Onderstaande tekst dient louter ter informatie en is juridisch niet bindend. De EU-instellingen zijn niet aansprakelijk voor de  
inhoud. Alleen de besluiten die zijn gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie (te raadplegen in EUR-Lex) zijn 
authentiek. Deze officiële versies zijn rechtstreeks toegankelijk via de links in dit document  
►B GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. 1268/2012 VAN DE COMMISSIE  
van 29 oktober 2012  
houdende uitvoeringsvoorschriften voor Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het 
Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de 
algemene begroting van de Unie  
(PB L 362 van 31.12.2012, blz. 1)  
Gewĳzigd bĳ: 
Publicatieblad  
nr. blz.  datum  
►M1 Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/2462 van de Commissie van 30 
oktober 2015  L 342  7  29.12.2015  02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 1
02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 2  
GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. 1268/2012 VAN DE 
COMMISSIE  
van 29 oktober 2012  
houdende uitvoeringsvoorschriften voor Verordening (EU, 
Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de 
algemene begroting van de Unie
 
DEEL I  
GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN  
TITEL I  
DOEL  
Artikel 1  
Doel  
Deze verordening stelt de uitvoeringsvoorschriften vast voor Verorde ­
ning (EU, Euratom) nr. 966/2012 (hierna het „Financieel Reglement” genoemd).
 
TITEL II  
BEGROTINGSBEGINSELEN  
HOOFDSTUK 1  
Eenheidsbeginsel en begrotingswaarachtigheidsbeginsel  
Artikel 2  
Opneming in de boeken van rente op voorfinancieringen  
(artikel 8, lid 4, van het Financieel Reglement)  
Wanneer rente aan de begroting is verschuldigd, wordt in de overeen ­
komsten die worden gesloten met de in artikel 58, lid 1, onder c), ii) tot 
en met viii), van het Financieel Reglement opgesomde entiteiten of 
personen bepaald dat de voorfinancieringen worden betaald op bank ­
rekeningen of onderbankrekeningen die de identificatie van de middelen en de rente daarop mogelijk maken. Als dit niet mogelijk is, moeten de door de Unie betaalde middelen en de uit deze middelen voortvloeiende rente en andere voordelen kunnen worden geïdentificeerd met de boek ­
houdmethoden van de ontvangers of tussenpersonen.
 
De bepalingen van deze verordening betreffende de rente op voorfinan ­
ciering laten de opneming van de voorfinancieringen als activa in de financiële staten, overeenkomstig de in artikel 143 van het Financieel Reglement bedoelde boekhoudregels, onverlet.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 3  
HOOFDSTUK 2  
Jaarperiodiciteitsbeginsel  
Artikel 3  
Kredieten van het begrotingsjaar  
(artikel 11, lid 3, van het Financieel Reglement)  
De vastleggings- en betalingskredieten die voor het begrotingsjaar zijn 
toegestaan, bestaan uit:  
a) de in de begroting opgenomen kredieten, met inbegrip van die van 
gewijzigde begrotingen;  
b) de overgedragen kredieten;  
c) de wederopgevoerde kredieten overeenkomstig de artikelen 178 en 
182 van het Financieel Reglement;  
d) de kredieten die afkomstig zijn van terugbetalingen van voorfinan ­
cieringen overeenkomstig artikel 177, lid 3, van het Financieel Re ­
glement;  
e) de kredieten die worden opgenomen na de inning van de niet-ge ­
bruikte bestemmingsontvangsten tijdens het begrotingsjaar of tijdens voorafgaande begrotingsjaren.
 
Artikel 4  
Annulering en overdracht van kredieten  
(artikel 13, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. De in artikel 13, lid 2, onder a), van het Financieel Reglement 
bedoelde vastleggingskredieten en niet-gesplitste kredieten voor bouw ­
projecten kunnen slechts worden overgedragen indien de vastleggingen niet vóór 31 december van het begrotingsjaar konden worden verricht om redenen die de ordonnateur niet kunnen worden aangerekend, en indien de voorbereidingen zo ver gevorderd zijn dat redelijkerwijs mag worden aangenomen dat de vastlegging uiterlijk op 31 maart van het volgende jaar kan worden verricht.
 
2. De in artikel 13, lid 2, onder a), van het Financieel Reglement 
bedoelde voorbereidende stadia, die op 31 december van het begrotings ­
jaar moeten zijn beëindigd met het oog op een overdracht naar het volgende begrotingsjaar, zijn met name:
 
a) voor de globale vastleggingen in de zin van artikel 85 van het 
Financieel Reglement, de aanneming van een financieringsbesluit of de afsluiting vóór deze datum van het overleg tussen de betrokken diensten binnen elke instelling met het oog op de aanneming van een dergelijk besluit;
 
b) voor de individuele vastleggingen in de zin van artikel 85 van het 
Financieel Reglement, de voltooiing van de selectie van potentiële contractanten, begunstigden, prijswinnaars of delegatiehouders.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 4  
3. De overeenkomstig artikel 13, lid 2, onder a), van het Financieel 
Reglement overgedragen kredieten die op 31 maart van het volgende begrotingsjaar, of tot 31 december van het volgende begrotingsjaar voor bedragen in verband met bouwprojecten, niet zijn vastgelegd, worden automatisch geannuleerd.
 
De Commissie stelt het Europees Parlement en de Raad binnen één 
maand na de annulering als bedoeld in de eerste alinea in kennis van de aldus geannuleerde kredieten.
 
4. De overeenkomstig artikel 13, lid 2, onder b), van het Financieel 
Reglement overgedragen kredieten mogen tot 31 december van het volgende begrotingsjaar worden gebruikt.
 
5. De boekhouding maakt het mogelijk de overeenkomstig de leden 1 
tot en met 4 overgedragen kredieten van de andere kredieten te onder ­
scheiden.  
HOOFDSTUK 3  
Rekeneenheidsbeginsel  
Artikel 5  
Omrekeningskoers tussen de euro en andere valuta’s  
(artikel 19 van het Financieel Reglement)  
1. Onverminderd de specifieke bepalingen die voortvloeien uit de 
toepassing van sectorspecifieke regelgeving, geschiedt de omrekening door de bevoegde ordonnateur tegen de in het  Publicatieblad van de 
Europese Unie , C-serie, gepubliceerde dagkoers van de euro.
 
Wanneer de omrekening tussen de euro en een andere valuta door de 
contractanten of begunstigden geschiedt, zijn de in de aanbestedings-, subsidie- of financieringsovereenkomst opgenomen specifieke regels in ­
zake omrekening van toepassing.
 
2. Om te vermijden dat operaties inzake de omrekening van valuta’s 
de hoogte van de medefinanciering door de Unie in aanzienlijke mate beïnvloeden of een nadelig effect op de begroting van de Unie hebben, voorzien de in lid 1 bedoelde specifieke bepalingen, indien passend, in een omrekeningskoers voor de euro en andere valuta’s die moet worden berekend aan de hand van het gemiddelde van de dagelijkse wisselkoers in een bepaalde periode.
 
3. Indien voor de betrokken valuta geen dagkoers van de euro wordt 
gepubliceerd in het  Publicatieblad van de Europese Unie , gebruikt de 
bevoegde ordonnateur de in lid 4 bedoelde boekhoudkundige koers.  
4. Voor de in de artikelen 151 tot en met 156 van het Financieel 
Reglement bedoelde boekhouding en behoudens artikel 240 van deze verordening geschiedt de omrekening tussen de euro en een andere valuta tegen de maandelijkse boekhoudkundige koers van de euro. Deze boekhoudkundige koers wordt door de rekenplichtige van de Commissie met gebruikmaking van alle informatiebronnen die hij be ­
trouwbaar acht, vastgesteld op basis van de koers van de voorlaatste werkdag van de maand die voorafgaat aan de maand waarvoor de koers wordt bepaald.
 
5. De uitkomsten van de in lid 4 van dit artikel bedoelde bewerkin ­
gen worden opgevoerd op een afzonderlijke rubriek in de boekhouding van de respectieve instellingen.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 5  
De eerste alinea van dit lid is van overeenkomstige toepassing op de 
organen als bedoeld in artikel 208 van het Financieel Reglement.  
Artikel 6  
Voor de omrekening tussen de euro en andere valuta’s te gebruiken 
koers  
(artikel 19 van het Financieel Reglement)  
1. Onverminderd de specifieke bepalingen die voortvloeien uit de 
toepassing van sectorale regelingen of uit specifieke aanbestedingsover ­
eenkomsten, subsidieovereenkomsten of -besluiten, of financieringsover ­
eenkomsten, is de koers die moet worden gebruikt voor de omrekening tussen de euro en een andere valuta in gevallen waarin de omrekening door de bevoegde ordonnateur wordt uitgevoerd, die van de dag waarop de opdrachtgevende dienst de betalings- of invorderingsopdracht heeft opgesteld.
 
2. Bij beheer van gelden ter goede rekening in euro is de datum van 
betaling door de bank bepalend voor de te gebruiken koers voor de omrekening tussen de euro en een andere valuta.
 
3. Voor de regularisatie van gelden ter goede rekening in nationale 
valuta’s, zoals bedoeld in artikel 19 van het Financieel Reglement, moet voor de omrekening tussen de euro en een andere valuta de koers worden gebruikt van de maand waarin de uitgave wordt verricht.
 
4. Voor de vergoeding van forfaitaire uitgaven of uitgaven die voort ­
vloeien uit het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeen ­
schappen en de Regeling welke van toepassing is op de andere per ­
soneelsleden van de Europese Unie, hierna „het Statuut” genoemd, 
waarvoor een maximumbedrag is vastgesteld en die in een andere valuta 
dan de euro worden betaald, moet de koers worden gebruikt die geldt wanneer het recht ontstaat.
 
HOOFDSTUK 4  
Universaliteitsbeginsel  
Artikel 7  
Structuur voor de opneming van de bestemmingsontvangsten en 
opvoering van de betrokken kredieten  
(artikel 21 van het Financieel Reglement)  
1. Onverminderd de artikelen 9 en 10 omvat de structuur voor de 
opneming van de bestemmingsontvangsten in de begroting:  
a) in de staat van ontvangsten van de afdeling van elke instelling, een 
begrotingsonderdeel waarop het bedrag van deze ontvangsten kan 
worden opgenomen;  
b) in de staat van uitgaven worden in de begrotingstoelichting, die ook 
algemene opmerkingen bevat, de begrotingsonderdelen vermeld waarop de kredieten kunnen worden opgenomen die met de bestem ­
mingsontvangsten overeenkomen;
 
In het in de eerste alinea, onder a), bedoelde geval wordt het begrotings ­
onderdeel voorzien van de vermelding „pro memoria” en worden de geraamde ontvangsten ter kennisneming in de toelichting vermeld.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 6  
2. De kredieten die met bestemmingsontvangsten overeenkomen, 
worden automatisch als vastleggingskredieten en als betalingskredieten opgevoerd wanneer de ontvangsten door de instelling zijn geïnd, behal ­
ve:
 
a) in de in artikel 181, lid 2, en artikel 183, lid 2, van het Financieel 
Reglement bedoelde gevallen;  
b) in het in artikel 21, lid 2, onder b), van het Financieel Reglement 
bedoelde geval voor lidstaten waarvan de bijdrageovereenkomst in euro luidt.
 
In het onder b) van de eerste alinea bedoelde geval kunnen de vast ­
leggingskredieten worden opgevoerd bij de ondertekening van de bij ­
drageovereenkomst door de lidstaat.  
Artikel 8  
Bijdragen van de lidstaten voor onderzoeksprogramma’s  
(artikel 21, lid 2, onder a), van het Financieel Reglement)  
1. De bijdragen van de lidstaten voor de financiering van bepaalde 
aanvullende onderzoeksprogramma’s zoals bedoeld in artikel 5 van Ver ­
ordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000 (  1 ), worden betaald:  
a) voor zeven twaalfde van het in de begroting opgenomen bedrag 
uiterlijk op 31 januari van het lopende begrotingsjaar;  
b) voor de resterende vijf twaalfde uiterlijk op 15 juli van het lopende 
begrotingsjaar.  
2. Wanneer de begroting aan het begin van het begrotingsjaar niet 
definitief is vastgesteld, worden de in lid 1 bedoelde bijdragen betaald op basis van het in de begroting van het voorafgaande begrotingsjaar opgenomen bedrag.
 
3. Elke bijdrage of aanvullende betaling die de lidstaten uit hoofde 
van de begroting verschuldigd zijn, wordt binnen dertig kalenderdagen na de afroeping op de rekening of rekeningen van de Commissie ge ­
boekt.
 
4. De gedane betalingen worden op de in Verordening (EG, Eura ­
tom) nr. 1150/2000 bedoelde rekening geboekt en zijn onderworpen aan de voorwaarden van die verordening.
 
Artikel 9  
Bestemmingsontvangsten die voortvloeien uit de deelneming van de 
EVA-staten aan bepaalde programma’s van de Unie  
(artikel 21, lid 2, onder e), van het Financieel Reglement)  
1. De structuur voor de opneming in de begroting van de deelneming 
van de lidstaten van de Europese Vrijhandelsassociatie (hierna „de EVA-staten” genoemd) aan bepaalde programma’s van de Unie is de volgende:
 
a) in de staat van ontvangsten wordt een „pro memoria”-begrotings ­
onderdeel gecreëerd voor het totale bedrag van de bijdragen van de EVA-staten voor het betrokken begrotingsjaar;  ▼
B 
( 1 ) PB L 130 van 31.5.2000, blz. 1.
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 7  
b) in de staat van uitgaven:  
i) wordt in de toelichting bij elk begrotingsonderdeel met betrek ­
king tot de activiteiten van de Unie waaraan de EVA-staten deel ­
nemen, „ter kennisneming” het bedrag vermeld dat met de ver ­
wachte deelneming is gemoeid;  
ii) worden in een bijlage, die integrerend deel van de begroting 
uitmaakt, alle begrotingsonderdelen vermeld die betrekking heb ­
ben op activiteiten van de Unie waaraan de EVA-staten deel ­
nemen.  
Voor de toepassing van de eerste alinea, onder a), worden de geraamde 
ontvangsten in de toelichting vermeld.  
De in de eerste alinea, onder b), ii), bedoelde bijlage vormt een aan ­
vulling op de structuur voor de opneming in de begroting van de kredieten die overeenkomstig lid 2 in verband met deze deelneming worden uitgetrokken, alsook voor de uitvoering van de uitgaven.
 
2. Krachtens artikel 82 van de Overeenkomst betreffende de Euro ­
pese Economische Ruimte (hierna de „EER-overeenkomst” genoemd) leiden de bedragen met betrekking tot de jaarlijkse deelneming van de EVA-staten, zoals overeenkomstig artikel 1, lid 5, van Protocol nr. 32 bij deze overeenkomst aan de Commissie bevestigd door het Gemengd Comité van de EER, ertoe dat de desbetreffende vastleggingskredieten en betalingskredieten aan het begin van het begrotingsjaar integraal in de begroting worden opgenomen.
 
3. Indien in de loop van het begrotingsjaar de kredieten van begro ­
tingsonderdelen waaraan de EVA-staten deelnemen, worden verhoogd zonder dat de EVA-staten tijdens het betrokken begrotingsjaar hun bij ­
drage kunnen aanpassen om de in artikel 82 van de EER-overeenkomst bedoelde evenredigheidsfactor in acht te nemen, mag de Commissie het aandeel van de EVA-staten voorlopig en bij wijze van uitzondering voorfinancieren uit de kasmiddelen. Na een dergelijke verhoging vraagt de Commissie zo spoedig mogelijk de bijbehorende bijdragen van de EVA-staten op. De Commissie stelt elk jaar het Europees Parlement en de Raad in kennis van deze overschrijvingen.
 
De voorfinanciering wordt zo snel mogelijk geregulariseerd in het kader 
van de begroting van het volgende begrotingsjaar.  
4. Overeenkomstig artikel 21, lid 2, onder e), van het Financieel 
Reglement vormen de financiële bijdragen van de EVA-staten bestem ­
mingsontvangsten. De rekenplichtige neemt passende maatregelen om te zorgen voor het gescheiden volgen van het gebruik van de ontvangsten die uit deze deelnemingen voortvloeien en van de bijbehorende kredie ­
ten.
 
De Commissie vermeldt in het in artikel 150, lid 2, van het Financieel 
Reglement bedoelde verslag duidelijk de stand van de uitvoering in verband met de deelneming van de EVA-staten, zowel wat de ontvang ­
sten als wat de uitgaven betreft.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 8  
Artikel 10  
Opbrengst van de sancties tegen lidstaten met een buitensporig 
tekort  
(artikel 21, lid 2, onder c), van het Financieel Reglement)  
De structuur voor de opneming in de begroting van de opbrengst van de 
in afdeling 4 van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (  1 ) be­
doelde sancties is als volgt:  
a) in de staat van ontvangsten wordt een „pro memoria”-begrotings ­
onderdeel gecreëerd voor de opneming van de rente op deze bedra ­
gen; 
b) tegelijkertijd geeft de opneming van deze bedragen in de staat van 
ontvangsten, onverminderd artikel 77 van het Financieel Reglement, aanleiding tot de opneming van vastleggings- en betalingskredieten in de staat van uitgaven.
 
De in de eerste alinea, onder b), bedoelde kredieten worden overeen ­
komstig artikel 20 van het Financieel Reglement besteed.  
Artikel 11  
Lasten uit de aanvaarding van schenkingen aan de Unie  
(artikel 22 van het Financieel Reglement)  
Met het oog op de in artikel 22, lid 2, van het Financieel Reglement 
bedoelde goedkeuring van het Europees Parlement en de Raad, stelt de Commissie een raming op van en geeft zij een toelichting op de finan ­
ciële lasten, waaronder de vervolgkosten, als gevolg van de aanvaarding van schenkingen aan de Unie.
 
