1976L0207 — NL — 05.10.2002 — 001.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 9 februari 1976
betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen
ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, de beroepsopleiding en de promotiekansen en
ten aanzien van de arbeidsvoorwaarden
(76/207/EEG)
(PB L 39 van 14.2.1976, blz. 40)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1 Richtlijn 2002/73/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23
september 2002L 269 15 5.10.2002
▼B
RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 9 februari 1976
betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke
behandeling van mannen en vrouwen ten aanzien van de toegangtot het arbeidsproces, de beroepsopleiding en de promotiekansen
en ten aanzien van de arbeidsvoorwaarden
(76/207/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 235,
Gezien hetvoorst el van de Commissie,
Gezien hetadvies van hetEuropese Parlement (1),
Gezien hetadvies van hetEconomisch en Sociaal Comit é (2),
Overwegende dat de Raad, in zijn resolutie van 21 januari 1974 betref-
fende een sociaal actieprogramma (3), als een van de prioriteiten heeft
bepaald dat er acties moeten worden ondernomen ten einde de gelijk-heid van mannen en vrouwen te verwezenlijken voor wat betreft de
toegang tot arbeid en beroepsopleiding, en de gelegenheid in hun
beroep vooruitt e komen, alsmede de arbeidsvoorwaarden, metinbegripvan de bezoldiging;
Overwegende dat wat de bezoldiging betreft, de Raad op 10 februari
1975 Richtlijn nr. 75/117/EEG betreffende het nader tot elkaar brengenvan de wetgevingen der Lid-Staten inzake de toepassing van hetbeginsel van gelijke beloning voor mannelijke en vrouwelijke werkne-
mers (
4) heeft vastgesteld;
Overwegende dat er tevens een actie van de Gemeenschap nodig is om
hetbeginsel van een gelijke behandeling van mannen en vrouwen t e
realiseren, zowel voor wat betreft de toegang tot het arbeidsproces, totde beroepsopleiding en de promotiekansen als wat betreft de anderearbeidsvoorwaarden; datde gelijke behandeling van mannelijke envrouwelijke werknemers een van de doelstellingen van de Gemeen-
schap vormt, voor zover hierdoor met name de onderlinge aanpassing
op de weg van de vooruitgang van de levensstandaard en de arbeids-voorwaarden van de werknemers wordtbevorderd; datin hetVerdragniet is voorzien in de daartoe vereiste specifieke bevoegdheden;
Overwegende dathetbeginsel van gelijke behandeling op hetgebied
van de sociale zekerheid dientt e worden omschreven en geleidelijkten uitvoer dient te worden gelegd door middel van later te nemenmaatregelen,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
1. Deze richtlijn beoogt de tenuitvoerlegging in de Lid-Staten van
hetbeginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen t enaanzien van de toegang tot het arbeidsproces, met inbegrip van promo-tiekansen, en tot de beroepsopleiding, alsmede ten aanzien van de
arbeidsvoorwaarden en, onder de voorwaarden bedoeld in lid 2, de
sociale zekerheid. Ditbeginsel wordthierna „beginsel van gelijkebehandeling” genoemd.
1 bis. De lidstaten houden daadwerkelijk rekening met de doelstel-
ling van gelijkheid van mannen en vrouwen bij de opstelling en1976L0207 — NL — 05.10.2002 — 001.001 — 2
(1) PB nr. C 111 van 20. 5. 1975, blz. 14.
(2) PB nr. C 286 van 15. 12. 1975, blz. 8.
(3) PB nr. C 13 van 12. 2. 1974, blz. 1.
(4) PB nr. L 45 van 19. 2. 1975, blz. 19.▼M1
▼M1
uitvoering van wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen, beleids-
maatregelen en activiteiten op de in lid 1 genoemde gebieden.
2. Ten einde de geleidelijke tenuitvoerlegging van het beginsel van
gelijke behandeling op hetgebied van de sociale zekerheid t e waar-
borgen, stelt de Raad op voorstel van de Commissie bepalingen vastwaarbij met name de inhoud, de draagwijdte en de wijze van toepas-sing van datbeginsel nader worden omschreven.
