1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B VERORDENING (EG)Nr. 1091/94 VAN DE COMMISSIE
van 29 april 1994
houdende enige uitvoeringsbepalingen van Verordening (EEG)nr. 3528/86 van de Raad betreffende
de bescherming van de bossen in de Gemeenschap tegen luchtverontreiniging
(PB L 125 van 18.5.1994, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1Verordening (EG) nr. 690/95 van de Commissie van 30 maart 1995 L 71 25 31.3.1995
►M2Verordening (EG) nr. 1390/97 van de Commissie van 18 juli 1997 L 190 3 19.7.1997
►M3Verordening (EG) nr. 1545/1999 van de Commissie van 14 juli 1999 L 180 9 15.7.1999
►M4Verordening (EG) nr. 2278/1999 van de Commissie van 21 oktober 1999 L 279 3 29.10.1999
▼B
VERORDENING (EG)Nr. 1091/94 VAN DE COMMISSIE
van 29 april 1994
houdende enige uitvoeringsbepalingen van Verordening (EEG)nr.
3528/86 van de Raad betreffende de bescherming van de bossen in
de Gemeenschap tegen luchtverontreiniging
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,
Gelet op Verordening (EEG) nr. 3528/86 van de Raad van 17 november
1986 betreffende de bescherming van de bossen in de Gemeenschaptegen luchtverontreiniging(
1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening
(EEG) nr. 2157/92(2), en met name op artikel 3,
Gelet op Resolutie nr. 1 van de eerste Ministerconferentie over de
bescherming van de bossen in Europa(3) en de maatregelen naar
aanleiding daarvan,
Overwegende dat op grond van artikel 2, lid 1, derde en vierde streepje,
van Verordening (EEG) nr. 3528/86 de actie van de Gemeenschap ten
doel heeft de Lid-Staten te helpen om:
— een intensieve en doorlopende bewaking van de bosecosystemen tot
stand te brengen;
— een net van permanente registratiepunten voor deze intensieve en
doorlopende bewaking op een samenhangende en harmonische wijzeaan te leggen of te vervolledigen;
Overwegende dat overeenkomstig artikel 2, lid 2, van Verordening
(EEG) nr. 3528/86 de Lid-Staten de Commissie de gegevens doentoekomen die via het net van registratiepunten voor intensieve endoorlopende bewaking zijn verzameld;
Overwegende dat dit net van registratiepunten wordt aangelegd om
gedetailleerde gegevens te verzamelen over de ontwikkeling van de
bosecosystemen in de Gemeenschap; dat via deze aanpak verbanden
kunnen worden gelegd tussen de veranderingen in de milieufactoren,met name de luchtverontreiniging, en de reacties van bosecosystemen;dat met behulp van de gegevens die dit net van registratiepuntenverschaft de gegevens van het net van waarnemingspunten vanVerordening (EEG) nr. 1696/87 van de Commissie(
4), laatstelijk
gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 836/94(5), beter zullen kunnen
worden geïnterpreteerd;
Overwegende dat de in het kader van Verordening (EEG) nr. 3528/86
ingediende aanvragen om bijstand voor de intensieve en doorlopendebewaking als bedoeld in artikel 2, lid 1, alle nodige gegevens dienen tebevatten voor toetsing van de betrokken maatregelen aan de doel-stellingen en criteria van genoemde verordening; dat, om de behandeling
en de vergelijking van de aanvragen te vergemakkelijken, deze gegevens
op uniforme wijze moeten worden ingediend;
Overwegende dat de in deze verordening vervatte maatregelen in
overeenstemming zijn met het advies van het Permanent Comité voorbosbouw,
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Artikel 1
1. De Lid-Staten leggen een net van permanente waarnemingspunten
aan. Uiterlijk 30 juni 1994 moeten deze waarnemingspunten zijngeselecteerd en moet meer dan 50 % van de waarnemingspunten1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 2
(1) PB nr. L 326 van 21. 11. 1986, blz. 2.
(2) PB nr. L 217 van 31. 7. 1992, blz. 1.
(3) December 1990, Straatsburg.
(4) PB nr. L 161 van 10. 6. 1987, blz. 1.
(5) PB nr. L 97 van 15. 4. 1994, blz. 4.
▼B
ingericht zijn volgens de gemeenschappelijke methodiek voor de aanleg
van een net van permanente waarnemingspunten voor intensieve endoorlopende bewaking (zie bijlage I). De laatste waarnemingspunten
moeten 30 juni 1995 ingericht zijn. Uiterlijk op 15 december 1994 doen
de Lid-Staten aan de Commissie een overzicht toekomen van deselectiecriteria en een complete lijst van de geselecteerde waarnemings-punten met vermelding van basisgegevens zoals de ligging(lengtecoördinaat, breedtecoördinaat, hoogteligging) en de boomsoorten,
en verstrekken haar tevens de algemene gegevens over ieder ingericht
waarnemingspunt in de gestandaardiseerde vorm die is vastgesteld inbijlage VIIa.
2. Op de permanente waarnemingspunten wordt een intensieve en
doorlopende bewaking van het bosecosysteem uitgevoerd. Deze omvatde doorlopende inventarisatie van de toestand van de kronen, de
inventarisatie van de toestand van de bodem en van de naalden en
bladeren, de meting van de groei, de depositie en de meteorologischeparameters, de bemonstering en analyse van de bodemoplossing en debeoordeling van de bodemvegetatie, en zulks overeenkomstig objectievebemonsteringsmethoden en algemeen aanvaarde analysemethoden.
3. Vóór het einde van ieder jaar doen de lidstaten aan de Commissie
in een gestandaardiseerde vorm ten minste alle metingen toekomen diein de loop van het voorbije jaar op ieder permanent waarnemingspuntzijn verricht, zoals bepaald in bijlage VIIa, alsmede een rapport waarindie gegevens worden toegelicht, zoals bepaald in bijlage VIIb.Bovendien wordt aan de Commissie vóór 31 december van ieder jaar
een jaarlijks voortgangsrapport inzake de beoordeling en interpretatie
van de resultaten op nationaal niveau toegezonden, zoals bepaald inbijlage VIIb.
4. De technische bepalingen betreffende dit artikel zijn opgenomen in
de bijlagen III tot en met XI.
Artikel 3
Deze verordening treedt in werking op de derde dag volgende op die van
haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeen-
schappen .
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks
toepasselijk in elke Lid-Staat.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 3
▼M3
▼M2
▼M3
▼M4
▼B
▼M3
BIJLAGE I
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE AANLEG VAN EEN
NET VAN PERMANENTE WAARNEMINGSPUNTEN VOOR INTEN-
SIEVE EN DOORLOPENDE BEWAKING
(Artikel 2, lid 1, van Verordening (EEG)nr. 3528/86, zoals gewijzigd)
I. Algemene opmerkingen
De in artikel 2, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 3528/86, zoals
gewijzigd, vermelde actie heeft ten doel om in de lidstaten van de
Gemeenschap een net van permanente waarnemingspunten aan te leggen
en gegevens te verzamelen door intensieve en doorlopende bewaking.
De doelstellingen van de actie zijn:
— intensieve en doorlopende bewaking van bosecosystemen met
betrekking tot de schade als gevolg van luchtverontreiniging en
andere factoren die van invloed zijn op de toestand van het bos,
— verbetering van het inzicht in de oorzakelijke verbanden tussen
veranderingen in het bosecosysteem en de factoren die daarop van
invloed zijn, met name luchtverontreiniging, door op dezelfde
waarnemingspunten een aantal metingen uit te voeren en door de
bosecosystemen en hun componenten te bewaken,
— relevante informatie te verzamelen over de ontwikkeling van een
aantal bosecosystemen in de Gemeenschap.
II. Aanleg van het net van permanente waarnemingspunten
II.1.Keuze van de waarnemingspunten
De lidstaten hebben per 30 juni 1994 een voldoende aantal permanente
waarnemingspunten in hun land aangewezen. Sedertdien heeft een aantal
lidstaten zijn nationale programma van intensieve bewaking gecomple-
teerd door de aanwijzing van bijkomende waarnemingspunten. Het
aantal van deze waarnemingspunten is in principe beperkt tot 15 per
lidstaat, maar de lidstaten mogen er meer selecteren op voorwaarde dat
hun aantal niet méér bedraagt dan 20 % van het aantal nationale
waarnemingspunten dat deel uitmaakt van het communautaire roosternet
met vakken van 16 km bij 16 km (Verordening (EEG) nr. 1696/87).
De selectie van de waarnemingspunten is een zaak van de lidstaten, die
daarbij wel de volgende criteria moeten toepassen:
— de waarnemingspunten moeten zo gekozen worden dat de belang-
rijkste soorten in de bossen en de meest voorkomende
groeiomstandigheden in het betrokken land vertegenwoordigd zijn,
— de minimumgrootte van een waarnemingspunt is 0,25 ha horizontaal
gemeten,
— om de invloed van activiteiten in de omgeving van de waarnemings-
plaats te minimaliseren, dient een bufferzone rond het
waarnemingspunt aangeduid te worden. De breedte van deze
bufferzone is afhankelijk van het type en de leeftijd van het bos.
Indien het waarnemingspunt en de omgevende zone homogeen zijn
wat betreft boomhoogte en leeftijd, kan de breedte van de bufferzone
beperkt blijven tot 5 of 10 m. Indien het bosgebied waarin het
waarnemingspunt ligt, bestaat uit gemengde opstanden of heterogeen
is wat betreft soortensamenstelling of leeftijdsopbouw, dient de
bufferzone verbreed te worden tot vijfmaal de potentiële maximum-
hoogte van de bomen op het waarnemingspunt,
— aangezien het waarnemingspunt beschikbaar moet zijn voor lang-
durige bewaking, moeten de hoeken en/of grenzen duidelijk worden
aangegeven en moet iedere boom op het waarnemingspunt die in de
steekproef is opgenomen een permanent nummer krijgen,
— de waarnemingspunten moeten steeds gemakkelijk toegankelijk zijn
en er mogen geen beperkingen zijn wat betreft de toegang en de
beoordeling/bemonstering,
— er mogen geen verschillen zijn tussen het beheer op het waarne-
mingspunt, in de bufferzone en in het omringende bos (voorbeeld: de
beheersingrepen dienen vergelijkbaar te zijn en de verstoring als
gevolg van monitoring dient minimaal te zijn),
— rechtstreekse vervuiling door bekende plaatselijke verontreinigings-
bronnen dient vermeden te worden. De waarnemingspunten mogen
niet gelegen zijn in de onmiddellijke nabijheid van landbouw-1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 4
▼M3
bedrijven en evenmin dichtbij hoofdwegen of in de directe nabijheid
van vervuilende industrie,
— op of dichtbij het waarnemingspunt moeten voldoende bomen
beschikbaar zijn voor de beoordeling/bemonstering,
— het waarnemingspunt en de bufferzone dienen zo homogeen mogelijk
te zijn wat betreft soortensamenstelling, leeftijd van de bomen,
grootte van de bomen, bodemtype en helling,
— de waarnemingspunten dienen voldoende ver van de rand van het bos
te liggen.
Aanbevolen wordt om waarnemingspunten te kiezen die de laatste jaren
zijn bewaakt in het kader van Verordening (EEG) nr. 3528/86 of andere
programma's. Wanneer bijkomende waarnemingspunten moeten worden
geselecteerd, verdient het aanbeveling waarnemingspunten te kiezen die
identiek zijn met of in de nabijheid zijn gelegen van een van de
bestaande waarnemingspunten van het 16 km * 16 km-net van de
Gemeenschap en die zo gelegen zijn dat gegevens uit andere bronnen
(bijvoorbeeld weerstations) kunnen worden gebruikt.
II.2.Inrichting en beschrijving van het waarnemingspunt
De lidstaten hebben in 1994 de algemene gegevens en een gedetailleerde
beschrijving van ieder waarnemingspunt bij de Commissie ingediend.
De gedetailleerde beschrijving van ieder waarnemingspunt omvat de
exacte ligging van het waarnemingspunt, een schetskaart waarop de
permanente markering van de hoeken en/of grenzen van het waarne-
mingspunt is aangegeven, het aantal bomen op het waarnemingspunt
alsmede alle andere relevante permanente elementen op of nabij het
waarnemingspunt (bijvoorbeeld toegangswegen, rivieren). In de
toekomst dient ook de exacte ligging van de bemonsteringspunten
(bijvoorbeeld bodemputten) op deze kaart te worden aangegeven.
II.3.Definitie van een „sub-plot”
In principe moeten alle bomen op het waarnemingspunt worden
opgenomen in de steekproef voor evaluatie van de bomen (bijvoorbeeld
inventarisatie van de kronen, meting van de groei). Wanneer er veel
bomen op het waarnemingspunt staan (dichte opstanden), mag voor deze
inventarisaties een sub-plot worden gedefinieerd. De sub-plot moet bij de
inrichting van het waarnemingspunt groot genoeg zijn om betrouwbare
schattingen voor deze inventarisaties op te leveren gedurende ten minste
20 jaar en bij voorkeur voor de hele levensduur van de opstand.
Gedurende deze periode moeten in de sub-plot minstens 20 bomen
beschikbaar zijn.
II.4.Algemene gegevens over ieder waarnemingspunt
Tijdens de inrichting van de permanente waarnemingspunten voor
intensieve en doorlopende bewaking en bij de eerste inventarisaties
moeten over ieder waarnemingspunt onderstaande algemene gegevens
worden verzameld:
Inrichting Eerste inventarisatie
— Algemene geografische gegevens
Land, nummer waarnemingspunt, werkelijke
geografische lengte- en breedte-coördinaten
— Gegevens over de standplaats
Hoogteligging, oriëntatie, totale afmetingen
van het waarnemingspunt, aantal bomen op
het waarnemingspunt sub-plot (in voorko-
mend geval)
Beschikbaarheid van water voor de belang-
rijkste boomsoorten, humustype,
bodemeenheid (bij benadering)
— Gegevens over de opstand
Gemiddelde leeftijd van de dominante etage,
belangrijkste boomsoorten, aanwas (schat-
ting)
— Andere opmerkingen
Historische gegevens over het waarnemings-
punt, ander bewakingsstation in de nabijheid1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 5
▼M3
Ingeval extra waarnemingspunten worden ingericht om het nationale
programma van intensieve bewaking te completeren, zenden de lidstaten
de Commissie voor elk ingericht waarnemingspunt de bij de inrichting
verzamelde gegevens; dit dient te gebeuren in de vorm van een „data
file” (zie bijlage VIIa, formulier 1a) en rapporten (zie bijlage VIIa,
formulier 1b), en wel vóór het einde van het jaar waarin de (weder)-
inrichting plaatsvindt. Belangrijke gegevens die tijdens de periode van
intensieve bewaking worden verzameld, moeten jaarlijks worden
meegedeeld met gebruikmaking van de formulieren 1a en 1b in bijlage
VII. De overige gegevens moeten onmiddellijk na de eerste desbe-
treffende inventarisatie worden ingediend en verder wanneer dat nodig
is.
III. Vervanging van verloren gegane waarnemingspunten
III.1.Algemene opmerkingen
De selectie van de waarnemingspunten voor het intensievebewakings-
programma behoort tot de bevoegdheid van de lidstaten. Deze bijlage
bevat een aantal relevante selectiecriteria. De meeste lidstaten hebben
een eigen strategie ter bewaking van de nationale bosecosystemen
ontwikkeld, die gericht is op het verzamelen van informatie over de
belangrijkste boomsoorten en groeiomstandigheden.
Hoewel de waarnemingspunten dienden te worden gekozen met het oog
op de beschikbaarheid ervan voor langetermijnmonitoring, behoort een
voortijdige verdwijning, bijvoorbeeld ten gevolge van bosbrand, altijd tot
de mogelijkheden. In bepaalde gevallen kan nog een reeks ultieme
bemonsteringen worden uitgevoerd voordat alle bomen op het waarne-
mingspunt zijn verdwenen. In een volgende fase moet de strategie ten
aanzien van de selectiecriteria opnieuw worden bezien en moet worden
bepaald welke selectiecriteria zullen worden toegepast bij de keuze van
een nieuw waarnemingspunt.
III.2.Sluiting van een waarnemingspunt
De kans moet worden aangegrepen om bepaalde ultieme metingen en
beoordelingen uit te voeren. Indien zulks nog mogelijk is vóór de
(definitieve) vernietiging van het waarnemingspunt kan een (destruc-
tieve) bemonstering van de op het waarnemingspunt beoordeelde bomen
worden uitgevoerd. Na het vellen kan de precieze lengte van elke boom
worden gemeten, kunnen stamschijven worden gemaakt en kan een
precieze bemonstering van de bladeren of naalden worden uitgevoerd.
III.3.Strategie
De bewakingsstrategie van de meeste lidstaten omvat aspecten zoals de
omvang van het bosareaal, de bosecosystemen en de soorten en vaak ookde bodem, de meteorologische omstandigheden en de intensiteit van de
depositie. Wanneer een waarnemingspunt moet worden vervangen, dient
de gelegenheid te baat te worden genomen om de geldigheid van de
oorspronkelijke strategie opnieuw te bezien en te bepalen hoe de leemte
het beste kan worden opgevuld. In dit verband moet rekening worden
gehouden met het feit dat naast de oorspronkelijke inventarisaties
(toestand van de kronen, bodem, naalden en bladeren en groei) de
jongste jaren aanvullende inventarisaties aan het programma zijn
toegevoegd (depositie, meteorologie, bodemoplossing, bodemvegetatie,
teledetectie(
1)). Daarom verdient het aanbeveling rekening te houden
met de evolutie van het intensievebewakingsprogramma bij de keuze van
de locatie van vervangende waarnemingspunten.
