Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
"B BESCHIKKING V AN DE COMMISSIE
van 28 oktober 1998
betreffende staatssteun die door Spanje aan Sniace SA, gevestigd te Torrelavega, Cantabrië, is verleend
(kennisgeving geschied onder nummer C(1998) 3437)
(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)
(V oor de EER relevante tekst)
(1999/395/EG)
(PB L 149 van 16.6.1999, blz. 40)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
"M1 Beschikking 2001/43/EG van de Commissie van 20 september 2000 L 11 46 16.1.20011999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 1
BESCHIKKING V AN DE COMMISSIE
van 28 oktober 1998
betreffende staatssteun die door Spanje aan Sniace SA, gevestigd te
Torrelavega, Cantabrië, is verleend
(kennisgeving geschied onder nummer C(1998) 3437)
(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)
(V oor de EER relevante tekst)
(1999/395/EG)
DE COMMISSIE V AN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen,
inzonderheid op artikel 93, lid 2, eerste alinea,
Na de belanghebbenden overeenkomstig de voormelde bepaling te hebben
aangemaand hun opmerkingen te maken (1), en gezien deze opmerkingen,
Overwegende hetgeen volgt:
I.PROCEDURE
(1) Bij brief van 17 april 1997 ontving de Commissie een klacht van de
advocaten van de Oostenrijkse onderneming Lenzing AG, de grootste
producent van viscosevezels in de Gemeenschap, met betrekking totverschillende vormen van onwettige steun die aan haar concurrent„Sociedad Nacional de Industrias y Aplicaciones de Celulosa
Española” SA, hierna „Sniace” genoemd, zouden zijn toegekend. De
klacht bevatte nieuwe informatie ten opzichte van de oorspronkelijkeklacht van 4 juli 1996 ten aanzien waarvan de Commissie tot de
gevolgtrekking was gekomen dat er onvoldoende bewijzen van
overheidssteun bestonden. De nieuwe informatie die aan de Commissiewerd toegezonden behelsde een kopie van een levensvatbaarheidsplanvoor Sniace dat door een particulier adviesbureau was opgesteld.
Klaagster beweerde dat Sniace gedurende een periode van een aantal
jaren, dit wil zeggen sedert het einde van de jaren tachtig aanzienlijkebedragen aan staatssteun had ontvangen. Deze steun was nochovereenkomstig artikel 93, lid 3, van het EG-Verdrag noch ingevolge
de kaderregeling voor steunmaatregelen in de sector synthetische
vezels, bij de Commissie aangemeld. De steun had de concurrentieverstoord in een sector die met structurele overcapaciteit kampt, en had
Sniace kunstmatig in bedrijf gehouden.
(2) Hierna volgde een uitgebreid vooronderzoek waarbij onder meer
bijeenkomsten van DG IV en de klaagster (op 17 mei 1997) en van DG
IV en de Spaanse autoriteiten (op 16 juni 1997) zijn belegd. De klacht
werd op 17 juli 1997 als niet-aangemelde steun onder nummer NN118/97 geregistreerd.
(3) Bij brief van 7 november 1997 stelde de Commissie de Spaanse
regering in kennis van haar besluit om ten aanzien van verschillendeelementen van vermoedelijke steun (zie hieronder) de procedure van
artikel 93, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.
(4) Het besluit van de Commissie om de procedure in te leiden werd
bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschap-
pen(
1). De Commissie verzocht hierbij belanghebbenden hun
opmerkingen over de vermoedelijke steun kenbaar te maken.
(5) Bij brief van 19 december 1997 beantwoordde de Spaanse regering de
brief van de Commissie inzake de inleiding van de procedure, waarbij
zij ter ondersteuning van haar standpunt dat geen van de maatregelenwaarnaar onderzoek was ingesteld, steun inhielden in de zin van artikel
92, lid 1, van het EG-Verdrag nadere informatie verstrekte.
(6) Bij brief van 23 februari 1998 verzocht de Commissie een aantal
punten te verduidelijken. De Spaanse regering antwoordde bij brief van
16 april 1998.!B
(1) PB C 49 van 14.2.1998, blz. 2.1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 2
(7) De Commissie heeft de opmerkingen van de belanghebbenden
ontvangen en deze aan de Spaanse autoriteiten toegezonden om dezelaatsten in de gelegenheid te stellen hun standpunt terzake bekend temaken. Dit is bij brief van 24 juni 1998 geschied.
II. SNIACE
(8) Sniace werd in 1939 opgericht en produceert cellulose, papier, viscose-
en synthetische vezels alsmede natriumsulfaat. De onderneming isgevestigd te Torrelavega, Cantabrië, welke regio sinds september 1995voor steun ingevolge artikel 92, lid 3, onder a), in aanmerking komt.
V oordien was het een regio die onder artikel 92, lid 3, onder c), voor
steun in aanmerking kwam.
(9) Sniace heeft thans een zeshonderdtal werknemers. Het is een van de
vijf producenten van viscosevezels in de Gemeenschap en heeft een
capaciteit van ongeveer 32 000 ton (ongeveer 9 % van de totale
capaciteit van de Gemeenschap). Sniace produceert ook synthetischevezels, namelijk polyamidegaren en -vezel. Zij heeft in de afgelopen
jaren de volgende resultaten behaald:
(in miljoen ESP)
1994 1995 1996 1997
Omzet 6 540 10 970 5 750 5 600
Winst (verlies) (1 780) 153 (1 951) (500)
(10) Bij de inleiding van de procedure van artikel 93, lid 2, stelde de
Commissie dat de onderneming een aantal jaren met financiëlemoeilijkheden heeft doorgemaakt, waarvan veelvuldig in de pers
melding werd gemaakt. Op een door de onderneming in 1992
ingediend verzoek verleenden de Spaanse rechtbanken in maart 1993surséance van betaling. Deze werd opgeheven nadat in oktober 1996met de particuliere crediteuren een overeenkomst werd bereikt waarbij
zij ermee instemden 40 % van hun schuldvorderingen in aandelen om
te zetten. De openbare crediteuren waren geen partij bij de over-eenkomst.
(11) Eind 1987 bedroegen de vlottende passiva van de onderneming in
totaal 8,37 miljard ESP (tegen 4,54 miljard ESP aan vlottende activa)en beliep de nettowaarde van de onderneming 1,73 miljard ESP . Deproblemen waarmee de onderneming te kampen had, waaronder ook
arbeidsconflicten, hebben in de afgelopen jaren regelmatig tot
productieonderbrekingen geleid. De onderneming legde de productiegedurende een groot deel van 1993 stil. Gedurende een groot deel van1996 en begin 1997 werd de productie eveneens onderbroken. De
productie werd in februari 1997 hervat en thans is de onderneming
volledig operationeel.
III. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING V AN DE STEUN-
MAATREGELEN
(12) De Commissie heeft ten aanzien van de volgende elementen van
vermoedelijke steun de procedure van artikel 93, lid 2, ingeleid:
a)de niet-betaling van milieuheffingen die Sniace sinds 1987
verschuldigd is. De Commissie stelde dat het niet afdragen,
gedurende een aantal jaren, van milieuheffingen die de onder-
neming aan de openbare maatschappij voor waterbeheer („Con-
federación Hidrográfica del Norte” verschuldigd was), mogelijkstaatssteun inhield. Aangezien de onderneming kennelijk reeds
enkele jaren met financiële moeilijkheden kampte, heeft de
niet-betaling van deze heffingen mogelijk tot gevolg gehad dat deliquidatie van de onderneming werd voorkomen;
b)het niet-opeisen van socialezekerheidspremies sinds 1991. De
Commissie betwijfelde of de voorwaarden van de twee schuld-
saneringsovereenkomsten met het socialezekerheidsfonds („Teso-rería de la Seguridad Social”) in overeenstemming waren met demarktvoorwaarden:
i) een overeenkomst van 8 maart 1996 inzake een herschikking
van schulden ten bedrage van 2,9 miljard ESP voor de periode!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 3
februari 1991-februari 1995, waarbij aflossing in 96 maan-
delijkse termijnen van maart 1996 tot maart 2004 zougebeuren tegen de wettelijke rente van 9 %, en
ii) een overeenkomst van 7 mei 1996 inzake een aflossingsvrije
periode van één (het eerste) jaar en 84 maandelijkse termijnentegen een wettelijke rente van 9 %;
c)een leninggarantie van 1 miljard ESP , goedgekeurd bij wet 7/93.
De Commissie vermoedde dat wet 7/93, waarbij de regionale
regering van Cantabrië in een leninggarantie van 1 miljard ESPaan Sniace toestemde, een element van staatssteun zou kunnen
bevatten;
d)de financieringsregelingen voor de geplande bouw van een
waterzuiveringsinstallatie. De Commissie verklaarde dat zij niet
ervan overtuigd was dat de financieringsregelingen inzake de
voorgenomen bouw van een waterzu iveringsinstallatie geen
steunelementen inhielden.
e)gedeeltelijke kwijtschelding van schulden ten bedrage van 116
miljoen ESP door het gemeentebestuur van Torrelavega. De
Commissie meende dat de maatregelen van het gemeentebestuurvan Torrelavega ertoe lijken te hebben geleid dat de schulden van
de onderneming in feite met 116 miljoen ESP zijn verminderd en
dat het feit dat de gemeenteraad een „bijzondere overeenkomst”met de onderneming had gesloten, impliceerde dat de gemeente-raad gebruik heeft gemaakt van discretionaire bevoegdheden en
dat hiermee derhalve staatssteun kon zijn gemoeid, en
f)overeenkomsten tussen Sniace en het loongarantiefonds Fogasa
(„Fondo de Garantíca Salarial”) met betrekking tot de terugbeta-
ling van een bedrag van l,702 miljard ESP voor achterstallig loon
van werknemers dat namens Sniace door Fogasa is uitgekeerd:
Datum van overeen-
komstHoofdsom in ESP Rente in ESPRentevoet (wettelij-
ke rente)Overige voorwaarden
5.11.1993 897 miljoen 465 miljoen 10 % Afbetaling in acht jaar; zekerheid op
de activa van Sniace
31.10.1995 229 miljoen 110 miljoen 9 % afbetaling in acht jaar; zekerheid op
de activa van Sniace
(13) De Commissie betwijfelde of de voorwaarden van de bovengenoemde
overeenkomsten met de marktvoorwaarden strookten.
IV . OPMERKINGEN V AN BELANGHEBBENDEN
(14) Er werden opmerkingen ontvangen van één lidstaat (het Verenigd
Koninkrijk), van een aantal concurrenten van Sniace in de Gemeen-schap alsmede van het Internationaal Comité kunstzijde en syn-
thetische vezels (CIRFS). Opmerkingen van het Beierse ministerie van
Economie, Transport en Technologie werden ruim na het verstrijkenvan de uiterste datum ontvangen en kunnen derhalve in het kader vandeze procedure niet in aanmerking worden genomen.