Artikel 12  
Rekeningen „terugvorderbare belastingen”  
(artikel 23, lid 3, van het Financieel Reglement)  
Eventuele belastingen die door de Unie worden gedragen overeenkom ­
stig artikel 23, lid 2, en artikel 23, lid 3, onder a), van het Financieel Reglement, worden op een tussenrekening geboekt totdat zij door de betrokken staten worden terugbetaald.
 
HOOFDSTUK 5  
Specialiteitsbeginsel  
Artikel 13  
Berekening van de percentages van overschrijvingen van andere 
instellingen dan de Commissie  
(artikel 25 van het Financieel Reglement)  
1. De in artikel 25 van het Financieel Reglement bedoelde percenta ­
ges worden berekend op het tijdstip van het verzoek om overschrijving en op de grondslag van de in de begroting, met inbegrip van de gewij ­
zigde begrotingen, opgenomen kredieten.  ▼
B 
( 1 ) PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6.
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 9  
2. Het in aanmerking te nemen bedrag is de som van de overschrij ­
vingen van het begrotingsonderdeel waarvan kredieten worden over ­
geschreven, na correctie voor verrichte eerdere overschrijvingen.  
Het bedrag van de overschrijvingen die autonoom, zonder besluit van he 
Europees Parlement en de Raad, door de betrokken instellingen kunnen worden verricht, wordt niet in aanmerking genomen.
 
Artikel 14  
Berekening van de percentages van overschrijvingen van de 
Commissie  
(artikel 26 van het Financieel Reglement)  
1. De in de artikel 26, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde 
percentages worden berekend op het tijdstip van het verzoek om over ­
schrijving en op de grondslag van de in de begroting, met inbegrip van de gewijzigde begrotingen, opgenomen kredieten.
 
2. Het in aanmerking te nemen bedrag is de som van de overschrij ­
vingen van het begrotingsonderdeel waarvan of waarop kredieten wor ­
den overgeschreven, na correctie voor verrichte eerdere overschrijvin ­
gen. 
Het bedrag van de overschrijvingen die autonoom, zonder besluit van 
het Europees Parlement en de Raad, door de Commissie kunnen worden verricht, wordt niet in aanmerking genomen.
 
Artikel 15  
Administratieve uitgaven  
(artikel 26 van het Financieel Reglement)  
Onder de in artikel 26, lid 1, eerste alinea, onder b), van het Financieel 
Reglement bedoelde uitgaven vallen voor elk beleidsterrein de in arti ­
kel 44, lid 3, van het Financieel Reglement bedoelde rubrieken.  
Artikel 16  
Motivering van de kredietoverschrijvingsverzoeken  
(artikelen 25 en 26 van het Financieel Reglement)  
De voorstellen voor kredietoverschrijvingen en alle voor het Europees 
Parlement en de Raad bestemde informatie met betrekking tot de over ­
eenkomstig de artikelen 25 en 26 van het Financieel Reglement uitge ­
voerde overschrijvingen gaan vergezeld van passende en gedetailleerde motiveringen waaruit de besteding van de kredieten en de verwachte behoeften tot het einde van het begrotingsjaar blijken, zowel voor de kredieten die worden verhoogd als voor die welke worden verlaagd.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 10  
Artikel 17  
Motivering van de verzoeken om kredietoverschrijvingen uit de 
reserve voor spoedhulp  
(artikel 29 van het Financieel Reglement)  
De voorstellen voor kredietoverschrijvingen die het gebruik van de in 
artikel 29 van het Financieel Reglement bedoelde reserve voor spoed ­
hulp mogelijk moeten maken, gaan vergezeld van passende en gedetail ­
leerde motiveringen die het volgende omvatten:  
a) voor het begrotingsonderdeel waarvoor de kredieten bestemd zijn, de 
meest recente gegevens over de besteding van de kredieten, alsmede de verwachte behoeften tot het einde van het begrotingsjaar;
 
b) voor alle begrotingsonderdelen met betrekking tot de externe maat ­
regelen, de besteding van de kredieten tot het einde van de maand die aan het overschrijvingsverzoek voorafgaat, de verwachte behoef ­
ten tot het einde van het begrotingsjaar, alsmede een vergelijking met de oorspronkelijke ramingen;
 
c) een onderzoek van de mogelijkheden de kredieten een andere be ­
stemming te geven.  
HOOFDSTUK 6  
Beginsel van goed financieel beheer  
Artikel 18  
Evaluatie  
(artikel 30 van het Financieel Reglement)  
1. Alle voorstellen voor programma’s of activiteiten die begrotings ­
uitgaven meebrengen, worden onderworpen aan een evaluatie vooraf, waarbij wordt gelet op:
 
a) de behoefte waarin op korte of lange termijn moet worden voorzien;  
b) de toegevoegde waarde van de bijstandsverlening van de Unie;  
c) de te bereiken beleids- en beheersdoelen, met inbegrip van maat ­
regelen op het gebied van het voorkomen, opsporen, onderzoeken, herstellen en bestraffen van fraude om de financiële belangen van de Unie te beschermen;
 
d) de beschikbare beleidsopties, met inbegrip van de daaraan verbonden 
risico’s;  
e) de verwachte resultaten en gevolgen, met name de economische en 
maatschappelijke gevolgen en de gevolgen voor het milieu, en de indicatoren en evaluatiemethode om deze te meten;
 
f) de beste methode om de verkozen optie of opties ten uitvoer te 
leggen;  
g) de interne samenhang van het programma of de activiteit en het 
verband met andere relevante instrumenten;  
h) de omvang van de toe te wijzen kredieten, personele middelen en 
andere administratieve uitgaven, met inachtneming van het kosten ­
effectiviteitsbeginsel;  
i) de uit soortgelijke activiteiten in het verleden getrokken lering.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 11  
2. Het voorstel bevat de regels inzake het toezicht, de verslagen en 
de evaluatie, rekening houdend met de respectieve verantwoordelijkhe ­
den van alle overheidsniveaus die bij de uitvoering van het voorgestelde programma of de voorgestelde activiteit zullen zijn betrokken.
 
3. Alle programma’s en activiteiten, met inbegrip van proefprojecten 
en voorbereidende acties, waarvoor de ingezette middelen hoger zijn dan 5 000 000 EUR, worden op de volgende wijze tussentijds en/of achteraf onderworpen aan een evaluatie van de toegewezen personele en financiële middelen en de behaalde resultaten, om na te gaan of de doelstellingen zijn bereikt:
 
a) de bij de uitvoering van een meerjarenprogramma behaalde resulta ­
ten worden geregeld geëvalueerd, volgens een tijdschema dat de mogelijkheid biedt met de uitkomsten van deze evaluatie rekening te houden bij de beslissingen over de voortzetting, wijziging of staking van het programma;
 
b) de op jaarbasis gefinancierde activiteiten worden ten minste om de 
zes jaar op de behaalde resultaten geëvalueerd.  
De eerste alinea, onder a) en b), geldt niet voor elk van de in het kader 
van die activiteiten uitgevoerde projecten of acties, waarvoor aan deze verplichting kan worden voldaan door middel van de eindverslagen die worden toegezonden door de organisaties die de actie hebben uitge ­
voerd.
 
4. De in de leden 1 en 3 bedoelde evaluaties staan in verhouding tot 
de gevolgen van het programma of de activiteit in kwestie en de ervoor ingezette middelen.
 
Artikel 19  
Financieel memorandum  
(artikel 31 van het Financieel Reglement)  
Het financiële memorandum bevat de financiële en economische ele ­
menten op grond waarvan de wetgever kan beoordelen of een optreden van de Unie noodzakelijk is. Voorts bevat het nuttige gegevens over de samenhang en eventuele synergie met andere activiteiten van de Unie.
 
Voor meerjarenacties omvat het financiële memorandum een tijdschema 
met een raming van de jaarlijks benodigde kredieten en personeelsleden, 
met inbegrip van extern personeel, alsmede een evaluatie van de finan ­
ciële gevolgen op middellange termijn.  
HOOFDSTUK 7  
Transparantiebeginsel  
Artikel 20  
Voorlopige bekendmaking van de begroting  
(artikel 34 van het Financieel Reglement)  
Zo spoedig mogelijk en uiterlijk vier weken na de definitieve vaststel ­
ling van de begroting worden de definitieve gedetailleerde begrotings ­
cijfers op initiatief van de Commissie op de internetsite van de  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 12  
instellingen bekendgemaakt, in afwachting van de officiële bekendma ­
king in het  Publicatieblad van de Europese Unie . 
Artikel 21  
Bekendmaking van informatie over de waarde en de ontvangers van 
middelen van de Unie  
(artikel 35 van het Financieel Reglement)  
1. De informatie over de ontvangers van onder direct beheer toege ­
kende middelen van de Unie wordt uiterlijk 30 juni van het jaar na het begrotingsjaar waarin de middelen zijn toegekend, op een internetsite van de betrokken instelling van de Unie bekendgemaakt.
 
De informatie kan, naast de in de eerste alinea bedoelde wijze, ook op 
andere passende wijzen in een gestandaardiseerde vorm worden bekend ­
gemaakt.  
2. Tenzij in deze verordening of in sectorspecifieke regelgeving an ­
ders is bepaald, wordt de volgende informatie bekendgemaakt met in ­
achtneming van de vereisten van artikel 35, lid 3, van het Financieel Reglement:
 
a) de naam van de ontvanger;  
b) de locatie van de ontvanger;  
c) het toegekende bedrag;  
d) de aard en het doel van de maatregel.  
Voor de toepassing van b) wordt onder „locatie” verstaan:  
i) het adres wanneer de ontvanger een rechtspersoon is;  
ii) de regio op NUTS 2-niveau wanneer de ontvanger een natuurlijke 
persoon is.  
Openbaar gemaakte persoonsgegevens die betrekking hebben op een 
natuurlijke persoon worden twee jaar na het einde van het begrotings ­
jaar waarin de middelen zijn toegekend, gewist. Hetzelfde geldt voor persoonsgegevens betreffende rechtspersonen waarvan de officiële be ­
naming naar één of meer natuurlijke personen verwijst.
 
3. De in lid 2 bedoelde informatie wordt uitsluitend bekendgemaakt 
voor prijzen, subsidies en opdrachten die zijn toegekend na een wed ­
strijd, een subsidieprocedure of een openbare aanbestedingsprocedure. Deze informatie wordt niet openbaar gemaakt wanneer het gaat om:  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 13  
a) aan natuurlijke personen betaalde studiebeurzen en andere vormen 
van directe steun aan natuurlijke personen in grote nood in de zin van artikel 125, lid 4, onder c), van het Financieel Reglement;
 
b) opdrachten voor minder dan het in artikel 137, lid 2, van deze ver ­
ordening bedoelde bedrag.  
4. Er wordt afgezien van bekendmaking wanneer deze afbreuk zou 
doen aan de bij het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie beschermde rechten en vrijheden van personen of de commerciële belangen van ontvangers zou schaden.
 
Artikel 22  
Koppeling met de plaats waar de informatie over de ontvangers van 
onder indirect beheer toegekende middelen van de Unie is 
bekendgemaakt  
(artikel 35 van het Financieel Reglement)  
Wanneer het beheer van middelen van de Unie gedelegeerd is aan de in 
artikel 58, lid 1, onder c), van het Financieel Reglement bedoelde 
autoriteiten en organen, wordt in de delegatieovereenkomsten de ver ­
plichting opgenomen om de in artikel 21, leden 2 en 3, bedoelde ge ­
gevens in een gestandaardiseerde vorm bekend te maken op de website van die autoriteiten en organen.
 
Op de website van de instellingen van de Unie wordt minstens het 
internetadres vermeld waar de gegevens te vinden zijn, behalve wanneer deze direct op een specifiek daartoe bestemde plek op de website van de instellingen van de Unie worden bekendgemaakt.
 
De informatie kan, naast de in de eerste alinea bedoelde wijze, ook op 
elke andere passende wijze in gestandaardiseerde vorm worden bekend ­
gemaakt.  
Artikel 21, leden 2, 3 en 4, is van toepassing op de bekendmaking in de 
zin van de eerste alinea van dit artikel.  
TITEL III  
OPSTELLING EN STRUCTUUR VAN DE BEGROTING  
Artikel 23  
Financiële programmering  
(artikel 38 van het Financieel Reglement)  
De in artikel 38 van het Financieel Reglement bedoelde financiële pro ­
grammering wordt ingedeeld naar uitgavencategorie, beleidsgebied en begrotingsonderdeel. De volledige financiële programmering omvat alle uitgavencategorieën, met uitzondering van landbouw, cohesiebeleid en administratie, waarvoor enkel samenvattende gegevens worden ver ­
strekt.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 14  
Artikel 24  
Ontwerpen van gewijzigde begroting  
(artikel 41, lid 1, van het Financieel Reglement)  
De ontwerpen van gewijzigde begroting gaan vergezeld van de ten tijde 
van de opstelling ervan beschikbare motiveringen en gegevens over de uitvoering van de begroting van het voorafgaande en het lopende be ­
grotingsjaar.
 
Artikel 25  
Begrotingsnomenclatuur  
(artikel 44 van het Financieel Reglement)  
De begrotingsnomenclatuur voldoet aan de beginselen van specialiteit, 
transparantie en goed financieel beheer. Zij zorgt voor de voor het begrotingsproces benodigde duidelijkheid en transparantie, maakt het mogelijk de grote doelstellingen die in de respectieve rechtsgrondslagen zijn vastgesteld van elkaar te onderscheiden, de politieke prioriteiten aan te wijzen en deze op een doeltreffende en effectieve wijze te verwezen ­
lijken.
 
Artikel 26  
Werkelijke uitgaven van het laatste afgesloten begrotingsjaar  
(artikel 49, lid 1, onder a), v), van het Financieel Reglement)  
Voor de opstelling van de begroting worden de werkelijke uitgaven van 
het laatste afgesloten begrotingsjaar als volgt vastgesteld:  
a) vastleggingen: de vastleggingen die tijdens het begrotingsjaar zijn 
geboekt ten aanzien van de kredieten van het begrotingsjaar zoals bepaald in artikel 3;
 
b) betalingen: de betalingen die tijdens het begrotingsjaar zijn verricht, 
d.w.z. waarvan de uitvoeringsopdracht aan de bank is gegeven, ten aanzien van de kredieten van het begrotingsjaar zoals bepaald in artikel 3.
 
Artikel 27  
Begrotingstoelichting  
(artikel 49, lid 1, onder a), vi), van het Financieel Reglement)  
De begrotingstoelichting omvat met name de volgende elementen:  
a) de verwijzing naar het basisbesluit, indien voorhanden;  
b) een passende uitleg over de aard en de bestemming van de kredieten.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 15  
Artikel 28  
Personeelsformatie  
(artikel 49, lid 1, onder c), i), van het Financieel Reglement)  
Het personeel van het Voorzieningsagentschap is afzonderlijk in de 
personeelsformatie van de Commissie opgenomen.  
TITEL IV  
UITVOERING VAN DE BEGROTING  
HOOFDSTUK 1  
Algemene bepalingen  
Artikel 29  
Kennisgeving van de doorgifte van persoonsgegevens voor 
controledoeleinden  
(artikel 53 van het Financieel Reglement)  
Bij elke oproep in het kader van subsidies, opdrachten of prijzen die 
met direct beheer worden ten uitvoer gelegd, worden potentiële begun ­
stigden, kandidaten, inschrijvers en deelnemers overeenkomstig Ver ­
ordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad (  1 ) 
ervan in kennis gesteld, dat, met het oog op de bescherming van de financiële belangen van de Unie, de persoonsgegevens aan internecon ­
trolediensten, de Europese Rekenkamer, de Instantie voor Financiële Onregelmatigheden of het Europees Bureau voor fraudebestrijding (hierna „OLAF” genoemd) en tussen ordonnateurs van de Commissie en de uitvoerende agentschappen kunnen worden doorgegeven.
 
Artikel 30  
Voorbereidende maatregelen op het gebied van het 
gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid  
(artikel 54, lid 2, onder c), van het Financieel Reglement)  
De financiering van door de Raad overeengekomen maatregelen ter 
voorbereiding van crisisbeheersingsoperaties van de Unie uit hoofde 
van titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie dekt de 
bijkomende kosten die rechtstreeks het gevolg zijn van een specifieke inzet ter plaatse van een missie of team waarbij onder meer personeels ­
leden van de instellingen van de Unie betrokken zijn, met inbegrip van een verzekering tegen grote risico’s, reis- en verblijfkosten en dagver ­
goedingen.
 
Artikel 31  
Bijzondere bevoegdheden van de Commissie overeenkomstig de 
Verdragen  
(artikel 54, lid 2, onder d), van het Financieel Reglement)  
1. De volgende artikelen van het Verdrag betreffende de werking van 
de Europese Unie (hierna „VWEU” genoemd) kennen de Commissie rechtstreeks specifieke bevoegdheden toe:  ▼
B 
( 1 ) PB L 8 van 12.1.2001, blz. 1.
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 16  
a) artikel 154 (sociale dialoog);  
b) artikel 156 (studies, adviezen, overleg op sociaal gebied);  
c) artikelen 159 en 161 (bijzondere verslagen op sociaal gebied);  
d) artikel 168, lid 2 (initiatieven ter bevordering van de coördinatie op 
het gebied van bescherming van de gezondheid);  
e) artikel 171, lid 2 (initiatieven ter bevordering van de coördinatie op 
het gebied van trans-Europese netwerken);  
f) artikel 173, lid 2 (initiatieven ter bevordering van de coördinatie op 
het gebied van industrie);  
g) artikel 175, tweede alinea (verslag over de vooruitgang die is ge ­
boekt bij de verwezenlijking van de economische, sociale en territo ­
riale samenhang);  
h) artikel 181, lid 2 (initiatieven ter bevordering van de coördinatie op 
het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling);  
i) artikel 190 (verslag op het gebied van onderzoek en technologische 
ontwikkeling);  
j) artikel 210, lid 2 (initiatieven ter bevordering van de coördinatie van 
het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid);  
k) artikel 214, lid 6 (initiatieven ter bevordering van de coördinatie op 
het gebied van bescherming van de gezondheid).  
2. De volgende artikelen van het Verdrag tot oprichting van de Euro ­
pese Gemeenschap voor Atoomenergie (hierna „het Euratom-Verdrag” genoemd) kennen de Commissie rechtstreeks specifieke bevoegdheden toe:
 
a) artikel 70 (financiële bijdragen, binnen de in de begroting bepaalde 
grenzen, aan de opsporing van delfstoffen op het grondgebied van de 
lidstaten);  
b) de artikelen 77 tot en met 85.  
3. De in de leden 1 en 2 opgenomen lijsten kunnen bij de indiening 
van het ontwerp van begroting worden aangevuld met de vermelding van de betrokken artikelen en bedragen.
 