Wellicht echter verdient het in het algemeen de voorkeur om nieuwe
waarnemingspunten in te richten in hetzelfde gebied en op plekken met
hetzelfde bodemtype, hetzelfde depositieniveauen dezelfde soorten-
combinatie als de verdwenen waarnemingspunten.
III.4.Ingebruikneming van een vervangend waarnemingspunt
Voor de selectie van nieuwe waarnemingspunten gelden dezelfde
selectiecriteria als voor de verloren gegane waarnemingspunten. Na de
inrichting van een nieuw waarnemingspunt moeten bepaalde inventari-
saties die volgens het vaste tijdschema eerst na langere tijd zouden1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 6
(1) De technische bijzonderheden betreffende de facultatieve toepassing van luchtfotografie
op de intensief bewaakte waarnemingspunten zijn vervat in de door de Commissie
uitgegeven handleiding inzake teledetectietoepassingen.
▼M3
worden verricht, zo spoedig mogelijk worden uitgevoerd (bijvoorbeeld
inventarisatie van de bodem, teledetectie). Aangezien de toestand van de
kronen en de naalden en bladeren jaarlijks of om de twee jaar wordt
geïnventariseerd, hoeft niet meteen na de inrichting een extra
inventarisatie van dit type te worden uitgevoerd. Ingeval de volgende
inventarisatie van de groei volgens het vaste tijdschema pas voor meer
dan drie jaar na de inrichting van het waarnemingspunt is gepland,
dienen onmiddellijk na de inrichting groeimetingen te worden uitge-
voerd.
III.5.Bijzondere aandachtspunten
Aan de vervangende waarnemingspunten wordt een nieuw nummer
toegekend. Ter gelegenheid van de volgende periodieke indiening van
gegevens stellen de lidstaten de Commissie in kennis van de redenen
voor de vervanging van waarnemingspunten, de resultaten van de
ultieme waarnemingen en metingen en de criteria die bij de selectie van
de nieuwe waarnemingspunten zijn toegepast.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 7
▼M3
BIJLAGE II
AANVRAAG OM FINANCIËLE BIJSTAND VAN DE GEMEENSCHAP
VOOR DE MAATREGELEN KRACHTENS ARTIKEL 2 VAN VERORDE-
NING (EEG)Nr. 3528/86, ZOALS GEWIJZIGD
De aanvragen om financiële bijstand moeten worden ingediend in de vorm die is
vastgesteld in bijlage A van Verordening (EEG) nr. 526/87 van de Commissie(1)
en moeten vergezeld gaan van een beknopt overzicht van de hieronder genoemde
gegevens en het ingevulde formulier 2a van deze bijlage.
Voor elke maatregel krachtens artikel 2 moeten de volgende gegevens worden
verstrekt:
1.Korte beschrijving van de maatregel
2.Aanvrager
Verband tussen de aanvrager en de maatregel.
3.Instantie waaraan de uitvoering van de maatregel is opgedragen
Aard en doel van de belangrijkste activiteiten van de instantie.
4.Gedetailleerde beschrijving van de maatregel
a) Voor maatregelen met betrekking tot de totstandbrenging of uitbreiding
van het net van permanente waarnemingspunten voor intensieve en
doorlopende bewaking:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. ligging en oppervlakte van de betrokken gebieden (+kaart);3. aantal permanente waarnemingspunten.
b) Voor maatregelen met betrekking tot de inventarisatie van de toestand van
de kronen op de permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. aantal waarnemingspunten waar de toestand van de kronen zal worden
beoordeeld (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de procedure voor de samenstelling van
de steekproef op het waarnemingspunt (aantal bomen, merktekens,
enz.);
4. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b).
c) Voor de maatregelen met betrekking tot de inventarisatie van de toestand
van de bodem op de permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de inventarisatie van de
toestand van de bodem zal worden uitgevoerd (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de op de waarnemingspunten toegepaste
bemonsteringstechniek (aantal monsters, beschrijving bodemprofiel,
enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrijving
van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om de
uitkomsten te kunnen vergeIijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden;
5. tijdschema voor uitvoering van de geplande maatregelen (formulier 2b).
d) Voor maatregelen met betrekking tot de bemonstering van de toestand van
naalden en bladeren op de waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de inventarisatie van de
toestand van naalden en/of bladeren zal worden uitgevoerd (formulier
2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de op de waarnemingspunten toegepaste
bemonsteringstechniek (aantal monsters, beschrijving, enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrijving
van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om de1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 8
(1) PB L 53 van 21.2.1987, blz. 14.
▼M3
uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b).
e) Voor maatregelen met betrekking tot de meting van de groei op de
permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de groeimetingen zullen
worden uitgevoerd (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de meettechnieken die op de waarne-
mingspunten worden toegepast (aantal metingen, beschrijving, enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en van de toe
te passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrij-
ving van calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om de
uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b).
f) Voor maatregelen met betrekking tot de meting van de depositie op de
permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de depositiemetingen
zullen worden uitgevoerd (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de meettechnieken die op de waarne-
mingspunten worden toegepast (aantal metingen, beschrijving, enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrijving
van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om de
uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b).
g) Voor maatregelen met betrekking tot de meteorologische metingen op de
permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de meteorologische
metingen zullen worden uitgevoerd (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de meettechnieken die op de waarne-
mingspunten worden toegepast (aantal metingen, beschrijving, enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrijving
van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om deuitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b).
h) Voor maatregelen met betrekking tot de metingen aan de bodemoplossing
op de permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de metingen aan de
bodemoplossing zullen worden uitgevoerd (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de meettechnieken die op de waarne-
mingspunten worden toegepast (aantal metingen, beschrijving, enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrijving
van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om de
uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b).
i) Voor maatregelen met betrekking tot de beoordeling van de bodemvege-
tatie op de permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 9
▼M3
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de bodemvegetatie zal
worden beoordeeld (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de bemonsteringstechnieken die op de
waarnemingspunten worden toegepast (aantal replicaten, beschrijving,
enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrijving
van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om de
uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b).
5.Kosten van de in punt 4, onder a) tot en met i), genoemde maatregelen
(formulier 2a)
1. Kosten voor de totstandbrenging of uitbreiding van het waarnemingsnet
(punt 4, onder a)):
1.1. Kosten per waarnemingspunt.
1.2. Totale kosten.1.3. Gevraagde bijstand van de Gemeenschap.
2. Kosten van de inventarisaties of metingen als bedoeld in punt 4, onder b)
tot en met i):
2.1. Kosten per waarnemingspunt.
2.2. Totale kosten.2.3. Gevraagde bijstand van de Gemeenschap.
3. Kosten van de analyse en evaluatie van de inventarisaties of metingen als
bedoeld in punt 4, onder b) tot en met i):
3.1. Kosten per waarnemingspunt.
3.2. Totale kosten.3.3. Gevraagde bijstand van de Gemeenschap.
4. Totale kosten van het project (totaal van 1.2, 2.2 en 3.2).
5. Totale gevraagde bijstand van de Gemeenschap (totaal van 1.3, 2.3 en 3.3).
6.De formulieren 2a en 2b invullen.
…
Datum en handtekening1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 10
▼M3
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 11
▼M3
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 12
▼B
BIJLAGE III
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE INVENTARISATIE
VAN DE TOESTAND VAN DE KROON VAN DE BOMEN OP DE
PERMANENTE WAARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De inventarisatie moet jaarlijks, te beginnen in 1994, worden uitgevoerd
op alle permanente waarnemingspunten.
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1.Keuze van de in de steekproef op te nemen bomen
In principe moeten alle predominante, dominante en codominante bomen
(Kraft: stamklassen 1 tot en met 3) in het proefvlak worden beoordeeld.
Als in het proefvlak veel bomen staan (bij voorbeeld dichte opstanden),
mag het aantal bomen in de steekproef voor de beoordeling van de kroon
worden verlaagd door een sub-plot aan te wijzen (zie bijlage I, punt II.3).
Als een sub-plot wordt aangewezen, moeten alle predominante,
dominante en codominante bomen (Kraft: stamklassen 1 tot en met 3)
worden beoordeeld.
In bepaalde gevallen kan worden toegestaan dat een andere objectieve
methode wordt gebruikt voor vermindering of selectie van het aantal in de
steekproef op te nemen bomen. Ieder jaar moeten dezelfde methoden
worden toegepast en bij iedere inventarisatie moeten minstens 20 bomen
worden beoordeeld.
II.2.Tijdstip van de beoordeling
De inventarisatie moet jaarlijks worden uitgevoerd na de vorming van
nieuwe naalden en bladeren en vóór het verkleuren van de bladeren in de
herfst.
II.3.Algemene gegevens
De te registreren gegevens betreffende het waarnemingspunt en de bomen
zijn:
— nummer van het waarnemingspunt;
— mate van blootstelling;— nummer van de boom;
— in voorkomend geval, melding van de verwijdering of het afsterven
van de boom;
— boomsoort;— sociologische klasse;
— mate van beschaduwing van de kroon;
— zichtbaarheid, en
datum van de beoordeling.
II.4.Beoordeling van de in de steekproef opgenomen bomen
1. Visuele beoordeling van naald- of bladverlies
De mate van naald- of bladverlies wordt geschat in trappen van 5 %
ten opzichte van een boom met een voor de plaatselijke omstandig-
heden volledig bladerdek.
Debomen worden op het moment van de beoordeling ingedeeld in met
trappen van 5 % oplopende naald- of bladverliesklassen.
Bomen met 95 % tot 100 % naald- of bladverlies die nog in leven zijn,
krijgen de score 99. De score 100 wordt alleen gebruikt voor dode
bomen.
2. Visuele beoordeling van de verkleuring
De bomen worden na observatie in verkleuringsklassen ingedeeld.
De verkleuringsklassen zijn:1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 13
▼M2
▼B
▼M2
▼B
▼B
Klasse VerkleuringIndicatief percentage
verkleurde naalden/
bladeren
0 geen of te verwaarlozen 0—10
1 lichte verkleuring 11—25
2 matige verkleuring 26—60
3 sterke verkleuring > 60
4 dood
3. Bijkomende parameters
De bijkomende parameters zijn:— schade als gevolg van gemakkelijk identificeerbare oorzaken
(insekten, schimmels, abiotische factoren, …),
— schadetype,— waarnemingen aan de boom op het waarnemingspunt.
II.5.Methoden
In het deel van de handleiding van ICP Forests betreffende de visuele
beoordeling van de toestand van de bomen op de waarnemingspunten
voor intensieve bewaking worden nadere aanwijzingen verstrekt ten
aanzien van de selectie van de bomen en de praktijk van de beoordeling.
Voorts bevat dat deel van de handleiding technische gegevens over de
beoordeling van de aanvullende parameters en over de manier waarop de
desbetreffende gegevens moeten worden gerapporteerd. Het verdient
aanbeveling deze technische aanwijzingen te volgen en de Commissie op
vrijwillige basis de resultaten van de beoordeling van de facultatief te
bepalen parameters conform de desbetreffende aanwijzingen in de
handleiding mee te delen.
►
M2II.6.◄►M1Toezending van gegevens
Voor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 3a
en 3b). ◄1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 14
▼M2
▼B
▼B
BIJLAGE IV
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE INVENTARISATIE
VAN DE TOESTAND VAN DE BOMEN OP DE PERMANENTE WAAR-
NEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De inventarisatie moet op alle permanente waarnemingspunten worden
uitgevoerd tussen begin 1994 en eind 1996. Gegevens met betrekking tot
de toestand van de bodem die vóór 1994, maar na 1 januari 1991 zijn
verzameld en geanalyseerd, kunnen eveneens worden gebruikt als de
hieronder beschreven methoden zijn toegepast. Op ieder waarnemings-
punt moet om de tien jaar een nieuwe inventarisatie worden uitgevoerd.
Deze bijlage is gebaseerd op de resultaten van het VN-ECE/ICP-Comité
van bodemdeskundigen voor de evaluatie en bewaking van de effecten
van luchtverontreiniging op bossen. Er wordt verwezen naar de in 1992
door deze groep van deskundigen opgestelde handleiding. Na twee
beoordelingsperioden zal worden bezien welke parameters voor de in de
latere jaren te nemen bodemmonsters moeten worden geanalyseerd.
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1.Keuze van de bemonsteringsplaats
De bodemmonsters moeten statistisch representatief zijn voor de
omstandigheden van het waarnemingspunt. De bodemmonsters worden
genomen in een profielkuil en/of door middel van boorkernen. Er dient
zorgvuldig te worden vermeden het wortelgestel van de bomen die deel
uitmaken van de steekproef, te verstoren.
II.2.Algemene gegevens
De volgende algemene gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— datum van de monsterneming en van de analyse.
II.3.Pedologische en fysische karakterisering van de waarnemingspunten
Voor ieder waarnemingspunt moet een pedologische karakterisering
worden opgesteld. Het verdient aanbeveling de profielbeschrijving op te
stellen voor de bufferzone, overeenkomstig de richtlijnen van de FAO
(FAO Guidelines for Soil Description, 3rd edition (Revised), Rome
1990). Er dient voor te worden gezorgd dat de beschrijving van het
bodemprofiel gebaseerd is op een voor het bemonsterde terrein
representatieve plaats. Met het oog op de berekening van het totale
nutriëntengehalte verdient het de voorkeur de schijnbare dichtheid van
een gedroogd onverstoord bodemmonster („dry bulk density”) te bepalen.
Als deze dichtheid niet wordt bepaald, dient een redelijke schatting van
deze parameter te worden gemaakt. De korrelgroottesamenstelling van de
bodem moet worden bepaald. De fractiegrenzen zijn: > 2 µm, 2-63 µm,
63-2000 µm (FAO). Als 50 µm wordt gebruikt als grens tussen silt en
zand, moet naar de 63 µm-grens worden omgerekend.
II.4.Bemonsteringsmethode
De bodemmonsters worden volgens diepte of volgens horizont genomen.
Voor elke bemonsterde laag of horizont wordt minstens een representatief
samengesteld monster of worden een reeks monsters genomen; die datum
van de monsterneming wordt geregistreerd, alsmede — in voorkomendgeval — hoeveel afzonderlijke monsters er in ieder samengesteld monster
zijn verwerkt.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 15
▼B
De organische lagen (O- en H-)(1) worden afzonderlijk bemonsterd.
Indien met een vast diepte-interval wordt gewerkt, moeten de volgende
lagen worden onderscheiden:
— 0-10 cm (het verdient de voorkeur de laag tussen 0 en 5 cm en die
tussen 5 en 10 cm afzonderlijk te bemonsteren),
— 10-20 cm,
— 20-40 cm,
— 40-80 cm.
II.5.Transport, opslag en voorbehandeling
De monsters worden op zodanige wijze vervoerd en opgeslagen dat
chemische veranderingen tot een minimum worden beperkt. Transport en
opslag (met inbegrip van eventuele wachttijden) worden geprotocolleerd.
In voorkomend geval worden problemen met en afwijkingen ten opzichte
van deze werkwijze gedetailleerd gerapporteerd. Om vergelijking met de
resultaten van toekomstige bemonstering (bij voorbeeld na tien jaar)mogelijk te maken, verdient het aanbeveling een deel van elk monster in
een bodembank te deponeren. Voordat de monsters worden geanalyseerd,
is een voorbehandeling noodzakelijk. Grotere fracties (> 2 mm) worden
verwijderd; de monsters worden gedroogd (bij ten hoogste 40 ºC) en
vervolgens vermalen of gezeefd.
II.6.Analysemethoden
In de door het Comité van bodemdeskundigen van ICP-Forestsopgestelde
„Manual on methodologies of forest soil sampling and analysis” zijn de
erkende methoden ter bepaling van de diverse bodemparameters
beschreven. Bij voorkeur dienen deze erkende methoden te worden
gevolgd. Indien andere (nationale) methoden worden toegepast, dient bij
de rapportage van de resultaten van de analyses ook uitvoerig te worden
ingegaan op het probleem van de vergelijkbaarheid. Bij de inventarisatie
van de toestand van de bosbodem wordt een onderscheid gemaakt tussen
verplicht en facultatief te bepalen parameters (zie onderstaande lijst).
