80/779/EEG - - - I
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 15 juli 1980
betreffende grenswaarden en richtwaarden van de luchtkwaliteit voor zwaveldioxyde en zwevende
deeltjes
(80/779/EEG)
(PB nr. L 229 van 30. 8. 1980, blz. 30.)
Gewijzigd bij:
Publikatieblad
nr. bladzijde datum
Richtlijn van de Raad van 19 oktober 1981 (81/857/EEG) L 319 18 7. 11. 1981Richtlijn van de Raad van 21 juni 1989 (89/427/EEG) L 201 53 14. 7. 1989Richtlijn van de Raad van 23 december 1991 (91/692/EEG) L 377 48 31. 12. 1991
Gewijzigd
bij:
Toetredingsakte van het Koninkrijk Spanje en de Portugese Republiek
(185I)L 302 219 15. 11. 1985
Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte
(2 94 A 0103(70))L 1 494 3. 1. 1994
80/779/EEG - - - I
IRICHTLIJN VAN DE RAAD
van 15 juli 1980
betreffende grenswaarden en richtwaarden van de luchtkwaliteit voor zwaveldioxyde en zwevende
deeltjes
(80/779/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP-
PEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Eco-
nomische Gemeenschap, inzonderheid op de artikelen 100
en 235,
Gezien het voorstel van de Commissie,
Gezien het advies van het Europese Parlement(1),
Gezien heet advies van het Economisch en Sociaal Co-
mité(2),
Overwegende dat krachtens de actieprogramma’s van de
Europese Gemeenschappen inzake het milieu van 1973(3)
en 1977(4)bij voorrang maatregelen tegen zwaveldioxyde
en zwevende deeltjes moeten worden getroffen wegens hun
toxiciteit en gezien de stand van de kennis ten aanzien van
hun effecten op de gezondheid van de mens en op het
milieu;
Overwegende dat verschillen in de bepalingen die in de
diverse Lid-Staten met betrekking tot zwaveldioxyde en
zwevende deeltjes in de lucht reeds van toepassing zijn of
worden opgesteld, tot ongelijke concurrentievoorwaarden
kunnen leiden en zodoende rechtstreeks van invloed kun-
nen zijn op de werking van de gemeenschappelijke markt;
dat derhalve moet worden overgegaan tot het nader tot
elkaar brengen van de wettelijke bepalingen als bedoeld in
artikel 100 van het Verdrag;
Overwegende dat een van de voornaamste taken van de
Europese Economische Gemeenschap is het bevorderen
van een harmonische ontwikkeling van de economische ac-
tiviteit binnen de gehele Gemeenschap alsmede van een
gestadige en evenwichtige expansie, hetgeen ondenkbaar iszonder bestrijding van verontreinigingen en hinder of zon-
der verbetering van de kwaliteit van het bestaan en de be-
scherming van het milieu; dat, aangezien het Verdrag niet
in de daartoe vereiste bevoegdheden voorziet, een beroep
moet worden gedaan op artikel 235 van het Verdrag;
Overwegende dat, ter bescherming van met name de ge-
zondheid van de mens, voor deze twee verontreinigende
stoffen grenswaarden moeten worden vastgesteld die op
het grondgebied van de Lid-Staten gedurende bepaalde pe-
riodes niet mogen worden overschreden en dat deze waar-
den gebaseerd zijn op de resultaten van de werkzaamhe-
den in het kader van de WGO, met name op de relatie
doses/effecten voor zwaveldioxyde en zwevende deeltjes te
zamen genomen;
Overwegende dat deze grenswaarden, ondanks de genomen
maatregelen, mogelijk niet kunnen worden nageleefd in be-
paalde zones, weshalve de Lid-Staten in aanmerking moe-
ten kunnen komen voor in de tijd beperkte afwijkingen,
mits zij aan de Commissie plannen voorleggen die gericht
(1)PB nr. C 83 van 4. 4. 1977, blz. 44.
(2)PB nr. C 204 van 30. 8. 1976, blz. 34.
(3)PB nr. C 112 van 20. 12. 1973, blz. 1.
(4)PB nr. C 139 van 13. 6. 1977, blz. 1.
80/779/EEG - - - I
IIzijn op de geleidelijke verbetering van de luchtkwalteit
(SIC! luchtkwaliteit) in die zones;
Overwegende dat ook richtwaarden moeten worden vastge-
steld die moeten dienen ter preventie op lange termijn op
het gebied van gezondheid en milieubescherming en als re-
ferentiepunten voor de invoering van specifieke regimes
binnen door de Lid-Staten vastgestelde zones;
Overwegende dat de maatregelen die uit hoofde van deze
richtlijn worden genomen economisch haalbaar moeten zijn
en verenigbaar met een evenwichtige ontwikkeling;
Overwegende dat de Lid-Staten voor passend toezicht op
de luchtkwaliteit en met name op de naleving van de
grenswaarden meetstations dienen te installeren die de no-
dige gegevens voor de toepassing van deze richtlijn moeten
verschaffen;
Overwegende dat het, wegens het bestaan van verschillen-
de methoden voor monsternemingen en analyses in de Lid-Staten, in bepaalde omstandigheden mogelijk moet zijn an-
dere methoden voor monsternemingen en analyses te
gebruiken dan de referentiemethoden die in de richtlijn
zijn voorgeschreven;
Overwegende dat sommige Lid-Staten bijzondere metho-
den voor monsternemingen en analyses gebruiken die niet
gemakkelijk in correlatie kunnen worden gebracht met de
referentiemethoden; dat het derhalve noodzakelijk is dat in
de richtlijn verschillende grenswaarden worden gespecifi-
ceerd, die moeten worden nageleefd wanneer die metho-
d e nw o r d e ng e b r u i k t ;d a td eb e t r o k k e nL i d - S t a t e ni ne e n
reeks representatieve stations ook parallelle metingen moe-
ten verrichten waarbij gebruik gemaakt wordt van de refe-
rentiemethoden naast hun eigen meetmethoden; dat de
Commissie nieuwe voorstellen dient voor te leggen in het
licht van deze parallelle metingen en van de noodzaak dis-
criminerende bepalingen te vermijden;
Overwegende dat de verdere ontwikkeling van referentie-
methoden voor monsterneming en analyse uit deze richtlijn
in het licht van de technische en wetenschappelijke voor-
uitgang ter zake wenselijk kan zijn; dat om de uitvoering
van de daartoe noodzakelijke werkzaamheden te verge-
makkelijken een procedure moet worden ingesteld voor de
totstandbrenging van een nauwe samenwerking tussen de
Lid-Staten en de Commissie in het Comité voor de aan-
passing aan de vooruitgang van wetenschap en techniek,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
80/779/EEG - - - I
1Artikel 1
Deze richtlijn heeft ten doel grenswaarden (bijlage I) en
richtwaarden (bijlage II) voor zwaveldioxyde en zwevende
deeltjes in de lucht, alsmede de daarvoor geldende toepas-
singsvoorwaarden vast te stellen ter verbetering van:
— de bescherming van de gezondheid van de mens;
— de bescherming van het milieu.
Artikel 2
1. Onder grenswaarden worden verstaan:
— de overeenkomstig tabel A van bijlage I te zamen ge-
nomen concentraties van zwaveldioxyde en zwevende
deeltjes, alsmede
— de overeenkomstig tabel B van bijlage I afzonderlijk
genomen concentraties van zwevende deeltjes,
die op het gehele grondgebied van de Lid-Staten geduren-
de bepaalde periodes onder de voorwaarden van de vol-
gende artikelen niet mogen worden overschreden ter be-
scherming van met name de gezondheid van de mens.
2. Onder richtwaarden worden verstaan de gedurende
bepaalde perioden in aanmerking genomen concentraties
van zwaveldioxyde en zwevende deeltjes, als vermeld in bij-
lage II, die moeten dienen:
— ter preventie op lange termijn op het gebied van ge-
zondheid en milieubescherming;
— als referentiepunten voor de invoering van specifieke
regimes binnen door de Lid-Staten vastgestelde zones.