Artikel 32  
Handelingen die een belangenconflict kunnen inhouden en 
procedure  
(artikel 57 van het Financieel Reglement)  
1. ►M1 Een handeling waarbij zich een belangenconflict in de zin 
van artikel 57, lid 2, van het Financieel Reglement kan voordoen, onver ­
minderd de kwalificatie als illegale activiteit op grond van artikel 106, lid 1, onder d), kan met name een van de volgende vormen aannemen: ◄ ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 17  
a) de toekenning aan zichzelf of anderen van directe of indirecte voor ­
delen waarop de betrokkene geen recht heeft;  
b) de weigering aan een begunstigde rechten of voordelen toe te kennen 
waarop hij aanspraak kan maken;  
c) het verrichten van ongepaste of onrechtmatige handelingen dan wel 
het niet-verrichten van noodzakelijke handelingen.  
Andere handelingen die een belangenconflict kunnen inhouden, zijn die 
welke in de weg staan aan de onpartijdige en objectieve uitvoering van taken, zoals deelneming aan een evaluatiecomité bij een openbare aan ­
besteding of een subsidieprocedure wanneer de uitkomst van deze pro ­
cedures de betrokkene rechtstreeks of indirect een financieel voordeel kan opleveren.
 
2. Er wordt geacht een belangenconflict te zijn indien de aanvrager, 
gegadigde of inschrijver een aan het statuut onderworpen personeelslid is, tenzij de betrokkene van zijn hiërarchie van tevoren toestemming heeft gekregen om aan de procedure deel te nemen.
 
3. Wanneer een belangenconflict rijst, neemt de gedelegeerde ordon ­
nateur passende maatregelen om elke onrechtmatige invloed op het proces of de procedure door de betrokkene te voorkomen.
 
HOOFDSTUK 2  
Wijze van uitvoering  
A f d e l i n g 1  
A l g e m e n e b e p a l i n g e n  
Artikel 33  
Wijzen van beheer  
(artikel 58 van het Financieel Reglement)  
Het boekhoudsysteem van de Commissie identificeert de wijzen van 
beheer en, voor elke wijze van beheer, het type in artikel 58, lid 1, onder c), van het Financieel Reglement vermelde entiteit waaraan of persoon aan wie taken tot uitvoering van de begroting zijn toever ­
trouwd.
 
Voor de wijze van direct beheer door de Commissie overeenkomstig 
artikel 58, lid 1, onder a), van het Financieel Reglement wordt in het boekhoudsysteem een onderscheid gemaakt tussen beheer:
 
a) door de diensten van de Commissie;  
b) door uitvoerende agentschappen;  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 18  
c) door de hoofden van delegatie van de Unie;  
d) via trustfondsen in de zin van artikel 187 van het Financieel Regle ­
ment.  
A f d e l i n g 2  
D i r e c t b e h e e r  
Artikel 34  
Direct beheer  
(artikel 58, lid 1, onder a), van het Financieel Reglement)  
Wanneer de Commissie de begroting direct binnen haar diensten uit ­
voert, worden de uitvoeringstaken volgens de voorwaarden van deze verordening verricht door de financiële actoren in de zin van de artike ­
len 64 tot en met 75 van het Financieel Reglement.
 
Artikel 35  
Delegatie aan uitvoerende agentschappen  
(artikel 58, lid 1, onder a), en artikel 62 van het Financieel 
Reglement)  
1. De besluiten tot delegatie aan de uitvoerende agentschappen mach ­
tigen hen, als gedelegeerde ordonnateur de kredieten te besteden van het programma van de Unie met het beheer waarvan zij zijn belast.
 
2. Het delegatiebesluit van de Commissie bevat ten minste de bepa ­
lingen die zijn bedoeld in artikel 40, onder a) tot en met d), en h). Het wordt formeel schriftelijk aanvaard door de directeur van het betrokken uitvoerende agentschap.
 
Artikel 36  
Naleving van de regels voor het plaatsen van overheidsopdrachten  
(artikel 63 van het Financieel Reglement)  
Wanneer de Commissie overeenkomstig artikel 63, lid 2, van het Fi ­
nancieel Reglement taken aan privaatrechtelijke organen toevertrouwt, plaatst zij een overheidsopdracht overeenkomstig de bepalingen van deel I, titel V, en deel II, titel IV, hoofdstuk 3, van het Financieel Reglement.
 
A f d e l i n g 3  
G e d e e l d b e h e e r m e t d e l i d s t a t e n  
Artikel 37  
Specifieke bepalingen voor indirect beheer met de lidstaten — 
maatregelen ter bevordering van beproefde werkmethoden  
(artikel 59 van het Financieel Reglement)  
De Commissie stelt een register samen van organen die verantwoorde ­
lijk zijn voor het beheer, de certifiëring en de controleactiviteiten uit hoofde van sectorale verordeningen.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 19  
Ter bevordering van beproefde werkmethoden bij de tenuitvoerlegging 
van de structuurfondsen, het Cohesiefonds, het Europees Landbouw ­
fonds voor plattelandsontwikkeling, het Europees Garantiefonds voor de landbouw en het Europees Visserijfonds, stelt de Commissie ter informatie aan degenen die verantwoordelijk zijn voor het beheer en de controleactiviteiten, een methodologische handleiding ter beschikking waarin haar eigen controlestrategie en controlebenadering, met inbegrip van controlelijsten en voorbeelden van beproefde werkmethoden, wor ­
den uiteengezet. Deze handleiding wordt bijgewerkt telkens als daartoe 
aanleiding is.
 
A f d e l i n g 4  
I n d i r e c t b e h e e r  
Artikel 38  
Gelijkwaardigheid van systemen, regels en procedures bij indirect 
beheer  
(artikel 60 van het Financieel Reglement)  
1. De Commissie kan regels en procedures voor het plaatsen van 
opdrachten als gelijkwaardig met haar eigen regels en procedures erken ­
nen als aan de volgende voorwaarden is voldaan:  
a) zij huldigen het beginsel van zo breed mogelijke mededinging om de 
best mogelijke prijs-kwaliteitverhouding te verkrijgen en onderhan ­
delingsprocedures worden beperkt tot redelijke bedragen of naar behoren gemotiveerd;
 
b) de doorzichtigheid wordt gewaarborgd door middel van openbaar ­
making vooraf, in het bijzonder via een oproep tot het indienen van offertes, en openbaarmaking achteraf van de gekozen contractanten;
 
c) de eerbiediging van de beginselen van gelijke behandeling, evenre ­
digheid en niet-discriminatie wordt gewaarborgd;  
d) gedurende de gehele procedure voor het plaatsen van opdrachten 
worden belangenconflicten vermeden.  
Maatregelen van de lidstaten of derde landen waarbij Richtlijn 
2004/18/EG is omgezet in nationaal recht, worden als gelijkwaardig beschouwd met de regels die door de instellingen uit hoofde van het Financieel Reglement worden toegepast.
 
2. De Commissie kan regels en procedures voor het toekennen van 
subsidies als gelijkwaardig met haar eigen regels en procedures erken ­
nen als aan de volgende voorwaarden is voldaan:  
a) de eerbiediging van de beginselen van evenredigheid, goed financi ­
eel beheer, gelijke behandeling en niet-discriminatie wordt gewaar ­
borgd;  
b) de doorzichtigheid wordt gewaarborgd door middel van openbaar ­
making via een oproep tot het indienen van voorstellen, toekenning zonder selectieprocedure wordt beperkt tot redelijke bedragen of naar behoren gemotiveerd, en de begunstigden worden achteraf op pas ­
sende wijze bekendgemaakt in overeenstemming met het evenredig ­
heidsbeginsel;  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 20  
c) gedurende de gehele subsidieprocedure worden belangenconflicten 
vermeden;  
d) zij bepalen dat subsidies niet cumulatief zijn en niet met terugwer ­
kende kracht kunnen worden toegekend, dat subsidies als regel ge ­
paard gaan met medefinanciering en niet tot doel of tot gevolg mogen hebben dat zij voor de ontvanger winst opleveren.
 
3. De Commissie kan erkennen dat de boekhoud- en internecontro ­
lesystemen van entiteiten waaraan en personen aan wie taken tot uit ­
voering van de begroting zijn toevertrouwd, een gelijkwaardig niveau van bescherming van de financiële belangen van de Unie bieden en redelijke zekerheid inzake het bereiken van de beheersdoelen verschaf ­
fen als die systemen voldoen aan de vereisten van artikel 32 van het Financieel Reglement.
 
Artikel 39  
Voorafgaande beoordeling van de regels en procedures van de 
entiteiten en personen bij indirect beheer  
(artikel 61, lid 1, van het Financieel Reglement)  
Voor de bij artikel 61, lid 1, van het Financieel Reglement voorgeschre ­
ven beoordeling vooraf kan de bevoegde ordonnateur gebruikmaken van de beoordeling vooraf van een andere ordonnateur, mits de conclusies daarvan relevant zijn voor de specifieke risico’s verbonden aan de toe te 
vertrouwen taken, in het bijzonder wat betreft de aard van de risico’s en 
de betrokken bedragen.
 
De bevoegde ordonnateur kan gebruikmaken van beoordelingen vooraf 
van andere donors, mits die gemaakt zijn met inachtneming van voor ­
waarden die gelijkwaardig zijn aan de in artikel 60 van het Financieel 
Reglement gestelde voorwaarden.  
▼M1 
Artikel 40  
Inhoud van de overeenkomst waarbij taken tot uitvoering van de 
begroting aan entiteiten en personen worden toevertrouwd  
(artikel 60, lid 3, en artikel 61, lid 3, van het Financieel Reglement) 
▼B 
De delegatieovereenkomsten bevatten alle nodige bepalingen om de 
bescherming van de financiële belangen van de Unie en de doorzichtig ­
heid van de verrichte handelingen te garanderen, en minstens: Zij moe ­
ten ten minste de volgende gegevens bevatten:  
a) een duidelijke omschrijving van de toegewezen taken en van de 
grenzen daarvan, in het bijzonder wat betreft de wijziging van de toegewezen taken, het afzien van schuldvorderingen en de bestem ­
ming van terugbetaalde of ongebruikte middelen;
 
b) de voorwaarden voor en de wijze van uitvoering van deze taken en 
verantwoordelijkheden, en de organisatie van de te verrichten con ­
troles, met inbegrip van de evaluatie van de programma’s;  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 21  
c) de voorwaarden voor de betaling van de bijdrage van de Unie, 
betreffende onder andere de vergoeding van voor de uitvoering ge ­
maakte kosten en de vergoeding van de entiteit waaraan de taken zijn toevertrouwd, en voorschriften inzake de tot staving van de betalingen over te leggen documenten;
 
d) regels voor het uitbrengen van verslag aan de Commissie over de 
uitvoering van deze taken, de verwachte resultaten, de opgetreden 
onregelmatigheden en de genomen maatregelen, de voorwaarden 
waaronder de betalingen kunnen worden geschorst of onderbroken, en de voorwaarden waaronder de uitvoering van de taken wordt beëindigd;
 
e) de uiterste datum voor het sluiten van individuele contracten en 
overeenkomsten tot uitvoering van de delegatieovereenkomst; deze termijn is evenredig met de aard van de toevertrouwde taken;  
▼
M1 
f) regels op grond waarvan de entiteit of persoon ondernemers die in 
een situatie verkeren als bedoeld in artikel 106, lid 1, onder d) en f), en artikel 107, onder b), van het Financieel Reglement, van deel ­
name aan een inschrijving, subsidieprocedure of wedstrijd, van gun ­
ning van een opdracht of van toekenning van een subsidie of prijs kan uitsluiten en regels op grond waarvan de entiteit of persoon die 
ondernemers een financiële sanctie kan opleggen;  
▼
B 
g) nadere regels inzake het toezicht en de controle van de Commissie 
en bepalingen waarbij aan de Commissie, OLAF en de Rekenkamer toegang tot de voor de uitvoering van hun taken vereiste informatie en de bevoegdheid om controles en onderzoeken te verrichten, onder andere via controles ter plaatse, worden verleend;
 
▼M1 
h) afspraken inzake:  
i) het onverwijld aan de Commissie melden, door de entiteit waar ­
aan taken zijn toevertrouwd, van elk geval van fraude of onregel ­
matigheid in de zin van artikel 106, lid 1, onder d) en f), van het 
Financieel Reglement bij het beheer van middelen van de Unie 
en van de genomen maatregelen;  
▼B 
ii) het aanwijzen van een contactpunt dat over passende bevoegdhe ­
den beschikt om rechtstreeks met OLAF samen te werken en de uitvoering van operaties van OLAF te vergemakkelijken;
 
i) de voorwaarden inzake het gebruik van bankrekeningen en van de 
rente als bedoeld in artikel 8, lid 4, van het Financieel Reglement;  
j) bepalingen om zichtbaarheid te geven aan het optreden van de Unie, 
met name ter onderscheiding daarvan van de andere activiteiten van het orgaan.  
▼
M1 
Met betrekking tot punt f) van de eerste alinea wordt voor de toepassing 
van artikel 106, lid 5, van het Financieel Reglement, een derde land geacht nalatig te zijn, onder andere indien zijn nationale wetgeving niet toestaat een ondernemer uit te sluiten van alle door de EU gefinancierde aanbestedingsprocedures in de zin van artikel 106 van het Financieel Reglement. In de delegatieovereenkomsten wordt bepaald in welke ge ­
vallen een derde land wordt geacht nalatig te zijn.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 22  
Voor de toepassing van punt h), onder i), van de eerste alinea, wordt in 
het geval van derde landen en internationale organisaties, in deze af ­
spraken nader bepaald waar derde landen en internationale organisaties onregelmatigheden en fraude moeten voorkomen, opsporen, corrigeren en ter kennis brengen overeenkomstig artikel 60, lid 3, van het Finan ­
cieel Reglement.  
▼
B 
Artikel 41  
Beheersverklaring en conformiteitsverklaring  
(artikel 60, lid 5, van het Financieel Reglement)  
Wanneer acties worden beëindigd vóór het einde van het betrokken 
begrotingsjaar, mag het eindverslag van de entiteit waaraan of persoon aan wie deze actie is toevertrouwd in de plaats komen van de bij artikel 60, lid 5, onder b), voorgeschreven beheersverklaring, op voor ­
waarde dat dat verslag wordt ingediend vóór 15 februari van het jaar volgend op het betrokken begrotingsjaar.
 
Wanneer niet-meerjarige acties met een duur van maximaal 18 maanden 
door internationale organisaties en derde landen ten uitvoer worden 
gelegd, mag de bij artikel 60, lid 5, van het Financieel Reglement voorgeschreven conformiteitsverklaring in het eindverslag worden opge ­
nomen.
 
Artikel 42  
Procedures voor het onderzoek en de goedkeuring van de 
rekeningen en uitsluiting van betalingen die in strijd met de 
toepasselijke regels zijn verricht, van financiering door de Unie 
onder indirect beheer  
(artikel 60, lid 6, onder b) en c), van het Financieel Reglement)  
1. Onverminderd specifieke bepalingen van sectorspecifieke regelge ­
ving, omvatten de procedures als bedoeld in artikel 60, lid 6, onder b) en c), van het Financieel Reglement:
 
a) controles aan de hand van stukken en eventueel controles ter plaatse 
door de Commissie;  
b) de vaststelling door de Commissie van het bedrag van de aanvaarde 
uitgaven, in voorkomend geval na een contradictoire procedure met de betrokken autoriteiten en organen en nadat deze daarvan in kennis zijn gesteld;
 
c) in voorkomend geval, de berekening van financiële correcties door 
de Commissie;  
d) de invordering dan wel betaling, door de Commissie, van het saldo 
dat voortvloeit uit het verschil tussen de aanvaarde uitgaven en de reeds aan de autoriteiten of organen betaalde bedragen.
 
De Commissie vordert de overeenkomstig punt d) van de eerste alinea 
verschuldigde bedragen bij voorkeur in door middel van verrekening onder de voorwaarden van artikel 87.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 23  
2. Wanneer taken tot uitvoering van de begroting zijn toevertrouwd 
aan een entiteit die een meerdonorsactie ten uitvoer legt, bestaan de procedures als bedoeld in artikel 60, lid 6, onder b) en c), van het Financieel Reglement erin te verifiëren dat een met de bijdrage van de Commissie voor de betrokken actie overeenkomend bedrag door de entiteit is besteed ten behoeve van de actie en dat de uitgaven zijn verricht met inachtneming van de in de overeenkomst met de entiteit vervatte verplichtingen.
 
In het kader van deze verordening wordt onder „meerdonorsactie” ver ­
staan, een actie waarbij middelen van de Unie met die van minstens één andere donor worden samengevoegd.  
▼
M1 
Artikel 43  
Specifieke bepalingen voor indirect beheer met internationale 
organisaties  
(artikel 58, lid 1, onder c), ii), en artikel 188 van het Financieel 
Reglement)  
1. De internationale organisaties als bedoeld in artikel 58, lid 1, 
onder c), punt ii) van het Financieel Reglement zijn internationale pu ­
bliekrechtelijke organisaties die zijn opgericht bij internationale over ­
eenkomsten en hun gespecialiseerde agentschappen.  
De in de eerste alinea bedoelde overeenkomsten worden voorgelegd aan 
de ordonnateur die verantwoordelijk is voor de voorafgaande evaluatie als bedoeld in artikel 39 voordat de Commissie taken tot uitvoering van de begroting toevertrouwt.
 