Verplichte en faculatieve parameters en bijbehorende erkende analyse-
methoden:
Parameters Eenheden H/O Min Erkende methodeOpmer-
kingen
pH (CaCl2) Verplicht Verplicht Labex 8703-01-1-1
and ISO/TC190/
SC3/GT8
OrgC (g/kg) Verplicht Verplicht Droge verbranding
N (g/kg) Verplicht Verplicht Droge verbranding
P (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met
koningswater
K (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met
koningswater
Ca (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met
koningswater
Mg (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met
koningswater1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 16
(1) Het VN-ECE/ICP-Comité van bodemdeskundigen heeft beslist de definities over te
nemen die in de in 1990 gepubliceerde FAO-richtlijnen voor de beschrijving van bodemsworden gebruikt. De definities van de organische (O- en H-)horizonten luiden als volgt:
H-horizonten of -lagen: lagen van overwegend organisch materiaal, ontstaan door de
opeenhoping van onverteerd of gedeeltelijk verteerd organisch materiaal ter hoogte vanhet al dan niet onder water gelegen bodemoppervlak. H-horizonten zijn per definitiegedurende langere periodes met water verzadigd of waren met water verzadigd vóór zijkunstmatig werden gedraineerd. Een H-horizont ligt bovenop een minerale bodem, dan
wel op een zekere (variabele) diepte indien hij overdekt is geworden.
O-horizonten of -lagen: lagen van overwegend organisch materiaal, met name onverteerdof gedeeltelijk verteerd strooisel zoals bladeren, naalden, takjes, mos en korstmos diezich aan de oppervlakte hebben opgehoopt; zij worden zowel boven minerale als bovenorganische bodem aangetroffen. O-horizonten blijven niet gedurende langere tijd met
water verzadigd. De minerale fractie van het materiaal vertegenwoordigt slechts een
miniem percentage van het volume en doorgaans veel minder dan de helft van de massa.Een O-horizont ligt aan de oppervlakte, dan wel op een zekere (variabele) diepte indienhij overdekt is geworden. Een horizont gevormd door aanrijking van de mineraleondergrond met ingespoeld organisch materiaal is géén O-horizont, ook al bevatten
sommige op deze wijze ontstane horizonten veel organisch materiaal.
▼B
Parameters Eenheden H/O Min Erkende methodeOpmer-
kingen
Org.laag (kg/m2) Verplicht Droge dichtheid
(bepaald met de
steekringmethode
CaCO3(g/kg) Facultatief Verplicht AFNOR X 31-105 als pH
(CaCl2)> 6
Exchangeable
acidity (Ac-Exc)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Titratie
Base cations
exchangeable
(BCE)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Extractie met BaCl2
Acid cations
exchangeable
(ACE)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Extractie met BaCl2
Cation exchange
capacity (CEC)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Bascomb
Base Saturation
(BaseSat)(%) Facultatief Verplicht Labex L8703-26-1-1
Na (mg/kg) Fe Facultatief Extractie met
koningswater
Al (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Fe (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Cr (mg/kg) Facultatief Extractie met
koningswater
Ni (mg/kg) Facultatief Extractie met
koningswater
Mn (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Zn (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Cu (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Pb (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Cd (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Hg (mg/kg) Facultatief Extractie met
koningswater
S (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
pH (H2O) Facultatief Facultatief pH-elektrode
Electric Conduc-
tivity (EC)(mS/m) Facultatief Facultatief EC-meter
Het staat de Lid-Staten vrij alle facultatieve parameters of slechts enkele
daarvan, maar ook om nog aanvullende parameters te analyseren.
II.7.Toezending van gegevens
Voor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 4a,
4b en 4c).1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 17
▼B
BIJLAGE V
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE BEMONSTERING
VAN NAALDEN EN BLADEREN OP DE PERMANENTE WAARNE-
MINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De bemonstering moet worden uitgevoerd op alle permanente waarne-
mingspunten. De eerste gemeenschappelijke bemonstering moet
uitgevoerd zijn vóór de zomer van 1996. Hoewel aanbevolen wordt de
bemonstering uit te voeren in de zomer van 1995 en de aansluitende
winter van 1995/1996, kan worden toegestaan de bemonstering over twee
jaar te spreiden. De bemonstering moet op ieder waarnemingspunt om de
twee jaar worden herhaald. Onderstaande technische details zijn
gebaseerd op de resultaten van het Comité van deskundigen voor blad-
en naaldanalyse van ICP (Expert Panel for Foliar Analysis of ICP
Forests). Er wordt verwezen naar de door deze groep van deskundigen
opgestelde handleiding (1993).
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1.Keuze van het tijdstip van bemonstering
Bladverliezende soorten (inclusief de lork) moeten worden bemonsterd
als de nieuwe bladeren volledig tot ontwikkeling zijn gekomen en vóór
het vergelen en afsterven van de bladeren in de herfst is begonnen.
Altijdgroene soorten moeten worden bemonsterd tijdens de rustperiode.
De Lid-Staten wordt gevraagd om voor elke regio, en per regio
afzonderlijk voor de vlakten en de berggebieden, de voor de bemonstering
en de analyse van de diverse soorten meeste geschikte periode vast te
stellen en zich daaraan te houden.
II.2.Keuze van de bomen
Om de twee jaar wordt een blad-/naaldmonster genomen van ten minste
vijf bomen van elk van de belangrijkste soorten in het proefvlak.
Het aantal bomen voor de bemonstering wordt zo gekozen dat
— deze bomen andere zijn dan die waarvan de kroon wordt beoordeeld,
ten einde te voorkomen dat herhaald onderzoek blad- of naaldverlies
tot gevolg heeft;
— als de vitaliteit uitsluitend wordt beoordeeld voor bomen in een sub-
plot, voor het nemen van de blad- of naaldmonsters bomen moeten
worden gebruikt uit het resterende gedeelte van het totale proefvlak.
Als er geen sub-plot is aangeduid, moeten de bomen voor de blad- of
naaldmonsters worden gekozen uit bomen in de bufferzone. In dit
geval moeten de in de bufferzone gekozen bomen voor de naald- of
bladmonsters worden voorzien van een speciaal nummer (zie bijlage
VII);
— alleen predominante en dominante bomen (bossen met gesloten
kroonlaag) of bomen waarvan de lengte niet meer dan 20 % afwijkt
van de gemiddelde boomhoogte in de opstand (bos met open
kroonlaag) worden gebruikt;
— de bomen in de nabijheid staan van de plaatsen waar bodemmonsters
voor analyse zijn genomen; er moet echter voor worden gezorgd dat
geen bomen worden bemonsterd waarvan het hoofdwortelgestel bij de
bodembemonstering is beschadigd;
— de bomen respresentatief zijn voor het gemiddelde blad-/naaldverlies
in het proefvlak (gemiddeld blad-/naaldverlies + 5 %);
— de bomen representatief zijn voor de gezondheidstoestand (mate van
aantasting) van de bomen in het proefvlak.
De blad- en naaldmonsters moeten in de loop van de jaren van dezelfde
bomen worden genomen; de bomen moeten worden genummerd. Voor
soorten met smalle kronen en te weinig naalden (of bladeren) per jaar, is
het toegestaan (doch niet aanbevolen) afwisselend een monster te nemen
uit twee groepen van vijf bomen, als dat nodig is om schade aan de
bemonsterde bomen te voorkomen. Elk van deze twee groepen bomen
moet voldoen aan bovengenoemde voorwaarden.
De blad- en naaldmonsters moeten alleen worden genomen van de
belangrijkste boomsoorten in de Gemeenschap (zie bijlage VII, punt 15).1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 18
▼B
Vande bomen waarvan de blad- of naaldmonsters worden genomen, moet
de toestand van de kroon worden beoordeeld (zie bijlage III); deze bomen
moeten worden aangeduid met bestaande of speciale nummers.
II.3.Algemene gegevens
De volgende gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— datum van bemonstering en van analyse,
— boomsoort.
II.4.Keuze en grootte van de blad- en naaldmonsters
De bomen in het proefvlak kunnen niet worden geveld. Dit heeft
consequenties voor de manier van bemonsteren van de naalden of
bladeren. Het is belangrijk dat de bemonsterde naalden of bladeren in het
volle licht tot ontwikkeling zijn gekomen. In het algemeen geldt dat de
minerale-voedingstoestand van altijdgroene soorten het best kan worden
beoordeeld aan de hand van de in het lopende jaar gevormde naalden of
bladeren, maar dat het voor een aantal elementen interessant kan zijn om
het gehalte in oudere naalden te vergelijken met dat in de naalden van het
lopende jaar.
De bladeren of naalden van het monster moeten in het bovenste derde van
de kroon worden verzameld, maar mogen bij naaldbomen niet afkomstig
zijn van de allereerste naaldkransen; in opstanden waar de opeenvolgende
naaldkransen duidelijk kunnen worden herkend, verdient het aanbeveling
de naaldmonsters te nemen tussen de zevende en de vijftiende naaldkrans.
Voor bladverliezende soorten worden de in het lopende jaar gevormde
bladeren of naalden bemonsterd.
Voor altijdgroene soorten verdient het aanbeveling zowel de in de loop
van het jaar gevormde als de één jaar oude naalden of bladeren te
bemonsteren.
Er moeten met zorg bladeren of naalden worden geselecteerd die volledig
tot ontwikkeling zijn gekomen; dit geldt voor alle soorten, maar in het
bijzonder voor die waarbij per vegetatieperiode meer dan één groeischeut
wordt geproduceerd (bij voorbeeld Pinus halepensis, Pseudotsuga
menziesii, Eucalyptus sp., Quercus sp.). Bij Larix sp. en Cedrus sp.
moeten de naalden worden verzameld op de korte twijgen van het vorige
jaar.
In het algemeen moet het monster zo worden samengesteld dat de bomen
daarin representatief zijn voor alle oriëntaties in de opstand. Zo nodig
mag opde bomen in de steekproef telkens meer dan één oriëntatie worden
bemonsterd. Op plekken waar één bepaalde oriëntatie duidelijk overweegt
(bij voorbeeld op steile hellingen of waar harde wind uit één windrichting
domineert) hoeft slechts één enkele oriëntatie, maar wel steeds dezelfde,
te worden bemonsterd. In dergelijke gevallen dient,deze oriëntatie te
worden opgegeven.
Voor de analyse van de belangrijkste elementen en van Fe, Mn, Zn, Cu
wordt per bemonsterde leeftijdscategorie bij voorkeur 30 gram verse
naalden of bladeren gebruikt.
Het staat de Lid-Staten vrij een grotere hoeveelheid naalden c.q. bladeren
in te zamelen, hetzij omdat de gebruikte analysetechnieken dit mogelijk
maken, hetzij met het oog het bewaren van monsters voor later
onderzoek.
II.5.Wijze van bemonstering
Aangezien de bomen niet kunnen worden geveld, mag elke met de aard
en grootte van de opstand verenigbare bemonsteringstechniek worden
gebruikt, op voorwaarde dat deze niet resulteert in contaminatie van het
monster, de bomen geen aanzienlijke schade toebrengt en geen risico's
inhoudt voor het bemonsteringsteam.
II.6.Voorbehandeling van de monsters voordat deze ter analyse naar de
laboratoria worden verstuurd
Er worden minstens vijf bomen van ieder van de belangrijkste soorten in
het proefvlak bemonsterd; de vijf monsters worden in afzonderlijke
zakken verzameld en bewaard; voor de analyse wordt een samengesteld
monster gemaakt door gelijke hoeveelheden van elk van de vijf monsters
te mengen (als de monsters van de vijf bomen afzonderlijk worden
geanalyseerd, wordt voor ieder element de gemiddelde waarde berekend).1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 19
▼B
Bij loofbomen kan het wenselijk zijn de bladeren van de twijgen (en bij
bepaalde soorten met samengestelde bladeren zelfs de blaadjes van de
bladspillen) af te halen, maar voor de naalden van coniferen hoeft dit niet.
Jaarscheuten en een jaar oude twijgen worden in afzonderlijke
zakkenverzameld. Het is wenselijk daartoe geperforeerde HDPE-zakken
(polyetheen van hoge densiteit) te gebruiken. De monsters worden zo
mogelijk in een schone ruimte gedroogd en op een koele plek bewaard in
geperforeerde polyetheenzakken.
Elk monster moet zorgvuldig worden geëtiketteerd (bos, nummer van het
waarnemingspunt, soort, leeftijdsklasse van de naalden, enz.), voordat het
ter analyse naar het laboratorium wordt verzonden. Deze gegevens
moeten op de buitenkant van de zak worden aangebracht (hetzij in
onuitwisbare inkt rechtstreeks op de zak, hetzij op een aan de zak gehecht
etiket). Bij voorkeur worden deze gegevens ook in onuitwisbare inkt
geregistreerd op een papieren label dat in de zak wordt gestopt. Dit label
wordt dichtgevouwen om te voorkomen dat de inkt de naalden of
bladeren zoucontamineren.
II.7.Bewerkingen vóór de analyse
Voor de intensieve en doorlopende bewaking van de permanente
waarnemingspunten en van de jaarscheuten is het wenselijk dat de massa
van 100 bladeren of 1 000 naalden, en de massa van de jaarscheuten
worden bepaald.
De bladstelen hoeven niet te worden verwijderd, maar het kan wenselijk
zijn de blaadjes van samengestelde bladeren van de bladspil af te halen
als dit nog niet is gebeurd bij de bemonstering. Om contaminatie te
voorkomen, gebruikt men geen plastic handschoenen met poeder.
De monsters hoeven niet systematisch te worden gewassen; wel kan dit
wenselijk zijn in de nabijheid van de zee en in streken waar de lucht sterk
verontreinigd is. De monsters worden gewassen in zuiver water zonder
additieven.
De monsters worden gedurende ten minste 24 uur in een oven gedroogd
bij een temperatuur van ten hoogste 80 ºC. Bij het losmaken van de
naalden worden dezelfde voorzorgen genomen als bij het losmaken van
de blaadjes van samengestelde bladeren.
De gedroogde monsters worden vermalen tot een fijn en zo homogeen
mogelijk poeder. Onvermijdelijk zullen er, afhankelijk van de boomsoort,
toch ook nog enkele vezels overblijven; dit is geen groot bezwaar als de
vezels klein zijn en het poeder zorgvuldig wordt gemengd vóór de
deelmonsters worden geanalyseerd. Bij de bepaling van Mn, Fe, Cu, Cd,
Al en Pb moet ervoor worden gezorgd dat de vijzel de monsters nietcontamineert. Devijzel kan worden getest door gedroogde cellulosevezels
te vermalen en de cellulose voor en na het malen op deze elementen te
onderzoeken.
II.8.Chemische analyses
Van elk element wordt alleen het totaalgehalte bepaald.
In het door het Foliar Expert Panel van ICP-Forests opgestelde „Manual
on methodologies for leaf and needle sampling and analyses” (1993)
worden indicatieve methoden voor de analyse van de verschillende
parameters beschreven. Het is ieder land toegestaan de eigen nationale
methoden te gebruiken. Wel dient het totaalgehalte van elk element dat is
gemeten met deze nationale methoden te worden vergeleken met de voor
de standaard-referentiemonsters gecertificeerde waarde.
Voor het onderzoek naar de chemische samenstelling van naalden en
bladeren wordt een onderscheid gemaakt tussen verplicht en facultatief te
bepalen parameters (zie onderstaande lijst).
Parameters:
Verplicht te bepalen parameters Facultatief te bepalen parameters
N
S
P
Ca
Mg
KNa
Zn
Mn
Fe
Cu
Pb
Al
B1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 20
▼B
Het staat de Lid-Staten vrij alle facultatieve parameters of slechts enkele
daarvan, maar ook om nog aanvullende parameters te analyseren.
II.9.Toezending van gegevens
Voor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 5a,
5b en 5c).1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 21
▼B
BIJLAGE VI
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR GROEIMETINGEN OP
DE PERMANENTE WAARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De eerste meting moet op alle permanente waarnemingspunten worden
uitgevoerd in de periode van 1994 tot en met 1996.
De meting van de groeiparameters omvat:
— periodieke meting van parameters betreffende de bomen,
— (facultatief) jaarringanalyse met gebruikmaking van boorkernen en
stamschijven.
Deperiodieke meting moet opieder waarnemingspunt worden herhaald in
de rustperiode 1999-2000 en vervolgens om de vijf jaar. Boorkernen voor
groeianalyse en stamschijven kunnen eenmaal worden verzameld, bij
voorkeur bij de inrichting van het waarnemingspunt of kort daarna.
Onderstaande technische details zijn gebaseerd op de resultaten van het
„Expert Panel on Increment of ICP Forests”. Er wordt verwezen naar de
door deze groep van deskundigen opgestelde handleiding. De hierna
beschreven methoden zijn niet geschikt voor maquis en soortgelijke
vegetatie.
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1.Tijdstip van de metingen
De metingen moeten worden uitgevoerd tijdens de rustperiode.
II.2.Keuze van de in de steekproef op te nemen bomen
In principe moeten de waarnemingen worden uitgevoerd voor alle bomen
op het waarnemingspunt. Als er op het waarnemingspunt veel bomen
staan (bij voorbeeld dichte opstanden), kan het nodig zijn een sub-plot
aan te wijzen voor de beoordeling van de bomen (bij voorbeeld
beoordeling van de kroon en van de groei). In dit geval moeten de
waarnemingen worden uitgevoerd voor de bomen in het sub-plot. Het
sub-plot moet bij de inventarisatie groot genoeg zijn om betrouwbare
schattingen te kunnen maken van de aanwas van de opstand over de hele
periode waarin de afmetingen worden uitgevoerd. De exacte afmetingen
van het sub-plot moeten worden bepaald en genoteerd.