(15) Säteri, een producent van viscosestapelvezels, stelde dat hij oneerlijke
concurrentie van Sniace had ondergaan, met name in Italië, hetVerenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk. Als gevolg van de
onwettige steun was Sniace in staat geweest 10 à 20 % lagere prijzen te
berekenen dan Säteri. Svenska Rayon, eveneens een producent vanviscosestapelvezel, verklaarde dat Sniace zijns inziens de markt vanviscosestapelvezels gedurende een aantal jaren had verstoord door zijn
producten tegen kunstmatig lage prijzen te verkopen. Hierdoor was
Svenska Rayon vooral op de Italiaanse markt benadeeld.
(16) Nylstar verklaarde bezorgd te zijn over concurrentievervalsing door
Sniace in de polyamidefilamentsector, met name op de Spaanse markt.
Ook Textil Finanz, onderdeel van het Radici-concern, deelde meebijzonder bezorgd te zijn over de mogelijke gevolgen van onwettige
steun aan Sniace voor de sector polyamidefilamentgaren. Bemberg
wees op de oneerlijke concurrentie van Sniace in de polyamidefila-mentgarensector, met name in Italië, Duitsland, Groot-Brittannië,!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 4
Spanje, Frankrijk en Zwitserland en betoogde dat hij als gevolg van de
door Sniace berekende garenprijzen die niet de huidige omstandighe-den weerspiegelden, afzet en contracten had verloren.
(17) Courtaulds plc, de tweede grootste producent van viscosestapelvezel in
Europa, wees op de overcapaciteit in de sector en op de maatregelen
die hij in de afgelopen tien jaar had genomen om de capaciteit en de
kosten te verminderen, welke in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland enFrankrijk tot banenverlies hadden geleid. De onderneming verklaardedat de verplaatsing van textielproductie naar lagelonenlanden tot een
aanhoudende daling van het vezelverbruik door de industrie in Europa
met 1,5 à 2 % per jaar had geleid. Dit verbruik was vervangen door deinvoer van garen, weefsels en kleding, vooral uit Azië en meer in hetbijzonder uit India. Hierdoor was de capaciteit in Europa van 687 000
ton in 1980 tot 355 000 ton in 1998 gedaald. Alleen al bij Courtaulds
was de capaciteit in de afgelopen twintig jaar met 195 000 tonafgenomen, waaronder een in 1997 doorgevoerde inkrimping met30 000 ton in de fabriek te Grimsby. Courtaulds verklaarde dat
handelsgegevens duidelijk aantoonden dat Sniace lager prijsde dan de
overige concurrenten. De onderneming stelde dat de prijzen van Sniacein het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië, Spanje, Frankrijk en
België ten minste 20 % lager waren dan de gemiddelde prijzen van
Courtaulds. Bovendien was zij van mening dat de omvang van defabrieksinstallaties van Sniace niet rendabel was.
(18) Het advocatenkantoor dat Lenzing AG vertegenwoordigde, waarvan de
oorspronkelijke klacht tot de inleiding van de procedure had geleid,herhaalde zijn standpunt dat de verschillende steunelementen onwettig
waren en onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt. Het
benadrukte met name dat zij discretionaire maatregelen vormden engeen algemene maatregelen zoals door de Spaanse regering werd
beweerd. Het verklaarde nogmaals dat de steunmaatregelen de
onderneming kunstmatig drijvende hadden gehouden.
(19) Het CIRFS deelde mee dat het het vertegenwoordigend orgaan was van
de Europese kunstmatige en synthetische vezelindustrie. De leden vanhet comité vertegenwoordigen 92 % van viscosestapelvezel- en 76 %van de polyamidefilamentgarenproductie (de twee voornaamste
vezelsoorten die door Sniace worden geproduceerd). Het comité
pleitte voor een strikte toepassing van de staatssteunregels door deCommissie. Het benadrukte dat de markt voor viscosestapelvezels in
de Gemeenschap door overaanbod en een voortdurend dalend verbruik
wordt gekenmerkt. Het voorspelde een verdere consumptiedaling met7 % tegen 2002. De Europese producenten bleven de capaciteitverminderen om deze beter op de vraag af te stemmen. Bovendien was
de bezettingsgraad van de productiecapaciteit voor een zo kapitaal-
intensieve sector onbevredigend laag: rond 81 en 84 % in,respectievelijk, 1996 en 1997. Producenten van viscosestapelvezelsstreefden gewoonlijk naar een bezettingsgraad van ten minste 90 % om
een redelijk rendement op het geïnvesteerde vermogen te behalen. Het
comité meende dat in 1997 alle vijf producenten van de EuropeseGemeenschap met hun viscoseproductie verlies hadden geleden. Wat
de sector polyamidefilamentgaren betreft, verklaarde het CIRFS dat
ook deze sector onafgebroken krimpt. De capaciteit in de Gemeen-schap werd door een marktgedreven rationalisatie- en herstructure-ringsproces geleidelijk verminderd, en aan de vraag aangepast. De
bezettingsgraad bleef onder het niveau van 90 % dat moet worden
bereikt om een bevredigend rentabiliteitsniveau te halen.
(20) De vertegenwoordiging van het Verenigd Koninkrijk bij de Europese
Unie bracht naar voren dat de steun was gebruikt om Sniace in bedrijfte houden en dat dit, gezien de huidige overcapaciteit in de sector
synthetische vezels, onvermijdelijk tot werkloosheid elders in Europa
zou leiden.
(21) Daarnaast spraken Lenzing en Courtaulds, op grond van mededelingen
in de pers het vermoeden uit, dat aan Sniace opnieuw steun wastoegekend door een spaarbank in staatseigendom, de „Caja deCantabria”, in de vorm van een lening met winstdeling ten bedrage
van 2 000 miljoen ESP , die niet met de normale marktvoorwaarden
strookte.!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 5
V.OPMERKINGEN V AN DE SPAANSE REGERING
(22) Over het algemeen herhaalde de Spaanse regering de standpunten die
zij reeds vóór de inleiding van de procedure had uiteengezet, met name
dat de onderscheiden betrokken openbare organismen de normaleprocedures van de Spaanse wetgeving hebben gevolgd wat het beheer
van de belasting- en socialezekerheidsschulden betreft en dat zij de
onderneming op generlei wijze van een voorkeursbehandeling haddendoen genieten.
De niet-betaling van milieuheffingen die Sniace sinds 1987
verschuldigd is
(23) De Spaanse regering verklaarde dat de „Confederación Hidrográfica
del Norte”, overeenkomstig de bepalingen van de waterwet („Ley deAguas”, wet 29/1985 van 2 augustus 1985) en de uitvoeringsver-
ordeningen ervan, in 1988 begonnen was met de vaststelling van de
afvalwaterheffingen die voor personen en bedrijven die in het bekkenlozen waarvoor de genoemde „Confederación” verantwoordelijk is,voor lozingen in 1987 en de daarop volgende jaren verschuldigd
waren. Sniace ontving in 1988 belastingaanslag nr. 282/1988, waarbij
de door de onderneming verschuldigde belasting voor het vloeibareafval dat bij de verschillende producties in 1987 was geloosd, op 210
miljoen ESP werd bepaald.
(24) De onderneming diende tegen deze belastingaanslag een klacht in bij
de regionale economisch-administratieve rechtbank van Asturië
(„Tribunal Económico Administrativo Regional de Asturias” —
TEARA), waarbij zij de wettigheid van de aanslag bestreed.
(25) ln artikel 81 van de wet op de economisch-administratieve procedures
(„Ley de Procedimiento económico-administrativo”, die bij decreet1999/1981 van 20 augustus 1981 is goedgekeurd en in 1988 in werkingis getreden, is bepaald dat de tenuitvoerlegging van besluiten
waartegen bezwaar is aangetekend, moet worden opgeschort indien
de klager een bankgarantie, waarmee de betaling van de schuld wordtgedekt, bij de economische rechtbank deponeert. Overeenkomstig dezebepaling verstrekte Sniace aan TEARA een door de „Banco Español
de Crédito” verleende garantie van 210 miljoen ESP , ter dekking van
belastingaanslag nr. 282/1988. De TEARA meende dat dit voldoendezekerheid bood en schortte de invordering van de belastingaanslag op
in afwachting van haar beslissing over de klacht. Zij stelde tenslotte
een besluit vast waarbij de klacht van Sniace gegrond werd verklaarden de belastingaanslag werd ingetrokken en zonder gevolgen verklaard,waarbij de bankgarantie die de onderneming had verstrekt, werd
teruggegeven. De „Confederación Hidrográfica del Norte” weigerde
dit besluit te aanvaarden en ging in beroep bij de centraleeconomisch-administratieve rechtbank („Tribunal Económico-Admi-nistrativo Central” — TEAC).
(26) In 1989 stelde „Confederación Hidrográfica del Norte” een aanslag
voor 1988 vast volgens welke de door Sniace verschuldigde belasting
voor dat jaar 315 miljoen ESP bedroeg (aanslag nr. 271/89); Sniace
diende, evenals bij de heffing over het voorgaande jaar, een klacht inbij de TEARA en deponeerde een door de „Banco Español de Crédito”verleende bankgarantie, waardoor de invordering van de aanslag
overeenkomstig de bovengenoemde procedure werd opgeschort. De
TEARA steunde het bezwaar van Sniace op basis van dezelfdejuridische argumenten en trok belastingaanslag nr. 271/89 in enverklaarde deze zonder gevolgen; zij retourneerde, zoals in het
voorgaande geval, de bankgarantie die Sniace had verstrekt. De
„Confederación Hidrográfica del Norte” ging ook tegen deze tweedeuitspraak bij de TEAC in beroep.
(27) De TEAC voegde de beide zaken en deed uitspraak in één enkel arrest
dat op 28 november 1990 werd gewezen, waarbij de wettigheid van deaanslagen voor 1987 en 1988 werd bevestigd (aanslagen nrs. 282/88 en
271/89). Aangezien de bankgaranties aan Sniace waren geretourneerd
als gevolg van de eerdere besluiten van de TEARA, droeg de„Confederación Hidrográfica del Norte” de beide aanslagen over aande openbare belastingdienst („Agencia Tributaria del Estado”) opdat
deze de verschuldigde bedragen door middel van de invorderings-
procedure zou innen.!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 6
(28) In april 1990 ontving Sniace afvalwaterheffing nr. 421/90, waarbij het
bedrijf over 1989 voor een bedrag van 525 miljoen ESP werdaangeslagen en waartegen het, evenals bij de aanslagen over 1987 en1988, een klacht bij de TEARA indiende onder verstrekking van een
door de „Banco Español de Crédito” afgegeven bankgarantie.
