78/170 - - - I
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instel-
lingen
RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 13 februari 1978
betreffende het rendement van verwarmingstoestellen die gebruikt worden voor de verwarming
van ruimten en voor de produktie van warm water in nieuwe of bestaande niet-industriële ge-
bouwen, alsmede betreffende de isolatie van netten voor de distributie van warmte en van warm
water voor huishoudelijke doeleinden in nieuwe niet-industriële gebouwen
(78/170/EEG)
(PB nr. L 52 van 23. 2. 1978, blz. 32.)
Wijzigingsinstrument
Publikatieblad
nr. bladzijde datum
Richtlijn van de Raad van 10 december 1982 (82/885/EEG) L 378 19 31. 12. 1982
78/170 - - - I
IRICHTLIJN VAN DE RAAD
van 13 februari 1978
betreffende het rendement van verwarmingstoestellen die gebruikt worden voor de verwarming
van ruimten en voor de produktie van warm water in nieuwe of bestaande niet-industriële ge-
bouwen, alsmede betreffende de isolatie van netten voor de distributie van warmte en van warm
water voor huishoudelijke doeleinden in nieuwe niet-industriële gebouwen
(78/170/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP-
PEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Eco-
nomische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 103,
Gezien het voorstel van de Commissie,
Gezien het advies van het Europese Parlement(1),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Co-
mité(2),
Overwegende dat de Raad in zijn rcsolutie van 17 septem-
ber 1974 betreffende een nieuwe strategie inzake het ener-
giebeleid voor de Gemeenschap(3)zijn goedkeuring heeft
gehecht aan het streven naar vermindering van het groei-
percentage van het interne verbruik door middel van maat-
regelen voor rationeel gebruik van energie en energiebe-
sparing zonder daarbij de doelstellingen van de
economische en sociale ontwikkeling in gevaar te brengen
Overwegende dat de Raad in zijn resolutie van 17 decem-
ber 1974 betreffende een actieprogramma van de Gemeen-
schap inzake het rationeel gebruik van energie(4), kennis
heeft genomen van het feit dat de Commissie in haar me-
dedeling aan de Raad getiteld ,,Rationeel gebruik van
energie” een communautair actieprogramma ter zake heeft
vastgesteld;
Overwegende dat iedere verbetering in het rationele ge-
bruik van energie in het algemeen eveneens het milieu ten
goede komt;
Overwegende dat met name het onderdeel verwarmingsin-
stallaties in gebouwen voor dergelijke maatregelen geschiktis;
Overwegende dat Aanbeveling 76/493/EEG
(5)betrekking
had op verwarmingsinstallaties van bestaande gebouwen;
Overwegende dat er voor nieuwe verwarmingsinstallaties
zo spoedig mogelijk energiebesparingen moeten worden
bereikt die, naarmate deze installaties in gebruik worden
genomen, van invloed zullen zijn op het totale energiever-
bruik;
Overwegende dat daartoe een richtlijn moet worden vast-
gesteld die een algemeen actiekader biedt waarin de Staten
gezamenlijk energiebesparingen nastreven, ten einde (SIC!
teneinde) voorzieningsmoeilijkheden, als bedoeld in artikel
103, lid 4, van het Verdrag, te bestrijden;
Overwegende dat verwarmingstoestellen die worden ge-
bruikt voor de verwarming van ruimten en voor de pro-
duktie van warm water voor huishoudelijke doeleinden in
nieuwe of bestaande niet-industriële gebouwen, in het sta-
(1)PB nr. C 266 van 7. 11. 1977, blz. 55.
(2)PB nr. C 287 van 30. 11. 1977, blz. 9.
(3)PB nr. C 153 van 9. 7. 1975, blz. 1.
(4)PB nr. C 153 van 9. 7. 1975, blz. 5.
(5)PB nr. L 140 van 28. 5. 1976, blz. 12.