II.3.Methoden
Periodieke metingenOm de vijf jaar worden alle bomen op het waarnemingspunt (in het sub-
plot) gemeten.
Analyse van de jaarringen (boorkernen voor analyse van de groei en
stamschijf)
Omdat het nemen van boorkernen van invloed kan zijn op de andere
metingen moeten deze boorkernen worden genomen bij bomen buiten het
proefvlak. Omdat voor het verzamelen van boomschijven de bomen
moeten worden geveld, moeten daarvoor bomen worden gekozen die zich
op een zodanige afstand van het waarnemingspunt bevinden dat het
verwijderen van deze bomen geen effect heeft voor de op het
waarnemingspunt te bewaken bomen. Tevens moeten de bomen waarvan
boorkernen worden genomen of die worden geveld voor het verzamelen
van stamschijven, representatief zijn voor de bomen op het waarne-
mingspunt. Voor deze bemonsteringen dient in de mate het mogelijke
gebruik te worden gemaakt van bomen die zijn geveld bij gewone
beheerswerkzaamheden.
II.4.Algemene gegevens
De volgende gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— datum van de bemonstering en van de analyse,
— nummer van de boom.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 22
▼B
II.5.Te bepalen parameters
Verplicht te bepalen parameters Facultatief te bepalen parameters
Periodieke metingen Boomsoort
Diameter op borsthoogte
Gegevens over beheerswerk-
zaamhedenSchorsdikte
Totale boomhoogte
KroondiepteKroonbreedte
Volumeschattingen
Jaarringanalyse Jaarringbreedte
Vijfjaarlijkse gegevens over de
diameter van de boom, zonder
schors
Grondvlak en volumeschattingen
Het staat de Lid-Staten vrij alle facultatieve parameters of slechts enkele
daarvan, maar ook om nog aanvullende parameters te analyseren.
De Lid-Staten mogen hun eigen nationale methodiek gebruiken. Voor
suggesties inzake de methodiek en voor details over de meetprocedures
zij verwezen naar het „Submanual on Increment” van het betrokken
Comité van deskundigen van „ICP Forests”.
II.6.Toezending van gegevens
Voor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 6a,
6b, 6c en 6d).1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 23
▼B
BIJLAGE VII
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE MEDEDELING
VAN DE RESULTATEN VAN DE BEWAKING OP PERMANENTE
WAARNEMINGSPUNTEN EN VOOR DE INTERPRETATIE
I. Algemene opmerkingen
Het net van permanente registratiepunten wordt opgezet om gedetail-
leerde gegevens te verzamelen over de ontwikkeling van de
bosecosystemen in de Gemeenschap en een correlatie te vinden tussen
de veranderingen in de milieufactoren, met name de luchtverontreiniging,
en de reacties daarop van bosecosystemen.
Dit doel kan alleen worden bereikt door evaluatie van de resultaten per
waarnemingspunt. Bij vergelijkingen, op het niveau van de regio of het
niveauvan de Gemeenschap, van de u itkomsten op de verschillende
permanente waarnemingspunten zal de grootste voorzichtigheid geboden
zijn.
Aanbevolen wordt de gevalideerde gegevens van iedere inventarisatie (of
van een voltooid gedeelte van de inventarisatie) zo spoedig mogelijk aan
de Commissie toe te zenden in de deze bijlage vermelde gestandaardi-
seerde vorm.
De Lid-Staten zenden de Commissie voor elk permanent waarnemings-
punt de bij de verschillende tussen 1991 en 1996 uitgevoerde
inventarisaties verzamelde gegevens en verstrekken tevens een inter-
pretatie van de gegevens per waarnemingspunt.
Uiterlijk 31 december 1996 dienen alle gegevens en de nationale
interpretatie voor verdere evaluatie in een gestandaardiseerde vorm in het
bezit te zijn van de Commissie.
De gevalideerde gegevens over de inventarisaties na 1996, dienen steeds
aan het einde van de betrokken vijfjaarlijkse inventarisatieperiode (bij
voorbeeld 31 december 2001, 2006, enz.) in het bezit te zijn van de
Commissie.
In deze bijlage wordt toegelicht hoe de inventarisatiegegevens en de
interpretatie van die gegevens moeten worden ingediend.
II. Algemene technische informatie voor het indienen van de gegevens
II.1.Vereisten inzake hardware
Als informatiedrager is de 3,5 ″diskette (DSDD of HD) gekozen. Deze
goedkope en duurzame diskette is inmiddels een wereldwijde standaard.
Er dienen diskettes van goede kwaliteit te worden gebruikt.
II.2.Vereisten inzake software
De diskettes moeten in de juiste dichtheid (DSDD = lage dichtheid en
HD = hoge dichtheid) worden geformateerd onder DOS 2.1 of hoger en
dienen 100 % IBM-compatibel te zijn. In de gegevensbestanden mag
uitsluitend de ASCII-tekenset worden gebruikt.
II.3.Gegevensbestanden
Elke diskette (of reeks diskettes) dient „plot files”-files met beknopte
informatie over de waarnemingspunten — en „data files”-files met de
uitkomsten van de inventarisatie — te omvatten. Richtlijnen inzake de
naamgeving en de organisatie van deze bestanden worden verstrekt in
bijlage VIIa.
II.4.Modeldiskette
Ter illustratie van structuur en inhoud van de bestanden wordt op verzoek
een diskette met voorbeeldbestanden toegestuurd.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 24
▼B
BIJLAGE VIIa
DIGITALE INDIENING VAN DE GEGEVENS PER PERMANENT
WAARNEMINGSPUNT
Naamgeving per inventarisatie
In de voorgaande bijlagen zijn de inventarisaties in detail beschreven. Na de
beoordeling, bemonstering/analyse, validering en evaluatie, moeten de gegevens
in standaardformaat bij de Commissie worden ingediend. In deze bijlage wordt
voor iedere „inventarisatie” het standaardformaat gedefinieerd.
Voor iedere inventarisatie moeten de gevalideerde gegevens worden ingediend in
een of meer bestanden van standaardformaat.
Inventarisatie Bijlage Frequentie Bestandsnaam
Inrichting proef-
vlakI Eenmalig XXGENER.PLT
Toestand kroon III Jaarlijks XX1995.PLT, XX1995.TRE
Toestand bodem IV 5- of 10-
jaarlijksXX1995.PLS, XX1995.SOM, XX1995.SOO
Naalden en
bladerenV 2-jaarlijks XX1995.PLF, XX1995.FOM, XX1995.FOO
Groei VI 5-jaarlijks XX1995.PLI,XX1995.IPM, XX1995.IRA, XX1995.IEVDepositie VIII Doorlo-
pendXX1995.PLD, XX1995.DEM, XX1995.DEO,
XX1995.DEA
Meteorologie IX Doorlo-
pendXX1995.PLM, XX1995.MEM, XX1995.MEC, Formulier
8d, XX1995.MEO en XX1995.MED
Bodemoplossing X Doorlo-
pendXX1996.PSS, XX1996.SSM, XX1996.SSO
Bodemvegetatie XI Vijfjaar-
lijksXX1996, PLV, XX1996, VEM
Iedere bestandsnaam bestaat uit een landencode van twee letters (de letters XX in
de voorbeeldlijst), gevolgd door het jaar van de inventarisatie (in het voorbeeld
1996) of door de letters GENER wanneer de gegevens slechts eenmaal worden
verstrekt, met daarna een punt (.) en een drielettercode. Deze drielettercode
bestaat voor „plot files” (gegevensbestanden betreffende de waarnemingspunten)
uit de letters PL (of de letter P) en de eerste letter(s) van de geïnventariseerde
parameter: „Soil” (bodem), „Foliage” (naalden en bladeren), „Increment” (groei),
„Deposition” (depositie), „Meteorology” (meteorologie), „Soil Solution” (bodem-
oplossing) en „Ground Vegetation” (bodemvegetatie). De drielettercode voor de
„data files” (gegevensbestanden met de individuele waarnemingen) bestaat uit
twee (of één) letter(s) voor „Soil”, „Foliage”, „Increment”, „Deposition”,„Meteorology”, „Soil Solution” of „Ground Vegetation” en één (of twee)
letter(s) waarmee wordt aangegeven of het gaat om „Mandatory” (verplicht mee
te delen) of „Optional” (facultatief mee te delen) gegevens of om een gedeelte
van de inventarisatie van de groei („Evaluation”) of de depositie („Air”).1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 25
▼M1
▼M2
▼M3
▼M3
Formulier 1a
XXGENER.PLT
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (in te vullen bij de inrichting daarvan) (zie bijlage I)
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 26
▼B
Formulier 1b
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 27
▼M2
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 28
▼M2
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 29
▼B
Formulier 4a
XX1993.PLS
Inhoudvanhetgegevensbestandbetreffendedewaarnemingspunten(verkorteversie)tegebruikenincombinatiemetdeinventarisatie
van de toestand van de bosbodem) (zie bijlage IV)
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 30
▼B
Formulier 4b
XX1993.SOM
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de bodemmonsters (verplicht te bepalen parameters)
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 31
Formulier 4c
XX1993.SOO
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de bodemmonsters (facultatief te bepalen parameters)
▼B1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 32▼B
▼B1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 33
▼B
Formulier 5a
XX1993.PLF
Inhoudvanhetgegevensbestand betreffende dewaarnemingspunten(verkorte versie)(tegebruiken incombinatie metdechemische
analyse van naalden en bladeren (zie bijlage III)
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 34
▼M3
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 35
▼B
Formulier 5c
XX1993.FOO
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de chemische analyse van naalden en bladeren (facultatief te bepalen parameters)
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 36
▼B
Formulier 6a
XX1993.PLI
Inhoud van het gegevensbestand betreffende groeimetingen (verkorte versie) (zie bijlage VI)
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 37
▼B
Formulier 6b
XX1993.IPM
Inhoud gegevensbestand betreffende groeimetingen - periodieke metingen
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 38
Formulier 6c
XX1993.IRA
Inhoud van het gegevensbestand betreffende groeimetingen - jaarringanalyse en stamschijfanalyse (facultatief)
▼B1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 39
Formulier 6d
XX1993.IEV
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de gevalideerde gegevens over de aanwas (facultatief)
▼B1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 40
▼M1
Formulier 7a
XX1995.PLD
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (verkorte versie) te gebruiken in combinatie met de
depositiemetingen
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 41
Formulier 7b
XX1995.DEM
Inhoud van het gegevensbestand met de depositiemetingen (verplicht te bepalen parameters)
▼M11994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 42
▼M11994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 43
Formulier 7c
XX1995.DEO
Inhoud van het gegevensbestand met depositiemetingen (facultatief te bepalen parameters)
▼M11994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 44
▼M11994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 45
▼M1
Formulier 7d
XX1995.DEA
Inhoud van het gegevensbestand met metingen van de concentratie in de lucht (facultatief te bepalen parameters)
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 46
▼M3
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 47
▼M3
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 48
▼M3
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 49
▼M2
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 50
▼M2
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 51
▼M2
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 52
▼M3
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 53
▼M3
1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 54
▼B
LIJST VAN CODES VOOR DE AAN DE COMMISSIE TE
VERSTREKKEN GEGEVENS BESTANDEN BETREFFENDE DE
PERMANENTE WAARNEMINGSPUNTEN
De Lid-Staten dienen bij het verstrekken van de gegevens aan de Commissie de
onderstaande instructies en codes te volgen:
Gegevens over de waarnemingspunten(1)Land
01: France
02: België — Belgique03: Nederland04: Deutschland05: Italia06: United Kingdom07: Ireland08: Danmark09: Ellas10: Portugal11: España12: Luxembourg
13: Sverige
14: Österreich15: Suomi-Finland
(2)Nummer van het waarnemingspunt
Het nummer van het waarnemingspunt is het individuele nummer dat bij
de selectie of de inrichting aan het waarnemingspunt voor permanente
bewaking is toegekend.
(3)Datum van de opname, inventarisatie of analyse
De data worden geregistreerd in de volgende vorm (voorbeeld):
Dag Maand Jaar
08 09 94
(4)Breedte- en lengtecoördinaten
Geef de breedte- en lengtecoördinaat van het centrum van het proefvlak
op in getallen van zes cijfers.
Voorbeeld:
+/− Graden Minuten Seconden
— Breedtecoördinaat +501027
— Lengtecoördinaat −011532
In het eerste vak wordt aangegeven of het om een plus- of mincoördinaat
gaat.
(5)Beschikbaarheid van water voor de belangrijkste boomsoorten.
1: Onvoldoende
2: Voldoende3: Overmatig
(6)Humustype
1: Mull
2: Moder1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 55
▼M2
▼B
▼B
3: Mor
4: Anmor5: Turf6: Andere7: Ruw (Roh)
(7)Hoogteligging
1:≤50 m
2: 51— 100 m3: 101— 150 m4: 151— 200 m5: 201— 250 m6: 251— 300 m
7: 301— 350 m
8: 351— 400 m9: 401— 450 m
10: 451— 500 m11: 501— 550 m12: 551— 600 m13: 601— 650 m14: 651— 700 m15: 701— 750 m16: 751— 800 m17: 801— 850 m
18: 851— 900 m
19: 901— 950 m20: 951—1 000 m21: 1 001—1 050 m22: 1 051—1 100 m23: 1 101—1 150 m24: 1 151—1 200 m25: 1 201—1 250 m26: 1 251—1 300 m27: 1 301—1 350 m28: 1 351—1 400 m
29: 1 401—1 450 m
30: 1 451—1 500 m31: 1 501—1 550 m32: 1 551—1 600 m33: 1 601—1 650 m34: 1 651—1 700 m35: 1 701—1 750 m36: 1 751—1 800 m37: 1 801—1 850 m38: 1 851—1 900 m
39: 1 901—1 950 m
40: 1 951—2 000 m41: 2 001—2 050 m42: 2 051—2 100 m43: 2 101—2 150 m44: 2 151—2 200 m45: 2 201—2 250 m46: 2 251—2 300 m47: 2 301—2 350 m48: 2 351—2 400 m49: 2 401—2 450 m
50: 2 451—2 500 m
51: >2500 m
(8)Expositie
1: N
2: NE3: E1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 56
▼B
4: SE
5: S6: SW
7: W
8: NW
9: vlak
(9)Gemiddelde leeftijd van de dominante etage (jaar)
1:≤20
2: 21— 40
3: 41— 60
4: 61— 80
5: 81—1006: 101—120
7: >120
8: Heterogene opstand
(10)Bodemeenheid
Fluvisols
101 Eutric Fluvisols
102 Calcaric Fluvisols
103 Dystric Fluvisols104 Mollic Fluvisols
105 Umbric Fluvisols
106 Thionic Fluvisols
107 Salic Fluvisols
Gleysols
108 Eutric Gleysols
109 Calcic Gleysols
110 Dystric Gleysols111 Andic Gleysols
112 Mollic Gleysols
113 Umbric Gleysols
114 Thionic Gleysols
115 Gelic Gleysols
Regosols
116 Eutric Regosols
117 Calcaric Regosols
118 Gypsic Regosols
119 Dystric Regosols120 Umbric Regosols
121 Gelic Regosols
Leptosols
122 Eutric Leptosols
123 Dystric Leptosols
124 Rendzic Leptosols
125 Mollic Leptosols
126 Umbric Leptosols127 Lithic Leptosols
128 Gelic Leptosols
Arenosols
129 Haplic Arenosols
130 Cambic Arenosols
131 Luvic Arenosols
132 Ferralic Arenosols
133 Albic Arenosols
134 Calcaric Arenosols1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 57
▼B
135 Gleyic Arenosols
Andosols
136 Haplic Andosols
137 Mollic Andosols138 Umbric Andosols139 Vitric Andosols140 Gleyic Andosols141 Gelic Andosols
Vertisols
142 Eutric Vertisols
143 Dystric Vertisols144 Calcic Vertisols145 Gypsic Vertisols
Cambisols
146 Eutric Cambisols
147 Dystric Cambisols148 Humic Cambisols149 Galcaric Cambisols150 Chromic Cambisols151 Vertic Cambisols152 Ferralic Cambisols
153 Gleyic Cambisols
154 Gelic Cambisols
Calcisols
155 Haplic Calcisols
156 Luvic Calcisols157 Petric Calcisols
Gypsisols
158 Haplic Gypsisols
159 Calcic Gypsisols160 Luvic Gypsisols161 Petric Gypsisols
Solonetz
162 Haplic Solonetz
163 Mollic Solonetz164 Calcic Solonetz165 Gypsic Solonetz166 Stagnic Solonetz167 Gleyic Solonetz
Solonchaks
168 Haplic Solonchaks
169 Mollic Solonchaks170 Calcic Solonchaks171 Gypsic Solonchaks172 Sodic Solonchaks173 Gleyic Solonchaks
174 Gelic Solonchaks
Kastanozems
175 Haplic Kastanozems
176 Luvic Kastanozems
177 Calcic Kastanozems178 Gypsic Kastanozems1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 58
▼B
Chernozems
179 Haplic Chernozems
180 Calcic Chernozems
181 Luvic Chernozems
182 Glossic Chernozems
183 Gleyic Chernozems
Phaeozems
184 Haplic Phaeozems
185 Calcaric Phaeozems
186 Luvic Phaeozems
187 Stagnic Phaeozems
188 Gleyic Phaeozems
Greyzems
189 Haplic Greyzems
190 Gleyic Greyzems
Luvisols
191 Haplic Luvisols
192 Ferric Luvisols
193 Chromic Luvisols
194 Calcic Luvisols195 Vertic Luvisols
196 Albic Luvisols
197 Stagnic Luvisols
198 Gleyic Luvisols
Lixisols
199 Haplic Lixisols
200 Ferric Lixisols
201 Plinthic Lixisols
202 Albic Lixisols
203 Stagnic Lixisols
204 Gleyic Lixisols
Planosols
205 Eutric Planosols
206 Dystric Planosols
207 Mollic Planosols
208 Umbric Planosols
209 Gelic Planosols
Podzoluvisols
210 Eutric Podzoluvisols
211 Dystric Podzoluvisols
212 Stagnic Podzoluvisols
213 Gleyic Podzoluvisols
214 Gelic Podzoluvisols
Podzols
215 Haplic Podzols
216 Cambic Podzols
217 Ferric Podzols
218 Carbic Podzols
219 Gleyic Podzols
220 Gelic Podzols
Acrisols
221 Haplic Acrisols
222 Ferric Acrisols1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 59
▼B
223 Humic Acrisols
224 Plinthic Acrisols225 Gleyic Acrisols
Alisols
226 Haplic Alisols
227 Ferric Alisols228 Humic Alisols
229 Plinthic Alisols
230 Stagnic Alisols231 Gleyic Alisols
Nitisols
232 Haplic Nitisols
233 Rhodic Nitisols234 Humic Nitisols
Ferralsols
235 Haplic Ferralsols
236 Xanthic Ferralsols
237 Rhodic Ferralsols
238 Humic Ferralsols239 Geric Ferralsols240 Plinthic Ferralsols
Plinthosols
241 Eutric Plinthosols
242 Dystric Plinthosols243 Humic Plinthosols
244 Albic Plinthosols
Histosols
245 Folic Histosols
246 Terric Histosols247 Fibric Histosols248 Thionic Histosols249 Gelic Histosols
Anthrosols
250 Aric Anthrosols
251 Fimic Anthrosols
252 Cumulic Anthrosols253 Urbic Anthrosols
(11)Totale oppervlakte van het waarnemingspunt, oppervlakte van het sub-
plot
De oppervlakte moet worden opgegeven in 0,0001 ha.