(29) In het licht van het TEAC-arrest van 28 november 1990 verwierp de
TEARA de klacht van de onderneming ditmaal (op 8 maart 1991) en
bevestigde het de wettigheid van aanslag nr. 421/90, waarbij de
rechtbank in afwachting van de uitspraak in het beroep dat door Sniacewas aangespannen, de bankgarantie behield. Aangezien de bank-
garantie was ingehouden, maakte de „Banco Español de Crédito”, toen
de rechtbank het beroep van Sniace had afgewezen, het bedrag van 525miljoen ESP dat door de garantie was gedekt, over aan „ConfederaciónHidrográfica del Norte”, vermeerderd met de verschuldigde rente voor
te late betaling.
(30) De Spaanse regering benadrukte dat de wet inzake economische-
administratieve procedures die bij besluit 1999/1981 van 20 augustus
1981 is goedgekeurd, het al dan niet deponeren van een garantie aan de
klager overlaat; het voordeel van de garantie is dat, wanneer dezeaanvaard is, de uitvoering van het gewraakte besluit wordt opgeschorttotdat de rechtbank zich over de klacht heeft uitgesproken.
(31) In dit verband was het, vanuit juridisch oogpunt, volgens de Spaanse
regering redelijk dat Sniace bankgaranties had verstrekt toen zij tegende aanslagen over 1988, 1989 en 1990 bezwaar aantekende, aangezien
er over de wettigheid ervan geen overeenstemming bestond. Toen de
TEAC evenwel op 28 november 1990 had geoordeeld dat de aanslagenwettig waren en de „Confederación Hidrográfica del Norte” de
garantie ter dekking van aanslag nr. 421/90 had ingevorderd (ten
bedrage van 525 miljoen ESP vermeerderd met rente) aangezien dit deenige garantie was die rechtsgeldig kon worden gemaakt omdat, zoalshierboven is opgemerkt, de garanties voor 1987 en 1988 door de
TEARA waren teruggeven, kan worden aangenomen dat het voor
Sniace moeilijk zou zijn geweest om banken ertoe te brengen metbetrekking tot klachten die waarschijnlijk zouden worden verworpen,garanties te verstrekken.
(32) V oor de aanslagen van 1991 en daarop volgende jaren werden
derhalve, hoewel zij bij de TEARA werden aangevochten, geengaranties verstrekt en werd evenmin de invorderingsprocedure opge-
schort: zodra de termijnen voor vrijwillige betaling waren verstreken,
werden de onbetaalde bedragen bij de nationale belastingdienstaangemeld met het oog op inning langs de weg vn de invorderings-
procedure.
(33) V olgens de Spaanse autoriteiten bieden de schulden van Sniace het
volgende beeld (in ESP):
(in ESP)
Periode Hoofdsom Toeslag Geïnd Rente In totaal verschuldigd
1987 210 000 000 42 000 000 54 129 095 167 318 219 473 447 314
1988 315 000 000 63 000 000 31 254 644 250 977 329 628 977 3291990 525 000 000 105 000 000 400 172 260 1 030 172 2601991 525 000 000 105 000 000 339 761 301 969 761 3011992 525 000 000 105 000 000 263 470 890 893 470 8901993 525 000 000 105 000 000 200 327 055 830 327 0551994 525 000 000 105 000 000 147 323 630 777 323 6301995 525 000 000 105 000 000 89 415 411 719 415 411
Totaal 3 675 000 000 735 000 000 85 383 739 1 858 766 095 6 354 149 834
(34) De rentelasten voor te late betaling zijn tot 1 maart 1998 berekend.
Deze rentelasten worden berekend vanaf de vervaldag voor betaling
tegen de officiële rentevoet voor elk jaar; de rente is verschuldigd bij
de betaling van de schuld.
(35) Ten aanzien van het geheel van de uit de afvalwaterheffingen
voortvloeiende schulden welke door Sniace niet zijn betaald en
vervolgens met het oog op de inning ervan bij de nationale!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 7
belastingdienst zijn aangemeld, geldt thans een gedwongen invorde-
ringsprocedure overeenkomstig boek III van het algemeen reglementvoor invordering (koninklijk besluit („Real Decreto”) 1684/1990 van20 december 1990, gewijzigd bij koninklijk besluit 448/1995 van 24
maart 1995).
(36) De gedwongen invorderingsprocedure heeft thans de fase van
conservatoir beslag („embargo”) bereikt. Dit houdt in dat maatregelenten uitvoer zijn gelegd met het oog op het leggen van beslag opgoederen en titels die aan de schuldenaar toebehoren, voor een bedrag
dat toereikend is om de totale in te vorderen schuld te dekken.
(37) De opbrengsten van het beslag op kasmiddelen en kortlopende
leningen zijn reeds voor de aflossing van schulden aangewend en zijnin de kolom „geïnd” van de bovenstaande schuldentabel weergegeven.De volgende stap in de gedwongen invorderingsprocedure is executie
door openbare verkoop van onroerende goederen van Sniace, met
inbegrip van de fabriek, de installaties en uitrustingen, waarop hetbeslag rust.
(38) De Spaanse autoriteiten hebben verklaard dat executie van in beslag
genomen onroerende goederen die aan Sniace toebehoren, problemen
oplevert die zowel verband houden met de situatie van de onderneming
als met de aard van de goederen waarop beslag is gelegd:
a) Het terrein waarop de fabriek en de installaties zich bevinden,
staat officieel te boek als grond voor industriële doeleinden, en
zowel de fabriek als de installaties zijn voor de activiteiten van
Sniace ontworpen. Dit betekent dat de markt voor eventueleverkoop zeer beperkt is aangezien de grond niet voor andere danindustriële doeleinden mag worden gebruikt en de aanpassing van
de installaties aan andere activiteiten te kostbaar zou zijn.
Bovendien rust er op de eigendom een hypothecaire schuld vanruim 5 miljard ESP ten behoeve van een aantal bankinstellingenwegens vóór de procedures in verband tot invordering van de
verschuldigde heffingen voor afvalwaterlozingen aan Sniace
toegekende handelskredieten. Deze hypotheken, die van vóór debeslaglegging dateren, zouden ook in geval van verkoop vanonroerende goederen daarop blijven rusten, hetgeen de mogelijk-
heden voor verkoop aanzienlijk vermindert.
b) Sniace is een lopend bedrijf met een groot werknemersbestand. De
verkoop van de fabriek en de installaties ervan zou waarschijnlijkhet einde van de productie en sluiting van de onderneming
betekenen. Dit zou op zijn beurt tot verdere schulden leiden in de
vorm van onbetaald loon en schadeloosstelling van werknemersvoor het voortijdig beëindigen van arbeidscontracten. Zelfs indiener voor de onroerende goederen van Sniace een koper zou worden
gevonden, zou de opbrengst volledig moeten worden besteed aan
de uitbetaling van dit achterstallige loon, hetgeen overeenkomstigde Spaanse wetgeving voorrang heeft boven de aan de belasting-dienst verschuldigde bedragen.
c) Met betrekking tot de schulden die tot het beslag op de onroerende
goederen van de onderneming hebben geleid, lopen thans een
aantal administratieve en gerechtelijke procedures; deze schuldenstaan derhalve niet definitief vast. Hoewel de executie niet isopgeschort omdat Sniace voor de rechter geen garantie heeft
geboden, moeten de belastingautoriteiten op zijn minst met de
nodige omzichtigheid te werk gaan alvorens zij tot de verkoop vande onroerende goederen overgaan, omdat dit een onomkeerbare
maatregel is die, indien de rechtbank zich ten gunste van Sniace
zou uitspreken, ongeldig zou kunnen worden verklaard. Deoverheid heeft tot dusverre in dergelijke zaken grote omzichtig-heid aan de dag gelegd. Deze aangelegenheid wordt uitdrukkelijk
behandeld in wet 1 van 26 februari 1998 inzake de rechten en
plichten van belastingbetalers, waarbij nader wordt geïllustreerdhoe voorzichtig de belastingautoriteiten te werk moeten gaanwanneer zij met betrekking tot niet-vaststaande schulden onher-
roepelijke besluiten nemen. Deze wet, die op 19 maart 1998 in
werking is getreden, beperkt de bevoegdheid van de belasting-autoriteiten om tot de vervreemding van goederen waarop beslagis gelegd, over te gaan in gevallen waarin de aflossing van de
schuld die aan de beslaglegging ten grondslag ligt, door een
garantie is gedekt. Wat de maatregelen betreft die door de!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 8
belastingdienst zijn genomen om de terugbetaling van de schulden
te verzekeren, benadrukken de Spaanse autoriteiten dat de dienstin dit geval alle mogelijke, in de wet voorziene middelen heeftgebruikt. Er is beslag gelegd op tegoeden en eigendomstitels
evenals op de fabriek en installaties die de onderneming voor haar
bedrijfsuitoefening gebruikt.
(39) V olgens de Spaanse autoriteiten zijn er, naar aanleiding van de
moeilijkheden die zich gedurende de invorderingsprocedure hebben
voorgedaan, met de onderneming en met de „Confederación
Hidrográfica del Norte”, het lichaam dat met de inning van de doorSniace verschuldigde heffingen voor de lozing van afvalwater is belast,bespreking gevoerd, om een regeling te treffen voor de aflossing van de
schuld overeenkomstig de bepalingen met betrekking tot uitstel van
betaling en betaling in termijnen van het algemeen reglement voor debelastinginning. De voorwaarden inzake betaling in termijnen en de
zekerheden die Sniace zou moeten bieden, vormen thans het voorwerp
van bespreking.
(40) De Spaanse autoriteiten benadrukten dat het feit dat met de
onderneming over betaling in termijnen wordt gesproken, niet
noodzakelijkerwijs betekent dat voor die weg zal worden gekozen;
het resultaat zal afhangen van de mate van overeenstemming met dewettelijke voorschriften terzake, met name op het stuk van zekerheden.
Het niet-opeisen van socialezekerheidsbijdragen sinds 1991
(41) De Spaanse regering zette uiteen dat een nieuwe saneringsover-
eenkomst was gesloten voor de bij de sociale zekerheid uitstaandeschulden, overeenkomstig de bepalingen van artikel 40 en volgende
van het algemeen reglement inzake de inning van socialezekerheids-
bijdragen, goedgekeurd bij koninklijk besluit 1637/1995 van 6 oktober1995 (Staatsblad van 24 oktober 1995), te weten: een overeenkomstvan 30 september 1997 inzake de herschikking van schulden ten
belope van 3 510 387 323 ESP voor de periode februari 1991 —
februari 1997 vermeerderd met toeslagen van 615 056 349 ESP ,waarbij werd besloten tot aflossing in 120 maandelijkse termijnen, inhet eerste en tweede jaar tegen de wettelijke rente van 7,5 %, waarna in
het derde tot en met het tiende jaar terugbetaling van de hoofdsom
vermeerderd met de rente diende te geschieden volgens een oplopenderentevoet van, respectievelijk, 5, 5, 10, 10, 15, 15, 20 en 20 %.