78/170 - - - I
IIdium van de fabricage of op het ogenblik van de inge-
bruikneming moeten worden gecontroleerd;
Overwegende dat voor deze toestellen en voor het ver-
warmde medium in nieuwe niet-industriële gebouwen een
economisch verantwoorde thermische isolatie van het di-
stributienet verplicht moet worden gesteld;
Overwegende dat de Commissie geregeld moet worden
ingelicht over de toepassingsmaatregelen en over het ver-
kregen of verwachte resultaat van deze maatregelen;
Overwegende dat de maatregelen die met betrekking tot
de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Sta-
ten op de door deze richtlijn bestreken gebieden zijn vast-
gesteld, in de toepassingsvoorschriften van deze richtlijn
moeten worden verwerkt en dat deze toepassings-
voorschrîften erop gericht moeten zijn om de op deze ge-
bieden, op communautair en/of internationaal niveau, ver-
richte of te verrichten harmonisatie- ofnormalisatiewerkzaamheden te vergemakkelijken,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
78/170 - - - I
1Artikel 1
1. De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen om er-
voor te zorgen dat ieder nieuw verwarmingstoestel dat ge-
bruikt wordt voor de verwarming van ruimten en/of voor
de produktie van warm water in nieuwe of bestaande niet-
industriële gebouwen, aan een minimumrendement voldoet
dat economisch verantwoord is.
Voor verwarmingstoestellen waarvoor verschillende vormen
van energie kunnen worden gebruikt, moet dit minimum-
rendement worden gehaald met elke gebruikte soort ener-
gie.
Onder verwarmingstoestellen of -apparaten worden met
name verstaan warmwaterketels, stoomketels, hete-luchtge-
neratoren, met inbegrip van de sarnenstellende delen daar-
v a ne nm e tn a m ev a nh u nv e r b r a n d i n g s u i t r u s t i n g ,a a n g e -
past aan de gebruikte soort fossiele brandstof. De in
gebouwen gebruikte toestellen voor de gecombineerde pro-duktie van elektriciteit en warmte worden eveneens als ver-
warmingstoestellen beschouwd; in dit geval moet het mini-
mumrendement betrekking hebben op het totale
energetische rendement.
Uitgesloten zijn elektrische verwarmingsapparatuur op ba-sis van een weerstand, warmtepompen en aansluitingen op
een afstandsverwarmingsnet.
2. De Lid-Staten zorgen ervoor dat het minimumrende-
ment wordt gewaarborgd door een controle die ofwel bij
de fabricage van het verwarmingstoestel ofwel bij de inge-
bruikneming daarvan wordt uitgevoerd.
3. Verwarmingstoestellen die bij de fabricage worden ge-
controleerd mogen niet in de handel worden gebracht in-
dien zij niet het minimumrendement halen; dat aan de
voorschriften is voldaan wordt aangetoond door een ken-
plaatje waarop ten minste de volgende gegevens voorko-
men:
— identiteit van de fabrikant
— type van het verwarmingstoestel en bouwjaar;
— thermisch vermogen in kW voor elke soort gebruikte
energie
— aard en kenmerken van de soort(en) energie
— maximumtemperatuur van het warmtetransportme-
dium;
— bevestiging van de controle en aanduiding van de con-
trole-instantie
— verbruik van ieder verwarmingstoestel bij thermisch
vermogen.
Onder ,,thermisch vermogen” wordt verstaan het maximaal
vermogen dat het verwarmingstoestel in permanent bedrijf
kan leveren.78/170/EEG
82/885/EEG
82/885/EEG
82/885/EEG - - - deleted
78/170/EEG
78/170 - - - I
2Bij het in het gebruik nemen van een bij de fabricage ge-
controleerd type verwarmingstoestel, moeten aan de ge-
bruiker schriftelijke instructies voor de werking en het on-
derhoud ter hand worden gesteld waardoor het hoogste
rendement kan worden verkregen. Deze instructies moeten
evenals het verwarmingstoestel zelf, zijn gecontroleerd en
de voornaamste punten van het controleverslag weergeven.
3. bis T en aanzien van verwarmingstoestellen die bij in-gebruikneming aan controle zijn onderworpen en niet aan
het minimumrendement voldoen, neemt de bevoegde over-
heidsinstantie een beslissing die kan gaan tot het buiten
bedrijf stellen ervan; dat zij wel aan het minimumrende-
ment voldoen blijkt uit een kenplaatje waarop ten minste
de in lid 3 bedoelde gegevens zijn aangebracht, met uit-
zondering van het bij het laatste streepje bedoelde ver-
bruik van het verwarmingstoestel bij thermisch vermogen.