(12)Aantal bomen in het proefvlak
Het totale aantal bomen met een DBH van 5 cm en meer op de totale
oppervlakte van het waarnemingspunt moet worden opgegeven.
(13)Schattingen van de aanwas
De schattingen van de aanwas bestaan uit een absolute en een relatieve
schatting. De absolute schatting betreft de geschatte gemiddelde aanwas
over de totale levensduur van de opstand. Via de relatieve schatting
wordt aangegeven of de voor de betrokken opstand geschatte absolute
aanwas als laag, normaal of hoog wordt beschouwd. De te gebruiken
codes zijn:1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 60
▼B
Absolute schatting voor de aanwas Relatieve schatting van de aanwas
0 = 0,0— 2,5 m3per ha per jaar
1 = 2,5— 7,5 m3per ha per jaar
2 = 7,5—12,5 m3per ha per jaar
3 = 12,5—17,5 m3per ha per jaar
4 = 17,5—22,5 m3per ha per jaar
5 = >22,5 m3per ha per jaar1 = Laag
2 = Normaal3 = Hoog
(99)Aanvullende waarnemingen
Relevante gegevens betreffende het waarnemingspunt dienen hier te
worden medegedeeld.
Gegevens over de bomen
in het kader van de inventarisatie van de toestand van de kroon
(14)Nummer van de boom in de steekproef
Het nummer van de boom is het nummer dat bij de inrichting van het
waarnemingspunt aan de boom is toegekend.
(15)Boomsoort (overeenkomstig de Flora Europea )
Loofbomen (* = voor de monsterneming van bladeren te gebruiken
soorten)
001:Acer campestre *
002:Acer monspessulanum *
003:Acer opalus
004:Acer platanoides
005:Acer pseudoplatanus *
006:Alnus cordata *
007:Alnus glutinosa *
008:Alnus incana
009:Alnus viridis
010:Betula pendula *
011:Betula pubescens *
012:Buxus sempervirens
013:Carpinus betulus *
014:Carpinus orientalis
015:Castanea sativa (C. vesca) *
016:Corylus avellana *
017:Eucalyptus sp. *
018:Fagus moesiaca *
019:Fagus orientalis
020:Fagus sylvatica *
021:Fraxinus angustifolia spp.oxycarpa (F. oxyphylla) *
022:Fraxinus excelsior *
023:Fraxius ornus *
024:Ilex aquifolium
025:Juglans nigra
026:Juglans regia
027:Malus domestica
028:Olea europaea *
029:Ostrya carpinifolia *
030:Platanus orientalis
031:Populus alba
032:Populus canescens
033:Populus hybrides *
034:Populus nigra *
035:Populus tremula *
036:Prunus avium *
037:Prunus dulcis (Amygdalus communis)
038:Prunus padus1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 61
▼B
039:Prunus serotina
040:Pyrus communis
041:Quercus cerris *
042:Quercus coccifera (Q. calliprinos) *
043:Quercus faginea *
044:Quercus frainetto (Q. conferta) *
045:Quercus fruticosa (Q. lusitanica)
046:Quercus ilex *
047:Quercus macrolepis (Q. aegilops)
048:Quercus petraea *
049:Quercus pubescens *
050:Quercus pyrenaica (Q. toza) *
051:Quercus robur (Q. peduculata) *
052:Quercus rotundifolia *
053:Quercus rubra *
054:Quercus suber *
055:Quercus trojana
056:Robinia pseudoacacia *
057:Salix alba
058:Salix caprea
059:Salix cinerea
060:Salix eleagnos
061:Salix fragilis
062:Salix sp.
063:Sorbus aria
064:Sorbus aucuparia
065:Sorbus domestica
066:Sorbus torminalis
067:Tamarix africana
068:Tilia cordata
069:Tilia platyphyllos
070:Ulmus glabra (U. scabra, U. montana)
071:Ulmus laevis (U. effusa)
072:Ulmus minor (U. campestris, U. carpinifolia)
073:Arbutus unedo
074:Arbutus andrachne
075:Ceratonia siliqua
076:Cercis siliquastrum
077:Erica arborea
078:Erica scoparia
079:Erica manipuliflora
080:Laurus nobilis
081:Myrtus communis
082:Phillyrea latifolia
083:Phillyrea angustifolia
084:Pistacia lentiscus
085:Pistacia terebinthus
086:Rhamnus oleoides
087:Rhamnus alaternus
099:Andere loofbomen
Naaldbomen (* = voor de monsterneming van naalden te gebruiken
soorten)
100:Abies alba *
101:Abies borisii-regis *
102:Abies cephalonica *
103:Abies grandis
104:Abies nordmanniana
105:Abies pinsapo
106:Abies procera
107:Cedrus atlantica
108:Cedrus deodara
109:Cupressus lusitanica
110:Cupressus sempervirens1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 62
▼B
111:Juniperus communis
112:Juniperus oxycedrus *
113:Juniperus phoenicea
114:Juniperus sabina
115:Juniperus thurifera *
116:Larix decidua *
117:Larix kaempferi (L. leptolepis)
118:Picea abies (P. excelsa) *
119:Picea omorika
120:Picea sitchensis *
121:Pinus brutia *
122:Pinus canariensis
123:Pinus cembra
124:Pinus contorta *
125:Pinus halepensis *
126:Pinus heldreichii
127:Pinus leucodermis
128:Pinus mugo (P. montana)
129:Pinus nigra *
130:Pinus pinaster *
131:Pinus pinea *
132:Pinus radiata (P. insignis) *
133:Pinus strobus
134:Pinus sylvestris *
135:Pinus uncinata *
136:Pseudotsuga menziesii *
137:Taxus baccata
138:Thuya sp.
139:Tsuga sp.
199:Andere naaldbomen
(16)Naald- of bladverlies
De mate van naald- of bladverlies van elke boom in de steekproef wordt
uitgedrukt als percentage (in trappen van 5 %) ten opzichte van een
boom met een volledig bladerdek. Dit percentage wordt niet verder
omgerekend.
0= 0 %
5= 1 - 5 %
10 = 6-10 %
15 = 11-15 %
enz.
(17)Verkleuringsklassen
0: geen verkleuring (0-10 %)
1: lichte verkleuring (11-25 %)
2: matige verkleuring (26-60 %)3: sterke verkleuring (>60 %)
4: dood
(18)Gemakkelijk herkenbare schadeoorzaken
Geef deze aan met een „1” in de desbetreffende kolom(men).
T1 = wild- en begrazingsschade
T2 = aanwezigheid c.q. sporen van buitensporige aantallen insekten
T3 = schimmels
T4 = abiotische factoren (wind, sneeuw, vorst, droogte, …)T5 = rechtstreeks door de mens veroorzaakte schade
T6 = bosbrand
T7 = bekende lokale/regionale bron van vervuilingT8 = andere1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 63
▼B
(19)Omschrijving van het schadebeeld
Indien mogelijk dient de schade nader te worden bepaald, bij voorbeeld
voor insekten: de soort of groep (bij voorbeeld „schorskevers”).
(20)Andere waarnemingen betreffende de boom
Alle aanvullende gegevens die eventueel van belang kunnen zijn, dienen
duidelijk op het formulier te worden vermeld (bij voorbeeld mogelijke
beïnvloeding door recentelijk opgetreden droogte, extreme temperaturen
of andere factoren; ander indicatoren van schade of stress).
Gegevens over de inventarisatie van de toestand van de
bodem
(21)Code voor de bemonsterde laag
O = Organische horizont (zie definitie in de voetnoot bij punt II.4
van bijlage IV)
H = Organische horizont (zie definitie in de voetnoot bij punt II.4
van bijlage IV)
M05 = Minerale laag tussen 0 en 5 cm (facultatief)M51 = Minerale laag tussen 5 en 10 cm (facultatief)M01 = Minerale laag tussen 0 en 10 cm (verplicht)M12 = Minerale laag tussen 10 en 20 cm (verplicht)
M24 = Minerale laag tussen 20 en 40 cm (verplicht)
M48 = Minerale laag tussen 40 en 80 cm (verplicht)
(22)Code voor de analysemethode (SAM)
Op de eerste regel wordt voor elke parameter die in een of meer
bodemmonsters is bepaald met de onderstaande codes het type analyse
aangegeven en het monster gecodeerd:
0 = Analyse van het monster volgens de erkende methode
1 = De parameters zijn bepaald volgens een alternatieve methode
(details op te geven in een bijlage bij het rapport over de
toestand van de bosbodem) of (eerste deel) monster
2-8 = Codes voor eventuele andere deelmonsters9 = De parameters zijn bepaald via omrekening van gegevens die
zijn bepaald volgens een afwijkende methode (details op te
geven in een bijlage bij het rapport over de toestand van de
bosbodem)
Gegevens over de bemonstering van naalden en bladeren
(23) De code van het monster bestaat uit de code van de boomsoort (zie
instructie (15)) gevolgd door de code voor bladeren/naalden van het
lopende jaar (= 0) of naalden van het vorige jaar (= 1). De code voor het
monster van naalden van het vorige jaar (1) van Picea abies (118) word
dus: 188.1.
(24)Nummers van de bomen in het monster
Aangezien bij sommige bemonsteringen (bladeren of naalden, groei-
metingen) bomen buiten het normale proefvlak (of sub-plot) moeten
worden gebruikt, moeten speciale nummers worden gehanteerd. De
nummers van deze bomen moeten beginnen met een letter (F = bladeren/
naalden, R = jaarringanalyse via boorkernen, D = stamschijfanalyse)
gevolgd door een volgnummer (bij voorbeeld F001). De nummers
moeten worden opgegeven.
(25)Massa van 100 bladeren of 1000 naalden
De massa van 100 bladeren of 1 000 naalden (ovendroog) wordt bepaald
in gram.
(27)Diameter op borsthoogte (DBH)
Dediameter opborsthoogte(1,30m)vaneenboommetschorsin0,1cm.
Als een meetlint word gebruikt, volstaat één enkel getal. Wanneer een1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 64
▼M3
▼B
▼B
boomklem wordt gebruikt moeten de maximum- en de minimum (met
schors) worden bepaald en opgegeven (diameter 1 en diameter 2).
(28)Schors
De dikte van de schors op 1,30 m in cm en met één cijfer na de komma.
(29)Hoogte van de boom
De hoogte van de boom in meter en afgerond op de naaste 0,5 m.
(30)Het volume van de boom
Uitgaande van de gemeten diameters(s) en hoogte, kan het volume van
de boom worden geraamd met gebruikmaking van bekende plaatselijke
vormquotiënten of via degelijke volumetabellen. Het volume van de
boom moet worden uitgedrukt in m3met drie cijfers na de komma.
(31)Kroondiepte
De lengte van de kroon, afgerond op de naaste halve meter, wordt
gemeten vanaf de top van de stam tot de laagste levende tak, met
uitzondering van waterscheuten.
(32)Kroonbreedte
De gemiddelde kroonbreedte wordt berekend door het gemiddelde te
nemen van de straal van minstens vier kronen; dat gemiddelde wordt
vermenigvuldigd met 2 en vervolgens afgerond op de naaste 0,5 m.
(33)Diameter zonder schors
De diameter zonder schors wordt berekend door op de diameter met
schors de dikte van de schors aan weerszijden in mindering te brengen.
De diameter zonder schors voor vijf jaar geleden wordt berekend door
op de huidige diameter zonder schors de aanwas van de boom aan
weerszijden in de laatste vijf jaar in mindering te brengen. De diameter
zonder schors wordt opgegeven op 0,1 cm nauwkeurig.
(34)Grondvlak per proefvlak
Het grondvlak per proefvlak wordt berekend door bepaling van het totaal
van de grondvlakken van alle bomen in het proefvlak. Het grondvlak per
proefvlak voor vijf jaar geleden wordt berekend aan de hand van degeschatte diameter zonder schors van vijf jaar geleden van alle bomen in
het proefvlak. Het grondvlak per proefvlak word opgegeven op 0,1 m
2
nauwkeurig.
(35)Volume per proefvlak
Het volume per proefvlak wordt berekend door bepaling van het totale
volume van alle bomen in het proefvlak. Het volume per proefvlak van
vijf jaar geleden wordt berekend aan de hand van de geraamde diameter
zonder schors van vijf jaar geleden van alle bomen in het proefvlak. Het
volume per proefvlak wordt opgegeven op 0,1 m3nauwkeurig.
(36)Dunningen
Als er een dunning is uitgevoerd in de vijf jaar tussen twee jaren waarin
de diameter, het grondvlak per proefvlak en het volume per proefvlak
worden bepaald, wordt dit opgegeven (1 = ja, 0 = nee). In een
aanvullende opgave wordt de dunning zo nauwkeurig mogelijk
beschreven (dunningsmethode, jaar van de dunning, intensiteit van de
dunning in de vorm van het aantal bomen, grondvlak/hectare, volume/
hectare).
(99)Aanvullende waarnemingen
Relevante gegevens dienen hier te worden meegedeeld en toegelicht in
het interpretatierapport (zie bijlage VIIb).1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 65
▼M1
Gegevens over de bewaking van de depositie
(37)Code van het type bemonsteringstoestel
Om aan te geven om welk type toestel voor de bemonstering van de
depositie het gaat, worden de volgende codes gebruikt:
1: doorval
2: totale depositie3: uitsluitend natte depositie4: stamafstroom5: mist6: aangevroren mist (rijp)
7: concentratie in de lucht
9: andere.
In een bijlage bij het rapport met achtergrondgegevens dienen nadere
bijzonderheden over de gebruikte apparatuur te worden verstrekt.
(37a)Hoeveelheid monster
De totale verzamelde hoeveelheid monster(s) moet worden gedeeld door
de oppervlakte van de vangopening(en) van de opvangsrichting(en) en
worden opgegeven in mm.
(38)Begin- en einddatum van de bewakingsperiode
De begin- en de einddatum van elke bewakingsperiode moeten op de
formulieren worden vermeld in dezelfde vorm als de datum van de
opname, inventarisatie of analyse (zie punt (3)).
Een bewakingsperiode bestaat uit een of meer meetperiodes. Alle
meetperiodes binnen een zelfde bewakingsperiode moeten even lang
zijn. De minimumduur van een meetperiode is één week, de maximum-
duur één maand.
Als de duur van de meetperiodes niet het hele jaar door gelijk kan zijn
(bij voorbeeld op weekbasis in de zomer en op maandbasis in de winter),
moet worden gewerkt met twee verschillende bewakingsperiodes,
waarvoor de resultaten apart op de formulieren moeten worden vermeld.
(39)Aantal meetperiodes
Voor elke bewakingsperiode moet in de formulieren worden aangegeven
hoeveel meetperiodes deze omvat.
