoen, condensvorming in de
apparatuur te verhinderen. Met het oog hierop wordt over het alge-
meen een verdringerpomp gebruikt met een capaciteit die
3.1.3.5.1. het dubbele bedraagt van de maximumstroom uitlaatgas die wordt
geproduceerd in de acceleratiefasen van de proefcyclus, of
3.1.3.5.2. voldoende is om de CO
2-concentratie in de bemonsteringszak waarin
het verdunde uitlaatgas wordt opgevangen, beneden 3 % vol te
houden;
3.1.3.6. een temperatuurmeter (T1) (nauwkeurigheid en juistheid 1 ºC in plus
en min), die vlak boven de verdringerpomp is aangebracht. Hiermee
moet de temperatuur van het verdunde uitlaatgasmengsel gedurende
de proef continu kunnen worden gecontroleerd;
3.1.3.7. een manometer (G1) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa in plus en
min), die vlak boven de verdringerpomp is aangebracht en dient1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 47
▼M4
voor het registreren van het drukverschil tussen het gasmengsel en
de omgevingslucht;
3.1.3.8. een tweede manometer (G2) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa in
plus en min), die zo is aangebracht dat het drukverschil tussen inlaat
en uitlaat van de pomp kan worden geregistreerd;
3.1.3.9. twee monsternemingssondes (S1en S2) waarmee constante monsters
kunnen worden genomen van de verdunningslucht en het verdunde
mengsel van lucht en uitlaatgas;
3.1.3.10. een filter (F) voor het onttrekken van de vaste deeltjes aan de voor
analyse bestemde gasmonsters;
3.1.3.11. pompen (P) voor het opnemen van een constante stroom verdun-
ningslucht en een constante stroom van verdund mengsel van
uitlaatgas en lucht gedurende de proef;
3.1.3.12. stroomregelkleppen (N) die de doorstroming van de door de
monsternemingssondes S1en S2opgenomen gasmonsters tijdens de
proef constant moeten houden; de stroom moet zodanig zijn dat
men aan het einde van de proef beschikt over monsters waarvan het
volume voldoende is voor analyse (10 l/min.);
3.1.3.13. debietmeters (FL) voor de regulering en controle van de constante
doorstroming van de gasmonsters tijdens de proef;
3.1.3.14. snelwerkende afsluiters (V) die de constante gasstroom ofwel naar
de monsternemingszakken ofwel naar de buitenlucht moeten leiden;
3.1.3.15. snel vergrendelbare gasdichte verbindingsstukken (Q) tussen de snel-
werkende afsluiters en de bemonsteringszakken. De afsluiting van
het verbindingsstuk aan de zakkant moet automatisch gebeuren. Er
zijn andere methoden mogelijk om het gasmonster tot aan het analy-
setoestel te leiden (b.v. driewegafsluiters);
3.1.3.16. zakken (B) voor het opvangen van de monsters verdund uitlaatgas en
verdunningslucht tijdens de proef. De inhoud daarvan moet groot
genoeg zijn om het monsternemingsdebiet niet te verkleinen. De
zakken moeten zijn vervaardigd van een materiaal dat geen invloed
heeft op de metingen zelf of op de chemische samenstelling van de
gasmonsters (b. v. folie bestaande uit een polyetheenpolyamide
verbinding of uit fluorkoolwaterstofpolymeren);
3.1.3.17. een teller (C) voor het registreren van het aantal omwentelingen dat
de verdringerpomp tijdens de proef heeft gemaakt.
3.1.4. Aanvullende apparatuur voor metingen aan motorvoertuigen met
compressieontsteking
Voor de meting aan motorvoertuigen met compressieontsteking
overeenkomstig de voorschriften van de punten 4.3.1.1 en 4.3.2 van
bijlage III, moet de aanvullende apparatuur worden gebruikt die in
figuur 1 met een stippellijn is omgeven:
Fh = verwarmd filter,
S3= monsternemingssonde in de nabijheid van de mengkamer,
Vh = verwarmde meerwegafsluiter,
Q = kort verbindingsstuk dat analyse van de omgevingslucht
BA in de HFID-detector mogelijk maakt,
HFID = verwarmde vlamionisatiedetector,1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 48
▼M4
Figuur 1
Schema van een bemonsteringssysteem met constant volume met verdringerpomp
(PDP-CVS-systeem)
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 49
▼M4
I, R = apparatuur voor integratie en registratie van de momentane
koolwaterstoffenconcentraties,
Lh = verwarmde monsternemingsleiding.
De temperatuur van alle verwarmde onderdelen moet op 190 ± 10 ºC
worden gehouden.
3.2. Verdunningssysteem met venturibuis met kritische stroming
(CFV-CVS-systeem) (figuur 2)
3.2.1. Het gebruik van een venturibuis met kritische stroming bij de
bemonstering met constant gehouden volume houdt toepassing in
van de beginselen van de vloeistofmechanica in kritische stromings-
omstandigheden. De stroom van het variabele mengsel van
verdunningslucht en uitlaatgas wordt op geluidssnelheid gehouden,
welke recht evenredig is aan de vierkantswortel van de gastempera-
tuur. Gedurende de gehele proef wordt de stroom continu
gecontroleerd, berekend en geïntegreerd. Door een extra venturibuis
te gebruiken bij de bemonstering wordt de evenredigheid van de
gasmonsters gewaarborgd. Aangezien druk en temperatuur aan de
ingang van beide venturibuizen gelijk zijn, is het volume van het
als monster genomen gas evenredig aan het totale volume van het
geproduceerde mengsel van verdunde uitlaatgassen, en het systeem
voldoet dus aan de voorwaarden van deze bijlage.
3.2.2. In figuur 2 is het principeschema van zo'n monsternemingssysteem
afgebeeld. Aangezien de gewenste resultaten kunnen worden
verkregen met diverse configuraties, behoeft de installatie niet exact
met het schema overeen te stemmen. Men mag extra onderdelen,
zoals apparatuur, afsluiters, spoelen en schakelaars gebruiken voor
het verkrijgen van extra gegevens en het coördineren van de functies
van de installatiecomponenten.
3.2.3. De opvangapparatuur bestaat uit:3.2.3.1. een filter (D) voor de verdunningslucht, dat eventueel mag worden
voorverwarmd. Dit filter bestaat uit een laag koolstof tussen tweelagen papier; het dient voor verlaging en stabilisering van de concen-
tratie van uit de omgeving afkomstige koolwaterstoffen in de
verdunningslucht;
3.2.3.2. een mengkamer (M) waarin een homogeen mengsel van uitlaat-
gassen en lucht wordt gevormd;
3.2.3.3. een cycloon (CS) waarmee alle vaste deeltjes aan het gasmengsel
worden onttrokken;
3.2.3.4. twee monsternemingssondes (S
1en S2) waarmee verdunningslucht-
monsters en monsters verdund uitlaatgas kunnen worden genomen;
3.2.3.5. een venturibuis (SV) met kritische stroming met behulp waarvan
proportionele monsters verdund uitlaatgas kunnen worden genomen
uit monsternemingssonde S2;
3.2.3.6. een filter (F) voor het onttrekken van de vaste deeltjes aan de voor
analyse bestemde gasmonsters;
3.2.3.7. pompen (P) die een gedeelte van de lucht en het verdunde uitlaatgas
tijdens de proef in de zakken moeten verzamelen;
3.2.3.8. een stroomregelklep (N) die de stroom van de door monsternemings-
sonde S1tijdens de proef opgenomen gasstroom constant moet
houden. De gasstroom moet zodanig zijn dat men aan het einde van
de proef beschikt over monsters, waarvan het volume voldoende is
voor analyse ( =10 l/min.);
3.2.3.9. een buffer (PS) in de monsternemingsleiding;3.2.3.10. debietmeters (FL) voor de instelling en controle van het monsterne-
mingsdebiet tijdens de proef;
3.2.3.11. snelwerkende afsluiters (V) die de constante gasstroom of wel naar
de monsternemingszakken of wel naar de buitenlucht moeten leiden;
3.2.3.12. snel vergrendelbare gasdichte verbindingsstukken (Q) tussen de snel-
werkende afsluiters en de monsternemingszakken. De afsluiting van
het verbindingsstuk aan de zakkant moet automatisch gebeuren.