Artikel 2
1. Hetbeginsel van gelijke behandeling in de zin van de hierna
volgende bepalingen houdtin datiedere vorm van discriminat ie isuitgesloten op grond van geslacht, hetzij direct, hetzij indirect doorverwijzing naar met name de echtelijke staat of de gezinssituatie.
2. Voor de toepassing van deze richtlijn zijn de volgende definities
van toepassing:
— „directe discriminatie”: wanneer iemand op grond van geslacht
minder gunstig wordt behandeld dan een ander in een vergelijkbaresituatie wordt, is of zou worden behandeld;
— „indirecte discriminatie”: wanneer een ogenschijnlijk neutrale bepa-
ling, maatstaf of handelwijze personen van een geslacht invergelijking metpersonen van hetandere geslachtbijzonder bena-deelt, tenzij die bepaling, maatstaf of handelwijze objectief wordt
gerechtvaardigd door een legitiem doel en de middelen voor het
bereiken van datdoel passend en noodzakelijk zijn;
— „intimidatie”: wanneer er sprake is van ongewenst gedrag dat
verband houdtmethetgeslachtvan een persoon en t otdoel of
gevolg heeftdatde waardigheid van de persoon wordtaanget asten een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwet-sende omgeving wordtgecreëerd;
— „seksuele intimidatie”: wanneer zich enige vorm van ongewenst
verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag met een seksuele connotatievoordoetmetals doel of gevolg datde waardigheid van eenpersoon wordt aangetast, in het bijzonder wanneer een bedreigende,
vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie wordt
gecreeerd.
3. Intimidatie en seksuele intimidatie in de zin van deze richtlijn
worden beschouwd als discriminatie op grond van geslacht en zijnderhalve verboden.
Hetfeitdateen persoon zulk gedrag afwijstof lijdzaam ondergaat , mag
niet ten grondslag liggen aan een beslissing die die persoon treft.
4. Een opdrachtt othetdiscrimineren van personen op basis van
geslacht wordt beschouwd als discriminatie in de zin van deze richtlijn.
5. De lidstaten moedigen, in overeenstemming met de nationale
wetgeving, collectieve overeenkomsten en praktijken, de werkgeversen de verantwoordelijken voor de toegang tot beroepsopleiding ertoe
aan, maatregelen te nemen om elke vorm van discriminatie op basis
van geslacht, en in het bijzonder intimidatie en seksuele intimidatie opde werkplek, te voorkomen.
6. De lidstaten kunnen ten aanzien van de toegang tot het arbeids-
proces, inclusief de opleiding die daartoe leidt, bepalen dat eenverschil in behandeling datgebaseerd is op een kenmerk datverbandhoudt met het geslacht, geen discriminatie vormt, indien een dergelijk
kenmerk wegens de aard van de betrokken specifieke beroepsactivi-
teiten of de context waarin deze worden uitgevoerd, een wezenlijke enbepalende beroepsvereiste vormt, mits het doel legitiem en het vereisteevenredig aan datdoel is.
7. Deze richtlijn laat bepalingen betreffende de bescherming van
vrouwen, in het bijzonder wat zwangerschap en moederschap betreft,onverlet.1976L0207 — NL — 05.10.2002 — 001.001 — 3
▼B
▼M1
▼M1
Een vrouw die zwangerschaps- en bevallingsverlof heeft, heeft na
afloop van haar zwangerschaps- en bevallingsverlof hetrechtom ondervoor haar niet minder gunstige voorwaarden en omstandigheden naar
haar baan of naar een gelijkwaardige functie terug te keren, en te profi-
teren van elke verbetering in de arbeidsvoorwaarden waarop zij tijdenshaar afwezigheid aanspraak zou hebben kunnen maken.