(42) In april 1998 had ingevolge de nieuwe overeenkomst Sniace aan de
sociale zekerheid 216 118 863 ESP terugbetaald.
(43) De Spaanse regering verklaarde dat dit nieuwe uitstel van schuld-
aflossing ook betrekking heeft op de schuld waarop de boven-genoemde overeenkomst van 8 maart 1996 betrekking heeft; deze
overeenkomst werd gewijzigd bij het op 7 mei 1996 verleende uitstel
doch verloor haar rechtsgeldigheid doordat de onderneming zich nietaan de aflossingstermijnen hield en geen enkele betaling had verricht.
(44) De Spaanse regering herhaalde dat het socialezekerheidsfonds over-
eenkomstig de toepasselijke regels en voorschriften had gehandeld en
niet van het verlenen van overheidssteun kan worden beticht. Debetrokken regels en voorschriften zijn algemeen toepasselijk op alle
ondernemingen in alle daarin gespecificeerde situaties, en hebben geen
betrekking op bijzondere ondernemingen of sectoren. De maatregelendie door de socialezekerheidsautoriteit zijn genomen om de doorSniace verschuldigde kasmiddelen te innen, waren steeds in over-
eenstemming geweest met de procedure in het algemeen reglement
voor de inning van socialezekerheidsbijdragen.
(45) De Spaanse regering benadrukte dat de schuldensanering een
algemene maatregel is en geen discretionaire maatregel van de
autoriteiten. De desbetreffende procedure inzake uitstel van betaling is
vervat in de artikelen 40 tot en met 43 van het algemeen reglementvoor de inning van socialezekerheidsbijdragen, dat is goedgekeurd bijkoninklijk besluit 1637/1995 van 6 oktober 1995. Overeenkomstig dit
reglement kan de aflossing van schulden aan de sociale zekerheid op
verzoek van de schuldenaar worden uitgesteld of in termijnengebeuren, wanneer zijn economische of financiële positie hem niettoelaat zijn schulden te voldoen (artikel 40). Met andere woorden,
uitstel wordt verleend wanneer een onderneming hierom verzoekt en
zij aan de voorwaarden van het reglement voldoet. Dergelijke!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 9
uitstelbesluiten beschermen de belangen van de sociale zekerheid
omdat andere maatregelen tot sluiting van de betrokken ondernemingzouden leiden, waardoor alle kansen om het verschuldigde bedrag teinnen zouden zijn verkeken.
(46) De Spaanse regering voegde hieraan toe dat de onderneming, als
garantie voor de aflossing van de schuld, aangeboden had om op defabriek en installaties te Torrelavega een eerste hypotheek te vestigenten gunste van zowel het socialezekerheids- als het loongarantiefonds
(Fogasa). V olgens een taxatie van American Appraisal España SA van
31 december 1996 bedroeg de reële waarde van de betrokken activa25 580 000 000 ESP . Vanwege de complexiteit en de moeilijkeuitvoerbaarheid van de maatregelen die nodig waren om de geboden
zekerheid volledig rechtsgevolg te verlenen, verzocht Sniace om een
verlenging van de termijn waarover zij beschikte om de zekerheid testellen. Deze verlenging werd door de directeur-generaal van het
socialezekerheidsfonds op 19 december 1997 voor ten hoogste zes
maanden toegekend, overeenkomstig de bepalingen van artikel 21 vande verordening („Orden”) van 22 februari 1996, gedurende welkeperiode aan de kennisgevingen van beslaglegging van het socialeze-
kerheidsfonds geen gevolg zou worden gegeven.
(47) Aangezien de bovengenoemde moeilijkheden gedurende de uitstelpe-
riode bleven bestaan en de onderneming geen definitieve datum vooreen vereffening kon vaststellen, verzocht zij om „substitutie van de
zekerheid” om te voorkomen dat de kennisgevingen van beslaglegging
ten uitvoer zouden worden gelegd. V olgens de Spaanse autoriteitenwordt thans onderzocht of de nieuwe zekerheid toereikende dekkingvoor schuld biedt.
(48) V olgens de Spaanse autoriteiten kan dit uitstel niet als staatssteun
worden beschouwd omdat de voorwaarden waaronder de schuld moetworden afgelost, waarbij rente verschuldigd is tegen de wettelijkerentevoet die van toepassing was op de datum waarop het uitstel werd
verleend, met de algemeen toepasselijke voorschriften van de Spaanse
wetgeving stroken.
(49) Bij brief van 24 juni 1998 verklaarden de Spaanse autoriteiten evenwel
dat hun standpunt niet in tegenspraak was met de mening van de
klaagster dat uitstel van schuldaflossing een discretionaire maatregel
van de regering is die na onderzoek van elk afzonderlijk geval wordtvastgesteld; doch hoewel zij toegaven dat artikel 20 van desocialezekerheidswet met betrekking tot de bevoegdheid van de
autoriteit om uitstel van schuldaflossing aan de sociale zekerheid te
verlenen, het woord „podrán” [kan] gebruikt, menen zij dat slechts uiteen volkomen letterlijke interpretatie kan worden opgemaakt dat de
autoriteit discretionaire bevoegdheid heeft. De Spaanse regering
betoogde dat „discretionair” niet hetzelfde betekent als „arbitrair”,hetgeen een grillige en ongelijke toepassing van de wet opvergelijkbare situaties zou inhouden. De realiteit was dat wanneer
een onderneming om uitstel verzoekt omdat haar economische of
financiële positie het haar onmogelijk maakt om haar schulden af telossen, en mits zij aan de voorschriften van de huidige wetgevingvoldoet (hetgeen uiteraard geval per geval moet worden onderzocht),
een dergelijk uitstel wordt verleend. In dit verband betogen de Spaanse
autoriteiten dat deze maatregel een algemeen gebruikelijke praktijk isen dat dezelfde criteria in alle gevallen worden toegepast.
(50) Tenslotte bleef de Spaanse regering bij haar bewering dat de
uitstelverlening de belangen van de sociale zekerheid, wat het innen
van schuldvorderingen betreft, beter beschermde dan andere maat-regelen die tot de sluiting van de onderneming zouden leiden,waardoor invordering van alle schulden, of van een aanzienlijk deel
daarvan, niet meer mogelijk zou zijn. Daarom werd de voorkeur
gegeven aan een methode die voor de sociale zekerheid het gunstigstwas.
Leninggarantie van 1 miljard ESP , goedgekeurd bij wet 7/93
(51) De Spaanse regering bleef bij haar standpunt dat er geen sprake was
van steun omdat de leninggarantie nooit formeel was verleend. Zijherhaalde dat artikel 2 van wet 7/1993 van 16 september 1993 de
regering van de „Comunidad Autónoma” slechts machtigde om Sniace
een garantie te verlenen ter dekking van een lening van 1 miljard ESP .!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 10
Deze lening was in werkelijkheid niet verstrekt omdat in de wet een
aantal strenge voorwaarden werden gesteld waaraan moest zijnvoldaan wilde de regering van de „Comunidad Autónoma” de garantiekunnen verlenen, voorwaarden waaraan tot dusverre niet was voldaan.
De garantie was daarom niet verstrekt en was zonder gevolg gebleven.
Bovendien had de onderneming niet eens erom gevraagd. De Spaanseregering herhaalde dat zij, alvorens deze garantie eventueel zouworden geformaliseerd, de Europese Commissie hiervan in kennis zou
stellen.
(52) De Spaanse regering voegde hieraan toe dat ingevolge het Spaanse
privaatrecht (artikel 440 van het Wetboek van Koophandel („Código deComercio”) en artikelen 1822 tot en met 1856 van het Burgerlijk
Wetboek („Código Civil”) een garantie wordt omschreven als een
formele transactie; dit houdt in dat, indien aan de partij die het risicoop zich neemt geen garantiedocument wordt verstrekt; de garantie nietbestaat en geen rechten of verplichtingen schept. Een garantie is meer
dan alleen een intentieverklaring. V oor de tenuitvoerlegging van de
garantie moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan:
a) bevestiging van overeenstemming met de bepalingen van wet
7/1993;
b) er dient een juridisch rapport met betrekking tot het garantiedocu-
ment te zijn opgesteld;
c) een algemeen controleverslag;
d) een garantievoorstel van de minister van Economie en Belastingen
van de regering van de „Comunidad Autónoma”;
e) goedkeuring van de garantie door de regering van de „Comunidad
Autónoma”;
f) opstelling van het garantiedocument.
Financieringsregelingen in verband met de voorgenomen bouw van
een waterzuiveringsinstallatie
(53) De Spaanse regering verklaarde dat de bouw van een behandelings-
eenheid deel uitmaakt van het geïntegreerde waterzuiveringsplan voorde rivier Besaya en niet voor exclusief gebruik door Sniace is bestemd;
het project verkeerde echter nog in een voorbereidend stadium.
(54) De onderneming neemt thans de noodzakelijke maatregelen voor de
bouw van een waterzuiveringsinstallatie. Elk initiatief dat wordtgenomen met betrekking tot zuivering van de lozingen door deonderneming op de rivier Besaya wordt gekoppeld aan maatregelen die
worden genomen in het kader van het algemene plan voor de zuivering
van afvalwater in het Saja/Besaya-bekken, dat van nationaal belang isverklaard en thans aan een technische beoordeling wordt onderworpen.Tot deze fase is voltooid, is het onmogelijk om aan te geven welke
maatregelen uiteindelijk door de op de rivier Besaya lozende
ondernemingen moeten worden genomen.
(55) V olgens de technische studies die tot dusverre in het kader van het
algemeen plan voor de zuivering van afvalwater in het Saja/Besaya-
bekken zijn uitgevoerd, zou afvalwater dat door industriële onder-
nemingen in dat gebied wordt geloosd, waaronder begrepen Sniace, bijde bron door de ondernemingen zelf moeten worden behandeld, en zougezuiverd afvalwater op het afvalwatersysteem kunnen worden geloosd
met inachtneming van de grenzen die zijn vastgesteld in de
verordeningen op het gebied van lozingen en mits naar gelang vande toelaatbare verontreiniging gebruiksrechten worden betaald. Demogelijkheid om al het industriële afvalwater in een speciale eenheid
te behandelen naast de gemeentelijke waterzuiveringsinstallatie is
vanwege de ingewikkeldheid van een dergelijke oplossing verworpen.