Er zijn andere methoden mogelijk om het gasmonster tot aan het
analysetoestel te leiden (b. v. driewegafsluiters);1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 50
▼M4
3.2.3.13. zakken (B) voor het opvangen van de monsters verdund uitlaatgas en
verdunningslucht gedurende de proef. De inhoud daarvan moet groot
genoeg zijn om het monsternemingsdebiet niet te verkleinen. De
zakken moeten zijn vervaardigd van een materiaal dat geen invloed
heeft op de metingen zelf of op de chemische samenstelling van de
gasmonsters (b. v. folie bestaande uit een polyetheen-polyamidever-
binding of uit fluorkoolwaterstofpolymeren);
3.2.3.14. een manometer (G) met een juistheid en nauwkeurigheid van 0,4 kPa
in plus en min;
3.2.3.15. een temperatuurmeter (T) die een juistheid en nauwkeurigheid moet
hebben van 1 ºC in plus en min en een reactietijd van 0,1 s bij 62 %
van een gegeven temperatuursverandering (waarde gemeten in sili-
conenolie);
3.2.3.16. een venturibuis met kritische stroming (MV) voor volumetrische
meting van de stroom verdund uitlaatgas;
3.2.3.17. een ventilator (BL) met een voldoende capaciteit om het totale
volume verdund uitlaatgas te kunnen aanzuigen;
3.2.3.18. de capaciteit van het monsternemingssysteem CFV-CVS moet groot
genoeg zijn om condensvorming de in de apparatuur onder alle
omstandig heden die zich tijdens een proef kunnen voordoen, te
verhinderen. Daarom gebruikt men meestal een ventilator (BL) met
een capaciteit die
3.2.3.18.1. het dubbele bedraagt van de maximale stroom uitlaatgas die wordt
geproduceerd in de acceleratiefasen van de proefcyclus, of
3.2.3.18.2. voldoende is om de CO2-concentratie in de monsternemingszak
waarin het verdunde uitlaatgas wordt opgevangen, beneden 3 % vol
houden.
3.2.4. Aanvullende apparatuur voor metingen aan motorvoertuigen met
compressieontsteking
Voor de meting aan motorvoertuigen met compressieontsteking
overeenkomstig de voorschriften van de punten 4.3.1.1 en 4.3.2 van
bijlage III, moet de aanvullende apparatuur worden gebruikt die in
figuur 2 met een stippellijn is omgeven:
Fh = verwarmd filter,
S3= monsternemingssonde in de nabijheid van de mengkamer,
Vh = verwarmde meerwegafsluiter,
Q = kort verbindingsstuk dat analyse van de omgevingslucht
BA in de HFID-detector mogelijk maakt,
HFID = verwarmde vlamionisatiedetector,
I, R = apparatuur voor integratie en registratie van de momen-
tane koolwaterstoffenconcentraties,
Lh = verwarmde monsternemingsleiding.
De temperatuur van alle verwarmde onderdelen moet op 190 ± 10 ºC
worden gehouden.
Indien de stroomveranderingen niet kunnen worden gecompenseerd,
moeten er een warmtewisselaar worden gebruikt (H) en een verwar-mingselement (TC) met de in punt 2.2.3 van dit aanhangsel
voorgeschreven karakteristieken, om een constante stroom door de
venturibuis (MV) en dus de evenredigheid van de stroom door S
3te
garanderen.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 51
▼M4
Figuur 2
Schema van een monsternemingssysteem met constant volume met gebruik van een
venturibuis met kritische stroming (CFV-CVS-systeem)
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 52
▼M4
3.3. Systeem met variabele verdunning en constant gehouden stroom
waarbij wordt gemeten door middel van drukval (CFO-CVS-
systeem) (figuur 3)
3.3.1. De opvangapparatuur bestaat uit:
3.3.1.1. een monsternemingsleiding die de uitlaatpijp van het voertuig
verbindt met de eigenlijke opvangapparatuur;
3.3.1.2. een monsternemingssysteem bestaande uit eem pomp voor het
aanzuigen van een verdund mengsel van uitlaatgas en lucht;
3.3.1.3. een mengkamer (M) waarin zich een homogeen mengsel van
uitlaatgas en lucht vormt;
3.3.1.4. een warmtewisselaar (H) met voldoende capaciteit om de tempera-
tuur van het lucht/uitlaatgasmengsel, die vlak boven de debietmeter
wordt gemeten, gedurende de gehele proef tot op 6 ºC nauwkeurig
constant te houden.
Dit apparaat mag geen wijziging veroorzaken van het gehalte aan
verontreinigingen van het verdunde gas dat beneden de pomp voor
analyse wordt afgenomen.
Indien bij bepaalde verontreinigende bestanddelen niet aan deze
voorwaarde wordt voldaan, moet de bemonstering voor wat betreft
de betrokken verontreiniging(en) boven de cycloon gebeuren. Indien
nodig, wordt er een verwarmingselement aangebracht (TC) om de
warmtewisselaar voor de proef voor te verwarmen en de temperatuur
tijdens de proef tot op 6 ºC nauwkeurig op de voorgeschreven
waarde te houden;
3.3.1.5. twee sondes (S1en S2), waarmee monsters kunnen worden genomen
met behulp van pompen (P), debietmeters (FL) en, indien nodig,
filters (F), waarmee vaste deeltjes aan het voor de analyse gebruikte
gas kunnen worden onttrokken;
3.3.1.6. een pomp voor de verdunningslucht en een tweede pomp voor het
verdunde gasmengsel;
3.3.1.7. een apparaat voor meting van het volume door middel van drukval;3.3.1.8. een temperatuurmeter (T
1) (nauwkeurigheid en juistheid 1 ºC in plus
en min) die vlak boven het apparaat voor meting van het volume
wordt aangebracht. Met de temperatuurmeter moet tijdens de proef
continu de temperatuur van het verdunde uitlaatgasmengsel kunnen
worden gecontroleerd;
3.3.1.9. een manometer (G1) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa in plus en
min), die vlak boven de debietmeter is aangebracht en dient voor het
registreren van het drukverschil tussen het gasmengsel en de omge-
vingslucht;
3.3.1.10. een tweede manometer (G2) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa in
plus en min), die zo is aangebracht dat het drukverschil tussen inlaat
en uitlaat van de drukvalmeter kan worden geregistreerd;
3.3.1.11. stroomregelkleppen (N) die de doorstroming van de door de
monsternemingssondes S1en S2opgenomen gasmonsters tijdens de
proef constant moeten houden. De stroom moet zodanig zijn dat
men aan het einde van iedere proef beschikt over monsters waarvan
het volume voldoende is voor analyse ( =10 l/min.);
3.3.1.12. debietmeters (FL) voor de instelling en controle van de constantheid
van het gasmonsterdebiet tijdens de proef;
3.3.1.13. snelwerkende afsluiters (V) die het constante gasmonsterdebiet of
wel naar de monsternemingszakken of wel naar de buitenlucht
moeten leiden;
3.3.1.14. snel vergrendelbare gasdichte verbindingsstukken (Q) tussen de snel-
werkende afsluiters en de monsternemingszakken. De afsluiting van
het verbindingsstuk aan de zakkant moet automatisch gebeuren. Er
zijn andere methoden mogelijk om het gasmonster tot aan het analy-
setoestel te leiden (b. v. driewegafsluiters);
3.3.1.15. zakken (B) voor het opvangen van de monsters verdund uitlaatgas en
verdunningslucht tijdens de proef. De inhoud daarvan moet groot
genoeg zijn om het gasmonsterdebiet niet te verkleinen. De zakken
moeten zijn vervaardigd van een materiaal dat geen invloed heeft op
de metingen zelf of op de chemische samenstelling van de gasmon-1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 53
▼M4
sters (b. v. folie bestaande uit een polyetheen-polyamideverbinding
of uit fluorkoolwaterstofpolymeren).1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 54
▼M4
Figuur 3
Schema van een systeem met variabele verdunning en constant gehouden stroom door
middel van drukval (CFO-CVS-systeem)
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 55
▼M4
AANHANGSEL 6
METHODE VOOR KALIBRATIE VAN DE APPARATUUR
1. VASTSTELLING VAN DE KALIBRATIEKROMME VAN HET
ANALYSETOESTEL
1.1. Ieder normaal gebruikt meetgebied moet volgens onderstaande methode
worden gekalibreerd overeenkomstig de voorschriften van punt 4.3.3
van bijlage III.