2. De volgende organisaties worden gelijkgesteld met internationale 
organisaties:  
a) Het Internationale Comité van het Rode Kruis;  
b) de Internationale Federatie van de nationale verenigingen van het 
Rode Kruis en de Rode Halve Maan.  
3. De Commissie kan een naar behoren gemotiveerd besluit nemen 
waarbij een non-profitorganisatie wordt gelijkgesteld met een internatio ­
nale organisatie, mits zij aan de volgende voorwaarden voldoet:  
a) zij heeft een eigen rechtspersoonlijkheid en autonome bestuursorga ­
nen; 
b) zij is opgericht voor de uitvoering van specifieke taken van alge ­
meen internationaal belang;  
c) ten minste zes lidstaten zijn lid van de non-profitorganisatie;  
d) zij biedt voldoende financiële garanties;  
e) zij heeft een permanente structuur en werkt volgens systemen, regels 
en procedures die kunnen worden beoordeeld in overeenstemming met artikel 61, lid 1, van het Financieel Reglement.
 
4. Wanneer de Commissie de begroting in indirect beheer met inter ­
nationale organisaties uitvoert, zijn de met de betrokken organisaties gesloten verificatieovereenkomsten van toepassing.
 ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 24  
Artikel 44  
Aanwijzing van nationale publiekrechtelijke of privaatrechtelijke 
organen met een openbaredienstverleningstaak  
(artikel 58, lid 1, onder c), vi), van het Financieel Reglement)  
1. De publiekrechtelijke of privaatrechtelijke organen met een open ­
baredienstverleningstaak zijn onderworpen aan het recht van de lidstaat of het land waarin zij zijn opgericht.
 
2. In geval van beheer door een net waarbij ten minste een orgaan of 
entiteit per betrokken lidstaat of land moet worden aangewezen, wordt deze aanwijzing overeenkomstig de basishandeling verricht door de lid ­
staat of het land in kwestie.
 
In alle andere gevallen wijst de Commissie deze organen of entiteiten 
aan in overleg met de betrokken lidstaten of landen.  
HOOFDSTUK 3  
Financiële actoren  
A f d e l i n g 1  
R e c h t e n e n v e r p l i c h t i n g e n v a n d e f i n a n c i ë l e 
a c t o r e n  
Artikel 45  
Rechten en verplichtingen van de financiële actoren  
(artikel 64 van het Financieel Reglement)  
1. Elke instelling stelt aan elke financiële actor het personeel en de 
middelen ter beschikking die voor de vervulling van diens taak nodig zijn, en geeft hem een dienstorder met een gedetailleerde omschrijving van zijn taken, rechten en verplichtingen.
 
2. De hoofden van de delegaties van de Unie die overeenkomstig 
artikel 56, lid 2, van het Financieel Reglement optreden als gesubdele ­
geerd ordonnateur, doen dit in overeenstemming met het charter dat door de Commissie voor de uitvoering van de aan hen gesubdelegeerde taken op het gebied van financieel beheer wordt verstrekt.
 
A f d e l i n g 2  
O r d o n n a t e u r  
Artikel 46  
Bijstand aan gedelegeerde en gesubdelegeerde ordonnateurs  
(artikel 65 van het Financieel Reglement)  
De bevoegde ordonnateur kan bij de vervulling van zijn taak worden 
bijgestaan door personeelsleden die onder zijn verantwoordelijkheid be ­
paalde handelingen verrichten die nodig zijn voor de uitvoering  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 25  
van de begroting en de verstrekking van informatie over financiën en 
beheer. Ter voorkoming van belangenconflicten gelden voor de per ­
soneelsleden die de gedelegeerde of gesubdelegeerde ordonnateurs bij ­
staan, de in artikel 57 van het Financieel Reglement bedoelde verplich ­
tingen.  
De hoofden van de delegaties van de Unie die overeenkomstig arti ­
kel 56, lid 2, tweede alinea, van het Financieel Reglement optreden 
als gesubdelegeerd ordonnateur, kunnen bij de vervulling van hun taak worden bijgestaan door personeelsleden van de Commissie.
 
Artikel 47  
Interne bepalingen inzake delegaties  
(artikel 65 van het Financieel Reglement)  
Elke instelling stelt overeenkomstig het Financieel Reglement en deze 
verordening in haar interne regels de maatregelen betreffende het beheer van de kredieten vast die haar voor de goede uitvoering van haar begrotingsafdeling nodig lijken.
 
De hoofden van de delegaties van de Unie die overeenkomstig arti ­
kel 56, lid 2, tweede alinea, van het Financieel Reglement optreden 
als gesubdelegeerd ordonnateur, doen dit in overeenstemming met de 
interne voorschriften van de Commissie voor de uitvoering van de aan hen gesubdelegeerde taken op het gebied van financieel beheer.
 
Artikel 48  
Bewaring van bewijsstukken door de ordonnateurs  
(artikel 66, lid 2, van het Financieel Reglement)  
De ordonnateur stelt op papier gebaseerde of elektronische systemen in 
voor de bewaring van originele bewijsstukken in verband met de uit ­
voering van de begroting en de handelingen tot uitvoering van de be ­
groting. Deze systemen dienen te voorzien in:  
a) de nummering van de stukken;  
b) de datering ervan;  
c) het bijhouden van eventueel geautomatiseerde registers waarmee de 
precieze plaats ervan kan worden nagegaan;  
d) de bewaring van deze bewijsstukken gedurende een periode van ten 
minste vijf jaar na de datum waarop het Europees Parlement kwijting verleent voor het begrotingsjaar waarop de bewijsstukken betrekking hebben;
 
e) de bewaring van documenten met betrekking tot ten gunste van de 
instelling verstrekte garanties voor voorfinanciering en het bijhouden 
van een tijdschema waarmee een adequaat toezicht op deze garanties 
mogelijk is.  
De bewijsstukken met betrekking tot verrichtingen die niet definitief 
zijn afgesloten, worden langer bewaard dan de in de eerste alinea, onder d), genoemde periode, en wel tot het einde van het jaar dat volgt op de afsluiting van de genoemde verrichtingen.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 26  
Persoonsgegevens in de bewijsstukken zullen waar mogelijk worden 
verwijderd, wanneer deze gegevens niet noodzakelijk zijn voor begro ­
tingskwijting, beheer of controle. Artikel 37, lid 2, van Verordening (EG) nr. 45/2001 is van toepassing wat de bewaring van verkeersgege ­
vens betreft.
 
Artikel 49  
Controles vooraf en achteraf  
(artikel 66, leden 5 en 6, van het Financieel Reglement)  
1. Onder inleiding van een verrichting dient te worden verstaan alle 
handelingen die door de in artikel 46 bedoelde personeelsleden kunnen worden verricht ter voorbereiding van handelingen tot uitvoering van de begroting door de bevoegde ordonnateurs.
 
2. Onder verificatie vooraf van een verrichting dient te worden ver ­
staan alle controles vooraf die door de bevoegde ordonnateur zijn in ­
gesteld om de operationele en financiële aspecten ervan te verifiëren.  
3. De controles vooraf zijn gericht op de samenhang tussen de ver ­
eiste bewijsstukken en alle andere beschikbare informatie.  
De frequentie en de reikwijdte van de controles vooraf worden bepaald 
door de bevoegde ordonnateur op grond van risico- en kosteneffectivi ­
teitsoverwegingen. Bij twijfel vraagt de ordonnateur die voor de betaal ­
baarstelling verantwoordelijk is aanvullende inlichtingen of voert hij in 
het kader van de controle vooraf een controle ter plaatse uit om rede ­
lijke zekerheid te verkrijgen.  
De controles vooraf dienen om met name het volgende vast te stellen:  
a) de regelmatigheid en de overeenstemming van de uitgave en de 
ontvangst met de geldende bepalingen, in het bijzonder de begroting en de relevante regelingen, alsmede alle besluiten genomen ter uit ­
voering van de Verdragen, de verordeningen en, in voorkomend geval, de contractuele voorwaarden;
 
b) de toepassing van het in titel II, hoofdstuk 7, van deel 1, van het 
Financieel Reglement bedoelde beginsel van goed financieel beheer.  
Ten behoeve van de controles mag een serie soortgelijke individuele 
transacties in verband met lopende uitgaven voor salarissen, pensioenen, 
vergoeding van kosten van dienstreizen en ziektekosten door de be ­
voegde ordonnateur als één verrichting worden beschouwd.  
4. De controles achteraf geschieden aan de hand van documenten en, 
zo nodig, ter plaatse.  
De controles achteraf zijn erop gericht na te gaan of de uit de begroting 
gefinancierde verrichtingen correct zijn uitgevoerd en in het bijzonder of aan de criteria van lid 3 is voldaan.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 27  
De resultaten van controles achteraf worden door de gedelegeerde or ­
donnateur minstens jaarlijks onderzocht om eventuele systeemtekortko ­
mingen op te sporen. Hij/zij neemt de nodige maatregelen om eventuele tekortkomingen te verhelpen.
 
De in artikel 66, lid 6, van het Financieel Reglement bedoelde risico ­
analyse wordt geëvalueerd in het licht van de resultaten van controles en andere relevante informatie.
 
Voor meerjarige programma’s stelt de gedelegeerde ordonnateur een 
meerjarige controlestrategie op waarin de aard en de omvang van de controles voor de duur van het programma worden aangegeven, alsook hoe de resultaten van jaar tot jaar dienen te worden gemeten voor het jaarlijks proces tot verkrijging van zekerheid.
 
Artikel 50  
Beroepscode  
(artikel 66, lid 7, en artikel 73, lid 5, van het Financieel Reglement)  
1. De personeelsleden die de bevoegde ordonnateur aanwijst om de 
financiële verrichtingen te verifiëren, worden gekozen op grond van hun bijzondere kennis, bekwaamheid en vaardigheden die zij blijkens diplo ­
ma’s of een passende beroepservaring of na een passend opleidingspro ­
gramma bezitten.
 
2. Elke instelling stelt een beroepscode vast waarin op het gebied van 
interne controle het volgende wordt vastgesteld:  
a) het vereiste niveau van technische en financiële bekwaamheid van de 
in lid 1 bedoelde personeelsleden;  
b) de verplichting voor deze personeelsleden om zich voortdurend bij te 
scholen;  
c) de opdrachten, rollen en taken die zij moeten vervullen;  
d) de gedragsregels, met name inzake beroepsethiek en integriteit, waar ­
aan zij zich moeten houden en de rechten die zij hebben.  
3. De hoofden van de delegaties van de Unie die overeenkomstig 
artikel 56, lid 2, tweede alinea, van het Financieel Reglement optreden 
als gesubdelegeerd ordonnateur, doen dit in overeenstemming met de in lid 2 van dit artikel genoemde beroepscode van de Commissie voor de uitvoering van de aan hen gesubdelegeerde taken op het gebied van financieel beheer.
 
4. Elke instelling zorgt voor passende structuren om passende infor ­
matie over de controlenormen onder de ordonnateursdiensten te ver ­
spreiden en regelmatig bij te werken, alsmede de daartoe beschikbare methoden en technieken.
 
Artikel 51  
Niet-optreden van de gedelegeerde ordonnateur  
(artikel 66, lid 8, van het Financieel Reglement)  
Onder niet-optreden van de gedelegeerde ordonnateur in de zin van 
artikel 66, lid 8, van het Financieel Reglement wordt verstaan het uit ­
blijven van een antwoord binnen een redelijke termijn gelet op de omstandigheden van het betrokken geval, die in ieder geval niet langer is dan één maand.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 28  
Artikel 52  
Toezending van informatie over financiën en beheer aan de 
rekenplichtige  
(artikel 66 van het Financieel Reglement)  
De gedelegeerde ordonnateur zendt de rekenplichtige, met inachtneming 
van de door deze laatste vastgestelde regels, de informatie over finan ­
ciën en beheer toe die nodig is voor de vervulling van zijn taken.  
De rekenplichtige ontvangt van de ordonnateur regelmatig, en minstens 
vóór het afsluiten van de rekeningen, de dienstige financiële gegevens betreffende de bancaire trustrekeningen teneinde het gebruik van mid ­
delen van de Unie in de boekhouding van de Unie tot uiting te brengen.  
▼
M1 
Artikel 53  
Verslag over de onderhandelingsprocedures  
(artikel 66 van het Financieel Reglement)  
De gedelegeerde ordonnateurs houden voor elk begrotingsjaar bij, hoe ­
veel opdrachten worden geplaatst door middel van de in artikel 134, lid 1, onder a) tot en met f),en artikel 266 van deze verordening be ­
doelde onderhandelingsprocedure. Indien het aantal onderhandelingspro ­
cedures in verhouding tot het aantal door dezelfde gedelegeerde ordon ­
nateur geplaatste opdrachten aanzienlijk stijgt ten opzichte van de voor ­
afgaande begrotingsjaren of indien deze verhouding aanmerkelijk hoger is dan het gemiddelde van zijn instelling, brengt de bevoegde ordonna ­
teur verslag uit aan zijn instelling, en vermeldt hij daarbij de maat ­
regelen die, in voorkomend geval, zijn genomen om deze tendens om te buigen. Elke instelling zendt het Europees Parlement en de Raad een verslag over de onderhandelingsprocedures toe. In het geval van de Commissie wordt dit verslag gevoegd bij de in artikel 66, lid 9, van het Financieel Reglement bedoelde samenvatting van de jaarlijkse ac ­
tiviteitenverslagen.  
▼
B 
A f d e l i n g 3  
R e k e n p l i c h t i g e  
Artikel 54  
Aanstelling van de rekenplichtige  
(artikel 68 van het Financieel Reglement)  
1. De rekenplichtige wordt door elke instelling aangesteld uit de 
ambtenaren op wie het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie van toepassing is.
 
De rekenplichtige wordt door de instelling gekozen op grond van zijn 
specifieke bekwaamheid, die door diploma’s wordt aangetoond of uit een gelijkwaardige beroepservaring blijkt.
 
2. Twee of meer instellingen of organen kunnen dezelfde rekenplich ­
tige aanstellen.  
In dat geval nemen zij alle nodige maatregelen om belangenconflicten te 
voorkomen.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 29  
Artikel 55  
Beëindiging van de functie van rekenplichtige  
(artikel 68 van het Financieel Reglement)  
1. Bij de beëindiging van de functie van rekenplichtige wordt zo 
spoedig mogelijk een staat van de rekeningen opgemaakt.  
2. De staat van de rekeningen, vergezeld van een overdrachtsrapport, 
wordt door de rekenplichtige die zijn functie beëindigt, of, indien dit niet mogelijk is, door een ambtenaar van zijn dienst aan de nieuwe rekenplichtige toegezonden.
 
De nieuwe rekenplichtige ondertekent de staat van de rekeningen binnen 
een maand na de datum van toezending voor aanvaarding, waarbij hij een voorbehoud kan maken.
 
Het overdrachtsrapport bevat tevens het resultaat van elke opgemaakte 
staat van de rekeningen en met name van eventuele voorbehouden.  
3. Elk(e) in artikel 208 van het Financieel Reglement bedoeld(e) 
instelling of orgaan stelt het Europees Parlement, de Raad en de reken ­
plichtige van de Commissie van de aanstelling of beëindiging van de functie van haar rekenplichtige in kennis.
 
Artikel 56  
Validering van de boekhoud- en inventarissystemen  
(artikel 68 van het Financieel Reglement)  
De bevoegde ordonnateur stelt de rekenplichtige in kennis van alle 
ontwikkelingen of significante wijzigingen van financiële beheerssyste ­
men, inventarisatiesystemen of systemen voor de waardering van activa en passiva die gegevens leveren voor de boekhouding van de instelling of worden gebruikt om boekhoudgegevens te documenteren, teneinde de rekeningplichtige in staat te stellen de overeenstemming ervan met de valideringscriteria te verifiëren.
 
De rekenplichtige kan reeds gevalideerde financiële beheerssystemen op 
eender welk moment opnieuw onderzoeken. Wanneer een door de or ­
donnateur ingesteld financieel beheerssysteem niet wordt gevalideerd door de rekenplichtige of de validering door deze laatste wordt ingetrok ­
ken, stelt de bevoegde ordonnateur een actieplan op om de tekortko ­
mingen die aan de afkeuring ten grondslag liggen te verhelpen.
 
De bevoegde ordonnateur is verantwoordelijk voor de volledigheid van 
de informatie die aan de rekenplichtige wordt verstrekt.  
Artikel 57  
Beheer van de kasmiddelen  
(artikel 68 van het Financieel Reglement)  
1. De rekenplichtige ziet erop toe dat zijn instelling voldoende mid ­
delen ter beschikking heeft om de kasbehoeften te dekken die uit de uitvoering van de begroting voortvloeien.
 
2. Voor de toepassing van lid 1 voert de rekenplichtige systemen 
voor het beheer van de liquide middelen in waarmee hij ramingen van de kasmiddelen kan opstellen.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 30  
3. De rekenplichtige van de Commissie verdeelt de beschikbare mid ­
delen overeenkomstig het bepaalde in Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000.
 
Artikel 58  
Beheer van bankrekeningen  
(artikel 68 van het Financieel Reglement)  
1. De rekenplichtige kan voor de behoeften in verband met het be ­
heer van de kasmiddelen bij financiële instellingen of nationale centrale 
banken rekeningen op naam van de instelling openen of laten openen. In naar behoren gemotiveerde gevallen kan de rekenplichtige rekeningen in andere valuta’s dan de euro openen.
 