Artikel 3
1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen opdat
met ingang van 1 april 1983 de concentraties van zwaveldi-
oxyde en zwevende deeltjes in de lucht niet meer bedragen
dan de grenswaarden van bijlage I, onverminderd de hier-
na volgende bepalingen.
2. Wanneer een Lid-Staat van mening is dat de concen-
traties van zwaveldioxyde en zwevende deeltjes in de lucht,
ondanks de genomen maatregelen, na 1 april 1983 in be-
paalde zones de in bijlage I opgenomen grenswaarden
dreigen te overschrijden, stelt hij de Commissie hiervan
voor 1 oktober 1982 in kennis.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
2T egelijkertijd stelt hij de Commissie in kennis van de plan-
nen gericht op de geleidelijke verbetering van de kwaliteit
van de lucht in die zones. In deze plannen, die zijn opges-
teld aan de hand van ter zake dienende gegevens over
aard, oorsprong en ontwikkeling van de verontreiniging,
worden in het bijzonder de maatregelen beschreven die
zijn of zullen worden genomen, alsmede de procedures die
zijn of zullen worden toegepast door de Lid-Staat. Deze
maatregelen en procedures moeten bewerkstelligen dat de
concentraties van zwaveldioxyde en zwevende deeltjes in
de lucht binnen die zones zo spoedig mogelijk en uiterlijk
vóór 1 april 1993 dalen onder of gelijk worden aan de in
bijlage I opgenomen grenswaarden.
Artikel 4
1. Voor de zones waar de te verwachten toeneming van
de verontreiniging door zwaveldioxyde en zwevende deel-
tjes ten gevolge van met name stedelijke of industriële ont-
wikkelingen naar de mening van de betrokken Lid-Staat
moet worden beperkt of voorkomen, stelt de Lid-Staat, uit-
gaande van de richtwaarden in bijlage II als referentiepunt,
waarden vast die lager moeten zijn dan de grenswaarden
van bijlage I.
2. Voor de zones van zijn grondgebied die naar de me-
ning van de betrokken Lid-Staat vanuit milieu-oogpunt bij-
zonder moeten beschermd, stelt de Lid-Staat waarden vast
die doorgaans lager zijn dan de richtwaarden van bijlage
II.
3. De Lid-Staten stellen de Commissie in kennis van de
waarden, de termijnen en tijdschema’s die zij voor de in de
leden 1 en 2 bedoelde zones hebben vastgesteld, alsmede
van de eventuele passende maatregelen die zij hebben ge-
nomen.
Artikel 5
Behalve, dat zij voldoen aan het bepaalde in artikel 3,
l i d 1 ,e na r t i k e l4 ,l i d1 ,t r a c h t e nd eL i d - S t a t e nv a n u i te e n
streven naar nadere voorzorg ten aanzien van de bescher-
ming van de gezondheid en het milieu, de richtwaarden
van bijlage II te benaderen daar waar de gemeten concen-
traties hoger dan die waarden zijn.
Artikel 6
De Lid-Staten richten meetstations op die de nodige gege-
vens moeten verschaffen voor de toepassing van deze richt-lijn, met name in de zones waarin de in artikel 3, lid 1,
bedoelde grenswaarden kunnen worden benaderd of over-
schreden, alsmede in de in artikel 3, lid 2, bedoelde zones;
de stations moeten worden gevestigd op plaatsen waar de
verontreiniging wordt verondersteld het sterkst te zijn en
waar de gemeten concentraties representatief zijn voor de
plaatselijke omstandigheden.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
3Artikel 7
1. Met ingang van de inwerkingtreding van deze richtlijn
stellen de Lid-Staten de Commissie uiterlijk zes maanden
na het einde (vastgesteld op 31 maart) van de jaarlijkse
referentieperiode in kennis van de gevallen waarin de in
bijlage I van deze richtlijn vermelde grenswaarden zijn
overschreden alsmede van de gemeten concentraties.
2. Tevens stellen zij de Commissie uiterlijk één jaar na
het einde van de jaarlijkse referentieperiode in kennis van
de redenen van die overschrijdingen alsmede van de maat-
regelen die zij hebben getroffen om herhaling te voorko-
men.
3. Bovendien stellen de Lid-Staten de Commissie op
haar verzoek in kennis van gegevens over de concentraties
van zwaveldioxyde en zwevende deeltjes in zones die zij
hebben aangewezen krachtens artikel 4, leden 1 en 2.
4. De Commissie doet de Lid-Staten elk jaar de infor-
matie toekomen die zij uit hoofde van dit artikel heeft ont-
vangen.
Artikel 8
Elke drie jaar lichten de Lid-Staten de Commissie in overde tenuitvoerlegging van deze richtlijn in het kader van
een verslag dat per sector wordt uitgebracht en dat ook de
andere communautaire richtlijnen op dit gebied bestrijkt.
Dit verslag wordt opgesteld aan de hand van een vragen-
lijst of een schema, uitgewerkt door de Commissie volgens
de procedure van artikel 6 van Richtlijn 91/692/EEG
(5)
Zes maanden vóór de aanvang van de verslagperiodewordt de vragenlijst of het schema aan de Lid-Staten toe-
gezonden. Het verslag wordt aan de Commissie voorgelegd
binnen negen maanden na de periode van drie jaar waarop
het betrekking heeft.
Het eerste verslag bestrijkt de periode van 1994 tot en met
1996.
Binnen negen maanden na ontvangst van de verslagen van
de Lid-Staten publiceert de Commissie een verslag over de
tenuitvoerlegging van de richtlijn in de Gemeenschap.
Artikel 9
De toepassing van de maatregelen die krachtens deze
richtlijn worden genomen mag er niet toe leiden dat daar
waar bij het van toepassing worden van deze richtlijn de
verontreiniging door zwaveldioxyde en zwevende deeltjes
gering is ten opzichte van de in bijlage I opgenomen
grenswaarden, de kwaliteit van de lucht merkbaar achter-
uitgaat.
(5)PB nr. L 377 van 31. 12. 1991, blz. 48.80/779/EEG
91/692/EEG
80/779/EEG
91/692/EEG
80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
4Artikel 10
1. Voor de toepassing van deze richtlijn gebruiken de
Lid-Staten hetzij de referentiemethoden voor monsterne-
ming en analyse vermeld in bijlage III voor zwaveldioxide
en voor volgens de zwarte-rookmethode gemeten zwevende
deeltjes of in bijlage IV voor volgens de gravimetrische
methode gemeten zwevende deeltjes, hetzij een andere
monsternemings- en analysemethode waarvoor zij de Com-
missie op gezette tijden aantonen:
— dat zij een bevredigende correlatie van de resultaten
met die van de referentiemethode oplevert, of
— dat uit metingen die parallel met de referentiemetho-
de worden verricht in een reeks representatieve sta-
tions die zijn gekozen in overeenstemming met de ei-
sen van artikel 6, een redelijk stabiel verband blijkt te
bestaan tussen de met deze methode verkregen resul-
taten en de met de referentiemethode verkregen re-sultaten.
2. Onverminderd de andere bepalingen van deze richtlijnmag een Lid-Staat, hangende het besluit van de Raad be-
treffende de in lid 4 bedoelde Commissievoorstellen, ook
gebruik maken van de monsternemings- en analysemetho-
den als omschreven in bijlage IV , alsmede van de bij deze
methoden behorende eveneens in bijlage IV opgenomen
waarden in plaats van de grenswaarden in bijlage I.