1.2. De kalibratiekromme wordt op minstens vijf meetpunten met zoveel
mogelijk gelijke tussenruimten bepaald. De nominale concentratie van
het kalibratiegas moet in de hoogste concentratie ten minste gelijk zijn
aan 80 % van de volledige schaal.
1.3. De kalibratiekromme wordt berekend met de kleinste-kwadratenme-
thode. Indien de graad van de resulterende kromme hoger is dan 3
moet het aantal meetpunten minstens gelijk zijn aan de graad van deze
kromme plus 2.
1.4. De kalibratiekromme mag niet meer dan 2 % afwijken van de nominale
waarde van iedere kalibratie.
1.5.Uitzetting van de kalibratiekromme
Aan de hand van de uitgezette kalibratiekromme en meetpunten wordt
nagegaan of de kalibratie goed is uitgevoerd. De verschillende, voor het
analysetoestel karakteristieke parameters moeten worden aangegeven,
met name
— schaal,
— gevoeligheid,— nulwaarde,— datum van ijking.
1.6. Andere technieken (gebruik van een computer, commutatie van elektro-
nisch meetgebied, enz.) mogen worden toegepast, indien naar
tevredenheid van de technische dienst wordt aangetoond dat hiermee
dezelfde mate van nauwkeurigheid wordt bereikt.
2. CONTROLE VAN DE KALIBRATIEKROMME
2.1. Vóór iedere analyse moet ieder normaal gebruikt meetgebied overeen-
komstig onderstaande voorschriften worden gecontroleerd.
2.2. De kalibratie wordt gecontroleerd met gebruikmaking van een gas dat
de te meten verontreiniging niet bevat en een kalibratiegas waarvan de
nominale waarde de te analyseren waarde benadert.
2.3. Indien voor de twee beschouwde punten het verschil tussen de theoreti-
sche waarde en de op het moment van controle verkregen waarde niet
meer dan 5 % in plus en min van de volledige schaal bedraagt, mogen
de afstellingsparameters worden aangepast. Indien dit niet het geval is
moet een nieuwe kalibratiekromme worden vastgesteld overeenkomstig
punt 1 van dit aanhangsel.
2.4. Na de proef worden het gas dat de te meten verontreiniging niet bevat
en hetzelfde kalibratiegas gebruikt voor een nieuwe controle. De
analyse wordt als geldig beschouwd, indien het verschil tussen de twee
metingen minder dan 2 % bedraagt.
3. CONTROLE VAN HET RENDEMENT VAN HET NO
x-OMZET-
TINGSTOESTEL
Het rendement van het toestel dat wordt gebruikt voor de omzetting van
NO2in NO moet worden gecontroleerd.
De controle kan worden verricht met een ozonisator overeenkomstig de
opstelling van figuur 1 en op de hieronder beschreven wijze.
3.1. Het analysetoestel wordt volgens de aanwijzingen van de fabrikant op
het meest gebruikte meetbereik gekalibreerd met een gas dat geen NO
of NO2bevat en een kalibratiegas (het kalibratiegas moet een NO-
gehalte hebben dat overeenkomt met ± 80 % van de volledige schaal
en de NO2-concentratie in het gasmengsel moet lager zijn dan 5 % van
de NO-concentratie). Het NOx-analysetoestel moet zodanig op de NO-1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 56
▼M4
stand worden ingesteld dat het kalibratiegas niet in het omzettingstoe-
stel komt. De aangegeven concentratie wordt geregistreerd.
3.2. Via een T-stuk wordt continu zuurstof of synthetische lucht aan de
gasstroom toegevoegd totdat de afgelezen concentratie ongeveer 10 %
lager is dan de afgelezen kalibratieconcentratie als voorgeschreven in
punt 3.1. De aangegeven concentratie c wordt geregistreerd. De ozoni-
sator moet gedurende deze gehele handeling buiten werking blijven.
3.3. Vervolgens wordt de ozonisator in werking gesteld, waarbij voldoende
ozon moet worden geproduceerd om de NO-concentratie tot 20 %
(minimumwaarde 10 %) van de kalibratieconcentratie van punt 3.1 te
verminderen. De aangegeven concentratie d wordt geregistreerd.
3.4. Vervolgens wordt het analysetoestel overgeschakeld op de NOx-stand en
nu passeert het gasmengsel (bestaande uit NO, NO2,O2en N2) het
omzettingstoestel. De aangegeven concentratie a wordt geregistreerd.
3.5. De ozonisator wordt uitgeschakeld. Het gasmengsel van punt 3.2
passeert het omzettingstoestel en vervolgens de detector. De aange-
geven concentratie bwordt geregistreerd.
Figuur 1
3.6. Terwijl de ozonisator nog steeds buiten werking is, sluit men ook de
toevoer van zuurstof of synthetische lucht af. De door het analysetoestel
aangegeven waarde voor NOxmag dan niet meer dan 5 % hoger zijn
dan de in punt 3.1 voorgeschreven waarde.
3.7. Het rendement van het NOx-omzettingstoestel wordt als volgt berekend:
rendement % ðÞ ¼1þa/C0b
c/C0d/C1100:
3.8. De aldus verkregen waarde mag niet lager zijn dan 95 %.
3.9. De rendementscontrole moet minstens eenmaal per week plaatsvinden.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 57
▼M4
4. KALIBRATIE VAN HET MONSTERNEMINGSSYSTEEM MET
CONSTANT VOLUME (CVS-SYSTEEM)
4.1. Bij kalibratie van het CVS-systeem wordt gebruik gemaakt van een
nauwkeurige debietmeter en een stroombegrenzend apparaat. Gemeten
wordt de stroom in het systeem bij verschillende drukwaarden, alsmede
de afstellingsparameters van het systeem, waarna de relatie hiervan met
de gasstromen wordt bepaald.
4.1.1. Er mogen verschillende typen debietmeters worden gebruikt: b. v. een
gekalibreerde venturibuis, een laminaire stromingsmeter, een gekali-
breerde turbulente stromingsmeter, mits het een dynamisch
meetapparaat is dat bovendien nog voldoet aan de voorschriften van
de punten 4.2.2 en 4.2.3 van bijlage III.
4.1.2. De nu volgende hoofdstukken bevatten een beschrijving van methoden
die worden toegepast bij kalibratie van de monsternemingsapparaten
PDP en CFV, welke zijn gebaseerd op het gebruik van een laminaire
stromingsmeter met de gewenste nauwkeurigheid, met daarbij een
statistische controle van de geldigheid van de kalibratie.
4.2.Kalibratie van de verdringerpomp (PDP)
4.2.1. Het nu volgende hoofdstuk over de kalibratiemethode bevat een
beschrijving van de apparatuur, de meetconfiguratie en de verschillende
parameters die moeten worden gemeten voor de bepaling van het debiet
van de pomp van het CVS-systeem. Alle parameters zijn van belang
voor de debietmeter die in serie is geschakeld met de pomp. Dan kan
de kromme van het berekende debiet worden uitgezet (uitgedrukt in
m3/min. aan de inlaat van de pomp, bij absolute druk en temperatuur),
dat wordt gerelateerd aan een correlatiefunctie die overeenkomt met een
gegeven combinatie van voor de pomp geldende parameters. Vervol-
gens wordt de lineaire vergelijking die de verhouding tussen het
pompdebiet en de correlatiefunctie uitdrukt, bepaald. Indien de pomp
van het CVS-systeem meer dan één pompsnelheid heeft, moet voor
iedere gebruikte snelheid een kalibratie worden verricht.