2. De rekenplichtige is verantwoordelijk voor het afsluiten of het 
laten afsluiten van de in lid 1 bedoelde rekeningen.  
3. De rekenplichtige bepaalt de voorwaarden voor de werking van de 
in lid 1 bedoelde bij financiële instellingen geopende rekeningen over ­
eenkomstig het beginsel van goed financieel beheer, rendement en con ­
currentie.  
4. Ten minste elke vijf jaar onderwerpt de rekenplichtige de financi ­
ële instellingen bij welke op grond van lid 1 rekeningen kunnen worden geopend, opnieuw aan concurrentie.
 
Waar de situatie van het plaatselijke bankbedrijf zulks mogelijk maakt, 
worden de bankrekeningen die voor het beheer van gelden ter goede rekening bij financiële instellingen buiten de Unie zijn geopend, regel ­
matig aan een vergelijkend onderzoek onderworpen. Een dergelijk on ­
derzoek wordt minstens om de vijf jaar gehouden op initiatief van de beheerder van de gelden ter goede rekening, die vervolgens aan de rekenplichtige een gemotiveerd voorstel doet om voor een periode van maximaal vijf jaar een bank te kiezen.
 
5. De rekenplichtige ziet erop toe dat de voorwaarden voor de wer ­
king van de op grond van lid 1 bij financiële instellingen geopende rekeningen streng worden nageleefd.
 
Voor bankrekeningen die voor het beheer van gelden ter goede rekening 
bij financiële instellingen buiten de Unie zijn geopend, neemt de be ­
heerder van de gelden ter goede rekening deze verantwoordelijkheid op zich, met inachtneming van de toepasselijke wetgeving van het land 
waar de beheerder zijn functie uitoefent.
 
6. De rekenplichtige van de Commissie stelt de rekenplichtigen van 
de andere instellingen en van de in artikel 208 van het Financieel Reglement bedoelde organen in kennis van de voorwaarden voor de werking van de bij financiële instellingen geopende rekeningen. De rekenplichtigen van de andere instellingen en van de in artikel 208 van het Financieel Reglement bedoelde organen stemmen de voorwaar ­
den voor de rekeningen die zij openen af met die voorwaarden.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 31  
Artikel 59  
Handtekeningen in verband met de rekeningen  
(artikel 68 van het Financieel Reglement)  
In de voorwaarden voor het openen, de werking en het gebruik van 
rekeningen wordt bepaald dat, naar gelang van de interne controlebe ­
hoeften, voor cheques, overschrijvingsopdrachten en alle andere bank ­
verrichtingen de handtekening van één of meer naar behoren gemach ­
tigde personeelsleden vereist is. De manuele opdrachten worden onder ­
tekend door ten minste twee naar behoren gemachtigde personeelsleden, of door de rekenplichtige in eigen persoon.
 
Voor de toepassing van de eerste alinea doet de rekenplichtige van elke 
instelling alle financiële instellingen bij welke de betrokken instelling rekeningen heeft geopend, de namen en de specimens van de hand ­
tekeningen van de gemachtigde personeelsleden toekomen.
 
Artikel 60  
Beheer van het saldo van de rekeningen  
(artikel 68 van het Financieel Reglement)  
1. De rekenplichtige vergewist zich ervan dat het saldo van de in 
artikel 58 bedoelde bankrekeningen niet aanzienlijk afwijkt van de in artikel 57, lid 2, bedoelde ramingen van de kasmiddelen en dat:
 
a) geen van deze rekeningen een negatief saldo vertoont;  
b) het saldo van rekeningen in een vreemde valuta periodiek in euro 
wordt omgerekend.  
2. De rekenplichtige mag op de rekeningen in een vreemde valuta 
geen saldo’s laten staan die ertoe kunnen leiden dat de instelling buiten ­
sporige verliezen lijdt als gevolg van schommelingen van de wissel ­
koersen.  
Artikel 61  
Overschrijvingen en omrekeningen  
(artikel 68 van het Financieel Reglement)  
Onverminderd artikel 69 verricht de rekenplichtige overschrijvingen 
tussen rekeningen die op naam van de instelling door hem bij financiële instellingen zijn geopend en omrekeningen van valuta’s.
 
Artikel 62  
Wijzen van betaling  
(artikel 68 van het Financieel Reglement)  
Betalingen geschieden door overschrijving, door middel van een cheque 
of, in het geval van gelden ter goede rekening, met een debetkaart overeenkomstig artikel 67, lid 4.
 
Artikel 63  
Bestand van begunstigden van betalingen  
(artikel 68 van het Financieel Reglement)  
1. De rekenplichtige mag slechts betalingen door overschrijving ver ­
richten indien de bankgegevens van de begunstigde van de betaling en gegevens die de identiteit van de begunstigde bevestigen, alsmede  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 32  
eventuele wijzigingen, van tevoren in een gemeenschappelijk bestand 
per instelling zijn opgenomen.  
De opneming van de identiteits- en bankgegevens van de begunstigde in 
dit bestand of de wijziging van deze gegevens geschieden op basis van een bewijsstuk, waarvan de vorm door de rekenplichtige wordt vast ­
gesteld.
 
2. Met het oog op betalingen door overschrijving mogen de ordon ­
nateurs slechts namens hun instelling verplichtingen jegens een derde aangaan indien deze hun de documentatie verstrekt die nodig is om hem in het bestand op te nemen.
 
De ordonnateurs delen de rekenplichtige alle wijzigingen mede in de 
door de begunstigde verstrekte identiteits- en bankgegevens en onder ­
zoeken of deze gegevens geldig zijn voordat een betaling wordt gedaan.  
In het kader van de pretoetredingssteun kunnen individuele verbintenis ­
sen worden aangegaan met de overheidsinstanties van de kandidaat-lid ­
staten van de Europese Unie zonder voorafgaande opneming in het derdenbestand. In dit geval stelt de ordonnateur alles in het werk om ervoor te zorgen dat deze opneming zo spoedig mogelijk geschiedt. De overeenkomst bepaalt dat de mededeling van de bankgegevens van de begunstigde aan de Commissie een voorwaarde voor de eerste betaling is.
 
Artikel 64  
Bewaring van bewijsstukken door de rekenplichtige  
(artikel 68 van het Financieel Reglement)  
De bewijsstukken met betrekking tot de boekhouding en de opstelling 
van de in artikel 141 van het Financieel Reglement bedoelde rekeningen worden bewaard gedurende een periode van vijf jaar te rekenen vanaf de datum waarop het Europees Parlement kwijting verleent voor het begrotingsjaar waarop de bewijsstukken betrekking hebben.
 
De bewijsstukken met betrekking tot verrichtingen die niet definitief 
zijn afgesloten, worden echter langer bewaard, en wel tot het einde van het jaar dat volgt op de afsluiting van de genoemde verrichtingen. Artikel 37, lid 2, van Verordening (EG) nr. 45/2001 is van toepassing wat de bewaring van verkeersgegevens betreft.
 
Elke instelling bepaalt bij welke dienst de bewijsstukken worden be ­
waard.  
Artikel 65  
Personen die over rekeningen mogen beschikken  
(artikel 69 van het Financieel Reglement)  
Elke instelling stelt de voorwaarden vast waaronder het de personeels ­
leden die door haar zijn aangewezen en gemachtigd om over de reke ­
ningen te beschikken die bij de in artikel 72 bedoelde plaatselijke entiteiten worden geopend, wordt toegestaan de namen en de specimens van de handtekeningen aan de financiële instellingen ter plaatse mede te delen.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 33  
A f d e l i n g 4  
B e h e e r d e r v a n g e l d e n t e r g o e d e r e k e n i n g  
Artikel 66  
Gebruik van gelden ter goede rekening  
(artikel 70 van het Financieel Reglement)  
1. Wanneer betalingen langs budgettaire weg niet mogelijk of niet 
efficiënt zijn omdat het om geringe bedragen gaat, kan beheer van gelden ter goede rekening worden ingesteld.
 
2. De beheerder van gelden ter goede rekening mag op grond van 
een in de instructies van de bevoegde ordonnateur opgenomen gedetail ­
leerd raamwerk overgaan tot de voorlopige betaalbaarstelling en de betaling van de uitgaven. Deze instructies bevatten de regels volgens welke en de voorwaarden waaronder de voorlopige betaalbaarstelling en betalingen van uitgaven worden uitgevoerd en, in voorkomend geval, de voorwaarden voor de ondertekening van juridische verbintenissen in de zin van artikel 97, lid 1, onder e).
 
3. De instelling van beheer van gelden ter goede rekening en de 
aanwijzing van een beheerder van gelden ter goede rekening geschieden bij besluit van de rekenplichtige op een met redenen omkleed voorstel van de bevoegde ordonnateur. In dit besluit wordt nadrukkelijk op de verantwoordelijkheden en verplichtingen van de beheerder van gelden ter goede rekening en de ordonnateur gewezen.
 
De wijziging van de voorwaarden voor het beheer van gelden ter goede 
rekening geschiedt eveneens bij besluit van de rekenplichtige op een met redenen omkleed voorstel van de bevoegde ordonnateur.
 
4. Bij de delegaties van de Unie worden, met waarborging van de 
volledige traceerbaarheid van de uitgaven, kassen van gelden ter goede rekening ingesteld voor het betalen van uitgaven uit zowel de afdeling „Commissie” van de begroting als die van de Europese Dienst voor extern optreden (hierna „de EDEO” genoemd).
 
Artikel 67  
Instelling en betaling  
(artikel 70 van het Financieel Reglement)  
1. In het besluit tot instelling van beheer van gelden ter goede re ­
kening en tot aanwijzing van een beheerder van gelden ter goede re ­
kening en het besluit tot wijziging van de voorwaarden voor de werking van beheer van gelden ter goede rekening worden met name vastgesteld:
 
a) het doel en het maximumbedrag van de aanvankelijke gelden die ter 
goede rekening kunnen worden verstrekt;  
b) de opening, in voorkomend geval, van een bank- of postrekening op 
naam van de instelling;  
c) de aard en het maximumbedrag van elke uitgave die door de be ­
heerder van gelden ter goede rekening aan derden mag worden betaald of bij hen mag worden geïnd;  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 34  
d) de regelmaat waarmee en de wijze waarop de bewijsstukken moeten 
worden overgelegd en de toezending van deze bewijsstukken aan de ordonnateur voor regularisatie;
 
e) de wijze waarop de gelden ter goede rekening eventueel worden 
aangevuld;  
f) dat de verrichtingen in het kader van het beheer van gelden ter goede 
rekening uiterlijk aan het einde van de volgende maand door de ordonnateur worden geregulariseerd, om te zorgen voor afstemming van het boeksaldo en het banksaldo;
 
g) de geldigheidsduur van de machtiging die door de rekenplichtige aan 
de beheerder van gelden ter goede rekening wordt verstrekt;  
h) de identiteit van de aangewezen beheerder van gelden ter goede 
rekening.  
2. Bij de voorstellen voor besluiten tot het instellen van beheer van 
gelden ter goede rekening is de bevoegde ordonnateur verplicht:  
a) bij voorkeur de budgettaire weg te gebruiken wanneer de toegang tot 
het centrale geautomatiseerde boekhoudsysteem voorhanden is;  
b) slechts in gerechtvaardigde gevallen gebruik te maken van beheer 
van gelden ter goede rekening.  
Het maximumbedrag dat door de beheerder van gelden ter goede reke ­
ning mag worden betaald wanneer betaling langs budgettaire weg fei ­
telijk niet mogelijk of niet efficiënt is, mag niet hoger zijn dan 60 000 EUR per uitgave.
 
3. Betalingen aan derden kunnen door de beheerder van gelden ter 
goede rekening worden verricht op grond en binnen de grenzen van:  
a) voorafgaande vastleggingen in de begroting en juridische verbinte ­
nissen die door de bevoegde ordonnateur zijn ondertekend;  
b) het resterende positieve saldo, in kas of op de bank, van de gelden 
ter goede rekening.  
4. De betalingen in het kader van het beheer van gelden ter goede 
rekening kunnen geschieden door overschrijving, met inbegrip van het in artikel 89 van het Financieel Reglement bedoelde systeem van au ­
tomatische incasso’s, door een cheque of op andere wijze, met inbegrip van debetkaarten, overeenkomstig de instructies van de rekenplichtige.
 
5. De verrichte betalingen worden gevolgd door formele besluiten tot 
definitieve betaalbaarstelling en/of regularisatiebetalingsopdrachten die door de bevoegde ordonnateur zijn ondertekend.
 
Artikel 68  
Keuze van de beheerders van gelden ter goede rekening  
(artikel 70 van het Financieel Reglement)  
De beheerders van gelden ter goede rekening worden gekozen uit amb ­
tenaren of, zo nodig en slechts in gerechtvaardigde gevallen, uit andere personeelsleden. De personeelsleden worden gekozen op grond van hun kennis, bekwaamheid en vaardigheden ter zake die zij blijkens diplo ­
ma’s of een passende beroepservaring of na een passend opleidingspro ­
gramma bezitten.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 35  
Artikel 69  
Verstrekking van middelen voor het beheer van gelden ter goede 
rekening  
(artikel 70 van het Financieel Reglement)  
1. De rekenplichtige verricht de betaling waarmee middelen voor het 
beheer van gelden ter goede rekening worden verstrekt en oefent daarop financieel toezicht uit, ten aanzien van zowel de opening van bankreke ­
ningen en de delegatie van ondertekeningsbevoegdheid, als de controles ter plaatse en in de gecentraliseerde boekhouding. De rekenplichtige stelt gelden ter goede rekening ter beschikking. De gelden worden over ­
gemaakt op de in naam van het beheer van gelden ter goede rekening geopende bankrekening.
 
De betrokken gelden ter goede rekening kunnen rechtstreeks afkomstig 
zijn van diverse plaatselijke ontvangsten, zoals die welke voortvloeien uit:
 
a) verkopen van materieel;  
b) publicaties;  
c) diverse vergoedingen;  
d) rente.  
De regularisatie van uitgaven, diverse ontvangsten of bestemmingsont ­
vangsten geschiedt overeenkomstig het in artikel 67 bedoelde besluit tot instelling van beheer van gelden ter goede rekening en de bepalingen van het Financieel Reglement. De desbetreffende bedragen worden door de ordonnateur in mindering gebracht wanneer later nieuwe middelen worden verstrekt ter aanvulling van diezelfde gelden ter goede rekening.
 
2. Om wisselkoersverliezen te voorkomen, kan de beheerder over ­
schrijvingen verrichten tussen de verschillende bankrekeningen in het kader van hetzelfde beheer van gelden ter goede rekening.
 
Artikel 70  
Controles van de ordonnateurs en rekenplichtigen  
(artikel 70 van het Financieel Reglement)  
1. De beheerder van gelden ter goede rekening voert volgens de door 
de rekenplichtige opgestelde regels en instructies een boekhouding van 
de middelen waarover hij beschikt, in kas en op de bank, van de betalingen die hij verricht en van de ontvangsten die hij int. De over ­
zichten van deze boekhouding zijn op elk moment voor de bevoegde ordonnateur toegankelijk, en ten minste eenmaal per maand wordt een overzicht van de verrichtingen opgesteld en de volgende maand met bewijsstukken door de beheerder aan de voor de regularisatie van de verrichtingen bevoegde ordonnateur toegezonden.
 
2. De aanwezigheid van de aan beheerders van gelden ter goede 
rekening toevertrouwde middelen, de desbetreffende boekhouding en de regularisatie van de verrichtingen binnen de voorgeschreven termij ­
nen worden door de rekenplichtige of door een speciaal daartoe ge ­
machtigd personeelslid van zijn dienst of de ordonnateursdienst, in den regel ter plaatse en zonder aankondiging, geverifieerd. De reken ­
plichtige deelt de bevoegde ordonnateur de resultaten van zijn verifica ­
ties mede.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 36  
Artikel 71  
Procedures voor het plaatsen van opdrachten  
(artikel 70 van het Financieel Reglement)  
Betalingen uit gelden ter goede rekening kunnen, binnen de grenzen van 
artikel 137, lid 3, eenvoudig op factuur geschieden zonder voorafgaande aanvaarding van een inschrijving.
 
Artikel 72  
Instelling van beheer van gelden ter goede rekening  
(artikel 70 van het Financieel Reglement)  
Overeenkomstig artikel 70 van het Financieel Reglement kan of kunnen 
voor de betaling van bepaalde soorten uitgaven bij elke plaatselijke entiteit buiten de Unie één of meer gevallen van beheer van gelden ter goede rekening worden ingesteld. Plaatselijke entiteiten zijn met name delegaties, bureaus of bijkantoren van de Unie in derde landen.
 
Het besluit houdende instelling van beheer van gelden ter goede reke ­
ning bepaalt de werkingsvoorwaarden op basis van de specifieke be ­
hoeften van elke plaatselijke entiteit, in overeenstemming met het be ­
paalde in artikel 70 van het Financieel Reglement.  
Artikel 73  
Beheerders van gelden ter goede rekening en personen gemachtigd 
om over de rekeningen te beschikken bij de delegaties van de Unie  
(artikel 70 van het Financieel Reglement)  
In uitzonderlijke omstandigheden en om de continuïteit van de dienst ­
verlening te verzekeren, mogen de taken van beheerder van gelden ter goede rekening van de EDEO bij de delegaties van de Unie worden verricht door personeelsleden van de Commissie. Onder dezelfde voor ­
waarden mogen bij de delegaties van de Unie personeelsleden van de EDEO worden aangesteld als beheerder van gelden ter goede rekening voor de Commissie.
 
De in de eerste alinea vervatte regels en voorwaarden zijn van toepas ­
sing voor de aanstelling van personen die door de rekenplichtige zijn gemachtigd bankverrichtingen uit te voeren.
 