(40)Periode
Het nummer van de meetperiode waarin het monster is verzameld, dient
te worden vermeld. Elk jaar (op of omstreeks 1 januari) vangt een
nieuwe serie meetperiodes aan. Als monsters die in verschillendemeetperiodes zijn genomen, vóór de analyse worden gecombineerd,
moet de menging nauwkeurig worden beschreven in de bijlage bij het
rapport met achtergrondgegevens. In dit geval moet het nummer van de
eerste meetperiode worden gebruikt voor het aangeven van de periode
waarop de analyse betrekking heeft (bij voorbeeld wanneer de monsters
uit de periodes 9, 10, 11 en 12 ten behoeve van de analyse tot een enkel
monster worden gecombineerd, wordt aan dit monster het periode-
nummer 9 toegekend).
Gegevens over de bewaking van meteorologische parameters
(41)Code voor waarnemingspunt en instrument
Aan ieder instrument dat op of nabij een waarnemingspunt wordt
opgesteld, wordt een code toegekend die bestaat uit het nummer van het
waarnemingspunt (maximaal vier cijfers) en het volgnummer van het
instrument (tot en met 99). Wanneer instrumenten worden vervangen of
toegevoegd, worden nieuwe codes gebruikt. Voorbeeld: Het vijfde
instrument op waarnemingspunt 1234 krijgt de code 1234.05.
(42)Opstelplaats
De plaats waar het instrument is opgesteld, wordt aangegeven met een
van de volgende letters:1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 66
▼M3
▼M3
S: Instrument staat op/bij het waarnemingspunt, d.w.z. op het
waarnemingspunt zelf of in de bufferzone. Het kan zich onder
het bladerdak, boven het bladerdak of in de bosbodem bevinden.
F: Het instrument is opgesteld op een nabijgelegen open plek in het
bosgebied.
W: Het instrument bevindt zich in een weerstation (meestal buiten het
bosgebied).
O: Het instrument is elders opgesteld.
(43)Variabele
Met een code wordt aangegeven welke variabele door het instrument
wordt gemeten:
AT = Luchttemperatuur
PR = NeerslagRH = Relatieve vochtigheidWS = WindsnelheidWD = Windrichting
SR = Zonnestraling
UR = UVB-stralingTF = NeerslagoverschotSF = StamafstromingST = BodemtemperatuurMP = Vochtspanningspotentiaal van de bodemWC = Vochtgehalte van de bodemXX = Voor bijkomende parameters kunnen andere codes worden
gebruikt, die in het DAR moeten worden gespecificeerd.
(44)Informatie over het instrument
Verticale positie
De verticale positie (hoogte of diepte) van het instrument moet worden
aangegeven in meter met een plusteken (hoogte boven het maaiveld) of
een minteken (diepte onder het maaiveld) met twee cijfers vóór en twee
cijfers na het decimaalpunt.
Code voor het type instrument
De volgende codes worden gebruikt voor het karakteriseren van de
meetapparatuur en de wijze van registratie van de gegevens:
10: manuele aflezing, registratie op papier
20: mechanische registratie (manuele aflezing, registratie op papier)30: directe registratie op papier40: digitale registratie (autonoom meetinstrument)
50: digitale registratie (geïntegreerde datalogger).
Nadere gegevens over de apparatuur moet worden meegedeeld in het
document met toelichting bij de gegevens (DAR).
Meetinterval (uitsluitend voor automatische instrumenten)
Het interval tussen twee opeenvolgende bepalingen wordt in seconden
uitgedrukt.
Opslaginterval (uitsluitend voor automatische instru-
menten)
Het interval tussen twee opeenvolgende gegevensopslagfasen wordt
aangegeven in minuten.
(45)In het kader van de meteorologische bewaking te bepalen parameters
Neerslag en neerslagoverschot
De neerslag wordt uitgedrukt als de totale dagelijkse hoeveelheid in de
vorm: vier cijfers vóór en één cijfer na het decimaalpunt.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 67
▼M3
Temperatuur (lucht en bodem)
De temperatuur wordt uitgedrukt in ºC in de vorm: plus- of minteken en
twee cijfers vóór en één na het decimaalpunt. Het daggemiddelde en de
dagelijkse minimum- en maximumwaarde moeten worden meegedeeld.
Relatieve vochtigheid
Voor de relatieve vochtigheid worden het daggemiddelde en de
dagelijkse minimum- en maximumwaarde meegedeeld in de vorm:
twee cijfers vóór en één cijfer na het decimaalpunt.
Windsnelheid
Voor de windsnelheid worden het daggemiddelde en de maximum-
waarde voor iedere dag meegedeeld in de vorm: twee cijfers vóór en één
cijfer na het decimaalpunt.
Windrichting
Voor iedere dag wordt de overheersende windrichting meegedeeld. De
windroos wordt verdeeld in acht segmenten van 45º, te beginnen bij
22,5º (NO = 45º, O = 90º, ZO = 135º,…, N = 0º). Voor het rapporteren
van de meest voorkomende windrichting gebruike men de mediaan.
Zonnestraling en UVB-straling
De zonnestraling en de UVB-straling worden uitgedrukt als het
daggemiddelde, in de vorm: vier cijfers vóór en één cijfer na het
decimaalpunt.
Stamafstroming
De stamafstroming wordt gerapporteerd als de totale dagelijkse
hoeveelheid, uitgedrukt in millimeter neerslag, in de vorm: vier cijfers
vóór en één cijfer na het decimaalpunt.
Vochtspanningspotentiaal van de bodem
Voor de vochtspanningspotentiaal van de bodem worden het dagge-
middelde en de dagelijkse minimum- en maximumwaarde in hPa
gerapporteerd in de vorm: vier cijfers vóór en één cijfer na het
decimaalpunt.
Vochtgehalte van de bodem
Voor het vochtgehalte van de bodem worden het daggemiddelde en de
dagelijkse minimum- en maximumwaarde in volumeprocent gerappor-
teerd in de vorm: vier cijfers vóór en één cijfer na het decimaalpunt.
(46)Volledigheid
Met de „volledigheid” wordt aangegeven hoeveel procent van het
potentiële aantal waarnemingen door de meet- en opslagprocedures werd
gerealiseerd. Dit percentage wordt gerapporteerd in ten hoogste drie
cijfers (100 % = volledig).
Gegevens in samenhang met de bewaking van de bodemoplossing
(51)Nummer van het bemonsteringstoestel
De bemonsteringstoestellen op het waarnemingspunt dienen een
permanent identificatienummer te krijgen (1-99).
(52)Code van de bemonsteringstechniek
Voor de technieken ter bemonstering van de bodemoplossing gelden de
volgende codes:
1: met behulp van een tensie-lysimeter
2: met behulp van een nultensie-lysimeter
3: door centrifugatie1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 68
▼M2
▼M2
4: door saturatie-extractie
(53)Bemonsteringsdiepte
De bemonsteringsdiepte, uitgedrukt in meter beneden het maaiveld
(b.v.−0,40)
Gegevens in samenhang met de inventarisatie van de toestand van de bomen
(54)Blootstelling
1 Niet noemenswaardig blootgesteld (het waarnemingspunt is gelegen
in een relatief groot bosgebied met een vlak of zwak hellend reliëf)
2 matige blootstelling (het waarnemingspunt ligt nabij de rand van het
bos, op een helling enz.)
3 Bijzonder sterke blootstelling (het waarnemingspunt ligt op een
bergtop enz.)
(55)Verwijdering en afsterven van bomen
De boom is geveld en verwijderd: alleen de stronk is overgebleven11 verwijderd in het kader van exploitatie, bv. dunningskap
12 verwijderd om biotische redenen, bv. door insecten veroorzaakte
schade
13 verwijderd om abiotische redenen, bv. windworp18 reden van verdwijning onbekend
Levende, nog opstaande boom waarvan de toestand niet meer wordt
beoordeeld
21 overhellende of -hangende boom
22 ernstige breukschade aan de kroon (meer dan 50 % van de kroon
betreffend) of gebroken stam
23 de boom behoort niet langer tot Kraft-klasse 1, 2 of 3 (niet van
toepassing bij de eerste inventarisatie)
29 andere reden (specificeer)
Opstaande dode boom31 biotische oorzaak, bv. aantasting door schorskevers
32 abiotische oorzaak, bv. droogte of bliksem
38 onbekende doodsoorzaak
Omgevallen (levende of dode) boom
41 abiotische oorzaak, bv. storm
42 biotische oorzaak, bv. bevers
48 onbekende oorzaak
Noten:
— Code 22wordt alleen gehanteerd in landen waar bomen met een voor
meer dan 50 % beschadigde kroon van de inventarisatie worden
uitgesloten.
— Code 23 wordt alleen gehanteerd in landen waar alleen bomen in de
Kraft-klassen 1, 2 en 3 worden geïnventariseerd.
(56)Sociologische klasse
1 predominant: bomen waarvan het bovenste deel van de kroon boven
de omgevende kroonlaag uitsteekt (deze categorie omvat ook de
vrijstaande exemplaren)
2 dominantbomen waarvan de kroon deel uitmaakt van de kroonlaag
3 co-dominantbomen waarvan de kroon tot in de kroonlaag reikt en die
gedeeltelijk van boven worden belicht, maar die lager zijn dan de
bomen in de categorieën 1 en 2.
4 onderdrukt: bomen waarvan de kroon zich onder het niveau van de
kroonlaag bevindt en die geen direct licht van boven ontvangen
(57)Beschaduwing van de kroon
1 de kroon ondervindt niet te verwaarlozen effecten (beschaduwing of
fysieke interactie) van één kant
2 de kroon ondervindt niet te verwaarlozen effecten (beschaduwing of
fysieke interactie) van twee kanten1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 69
▼M2
3 de kroon ondervindt niet te verwaarlozen effecten (beschaduwing of
fysieke interactie) van drie kanten
4 de kroon ondervindt niet te verwaarlozen effecten (beschaduwing of
fysieke interactie) van vier kanten
5 vrijgroeiende kroon, of geen aanwijzingen voor invloed van
beschaduwing
6 onderdrukte boom
(58)Zichtbaarheid
1 de hele kroon is zichtbaar
2 de kroon is slechts gedeeltelijk zichtbaar
3 de kroon is slechts in tegenlicht (d.w.z. als silhouet) zichtbaar4 de kroon is niet zichtbaar
Gegevens over de beoordeling van de bodemvegetatie
(61)Waarnemingspunt/opnamenummer
Telkens als op een nieuw tijdstip (dag) en/of in een nieuwe situatie
(binnen of buiten de omheining) de bodemvegetatie op een bepaald
waarnemingspunt wordt onderzocht, wordt een nieuw opnamenummer
toegekend. De combinatie van het nummer van het waarnemingspunt en
het opnamenummer resulteert in een uniek waarnemingspunt/opname-
nummer.
(62)Omheining
Omdat de vegetatie binnen en buiten een omheining sterk kan
verschillen, werd afgesproken om de bodemvegetatie in principe altijd
buiten de omheining te inventariseren. Ingeval ook binnen de omheining
een inventarisatie wordt uitgevoerd, moet deze als een afzonderlijke
inventarisatie worden gerapporteerd en moet de situatie ten opzichte van
de omheining worden aangegeven:
1 = ja, inventarisatie binnen de omheining,
2 = neen, inventarisatie buiten het omheinde gebied.
(63)Totale bemonsterde oppervlakte
De totale bemonsterde oppervlakte wordt uitgedrukt in m
2(ten hoogste
vier cijfers). In het DAR (of DAR-Q) worden precieze gegevens
verstrekt over het aantal replicaties, de ligging en oriëntatie van de
bodemvegetatieproefvlakken en de grootte van die proefvlakken.
(64)Hoogte en bedekkingsgraad van de etages
De gemiddelde hoogte en de geschatte bedekkingsgraad van de
bodemvegetatie als geheel en van de struiklaag, de kruidlaag en de
moslaag wordt gerapporteerd in de volgende vorm:
Hoogte
(in m)Bedekkings-
graad
(in %)
Bodemvegetatie (totaal) *
Struiklaag * *Kruidlaag * *
Moslaag *
* = moet worden gerapporteerd.
De gemiddelde hoogte van de diverse lagen wordt uitgedrukt in meter,
met één cijfer vóór en twee cijfers na het decimaalpunt. De geschatte
bedekkingsgraad wordt uitgedrukt in percent van de totale bemonsterde
oppervlakte.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 70
▼M3
▼M3
(65)Etages
De volgende etages moeten worden beschouwd:
1 = boomlaag
2 = struiklaag
3 = kruidlaag
4 = moslaag/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150in het DAR-Q nader te
omschrijven.
(66)Soortencode
Er moet gebruik worden gemaakt van een soortencode, die bestaat uit
drie groepen cijfercodes waarmee de familie, het geslacht en de soort
worden aangegeven, telkens gescheiden door een punt (.). De meeste
codes bestaan uit een getal met drie cijfers. Voor één enkel geslacht
wordt evenwel het woord „bis” aan het driecijfergetal toegevoegd. Aan
de soortencode kan één letter worden toegevoegd om het ras te
vermelden. De volledige lijst bevat meer dan 11000 soorten. De
Commissie zal deze lijst in digitale vorm ter beschikking stellen van de
nationale interpretatiecentra (NFC's). Als de Flora Europaea niet
volledig genoeg is, kan het NFC een speciale lijst opstellen met soorten
die van belang zijn voor de betrokken lidstaat. Deze nationale
soortencodes moeten bestaan uit een nieuw codenummer (familie,
geslacht en soort), gevolgd door de landencode (twee letters), telkens
gescheiden door punten (.). Het NFC houdt een volledige lijst van alle
codes bij, met inbegrip van relevante details betreffende de soorten
(volledige naam, synoniemen, enz.), en neemt deze lijst op in het DAR.
(67)Bedekkingsgraad van de individuele soorten
Het staat de landen vrij de abundantie c.q. bedekkingsgraad van de
individuele soorten te bepalen. De bedekkingsgraad (in percent) wordt
gerapporteerd in de vorm 999.99 (vijf cijfers, waarvan twee na het
decimaalpunt). In het DAR moeten de beoordelingsmethoden alsmede
de wijze van omrekening tot „percent bedekking” uitvoerig worden
beschreven.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 71
▼M2
BIJLAGE VIIb
AANWIJZINGEN VOOR HET VERSTREKKEN VAN ACHTERGROND-
GEGEVENS INZAKE DE TOEGEPASTE BEWAKINGSMETHODEN EN
DE RESULTATEN VAN DE BEOORDELING EN INTERPRETATIE OP
NATIONAAL NIVEAU
I. Algemene opmerkingen
Naast de indiening van de gegevens betreffende de intensieve bewaking
van de bosecosystemen, moeten de lidstaten twee documenten opstellen
en bij de Commissie indienen: een document met achtergrondinformatieover de toegepaste bewakingsmethoden (het „Data Accompanying
Report” of DAR) en een jaarrapport over de vorderingen inzake de
interpretatie en beoordeling van de resultaten op nationaal niveau (het
„jaarlijks voortgangsrapport”).
Het DAR bestaat uit twee delen: het deel met de beschrijving van de
daadwerkelijk toegepaste methoden inzake bemonsteringsopzet,
gebruikte apparatuur, evaluatie, analyse enz. (voor nadere toelichting,
zie rubriek II.1) en het deel betreffende uitzonderingen en verstoorde
situaties (voor nadere toelichting, zie rubriek II.2).
Met ingang van 1997 dienen de lidstaten jaarlijks bij de Commissie een
rapport in over de vorderingen inzake de interpretatie en beoordeling van
de resultaten op nationaal niveau. Dit rapport omvat:
— gegevens over de activiteiten van het nationaal interpretatiecentrum
(National Focal Centre, NFC);
— een geactualiseerde beschrijving van de nationale strategie op het
stuk van gegevensbeoordeling;
— een samenvatting van de op nationaal niveaubereikte resu ltaten, en— gegevens over relevante publicaties op nationaal of internationaal
niveau, van het NFC of andere betrokken instellingen.
Aanbevelingen inzake de interpretatie en beoordeling van de resultaten
op nationaal niveauzijn opgenomen in ru briek III.
II. Rapport met toelichting bij de gegevens (DAR)
II.1. DAR-gedeelte met de beschrijving van de daadwerkelijk toegepaste
methoden (enz.):
Dit gedeelte van het DAR beschrijft de daadwerkelijk gebruikte
methoden inzake bemonsteringsopzet, gebruikte apparatuur, evaluatie,
analyse enz. De volgende bijzonderheden moeten worden verstrekt:
Inventarisatie- en bemonsteringsmethoden
Voor veel inventarisaties in het kader van de intensieve bewaking van de
bosecosystemen is er een grote mate van vrijheid wat betreft keuze van
de apparatuur, bemonsteringsdiepte, tijdstip en intensiteit van de
inventarisatie enz. Alle nadere bijzonderheden over de daadwerkelijk
gebruikte apparatuur en de feitelijke bemonsteringsdiepte, timing en
frequentie van de inventarisatie/bemonstering moeten worden meege-
deeld. Wanneer monsters zijn genomen, moeten details worden verstrekt
over de bemonstering met inbegrip van de opslag en het transport van de
monsters.
Controlemetingen moeten kort worden beschreven.