(56) De Spaanse autoriteiten voegden bij brief van 16 april 1998 hieraan toe
dat Sniace zich de verschillende onderdelen van de waterzuiverings-
installatie reeds zonder enige vorm van overheidssteun had verworven
en dat er derhalve geen enkel concreet plan bestaat om steun terzake teverlenen.!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 11
Gedeeltelijke kwijtschelding van schulden ten bedrage van 116
miljoen ESP door het gemeentebestuur van Torrelavega
(57) De Spaanse autoriteiten verklaarden dat het gemeentebestuur van
Torrelavega in alle opzichten overeenkomstig zijn bevoegdheden had
gehandeld en dat de „annulering” van het genoemde bedrag aanbelastingen volgens de Spaanse wetgeving geen „kwijtschelding” vanschulden vormt.
(58) Het gemeentebestuur van Torrelavega was geen partij bij de
crediteurenovereenkomst van oktober 1996 in het kader van de
surseance van betalingen, maar had in plaats daarvan op basis van de
bepalingen van de Spaanse belastingwet inzake „annulering” („quita”)en uitstel („espera”), een afzonderlijke bijzondere overeenkomst
gesloten waarbij het gemeentebestuur dezelfde offers had gebracht
als de particuliere crediteuren, dat wil zeggen dat het instemde met eenvermindering van het aflossingsbedrag en een verlenging van deperiode zoals in de crediteurenovereenkomst is vastgelegd, waarbij
betaling in termijnen over een periode van vijf jaar geschiedt met een
aflossingsvrije periode en een rentevoet zoals vastgesteld in decrediteurenovereenkomst. De ondertekening van de bijzondere over-eenkomst had uitsluitend ten doel te verzekeren dat de belastingschuld
van Sniace aan de gemeente daadwerkelijk zou worden afgelost,
aangezien de „geannuleerde” bedragen door geen enkele garantiewaren gedekt en er geen onverpande activa waren. De overeenkomstwas volledig in overeenstemming met artikel 129, lid 4, van de
algemene belastingwet („Ley General Tributaria”).
(59) V olgens de Spaanse autoriteiten wordt in de Spaanse faillissements-
wetgeving een duidelijk onderscheid gemaakt tussen het begrip„kwijtschelding” en de vermindering van een aflossingsbedrag en deverlenging van een -termijn. Kwijtschelding kan slechts bij wet worden
verleend en betreft gewoonlijk crisissituaties waarbij een kwijt-
schelding van belastingschuld een passende maatregel vormt. Eenverlaging van de belastingschuld en een verlenging van de termijnworden uitsluitend toegekend met het oog op de invordering of de
mogelijkheid van een gedwongen aflossing van althans een gedeelte
van een schuld en worden slechts verleend bij faillissementsprocedureswaarbij, zoals in dit geval, de onweerlegbaar preferente status van
hypothecaire crediteuren („Banco Español de Crédito”) met een
zekerheidsrecht op grond en gebouwen het onmogelijk maakt wat voorinvorderingsmaatregelen dan ook tot een goed einde te brengen.
(60) De Spaanse autoriteiten verschaften de Commissie een kopie van het
besluit van het gemeentebestuur van Torrelavega nr. 4358/97 van 15december 1997 waarin onder meer werd vermeld dat de belasting-
schuld van Sniace op die datum een hoofdsom van 216 245 424 ESP
bedroeg vermeerderd met bedrijfsbelasting over 1996 van 37 523 859ESP , waaraan nog toeslagen en wettelijk verschuldigde rente moetenworden toegevoegd. Een bedrag van 101 093 800 ESP was door beslag
verzekerd en er is een achterstallige schadeloosstelling voor een
bedrag van 45 miljoen ESP; ingevolge artikel 73 van de algemenebelastingwet heeft onroerendgoedbelasting een bijzondere preferente
status van een impliciete wettelijke hypotheek.
(61) De Spaanse autoriteiten benadrukten dat de „annulering” van schulden
betrekking heeft op belastingaanslagen waarop geen preferente
vorderingen of preferent beslag van toepassing zijn en de schuldendie, evenals de bedrijfsbelasting („Impuesto sobre ActividadesEconómicos” — IAE) konden en moesten worden geannuleerd omdat
zij gebaseerd zijn op de bedrijfsuitoefening gedurende een volledig
jaar (hetgeen niet voor 1995 en 1996 geldt toen de onderneming velemaanden gesloten was):
(in ESP)
Watervoorziening en afvalinzameling 4e kwartaal
19943 808 525
Watervoorziening en afvalinzameling 1e kwartaal
19951 230 231
Watervoorziening en afvalinzameling 2e kwartaal
19951 410 205
Watervoorziening en afvalinzameling 3e kwartaal
19951 205 407!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 12
(in ESP)
Watervoorziening en afvalinzameling 4e kwartaal
19951 217 353
Bedrijfsbelasting 1995 37 854 610
Toeslagen voor gedwongen invordering 24 837 978Watervoorziening en afvalinzameling 1e kwartaal
19961 254 510
Watervoorziening en afvalinzameling 2e kwartaal
19961 404 795
Wegenbelasting 1996 6 700
Bedrijfsbelasting 1996 37 523 859Rechtstreekse aanslag bedrijfsbelasting 1995 4 449 635
Totaal 116 197 108
(62) V olgens de Spaanse regering kon de annulering van een schuldbedrag
van 116 miljoen ESP niet als rechtstreekse of onrechtstreekse steunworden beschouwd omdat het besluit van het gemeentebestuur slechtsbeoogde om die schulden ongedaan te maken die niet konden worden
ingevorderd, en waarvan sommige (zoals de aanslagen voor bedrijfs-
belasting over 1995 en 1996 en de toeslagen voor gedwongeninvordering) gedeeltelijk moesten worden kwijtgescholden omdat de
aanslag op volledige bedrijfsactiviteit gedurende één jaar was
gebaseerd, terwijl de onderneming in 1995 en 1996 nauwelijks inbedrijf was geweest. Bedrijfsbelasting is een belasting waarvan hettarief door de centrale overheid wordt vastgesteld en waarbij van
volledige economische activiteit wordt uitgegaan, dat wil zeggen
volledige werkgelegenheid en een energieverbruik dat overeenstemtmet het normale niveau van bedrijfsuitoefening van de onderneming.In werkelijkheid werd met de productie in deze periode gestopt, zodat
de belastingschuld voor beide jaren automatisch zou moeten worden
kwijtgescholden.
(63) Het totale bedrag waarop de „annuleringsovereenkomst” betrekking
had, bestond derhalve voor 100 216 447 ESP uit oninbare vorderingen,die bestonden uit het bedrag van de bedrijfsbelasting dat verkeerd was
berekend, en de toeslagen die een administratieve post vormden met
betrekking tot de daadwerkelijke belastingschuld waarop de annuleringbetrekking had, zodat het bedrag van deze post slechts eenboekhoudkundig gegeven vormt dat geen enkel praktisch gevolg heeft.
(64) De overige bedragen, voor watervoorziening en afvalinzameling,
waren eveneens geheel verkeerd berekend, omdat het tarief voor
afvalinzameling op de hypothese van volledige economische activiteit
berust, hetgeen in de jaren 1994, 1995 en 1996 niet het geval was.Deze aanslagen zullen derhalve worden vervangen door nieuwe,
waarin het werkelijke niveau van de activiteit tot uiting komt. De
bedrijfsbelastingaanslagen over de jaren 1995 en 1996 van79 497 353 ESP waren daarom volledig onrealistisch en zullenuiteindelijk gedeeltelijk moeten worden ingetrokken.
(65) De overige schulden waarop het besluit betrekking had, konden onder
geen beding door middel van invorderingsprocedures worden geïnd
omdat zij geen enkele preferentie genoten; het besluit van het
gemeentebestuur heeft daarom geen praktische gevolgen voor deonderneming omdat het bedragen betreft die niet kunnen wordeningevorderd alsmede bedragen die door het gebrek aan werkelijke
economische activiteit van de onderneming moesten worden kwijt-
gescholden.
(66) De Spaanse autoriteiten concludeerden dat de gemeentelijke autori-
teiten van Torrelavega eenvoudig hadden getracht hun financiëlebelangen effectief te beschermen door alles in het werk te stellen om
de schuld van Sniace in te vorderen. Hun optreden was volledig in
overeenstemming met de wet en had nooit tot een vermindering van demiddelen in de gemeentekas geleid. Evenmin kon beweerd worden datvan rechtstreekse of onrechtstreekse steun aan Sniace sprake was,
omdat de annulering van schuld slechts betrekking had op bedragen
die, om diverse redenen, niet konden worden ingevorderd.!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 13
Overeenkomsten tussen Sniace en het loongarantiefonds (Fogasa)
met betrekking tot de terugbetaling van een bedrag van 1,702miljard ESP voor door Fogasa namens Sniace uitgekeerd achter-stallig loon van werknemers
(67) De Spaanse regering herhaalde dat Fogasa achterstallig loon en
vergoedingen uitkeert aan werknemers van ondernemingen die
insolvent zijn of die in een faillissementsprocedure zijn verwikkeld.Deze voorzieningen worden aan de werknemers uitgekeerd, hetgeen
inhoudt dat uitsluitend werknemers recht op loongarantie hebben en
dat aan ondernemingen met schulden aan werknemers nooit steun ofleningen worden verstrekt. Het ministerieel besluit („Orden Ministe-rial”) van 20 augustus 1985 is van toepassing op het sluiten van
overeenkomsten voor de terugbetaling van door het loongarantiefonds
uitgekeerde bedragen en biedt het loongarantiefonds uitdrukkelijk demogelijkheid om regelingen te treffen inzake uitstel van de betalingvan schulden en betaling in termijnen, met inachtneming van de
bepalingen van het besluit.
(68) Overeenkomstig het besluit („Orden”) van 20 augustus 1985 tot
uitvoering van artikel 32 van koninklijk besluit 505/85 van 6 maart
1985, heeft Fogasa met Sniace twee schuldaflossingsovereenkomsten
gesloten:
a) 5 november 1993
Totaal bedrag inclusief rente: 1 362 708 700 ESP
Terugbetalingsperiode: acht jaar
Aflossingstermijnen: elke zes maandenRentevoet: 10 %, de wettelijke rentevoet voor 1993,overeenkom-
stig de bepalingen van het besluit („Orden”)van 20 augustus 1985
Zekerheid: hypotheek
b) 31 oktober 1995
Totaal bedrag inclusief rente: 339 459 878 ESP
Terugbetalingsperiode: acht jaarAflossingstermijnen: elke zes maanden
Rentevoet: 9 %, de wettelijke rentevoet voor 1995,overeenkomstig
de bepalingen van hetbesluit van 20 augustus 1985
Zekerheid: hypotheek
(69) Het bedrag dat ingevolge de twee overeenkomsten door de onder-
neming is terugbetaald, beliep in juni 1998 186 963 594 ESP .