4.2.2. Deze kalibratieprocedure is gebaseerd op meting van de absolute
waarden van de parameters van de pomp en van de debietmeters, die
in verband staan met het debiet op ieder punt. Om de nauwkeurigheid
en continuïteit van de kalibratiekromme te waarborgen moet aan drie
voorwaarden worden voldaan:
4.2.2.1. de druk van de pomp moet worden gemeten aan de aansluitingen op de
pomp zelf en niet aan de externe leidingen die zijn verbonden met de
in- en uitlaat van de pomp. De drukmeteraansluitingen die respectieve-
lijk op het bovenste en het onderste punt van de voorste aandrijfschijf
van de pomp zijn aangebracht, worden onderworpen aan de reële druk
die in het pomphuis heerst en geven bijgevolg de absolute drukver-
schillen weer;
4.2.2.2. de temperatuur moet tijdens de kalibratie constant worden gehouden.
De laminaire stromingsmeter is gevoelig voor temperatuursverande-
ringen aan de inlaat, waardoor spreiding van de gemeten waarden
wordt veroorzaakt. Temperatuursveranderingen van 1 ºC in plus en
min zijn aanvaardbaar, mits dit geleidelijk gebeurt in een tijd van
verscheidene minuten;
4.2.2.3. alle verbindingsstukken tussen de debietmeter en de CVS-pomp moeten
gasdicht zijn.
4.2.3. Tijdens de metingen van het uitlaatgas kan de gebruiker van de pomp
door meting van dezelfde pompparameters het debiet berekenen aan de
hand van de kalibratievergelijking.
4.2.3.1. Figuur 2 stelt een model van een meetconfiguratie voor. Varianten zijn
toegestaan, mits de goedkeuring verlenende instantie deze erkent als
even nauwkeurig. Indien de in figuur 2 van aanhangsel 5 beschreven
installatie wordt gebruikt, moeten de volgende parameters voldoen aan
de voorgeschreven nauwkeurigheidstoleranties:
barometerdruk (gecorrigeerd) (PB) 0,03 kPa in plus en
min,
omgevingstemperatuur (T) 0,2 ºC in plus en min,
luchttemperatuur aan de inlaat van LFE
(ETI)0,15 ºC in plus en
min,
onderdruk boven LFE (EPI) 0,01 kPa in plus en
min,1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 58
▼M4
drukverlies in de LFE-buis (EDP) 0,0015 kPa in plus en
min,
luchttemperatuur bij de inlaat van de
CVS-pomp (PTI)0,2 ºC in plus en min,
luchttemperatuur bij de uitlaat van de
CVS-pomp (PTO)0,2 ºC in plus en min,
onderdruk bij de inlaat van de CVS-pomp
(PPI)0,22 kPa in plus en
min,
pershoogte bij de uitlaat van de CVS-
pomp (PPO)0,22 kPa in plus en
min,
aantal pompslagen tijdens de meting (n) 1 slag in plus en min,duur van de meting (min. 250 sec.) (t) 0,1 sec. in plus en
min.
4.2.3.2. Nadat de in figuur 2 weergegeven meetopstelling tot stand is gebracht,
wordt de regelafsluiter voor de gasstroom volledig geopend en laat men
de CVS-pomp gedurende 20 minuten werken alvorens een begin te
maken met de kalibratiehandelingen.
4.2.3.3. De regelafsluiter voor de gasstroom wordt gedeeltelijk gesloten, ten
einde bij de inlaat van de pomp een verhoging van de onderdruk te
verkrijgen (ongeveer 1 kPa) waarbij over ten minste 6 meetpunten
voor de gehele kalibratie kan worden beschikt. Men laat het systeem
gedurende 3 minuten tot een constante werking komen, waarna de
metingen worden herhaald.
Figuur 2
Kalibratieconfiguratie voor het PDP-CVS-systeem
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 59
▼M4
4.2.4. Analyse van de resultaten
4.2.4.1. De luchtstroming Qsbij elk meetpunt wordt berekend in m3/min.
(normale omstandigheden) aan de hand van de meetwaarden van de
debietmeter volgens de door de fabrikant voorgeschreven methode.
4.2.4.2. De luchtstroming wordt vervolgens omgezet in pompdebiet Vo, weerge-
geven im m3per omwenteling bij absolute temperatuur en druk aan de
inlaat van de pomp:
Vo¼Qs
n/C1Tp
273;2/C1101;33
Pp
waarin:
Vo= pompdebiet bij Tpen Ppin m3/slag,
Qs= luchtstroming bij 101,33 kPa en 273,2 K in m3/min.
Tp= temperatuur bij de inlaat van de pomp in K,
Pp= absolute druk bij de inlaat van de pomp in kPa,
n = rotatiesnelheid van de pomp in omwentelingen/min.−1.
Figuur 3
Kalibratieconfiguratie voor het CFV-CVS-systeem
Ter compensatie van de wisselwerking van de rotatiesnelheid van de
pomp, de drukvariaties hierbij en de slip van de pomp, wordt de corre-
latiefunctie (xo) tussen de snelheid van de pomp (n), het drukverschil
tussen inlaat en uitlaat van de pomp en de absolute druk bij de uitlaat
van de pomp berekend met behulp van de volgende formule:
xo¼1
nﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
∆Pp
Pes1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 60
▼M4
waarin:
xo= correlatiefunctie,
∆Pp= drukverschil tussen inlaat en uitlaat van de pomp (kPa),
Pe= absolute druk bij de uitlaat van de pomp (Ppo+PB) (kPa).
Ter verkrijging van de kalibratievergelijkingen met de onderstaande
formule wordt een lineaire aanpassing met de kleinste kwadraten uitge-
voerd:
Vo=Do−M( xo)
n=A−B( ∆Pp)
Do, M, A en B zijn de constanten van helling en ordinaat bij de
oorsprong die de krommen beschrijven.
4.2.4.3. Indien het CVS-systeem verschillende bedrijfssnelheden heeft, moet
voor iedere snelheid een kalibratie worden verricht. De voor deze snel-
heden verkregen kalibratiekrommen moeten zo goed als evenwijdig zijn
en de ordinaatwaarden bij de oorsprong Domoeten toenemen indien het
debietbereik van de pomp afneemt.
Indien de kalibratie goed is uitgevoerd moeten de met behulp van de
vergelijking berekende waarden op 0,5 % in plus en min van de
gemeten waarden van Vozijn gelegen. De waarden van M moeten van
pomp tot pomp variëren. De kalibratie moet worden uitgevoerd bij het
in bedrijf stellen van de pomp en na iedere belangrijke onderhouds-
beurt.
4.3.Kalibratie van de venturibuis met kritische stroming (CFV)
4.3.1. De kalibratie van de CFV-venturibuis is gebaseerd op de debietvergelij-
king voor een venturibuis met kritische stroming:
Qs¼Kv/C1Pﬃﬃﬃ
Tp
waarin:
Qs= debiet,
Kv= kalibratiecoëfficiënt,
P = absolute druk (kPa),T = absolute temperatuur (K).
Het debiet is afhankelijk van de druk en de temperatuur bij de inlaat.Met de hieronder beschreven kalibratiemethode wordt de waarde van de
kalibratiecoëfficiënt verkregen bij de gemeten waarden van druk,
temperatuur en luchtstroom.
4.3.2. Voor de kalibratie van de elektronische apparatuur van de CFV-ventu-
ribuis wordt de door de fabrikant aanbevolen methode toegepast.
4.3.3. Bij de noodzakelijke metingen voor de kalibratie van het debiet van de
venturibuis met kritische stroming moeten de volgende parameters
voldoen aan de voorgeschreven nauwkeurigheidstoleranties:
barometerdruk (gecorrigeerd) (P
B) 0,03 kPa in plus en
min,
luchttemperatuur bij de inlaat van LFE
(ETI)0,15 ºC in plus en
min,
onderdruk boven LFE (EPI) 0,01 kPa in plus en
min,
drukverlies in de LFE-buis (EDP) 0,0015 kPa in plus en
min,
luchtstroom (Qs) 0,5 % in plus en min,
onderdruk bij de inlaat van CFV (PPI) 0,02 kPa in plus en
min,
temperatuur bij de inlaat van de venturi-
buis (Tv)0,2 ºC in plus en min.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 61
▼M4
4.3.4. Na opstelling van de apparatuur overeenkomstig figuur 3 wordt de
dichtheid gecontroleerd. Ieder lek tussen de debietmeetinrichting en de
venturibuis met kritische stroming zou in ernstige mate afbreuk doen
aan de nauwkeurigheid van de kalibratie.