HOOFDSTUK 4  
Verantwoordelijkheid van de financiële actoren  
A f d e l i n g 1  
A l g e m e n e R e g e l s  
Artikel 74  
Bevoegde instanties op het gebied van fraude  
(artikel 66, lid 8, en artikel 72, lid 2, van het Financieel Reglement)  
De in artikel 66, lid 8, en artikel 72, lid 2, van het Financieel Reglement 
bedoelde autoriteiten en instanties zijn de instanties die zijn aangewezen bij het Statuut en bij de besluiten van de instellingen van de Unie  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 37  
betreffende interne onderzoeken op het gebied van de bestrijding van 
fraude, corruptie en alle andere onwettige activiteiten die de belangen van de Unie schaden.
 
A f d e l i n g 2  
R e g e l s b e t r e f f e n d e d e g e d e l e g e e r d e e n 
g e s u b d e l e g e e r d e o r d o n n a t e u r s  
Artikel 75  
Financiële onregelmatigheden  
(artikel 66, lid 7, en artikel 73, lid 6, van het Financieel Reglement)  
Onverminderd de bevoegdheden van OLAF, is de in artikel 29 bedoelde 
Instantie voor Financiële Onregelmatigheden (hierna „de Instantie” ge ­
noemd) bevoegd voor elke overtreding van een bepaling van het Finan ­
cieel Reglement of een andere bepaling inzake financieel beheer en controle van de verrichtingen, die het gevolg is van een handeling of verzuim van een personeelslid.
 
Artikel 76  
Instantie voor financiële onregelmatigheden  
(artikel 66, lid 7, en artikel 73, lid 6, van het Financieel Reglement)  
1. De in artikel 75 bedoelde financiële onregelmatigheden worden 
overeenkomstig artikel 73, lid 6, tweede alinea, van het Financieel Reglement door het tot aanstelling bevoegde gezag voor advies naar de instantie verwezen.
 
In gevallen waarin de hoofden van de delegaties van de Unie overeen ­
komstig artikel 56, lid 2, tweede alinea, van het Financieel Reglement optreden als gesubdelegeerd ordonnateur, kan de bevoegde ordonnateur zich rechtstreeks tot de Instantie wenden om advies in te winnen over financiële onregelmatigheden in de zin van artikel 75 van deze ver ­
ordening.
 
Een gedelegeerde ordonnateur kan een zaak aan de instantie verwijzen 
wanneer hij van mening is dat zich een financiële onregelmatigheid heeft voorgedaan. De instantie brengt een advies uit, waarin wordt nagegaan of de in artikel 75 bedoelde onregelmatigheden hebben plaats ­
gevonden, hoe ernstig zij zijn en wat de gevolgen ervan zouden kunnen zijn. Wanneer de instantie tijdens haar onderzoek tot de slotsom komt, dat het naar haar verwezen geval onder de bevoegdheid van OLAF valt, zendt zij het dossier onverwijld naar het tot aanstelling bevoegde gezag en stelt zij OLAF onmiddellijk in kennis.
 
Wanneer de instantie overeenkomstig artikel 66, lid 8, van het Finan ­
cieel Reglement rechtstreeks door een personeelslid wordt ingelicht, zendt zij het dossier aan het tot aanstelling bevoegde gezag toe en stelt zij het personeelslid dat haar heeft ingelicht, hiervan in kennis. Het tot aanstelling bevoegde gezag kan de instantie om advies over het dossier vragen.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 38  
2. De instelling stelt of, in het geval van een gezamenlijke instantie, 
de deelnemende instellingen stellen, rekening houdend met haar of hun interne organisatie, de werkwijze van de instantie vast, alsmede de samenstelling ervan, die een externe deelnemer met de vereiste kwali ­
ficaties en deskundigheid omvat.
 
Artikel 77  
Bevestiging van instructies  
(artikel 73, lid 3, van het Financieel Reglement)  
1. Wanneer een ordonnateur oordeelt dat een aan hem gegeven in ­
structie onregelmatig is of tegen het beginsel van goed financieel beheer indruist, met name omdat de uitvoering ervan onverenigbaar is met de hoeveelheid aan hem verstrekte middelen, deelt hij dat de autoriteit waarvan hij de delegatie of subdelegatie heeft ontvangen, schriftelijk mede. Indien de instructie tijdig schriftelijk wordt bevestigd en nauw ­
keurig genoeg is, dat wil zeggen dat zij uitdrukkelijk naar de aspecten verwijst, die door de gedelegeerd of gesubdelegeerd ordonnateur be ­
twistbaar worden geacht, is de ordonnateur van zijn verantwoordelijk ­
heid ontslagen; hij voert de instructie uit, tenzij deze duidelijk in strijd is 
met de wet of de geldende veiligheidsvoorschriften.
 
2. Lid 1 is ook van toepassing indien een ordonnateur tijdens de 
uitvoering van een aan hem gegeven instructie verneemt dat de omstan ­
digheden van het dossier een onregelmatige situatie tot gevolg hebben.  
De overeenkomstig artikel 73, lid 3, van het Financieel Reglement 
bevestigde instructies worden door de bevoegde gedelegeerde ordonna ­
teur bijgehouden en in zijn jaarlijks activiteitenverslag vermeld.  
HOOFDSTUK 5  
Ontvangsten  
A f d e l i n g 1  
E i g e n m i d d e l e n  
Artikel 78  
Regeling voor de eigen middelen  
(artikel 76 van het Financieel Reglement)  
De ordonnateur stelt een tijdschema op voor de terbeschikkingstelling 
aan de Commissie van de eigen middelen bedoeld in het besluit betref ­
fende het stelsel van eigen middelen van de Unie.  
De vaststelling en de inning van de eigen middelen geschieden volgens 
de voorschriften die ter uitvoering van het in de eerste alinea bedoelde besluit zijn vastgesteld.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 39  
A f d e l i n g 2  
R a m i n g v a n s c h u l d v o r d e r i n g e n  
Artikel 79  
Raming van schuldvorderingen  
(artikel 77 van het Financieel Reglement)  
1. De raming van schuldvorderingen vermeldt de aard en de aan ­
wijzing van de ontvangst op de begroting, alsmede, zo mogelijk, de debiteur en het geraamde bedrag.
 
Bij de opstelling van de raming van schuldvorderingen verifieert de 
bevoegde ordonnateur met name:  
a) de juistheid van de aanwijzing op de begroting;  
b) de regelmatigheid en de overeenstemming van de raming met de 
geldende voorschriften en het beginsel van goed financieel beheer.  
2. Behoudens artikel 181, lid 2, en artikel 183, lid 2, van het Finan ­
cieel Reglement en artikel 7, lid 2, van deze verordening, leidt de raming van schuldvorderingen niet tot vastleggingskredieten. In de in 
artikel 21 van het Financieel Reglement bedoelde gevallen ontstaan 
eerst kredieten nadat de Unie de verschuldigde bedragen daadwerkelijk hebben geïnd.
 
A f d e l i n g 3  
V a s t s t e l l i n g v a n s c h u l d v o r d e r i n g e n  
Artikel 80  
Procedure  
(artikel 78 van het Financieel Reglement)  
1. De vaststelling van een schuldvordering door de ordonnateur is de 
erkenning van het recht van de Unie jegens een debiteur en de opstel ­
ling van de titel waarmee van deze debiteur betaling van zijn schuld kan worden geëist.
 
2. De invorderingsopdracht is de handeling waarbij de bevoegde 
ordonnateur de rekenplichtige opdracht geeft de vastgestelde schuldvor ­
dering te innen.  
3. De debetnota is de mededeling aan de debiteur dat:  
a) de Unie deze schuldvordering hebben vastgesteld;  
b) geen achterstandsrente verschuldigd is indien de schuld voor de 
uiterste datum wordt betaald;  
c) bij gebreke van vereffening bij het verstrijken van de onder b) be ­
doelde termijn, over zijn schuld rente verschuldigd is tegen het in artikel 83 bedoelde percentage, onverminderd de geldende specifieke voorschriften;  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 40  
d) de instelling bij gebreke van vereffening bij het verstrijken van de 
onder b) bedoelde termijn, tot inning overgaat door middel van ver ­
rekening of door een beroep te doen op van tevoren verstrekte ga ­
ranties;  
e) de rekenplichtige, nadat de debiteur van de gronden en de datum van 
inning door middel van verrekening in kennis is gesteld, vóór de onder b) bedoelde termijn tot inning door middel van verrekening kan overgaan, indien dit ter bescherming van de financiële belangen van de Unie nodig is, omdat hij gerechtvaardigde redenen heeft om aan te nemen, dat het aan de Commissie verschuldigde bedrag an ­
ders verloren zou gaan;
 
f) de instelling, indien nog geen volledige invordering heeft kunnen 
geschieden nadat alle onder a) tot en met e) van deze alinea be ­
schreven stappen zijn ondernomen, tot invordering overgaat door gedwongen tenuitvoerlegging van de titel die overeenkomstig arti ­
kel 79, lid 2, van het Financieel Reglement dan wel langs gerech ­
telijke weg is verkregen.
 
De debetnota wordt door de ordonnateur afgedrukt en aan de debiteur 
toegezonden. De rekenplichtige wordt van de verzending in kennis gesteld via het financieel informatiesysteem.
 
Artikel 81  
Vaststelling van schuldvorderingen  
(artikel 78 van het Financieel Reglement)  
Om een schuldvordering vast te stellen, vergewist de bevoegde ordon ­
nateur zich van:  
a) het zekere karakter van de schuldvordering, waaraan geen voorwaar ­
den verbonden mogen zijn;  
b) het vaststaande karakter van de schuldvordering, waarvan het bedrag 
nauwkeurig in geld moet worden uitgedrukt;  
c) het invorderbare karakter van de schuldvordering, waaraan geen ter ­
mijn verbonden mag zijn;  
d) de juiste aanduiding van de debiteur;  
e) de juistheid van de aanwijzing van de te innen bedragen op de 
begroting;  
f) de regelmatigheid van de bewijsstukken, en  
g) de overeenstemming met het beginsel van goed financieel beheer, 
met name volgens de in artikel 91, lid 1, onder a), bedoelde criteria.  
Artikel 82  
Bewijsstukken ter staving van de vaststelling van schuldvorderingen  
(artikel 78 van het Financieel Reglement)  
1. Elke vaststelling van een schuldvordering berust op bewijsstukken 
met betrekking tot de rechten van de Unie.  
2. Voordat hij een schuldvordering vaststelt, onderzoekt de bevoegde 
ordonnateur de bewijsstukken persoonlijk of verifieert hij onder eigen verantwoordelijkheid dat dit onderzoek is verricht.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 41  
3. De bewijsstukken worden overeenkomstig artikel 48 door de or ­
donnateur bewaard.  
Artikel 83  
Achterstandsrente  
(artikel 78 van het Financieel Reglement)  
1. Onverminderd de specifieke bepalingen die voortvloeien uit de 
toepassing van sectorale regelingen, is elke schuldvordering die bij 
het verstrijken van de in artikel 80, lid 3, onder b), bedoelde termijn 
niet is voldaan, rentedragend overeenkomstig de leden 2 en 3.  
2. De rentevoet voor schuldvorderingen die bij het verstrijken van de 
in artikel 80, lid 3, onder b), bedoelde termijn niet zijn voldaan, is het door de Europese Centrale Bank op haar basisherfinancieringsoperaties toegepaste percentage dat geldt op de eerste kalenderdag van de maand waarin de genoemde termijn valt en dat is bekendgemaakt in het  Pu­
blicatieblad van de Europese Unie , C-serie, vermeerderd met:
 
a) acht procentpunten wanneer de schuldvordering voortvloeit uit een 
overheidsopdracht voor leveringen en diensten in de zin van titel V;  
b) drieënhalf procentpunten in alle andere gevallen.  
3. De rente wordt berekend vanaf de kalenderdag die volgt op de in 
artikel 80, lid 3, onder b), bedoelde en in de debetnota vermelde ter ­
mijn, tot en met de kalenderdag waarop de schuld volledig is vereffend.  
De invorderingsopdracht voor de achterstandsrente wordt gedateerd op 
de dag waarop de rente daadwerkelijk is geïnd.  
4. Wanneer de debiteur in het geval van boeten een financiële ze ­
kerheid stelt die door de rekenplichtige wordt aanvaard in plaats van een betaling, is de rentevoet die vanaf de in artikel 80, lid 3, onder b), bedoelde termijn van toepassing is, het in lid 2 van het onderhavige artikel bedoelde percentage dat geldt op de eerste dag van de maand waarin het boetebesluit is goedgekeurd, vermeerderd met slechts ander ­
half procentpunt.
 
A f d e l i n g 4  
I n v o r d e r i n g s o p d r a c h t  
Artikel 84  
Opstelling van de invorderingsopdracht  
(artikel 79 van het Financieel Reglement)  
1. De invorderingsopdracht vermeldt:  
a) het begrotingsjaar;  
b) het besluit of de juridische verbintenis waaruit de schuldvordering 
voortvloeit en die recht geeft op de invordering;  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 42  
c) het begrotingsartikel en eventueel elke andere nodige onderverdeling, 
waaronder begrepen, in voorkomend geval, de bijbehorende vastleg ­
ging;  
d) het te innen bedrag in euro;  
e) de naam en het adres van de debiteur;  
f) de in artikel 80, lid 3, onder b), bedoelde termijn;  
g) de mogelijke invorderingswijze, waaronder met name begrepen de 
invordering door verrekening of door het doen van een beroep op van tevoren verstrekte garanties.
 
2. De invorderingsopdracht wordt door de bevoegde ordonnateur ge ­
dagtekend en ondertekend en vervolgens aan de rekenplichtige toe ­
gezonden.  
3. De rekenplichtige van elke instelling houdt een lijst van te innen 
bedragen bij, waarop de vorderingen van de Unie zijn samengebracht overeenkomstig de datum van uitgifte van de invorderingsopdracht. Hij geeft deze lijst aan de rekenplichtige van de Commissie door.
 
De rekenplichtige van de Commissie stelt een geconsolideerde lijst op 
van de verschuldigde bedragen, ingedeeld naar instelling en naar datum van uitgifte van de invorderingsopdracht. De lijst wordt toegevoegd aan 
het verslag van de Commissie over het begrotings- en financiële beheer.
 
4. Om de bescherming van de financiële belangen van de Unie 
kracht bij te zetten, stelt de Commissie een lijst op van de vorderingen van de Unie, met vermelding van de namen van de debiteuren en het bedrag van de schuld, voor de gevallen waarin de debiteur op grond van een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing tot vereffening verplicht is en waarin één jaar na de uitspraak nog geen of geen signi ­
ficante vereffening heeft plaatsgevonden. Deze lijst wordt openbaar ge ­
maakt, met inachtneming van de bescherming van persoonsgegevens overeenkomstig Verordening (EG) nr. 45/2001.
 
Waar persoonsgegevens betrekking hebben op natuurlijke personen, zal 
de bekendgemaakte informatie worden verwijderd zodra de schuld vol ­
ledig is vereffend. Hetzelfde geldt voor persoonsgegevens betreffende rechtspersonen waarvan de officiële benaming naar één of meer natuur ­
lijke personen verwijst.
 
Het besluit om de naam van debiteuren te vermelden in de lijst van 
vorderingen van de Unie wordt genomen met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel, waarbij in het bijzonder rekening wordt gehou ­
den met de omvang van het bedrag.
 
Artikel 85  
Besluit dat een executoriale titel vormt ten behoeve van andere 
instellingen  
(artikel 79, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. Er is sprake van uitzonderlijke omstandigheden als bedoeld in 
artikel 79, lid 2, van het Financieel Reglement wanneer de betrokken instelling alle mogelijkheden om vrijwillige betaling te verkrijgen en de schuld overeenkomstig artikel 80, lid 1, van het Financieel Reglement door middel van verrekening te innen heeft opgebruikt en de schuld ­
vordering een aanzienlijk bedrag vertegenwoordigt.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 43  
2. In het in lid 1 bedoelde geval kunnen de betrokken instellingen, 
andere dan die welke in artikel 299 VWEU worden genoemd, de Com ­
missie verzoeken om een besluit te nemen dat executoriale titel vormt.  
3. Het besluit dat executoriale titel vormt, bevat in alle gevallen de 
bepaling dat de ingevorderde bedragen worden geboekt in de begro ­
tingsafdeling van de betrokken instelling, die als ordonnateur optreedt. 
De ontvangsten worden geboekt als algemene ontvangsten, tenzij zij bestemmingsontvangsten vormen in de zin van artikel 21, lid 3, van het Financieel Reglement.
 
4. De verzoekende instelling stelt de Commissie in kennis van iedere 
gebeurtenis die de invordering kan beïnvloeden en intervenieert ter ondersteuning van de Commissie wanneer tegen het besluit dat execu ­
toriale titel vormt beroep wordt aangetekend.
 
5. De Commissie en de betrokken instelling komen praktische regels 
voor de tenuitvoerlegging van dit artikel overeen.  
A f d e l i n g 5  
I n n i n g  
Artikel 86  
Formaliteiten in verband met de inning  
(artikel 80 van het Financieel Reglement)  
1. De rekenplichtige verricht de inning van schuldvorderingen, boekt 
deze in de rekeningen en stelt de bevoegde ordonnateur hiervan in 
kennis.  
2. Bij elke storting in contanten in de kas van de rekenplichtige of de 
beheerder van gelden ter goede rekening wordt een ontvangstbewijs afgegeven.
 
3. Gedeeltelijke vereffening door een debiteur tegen wie verschil ­
lende invorderingsopdrachten zijn uitgevaardigd, wordt eerst in minde ­
ring gebracht op de oudste schuldvordering, tenzij door de debiteur anders wordt aangegeven.
 
Elke gedeeltelijke betaling dekt in de eerste plaats de verschuldigde 
rente.  
Artikel 87  
Inning door middel van verrekening  
(artikel 80 van het Financieel Reglement)  
1. Wanneer de debiteur in de zin van artikel 81, onder a), een zekere, 
vaststaande en invorderbare vordering op de Unie heeft die betrekking heeft op een door een betalingsopdracht vastgesteld bedrag, gaat de rekenplichtige na het verstrijken van de in artikel 80, lid 3, onder b), bedoelde termijn over tot de inning van de vastgestelde schuldvorderin ­
gen door middel van verrekening.
 