(70) V olgens de Spaanse autoriteiten omvatten de overeenkomsten geen
steun of subsidies van de overheid zoals omschreven in artikel 81 van
de gewijzigde tekst van de algemene begrotingswet („Ley General
Presupuestaria”), dit wil zeggen een vrije verstrekking van overheids-middelen door de overheid of door autonome overheidslichamen aanopenbare of particuliere personen of lichamen ter bevordering van
activiteiten van sociaal belang of met het oog op het bereiken van een
publiek doel of, in meer algemene zin, enigerlei vorm van steun diewordt verstrekt ten laste van de nationale begroting of de begroting vaneen van de autonome lichamen van de staat, evenals subsidies of steun
die, geheel of gedeeltelijk, uit middelen van de Europese Unie worden
gefinancierd. Zij hebben daarentegen betrekking op kredieten waarophet betrokken lichaam met betrekking tot ondernemingen recht heeft
wegens de subrogatie in de rechten en aandelen van werknemers die
uitkeringen hebben ontvangen.
(71) Tenslotte betoogde de Spaanse regering dat de betrokken regels en
voorschriften algemeen op alle ondernemingen in alle vermelde
situaties toepasselijk zijn, en dat zij geen betrekking hebben op
specifieke ondernemingen of sectoren. Fogasa keert werknemers dehun verschuldigde bedragen uit en verricht nimmer enige betaling aan
de betrokken ondernemingen, daar dit volgens de geldende wetgeving
verboden is.
(72) Afgezien van haar opmerkingen over de vraagstukken die in het raam
van de procedure worden onderzocht, reageerde de Spaanse regering
ook op de opmerkingen van de zijde van de belanghebbenden dat de
beweerde lening van 2 000 miljard ESP van de „Caja Cantabria” aan!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 14
Sniace staatssteun inhield. Zij verwierp deze beweringen en verklaarde
onder meer dat de „Caja Cantabria” een kredietinstelling naarprivaatrecht is die haar investeringsbesluiten op basis van rentabili-teits- en solvabiliteitscriteria moet nemen. In het licht van de in dit
stadium beschikbare informatie erkent de Commissie dat de
vermeende steun die door de „Caja Cantabria” zou zijn toegekendbuiten het raam van de procedure valt. Zij kan evenwel niet vollediguitsluiten dat er sprake is van steun en behoudt zich het recht voor haar
onderzoek in deze zaak, doch niet in het raam van de onderhavige
procedure, voort te zetten.
VI. BEOORDELING V AN DE VERMOEDELIJKE STEUN
(73) De Commissie moet in de eerste plaats nagaan of de verschillende
maatregelen ten aanzien waarvan de procedure is ingeleid, staatssteuninhouden in de zin van artikel 92, lid 1, van het EG-Verdrag en van
artikel 61 van de EER-Overeenkomst. De beoordeling van de
Commissie in het licht van de beschikbare informatie luidt als volgt:
(74) Sniace is een van vijf pr oducenten van viscosevezels in de
Gemeenschap. De producten van de onderneming worden tussen de
lidstaten verhandeld, en er is concurrentie tussen de producenten. De
intracommunautaire handel in viscosevezels (GN-code 5504 10 00)bedroeg in 1997 ongeveer 101 000 ton. De markt voor viscosevezelskrimpt, en een aantal concurrenten van Sniace zijn tot capaciteits-
verminderingen overgegaan. De productie van deze vezels in de EER
is teruggelopen van 760 000 ton in 1992 tot 684 000 ton in 1997 (eenvermindering met 10 %) en de consumptie daalde in diezelfde periodemet 11 %. De bezettingsgraad van de capaciteit bedroeg in die periode
rond 84 %, wat gering is voor een zo kapitaalintensieve sector.
Afgezien van zijn afzet op de Spaanse markt levert Sniace van oudsherook aan andere Europese markten, met name die van Italië en
Frankrijk. Sniace produceert ook synthetische vezels, vooral poly-
amide-filamentgaren. Dit is een sector die eveneens met eenaanzienlijke overcapaciteit kampt met een gemiddelde bezettingsgraadvan slechts 76 % in 1995-1997.
De niet-betaling van sinds 1987 door Sniace verschuldigde
milieuheffingen
(75) Per 1 maart 1998 bleek dat de totale waarde van onbetaalde
milieuheffingen voor afvalstoffen, met inbegrip van toelagen en rente
over de periode 1987-1995 was gestegen tot ongeveer
6 268 766 095 ESP (en niet 6 354 149 834 ESP zoals door deSpaanse autoriteiten was opgegeven waarin de reeds in 1987 en 1988
geïnde bedragen evenwel niet waren verdisconteerd). Toch was de
procedure voor de inning van deze schulden kennelijk reeds ongeveeracht jaar geleden ingesteld naar aanleiding van de uitspraak van 28november 1990 van de centrale economisch-administratieve rechtbank
(TEAC) inzake de rechtsgeldigheid van de aanslagen over 1987 en
1988. Zoals de Spaanse autoriteiten zelf toegeven, heeft deinvorderingsprocedure in dit geval geen opschortende werking, omdatSniace geen bankgaranties heeft verstrekt ter dekking van de betwiste
milieuheffingsaanslagen (behalve voor 1988).
(76) De Commissie kan evenwel het argument aanvaarden dat naar Spaans
recht de belastingautoriteit, en niet de „Confederación Hidrográficadel Norte” met de inning van deze schulden van Sniace belast is. In
juni 1998 was een bedrag van 85 383 739 ESP geïnd, niet veel meer
dan 1 % van de totale schuld. Ondertussen neemt het beloop van deschuld, met inbegrip van de rente tegen de wettelijke rentevoet en detoeslagen, voortdurend toe.
(77) De Commissie stelt vast dat het moeilijk is gebleken de schulden te
innen, met name wegens de ernstige financiële moeilijkheden vanSniace en wegens de juridische stappen die Sniace tegen de jaarlijkseaanslagen heeft ondernomen. De belastingdienst heeft door tot
dusverre niet tot invordering over te gaan hetgeen mogelijk tot
liquidatie van de onderneming zou leiden, wellicht getracht aldus dekans te vergroten om althans een gedeelte van de onbetaaldemilieuheffingen te innen, hetgeen anders gezien de aanwezigheid
van andere crediteuren met een hogere preferentie, onmogelijk zou
zijn.!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 15
(78) Kortom, de Commissie heeft, op grond van het onderzoek dat zij tot
dusverre heeft verricht, in dit stadium nog niet kunnen vaststellen of deniet-betaling van milieuheffingen daadwerkelijk staatssteun inhoudt.Gezien de ingewikkelde juridische problemen rond de vraag of de
overheid Sniace al dan niet een voorkeursbehandeling heeft verleend
door na te laten de onbetaalde heffingen in te vorderen, zal deCommissie haar beslissing over dit onderdeel tot een later tijdstipuitstellen.
Het niet-opeisen van socialezekerheidspremies sinds 1991
(79) De Commissie bestrijdt niet het argument van de Spaanse autoriteiten
dat het socialezekerheidsfonds heeft gehandeld zoals het deed om zijnvorderingen te beschermen. Zij benadrukt tevens dat zij op het Spaanse
socialezekerheidsstelsel als zodanig geenszins kritiek heeft.
(80) Niettemin hebben de Spaanse autoriteiten erkend dat indien het
socialezekerheidsfonds zijn vorderingen had opgeëist, dit mogelijk desluiting van de onderneming tot gevolg zou hebben gehad. Het isderhalve duidelijk dat het fonds in dit geval, door Sniace toe te staan de
betaling van de socialezekerheidspremies gedurende vele jaren uit te
stellen, de onderneming een aanzienlijk voordeel heeft geboden.
(81) Eveneens is duidelijk dat de toepasselijke socialezekerheidsvoor-
schriften de autoriteiten een zekere discretionaire ruimte bieden voorde behandeling van bepaalde gevallen, waarvan zij dan ook in dit geval
gebruik hebben gemaakt. De Commissie wijst erop dat het juist die
marge is waarvan het socialezekerheidsfonds in het gegeven gevalgebruik heeft gemaakt, en bovendien met betrekking tot een onder-
neming die met een gebrek aan levensvatbaarheid leek te kampen die
de Commissie ertoe heeft gebracht het argument van de Spaanseautoriteiten te verwerpen als zouden de maatregelen van de socialezekerheid met betrekking tot Sniace algemene maatregelen zijn (
1).
(82) Ondanks het feit dat de Sociale zekerheid zich aan de toepasselijke
wetgeving heeft gehouden, lijkt de afwikkeling van de schulden van
Sniace door middel van verschillende herschikkingsovereenkomstenniet op de heersende marktvoorwaarden afgestemd te zijn geweest. Indergelijke gevallen pleegt de Commissie de voorwaarden te ver-
gelijken met de referentiekoers die voor de betrokken lidstaat in de
desbetreffende periode is vastgesteld. Een dergelijke koers werd voorSpanje niet vóór augustus 1996 vastgesteld. Daarom heeft deCommissie in eerdere gevallen waarin van herschikking van schulden
aan de sociale zekerheid sprake was (
2), om vast te stellen of het daarin
vervatte rentetarief met de marktvoorwaarden overeenstemde, eenvergelijking gemaakt met het gemiddelde rentetarief dat in Spanje over
leningen met een looptijd van meer dan drie jaar door particuliere
banken werd berekend. V olgens door de Spaanse Centrale Bank(„Banco de Espana”) gepubliceerde statistische gegevens was degemiddelde rentevoet, berekend door particuliere banken voor
leningen van meer dan drie jaar gedurende de betrokken periode als
volgt: 1991 18,24 %; 1992: 17,28 %; 1993: 16,19 %; 1994: 12,51 %;1995: 13,09 %; 1996: 11,06 % (
3). De overige voorwaarden van de
herschikkingsovereenkomsten, waarbij het grootste deel van de
aflossingen van de hoofdsom en de rente aan het einde van de
betrokken periode zal gebeuren (kennelijk om het herstel van deonderneming te vergemakkelijken), zijn evenmin in overeenstemming
met de voorwaarden waaronder gewoonlijk leningen worden verstrekt.