Hetongunst iger behandelen van vrouwen in samenhang metzwanger-
schap of bevallingsverlof in de zin van Richtlijn 92/85/EEG vormt eendiscriminatie in de zin van deze richtlijn.
Deze richtlijn laat tevens de bepalingen van Richtlijn 96/34/EG van de
Raad van 3 juni 1996 betreffende de door de UNICE, het CEEP en het
EVV gesloten raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof (
1) en van
Richtlijn 92/85/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 inzake detenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbeteringvan de veiligheid en de gezondheid op hetwerk van werkneemst erstijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie (tiendebijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/
EEG) (
2) onverlet. De richtlijn doet evenmin afbreuk aan het recht van
lidstaten om een afzonderlijk recht op vaderschapsverlof en/of adoptie-verlof te erkennen. Lidstaten die dergelijke rechten erkennen, nemen denodige maatregelen om werkende mannen en vrouwen te beschermentegen ontslag wegens de uitoefening van dit recht en om ervoor tezorgen datzij na afloop van ditverlof hetrechthebben om — onder
voorwaarden die voor hen nietminder gunst ig zijn — naar hun baan
of naar een gelijkwaardige functie terug te keren en te profiteren vanelke verbetering van de arbeidsvoorwaarden waarop zij tijdens hunafwezigheid aanspraak hadden kunnen maken.
8. De lidstaten kunnen, om volledige gelijkheid tussen mannen en
vrouwen in de praktijk te waarborgen, maatregelen in de zin van artikel141, lid 4, van hetVerdrag aannemen of handhaven.
Artikel 3
1. De toepassing van het beginsel van gelijke behandeling houdt in
dat er geen directe of indirecte discriminatie op grond van het geslachtplaatsvindt in de publieke of de particuliere sector, met inbegrip van
overheidsinstanties, voor wat betreft:
a) voorwaarden voor toegang tot arbeid in loondienst, of als zelfstan-
dige en tot een beroep, met inbegrip van de selectie- en
aanstellingscriteria, ongeacht de tak van activiteit en tot op alleniveaus van de beroepshiërarchie, metinbegrip van bevorderings-kansen;
b) toegang tot alle vormen en alle niveaus van beroepskeuzevoorlich-
ting, beroepsopleiding, voortgezette beroepsopleiding en
omscholing, metinbegrip van prakt ijkervaring;
c) werkgelegenheid en arbeidsvoorwaarden, metinbegrip van ont slag-
voorwaarden en beloning, zoals bepaald in Richtlijn 75/117/EEG;
d) lidmaatschap van en betrokkenheid bij een werknemers- of werkge-
versorganisatie of enige organisatie waarvan de leden een bepaald
beroep uitoefenen, waaronder de voordelen die deze organisatiesbieden.
2. De lidstaten nemen de nodige maatregelen om er zorg voor te
dragen dat:
a) alle wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die met het
beginsel van gelijke behandeling in strijd zijn, worden afgeschaft;
b) alle methetbeginsel van gelijke behandeling in st rijd zijnde bepa-
lingen in contracten, collectieve overeenkomsten, interne
reglementen van ondernemingen en regels waaraan de vrijeberoepen en werkgevers- en werknemersorganisaties onderworpen1976L0207 — NL — 05.10.2002 — 001.001 — 4
(1) PB L 145 van 19.6.1996, blz. 4.
(2) PB L 348 van 28.11.1992, blz. 1.
▼M1
zijn, nietig worden of kunnen worden verklaard of worden gewij-
zigd.
Artikel 6
1. De lidstaten zorgen ervoor dat eenieder die zich door niet-toepas-
sing van het beginsel van gelijke behandeling benadeeld acht, toegangkrijgt tot gerechtelijke en/of administratieve procedures, en wanneer zij
zulks passend achten, ook tot bemiddelingsprocedures, voor de nale-
ving van de uit deze richtlijn voortvloeiende verplichtingen, zelfs nabeëindiging van de verhouding waarin deze persoon zou zijn gediscri-mineerd.