In uitzonderlijke omstandigheden gaat de rekenplichtige echter vóór het 
verstrijken van de in artikel 80, lid 3, onder b), bedoelde termijn over tot inning door middel van verrekening, indien dit ter bescherming van de financiële belangen van de Unie nodig is, omdat hij gerechtvaardigde redenen heeft om aan te nemen, dat het aan de Unie verschuldigde bedrag anders verloren zou gaan.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 44  
De rekenplichtige gaat ook over tot inning door middel van verrekening 
vóór het verstrijken van de in artikel 80, lid 3, onder b), bedoelde termijn wanneer de debiteur daarmee instemt.
 
2. Voordat hij overeenkomstig lid 1 tot inning overgaat, raadpleegt 
de rekenplichtige de bevoegde ordonnateur en stelt hij de betrokken debiteuren hiervan in kennis.
 
Wanneer de debiteur een nationale autoriteit of een van haar adminis ­
tratieve entiteiten is, stelt de rekenplichtige de betrokken lidstaat ten minste tien werkdagen van tevoren van zijn voornemen, door middel van verrekening tot inning over te gaan, in kennis. In overleg met de betrokken lidstaat of administratieve entiteit mag de rekenplichtige ech ­
ter vóór het verstrijken van de termijn door middel van verrekening tot 
inning overgaan.
 
3. De in lid 1 bedoelde verrekening heeft dezelfde gevolgen als een 
betaling en geldt voor de Unie als kwijting voor het bedrag van de schuld en, in voorkomend geval, de verschuldigde rente.
 
Artikel 88  
Inningsprocedure bij uitblijven van vrijwillige betaling  
(artikelen 79 en 80 van het Financieel Reglement)  
1. Onverminderd artikel 87, stelt de rekenplichtige, indien bij het 
verstrijken de in artikel 80, lid 3, onder b), bedoelde en in de debetnota vermelde termijn geen volledige inning is geschied, de bevoegde ordon ­
nateur hiervan in kennis, en tracht hij onverwijld de inning alsnog te bewerkstelligen met aanwending van passende rechtsmiddelen, waar ­
onder begrepen, in voorkomend geval, door het doen van een beroep op van tevoren verstrekte garanties.
 
2. Onverminderd artikel 87 gaat de rekenplichtige, indien de in lid 1 
van dit artikel genoemde wijze van inning niet mogelijk is en de debi ­
teur na de door de rekenplichtige verzonden aanmaning de betaling niet heeft verricht, over tot gedwongen tenuitvoerlegging van de titel in de zin van artikel 79, lid 2, van het Financieel Reglement dan wel op basis van een langs gerechtelijke weg verkregen titel.
 
Artikel 89  
Toekenning van betalingstermijnen  
(artikel 80 van het Financieel Reglement)  
Aanvullende betalingstermijnen mag de rekenplichtige, in overleg met 
de bevoegde ordonnateur, slechts toestaan op schriftelijk, met redenen omkleed verzoek van de debiteur en op voorwaarde dat:
 
a) de debiteur zich ertoe verbindt, voor de gehele toegekende aanvul ­
lende termijn, te rekenen vanaf de in artikel 80, lid 3, onder b), bedoelde termijn, rente te betalen tegen de in artikel 83 bedoelde rentevoet;
 
b) hij ter bescherming van de rechten van de Unie een door de reken ­
plichtige van de instelling aanvaarde financiële zekerheid stelt die de hoofdsom en de rente van de nog niet geïnde schuld dekt.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 45  
De in de eerste alinea, onder b), bedoelde zekerheid kan worden ver ­
vangen door een persoonlijke en hoofdelijke borgstelling door een door de rekenplichtige van de instelling erkende derde.
 
In uitzonderlijke omstandigheden kan de rekenplichtige op verzoek van 
de debiteur ervan afzien de in de eerste alinea, onder b), bedoelde zekerheid te vragen wanneer hij oordeelt dat de debiteur bereid en in staat is om de schuld binnen de aanvullende betalingstermijn te voldoen, 
maar niet in staat is om dergelijke zekerheid te stellen en in een moei ­
lijke situatie verkeert.
 
Artikel 90  
Inning van boeten of andere sancties  
(artikelen 80 en 83 van het Financieel Reglement)  
1. Wanneer bij het Hof van Justitie van de Europese Unie beroep is 
ingesteld tegen een besluit van de Commissie waarbij krachtens het VWEU of het Euratom-Verdrag een boete of een andere sanctie is opgelegd, stort de debiteur, zolang niet alle rechtsmiddelen zijn uitge ­
put, de betrokken bedragen voorlopig op de door de rekenplichtige aangewezen bankrekening of stelt hij een financiële zekerheid die voor de rekenplichtige aanvaardbaar is. De zekerheid staat los van de verplichting tot betaling van de boete of de dwangsom of van andere sancties en is op eerste verzoek opeisbaar. Zij dekt de vordering voor de hoofdsom en de in artikel 83, lid 4, bedoelde verschuldigde rente.
 
2. De Commissie waarborgt de veiligheid en de liquiditeit van de 
voorlopig geïnde bedragen, en streeft daarbij tegelijkertijd naar een positief rendement, door deze bedragen in financiële activa te beleggen.
 
3. Nadat alle juridische verweermiddelen zijn uitgeput en de boete of 
de sanctie is bevestigd:  
a) worden de voorlopig geïnde bedragen en de rente en alle andere 
opbrengsten overeenkomstig artikel 83 van het Financieel Reglement in de begroting opgenomen, ten laatste in het boekjaar na het jaar waarin alle juridische verweermiddelen zijn uitgeput, of
 
b) wanneer een financiële zekerheid is gesteld, wordt deze aangespro ­
ken en worden de overeenkomstige bedragen in de begroting opge ­
nomen, of  
wanneer de boete of de sanctie door het Hof is verhoogd, geldt het 
bepaalde in de eerste alinea, onder a) en b), tot de bedragen die in het besluit van de Commissie zijn vastgesteld en gaat de rekenplichtige over tot inning van die verhoging, die eveneens in de begroting wordt opge ­
nomen.
 
4. Nadat alle juridische verweermiddelen zijn uitgeput en de boete of 
de sanctie nietig is verklaard of is verlaagd:  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 46  
a) worden de onterecht geïnde bedragen en de overeenkomstige rente 
terugbetaald aan de betrokken derde. Wanneer het totale rendement voor de betrokken periode negatief was, wordt de nominale waarde van de onterecht geïnde bedragen terugbetaald, of
 
b) wanneer een financiële zekerheid is gesteld, wordt deze naar even ­
redigheid vrijgegeven.  
Artikel 91  
Afzien van invordering van een vastgestelde schuldvordering  
(artikel 80 van het Financieel Reglement)  
1. De bevoegde ordonnateur kan slechts geheel of gedeeltelijk van de 
invordering van een vastgestelde schuldvordering afzien in de volgende gevallen:
 
a) wanneer de verwachte kosten van de invordering hoger zijn dan het 
te innen bedrag en het afzien van invordering geen afbreuk zou doen aan de reputatie van de Unie;
 
b) wanneer het niet mogelijk is de schuldvordering in te vorderen we ­
gens de leeftijd ervan of wegens insolventie van de debiteur;  
c) wanneer de inning afbreuk doet aan het evenredigheidsbeginsel.  
2. In het in lid 1 bedoelde geval neemt de bevoegde ordonnateur alle 
procedures die van tevoren bij elke instelling zijn vastgesteld in acht en 
past hij de volgende verplichte criteria toe die onder alle omstandighe ­
den moeten worden toegepast:  
a) de aard van de feiten gelet op de ernst van de onregelmatigheid die 
aanleiding heeft gegeven tot de vaststelling van de schuldvordering (fraude, recidive, opzet, medewerking, goede trouw, kennelijke dwa ­
ling);
 
b) de gevolgen die het afzien van invordering van de schuldvordering 
voor het functioneren en de financiële belangen van de Unie zou hebben (betrokken bedrag, risico een precedent te scheppen, afbreuk 
aan het gezag van de norm).
 
Afhankelijk van de omstandigheden van het geval kan de ordonnateur 
ook de volgende aanvullende criteria in aanmerking moeten nemen:  
a) de eventuele mededingingsvervalsing die het afzien van invordering 
van de schuldvordering zou meebrengen;  
b) de economische en sociale schade die de volledige inning van de 
schuldvordering tot gevolg zou hebben.  
3. Het in artikel 80, lid 2, van het Financieel Reglement bedoelde 
besluit om van invordering af te zien, wordt gemotiveerd en vermeldt de voor de invordering gedane stappen en de juridische en feitelijke ele ­
menten waarop het berust. De bevoegde ordonnateur gaat bij het afzien van invordering te werk overeenkomstig artikel 84.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 47  
4. Het afzien van de inning van een schuldvordering kan door de 
instelling niet worden gedelegeerd indien het gaat om:  
a) een bedrag van 1 000 000 EUR of meer;  
b) een bedrag van 100 000 EUR of meer, indien dit bedrag ten minste 
25 % van de vastgestelde schuldvordering omvat.  
Onder de in de eerste alinea genoemde drempelbedragen bepaalt elke 
instelling in haar interne regels de voorwaarden en de wijze waarop de bevoegdheid van de inning van een vastgestelde schuldvordering af te zien, kan worden gedelegeerd.
 
5. Elke instelling zendt het Europees Parlement en de Raad elk jaar 
een verslag toe over de in de leden 1 tot en met 4 bedoelde gevallen waarin van de inning van schuldvorderingen van 100 000 EUR en meer 
is afgezien. In het geval van de Commissie wordt dit verslag gevoegd 
bij de in artikel 66, lid 9, van het Financieel Reglement bedoelde samenvatting van de jaarlijkse activiteitenverslagen.
 
Artikel 92  
Annulering van een vastgestelde schuldvordering  
(artikel 80 van het Financieel Reglement)  
1. In geval van een dwaling annuleert de bevoegde ordonnateur ge ­
heel of gedeeltelijk de overeenkomstig de artikelen 82 en 84 vast ­
gestelde schuldvorderingen omkleedt hij deze annulering naar behoren met redenen.
 
2. Elke instelling bepaalt in haar interne regels de voorwaarden en de 
wijze waarop de bevoegdheid tot annulering van een vastgestelde schuldvordering kan worden gedelegeerd.
 
Artikel 93  
Regels inzake verjaring  
(artikel 81 van het Financieel Reglement)  
1. De verjaringstermijn van schuldvorderingen van de Unie op der ­
den begint te lopen bij het verstrijken van de termijn die de debiteur in de in artikel 80, lid 3, onder b), bedoelde debetnota wordt meegedeeld.
 
De verjaringstermijn van schuldvorderingen van derden op de Unie 
begint te lopen op de datum waarop de schuldvordering van de betrok ­
ken derde krachtens de onderliggende juridische verbintenis opeisbaar is.
 
2. De verjaringstermijn voor schuldvorderingen van de Unie op der ­
den wordt geschorst door elke handeling van een instelling of van een door een op verzoek van een instelling handelende lidstaat, waarvan aan de derde kennis is gegeven en die strekt tot inning van de schuld.
 
De verjaringstermijn voor schuldvorderingen van derden op de Unie 
wordt geschorst door elke handeling, waarvan door haar schuldeisers of namens haar crediteuren aan de Unie kennis is gegeven en die strekt tot inning van de schuld.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 48  
3. Een nieuwe verjaringstermijn van vijf jaar begint te lopen op de 
dag volgende op die van de in lid 2 bedoelde schorsingen.  
4. Rechtsvorderingen betreffende de in lid 1 bedoelde schuldvorde ­
ringen, met inbegrip van rechtsvorderingen waarbij de rechter zich uit ­
eindelijk onbevoegd verklaart, schorsen de verjaringstermijn. De nieuwe verjaringstermijn van vijf jaar begint pas te lopen na een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing of na een buitengerechtelijke 
schikking tussen de partijen over dezelfde vordering.
 
5. Wanneer de rekenplichtige de debiteur overeenkomstig artikel 89 
een aanvullende betalingstermijn toestaat, wordt dit als een schorsing van de verjaringstermijn beschouwd. De nieuwe verjaringstermijn van vijf jaar gaat in op de dag volgende op die waarop de aanvullende betalingstermijn verstrijkt.
 
6. Na het verstrijken van de in de leden 1 tot en met 5 bedoelde 
verjaringstermijn, worden de schuldvorderingen niet meer geïnd.  
HOOFDSTUK 6  
Uitgaven  
Artikel 94  
Financieringsbesluit  
(artikel 84 van het Financieel Reglement)  
1. Het financieringsbesluit zet de essentiële elementen uiteen van een 
actie die een uitgave ten laste van de begroting meebrengt.  
2. Het bevat met name:  
a) voor subsidies:  
i) een verwijzing naar het basisbesluit en het begrotingsonderdeel;  
ii) de prioriteiten van het jaar, de te bereiken doelstellingen en de 
verwachte resultaten met de voor het begrotingsjaar toegestane kredieten;
 
iii) de essentiële subsidiabiliteits-, selectie- en gunningscriteria die 
voor de selectie van de voorstellen moeten worden gebruikt;  
iv) het maximaal mogelijke medefinancieringspercentage en, indien 
in verschillende percentages wordt voorzien, de voor elk percen ­
tage in acht te nemen criteria;  
v) het tijdschema en het indicatieve bedrag van de oproepen tot het 
indienen van voorstellen;  
b) voor overheidsopdrachten:  
i) het begrote totaalbedrag voor overheidsopdrachten tijdens het 
jaar; ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 49  
ii) het indicatieve aantal en type opdrachten en zo mogelijk het 
voorwerp ervan in algemene bewoordingen;  
iii) het indicatieve tijdschema voor het begin van de plaatsingspro ­
cedures;  
c) voor trustfondsen in de zin van artikel 187 van het Financieel Regle ­
ment:  
i) een verwijzing naar het basisbesluit en het begrotingsonderdeel;  
ii) de voor het begrotingsjaar voor het trustfonds gereserveerde kre ­
dieten, en de voor de gehele duur geplande bedragen;  
iii) de doelstellingen van het trustfonds en de duur ervan;  
iv) de beheersregels van het trustfonds;  
v) de mogelijkheid om taken tot uitvoering van de begroting aan de 
in artikel 187, lid 2, van het Financieel Reglement bedoelde entiteiten en personen toe te vertrouwen;
 
d) voor prijzen:  
i) een verwijzing naar het basisbesluit en het begrotingsonderdeel;  
ii) de te verwezenlijken doelstellingen en verwachte resultaten;  
iii) de belangrijkste deelnemingsvoorwaarden en de toekenningscri ­
teria;  
iv) het tijdschema van de wedstrijd en het bedrag van de prijs of 
prijzen;  
e) voor financieringsinstrumenten:  
i) een verwijzing naar het basisbesluit en het begrotingsonderdeel;  
ii) de te verwezenlijken doelstellingen en verwachte resultaten;  
iii) het aan het financieringsinstrument toegewezen bedrag;  
iv) het indicatieve tijdschema voor de uitvoering.  
3. Wanneer het in artikel 128 van het Financieel Reglement bedoelde 
werkprogramma de informatie bevat die bij lid 2, onder a), van dit artikel wordt vereist voor subsidies gefinancierd uit kredieten die voor het begrotingsjaar zijn goedgekeurd, wordt het besluit waarbij dat werk ­
programma wordt vastgesteld als financieringsbesluit voor die subsidies aangemerkt.
 
Waar het gaat om overheidsopdrachten, trustfondsen, prijzen en finan ­
cieringsinstrumenten waarvan de uitvoering van de overeenkomstige, voor het begrotingsjaar goedgekeurde kredieten is geregeld in een  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 50  
werkprogramma dat de bij lid 2, onder b) tot en met e), van dit artikel 
vereiste informatie bevat, wordt het besluit waarbij dat werkprogramma wordt vastgesteld ook als financieringsbesluit voor die overheids ­
opdrachten, trustfondsen, prijzen en financieringsinstrumenten aange ­
merkt.
 
Als het werkprogramma de desbetreffende informatie met betrekking tot 
één of meer acties niet bevat, moet het dienovereenkomstig worden aangepast of moet voor de betrokken acties een specifieke financierings ­
besluit worden vastgesteld.
 
4. Voor elke belangrijke wijziging van een reeds vastgesteld finan ­
cieringsbesluit moet dezelfde procedure worden gevolgd als voor het besluit zelf.
 
A f d e l i n g 1  
V a s t l e g g i n g  
Artikel 95  
Globale en voorlopige vastleggingen  
(artikel 85 van het Financieel Reglement)  
1. De globale vastlegging in de begroting wordt uitgevoerd ofwel 
door het sluiten van een financieringsovereenkomst waarin is bepaald 
dat later verscheidene juridische verbintenissen worden gesloten, ofwel door het sluiten van een of verscheidene juridische verbintenissen.
 
De financieringsovereenkomsten op het gebied van rechtstreekse finan ­
ciële bijstand aan derde landen, met inbegrip van begrotingssteun, die juridische verbintenissen vormen, kunnen aanleiding geven tot betalin ­
gen zonder het sluiten van andere juridische verbintenissen.
 
2. De voorlopige vastlegging in de begroting wordt uitgevoerd ofwel 
door het sluiten van een of verscheidene juridische verbintenissen die recht geven op latere betalingen, ofwel, in de gevallen verband hou ­
dende met de uitgaven voor personeelsbeheer of de communicatie-uit ­
gaven van de instellingen naar aanleiding van evenementen van de Unie, rechtstreeks door betalingen.
 