3. In afwijking van artikel 3 dient een Lid-Staat die be-sluit gebruik te maken van het bepaalde in lid 2:
— de Commissie vóór 1 januari 1991 in te lichten over
de zones waar naar zijn mening de concentraties van
zwaveldioxide en zwevende deeltjes in de lucht na
1 januari 1991 de in bijlage IV vermelde grenswaar-
d e nz o u d e nk u n n e no v e r s c h r i j d e n ;
— de Commissie met ingang van 1 april 1991 in kennis
te stellen van de plannen voor een geleidelijke verbe-
tering van de luchtkwaliteit in die zones. In deze plan-
nen, die moeten worden opgesteld aan de hand van
relevante gegevens over de aard, de oorsprong en de
ontwikkeling van de verontreiniging, moeten in het
bijzonder de door de Lid-Staat genomen of te nemen
maatregelen en ingevoerde of in te voeren procedures
worden beschreven. Deze maatregelen en procedures
moeten er zo spoedig mogelijk en uiterlijk vóór
1 april 1993 toe leiden dat binnen de betrokken zones
de concentraties van zwaveldioxide en zwevende deel-
tjes in de lucht worden teruggebracht tot waarden die
lager zijn dan of gelijk zijn aan de in bijlage IV ver-melde grenswaarden.80/779/EEG
89/427/EEG
80/779/EEG
89/427/EEG
80/779/EEG - - - I
54. Ten einde de nadelen weg te nemen van de thans in
de niet geheel equivalente bijlagen I en IV vastgelegde
tweeledige benadering, dient de Commissie uiterlijk op
31 december 1992 bij de Raad een v oorstel in voor een
algemene herziening van deze richtlijn. In dit voorstel
wordt rekening gehouden met de ervaring die is opgedaan
in het kader van de in lid 5 bedoelde studies en met de
resultaten van latere metingen die zijn uitgevoerd aan de
hand van technische specificaties of referentiemethoden
voor de bepaling van zwevende deeltjes en zwaveldioxide.
Deze technische specificaties of deze referentiemethoden
moeten uiterlijk op 31 december 1990 door de Commissie
in overleg met de Lid-Staten worden opgesteld.
Dit voorstel zal tevens betrekking hebben op andere aspec-
ten die in het licht van de bij de toepassing van deze richt-
lijn opgedane wetenschappelijke kennis en ervaring moeten
worden herzien. In het voorstel wordt met name rekeninggehouden met de aspecten die verband houden met het
ontwerpen van luchtverontreinigingsmeetnetten en de
plaatsing van de meetapparaten enerzijds, en de kwaliteit
en vergelijkbaarheid van de metingen anderzijds.
5. In samenwerking met de Lid-Staten verricht de Com-missie op geselecteerde plaatsen in de Lid-Staten studies
inzake monsterneming en analyse met betrekking tot ener-
zijds zwaveldioxyde en anderzijds zwarte rook en zwevende
deeltjes. Deze studies zijn er met name op gericht de har-
monisatie van monsternemings- en analysemethoden voor
deze verontreinigende stoffen te stimuleren.
Artikel 11
1. Wanneer de Lid-Staten in grensgebieden waarden
vaststellen voor de concentraties van zwaveldioxyde en
zwevende deeltjes in de lucht overeenkomstig artikel 4, le-
den 1 en 2, plegen zij vooraf overleg met elkaar. De Com-
missie kan bij dit overleg aanwezig zijn.
2. Wanneer de in bijlage I opgenomen grenswaarden of
de in artikel 4, leden 1 en 2, bedoelde waarden, voorzover
over laatstgenoemde waarden overleg is gepleegd overeen-
komstig lid 1, worden overschreden of dreigen te worden
overschreden ten gevolge van een merkbare verontreini-
ging die een andere Lid-Staat als oorsprong heeft of kan
hebben, plegen de betrokken Lid-Staten overleg met elkaar
ten einde de situatie te verhelpen. De Commissie kan bij
dit overleg aanwezig zijn.
Artikel 12
De procedure van de artikelen 13 en 14 met het oog op
de aanpassing van deze richtlijn aan de technische vooruit-
gang heeft betrekking op de verdere ontwikkeling van de
in bijlage III vermelde referentiemethoden voor de mon-
sternemingen en de analyses. Deze aanpassing mag niet tot
gevolg hebben dat de in de bijlagen I en II vermelde effec-
tieve waarden van de concentraties al dan niet rechtstreeks
worden gewijzigd.89/427/EEG
80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
6Artikel 13
1. Ter uitvoering van artikel 12 wordt een Comité inge-
steld voor de aanpassing van deze richtlijn aan de vooruit-
gang van wetenschap en techniek, hierna te noemen „Co-
mité”, dat is samengesteld uit vertegenwoordigers van de
Lid-Staten en wordt voorgezeten door een vertegenwoordi-
ger van de Commissie.
2. Het Comité stelt zijn reglement van orde vast.
Artikel 14
1. In de gevallen waarin wordt verwezen naar de in dit
artikel omschreven procedure, wordt deze procedure bij
het Comité ingeleid door de voorzitter, hetzij op diens ini-
tiatief, hetzij op verzoek van de vertegenwoordiger van een
Lid-Staat.
2. De vertegenwoordiger van de Commissie legt aan het
Comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen.
Het Comité brengt over dit ontwerp advies uit binnen een
termijn die de voorzitter kan bepalen naar gelang van de
urgentie van het betreffende vraagstuk. Het Comité
spreekt zich uit met een meerderheid van 54 stemmen,
waarbij de stemmen van de Lid-Staten worden gewogen
overeenkomstig het bepaalde in artikel 148, lid 2, van het
Verdrag. De voorzitter neemt geen deel aan de stemming.
3. De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast
wanneer zij in overeenstemming zijn met het advies van
het Comité.
Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeenstemming
zijn met het advies van het Comité of bij gebreke van een
advies doet de Commissie onverwijld een voorstel aan de
Raad betreffende de vast te stellen maatregelen. De Raad
besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen.
Indien de Raad na een termijn van drie maanden, te reke-
nen vanaf de indiening van het voorstel, geen besluit heeft
genomen, worden de voorgestelde maatregelen door de
Commissie vastgesteld.
Artikel 15
1. Binnen 24 maanden na kennisgeving van deze richtlijn
voeren de Lid-Staten de nodige wettelijke en bestuursrech-
telijke bepalingen in om aan het bepaalde in deze richtlijn
te voldoen. Zij stellen de Commissie hiervan onmiddellijk
in kennis.
2. De Lid-Staten dragen er zorg voor dat de tekst van
de bepalingen van intern recht die zij op het onder deze
richtlijn vallende gebied vaststellen, ter kennis van de
Commissie wordt gebracht.
Artikel 16
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.80/779/EEG
185I
80/779/EEG - - - I
7BIJLAGE I
GRENSWAARDEN VOOR ZWAVELDIOXYDE EN ZWE-
VENDE DEELTJES
(gemeten volgens de zwarte-rookmethode)
TABEL A
Grenswaarden voor zwaveldioxyde uitgedrukt in μg/m3
met de verbonden waarden voor zwevende deeltjes (geme-
ten volgens de zwarte-rookmethode(1))u i t g e d r u k ti n
μg/m3
Beschouwde periodeGrenswaarde voor
zwaveldioxydeVerbonden waarde
zwevende deeltjes
Jaar80
(mediaan van de
tijdens het jaar
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)>4 0
(mediaan van de
tijdens het jaar
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)
Jaar
120
(mediaan van de
tijdens het jaar
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)40
(mediaan van de
tijdens het jaar
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)
Winter
(1oktober130
(mediaan van de
tijdens de winter
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)>6 0
(mediaan van de
tijdens de winter
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)
(1oktober —
31 maart)180
(mediaan van de
tijdens de winter
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)60
(mediaan van de
tijdens de winter
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)
Jaar
(bestaande uit
meetperiode-een-250(2)
(98 percentielvan alle tijdens
het jaar gemeten
gemiddelde dag-
waarden)> 150
(98 percentiel
van alle tijdens
het jaar gemeten
gemiddelde dag-
waarden)
meetperiode-een-
heden van 24
uur)350(2)
(98 percentielvan alle tijdens
het jaar gemeten
gemiddelde dag-
waarden)150
(98 percentiel
van alle tijdens
het jaar gemeten
gemiddelde dag-
waarden)80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
8(1)De resultaten van de metingen van zwarte rook volgens de
OESO-methode zijn omgerekend in gravimetrische eenhe-den, zoals omschreven door de OESO (zie bijlage III).