4.3.5. De regelafsluiter voor de gasstroom wordt volledig geopend, de venti-
lator wordt ingeschakeld en men laat het systeem tot een constante
werking komen. De door de apparaten aangewezen waarden worden
geregistreerd.
4.3.6. De regelafsluiter voor de gasstroom wordt op verschillende standen
ingesteld en men verricht ten minste 8 metingen verspreid over het
kritische stromingsgebied van de venturibuis.
4.3.7. De bij de kalibratie geregistreerde waarden worden gebruikt voor het
bepalen van de onderstaande factoren. De luchtstroom Qsop elk meet-
punt wordt berekend aan de hand van de meetwaarden van de
debietmeter volgens de door de fabrikant voorgeschreven methode.
De waarden van de kalibratiecoëfficiënt voor elk meetpunt worden
berekend met behulp van onderstaande formule:
Kv¼Qs/C1ﬃﬃﬃﬃﬃTvp
Pv
waarin:
Qs= debiet in m3/min. bij 273,2 K en 101,33 kPa,
Tv= temperatuur bij de inlaat van de venturibuis (K),
Pv= absolute druk bij de inlaat van de venturibuis (kPa).
Een kromme van Kvwordt uitgezet als functie van de druk bij de inlaat
van de venturibuis. Bij een stroming met geluidssnelheid heeft Kveen
zo goed als constante waarde. Wanneer de druk afneemt (d. w. z.
wanneer de onderdruk toeneemt), komt de venturi vrij en neemt Kvaf.
De resulterende variaties van Kvzijn niet toelaatbaar. Voor een mini-
mumaantal van 8 punten in het kritische gebied worden de gemiddelde
Kven de standaardafwijking berekend.
Indien de standaardafwijking meer dan 0,3 % van de gemiddelde Kvbedraagt, moeten maatregelen worden genomen om dit te verhelpen.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 62
▼M4
AANHANGSEL 7
ALGEMENE CONTROLE VAN HET SYSTEEM
1. Ten einde na te gaan of wordt voldaan aan de voorschriften van punt 4.7
van bijlage III, wordt de globale nauwkeurigheid van de CVS-monsterne-
mings- en analyseapparatuur bepaald door in het systeem een bekende
massa verontreinigend gas te brengen terwijl dit werkt zoals bij een
normale proef; vervolgens wordt de analyse uitgevoerd en de massa veront-
reinigend gas wordt berekend aan de hand van de formules van aanhangsel8, waarbij echter als volumemassa van propaan de waarde 1,967 g/l onder
normale omstandigheden wordt aangehouden. Hieronder volgt een beschrij-
ving van twee bekende technieken om voldoende nauwkeurigheid te
verkrijgen.
2. Meting van een constante stroom zuiver gas (CO of C
3H8) met behulp van
een opening met kritische stroming
2.1. In de CVS-apparatuur wordt via een opening met gekalibreerde kritische
stroming een bekende hoeveelheid zuiver gas (CO of C3H8) gebracht.
Indien de inlaatdruk voldoende hoog is, is de door de opening geregelde
stroom q onafhankelijk van de uitlaatdruk van de opening (kritische stro-
mingsomstandigheden). Indien de waargenomen verschillen meer dan 5 %
bedragen, moet de oorzaak hiervan worden opgespoord en uitgeschakeld.
Men laat de CVS-apparatuur gedurende 5 tot 10 minuten werken zoals bij
een meetproef voor uitlaatgassen. De in de zak opgevangen gassen worden
met de normale apparatuur geanalyseerd en de verkregen resultaten worden
vergeleken met het reeds bekende gehalte van de gasmonsters.
3. Meting van een bekende hoeveelheid zuiver gas (CO of C3H8) door middel
van een gravimetrische methode
3.1. Voor het controleren van de CVS-apparatuur door middel van de gravime-
trische methode wordt als volgt te werk gegaan:
Men bepaalt het gewicht van een kleine met koolmonoxide of propaan
gevulde fles met een nauwkeurigheid van 0,01 g in plus en min; gedurende
5 tot 10 minuten laat men de CVS-apparatuur werken zoals bij een normale
meetproef voor uitlaatgassen, terwijl in het systeem, naar gelang van het
geval, CO of propaan wordt gespoten. De in de apparatuur gebrachte
hoeveelheid zuiver gas wordt bepaald door het massaverschil van de fles
te meten. De in de zak opgevangen gassen worden vervolgens geanalyseerd
met de apparatuur die gewoonlijk voor de analyse van uitlaatgassen wordt
gebruikt. De resultaten worden dan vergeleken met de eerder berekende
concentratiewaarden.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 63
▼M4
AANHANGSEL 8
BEREKENING VAN DE MASSA VAN DE UITGEWORPEN VERONT-
REINIGINGEN
De massa van de uitgeworpen verontreinigingen wordt berekend met
behulp van onderstaande vergelijking:
(1) Mi¼Vmix/C1Qi/C1kH/C1Ci/C110/C06
waarin:
Mi= massa van uitgeworpen verontreiniging i in g/proef,
Vmix= volume van de verdunde uitlaatgassen, uitgedrukt in l/proef
en herleid tot normale omstandigheden (273,2 K, 101,33 kPa).
Qi= volumemassa van verontreinigend gas i in g/l bij normale
temperatuur en druk (273,2 K, 101,33 kPa),
kH= vochtigheidscorrectiefactor die wordt gebruikt voor de bere-
kening van de massa van de uitgeworpen stikstofoxiden (er
is geen vochtigheidscorrectie voor HC en CO),
Ci= concentratie van de verontreiniging i in de verdunde uitlaat-
gassen, uitgedrukt in ppm en gecorrigeerd voor de in de
verdunningslucht aanwezige concentratie van verontreinigend
gas i.
1. BEPALING VAN HET VOLUME
1.1. Berekening van het volume bij een systeem met variabele verdunning
met meting van een constant debiet door middel van een drukvalmeter.
De parameters die gegevens verstrekken betreffende het volumedebiet
worden continu geregistreerd en men berekent het totale volume over
de duur van de proef.
1.2. Berekening van het volume bij een systeem met verdringerpomp. Het
gemeten volume van de verdunde uitlaatgassen bij systemen met
verdringerpomp wordt berekend met behulp van onderstaande formule:
V=Vo·N
waarin:
V = volume vóór correctie van de verdunde uitlaatgassen in l/proef,
Vo= volume van het door de pomp verplaatste gas onder proefom-
standigheden in l/omwenteling,
N = aantal omwentelingen van de pomp tijdens de proef.
1.3. Berekening van het volume van de verdunde uitlaatgassen herleid tot
normale omstandigheden.
Het volume van de verdunde uitlaatgassen wordt tot normale omstan-
digheden herleid met behulp van onderstaande formule:
(2) Vmix¼V/C1K1/C1PB/C0P1
Tp
waarin:
K1= (3)273;2K
101;33 kPa¼2;6961 K /C1kP/C01
a/C0/C1
PB= barometerdruk in de meetkamer in kPa,
P1= onderdruk bij de inlaat van de verdringerpomp ten opzichte van
de omgevingsdruk (kPa),
Tp= gemiddelde temperatuur van de verdunde uitlaatgassen die
tijdens de proef in de verdringerpomp komen (K).
2. BEREKENING VAN DE GECORRIGEERDE CONCENTRATIE
VAN VERONTREINIGINGEN IN DE MONSTERNEMINGSZAK
(4) Ci¼Ce/C0Cd1/C01
DF/C18/C191970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 64
▼M4
waarin:
Ci= concentratie van de verontreiniging i in de verdunde uitlaat-
gassen, uitgedrukt in ppm en gecorrigeerd voor de in de
verdunningslucht aanwezige concentratie van i,
Ce= gemeten concentratie van de verontreiniging i in de verdunde
uitlaatgassen, uitgedrukt in ppm,
Cd= gemeten concentratie van i in de voor de verdunning gebruikte
lucht, uitgedrukt in ppm,
DF = verdunningsfactor.