(83) Daarom moet worden geconcludeerd dat de overeenkomsten staats-
steun bevatten in de zin van artikel 92, lid l, van het EG-Verdrag, welkeonwettig was omdat deze niet overeenkomstig artikel 93, lid 3, van hetVerdrag bij de Commissie is aangemeld. Het is moeilijk om het
betrokken bedrag aan onwettige steun nauwkeurig te kwantificeren
maar het is tenminste gelijk aan het financiële voordeel dat!B
(1) Advocaat-generaal Jacobs geeft in zijn conclusies van 24 september 1998 in zaak
C-256/97, D.M. Transport SA, aan dat „het duidelijk is dat onder bepaalde
omstandigheden het langdurig en ruimhartig aanvaarden van te late betaling van
socialezekerheidsbijdragen de begunstigde onderneming een aanzienlijk com-
mercieel voordeel kan bieden en in extreme gevallen kan neerkomen op ontheffingvan deze bijdragen” (overweging 33).
(
2) Bijvoorbeeld in de zaak „Tubacex”, PB L 8 van 11.1.1997, blz. 14.
(3) De referentietarieven die nadien op Spanje zijn toegepast zijn: 1.8.1996-1.11.1996:
13,45 %; 1.11.1996-1.1.1997: 11,40 %; 1.1.1997-1.8.1997: 10,56 %;
1.8.1997-1.1.1998: 6,22 %; 1.1.1998 tot heden: 0,620 %.1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 16
voortvloeide uit de verlaagde rentevoet die werd toegepast vanaf het
tijdstip waarop de schulden zijn ontstaan.
Leninggarantie van 1 miljard ESP , goedgekeurd bij wet 7/93
(84) Hoewel het betreurenswaardig is dat de Spaanse autoriteiten de
Commissie niet in kennis hebben gesteld van het voornemen van het
regionale Parlement van Cantabrië om de betrokken garantie teverlenen, met name gezien het feit dat de onderneming onder meer
polyamidevezels produceert, een product dat onder de kaderregeling
voor steunmaatregelen in de sector synthetische vezels valt, kan deCommissie aanvaarden dat het regionale Parlement zelf geen garantiesverleent en dat een aantal aanvullende administratieve stappen nodig
zouden zijn om de garantie ten uitvoer te leggen. Bovendien beschikt
de Commissie over geen enkel bewijselement waaruit zou blijken dathet aannemen van de bovengenoemde wet Sniace een commercieelvoordeel biedt. De Commissie concludeert derhalve, op voorwaarde
dat de Spaanse regering de Commissie vooraf in kennis stelt van
eventuele voorstellen om de garantie te formaliseren, dat wet 7/93 alszodanig Sniace geen bijzondere voordelen verleent en derhalve geen
staatssteun vormt.
Financieringsregelingen voor de geplande bouw van een water-
zuiveringsinstallatie
(85) De Commissie merkt op dat volgens de door de Spaanse regering
verstrekte gegevens, de tenuitvoerlegging van het regionale plan voor
de zuivering van afvalwater in het Saja/Besaya-bekken zich in een fasevan technische beoordeling bevindt en dat het, totdat deze fase
voltooid is, niet bekend is welke maatregelen uiteindelijk met
betrekking tot de lozingen door ondernemingen (Sniace inbegrepen)op de rivier Besaya zullen moeten worden genomen. De Commissieneemt eveneens nota van de verzekeringen van de zijde van de Spaanse
regering dat de maatregelen die Sniace reeds met betrekking tot
afvalwaterzuiveringsinstallaties heeft genomen, zonder enige vorm vanoverheidssteun zijn verwezenlijkt en dat bovendien dergelijkeoverheidssteun ook voor de toekomst niet is voorgenomen. De
Commissie kon derhalve op grond van haar onderzoek niet con-
cluderen dat hier van steun sprake is.
Gedeeltelijke kwijtschelding van schulden ten belope van 116
miljoen ESP door het gemeentebestuur van Torrelavega
(86) Op basis van de door de Spaanse regering verstrekte informatie lijkt
het gemeentebestuur van Torrelavega op de beschreven wijze tehebben gehandeld om alle vorderingen op Sniace te beschermen die hij
volgens de Spaanse wetgeving kan instellen. De Commissie heeft ook
onderzocht of het gedrag van de publiekrechtelijke crediteur in ditgeval werd bepaald door het voornemen om de kans op inning van deonbetaalde heffingen zo groot mogelijk te maken, en of zijn
handelwijze vergelijkbaar was met die van een particuliere schuldeiser.
Zoals de Commissie bij de inleiding van de procedure heeft erkend,konden de autoriteiten, door niet deel te nemen aan de overeenkomst
van particuliere crediteuren van oktober 1996 (waarbij onder andere
40 % van de schulden in aandelen werd omgezet) in het kader van desurseance van betaling, in beginsel in volle omvang hun vorderingenbeschermen. Bovendien kan de Commissie het argument aanvaarden
dat Sniace in de afzonderlijke overeenkomst tussen het gemeente-
bestuur van Torrelavega en de onderneming, die daadwerkelijk naastde crediteurenovereenkomst werd gesloten, geen gunstiger behan-deling ten deel lijkt te vallen dan waartoe in de overeenkomst van
particuliere crediteuren was besloten. Integendeel, de „kwijtschelding”
van schulden bleef voornamelijk beperkt tot bedragen die in feite nietkonden worden geïnd, vooral omdat de onderneming gedurende het
grootste gedeelte van 1995 en 1996 niet economisch actief was. De
verschuldigde bedragen moeten bijgevolg opnieuw worden berekend,alhoewel de Commissie nog geen nadere gegevens betreffende degewijzigde aanslagen heeft ontvangen.
(87) Derhalve kan de Commissie aan de hand van de beschikbare
informatie ermee instemmen dat de maatregelen van het gemeente-
bestuur van Torrelavega waarop de procedure betrekking had, Sniace!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 17
geen ongerechtvaardigd voordeel boden of in een kwijtschelding van
schulden resulteerden, en dat zij derhalve geen staatssteun vormden.
Overeenkomsten tussen Sniace en het loongarantiefonds (Fogasa)
met betrekking tot de terugbetaling van een bedrag van 1,702miljard ESP voor door Fogasa namens Sniace uitgekeerd achter-stallig loon van werknemers
(88) De Commissie herhaalt dat zij, zoals zij ook bij de inleiding van de
procedure heeft opgemerkt, geen bezwaar heeft tegen het optreden
van Fogasa in zoverre dit fonds namens de onderneming en inovereenstemming met zijn (Fogasa’ s) reglementen, het rechtmatigopgeëiste loon van de werknemers van Sniace uitbetaalt dat zij zonder
het optreden van het fonds niet zouden hebben ontvangen. V olgens de
vaste praktijk van de Commissie moet evenwel elke discretionairebijdrage van de staat in deze kosten als steun en niet als een algemenemaatregel worden beschouwd, indien deze de onderneming financieel
voordeel heeft gebracht, ongeacht of de middelen rechtstreeks aan de
onderneming worden betaald of over een overheidsinstantie aan dewerknemers worden uitgekeerd.
(89) Zoals de Commissie deze overeenkomsten opvat, heeft Fogasa
discretionaire bevoegdheid om de aflossing uit te stellen of over een
periode van maximaal acht jaar te spreiden. V oor de uitgesteldeaflossingen geldt de wettelijke rentevoet. Hoewel deze overeenkomsten
met de geldende wetgeving stroken, lijken zij niet in overeenstemming
te zijn met de heersende marktvoorwaarden. Om dezelfde redenen alsdie welke in verband met de schulden aan de sociale zekerheid zijnuiteengezet (het feit dat er voor Spanje tot augustus 1996 geen
referentiekoers was vastgesteld) heeft de Commissie een vergelijking
gemaakt met de gemiddelde rentevoet die voor leningen van meer dandrie jaar gedurende de betrokken periode door particuliere bankenwerd berekend, en wel als volgt: 1993: 16,19 %; 1994: 12,51 %; 1995:
13,09 %; 1996: 11,06 %. Deze rentepercentages liggen aanmerkelijk
boven die welke volgens de overeenkomsten verschuldigd zijn.Bovendien betwijfelt de Commissie nog steeds of de onderneming,
gezien haar financiële moeilijkheden, aan de voorwaarden van de
overeenkomsten kan voldoen. Ondanks herhaalde verzoeken heeft deSpaanse regering geen bijzonderheden verstrekt over de aard van dehypotheek die aan Fogasa als zekerheid is geboden.
(90) Derhalve moet, op grond van de dezelfde benadering als die welke is
gevolgd met betrekking tot de schulden aan de sociale zekerheid,worden geconcludeerd dat de herschikkingsovereenkomsten metFogasa staatssteun inhielden in de zin van artikel 92, lid l, van het
EG-Verdrag, welke steun onwettig was omdat zij niet bij de
Commissie was aangemeld. Evenals in het geval van de schuldenaan de sociale zekerheid is de juiste omvang van de onwettige steunmoeilijk te schatten, maar deze is ten minste gelijk aan het financiële
voordeel dat voortvloeit uit het feit dat de verschuldigde rente
krachtens de herschikkingsovereenkomsten respectievelijk slechts 10en 9 % bedroeg.
(91) Na te hebben vastgesteld dat de niet-betaling van milieuheffingen, de
herschikking van de schuld aan de sociale zekerheid en de
terugbetalingsovereenkomsten met Fogasa onwettige staatssteun in-hielden, moet de Commissie beoordelen of deze steun verenigbaar ismet de gemeenschappelijke markt en met de werking van de
EER-Overeenkomst.
(92) Artikel 92, lid l, van het EG-Verdrag bevat het beginsel dat
steunmaatregelen die de in de genoemde bepaling vermelde kenmer-ken bezitten, onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt. De
afwijkingen van dit beginsel, die in artikel 92, lid 2 van het
EG-Verdrag zijn vervat, zijn gezien de aard en de doelstellingen vande steun, in dit geval niet van toepassing.
(93) Wat de uitzonderingen van artikel 92, lid 3, onder a) en c), betreft
inzake steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde streken te
bevorderen of te vergemakkelijken, merkt de Commissie op dat deregio waar Sniace is gevestigd, sinds september 1995 voor regionalesteun ingevolge artikel 92, lid 3, punt a), in aanmerking komt en vóór
die datum voor regionale steun ingevolge artikel 92, lid 3, onder c), in
aanmerking kwam. De aan Sniace geboden steun bezit evenwel niet de!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 18
vereiste kenmerken om de ontwikkeling van bepaalde regionale
economieën te vergemakkelijken in de zin van dit artikel, aangeziendeze werd verleend in de vorm van exploitatiesteun, dit wil zeggen datzij werd verleend zonder dat hieraan voorwaarden inzake investeringen
of de schepping van werkgelegenheid waren verbonden. Bovendien
kan exploitatiesteun in regio’ s van artikel 92, lid 3, onder a), slechtsonder deze uitzondering vallen wanneer deze onder restrictievevoorwaarden en onder controle aan ondernemingen in moeilijkheden
wordt verleend (zie hieronder).