(2)De Lid-Staten moeten alle dienstige maatregelen treffen op-dat deze waarde niet gedurende meer dan drie opeenvol-gende dagen wordt overschreden. Bovendien moeten de
Lid-Staten trachten dergelijke overschrijdingen van deze
w a a r d et ev o o r k o m e ne nt eb e p e r k e n .
TABEL B
Grenswaarden voor zwevende deeltjes (gemeten volgens
de zwarte-rookmethode(1))u i t g e d r u k ti n μg/m3
Beschouwde periode Grenswaarde voor zwevende deeltjes
Jaar80
(mediaan van de tijdens het jaar ge-
meten gemiddelde dagwaarden)
Winter
(1 oktober - - - 31
maart)130
(mediaan van de tijdens de winter ge-
meten )
Jaar
(bestaande uit
meetperiode-eenhe-
den van 24 uur)250(2)
(98 percentiel van alle tijdens het jaar
gemiddelde dagwaarden)
(1)De resultaten van de metingen van zwarte rook volgens de
OESO-methode zijn omgerekend in gravimetrische eenhe-den, zoals omschreven door de OESO (zie bijlage III).
(2)De Lid-Staten moeten alle dienstige maatregelen treffen op-dat deze waarde niet gedurende meer dan drie opeenvol-gende dagen wordt overschreden. Bovendien moeten deLid-Staten trachten dergelijke overschrijdingen van dezew a a r d et ev o o r k o m e ne nt eb e p e r k e n .80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
9BIJLAGE II
RICHTWAARDEN VOOR ZWAVELDIOXYDE EN ZWE-
VENDE DEELTJES
(gemeten volgens de zwarte-rookmethode)
TABEL A
Richtwaarden voor zwaveldioxyde, uitgedrukt in μg/m3
Beschouwde periode Richtwaarde voor zwaveldioxyde
Jaar40 tot 60
(rekenkundig gemiddelde van de tij-
dens het jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)
24 uur100 tot 150
(gemiddelde dagwaarde)
TABEL B
Richtwaarden voor zwevende deeltjes (gemeten volgens de
zwarte-rookmethode(1)), uitgedrukt in μg/m3
Beschouwde periode Richtwaarde voor zwevende deeltjes
Jaar40 tot 60
(rekenkundig gemiddelde van de tij-
dens het jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)
24 uur100 tot 150
(gemiddelde dagwaarde)
(1)De resultaten van de metingen van zwarte rook volgens de
OESO-methode zijn omgerekend in gravimetrische eenhe-den, zoals omschreven door de OESO (zie bijlage III).80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
10BIJLAGE III
IN HET KADER VAN DEZE RICHTLIJN TOE TE PAS-
SEN REFERENTIEMETHODEN VOOR DE MONSTER-
NEMINGEN EN DE ANALYSES
A. ZWAVELDIOXYDE
Voor de bepaling van zwaveldioxyde wordt bij de referen-
tiemethode voor de monsterneming gebruik gemaakt van
de apparatuur, beschreven in internationale norm
ISO/4219, eerste uitgave 1979/09/15. De bemonsteringstijd
bedraagt normaliter 24 uur.
De referentiemethode voor de analyse is die welke hierna
in bijlage V tot in bijzonderheden is beschreven; zij stoelt
op het ontwerp van internationale norm ISO DP-6767,
herziening februari 1979: „kwaliteit van de lucht — bepa-
ling van de massaconcentratie van zwaveldioxyde in de bui-
tenlucht — methode waarbij gebruik wordt gemaakt van
tetrachloormercuraat (TCM)/pararosaniline”. Deze analyse-
methode berust op het principe van de colorimetrische re-
actie met pararosaniline.
B. ZWEVENDE DEELTJES
Voor de bepaling van de zwarte rook en de omrekening
e r v a ni ng r a v i m e t r i s c h ee e n h e d e nw o r d td em e t h o d ed i ei s
genormaliseerd door de OESO-werkgroep methoden voor
het meten van luchtverontreiniging en onderzoektechnie-ken (1964), als referentiemethode beschouwd.
Voor de door de ISO respectievelijk de OESO gestandaar-
diseerde methoden gelden de door deze organisaties gepu-
bliceerde versies in diverse talen en de andere versies die
door de Commissie daarmee conform worden verklaard.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
11BIJLAGE IV
IN HET KADER VAN ARTIKEL 10, LID 2, GELDENDE
GRENSWAARDEN VOOR ZWAVELDIOXYDE EN ZWE-
VENDE DEELTJES
(gemeten volgens een gravimetrische methode)
TABEL A
Grenswaarden voor zwaveldioxide uitgedrukt in μg/m3
met de verbonden waarden voor zwevende deeltjes (geme-
ten volgens de gravimetrische methode) uitgedrukt in
μg/m3
In aanmerking te
nemen periodeGrenswaarde voor
zwaveldioxideVerbonden waarde
zwevende deeltjes
Jaar80
(mediaan van de
tijdens het jaar
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)> 150
(mediaan van de
tijdens het jaar
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)
Jaar
120
(mediaan van de
tijdens het jaar
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)150
(mediaan van de
tijdens het jaar
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)
Winter130
(mediaan van de
tijdens de winter
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)> 200
(mediaan van de
tijdens de winter
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)Wte
1. 10. - 31. 3. 180
(mediaan van de
tijdens de winter
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)200
(mediaan van de
tijdens de winter
gemeten gemid-
delde dagwaar-
den)80/779/EEG
89/427/EEG
80/779/EEG - - - I
12Jaar
(bestaande uit250(1)
(98 percentiel
van alle tijdens
het jaar gemeten
gemiddelde dag-
waarden)> 350
(98 percentiel
van alle tijdens
het jaar gemeten
gemiddelde dag-
waarden)(bestaandeuit
meetperiode-een-
heden van 24 uur)350(1)
(98 percentiel
van alle tijdens
het jaar gemeten
gemiddelde dag-
waarden)350
(98 percentiel
van alle tijdens
het jaar gemeten
gemiddelde dag-
waarden)
(1)De Lid-Staten moeten alle dienstige maatregelen treffen op-
dat deze waarde niet gedurende meer dan drie opeenvol-gende dagen wordt overschreden. Bovendien moeten de
Lid-Staten trachten dergelijke overschrijdingen van deze
w a a r d et ev o o r k o m e ne nt eb e p e r k e n .
TABEL B
Grenswaarden voor zwevende deeltjes (gemeten volgens
de hierna sub ii) beschreven gravimetrische methode),
uitgedrukt in μg/m3
Beschouwde periode Grenswaarde voor zwevende deeltjes
Jaar150
(rekenkundig gemiddelde van de tij-
dens het jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)
Jaar
bestaande uit meet-
periode-eenheden
van 24 uur)300
(95 percentiel van alle tijdens het jaar
gemeten gemiddelde dagwaarden)
De in het kader van artikel 10, lid 2, toe te passen me-
thoden voor monsterneming en analyse zijn voor:
i) Zwaveldioxyde
— monsternemingsmethode : de referentiemethode
van bijlage III, onder A
— analysemethode : de referentiemethode van bijlage
III. De procedure van artikel 10, lid 1, is van
toepassing.89/427/EEG
80/779/EEG
89/427/EEG
80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
13ii) Zwevende deeltjes
— monsternerningsmethode:
1. De zwevende deeltjes worden verzameld op
een filter, hetzij een membraanfilter, hetzij
een glasvezelfilter.
2. De bemonsteringsinrichting bestaat uit:
— een filter,
— een filterhouder,
— een pomp,
— een volumetrische gasmeter.
3. De bemonsteringsinrichting omvat geen in-
richting voor het fractioneren van de deel-
tjes.
4. De bemonsteringstijd bedraagt 24 uur.
5. Het filter moet worden beschermd tegen di-
recte sedimentering van deeltjes en tegen de
directe invloed van weersomstandigheden.