De verdunningsfactor wordt als volgt berekend:
(5) DF¼13;4
cCO2þðcHCþcCO/C110/C04
waarin:
cCO2=C O2-concentratie in de verdunde uitlaatgassen die zich in de
monsternemingszak bevinden, uitgedrukt in % vol,
cHC= HC-concentratie in de verdunde uitlaatgassen die zich in de
monsternemingszak bevinden, uitgedrukt in ppm koolstof-
equivalent,
cCO= CO-concentratie in de verdunde uitlaatgassen die zich in de
monsternemingszak bevinden, uitgedrukt in ppm.
3. BEREKENING VAN DE VOCHTIGHEIDSCORRECTIEFACTOR
VOOR NO
Ter correctie van het effect van de vochtigheid op de voor stikstof-
oxiden verkregen resultaten moet de volgende formule worden
toegepast:
(6) kH¼1
1/C00;0329/C1H/C010;71 ðÞ
waarin:
(6) H¼6;211/C1Ra/C1Pd
PB/C0Pd/C1Ra/C110/C02
In deze formule is
H = absolute vochtigheid, uitgedrukt in g water per kg droge lucht,
Ra= relatieve vochtigheid van de omgevingslucht, uitgedrukt in %,
Pd= verzadigde dampspanning bij omgevingstemperatuur, uitgedrukt
in kPa,
PB= luchtdruk in de meetkamer, in kPa.
4. VOORBEELD
4.1.Proefwaarden
4.1.1. Omstandigheden:
omgevingstemperatuur: 23 ºC = 296,2 K,barometerdruk: P
B= 101,33 kPa,
relatieve vochtigheid: Ra=6 0% ,
verzadigde dampspanning van H2O bij 23 ºC: Pd= 3,20 kPa.
4.1.2. Gemeten volume herleid tot normale omstandigheden (zie punt 1):
V = 51,961 m3.
4.1.3. Waarden van de met de analysetoestellen gemeten concentraties:
Monster van verdunde
uitlaatgassenMonster van
verdunningslucht
HC(1) 92 ppm 3,0 ppm
CO 470 ppm 0 ppm1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 65
▼M4
Monster van verdunde
uitlaatgassenMonster van
verdunningslucht
NOx70 ppm 0 ppm
CO21,6 % vol 0,03 % vol
(1) In ppm koolstofequivalent.
4.2.Berekeningen
4.2.1. Vochtigheidscorrectiefactor (kH) (zie formule 6)
H¼6;211/C1Ra/C1Pd
PB/C0Pd/C1Ra/C010/C02
H¼6;211/C160/C13;2
101;33/C03;2/C10;60 ðÞ
H¼11;9959
kH¼1
1/C00;0329/C1H/C010;71 ðÞ
kH¼1
1/C00;0329/C111;9959/C010;71 ðÞ
kH¼1;0442
.
4.2.2. Verdunningsfactor (DF) (zie formule 5)
DF¼13;4
cCO2þcHCþcCO ðÞ /C1 10/C04
DF¼13;4
1;6þ92þ470 ðÞ 10/C04
DF¼8;091
.
4.2.3. Berekening van de gecorrigeerde concentratie van verontreinigende
gassen in de monsternemingszak:
HC, massa van de uitworp (zie formules 4 en 1)
Ci¼Ce/C0Cd1/C01
DF/C18/C19
Ci¼92/C031/C01
8;091/C18/C19
Ci¼89;371
MHC¼CHC/C1Vmix/C1QHC
QHC¼0;619
MHC¼89;371/C151961 /C10;619/C110/C06
MHC¼2;88 g =proef HC
CO, massa van de emissies (zie formule 1)1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 66
▼M4
MCO¼CCO/C1Vmix/C1QCO
QCO¼1;25
MCO¼470/C151961 /C11;25/C110/C06
MCO¼30;5g=proef CO
.
NOx= massa van de emissies (zie formule 1)
MNOx¼CNOx/C1Vmix/C1QNOx/C1kH
QNOx¼2;05
MNOx¼70/C151961 /C12;05/C11;0442/C110/C06
MNOx¼7;79 g =proef NO :
4.3.HC-meting bij motoren met compressieontsteking
Ter bepaling van de massa van de HC-uitworp bij motoren met
compressieontsteking wordt de gemiddelde concentratie van HC met
behulp van onderstaande formule berekend:
(7) ce¼Zt2
t1cHC/C1dt
t2/C0t1
waarin:Zt2
t1cHC/C1dt = integraal van de tijdens de proef door het HFID-
analysetoestel geregistreerde waarde (t2−t1),
ce= in de verdunde uitlaatgassen gemeten HC-concentratie
in ppm C1,
ce= vervangt rechtstreeks cHCin alle overeenkomstige
vergelijkingen.
4.4.Voorbeeld
4.4.1. Proefwaarden
Omstandigheden:
omgevingstemperatuur: 23 ºC = 296,2 K,
barometerdruk: PB= 101,33 kPa,
relatieve vochtigheid: Ra=6 0% ,
verzadigde dampspanning van H2O bij 23 ºC: Pd= 3,20 kPa.
Waarden betreffende de verdringerpomp (PDP)
slagvolume van de pomp (volgens de kalibratiegegevens): Vo= 2,439 l/
tr,
onderdruk: Pi= 2,80 kPa,
gastemperatuur: Tp= 51 ºC = 324,2 K,
aantal omwentelingen van de pomp: n = 26000 tr.
Met het analysetoestel gemeten waarden
Monster van verdunde
uitlaatgassenMonster van
verdunningslucht
HC 92 ppm 3,0 ppm
CO 470 ppm 0 ppm
NOx70 ppm 0 ppm
CO21,6 % vol 0,03 % vol1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 67
▼M4
4.4.2. Berekening
4.4.2.1. Volume van de gassen (zie formule 2)
Vmix¼K1/C1Vo/C1n/C1PB/C0Pi
Tp
Vmix¼2;6961/C12;439/C126000 /C198;53
324;2
Vmix¼51960 ;89
Opmerking
Bij CFV-systemen en soortgelijke monsternemingssystemen met cons-
tant volume kan het volume rechtstreeks van de meetapparaten worden
afgelezen.
4.4.2.2. Vochtigheidscorrectiefactor (kH) (zie formule 6)
H¼6;211/C1Ra/C1Pd
PB/C0Pd/C1Ra
100/C18/C19
H¼6;211/C160/C13;2
101;33/C03;2/C10;60 ðÞ
H¼11;99589
kH¼1
1/C00;0329/C1H/C010;71 ðÞ
kH¼1
1/C00;0329/C111;9959/C010;71 ðÞ
kH¼1;0442
4.4.2.3. Verdunningsfactor (DF) (zie formule 5)
DF¼13;4
cCO2þcHCþcCO ðÞ /C1 10/C04
DF¼13;4
1;6þ92;0þ470 ðÞ /C1 10/C04
DF¼8;091
4.4.2.4. Berekening van de gecorrigeerde concentratie van verontreinigingen in
de monsternemingszak
HC, massa van de uitworp (zie formules 4 en 1)
Ci¼Ce/C0Cd1/C01
DF/C18/C19
Ci¼92;0/C031/C01
8;091/C18/C19
Ci¼89;372
MHC¼CHC/C1Vmix/C1QHC
QHC¼0;619
MHC¼89;372/C151961 /C10;619/C110/C061970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 68
▼M4
MHC¼2;87 g =proef HC :1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 69
▼M4
BIJLAGE IV
PROEF VAN TYPE II
(Bepaling van de uitworp van koolmonoxide bij stationair draaien)
1. INLEIDING
Deze bijlage bevat een beschrijving van de methode voor het
verrichten van de proef van type II als omschreven in punt 5.2.1.2
van bijlage I.
2. MEETVOORWAARDEN
2.1. Als brandstof wordt de standaardbrandstof gebruikt waarvan de
kenmerken in bijlage VI zijn opgegeven.