De vermelding van de bij het vijfde streepje bedoelde ma-
ximumtemperatuur van het warmtetransportmedium kan
achterwege blijven indien de temperatuur in een ander do-
cument is aangegeven.
De controle-instantie dient aan de gebruiker een controle-
verslag te overhandigen overeenkomstig een door de Lid-
Staat voorgeschreven model; dit verslag moet in het bijzon-
der de gegevens bevatten die moeten voorkomen op het in
de eerste alinea bedoelde kenplaatje; het kan in de plaats
komen van het plaatje.
Wanneer in het controleverslag wordt geconstateerd dat
het verwarmingstoestel niet aan het minimumrendement
voldoet, doet de controle-instantie een exemplaar van het
verslag toekomen aan de bevoegde overheidsinstantie.
Voor uit een andere Lid-Staat afkomstige verwarmingstoe-
stellen verstrekt de bevoegde overheidsinstantie van de
plaats van controle, met toestemming van de eigenaar, aan
de leverancier op diens verzoek een afschrift van het con-
troleverslag.
3 ter. De controle van verwarmingstoestellen bij inge-
bruikneming geschiedt volgens de bepalingen van de in de
bijlage opgenomen praktijkvoorschriften. Die bepalingen
vormen de gemeenschappelijke minimale basis voor de
controleprocedure in de gehele Gemeenschap. Zij mogen
door bepalingen van de Lid-Staten worden aangevuld,
maar niet worden geannuleerd of tegengesproken. Zij zijn
niet van toepassing op met vaste brandstoffen gestookte
verwarmingstoestellen noch op condensatieketels;
4. Voor verwarmingstoestellen die bij ingebruikneming
aan een controle zijn onderworpen, kunnen de Lid-Staten,in plaats van minimumpercentages voor het rendement,
maximumpercentages voor het energieverlies vaststellen
overeenkomstig punt 3.1 van de praktijkvoorschriften.
In dit geval zijn de leden 3 bis en 3 ter van toepassing.78/170/EEG
82/885/EEG
78/170 - - - I
3Artikel 2
De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen om in nieuwe
niet-industriële gebouwen een economisch verantwoorde
isolatie van het distributie- en opslagsysteem zowel voor
het warmtetransportmedium als voor water voor huishou-
delijke doeleinden, verplicht te stellen.
Deze bepalingen zijn ook van toepassing op die systemen
welke op een afstandsverwarmingsnet zijn aangesloten.
Zij zijn in alle nieuwe of bestaande niet-industriële gebou-
wen eveneens van toepassing op nieuwe verwarmingstoe-
stellen, met inbegrip van elektrische waterverwarmingsin-
stallaties.
Artikel 3
V anaf 1 januari 1981 mogen verwarmingstoestellen niet
meer in gebruik worden genomen zonder een minimum-
rendement te halen conform het bepaalde in artikel 1.
De in artikel 2 genoemde maatregelen zijn van toepassing
met ingang van 1 juli 1980.
Artikel 4
De Lid-Staten stellen de Commissie op gezette tijden op
de hoogte van de maatregelen die zij op het door deze
richtlijn bestreken gebied hebben genomen alsmede van de
uitwerking die met deze maatregelen is verkregen of ervan
wordt verwacht.
Artikel 5
Deze richtlijn doet op generlei wijze afbreuk aan de maat-
regelen die op artikel 100 van het Verdrag zijn gebaseerd.
Artikel 6
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.78/170/EEG
78/170 - - - I
4BIJLAGE I
PRAKTIJKVOORSCHRIFTEN VOOR DE CONTROLE
OP HET RENDEMENT, OP HET TIJDSTIP VAN DE
INSTALLATIE, VAN EEN MET VLOEIBARE OF GAS-
VORMIGE BRANDSTOFFEN GESTOOKT VERWAR-
MINGSTOESTEL, DAT IN EEN NIET-INDUSTRIEEL
GEBOUW GEBRUIKT WORDT VOOR DE VERWAR-
MING VAN RUIMTEN EN/OF VOOR DE PRODUKTIE
VAN WARM WATER VOOR HUISHOUDELIJKE DOE-
LEINDEN
PROCEDURE VOOR DE BEPROEVING EN BEPALING
VAN HET WARMTEVERLIES
1. ALGEMEEN
1.1. Indien voor een verwarmingstoestel verschillende
soorten brandstoffen (vloeistoffen of gassen) kunnen
worden gebruikt, dan dient de proef, overeenkom-
stig de specificaties van de fabrikant, met elkebrandstofsoort die op het ogenblik van de proef
voorhanden is, te worden verricht.