2. De lidstaten nemen in hun interne rechtsorde de nodige maatre-
gelen op om te zorgen voor reële en effectieve compensatie enreparatie, naar gelang zij bepalen, van de schade geleden door een
persoon als gevolg van discriminatie in strijd met artikel 3, op een
wijze die afschrikkend is en evenredig aan de geleden schade; dezecompensatie en reparatie mag niet worden beperkt tot een vooraf vast-gesteld maximumbedrag, behalve in gevallen waarin de werkgever kanaantonen dat de enige schade die door een sollicitant als gevolg vandiscriminatie in de zin van deze richtlijn is geleden, bestaat in de
weigering om zijn/haar sollicitatie in aanmerking te nemen.
3. De lidstaten zorgen ervoor dat verenigingen, organisaties of
andere rechtspersonen, die volgens de in de nationale wetgeving vast-
gestelde criteria bij de naleving van deze richtlijn rechtmatig belanghebben, namens of ter ondersteuning van een klager en met dienstoestemming gerechtelijke en/of administratieve procedures kunnenaanspannen om de verplichtingen uit deze richtlijn te doen naleven.
4. De leden 1 en 3 laten de nationale regels betreffende de termijnen
voor de instelling van een rechtsvordering aangaande het beginsel van
gelijke behandeling onverlet.
Artikel 7
De lidstaten nemen in hun interne rechtsorde de nodige maatregelen op
om te zorgen voor bescherming van werknemers, met inbegrip van
vertegenwoordigers van de werknemers volgens de nationale wetgeving
en/of praktijken, tegen ontslag of enige andere nadelige behandelingwaarmee de werkgever reageertop een klachtbinnen de ondernemingof op een procedure om hetbeginsel van gelijke behandeling t e doennaleven.
Artikel 8
De Lid-Staten zien erop toe dat de maatregelen die ter uitvoering van
deze richtlijn werden getroffen, alsmede de bepalingen welke ter zakereeds gelden, met alle geschikte middelen ter kennis van de werkne-mers worden gebracht, bij voorbeeld op de arbeidsplaatsen.
Artikel 8 bis
1. De lidstaten wijzen een of meer organen aan en treffen daarvoor
de nodige maatregelen voor de bevordering, analyse, ondersteuning enhetvolgen van de gelijke behandeling van eenieder, zonder discrimi-
natie op grond van het geslacht. Deze organen kunnen deel uitmaken
van instanties die op nationaal vlak zijn belast met de verdediging vande mensenrechten of de bescherming van de rechten van het individu.
2. De lidstaten zorgen ervoor dat die organen onder meer bevoegd
zijn om:
a) onverminderd het recht van slachtoffers en van de in artikel 6, lid 3,
bedoelde verenigingen, organisaties of andere rechtspersonen, onaf-hankelijke bijstand te verlenen aan slachtoffers van discriminatie bijde afwikkeling van hun klachten betreffende discriminatie;1976L0207 — NL — 05.10.2002 — 001.001 — 5
▼B
▼M1
▼M1
b) onafhankelijke onderzoeken over discriminatie te verrichten;
c) onafhankelijke verslagen te publiceren en aanbevelingen te doen
over elk onderwerp dat met dergelijke discriminatie verband houdt.
Artikel 8 ter
1. Overeenkomstig hun nationale tradities en praktijken nemen de
lidstaten passende maatregelen om te bevorderen dat sociale partners
via sociale dialoog gelijke behandeling aanmoedigen, onder meer doortoe te zien op de praktijk op het werk, door collectieve overeenkom-sten, gedragscodes en door onderzoek en uitwisseling van ervaringenen goede praktijken.
2. Voorzover zulks aansluit bij de nationale tradities en praktijken,
moedigen de lidstaten sociale partners aan om, onverminderd hun auto-nomie, de gelijkheid van mannen en vrouwen te bevorderen en om op
het gepaste niveau overeenkomsten te sluiten die antidiscriminatiere-
gels behelzen op de in artikel 1 bedoelde gebieden die binnen hetkader van de collectieve onderhandelingen vallen. Deze overeenkom-sten moeten de minimumeisen gesteld in de onderhavige richtlijn ende nationale uitvoeringsmaatregelen eerbiedigen.