2.2. De proef van het type II moet worden uitgevoerd onmiddellijk na de
vierde bedrijfscyclus voor de proef van het type I, bij stationair draai-
ende motor, zonder gebruikmaking van de choke. Onmiddellijk vóór
elke meting van het koolmonoxidegehalte moet een bedrijfscyclus
voor de proef van type I worden uitgevoerd als beschreven in punt
2.1 van bijlage III.
2.3. Bij voertuigen met een handgeschakelde of halfautomatische versnel-
lingsbak wordt de proef uitgevoerd met de versnelling in de neutrale
stand en de koppeling ingeschakeld.
2.4. Bij voertuigen met automatische transmissie wordt de proef uitge-
voerd met de keuzehandel in de stand „neutraal” of „parkeren”.
2.5. Afstelorganen voor het stationaire toerental
2.5.1. Definitie
In deze richtlijn worden verstaan onder „afstelorganen voor het stati-
onaire toerental”, inrichtingen waarmede het stationair draaien van de
motor kan worden gewijzigd en die gemakkelijk kunnen worden
versteld door uitsluitend gebruik te maken van het in punt 2.5.1.1
genoemde gereedschap. Derhalve worden met name niet als afstelor-
ganen beschouwd de inrichtingen voor het regelen van de brandstof
en luchttoevoer, voor zover voor de verstelling hiervan de blokkeerin-
richtingen voor de regelstanden moeten worden verwijderd, een
ingreep die gewoonlijk alleen door gespecialiseerd personeel mag
worden verricht.
2.5.1.1. Gereedschap dat mag worden gebruikt voor het bedienen van de
afstelorganen voor het stationaire toerental: schroevedraaier (normale
of kruiskop), sleutels (ring-, steek- of verstelbare), tang, inbussleutels.
2.5.2. Bepaling van de meetpunten
2.5.2.1. In de eerste plaats wordt een meting verricht met de afstelling die van
toepassing is bij de proef van type I.
2.5.2.2. Voor elk continu regelbaar afstelorgaan moet een voldoend aantal
karakteristieke standen worden bepaald.
2.5.2.3. Het meten van het koolmonoxidegehalte van de uitlaatgassen moet
voor alle mogelijke standen van de afstelorganen worden verricht,
maar bij continu regelbare afstelorganen worden uitsluitend de
standen als bepaald in punt 2.5.2.2 in aanmerking genomen.
2.5.2.4. De proef van type II wordt als bevredigend beschouwd indien aan één
van de onderstaande voorwaarden wordt voldaan:
2.5.2.4.1. geen enkele van de overeenkomstig punt 2.5.2.3 gemeten waarden
overschrijdt de grenswaarde;
2.5.2.4.2. het maximumgehalte dat wordt verkregen wanneer men een van de
afstelorganen alle standen doet doorlopen terwijl de overige organen
in een vaste stand blijven, overschrijdt de grenswaarde niet; aan deze
voorwaarde moet worden voldaan bij de verschillende standen van de
andere afstelorganen dan dat welke men alle standen heeft doen door-
lopen.
2.5.2.5. De mogelijke standen van de afstelorganen worden begrensd:1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 70
▼M4
2.5.2.5.1. enerzijds door de grootste van beide volgende waarden: het laagste
toerental waarbij de motor stationair kan draaien, het door de fabri-
kant aanbevolen toerental min 100 omwentelingen per minuut;
2.5.2.5.2. anderzijds door de kleinste van de drie volgende waarden: het hoogste
toerental waarbij men de motor kan doen draaien door het verstellen
van de afstelorganen voor het stationair draaien, het door de fabrikant
aanbevolen toerental plus 250 omwentelingen per minuut, het
aangrijptoerental bij automatische koppelingen.
2.5.2.6. Voorts mogen standen van de afstelorganen die onverenigbaar zijn
met het correct functioneren van de motor, niet als meetpunt worden
gekozen. Met name wanneer de motor met meer dan één carburateur
is uitgerust moeten alle carburateurs gelijk afgesteld zijn.
3. GASMONSTERNEMING
3.1. De bemonsteringssonde wordt in de buis die de uitlaat van het voer-
tuig met de zak verbindt, zo dicht mogelijk bij de uitlaat geplaatst.
3.2. De CO (CCO-e nC O2(CCO2)-concentratie wordt bepaald aan de hand
van de door het meetapparaat aangegeven of geregistreerde waarden,
waarbij rekening wordt gehouden met de kalibratiekrommen die van
toepassing zijn.
3.3. De gecorrigeerde koolmonoxideconcentratie bij een 4-taktmotor wordt
bepaald met behulp van onderstaande formule:
CCOcorr¼CCO15
CCOþcCO2(% vol).
3.4. Correctie van de CCO-concentratie (punt 3.2) die is bepaald volgens de
in punt 3.3 opgegeven formules, is niet vereist indien de totale waarde
van de gemeten concentraties (CCO+CCO2) bij 4-taktmotoren ten
minste 15 bedraagt.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 71
▼M4
BIJLAGE V
PROEF VAN TYPE III
(Bepaling van de uitworp van cartergassen)
1. INLEIDING
Deze bijlage bevat een beschrijving van de methode voor het verrichten
van de proef van type III als omschreven in punt 5.2.1.3 van bijlage I.
2. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
2.1. De proef van type III wordt uitgevoerd met het voertuig met een motor
met elektrische ontsteking dat aan de proeven van type I en van type II is
onderworpen.
2.2. Motoren, ook met afgedichte carters, worden aan de proef onderworpen,
met uitzondering van die welke zodanig zijn ontworpen dat zelfs een
klein lek ontoelaatbare bedrijfsstoringen kan veroorzaken (b. v. boxermo-
toren met twee cilinders).
3. PROEFOMSTANDIGHEDEN
3.1. Het stationaire toerental wordt afgesteld overeenkomstig de aanbeve-
lingen van de fabrikant.
3.2. De metingen worden verricht bij de volgende drie bedrijfstoestanden van
de motor:
Nr. Snelheid van het voertuig in km/h
1 Stationair
25 0 ± 2
35 0 ± 2
Nr. Door de rem geabsorbeerd vermogen
1 Geen2 Vermogen dat overeenkomt met de afstelling voor de
proeven van type I
3 Vermogen dat overeenkomt met toestand nr. 2 vermenig-
vuldigd met een factor 1,7
4. PROEFMETHODE
4.1. In de bedrijfstoestanden als omschreven in punt 3.2 wordt nagegaan of
het aanzuigsysteem voor cartergassen doeltreffend werkt.
5. CONTROLEMETHODE VOOR DE WERKING VAN HET AANZUIG-
SYSTEEM VOOR CARTERGASSEN
5.1. Alle openingen van de motor moeten worden gelaten in de toestand
waarin zij zich bevinden.
5.2. De druk in het carter wordt op een geschikt punt via de oliepeilstokope-
ning met behulp van een manometer met schuine buis gemeten.
5.3. Het voertuig wordt geacht aan de voorschriften te voldoen indien de in
het carter gemeten druk bij geen enkele van de in punt 3.2 omschreven
bedrijfstoestanden de atmosferische druk op het ogenblik van de meting
overschrijdt.
5.4. Bij de proef die volgens de hierboven beschreven methode wordt uitge-
voerd moet de druk in het inlaatspruitstuk worden gemeten met een
nauwkeurigheid van 1 kPa in plus en min.
5.5. De op de rollenbank gemeten snelheid van het voertuig moet worden
bepaald met een nauwkeurigheid van 2 km/h in plus en min.
5.6. De in het carter gemeten druk moet worden bepaald met een nauwkeurig-
heid van 0,01 kPa in plus en min.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 72
▼M4
5.7. Indien de in het carter gemeten druk bij een van de in punt 3.2
omschreven bedrijfstoestanden de atmosferische druk overschrijdt, wordt
op verzoek van de fabrikant de aanvullende proef als omschreven in punt
6 uitgevoerd.
6. METHODE VOOR DE AANVULLENDE PROEF
6.1. De openingen van de motor worden gelaten in de toestand waarin zij zich
bevinden.
6.2. Een soepele voor cartergassen ondoordringbare zak met een capaciteit
van ongeveer vijf liter wordt aangesloten op de oliepeilstokopening.
Deze zak moet voor iedere meting leeg zijn.