1.2. Het rookgasafvoerkanaal moet een opening omvat-
ten voor het inbrengen van meetsonden en voor de
bemonstering van rookgassen.
1.3. Elke meting moet een zodanige precisie hebben dat
daarmee de globale precisie van de door de Lid-Sta-
ten vastgestelde resultaten kan worden verkregen.
1.4. Het verwarmingstoestel moet binnen een redelijke
tijd na de installatie en bij voorkeur bij nominale
warmteontwikkeling worden beproefd. Indien dit
niet mogelijk is wordt de vermogensstand gekozen
die daar het dichtst op volgt. Indien het toestel op
twee of meer vermogens kan werken, kan op ver-
zoek van de Lid-Staten ook een proef met beperkt
vermogen worden uitgevoerd. De gebruikte vermo-
gens worden geschat volgens een beproefde metho-
de.
1.5. Het rendement, ongeacht of het met de directe of
de indirecte methode werd bepaald, wordt uitge-
drukt in percenten van de onderste of bovenste ver-
brandingswaarde van de brandstof die in de brander
wordt geïnjecteerd bij het overeenkomstig punt 1.4
geschatte vermogen.
2. BEPROEVINGSOMSTANDIGHEDEN
2.1. VoorbehandeIing van het verwarmingstoestel
2.1.1. Het behoort tot de taak van de exploitant, eventueel
bijgestaan door de fabrikant en/of de installateur
om, voor zover hij zulks nodig acht, het verwar-mingstoestel vóór de proef schoon te maken, af te
s t e l l e ne ni nt es t e l l e n .D eb e v o e g d eo v e r h e i d s i n -
stanties kunnen het schoonmaken verplicht stellen.
2.1.2. Het verwarmingstoestel en de verbinding met de
rookgasafvoer moeten op lekdichtheid worden ge-
controleerd.82/885/EEG
78/170 - - - I
52.2. Identificatie van het verwarmingstoestel
2.2.1. Vóór de proef registreert de controle-instantie, hier-
na ,,instantie” te noemen, alle gegevens die nodig
zijn om het verwarmingstoestel te kunnen identifice-
ren, maar ten minste de kenmerken of specificaties
van het verwarmingstoestel die bijvoorbeeld voorko-
men op het kenplaatje en/of de aan de gebruiker ter
hand gestelde montage- en exploitatievoorschriften,
de fabrikant, de fabricage, het bouwjaar, alsmede
het thermisch vermogen.
2.2.2. De instantie moet nagaan of aan alle voorwaarden
is voldaan, opdat er tijdens de proef geen enkele
storing kan optreden die afbreuk doet aan de waar-
de ervan; met name met dit doel verlangt hij van de
exploitant de certificaten of andere bewijsstukken
waaruit blijkt dat de voorgeschreven veiligheidscon-
troles voor de verwarmingsinstallatie en de stook-plaats zijn uitgevoerd. Aan deze voorwaarde wordt
geacht te zijn voldaan in de Lid-Staten waar een
verwarmingstoestel niet zonder voorafgaande veilig-
heidscontrole mag worden geïnstalleerd of in bedrijf
gesteld. Als die controles niet verplicht zijn volgens
de nationale wetgeving, mag de instantie een redelij-
ke garantie eisen dat zij de controle in veilige om-
standigheden kan uitvoeren.
Als aan de bovenstaande punten niet is voldaan, kan
de instantie weigeren de controle uit te voeren; zij
stelt dan een ad hoc-verslag op.