6. De gebruikte filters dienen een nuttig effect
van meer dan 99 % te hebben voor deeltjes
met een aërodynamische diameter van
0,3μm.
7. De snelheid van de lucht aan het oppervlak
van het filter moet tussen 33 en 55 cm/sec.
bedragen. De vermindering van de snelheid
gedurende de bemonsteringstijd mag niet
meer bedragen dan 5 % bij gebruik van
glasvezelfilters en 25 % bij gebruik van
membraanfilters.
8. Tijdens het jaar worden minstens 100 mon-
sternemingen verricht, die gelijkmatig over
deze periode worden gespreid.
— analysemethode:
a) De analyse geschiedt door middel van we-
ging.
b) 1. Membraanfilters moeten vóór en na de
bemonstering worden geconditioneerd
door ze gedurende twee uur op een
constante temperatuur tussen 90 en
100 C te houden en ze daarna gedu-
rende ten minste twee uur op te slaan
in een exsiccator voordat ze worden
gewogen.
2. Glasvezelfilters moeten vóór en na de
bemonstering worden geconditioneerd
door ze gedurende 24 uur in een om-
geving van 20 Ce n5 0 %r e l a t i e v e
vochtigheid te houden voordat ze wor-
den gewogen.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
14BIJLAGE V
REFERENTIEMETHODE VOOR DE ANALYSE VAN
ZWAVELDIOXYDE
Kwaliteit van de lucht — Bepaling van de massaconcen-
tratie van zwaveldioxyde in de buitenlucht — Tetrachloor-
mercuraat (TCM) — Pararosanilinemethode
1. DOEL
In dit ontwerp van een internationale norm is een
spectrofotometrische methode beschreven voor de
bepaling van de massaconcentratie van zwaveldioxy-
de in de buitenlucht. De norm omvat zowel bemon-
sterings- als analysemethoden.
2. TOEPASSINGSGEBIED
Aan de hand van de in deze norm beschreven me-
thode kunnen concentraties zwaveldioxyde in de
lucht van 7 tot 1 150 μg/m3worden bepaald.
OpmerkingIndien hogere concentraties moeten worden be-
paald kunnen delen van het monster of kleinere
luchtmonsters dan die welke in deze norm zijn
voorgeschreven, worden genomen. In dit geval moet
het vangstpercentage van het speciale systeem wor-
den bepaald bij de betreffende concentraties en
hoeveelheden bemonsterde lucht.
Storingen door zware metalen, stikstofoxyden, ozon
en verbindingen met een zwavelatoom met een oxy-
datietoestand van 2 (b.v. zwavelwaterstof en mer-
captanen) worden opgeheven of tot een minimum
beperkt. Zwavelzuur en sulfaten storen niet. Be-
paald werd dat zwaveltrioxyde niet stoort. Deze stof
wordt waarschijnlijk in zwavelzuur omgezet in de
absorptievloeistof.
3. PRINCIPE
Een luchtmonster wordt geleid door een oplossing
van natriumtetrachloormercuraat (TCM) waarin het
in de lucht aanwezige zwaveldioxyde wordt geabsor-
beerd door vorming van een dichloorsulfietmercu-
raatcomplex.
Aan het monster wordt sulfaminezuuroplossing toe-
gevoegd om de storing door het nitrietanion op te
heffen. Nitriet wordt gevormd door stikstofoxyden
uit de lucht. Vervolgens wordt een formaldehyde-
oplossing en een oplossing van pararosaniline in
fosforzuur toegevoegd, waardoor onder andere de
pH op 1,6 ± 0,1 wordt gebracht.
Pararosaniline vormt met formaldehyde en het bi-
sulfietanion het sterk gekleurde pararosanilineme-
thylsufonzuur dat zich als een tweekleurenindicator
gedraagt (A max = 548 nm bij pH 1,6 ± 0,1).80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
15De concentratie van zwaveldioxyde wordt afgeleid
uit een ijkcurve getrokken op basis van ijkgasmeng-
sels (6.3.1). Naar gelang van de beschikbare labora-
toriumuitrusting kan het in bepaalde gevallen, voor
routinecontroles, aanbeveling verdienen de ijkgas-
mengsels te vervangen door natriumbisulfietoplos-
singen, waarvan de concentratie bekend is. Deze
methode mag evenwel slechts worden toegepast na
behoorlijke ijking met een permeatie-apparaat.
4. REAGENTIA
4.1. Alleen p. a. reagentia mogen worden gebruikt.
Tenzij anders is vermeld, wordt met „water” gedes-
tilleerd water bedoeld. Dit water mag geen oxyde-
rende stoffen bevatten en moet bij voorkeur twee-
maal gedestilleerd zijn in een geheel glazen
destillatie-apparaat.
4.2. Absorptie-oplossing: 0,04 mol/l natriumtetrachloor-
mercuraat (TCM).
Los 10,9 g kwik(II)chloride, 4,7 g natriumchloride
en 0,07 g dinatriumetheendiaminetetraazijnzuur
(Na2EDTA) in water op en vul aan tot 1 liter.
De oplossing is verschillende maanden houdbaar;
zij mag nier worden gebruikt wanneer zich een
neerslag heeft gevormd.
Opmerkingen
1. De toegevoegde hoeveelheid EDTA voorkomt
storingen tot 60 μg door ijzer (III), tot 10 μg
door mangaan (II), tot 10 μg door chroom (III),
tot 10 μg door koper (II) en tot 22 μg door van-
adium (V) in 10 ml absorptie-oplossing.
2. De oplossing is giftig en er moet voorzichtig mee
worden omgegaan. Een methode om kwik na
analyse terug te winnen is in bijlage C aangege-
ven. Indien de absorptie-oplossing met de huid
in aanraking komt, moet onmiddellijk met water
worden gespoeld.
4.3. Zoutzuur, 1 mol/l
Vul 86 ml geconcentreerd zoutzuur, HCl
(±= 1,19 g/ml) aan tot 1 liter.
4.4. Pararosanilinehydrochloride, 0,2 % voorraadoplos-
sing
Los 0,2 g pararosanilinehydrochloride
C19H17N3HCl in 100 ml zoutzuur (4.3) op.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
16Opmerking
Het pararosanilinehydrochloride waarvan gebruik
wordt gemaakt bij de bereiding van de voorraado-
plossing moet een grotere zuiverheid hebben dan
95 % (zie bijlage D) en in azijnzuur — natriumace-
taatbuffer (0,1 mol/l) een maximumabsorptie verto-
nen bij 540 nm. Bovendien mag de extinctie van de
reagensblanco niet meer dan 0,10 bedragen wan-
neer de blanco op de in punt 6.2 beschreven wijze
is bereid.
Indien aan deze eisen niet is voldaan, mag het rea-
gens niet worden gebruikt. Het reagens kan worden
gezuiverd door herkristallisatie of extractie (zie bij-
lage D).
4.5. Fosforzuur, 3 mol/l
Vul 205 ml geconcentreerd fosforzuur, H 3PO4
(±= 1,69 g/ml) met water aan tot 1 liter.
4.6. Pararosaniline reagens
Pipetteer 20 ml pararosanilinehydrochloride voor-
raadoplossing (4.4) en 25 ml fosforzuur (4.5) in een
250 ml maatkolf en vul aan met water.
Dit reagens is verschillende maanden houdbaar, in-
dien in het donker bewaard.
4.7. Formaldehyde, werkoplossing
Pipetteer 5 ml van een formaldehyde-oplossing
40 %, HCHO, in een 1 liter maatkolf en vul aan
met water. Bereid dit dagelijks vers.
4.8. Sulfaminezuur, 0,6 % werkoplossing
Los 0,6 g sulfaminezuur, NH 2SO3H, in 100 ml wa-
ter op.
Deze oplossing is enkele dagen houdbaar, indien
toetreding van lucht wordt voorkomen.