6.3. Voor iedere meting wordt de zak afgesloten. Hij wordt bij iedere in punt
3.2 voorgeschreven bedrijfstoestand gedurende vijf minuten op het carter
aangesloten.
6.4. Het voertuig wordt geacht aan de voorschriften te voldoen indien bij geen
enkele van de in punt 3.2 voorgeschreven bedrijfstoestanden een zicht-
bare zwelling van de zak optreedt.
6.5.Opmerkingen
6.5.1. Indien de motor zodanig is geconstrueerd dat de proef niet kan worden
uitgevoerd volgens de in punt 6 voorgeschreven methode, worden de
metingen verricht volgens deze zelfde methode, maar met de volgende
wijzigingen:
6.5.2. voor de proef worden alle openingen die niet voor het opvangen van de
gassen dienen, afgedicht;
6.5.3. de zak wordt geplaatst op een daartoe geschikte aftapinrichting die geen
extra drukverlies teweegbrengt en die op de terugvoerleiding van de
inrichting rechtstreeks op de opening voor de verbinding met de motor
is aangebracht.1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 73
▼M4
Proef van type III
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 74
▼M4
BIJLAGE VI
SPECIFICATIES VAN STANDAARDBRANDSTOFFEN
1. TECHNISCHE KENMERKEN VAN DE STANDAARDBRANDSTOF DIE MOET WORDEN
GEBRUIKT BIJ DE BEPROEVING VAN VOERTUIGEN MET EEN MOTOR MET ELEKTRI-
SCHE ONTSTEKING
Standaardbrandstof CEC RF-01-A-80Type: Superbenzine met lood
Grenzen en eenheden ASTM-methode
Theoretisch octaangetal min. 98,0 2 699
Volumemassa bij 15 ºC min. 0,741 kg/l 1 298
max. 0,755
Dampspanning (Reidmethode) min. 0,56 bar 323
max. 0,64
Distillatie 86
Beginkookpunt min. 24 ºC
max. 40
10 % vol-punt min. 42
max. 58
50 % vol-punt min. 90
max. 110
90 % vol-punt min. 150
max. 170
Eindkookpunt min. 185
max. 205
Residu max. 2 % vol
Koolwaterstoffenanalyse 1 319
Alkenen max. 20 % vol
Aromaten max. 45
Verzadigden complement
Oxidatiebestendigheid min. 480 minuten 525
Aanwezige gum max. 4 mg/100 ml 381
Zwavelgehalte max. 0,04 massaprocent 1 266,
2 622of
2 785
Loodgehalte min. 0,10 g/l 3 341
max. 0,40 g/l
Inhibitor „Motor mix”
Organische loodverbinding niet nader aangegeven
Opmerkingen:
1. Voor alle bovengenoemde eigenschappen zullen gelijkwaardige ISO-methoden worden inge-
voerd nadat deze zijn gepubliceerd.
2. De vermelde cijfers hebben betrekking op de totale verdampte hoeveelheid (% teruggewonnen +
% verloren).
3. Voor de bereiding van deze brandstof mogen alleen basismaterialen worden gebruikt die
normaal door de Europese raffinaderijen worden geproduceerd.
4. De brandstof mag stoffen bevatten die oxidatie tegengaan en metalen chemisch inactief maken
en die gewoonlijk worden gebruikt om de raffinaderijbenzines te stabiliseren, maar toevoe-
gingen met een reinigende of dispergerende werking en oplosolie mogen niet worden
toegevoegd.
5. De in de specificatie vermelde waarden zijn „reële waarden”. De grenswaarden werden vastge-
steld aan de hand van het bepaalde in document ASTM D 3 244 waarin een grondslag is
vastgelegd voor de verschillen betreffende de kwaliteit van de aardolieprodukten, terwijl voor
het vaststellen van een maximumwaarde rekening werd gehouden met een minimumverschil
van 2 R boven nul; bij het vaststellen van een maximum- en een minimumwaarde bedraagt het
minimumverschil 4 R (R = reproduceerbaarheid).
Hoewel deze maatregel om statistische redenen is ingevoerd, moet de fabrikant van een brand-
stof er toch naar streven een nulwaarde te verkrijgen indien de vastgestelde maximumwaarde 2 R1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 75
▼M4
bedraagt en de gemiddelde waarde te verkrijgen in geval maximum- en minimumgrenzen zijn
opgegeven.
Indien moet worden nagegaan of een brandstof al dan niet voldoet aan de voorwaarden van de
specificatie, is document ASTM D 3244 van toepassing.
2. TECHNISCHE KENMERKEN VAN DE STANDAARDBRANDSTOF DIE WORDT GEBRUIKT
BIJ DE BEPROEVING VAN VOERTUIGEN MET EEN MOTOR MET COMPRESSIEONTSTE-
KING
Standaardbrandstof CEC RF-03-A-80Type: Dieselbrandstof
Grenzen en eenheden ASTM-methode
Soortelijke massa bij 15 ºC min. 0,835 1 298
max. 0,845
Cetaangetal min. 51 976
max. 57
Distillatie
50 % vol-punt min. 245 ºC 86
90 % vol-punt min. 320
max. 340
Eindkookpunt max. 370
Viscositeit, 40 ºC min. 2,5 cSt (mm2/s) 445
max. 3,5
Zwavelgehalte min. 0,20 % mas 1 266,
2 622of
2 785max. 0,50
Vlampunt min. 55 ºC 93
Verstoppingspunt van het filter bij lage
temperatuurmax. − 5 ºC EON-
ontwerp voor
EN 116 of
IP 309
Conradsonkoolstof op residu 10 % max. 0,30 % mas 189
Asgehalte max. 0,01 % mas 482Watergehalte max. 0,05 % mas 95 of 1 744
Corrosie koperplaatje, 100 ºC max. 1 130
Neutraliseringsgetal (sterk zuur) max. 0,20 mg KOH/g 974
Opmerkingen:
1. Voor alle bovengenoemde eigenschappen zullen gelijkwaardige ISO-methoden worden inge-
voerd nadat deze zijn gepubliceerd.
2. De vermelde cijfers hebben betrekking op de totale verdampte hoeveelheid (% teruggewonnen +
% verloren).
3. Voor deze brandstof mogen rechtstreekse distillatieprodukten en kraakprodukten worden
gebruikt; ontzwaveling is toegestaan. De brandstof mag geen enkele metaalhoudende dope
bevatten.
4. De in de specificatie vermelde waarden zijn „reële waarden”. De grenswaarden werden vastge-
steld aan de hand van het bepaalde in document ASTM D 3 244 waarin een grondslag voor de
verschillen betreffende de kwaliteit van de aardolieprodukten is vastgelegd, terwijl bij het vast-
stellen van een maximumwaarde rekening werd gehouden met een minimumverschil van 2 R
boven nul; voor het vaststellen van een maximum- en een minimumwaarde bedraagt het mini-
mumverschil 4 R (R = reproduceerbaarheid).
Hoewel deze maatregel om statistische redenen is ingevoerd, moet de fabrikant van een brand-
stof er toch naar streven een nulwaarde te verkrijgen indien de vastgestelde maximumwaarde 2 R
bedraagt, en de gemiddelde waarde te verkrijgen in geval er maximum- en minimumgrenzen
zijn opgegeven.
Indien moet worden nagegaan of een brandstof al dan niet voldoet aan de voorschriften van de
specificatie, is het bepaalde in document ASTM D 3 244 van toepassing.
5. Indien het noodzakelijk is het warmterendement van een motor of voertuig te berekenen kan de
calorische waarde van de brandstof worden berekend uit specifieke energie (calorische waarde)
(netto) MJ kg = (46,423 − 8,792 d
2+ 3,17 d) (1 − (x + y + s) + 9,420 s − 2,449 x
waarbij
d = de dichtheid bij 15 ºC,
x = het wateraandeel (uitgedrukt in % mas),
y = het asaandeel (uitgedrukt in % mas),
s = het zwavelaandeel (uitgedrukt in % mas).1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 76
▼M4
BIJLAGE VII
MODEL
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 77
▼M4
1970L0220 — NL — 23.06.1983 — 005.001 — 78