(94) Ten aanzien van de afwijking van artikel 92, lid 3, onder b), was de
steun duidelijk niet bedoeld om de verwezenlijking van een project van
gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen of een ernstigeverstoring in de Spaanse economie op te heffen. De Spaanse regeringheeft ook niet getracht de steun op deze gronden te rechtvaardigen.
(95) Wat de afwijking van artikel 92, lid 3, onder d), van het Verdrag
betreft, was de steun duidelijk niet bedoeld om de cultuur en de
instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen.
(96) De Commissie richt zich bij de beoordeling van de maatregelen voor
Sniace derhalve op het niet-regiospecifieke element van artikel 92, lid
3, onder c), waarin een uitzondering wordt gemaakt voor „steunmaat-regelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economischebedrijvigheid te vergemakkelijken [...] mits de voorwaarden waaronder
het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden ver-
anderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad”. De steunaan Sniace zou kunnen worden gekwalificeerd als steun aan eenonderneming in moeilijkheden, gezien de financiële positie van de
onderneming in de periode waarin de steun werd verstrekt.
(97) De Commissie is van oordeel dat steun aan ondernemingen in
moeilijkheden het zeer grote risico inhoudt dat werkloosheid en
industriële problemen van de ene lidstaat naar de andere wordenverschoven daar de steun immers als middel om de bestaande situatiete bestendigen uitwerkt doordat zij verhindert dat, als normaal gevolg
van de werking van de markteconomie, niet-concurrerende onder-
nemingen tijdens het proces van aanpassing aan een veranderendeconcurrentiesituatie verdwijnen; tegelijkertijd kan deze steun eenverstorende uitwerking op de concurrentie en het handelsverkeer
hebben doordat zij het prijsbeleid van de begunstigden beïnvloedt in
die zin dat deze lagere prijzen zullen hanteren om zich op de markt tekunnen handhaven.
(98) Daarom heeft de Commissie in de loop der jaren voor de beoordeling
van steun aan ondernemingen in moeilijkheden een speciale methodeontwikkeld. In de communautaire kaderregeling voor reddings- en
herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (
1) worden
een aantal voorwaarden genoemd waaraan dergelijke steun moetvoldoen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen reddingssteun en
herstructureringssteun.
(99) Reddingssteun, dit wil zeggen steun die wordt toegekend om een
onderneming tijdelijk in bedrijf te houden terwijl intussen een analyse
van haar moeilijkheden wordt uitgevoerd en een plan wordt opgesteld
om de toestand te verhelpen, kan slechts als verenigbaar met degemeenschappelijke markt worden beschouwd indien zij:
a) in kassteun bestaat in de vorm van een kredietgarantie of kredieten
tegen de normale marktrente;
b) zich qua omvang beperkt tot hetgeen voor de voortzetting van de
exploitatie strikt noodzakelijk is (bijvoorbeeld dekking van deloonkosten en lopende leveringen);
c) slechts wordt uitgekeerd voor een tijdsbestek (over het algemeen
niet langer dan zes maanden) dat noodzakelijk is voor de
vaststelling van een noodzakelijk en uitvoerbaar herstelplan, en
d) wordt gerechtvaardigd door ernstige sociale moeilijkheden en niet
tot gevolg heeft dat de industriële situatie in andere lidstaten uit
het evenwicht wordt gebracht.
(100) Het algemeen beginsel bij herstructureringssteun is dat deze slechts
wordt toegestaan als zij in het belang van de Gemeenschap is en!B
(1) PB C 368 van 23.12.1994, blz. 12.1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 19
gekoppeld is aan een levensvatbaar herstructurerings-/herstelprogram-
ma dat in detail aan de Commissie is voorgelegd. Een herstructure-ringsplan moet aan alle volgende voorwaarden voldoen:
a) het plan moet binnen een redelijk tijdsbestek de levensvatbaarheid
en de financiële gezondheid op lange termijn van de ondernemingherstellen op grond van realistische veronderstellingen inzake de
mogelijkheden waaronder de onderneming in de toekomst zal
functioneren;
b) het plan moet nadelige gevolgen voor concurrenten zoveel
mogelijk compenseren;
c) het bedrag en de intensiteit van de steun moeten tot het voor de
uitvoering van de herstructurering strikt noodzakelijke minimum
worden beperkt en verband houden met de voordelen die deCommissie ervan verwacht. Derhalve wordt van de begunstigdenvan de steun doorgaans verwacht dat zij met eigen middelen of via
externe commerciële financiering een belangrijke bijdrage aan het
herstructureringsplan leveren.
(101) Tenslotte is de vrijheid van de lidstaten om steun aan de sector
synthetische vezels toe te kennen sinds 1977 aan beperkingenonderworpen, die werden ingevoerd om de toekenning van steun teverminderen die voor de productie van de voornaamste synthetische
vezels een capaciteitstoename tot gevolg zou hebben. Aangezien
Sniace een producent van synthetische vezels is en de betrokken steungedeeltelijk tot ondersteuning van deze activiteiten lijkt bij te dragen,kunnen de desbetreffende maatregelen slechts als verenigbaar met de
gemeenschappelijke markt worden beschouwd indien zij in over-
eenstemming zijn met de kaderregeling voor steunmaatregelen in desector synthetische vezels. Hoewel de steun reeds van een aantal jarengeleden dateert, moet zij op basis van de huidige versie van de
kaderregeling worden onderzocht. De kaderregeling heeft onder meer
betrekking op investeringssteun voor de extrusie en texturisering vanvier vezels: polyester, polyamide, acryl en polypropeen. In de
kaderregeling is bepaald dat de Commissie met betrekking tot grotere
ondernemingen (dit wil zeggen ondernemingen die geen KMO’ s zijn)dergelijke steun slechts goedkeurt (tot maximaal 50 % van hettoepasselijke steunplafond) indien die steun in een aanzienlijke
vermindering van de capaciteit resulteert, of indien de markt voor de
relevante producten door een structureel tekort aan de aanbodzijdewordt gekenmerkt en de steun niet in een aanzienlijke uitbreiding vande capaciteit resulteert.
(102) In het onderhavige geval heeft de Spaanse regering niet getracht de
maatregelen te rechtvaardigen met het argument dat zij reddings- of
herstructureringssteun vormen. Evenmin heeft zij bewijsstukken
overgelegd met betrekking tot een geldig herstructureringsplan ofmet betrekking tot een voorgenomen vermindering van de aanwezig-heid van Sniace op de markt. Dit lijkt te bevestigen dat de steun
uitsluitend bedoeld was om de onderneming in bedrijf te kunnen
houden.
(103) Wat het levensvatbaarheidsplan betreft dat de klaagster vóór de
inleiding van de procedure aan de Commissie heeft verstrekt,bevestigde de Spaanse regering slechts haar standpunt dat de conclusievan het adviesbureau dat „de levensvatbaarheid van Sniace slechts
mogelijk is door het verlenen van subsidies waardoor investerings-
projecten kunnen worden uitgevoerd en opnieuw over de schulden kanworden onderhandeld” slechts een particuliere mening was, vermeld ineen particuliere studie, en niet noodzakelijk het standpunt van de
Spaanse autoriteiten weergaf.
(104) Bovendien zijn de Commissie, wat de activiteiten van Sniace op het
gebied van synthetische vezels betreft, geen plannen bekend die tot een
aanzienlijke capaciteitsvermindering zouden leiden. Verder is decapaciteitsbenutting in deze sector, die een aanzienlijk intracom-munautair handelsverkeer kent, nog altijd weinig bevredigend.
VII. CONCLUSIES
(105) De Commissie stelt bijgevolg vast dat Spanje onrechtmatig steun heeft
verleend in de vorm van een herschikking van de schulden aan de
sociale zekerheid en van twee aflossingsovereenkomsten met Fogasa,
welke in strijd met artikel 93, lid 3, van het Verdrag is en!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 20
onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt en de werking van de
EER-Overeenkomst.
(106) Aangezien de steun onwettig is en onverenigbaar met de gemeen-
schappelijke markt en met de werking van de EER-Overeenkomst,dient zij te worden teruggevorderd en moeten de economischegevolgen ervan ongedaan worden gemaakt,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:
Artikel 1
De volgende maatregelen die Spanje ten uitvoer heeft gelegd ten gunste van
Sociedad Nacional de Industrias y Aplicaciones de Celulosa Española SA
(Sniace), vormen geen staatssteun:
a) de overeenkomst van 8 maart 1996 (gewijzigd bij die van 7 mei 1996)
tussen Sniace en het socialezekerheidsfonds inzake de herschikking van
schulden ten bedrage van 2 903 381 848 ESP (17 449 676,34 EUR) inhoofdsom, vervolgens gewijzigd bij de overeenkomst van 30 september1997 met het oog op een herschikking van schulden voor een bedrag van
3 510 387 323 ESP (21 097 852,75 EUR) in hoofdsom;
b) de overeenkomsten van 5 november 1993 en 31 oktober 1995 tussen
Sniace en het loongarantiefonds (Fogasa) inzake een bedrag van
1 362 708 700 ESP (8 190 044,23 EUR), respectievelijk339 459 878 ESP (2 040 194,96 EUR).
Wat de andere maatregelen betreft waarvoor de procedure in het raam van
artikel 93, lid 2, van het EG-Verdrag was ingeleid, namelijk een leningga-
rantie van 1 miljard ESP , goedgekeurd bij wet 7/93, financieringsregelingen
voor de bouw van een waterzuiveringsinstallatie en de gedeeltelijkekwijtschelding van schulden door het gemeentebestuur van Torrelavega, dezevormen geen staatssteun en de procedure ter zake kan als beëindigd worden
beschouwd. Spanje moet de Commissie evenwel binnen twee maanden na de
datum van deze beschikking in kennis stellen van de gewijzigde aanslagen vanhet gemeentebestuur van Torrelavega met betrekking tot de bedrijfsbelastingdie Sniace over de jaren 1995 tot heden verschuldigd is. Wat de onbetaalde
milieuheffingen over de periode 1987-1995 betreft, zal de Commissie te
zijner tijd een afzonderlijke beschikking geven.
Artikel 3
Spanje stelt de Commissie binnen twee maanden na de datum van de
bekendmaking van deze beschikking in kennis van de maatregelen die hetheeft genomen om aan deze beschikking te voldoen.
Artikel 4
Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk Spanje.!B
!M1
!B
!M1
!B1999D0395 — NL — 16.01.2001 — 001.001 — 21