4.9. Natriumbisulfiet, voorraadoplossing
Los 0,3 g natriummetabisulfiet, Na 2S2O5,o pi n
500 ml tweemaal gedestilleerd water dat door ko-
ken zoveel mogelijk van opgeloste gassen is ont-
daan (ook vers gedestilleerd water mag gebruikt
worden). De verkregen oplossing bevat 320 tot
400μg zwaveldioxyde-equivalenten per milliliter. De
exacte concentratie wordt jodometrisch bepaald
door toevoeging van een overmaat jodium aan een
deel van de oplossing en terugtitratie met gestelde
natriumthiosulfaatoplossing (zie bijlage B).
De oplossing is niet houdbaar.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
174.10. Natriumbisulfietstandaardoplossing
Pipetteer onmiddellijk na titerstelling 2 ml van de
natriumbisulfietvoorraadoplossing (4.9) in een
100 ml maatkolf en vul aan met natriumtetrachloor-
mercuraatoplossing (4.2).
Deze oplossing is 30 dagen houdbaar indien bew-
aard bij 5 C. Bij kamertemperatuur is de oplossing
slechts één dag houdbaar.
5. APPARATUUR
5.1. Bemonsteringsapparatuur
De apparatuur voor bemonstering is aangegeven in
ISO DIS 4219: Air Quality — Determination of ga-
seous compounds in ambient air. Bemonsteringsap-
paratuur zoals aangegeven in figuur 1.
Figuur 1
Blokdiagram van de bemonsteringsapparatuur
> > > > >..............................
Lucht-
toevoerDeeltjesfil-
ter en fil-terhouderAbsorptie-
apparaatBeschermfil-
terGasmeter of
luchtstroom-regelaarBemonste-
ringspomp
In plaats van een gasmeter kan ook gebruik worden
gemaakt van een injectienaald als gethermostateerd
kritisch capillair. In dit geval moet de pomp
p
d/pu=0,5 kunnen bereiken, waarbij p den p ude
druk resp. stroomopwaarts en stroomafwaarts over
de naald is (zie 5.5).
De apparatuur is afgebeeld in figuur 2.
Figuur 2
>> > > >..............................
>
..........
>
Lucht-
toevoerAbsorp-tieappa-raat Absorptie-apparaat Druppel-vanger Druk-meter Kritischcapillair Druk-meter Pomp
5.2. Absorptie-apparaten
Bruikbare absorptie-apparaten moeten een vang-
strendement van ten minste 95 % voor zwaveldioxy-
de hebben. Voorbeelden van bruikbare absorptie-
a p p a r a t e nz i j na a n g e g e v e ni nb i j l a g eA .80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
18Het vangstpercentage hangt af van de geometrie
van het absorptie-apparaat, de grootte van de gasta-
bellen en de tijd dat deze in contact zijn met de
absorptie-oplossing. Het vangstpercentage kan wor-
den bepaald door serieschakeling van een tweede
absorptie-apparaat aan het eerste in het bemonste-
ringssysteem en de verhouding vast te stellen tussen
de hoeveelheid zwaveldioxyde die in het eerste ap-
paraat wordt gevonden en de lokale hoeveelheid
z w a v e l d i o x y d ei nd et w e ea p p a r a t e n .B i jg e b r u i k
van midget impingers in de omstandigheden die in
punt 6.1 zijn aangegeven, bleek het vangstpercenta-
ge hoger te liggen dan 98 %.
Het gebruik van mengsels van zwaveldioxyde en
lucht voor het ijken, zoals is beschreven in punt
6.3.1, levert automatisch het vangstpercentage van
het systeem op.
5.3. Zwavelwaterstofabsorber
Glazen buisje gevuld met kwartswol, die met een
oplossing, bevattende 0,5 % zilversulfaat, Ag 2SO4
en 2,5 % kaliumwaterstofsulfaat, KHSO 4,i s
geïmpregneerd. Voor de impregnering brengt men
de oplossing tweemaal in het buisje, waarna de
kwartswol door verwarming in een stikstofstroom
wordt gedroogd.
5.4. Transportflessen
Polytheenflessen met een inhoud van 100 ml om de
belichte absorptie-oplossingen naar het laborato-
rium te brengen.
5.5. Manometer
Twee manometers tot op 1 000 Pa nauwkeurig, voor
het meten van de druk bij gebruik van een kritisch
capillair in plaats van een gasmeter.
5.6. Spectrofotometer of filterfotometer
Spectrofotometer of filterfotometer geschikt voor
metingen van de extinctie bij een golflengte van on-
geveer 550 nm. Bij gebruik van een spectrofotome-
ter moet een ijking bij 548 nm worden uitgevoerd.
Bij gebruik van een filterfotometer moet de maxi-
male transmissie van het filter bij 550 nm liggen. Te
hoge blanco extincties kunnen zich voordoen bij ge-
bruik van apparaten met een spectrale bandbreedte
die groter is dan 20 nm.
Gebruik hetzelfde cuvet voor de meting van de ex-
tinctie veroorzaakt door monsters en standaarden.
Indien meer van deze cuvetten gebruikt worden,moeten de cuvetten spectrofotometrisch gelijk zijn.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
196. UITVOERING
6.1. Bemonstering
Breng 10 ml TCM-oplossing (4.2) in een absorptie-
apparaat en plaats dit in het bemonsteringssysteem
(figuur 1). Scherm, om ontleding te voorkomen, de
absorptie-oplossing gedurende de bemonstering te-
gen direct zonlicht af door de absorptiefles met ge-
schikt materiaal, b.v. aluminiumfolie, te bedekken.
De bemonsteringsduur en de doorstroomsnelheid
moeten gekozen worden in afhankelijkheid van de
concentratie van het zwaveldioxyde in de lucht.
Bij gebruik van midget impingers moet de door-
stroomsnelheid tussen de 0,5 l/min en de 1 l/min
liggen. Voorts moet minimaal 25 liter lucht worden
doorgezogen.
De beste resultaten worden verkregen met een zo-
danige doorstroomsnelheid en bemonsteringstijd dat0,5 — 3,0 μg (0,2 — 1,2 μlb i j2 5 Ce n
101,325 kPa) zwaveldioxyde per ml absorptieoplos-
sing verzameld wordt.
Indien wordt vermoed dat de lucht zwavelstof be-
vat, moet deze door middel van een zwavelwater-
stofabsorber (5.3) worden verwijderd. Plaats de ab-
sorber tussen de deeltjesfilter en het
absorptie-apparaat.
Bepaal na bemonstering de bemonsterde hoeveel-
heid lucht en noteer de luchttemperatuur en -druk
(7.1, opmerking). Indien het monster gedurende
meer dan 24 uur vóór de analyse moet worden
bewaard, moet het bij 5 C worden bewaard.
Opmerking
Indien het monster zichtbaar neerslag vertoont is
dit waarschijnlijk toe te schrijven aan de reactie van
Hg(II) met een gereduceerde zwavelverbinding.
Verwijder het precipitaat door filtratie of centrifu-
gering.
6.2. Analyse
Laat de monsters na de bemonstering ten minste
20 minuten staan zodat geabsorbeerd ozon zich kan
ontleden. Breng de absorptievloeistof vervolgens
kwantitatief in een 25 ml maatkolf. Gebruik onge-
veer 5 ml water om te spoelen.
Breng voor de blanco 10 ml onbelichte absorptie-
oplossing (4.2) in een 25 ml maatkolf. Voeg reagen-
tia toe in de hierna beschreven volgorde en bepaal
de extinctie ten opzichte van gedestilleerd water,waarbij gebruik wordt gemaakt van cuvetten van
10 mm. Vergelijk deze extinctie met de blanco ex-
tinctie die bij het opstellen van de ijkcurve werd
verkregen. Verschillen van meer dan 10 % tussen
beide waarden wijzen op verontreiniging van het
gedestilleerd water en/of de reagentia of op ontle-
ding van de reagentia. Bereid in het laatste geval
nieuwe reagentia.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
20Voeg 1 ml sulfaminezuuroplossing (4.8) aan iedere
kolf toe en wacht gedurende 10 minuten om door
reactie de storing door nitriet, gevormd uit stiksto-
foxyden, te voorkomen. Pipetteer vervolgens 2 ml
formaldehyde-oplossing (4.7) en 5 ml pararosanili-
nereagens (4.6) in de kolven. Vul aan met vers ge-
kookt en gekoeld gedestillerd water en breng in een
thermostaatbad van 20 C. Meet na 30 tot 60 mi-
nuten de extinctie van monster en blanco bij
548 nm ten opzichte van water.