Analysemethoden en methoden voor de berekening van de resultaten
Wat de analyse van de monsters betreft, moeten bijzonderheden worden
verstrekt over de voorbereiding daarvan en over de toegepaste
analysemethoden. Voor de meeste te inventariseren parameters worden
bepaalde voorbereidings- en analysemethoden aanbevolen. Indien
methoden werden toegepast die afwijken van de aanbevolen methoden,
moeten zij met de grootste nauwkeurigheid worden toegelicht, met
inbegrip van de wijze waarop de verkregen gegevens werden berekend
(en kunnen worden herberekend). Eventuele controlemetingen (b.v. in
het kader van deelneming aan een ringonderzoek) moeten kort worden
beschreven.
Als basis voor de beschrijving van de methoden voor gegevensbeoorde-
ling kunnen de DAR-vragenlijsten worden gebruikt die door het
coördinatie-instituut voor de intensieve bewaking van de bossen van1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 72
▼M2
de Commissie werden opgesteld in nauw overleg met de voorzitters van
de comités van deskundigen van ICP Forests (VN/ECE). De gegevens
die aan de hand van de DAR-vragenlijsten worden ingediend, blijven
van jaar tot jaar geldig totdat een wijziging in de toegepaste methoden
optreedt.
Er dient bijzondere aandacht te worden geschonken aan het signaleren en
documenteren van wijzigingen in de gebruikte inventarisatie-, transport-
en analysemethoden. Regionale verschillen moeten worden vermeld en
uitvoerig worden toegelicht (bv. analysen door verschillende labora-
toria).
II.2. DAR-gedeelte betreffende uitzonderingen en verstoorde situaties (jaar-
lijks DAR):
Naast de algemene gegevens betreffende de methoden, die aan de hand
van de DAR-vragenlijsten kunnen worden opgesteld, moeten ook de
specifieke problemen, uitzonderingen, verstoringen en validatiepro-
blemen met betrekking tot de voor het betrokken jaar medegedeelde
gegevens worden toegelicht.
Uitzonderingen en verstoorde situaties
Uitzonderlijke situaties en belangrijke verstoringen van de gewone
routine moeten worden gesignaleerd. Naast de beschrijving van de
toegepaste methoden inzake bemonstering, analyse enz., als omschreven
in de DAR-vragenlijsten, moeten ook de afwijkingen en eventuele
buitengewone en verstoorde situaties naar behoren worden gedocumen-
teerd. Dit dient te geschieden in het jaarlijkse DAR dat de Commissie
samen met de ingediende gegevens wordt toegezonden.
Validering en beheer van de gegevens
Er moet een beschrijving worden gegeven van de procedures die werden
toegepast met het oog op de kwaliteitscontrole van de gegevens — met
inbegrip van de criteria voor het verwerpen van gegevens „plausibili-
teitstoets”) — alsmede van de procedures die de consistentie van de
reeksen nationale gegevens moeten garanderen.
Wanneer er lacunes in de gegevens zijn, mogen in bepaalde gevallen
schattingen worden gemaakt op basis van resultaten uit andere bronnen.
Deze geschatte waarden moeten als zodanig worden aangegeven en de
veronderstellingen waarop zij gebaseerd zijn, moet met zorg worden
gedocumenteerd.
III. Jaarrapport over de vorderingen inzake de interpretatie en
beoordeling van de resultaten op nationaal niveau
Dit rapport bevat informatie over de vorderingen op het stuk van de
interpretatie en beoordeling van de resultaten op nationaal niveau. De
volgende bijzonderheden moeten worden verstrekt:
Algemene opmerkingen
De lidstaten beoordelen en interpreteren de op nationaal niveau
verkregen gegevens over de bewaakte parameters.
Het staat de lidstaten vrij te bepalen op welke manier de beoordeling en
interpretatie — waarvan de resultaten ter kennis van de Commissie
moeten worden gebracht — worden uitgevoerd. Hier volgen een paar
suggesties terzake.
Beoordeling en interpretatie van afzonderlijke inventarisaties
Indien resultaten van eerdere inventarisaties beschikbaar zijn, moet
worden gepoogd eventuele tendensen vast te stellen. De resultaten van
de inventarisatie moeten worden bezien en vergeleken met de resultaten
van andere (soortgelijke) inventarisaties die in hetzelfde gebied/land zijn
uitgevoerd. Verschillen en overeenkomsten moeten worden vermeld en
eventuele verschillen geëvalueerd. Relevante gegevens uit andere
bronnen, waardoor bepaalde verbanden tussen parameters zouden
kunnen worden verklaard, dienen in deze beoordeling te worden
betrokken.
Geïntegreerde beoordeling en interpretatie
Naarmate meer inventarisaties worden voltooid, ontstaan mogelijkheden
voor een geïntegreerde beoordeling. In het nationale interpretatiecentrum1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 73
▼M2
worden de resultaten van alle inventarisaties en alle beoordelingsver-
slagen samengebracht. Het nationale interpretatiecentrum coördineert de
geïntegreerde beoordeling en interpretatie van de resultaten van de
diverse inventarisaties op nationaal niveau.
Beoordeling en interpretatie in het licht van externe gegevens
De resultaten van de geïntegreerde beoordeling en interpretatie worden
vergeleken met de resultaten uit andere bronnen. Verschillen en
overeenkomsten worden gesignaleerd en zo mogelijk verklaard.
IV. Tijdschema voor de indiening van het DAR en het rapport over de
vorderingen inzake de interpretatie en beoordeling van de resultaten
op nationaal niveau
IV.1. Tijdschema voor het DAR
De ingevulde DAR-vragenlijst wordt samen met de eerste gegevens bij
de Commissie ingediend. Telkens als de toegepaste methoden wijzi-
gingen ondergaan, moet de desbetreffende informatie aan de Commissie
worden meegedeeld. Het DAR-gedeelte betreffende uitzonderingen en
verstoorde situaties dient de Commissie samen met de jaarlijkse
overgelegde gegevens te worden toegezonden.
IV.2. Tijdschema voor het rapport over de vorderingen inzake de interpretatie
en beoordeling van de resultaten op nationaal niveau
Het voortgangsrapport inzake de beoordeling en interpretatie op
nationaal niveaudient de Commissie jaarlijks vóór 31 december te
worden toegezonden.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 74
▼M1
BIJLAGE VIII
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE DEPOSITIEME-
TINGEN OP DE PERMANENTE WAARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De metingen dienen doorlopend te worden uitgevoerd op een geselecteerd
aantal permanente waarnemingspunten. De Lid-Staten moeten ten minste
10 % van de permanente waarnemingspunten aanwijzen voor deze
bewaking van de depositie. De doorval (onder het kronendak), de
stamafstroom (onder het kronendak, bij beuken) en uitsluitend de natte of
de totale depositie (op een open plek in het bos) moeten worden gemeten.
De plaatsing van de apparatuur voor deze verplichte metingen moet tegen
december 1995 zijn voltooid. Alle overige metingen zoals die van de
stamafstroom bij andere soorten dan beuk, van mist en van de
concentratie in de lucht zijn facultatief.
Bij de bewaking van de depositie moet worden gewerkt met vaste
periodes (bij voorbeeld op maand- of weekbasis). Om de analysekosten te
drukken mogen de monsters van een aantal opeenvolgende periodes
worden gecombineerd.
De onderstaande technische details zijn gebaseerd op de resultaten van
het Expert Panel on Deposition of ICP Forests. Er wordt verwezen naar
de door dit Expert Panel opgestelde handleiding, in het bijzondere voor
specifieke informatie over de bemonsteringsapparatuur, de bemonste-
ringstechnieken, de kwaliteitseisen en de gegevensverwerking.
II. Methodiek voor de bewaking
II.1.Bewaking onder het kronendak in het bos
Waar mogelijk moet de meetapparatuur voor de doorval in het
waarnemingspunt zelf worden geplaatst. Om beschadiging van wortel-
stelsels te voorkomen kunnen onderdelen die moeten worden verzonken
(opvanginrichtingen, registratieapparatuur, enz.) buiten het eigenlijke
waarnemingspunt in de bufferzone worden geplaatst. In beukenbossen
moet ook apparatuur voor het verzamelen van stamafstroom worden
geplaatst. Aangezien deze opvanginrichtingen eveneens kunnen worden
verzonken (eventueel in dezelfde kuil) wordt aanbevolen hiervoor bomen
buiten het eigenlijke waarnemingspunt te kiezen, bij voorbeeld in de
bufferzone.
De doorval en de stamafstroom moeten zo worden gemeten dat de
resultaten representatief zijn voor het gebied van het waarnemingspunt.
Dit betekent dat gebruik moet worden gemaakt van een voldoende aantal
bemonsteringstoestellen.
II.2.Bewaking op een open plek in het bos
Op een lokatie in de omgeving van het eigenlijke waarnemingspunt
(binnen een straal van 2 km) moeten inrichtingen voor het opvangen van
uitsluitend de natte en/de totale depositie worden geplaatst. De lokatie
moet zo worden gekozen dat de omringende voorwerpen zich bevinden
op een afstand die ten minste tweemaal hun hoogte bedraagt.
II.3.Meetperiode
Er moet maandelijks, wekelijks of met tussenpozen die daar tussenin
liggen, bij voorbeeld om de twee of drie weken, worden gemeten;
bepalend voor de meetperiode is in hoofdzaak de algemene weergesteld-
heid op het betrokken waarnemingspunt (verdamping uit en algengroei in
de houders die de monsters bevatten, dienen vermeden te worden).
Als de meetperiode niet het hele jaar door gelijk kan zijn (bij voorbeeld
op weekbasis in de zomer en op maandbasis in de winter), moet worden
gewerkt met twee verschillende bewakingsperiodes, waarvoor de
resultaten apart op de formulieren worden vermeld. Binnen een zelfde
bewakingsperiode moet de lengte van de meetperiodes constant zijn.
Voor de bewaking onder het kronendak en die op de open plek moet
dezelfde meetperiode worden gebruikt.
II.4.Bemonstering en behandeling van de monsters
Voor het verzamelen van de monsters moet gebruik worden gemaakt van
schone opvanginrichtingen en houders. Voor het spoelen van de1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 75
▼M1
apparatuur moet gedeïoniseerd water worden gebruikt. Het is belangrijk
dat de houders tijdens de bemonstering en het vervoer niet aan licht
worden blootgesteld en koel worden bewaard. Op zonnige en warme
plaatsen mogen conserveermiddelen worden toegevoegd om algengroei te
voorkomen. In dit geval mogen uitsluitend conserveermiddelen worden
gebruikt die de analyse van welk belangrijk ion dan ook niet verstoren.
II.5.Voorafgaande behandeling, vervoer en opslag van de monsters
Van elk verzameld monster uit elke afzonderlijke opvanginrichting voor
het meten van de doorval of de stamafstroom of voor meting in het open
veld dient het volume te worden bepaald. De monsters mogen elk
afzonderlijk worden geanalyseerd of zij mogen daartoe worden gemengd
met monsters van tegelijk in gebruik zijnde apparatuur van hetzelfde type.
De verschillende categorieën monsters (monsters van de doorval,
monsters van de stamafstroom en in het vrije veld verzamelde monsters)
moeten bij de analyse van elkaar gescheiden blijven. Monsters van de
stamafstroom mogen alleen worden samengevoegd als het gaat om bomen
van dezelfde soort die qua grootte en mate van dominantie niet teveel van
elkaar verschillen.
Monsters die over een korte periode zijn verzameld, kunnen als zodanig
worden geanalyseerd of mogen vóór de analyse worden gemengd tot
monsters van een maand. Indien monsters worden gemengd, moet elk inhet mengsel opgenomen monster daarin een aandeel hebben dat evenredig
is met het totale volume ervan.
De monsters moeten zo spoedig mogelijk naar het laboratorium worden
vervoerd (bij voorkeur in een koelbox) en totdat zij worden geanalyseerd,
moeten zij daar in een koele (4 ºC) en donkere ruimte worden bewaard.
II.6.Algemene gegevens
De volgende gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— code van het type bemonsteringstoestel,— begindatum van de bewakingsperiode,
— einddatum van de bewakingsperiode,
— aantal (gelijke) meetperioden in de bewakingsperiode.
Aanvullende gegevens die nuttig zijn voor de interpretatie van de
resultaten, zoals de ruwheidsparameter van het kronendak, de blad-oppervlakte-index, enz. mogen eveneens worden geregistreerd.
II.7.Chemische analyses
Voorelk monster is de bepaling van de volgende parameters verplicht dan
wel facultatief:
Parameter DoorvalTotaal/
Alleen natStamafstroom
Mist Lucht
beukandere
soorten
pH Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
Geleidbaarheid Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
K Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tiefFacultatief
Ca Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tiefFacultatief
Mg Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tiefFacultatief
Na Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tiefFacultatief
N-NH4Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
Cl Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
N-NO3Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 76
▼M1
Parameter DoorvalTotaal/
Alleen natStamafstroom
Mist Lucht
beukandere
soorten
S-SO4Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tiefFacultatief
Alkaliteit Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
NtotaalVerplic-
htFaculta-
tiefVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
Al3+Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Mn2+Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Fe3+Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
PO43−Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
CuFacu lta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Zn Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Hg Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Pb Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Co Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Mo Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Cd Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
StotaalFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
NorgFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
CTOCFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
CDOCFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
PtotaalFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
O3Facultatief
SO2Facultatief
SO4Facultatief
NO2Facultatief
NO Facultatief
HNO2Facultatief
HNO3Facultatief
NH4NO3Facultatief
NH3Facultatief
V.O.S. Facultatief
II.8.Toezending van gegevens
Voor ieder waarnemingspunt waar de depositie is bewaakt, moeten de
Lid-Staten deze gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage
VII, formulieren 7a, 7b, 7c en 7d) aan de Commissie doen toekomen.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 77
▼M3
BIJLAGE IX
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE METEOROLOGI-
SCHE METINGEN OP DE PERMANENTE WAARNEMINGSPUNTEN
I.Algemene opmerkingen
Meteorologische metingen moeten worden uitgevoerd op ten minste 10 %
van de permanente waarnemingspunten. Het verdient aanbeveling de
meteorologische parameters te bewaken op dezelfde plaatsen waar ook de
depositie wordt bewaakt. De installatie van de meteorologische meet-
apparatuur dient tegen 30 juni 1999 te zijn voltooid.
Deze bijlage is gebaseerd op de technische aanbevelingen van de ad-
hocgroep van deskundigen inzake meteorologie (EU/ICP Forests). Men
raadplege de handleiding (1996/1997) die door deze groep van deskundigen
werd opgesteld.
II.Methodiek voor de inventarisatie
II.1.Plaats waar de meetapparatuur wordt opgesteld
Om representatief te zijn voor de specifieke klimaatomstandigheden in het
bos, moeten de metingen worden verricht in het betrokken bosgebied. In het
algemeen mogen de bepalingen (met uitzondering van die van de
bodemtemperatuur, de bodemvochtigheid en de neerslag in de opstand)
worden verricht hetzij boven het kronendak op het waarnemingspunt, hetzij
in een station op een open plek in het bosgebied in de nabijheid van de
opstand waar zich het waarnemingspunt bevindt (in het algemeen binnen
een straal van 2 km). De afstand tussen een in het open veld gelegen
meetpunt en de omgevende opstanden en andere obstakels mag niet minder
bedragen dan twee keer de hoogte van een volgroeide boom c.q. van het
obstakel. Bodemtemperatuur, bodemvochtigheid en neerslag in de opstand
moeten worden bepaald in de opstand waar het permanente waarnemings-
punt is gelegen.
Telkens wanneer dit mogelijk is, dient de apparatuur met die voor de
bewaking van de depositie te worden gecombineerd. Om verstoring van
wortels en bodem te voorkomen, moet de apparatuur zo worden geplaatst
dat zij bereikbaar is en onderhouden kan worden zonder dat door het
waarnemingspunt hoeft te worden gelopen.
II.2.Methoden om de feitelijke weersomstandigheden in of in de buurt van het
waarnemingspunt te meten
Met behulp van een weerstation dat op een open plek nabij het
waarnemingspunt wordt ingericht c.q. een waarnemingstoren die in de
opstand nabij het waarnemingspunt wordt opgesteld, dient de weersituatie
continu te worden bewaakt. De technische apparatuur en de sensoren,
alsmede de wijze waarop zij worden opgesteld, moeten in overeenstemming
zijn met de internationale normen van de Wereld Meteorologische
Organisatie en moeten inpasbaar zijn in de netwerken van de nationale
weerkundige dienst. De volgende variabelen moeten worden gemeten:
Verplicht Facultatief
Neerslag UVB-straling
Luchttemperatuur Bodemtemperatuur
Luchtvochtigheid Bodemvochtigheid
Windsnelheid (*) (Vochtspanningspotentiaal, vochtge-
halte)
Windrichting (*) Neerslag in de opstand
Zonnestraling (*) (Neerslagoverschot en stamafstroming)
(*) Ingeval zich op de permanente waarnemingspunten plaatselijk technische
problemen voordoen, hoeven windsnelheid, windrichting en zonnestraling nietter plaatse te worden bepaald.
Het verdient aanbeveling, gebruik te maken van automatische stations met
virtueel continue monitoring (interval ≈1 s) en elektronische opslag van de
geaggregeerde waarden voor periodes van 1 uur (of gedeelten daarvan).1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 78
▼M3
II.3.Verzameling, aggregatie, opslag en indiening van gegevens
De gegevens dienen vóór de indiening per dag te worden geaggregeerd, dit
wil zeggen te worden omgezet in een cumulatieve waarde respectievelijk
gemiddelde, minimum- en maximumwaarde.