3. In overeenstemming met de nationale wetgeving, collectieve
overeenkomsten en praktijken, moedigen de lidstaten de werkgeversertoe aan, de gelijke behandeling van mannen en vrouwen op de werk-plek planmatig en systematisch te bevorderen.
4. Te dien einde worden de werkgevers ertoe aangemoedigd, de
werknemers en/of hun vertegenwoordigers op gepaste en periodieke
tijdstippen adequate informatie te verstrekken over de gelijke behande-
ling van mannen en vrouwen binnen de onderneming.
Deze informatie kan statistieken bevatten over het percentage mannen
en vrouwen op de diverse niveaus van de onderneming en mogelijke
maatregelen om de situatie in samenwerking met de vertegenwoordi-gers van de werknemers te verbeteren.
Artikel 8 quater
De lidstaten bevorderen de dialoog met aangewezen niet-gouvernemen-
tele organisaties die overeenkomstig de nationale wetgeving en praktijkeen rechtmatig belang hebben bij te dragen tot de bestrijding van
discriminat ie op grond van hetgeslachtmethetoog op hetbevorderen
van hetbeginsel van gelijke behandeling.
Artikel 8 quinquies
De lidstaten stellen vast welke sancties gelden voor overtredingen van
de ter uitvoering van deze richtlijn vastgestelde nationale bepalingen ennemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat deze sanctiesworden toegepast.
De sancties, die ook het betalen van schadevergoeding aan het slacht-
offer kunnen omvatten, moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkendzijn. De lidstaten stellen de Commissie uiterlijk op 5 oktober 2005 in
kennis van die bepalingen en stellen haar zo spoedig mogelijk in
kennis van eventuele latere wijzigingen daarop.
Artikel 8 sexies
1. De lidstaten mogen bepalingen vaststellen of handhaven die voor
de bescherming van hetbeginsel van gelijke behandeling gunst iger zijndan die van deze richtlijn.
2. De uitvoering van deze richtlijn vormt onder geen beding een
reden voor de verlaging van het in de lidstaten reeds bestaande niveauvan bescherming tegen discriminatie op de door de richtlijn bestrekenterreinen.1976L0207 — NL — 05.10.2002 — 001.001 — 6
▼B
Artikel 9
1. Binnen een termijn van dertig maanden volgende op de kennisge-
ving van deze richtlijn doen de Lid-Staten de nodige wettelijke en
bestuursrechtelijke bepalingen voor het volgen van deze richtlijn in
werking treden; zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.
De in artikel 3, lid 2, sub c), eerste zinsnede, en artikel 5, lid 2, sub c),
eerste zinsnede, bedoelde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingenworden evenwel binnen een termijn van vier jaar volgende op dekennisgeving van deze richtlijn door de Lid-Staten een eerste maalonderzocht en eventueel een eerste maal herzien.
2. De Lid-Staten onderzoeken op gezette tijden de in artikel 2, lid 2,
bedoelde beroepsactiviteiten om na te gaan of het gezien de sociale
ontwikkeling gerechtvaardigd is de desbetreffende uitzonderingen tehandhaven. Zij stellen de Commissie in kennis van het resultaat vanhun onderzoek.
3. Bovendien stellen de Lid-Staten de Commissie in kennis van alle
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die zij aannemen op het
door deze richtlijn bestreken gebied.
Artikel 10
Binnen twee jaar na afloop van de in artikel 9, lid 1, eerste alinea,
bedoelde termijn van dertig maanden verstrekken de Lid-Staten aan de
Commissie alle dienstige gegevens om haar in staat te stellen aan deRaad een verslag over de toepassing van deze richtlijn voor te leggen.
Artikel 11
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.1976L0207 — NL — 05.10.2002 — 001.001 — 7