2.3. Proefdraaien
2.3.1. Vóór de proef kan de instantie de installatie laten
proefdraaien om de werking van de voor controle-
doeleinden geïnstalleerde meetapparatuur te testen
en af te stellen. De instantie dient er zich van te
vergewissen dat alle metingen met de vereiste nauw-
keurigheid worden verricht. Vooral indien zij mee-
tinstrumenten moet gebruiken die deel uitmaken
van de normale uitrusting van de installatie, moet zij
controleren of deze qua precisie en betrouwbaarheid
aan de eisen voldoen.
2.3.2. Het behoort tot de taak van de exploitant, eventueel
bijgestaan door de fabrikant en/of de installateur,
daartoe gemachtigd door de eigenaar van het ver-
warmingstoestel, de eventueel noodzakelijke laatste
afstelling van het verwarmingstoestel te verrichten
en alle nadere uitleg over de verschillende voor-
schriften te geven zodat de proef optimaal kan ver-lopen.
2.4. Proef
2.4.1. De proeven vallen onder de uitsluitende bevoegd-
heid van de instantie.82/885/EEG
78/170 - - - I
62.4.2. De proef wordt uitgevoerd bij stationair draaien,
waarbij het debiet van de brandstof en verbran-
dingslucht constant wordt gehouden.
2.4.3. De instantie verricht tijdens de proef de in punt 3
bedoelde verplichte metingen en in voorkomend ge-
val de in punt 4 bedoelde facultatieve metingen. Zij
stelt een verslag op overeenkomstig punt 5.
3. BEPALING VAN HET WARMTEVERLIES
DOOR ROOKGASSEN
3.1. Meting van het verlies door vrije warmte
Wanneer het rendement met de indirecte methode
wordt bepaald, is de instantie gemachtigd om in de
rookgassen het volumepercentage kooldioxyde, dan
wel zuurstof te meten.
Vervolgens maakt zij gebruik van een formule waar-
in, naast het temperatuurverschil tussen de rookgas-
sen en de verbrandingslucht, passende constantenzijn opgenomen. De formule en de constanten moe-
ten bekend zijn gemaakt door de Lid-Staat waaron-
der de instantie valt, of moeten bij een norm zijn
vastgesteld.
Bij gebreke van officiële voorschriften of normen,
mag het verlies door vrije warmte worden berekend
op grond van de samenstelling en de verbrandings-
waarde van de brandstof alsmede van de waarde van
het luchtoverschot met behulp van tabellen die de
soortelijke warmte van verbrandingsgassen aangeven
zoals vastgesteld door het 12e Wereldgascongres
(doc. IGU/E/l7/73).
Bovenstaande regels zijn niet van toepassing op con-
densatieketels.
3.2. Meting van de opaciteit van de rookgassen
De instantie verricht deze meting wanneer het ver-
warmingstoestel een vloeibare brandstof of een in
vloeibare vorm geïnjecteerd LPG verbruikt; de me-
ting geschiedt met behulp van een geschikt appa-
raat; het meetresultaat wordt weergegeven met be-
hulp van de conventionele zwartingsindex (getallen 0
tot en met 9).
4. ANDERE (FACULTATIEVE) CONTROLES
4.1. Sporen van koolmonoxyde
De instantie kan worden gemachtigd te bepalen of
de rookgassen van het verwarmingstoestel geen spo-
ren van koolmonoxyde bevatten in die mate dat zij
het resultaat van de overeenkomstig punt 3.1 ver-
richte meting kunnen vervalsen.
4.2. Warmteverlies via de wanden
In de Lid-Staten waar geen bestuursrechtelijke bepa-
lingen en evenmin technische voorschriften of ande-
re bepalingen ter zake bestaan, kan de instantie
worden gemachtigd het warmteverlies via de wanden
te schatten aan de hand van de door de fabrikant
verstrekte waarden en/of van de oppervlaktetempe-
raturen die tijdens de controle worden gemeten.82/885/EEG
78/170 - - - I
75. CONTROLEVERSLAG
Na de proef stelt de instantie een controleverslag op
volgens het door de Lid-Staat vastgestelde model;
het verslag bevat de voornaamste kenmerken van
het verwarmingstoestel, de verrichte metingen, de
voor de berekening van de verliezen gebruikte for-
mule en het rendement van het verwarmingstoestel.82/885/EEG