Voor ieder waarnemingspunt moeten de volgende gegevens worden
geregistreerd en ingediend:
— nummer van het waarnemingspunt,
— precieze gegevens over de gebruikte apparatuur,— ligging van het waarnemingspunt (lengtecoördinaat, breedtecoördinaat,
hoogteligging) en plaats waar de apparatuur zich bevindt (ten opzichte
van het waarnemingspunt),
— begin- en einddatum van de metingen,
— frequentie (aantal periodes).
De gegevens betreffende de variabelen moeten op dagbasis worden
meegedeeld.
LIJST VAN PARAMETERS
Parameter EenheidGemid-
deldeCumula-
tieve
waardeMinimu-
mMaximu-
mOpmerkingen
Neerslag (mm) * Totale hoeveelheid
neerslag met inbe-
grip van sneeuw,
enz.
Luchttemperatuur (ºC) * * *
Relatieve vochtig-
heid(%) * * *
Windsnelheid (m/s) * *
Windrichting (º) * Overheersende
windrichting
Zonnestraling (W/m2)*
UVB-straling (W/m2)*
Bodemtemperatuur (ºC) * * *
Bodemvochtigheid
(vochtspanningspo-
tentiaal, vochtge-
halte)(hPa) * * *
Neerslag in opstand (mm) *
Overige Nader te
omschrijven in het
DAR
* = verplicht mee te delen.
Voor elk waarnemingspunt waar de metingen werden verricht, wordt een
samenvatting van de verzamelde meetgegevens opgesteld, die jaarlijks bij
de Commissie wordt ingediend. De hiervoor te gebruiken formulieren zijn
XX1996.PLM, XX1996.MEM en XX1996.MEO (formulieren 8a, 8b en 8c).1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 79
▼M2
BIJLAGE X
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE BEWAKING VAN
DE BODEMOPLOSSING OP DE PERMANENTE WAARNEMINGS-
PUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De bewaking van de bodemoplossing moet op ten minste 10 % van de
permanente waarnemingspunten worden uitgevoerd. Het verdient aanbe-
veling de bodemoplossing te bewaken op de waarnemingspunten waar
ook de depositie wordt gemeten. De installatie van de apparatuur voor het
karakteriseren van de bodemoplossing dient tegen 30 juni 1998 te zijn
voltooid.
Deze bijlage is gebaseerd op de technische aanbevelingen van het comité
van bodemdeskundigen van het internationaal samenwerkingsprogramma
voor de evaluatie en de bewaking van de schade aan de bossen door
luchtverontreiniging (ICP Forests) van de VN-ECE. Er wordt verwezen
naar de door dit comité opgestelde en in 1996 gepubliceerde handleiding.
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1.Keuze van de bemonsteringsplaats
De toestellen voor het bemonsteren van de bodemoplossing moeten
worden geïnstalleerd in de buurt van de plek waar de toestand van de
kronen wordt beoordeeld. Het verdient de voorkeur de lysimeters hetzij
volgens een toevalspatroon, hetzij volgens een regelmatig patroon over
het hele proefvlak te verspreiden, al mag daarvan worden afgeweken om
stenen en stammen te ontwijken. Een vaste afstand ten opzichte van een
boom wordt niet voorgeschreven. Met het oog op de verstoring van de
bodem is het beter geen nultensie-lysimeters te installeren in het centrale
gedeelte van het proefvlak waar de toestand van de bomen wordt
bewaakt. Om praktische redenen kan een representatief deelproefvlak
worden gebruikt. Reeds geïnstalleerde lysimeters mogen worden gehand-
haafd, maar nieuwe moeten overeenkomstig bovengenoemde
aanwijzingen worden geïnstalleerd.
II.2.Bemonsteringsdiepte
Het verdient de voorkeur de lysimeters op vaste diepten aan te brengen,
maar metingen per horizont zijn eveneens toelaatbaar.
— Bodemoplossing-collectoren
Het is ten zeerste aan te bevelen lysimeters aan te brengen op ten
minste twee diepten, namelijk één in de wortelzone (aanbevolen
diepte: 10-20 cm), teneinde inzicht te verkrijgen in de concentraties
van nutriënten en toxische stoffen in het micromilieu van de
haarwortels (doelstelling 1), en één onder de wortelzone (aanbevolen
diepte: 40-48 cm), teneinde de export van de diverse elementen te
bepalen (doelstelling 2). Voorts is het wenselijk een derde lysimeter
aan te brengen vlak onder de humuslaag.
— Bodemmonsters
Ingeval de centrifugatie- of de situatie-extractiemethode wordt
toegepast, zijn de te bemonsteren bodemlagen die welke in de
handleiding worden vermeld: de humuslaag en de lagen tussen 0 en
10 cm, 10 en 20 cm, 20 en 40 cm en 40 en 80 cm. Bepaalde lagen
kunnen worden overgeslagen c.q. samengevoegd.
II.3.Bemonsteringsfrequentie
Op waarnemingspunten waar andere parameters (bijvoorbeeld de
depositie en de meteorologische parameters) intensief worden bewaakt,
dient de bodemoplossing maandelijks of om de twee weken te worden
bemonsterd. Ingeval bodemmonsters worden genomen om daaruit de
bodemoplossing te extraheren, is vier keer per jaar de maximumfre-
quentie, aangezien het om een destructieve techniek gaat. Er moeten vaste
bemonsteringsmaanden worden gekozen.
II.4.Transport, opslag en voorbehandeling
De monsters worden op zodanige wijze vervoerd en opgeslagen dat
chemische veranderingen tot een minimum worden beperkt.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 80
▼M2
Door de bodemoplossing in de lysimeter in koele (4 ºC) en donkere
omstandigheden te bewaren, wordt de biologische activiteit beperkt. In
vele gevallen en met name gedurende het koude seizoen, volstaat het de
fles in het donker te bewaren. Er kunnen organische of anorganische
bewaarmiddelen worden gebruikt, maar die kunnen interfereren met de
analysen. Om eventuele veranderingen in de monsters zoveel mogelijk te
beperken, moet de bodemoplossing zo spoedig mogelijk na de toepassing
van de onderdruk worden ingezameld.
Transport en opslag (met inbegrip van eventuele wachttijden) worden
geprotocolleerd. In voorkomend geval worden problemen met en
afwijkingen ten opzichte van deze werkwijze uitvoerig gerapporteerd.
Voor de bepaling van spoormetalen moeten aliquots van het monster in
met een zuur gespoelde flessen naar het laboratorium worden over-
gebracht.
Indien bodemmonsters worden genomen, moeten die koel worden
bewaard in zakken van plastic of polyethyleen en bij 4 ºC worden
opgeslagen totdat de bodemoplossing door saturatie-extractie of centri-
fugatie wordt geëxtraheerd. De centrifugatie of extractie dient te
geschieden binnen één dag (18-30 uur) na het nemen van de
bodemmonsters.
II.5.Algemene achtergrondinformatie
De volgende gegevens moeten worden genoteerd:
— nummer van het waarnemingspunt;
— gegevens over het bemonsteringstoestel (type, diepte);
— eerste dag van de bewakingsperiode;
— laatste dag van de bewakingsperiode;
— aantal meetperioden (van gelijke duur) gedurende de bewakings-
periode.
II.6.Analysemethoden
In het gedeelte betreffende „Bemonstering en analyse van de bodemop-
lossing” van de door het comité van bodemdeskundigen van ICP-Forests
opgestelde handleiding worden de erkende methoden voor de analyse van
de diverse bodemoplossing-parameters beschreven.
Bij voorkeur worden de erkende methoden toegepast. Indien andere
(nationale) methoden worden gebruikt, moet samen met de resultaten van
de analyse een uitvoerig verslag over de vergelijkbaarheid van de
analyseresultaten worden ingediend. Bij de inventarisatie met het oog op
de bewaking van de bosbodemoplossing wordt een onderscheid gemaakt
tussen verplicht en facultatief te bepalen parameters (zie onderstaande
lijst).
Lijst van parameters
Parameter Eenheid Verplicht/Facultatief
Conductiviteit µS/cm Facultatief
pH Verplicht
Alkaliniteit µmolc/l Facultatief (indien pH > 5)
DOC mg/l Verplicht
Natrium (Na) mg/l Facultatief (1)
Kalium (K) mg/l Verplicht
Calcium (Ca) mg/l Verplicht
Magnesium (Mg) mg/l Verplicht
Aluminium (totaal) mg/l Verplicht (indien pH < 5)
Aluminium (labiel) mg/l Facultatief
IJzer (Fe) mg/l Facultatief
Mangaan (Mn) mg/l Facultatief
Totaal Fosfor (P) mg/l Facultatief
NO3-N mg/l Verplicht
SO4-S mg/l Verplicht
NH4-N mg/l Facultatief (2)1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 81
▼M2
Parameter Eenheid Verplicht/Facultatief
Chloor (Cl) mg/l Facultatief (1)
Chroom (Cr) µg/l Facultatief
Nikkel (Ni) µg/l Facultatief
Zink (Zn) µg/l Facultatief (3)
Koper (Cu) µg/l Facultatief (3)
Lood (Pb) µg/l Facultatief
Cadmium (Cd) µg/l Facultatief
Silicium (Si) mg/l Facultatief
(1) De bepaling van deze parameters is wenselijk indien een zuur/base-balans wordt berekend.
(2) In gebieden met een hoge NHx-depositie (meer dan 20 kg NHxper ha per jaar) is het wenselijk NH4te
bepalen.
(3) Bepaling wenselijk, aangezien het gaat om secundaire nutriënten.Het staat de lidstaten vrij om alle
facultatieve parameters of slechts enkele daarvan, maar ook om extra parameters te analyseren.
II.7.Toezending van de gegevens
De lidstaten zenden de Commissie deze gegevens voor ieder waarne-
mingspunt in gestandaardisserde vorm toe (zie bijlage VIIa, formulieren
9a, 9b en 9c).1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 82
▼M3
BIJLAGE XI
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE BEOORDELING
VAN DE BODEMVEGETATIE OP DE PERMANENTE WAARNEMINGS-
PUNTEN
I. Algemene opmerkingen
Op ten minste 10 % van de permanente waarnemingspunten moet de
bodemvegetatie worden beoordeeld. De eerste gemeenschappelijke beoor-
deling dient vóór de herfst van 1999 te worden voltooid. De beoordeling
van de bodemvegetatie heeft een tweevoudig doel:
— karakterisering van de huidige toestand van de bosecosystemen op basis
van hun samenstelling;
— bewaking van veranderingen in de vegetatie onder invloed van
natuurlijke en antropogene milieufactoren.
Gegevens over de bodemvegetatie die vóór 1997 werden verzameld en
geanalyseerd, kunnen eveneens worden gebruikt voorzover de hieronder
beschreven methoden werden toegepast.
Deze bijlage is gebaseerd op de technische aanbevelingen van de ad-hoc
groep van deskundigen inzake beoordeling van de bodemvegetatie (EU/ICP
Forests). Men raadplege de door deze groep opgestelde handleiding (1997).
II. Methodiek voor de inventarisatie
II.1.Keuze van de bemonsteringsplaats
De bodemvegetatie wordt beoordeeld op de permanente waarnemings-
punten. Het voor de beoordeling van de bodemvegetatie geselecteerde
oppervlak moet representatief zijn voor het waarnemingspunt. Met het oog
op statistische replicatie mogen meerdere proefvlakken worden gebruikt.
De lidstaten kunnen het aantal en de vorm van die proefvlakken naar eigen
inzicht vaststellen. Indien het waarnemingspunt omheind is, moeten de
proefvlakken buiten de omheining worden gekozen. Daarnaast mogen ook
proefvlakken binnen de omheining worden beoordeeld. Verstoorde plekken
(zoals bodemputten, plaatsen waar de bodemoplossing wordt bemonsterd,
paden, enz.) moeten worden gemeden. De plaats van de proefvlakken moet
permanent worden gemarkeerd. De lidstaten bepalen zelf de markerings-
wijze, maar zorgen ervoor dat inert materiaal wordt gebruikt teneinde
contaminatie te vermijden.
II.2.Algemene achtergrondinformatie
De volgende algemene informatie moet worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— datum van de vegetatieopnamen en analyse,
— aanwezigheid van een omheining,— totale bemonsterde oppervlakte,— informatie over de bodemvegetatielaag als geheel (bedekkingsgraad),
de struiklaag en de kruidlaag (bedekkingsgraad en gemiddelde hoogte)
en de moslaag (bedekkingsgraad).
II.3.Bepalingvandeabundantieofbedekkingsgraadvandeindividuelesoorten
Het staat de lidstaten vrij bij de beoordeling een meetschaal naar eigen
keuze te gebruiken, voorzover de resulterende meetwaarden direct kunnen
worden omgezet in bedekkingspercentages, gaande van 0,01 % (zeer
zeldzaam) tot 100 % (volledige bedekking).
II.4.Soorten
Alle zaadplanten en vaatcryptogamen en de belangrijkste soorten
terrestrische mossen (Bryophyta) worden in de beoordeling betrokken.
Het verdient aanbeveling om ook de terrestrische korstmossen in de
opnamen te betrekken. Desgewenst kunnen ook de niet-terrestrische
soorten en de fungi worden beschouwd. Voor de nomenclatuur dient
gebruik te worden gemaakt van de Flora Europaea. In situaties waar de
Flora Europaea niet van toepassing is of wanneer een nauwkeurigere
taxonomische identificatie mogelijk is, kan die standaardsoortenlijst in
overleg met het betrokken MFC worden uitgebreid. De Commissie wordt
van dergelijke uitbreidingen op de hoogte gebracht.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 83
▼M3
II.5.Frequentie en tijdstip van de beoordelingen
Om de vijf jaar moet op alle waarnemingspunten een vegetatieopname
worden uitgevoerd. Het verdient aanbeveling, op een kleiner aantal
waarnemingspunten (bijvoorbeeld 10 %) de bodemvegetatie jaarlijks te
beoordelen. In het geval van vegetaties waarvan de samenstelling over de
seizoenen een complex verloop kent, kan een tweede evaluatie in de loop
van het jaar noodzakelijk zijn om een volledig beeld te bekomen. Latere
beoordelingen van de bodemvegetatie moeten op ongeveer hetzelfde
tijdstip van het jaar worden uitgevoerd.
II.6.Analyse en indiening
De gegevens met betrekking tot de proefvlakken worden geaggregeerd
teneinde het waarnemingspunt als geheel te karakteriseren. Ingeval er
proefvlakken binnen en buiten de omheining werden beoordeeld, worden
beide groepen afzonderlijk geaggregeerd. De resultaten van de beoordeling
van de bodemvegetatie worden jaarlijks bij de Commissie ingediend in de
in de formulieren 10a en 10b aangegeven standaardvorm (bestandnamen
XX1996.PLV en XX1996.VEM).
De in te dienen resultaten van de beoordeling van de bodemvegetatie
omvatten op het niveau van het waarnemingspunt: het waarnemingspunt/
inventarisatienummer, de coördinaten van het waarnemingspunt, het feit of
al dan niet een omheining is aangebracht en informatie over de
belangrijkste etages. De gegevens op inventarisatieniveauomvatten: het
waarnemingspunt/inventarisatienummer, de standaardcode van iedere soort
(gebruikmakend van de achtletterige afkorting overeenkomstig de
bijgaande lijst of, voor bijkomende soorten, de uitgebreide lijst) alsmede
een vermelding van het bedekkingspercentage voor het waarnemingspunt
als geheel.
III. Nadere toelichting bij de gegevens
III.1.Nadere toelichting betreffende de toegepaste methodes (DAR-Q)
In een afzonderlijk document worden bijzonderheden verstrekt betreffende:
— de dispositie van de proefvlakken (aantal en oppervlakte van de
replicaten),
— omschrijving van de beschouwde etages (moslaag, kruidlaag, struik-
laag, boomlaag),
— gebruikte meetschaal en omzetting van de metingen in percentages,— informatie over afwijkingen van de standaardsoortenlijst en -codes,— wijze waarop de ruwe gegevens tot een karakterisering van het
waarnemingspunt als geheel werden geaggregeerd.
Het verdient aanbeveling deze informatie ter kennis van de Commissie te
brengen door middel van de in bijlage C bedoelde DAR-vragenlijsten
(DAR-Q).
III.2.Nadere toelichting betreffende afwijkingen van de standaardmethodiek
(DAR)
Alle significante afwijkingen van de standaardmethodiek die van invloed
kunnen zijn geweest op de beoordelingen en alle verstoringen die zich
eventueel hebben voorgedaan, moeten worden geregistreerd en gerappor-
teerd.
III.3.Toelichting wat betreft beoordeling en interpretatie van de gegevens
(jaarlijks voortgangsverslag)
Gegevens over de beoordeling en de interpretatie van de bodemvegetatie-
opnamen (al dan niet in combinatie met andere gegevens) moeten in het
kader van het jaarlijks voortgangsverslag aan de Commissie worden
meegedeeld.1994R1091 — NL — 01.11.1999 — 004.001 — 84