Spoel de cuvet na gebruik om afzetting van de
kleurstof op de wanden te voorkomen.
Opmerking
Bij een vast tijdsverloop tussen de toevoeging van
ieder reagens, b.v. 1 minuut, wordt een betere re-
produceerbaarheid van de kleurontwikkeling verkre-
gen.
Oplossingen met een grotere extinctie dan die van
de hoogste concentratie, die voor het ijken werd ge-
bruikt, mogen ten hoogste zesmaal met reagens-
blanco worden verdund om bepaalbare extincties te
verkrijgen. Deze zijn evenwel selchts een indicatie
binnen ± 10 % van de werkelijke extinctiewaarde.
6.3. IJking
6.3.1. IJking met gassen van zwaveldioxyde en lucht
Gassen van zwaveldioxyde en lucht worden bereid
volgens ISO/DIS 6349.
Voor de opstelling van de ijkcurve, die een grafiek
is van de extinctie uitgezet tegen de zwaveldioxyde-
concentratie, zijn ten minste vier verschillende con-
centratieniveaus van zwaveldioxyde binnen het in de
afdeling 2 aangegeven gebied nodig.
De bemonstering en de analyse, zoals deze resp. in
6.1 en 6.2 zijn beschreven, worden uitgevoerd met
betrekking tot ieder van de ijkgasmengsels. De ex-
tinctiewaarden worden uitgezet tegen de gegeven
zwaveldioxydeconcentraties; er wordt een ijkcurve
opgesteld.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
216.3.2. Met natriumsulfietoplossing
Pipetteer 0, 1,0, 2,0, 3,0 4,0 en 5,0 ml natriumbisul-
fietstandaardoplossing (4.10) in 25 ml-maatkolven.
Vul het volume tot circa 10 ml aan met natriumte-
trachloormercuraatoplossing (4.2). Voeg vervolgens
de reagentia toe zoals in punt 6.2 is beschreven.
Meet de extincties ten opzichte van gedestilleerd
water. Maak voor het behalen van een grotere
nauwkeurigheid gebruik van een themostaatbad. De
temperatuur bij de ijking mag niet meer dan ± 1
graad afwijken van de temperatuur waarbij de be-
paling wordt uitgevoerd.
Zet in een grafiek de extincties op de vertikale as
tegen microgrammen zwaveldioxyde, berekend over-
eenkomstig bijlage B, op de horizontale as uit. Een
lineair verband moet worden verkregen. Het inter-
cept dat de ijklijn van de vertikale as afsnijdt, wijktdoorgaans minder dan 0,02 extinctie-eenheden af
van de blanco (nulstandaard) aflezing bij gebruik
van 10 mm cuvetten. Bereken de ijkfactor (recipro-
ke waarde, van de hellingshoek). De ijkfactor mag
worden gebruikt voor de berekening van resultaten
indien de temperatuur of de pH bij de ijking niet te
veel van de temperatuur en pH bij de bepaling af-
wijkt. Bij een serie bepalingen moet ten minste één
controlemonster worden opgenomen om de be-
trouwbaarheid van de ijkfactor te kunnen vaststel-
len.
7. VERSLAG
7.1. Berekening
Bereken de massaconcentratie van zwaveldioxyde
aan de hand van de volgende formule:
SO
2=f(as—ab)
V
Hierin is:
SO2= massaconcentratie van zwaveldioxyde in
microgrammen per kubieke meter,
f = ijkfactor (zie 6.3.2),
as= extinctie van het monster,
ab= extinctie van de blanco,
V = volume luchtmonster in kubieke meter.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
22Opmerking
Indien de massaconcentratie van zwaveldioxyde on-
der referentie-omstandigheden (25 C, 1 bar) nodig
is, moet het volume luchtmonster V door de over-
eenkomstige waarde van het volume onder referen-
tie-omstandigheden, V R, worden vervangen:
VR=298 V p
273+T
Hierin is:
p = barometrische druk in bar,
T = temperatuur van het luchtmonster in C.
7.2. Onderste analysegrens
De onderste analysegrens van zwaveldioxyde geba-
seerd op tweemaal de standaardafwijking in de
blanco en gebruik van 10 ml TCM-monsteroplossing
ligt tussen 0,2 en 1,0 μg .D i tk o m to v e r e e nm e t
massaconcentraties van zwaveldioxyde tussen 7 en
33μg/m3(0,002 — 0,011 pm) bij een luchtmonster
van 30 l (b.v. bemonsteringsduur 1 uur bij een flow
van 0,5 l/min).
7.3. Reproduceerbaarheid en juistheid
De reproduceerbaarheid en de juistheid van de me-
thode zijn nog niet zeker bekend met betrekking
tot een aantal zwaveldioxydeconcentraties. Dit is
eveneens het geval met het absolute vangstpercen-
tage in relatie tot diverse bemonsterings- en testap-
paraten.
De relatieve standaardafwijking van een vergelijkba-
re TCM-methode voor herhaling bleek 17 μg/m3te
bedragen bij een concentratie van 1 000 μg/m3( 1 ).
8. LITERATUUR
(1)H.C. McKee, R.E. Childers, O. Saenz: Colla-
borative Study of Reference Method for De-
termination of Sulphur Dioxide in the Atmosp-
here (Pararosaniline Method). Contract CPA
70—40, SwRI Project 21—2811. Environmen-
tal Protection Agency, Research Triangle Park,
N.C., Sept. 1971.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
23BIJLAGE A
ABSORBERMODELLEN
Muenkekolf
75ml
4 openingen, 1 in de bodem,
ieder 1,5Midget impinger80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
24BIJLAGE B
STELLEN VAN DE TITER VAN DE NATRIUMBISUL-
FIETVOORRAADOPLOSSING (4.9)
B.1. Reagentia
B.1.l. Jodiumoplossing, 0,5 mol/l
Voorraadoplossing:
Weeg 12,7 g jodium, I 2, in een 250 ml weegflesje,
voeg vervolgens 40 g kaliumjodide, KI, en 25 ml
water toe. Roer tot alles is opgelost en breng de
oplossing kwantitatief over in een 1 liter maatkolf.
Vul aan met water.
B.1.2. Jodiumwerkoplossing, circa 0,005 mol/l
Vul 50 ml van de jodiumvoorraadoplossing (B. 1.1)
tot 500 ml aan met water.
B.1.3. Indicatoroplossing, 0,2
Wrijf 0,4 g oplosbaar zetmeel en 0,002 g kwik (II)
jodide HgI 2(conserveermiddel) met een weinig wa-
ter fijn en voeg de viskeuse stof langzaam aan
200 ml kokend water toe. Kook tot de oplossing
helder is, koel de oplossing en breng over in een
glazen stopfles.
B.1.4. Natriumthiosulfaatoplossing, circa 0,1 mol/l
Los 25 g natriumthiosulfaat, Na 2S2O35H2Oi n1l i -
ter vers gekookt en gedestilleerd water op en voeg
0,1 g natriumcarbonaat toe. Laat de oplossing voor
de titerstelling één dag staan.
Weeg 1,5 g bij 180 C gedroogde kaliumjodaat,
KIO 3, primaire standaardkwaliteit, breng over in
een 500 ml (SIC! ml-) maatkolf en vul aan. Pipet-
teer 50 ml van de verkregen jodaatoplossing in een
5 0 0 m lk o l f .V o e g2gk a l i u m j o d i d ee n1 0 m l
10-voudig verdund geconcentreerd zoutzuur toe.
Sluit de kolf. Titreer na vijf minuten met natrium-
thiosulfaatoplossing totdat de oplossing een bleek-
gele kleur vertoont. Voeg 5 ml van de indicatoro-
plossing toe en voltooi de titratie. Bereken de
molariteit van de natriumthiosulfaatoplossing, M,
aan de hand van de volgende formule:
M=gK I O3×103×0, 1
ml natriumthiosulfaatoplossing ×35, 67
B.1.5. Natriumthiosulfaatoplossing, circa 0,01 mol/l
Vul 50,0 ml natriumthiosulfaatoplossing (B 1.4) tot
500 ml aan met water en meng. De oplossing is niet
houdbaar en moet vers worden bereid op de dag
waarop zij wordt gebruikt door verdunning van de
gestelde natriumthiosulfaatoplossing (B 1.4).80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
25B.2. Werkwijze
Breng in een 500 ml maatkolf 25 ml water en pipet-
teer 50 ml jodiumoplossing (B 1.2) (noem deze
maatkolf hierna A/blanco/). Pipetteer 25,0 ml na-
triumbisulfietvoorraadoplossing (4.9) in een tweede
500 ml maatkolf en pipetteer 50,0 ml jodiumoplos-
sing (B 1.2) in deze kolf (noem deze maatkolf hier-
na B/monster/). Sluit de beide maatkolven en laat
vijf minuten reageren. Titreer met een buret die na-
triumthiosulfaatoplossing (B 1.5) bevat achtereen-
volgens de inhoud van iedere maatkolf totdat de
oplossing bleekgeel is gekleurd. Voeg 5 ml indicato-
roplossing (B 1.3) toe en zet de titratie voort tot
kleuromslag van blauw naar kleurloos. Bereken de
zwaveldioxydeconcentratie in de natriumsulfietvoor-
raadoplossing (4.9) aan de hand van de volgende
formule:
SO2(μg∕ml)=(A—B) ×M×K
V
A = de hoeveelheid natriumthiosulfaatoplos-
sing (B 1.5) in ml nodig voor de titratie
van de blanco,
B = de hoeveelheid natriumthiosulfaatoplos-
sing (B 1.5) in ml nodig voor de titratie
van het monster,
M = molariteit van de natriumthiosulfaatoplos-
sing (= 0,01),
K = molequivalent gewicht voor zwaveldioxyde
= 32,030,
V = de hoeveelheid natriumbisulfietvoorraado-
plossing in ml die in bewerking is geno-men.
De concentratie van zwaveldioxyde in de bisulfiet-
standaardoplossing (4.10) wordt verkregen door het
resultaat te delen door 50.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
26BIJLAGE C
VERWIJDEREN VAN HET KWIK UIT DE GEBRUIKTE
ABSORPTIE-OPLOSSING
In deze bijlage is een methode beschreven voor het verwij-
deren van het kwik uit de gebruikte absorptie-oplossing
(4.2).
C.1. Reagentia
C.1.1. Natriumhydroxyde-oplossing, circa 400 g NaOH per
liter
C.1.2. Waterstofperoxyde, H 2O2, circa 30 %, technische
kwaliteit
C.1.3. Natriumsulfide, Na 2S9 H 2O, technische kwaliteit
C.2. Uitvoering
Verzamel in een polytheenvat met een inhoud van
circa 50 l de resten absorptievloeistof waarvan het
kwikgehalte te hoog is om zonder voorbehandeling
door de gootsteen af te voeren. Voeg wanneer circa40 l is verzameld in de aangegeven volgorde onder
doorleiden van lucht voor menging, een hoeveel-
heid natriumhydroxyde-oplossing (C 1.1) toe die
voldoende is voor de neutralisatie en vervolgens
nog 400 ml. Voeg 100 g natriumsulfide (C 1.3) en
na tien minuten, langzaam, 400 ml waterstofperoxy-
de-oplossing (C 1.2) toe. Laat het mengsel 24 uren
staan; voer de heldere vloeistof af die niet mag
worden gebruikt. Breng het residu in een ander vat
over.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
27BIJLAGE D
EIGENSCHAPPEN EN ZUIVERING VAN PARAROSANI-
LINEHYDROCHLORIDE
D.1. Test voor de zuiverheid van het reagens
Verdun 1 ml van de PRA-oplossing (4.4) tot 100 ml
met gedestilleerd water. Breng 5 ml in een 50 ml
maatkolf en voeg er 5 ml van een 0,1 M azijnzuur-
natriumacetaatbufferoplossing aan toe. Vul aan en
meng.
Wacht één uur en meet dan de extinctie van de
oplossing in een spectrofotometer bij 540 nm in een
10 mm cuvet.
Bereken de concentratie van het pararosaniline
(PRA) aan de hand van de volgende formule:
%P R A =extinctie ×K
100 mg
Hierin is:
K = 21 300.
Indien de zuiverheid van het pararosaniline bene-
den de 95 % ligt, dient het reagens te worden ge-
zuiverd volgens een van de in D. 2 en D. 3 be-
schreven methoden.
D.2. Zuivering door extractie
Breng 100 ml 1 HCL met 100 ml 1-butanol in een
250 ml scheidtrechter in evenwicht. Weeg 0,1 g pa-
rarosanilinehydrochloride (PRA) in een bekerglas.
Voeg 50 ml van het in evenwicht gebrachte zuur toe
en laat enkele minuten staan. Breng 50 ml van het
in evenwicht gebracht 1-butanol in een 125 ml
scheidtrechter. Breng de zure oplossing die de
kleurstof bevat in de trechter over en extraheer. Depaarse verontreiniging zal in de organische fase
worden opgenomen. Breng de onderste fase (de wa-
terfase) in een andere scheidtrechter over. Voeg
porties van 20 ml 1-butanol toe. Doorgaans is dit
voldoende om bijna alle paarse verontreiniging te
verwijderen die tot de reagensblanco bijdraagt. In-
dien na vijf extracties nog paarse verontreiniging
wordt aangetoond in de 1-butanol-fase, mag de be-
treffende batch pararosaniline niet worden gebruikt.
Filtreer na de laatste extractie de waterfase door
een prop katoen en verzamel het filtraat in een
50 ml maatkolf. Vul aan met 1 M HCL. Deze voor-
raadoplossing moet geelrood zijn.80/779/EEG
80/779/EEG - - - I
28Opmerking
Butanol kan oxydantia bevatten die zwaveldioxyde
binden. Controleer dit door 20 ml 1-butanol met
5 ml 15 % kaliumjodide-oplossing te schudden. In-
dien de alcoholfase geel gekleurd is, moet het 1-bu-
tanol met zilveroxyde opnieuw worden gedestilleerd.
D.3. Zuivering door herkristallisatie
Los 1 g pararosanilinehydrochloride in 250 ml
2,5 M zoutzuur op. Laat de oplossing twee uur bij
kamertemperatuur staan. Na filtratie wordt het pa-
rarosaniline opnieuw geprecipiteerd door toevoe-
ging van een kleine overmaat 2,5 M natriumhydro-
xyde-oplossing.
Verzamel het precipitaat in een dubbele filtertrech-
ter (poreusheid 3). Het filtraat moet kleurloos zijn.
Was het precipitaat met gedestilleerd water om de
overmaat natriumhydroxyde en het natriumchloridedat zich heeft gevormd te verwijderen.
Los het precipitaat op in 70 ml tot het kookpunt
verwarmde methanol en voeg ten slotte 300 ml wa-
ter met een temperatuur van 80 C toe. Laat de
oplossing bij kamertemperatuur staan. Het pararo-
saniline precipiteert langzaam opnieuw. De op-
brengst van de herkristallisatie bedraagt ongeveer
64 %. Pararosaniline wordt donker tussen 200 en
205 C en ontleedt bij 285 C.
Literatuur
H. G. C. King, U. G. Pruden: The determination of
sulphur dioxide with rosaline dyes; Analyst 94,
43—48 (1969).80/779/EEG