Artikel 96  
Goedkeuring van de globale vastlegging  
(artikel 85 van het Financieel Reglement)  
1. De globale vastlegging wordt verricht op grond van een financie ­
ringsbesluit.  
Deze vastlegging geschiedt vóór het besluit inzake de selectie van de 
ontvangers en, wanneer de besteding van de betrokken kredieten een werkprogramma in de zin van artikel 188 vereist, ten vroegste na de goedkeuring hiervan.
 
2. Lid 1, tweede alinea, is niet van toepassing in het geval waarin de 
globale vastlegging ten uitvoer wordt gelegd door de sluiting van een financieringsovereenkomst.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 51  
Artikel 97  
Dezelfde ondertekenaar  
(artikel 85 van het Financieel Reglement)  
1. Van de regel dat de vastlegging en de bijbehorende juridische 
verbintenis dezelfde ondertekenaar moeten hebben, kan uitsluitend in de volgende gevallen worden afgeweken:
 
a) bij voorlopige vastleggingen;  
b) bij globale vastleggingen die betrekking hebben op financierings ­
overeenkomsten met derde landen;  
c) wanneer het besluit van de instelling de juridische verbintenis vormt;  
d) wanneer de globale vastlegging ten uitvoer wordt gelegd door ver ­
scheidene juridische verbintenissen waarvoor verschillende ordonna ­
teurs verantwoordelijk zijn;  
e) wanneer, in het kader van beheer van gelden ter goede rekening op 
het gebied van externe maatregelen, de juridische verbintenissen in opdracht van de bevoegde ordonnateur, die echter volledig verant ­
woordelijk blijft voor de onderliggende verrichting, moeten worden ondertekend door personeelsleden die onder de in artikel 72 be ­
doelde plaatselijke entiteiten vallen;
 
f) wanneer een instelling op grond van artikel 199, lid 1, van het 
Financieel Reglement ordonnateursbevoegdheden heeft gedelegeerd aan de directeur van een interinstitutioneel Europees bureau.
 
2. Wanneer de bevoegde ordonnateur die de vastlegging heeft onder ­
tekend, verhinderd is, en de duur van deze verhindering niet verenigbaar 
is met de termijnen voor het sluiten van de juridische verbintenis, wordt 
de juridische verbintenis gesloten door het personeelslid dat wordt aan ­
gewezen krachtens de regels inzake plaatsvervanging die door elke in ­
stelling zijn vastgesteld, voor zover dit personeelslid de hoedanigheid van ordonnateur bezit in de zin van artikel 65, lid 3, van het Financieel Reglement.
 
Artikel 98  
Door voorlopige vastleggingen gedekte administratieve uitgaven  
(artikel 85 van het Financieel Reglement)  
Als lopende uitgaven van administratieve aard die tot voorlopige vast ­
leggingen aanleiding kunnen geven, worden met name beschouwd de uitgaven voor:
 
a) statutair en niet-statutair personeel en andere personele middelen, 
pensioenen en de bezoldiging van deskundigen;  
b) de leden van de instelling;  
c) opleiding;  
d) vergelijkende onderzoeken, selectie en aanwerving;  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 52  
e) dienstreizen;  
f) representatie;  
g) vergaderkosten;  
h) freelance tolken en vertalers;  
i) uitwisseling van ambtenaren;  
j) de huur van roerende en onroerende goederen met een repetitief 
karakter of betalingen met een repetitief karakter betreffende onroe ­
rendgoedopdrachten in de zin van artikel 121 van deze verordening of aflossingen van leningen overeenkomstig artikel 203, lid 8, van het Financieel Reglement;
 
k) diverse verzekeringen;  
l) schoonmaak, onderhoud en veiligheid;  
m) het sociaal en medisch gebied;  
n) het gebruik van telecommunicatiediensten;  
o) financiële lasten;  
p) geschillen;  
q) schadevergoedingen, inclusief rente;  
r) arbeidsuitrusting;  
s) water, gas en elektriciteit;  
t) publicaties in papieren of elektronische vorm;  
u) communicatieactiviteiten van de instellingen naar aanleiding van 
evenementen van de Unie.  
Artikel 99  
Inschrijving van individuele juridische verbintenissen  
(artikel 86 van het Financieel Reglement)  
In geval van een globale vastlegging in de begroting gevolgd door 
verscheidene individuele juridische verbintenissen, schrijft de bevoegde ordonnateur de bedragen van deze opeenvolgende individuele juridische verbintenissen in de centrale boekhouding in.
 
In deze boekhoudkundige inschrijvingen wordt melding gemaakt van de 
globale vastlegging waarop zij worden aangerekend.  
De bevoegde ordonnateur verricht deze boekhoudkundige inschrijving 
voordat hij de bijbehorende individuele juridische verbintenis onder ­
tekent, behalve in de in artikel 86, lid 4, vierde alinea, van het Finan ­
cieel Reglement bedoelde gevallen.  
De bevoegde ordonnateur gaat altijd na dat het totale bedrag ervan het 
bedrag van de globale vastlegging niet overschrijdt.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 53  
A f d e l i n g 2  
B e t a a l b a a r s t e l l i n g  
Artikel 100  
Betaalbaarstelling en betaalbaarverklaring  
(artikel 88 van het Financieel Reglement)  
1. Elke betaalbaarstelling van een uitgave wordt gestaafd door be ­
wijsstukken in de zin van artikel 110 met betrekking tot de rechten van de schuldeiser in verband met daadwerkelijk verleende diensten, daad ­
werkelijk verrichte leveranties of daadwerkelijke uitgevoerde werkzaam ­
heden, of in verband met andere aanspraken op betaling, zoals terugke ­
rende betalingen voor abonnementen of opleidingscursussen.
 
2. De bevoegde ordonnateur onderzoekt de bewijsstukken persoonlijk 
of verifieert onder eigen verantwoordelijkheid dat dit onderzoek is ver ­
richt, voordat hij het besluit tot betaalbaarstelling van de uitgave neemt.  
3. Het besluit tot betaalbaarstelling komt tot uitdrukking in de onder ­
tekening van een betaalbaarverklaring door de bevoegde ordonnateur of door een personeelslid dat technisch bevoegd is en bij formeel besluit van de bevoegde ordonnateur en overeenkomstig artikel 65, lid 5, van het Financieel Reglement onder zijn verantwoordelijkheid is gemach ­
tigd. Deze machtigingsbesluiten worden bewaard, zodat er later naar kan 
worden verwezen.
 
Artikel 101  
Conformverklaring van voorfinancieringsbetalingen  
(artikel 88 van het Financieel Reglement)  
Voor voorfinancieringsbetalingen wordt door de bevoegde ordonnateur 
of een door de bevoegde ordonnateur gemachtigd personeelslid dat technisch bevoegd is met de vermelding „voor conform” bevestigd dat aan de in de juridische verbintenis gestelde voorwaarden voor de betaling van de voorfinanciering is voldaan.
 
Artikel 102  
Betaalbaarverklaring van tussentijdse betalingen en saldobetalingen 
voor overheidsopdrachten  
(artikel 88 van het Financieel Reglement)  
Voor de tussentijdse betalingen en saldobetalingen in verband met over ­
heidsopdrachten bevestigt de betaalbaarverklaring dat:  
a) een door de contractant opgestelde factuur door de instelling is ont ­
vangen en deze ontvangst formeel is ingeschreven;  
b) de vermelding „voor conform” op geldige wijze is aangebracht op de 
factuur zelf of op een intern document dat de ontvangen factuur vergezelt, en is ondertekend door de bevoegde ordonnateur of een ander personeelslid dat technisch bevoegd is en naar behoren door de bevoegde ordonnateur is gemachtigd;  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 54  
c) alle aspecten van de factuur door de bevoegde ordonnateur of onder 
zijn verantwoordelijkheid zijn geverifieerd met het oog op de vast ­
stelling van met name het te betalen bedrag en het delgend karakter van de te verrichten betaling.
 
Met de in de eerste alinea, onder b), bedoelde vermelding „voor con ­
form” wordt bevestigd dat de in het contract genoemde diensten, le ­
veringen of werkzaamheden daadwerkelijk zijn verricht. Voor leverin ­
gen en werkzaamheden wordt door een technisch bevoegde ambtenaar of technisch bevoegd ander personeelslid een voorlopig ontvangstbewijs opgesteld, en vervolgens na afloop van de in het contract opgenomen garantietermijn een definitief ontvangstbewijs. Deze twee ontvangst ­
bewijzen gelden als vermelding „voor conform”.
 
Voor terugkerende betalingen zoals betalingen van abonnementen of 
opleidingscursussen wordt met de vermelding „voor conform” bevestigd dat de rechten van de schuldeiser gestaafd zijn door de nodige docu ­
menten.
 
Artikel 103  
Betaalbaarverklaring van tussentijdse betalingen en saldobetalingen 
voor subsidies  
(artikel 88 van het Financieel Reglement)  
Voor de tussentijdse en saldobetalingen in verband met subsidies be ­
vestigt de betaalbaarverklaring dat:  
a) een door de begunstigde opgesteld verzoek om betaling door de 
instelling is ontvangen en deze ontvangst formeel is ingeschreven;  
b) de vermelding „voor conform” op geldige wijze is aangebracht op 
het verzoek om betaling zelf of op een intern document dat de ont ­
vangen kostenstaat vergezelt, en is ondertekend door een technisch bevoegde ambtenaar of technisch bevoegd ander personeelslid die of dat door de bevoegde ordonnateur is gemachtigd;
 
c) alle aspecten van het verzoek om betaling door de bevoegde ordon ­
nateur of onder zijn verantwoordelijkheid zijn geverifieerd met het oog op de vaststelling van met name het te betalen bedrag en het delgend karakter van de te verrichten betaling.
 
Met de in de eerste alinea, onder b), bedoelde vermelding bevestigt de 
technisch bevoegde ambtenaar of het technisch bevoegd ander per ­
soneelslid die of dat door de bevoegde ordonnateur is gemachtigd, dat de actie van de begunstigde of het door de begunstigde uitgevoerde werkprogramma op alle punten met de subsidieovereenkomst of het subsidiebesluit in overeenstemming is, en in voorkomend geval dat de door de begunstigde gedeclareerde kosten subsidiabel zijn.
 
Artikel 104  
Betaalbaarverklaring voor personeelsuitgaven  
(artikel 88 van het Financieel Reglement)  
Voor de betalingen in verband met personeelsuitgaven bevestigt de 
„betaalbaarverklaring” dat de volgende bewijsstukken bestaan:  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 55  
a) voor de maandsalarissen:  
i) de volledige personeelslijst, met vermelding van alle bezoldi ­
gingselementen;  
ii) een formulier (personeelssteekkaart) dat wordt opgesteld op basis 
van de in elk afzonderlijk geval genomen besluiten en waaruit, telkens wanneer daar aanleiding toe bestaat, elke wijziging van enig bezoldigingselement blijkt;
 
iii) bij aanwerving of aanstelling, een bij de betaalbaarstelling van 
het eerste salaris te voegen, voor eensluidend gewaarmerkt af ­
schrift van het besluit tot aanwerving of aanstelling;  
b) voor de andere bezoldigingen, zoals die van per uur of per dag 
bezoldigd personeel: een door het gemachtigde personeelslid onder ­
tekende staat van de gewerkte dagen of uren;  
c) voor overuren: een door het gemachtigde personeelslid ondertekende 
staat van het verrichte overwerk;  
d) voor kosten van dienstreizen:  
i) de door de bevoegde autoriteit ondertekende dienstreisopdracht;  
ii) de declaratie van de kosten van de dienstreis, die is ondertekend 
door het personeelslid dat met de dienstreis is belast en door het 
hiërarchieke gezag waaraan de desbetreffende bevoegdheid is gedelegeerd, wanneer die kosten afwijken van de in de dienst ­
reisopdracht vermelde kosten;
 
e) voor sommige andere administratieve uitgaven voor het personeel, 
zoals uitgaven voor abonnementen of opleidingscursussen die bij 
overeenkomst vóór de levering moeten worden betaald: de bewijs ­
stukken waarin wordt verwezen naar het besluit waarop de uitgave berust en waarin alle berekeningselementen worden vermeld.
 
In de in de eerste alinea, onder d), ii), bedoelde declaratie van de kosten 
van de dienstreis, worden vermeld: de plaats van bestemming, de datum 
en het uur van vertrek en aankomst in de plaats van bestemming, de 
reis- en verblijfskosten, en andere op overlegging van bewijsstukken naar behoren toegestane kosten.
 
Artikel 105  
Vorm van de „betaalbaarverklaring”  
(artikel 88 van het Financieel Reglement)  
In een niet-geïnformatiseerd systeem heeft de „betaalbaarverklaring” de 
vorm van een stempel met de handtekening van de bevoegde ordonna ­
teur of van een technisch bevoegd personeelslid dat overeenkomstig artikel 100 door de bevoegde ordonnateur is gemachtigd. In een geïn ­
formatiseerd systeem heeft de „betaalbaarverklaring” de vorm van een elektronisch beveiligde validering door de bevoegde ordonnateur of een technisch bevoegd personeelslid dat door de bevoegde ordonnateur is gemachtigd.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 56  
Artikel 106  
Vorm van de „conformverklaring”  
(artikel 88 van het Financieel Reglement)  
In een niet-geïnformatiseerd systeem heeft de „conformverklaring” de 
vorm van een stempel met de handtekening van de bevoegde ordonna ­
teur of van een technisch bevoegd personeelslid dat overeenkomstig artikel 101 door de bevoegde ordonnateur is gemachtigd. In een geïn ­
formatiseerd systeem heeft de „conformverklaring” de vorm van een elektronisch beveiligde validering door een technisch bevoegd per ­
soneelslid dat door de bevoegde ordonnateur is gemachtigd.
 
A f d e l i n g 3  
B e t a l i n g s o p d r a c h t  
Artikel 107  
Controles van de betalingen door de ordonnateur  
(artikel 89 van het Financieel Reglement)  
Bij de opstelling van de betalingsopdracht vergewist de bevoegde or ­
donnateur zich van:  
a) de regelmatigheid van de afgifte van de betalingsopdracht, die een 
voorafgaand besluit tot betaalbaarstelling in de vorm van een „be ­
taalbaarverklaring” vergt, de juistheid van de aanduiding van de begunstigde en de opeisbaarheid van zijn schuldvordering;
 
b) de overeenstemming van de betalingsopdracht met de vastlegging in 
de begroting waarop hij wordt aangerekend;  
c) de juistheid van de aanwijzing op de begroting;  
d) de beschikbaarheid van de kredieten.  
Artikel 108  
Verplichte vermeldingen en toezending van de betalingsopdrachten 
aan de rekenplichtige  
(artikel 89 van het Financieel Reglement)  
1. In de betalingsopdracht worden vermeld:  
a) het begrotingsjaar;  
b) het begrotingsartikel en eventueel elke andere nodige onderverdeling;  
c) de juridische verbintenis die recht geeft op de betaling;  
d) de vastlegging in de begroting waarop deze wordt aangerekend;  
e) het te betalen bedrag, uitgedrukt in euro;  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 57  
f) de naam, het adres en de bankgegevens van de begunstigde;  
g) het voorwerp van de uitgave;  
h) de wijze van betaling;  
i) de opneming van goederen in de inventarissen overeenkomstig ar ­
tikel 248.  
2. De betalingsopdracht wordt door de bevoegde ordonnateur geda ­
teerd en ondertekend en vervolgens aan de rekenplichtige toegezonden.  
A f d e l i n g 4  
B e t a l i n g  
Artikel 109  
Soorten betalingen  
(artikel 90 van het Financieel Reglement)  
1. De voorfinanciering dient om de begunstigde ontvanger kasmid ­
delen te verstrekken. Zij kan voor een goed financieel beheer in ver ­
schillende stortingen worden verdeeld.  
2. De tussentijdse betaling, die kan worden hernieuwd, dient om de 
uitgaven te vergoeden die zijn gedaan voor de uitvoering van het besluit of de overeenkomst, of ter vereffening van diensten, leveringen of werk ­
zaamheden die zijn voltooid en/of opgeleverd in een tussenfase van de opdracht. De tussentijdse betaling kan de voorfinanciering geheel of gedeeltelijk vereffenen, onverminderd het bepaalde in het basisbesluit.
 
3. De afsluiting van de uitgaven neemt de vorm aan van de een ­
malige betaling van het saldo ter verrekening van alle voorgaande uit ­
gaven, of van een invorderingsopdracht.  
Artikel 110  
Bewijsstukken  
(artikel 90 van het Financieel Reglement)  
1. Voorfinancieringen, hieronder begrepen in de gevallen van opge ­
splitste betalingen, worden betaald op grond van het contract, de over ­
eenkomst of de basishandeling, dan wel op grond van bewijsstukken aan de hand waarvan kan worden geverifieerd of aan de voorwaarden van het betrokken contract, het besluit of de overeenkomst is voldaan. Indien een betaaldatum van voorfinanciering in deze instrumenten wordt bepaald, behoeft voor de betaling van het verschuldigde bedrag geen verder betalingsverzoek te worden ingediend.
 
2. Tussentijdse betalingen en saldobetalingen geschieden op grond 
van bewijsstukken aan de hand waarvan kan worden nagegaan of de gefinancierde acties zijn uitgevoerd in overeenstemming met de basis ­
handeling of het besluit, of met de voorwaarden van het contract of de overeenkomst.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 58  
3. De bevoegde ordonnateur stelt met inachtneming van het beginsel 
van goed financieel beheer de aard van de in dit artikel bedoelde bewijs ­
stukken vast overeenkomstig de basishandeling, besluiten, contracten en overeenkomsten. Tussentijdse en definitieve technische en financiële uitvoeringsverslagen zijn bewijsstukken voor de toepassing van lid 2.
 
4. De bewijsstukken worden overeenkomstig artikel 48 door de be ­
voegde ordonnateur bewaard.  
A f d e l i n g 5  
T e r m i j n e n v a n d e u i t g a v e n v e r r i c h t i n g e n  
Artikel 111  
Betalingstermijnen en achterstandsrente  
(artikel 92 van het Financieel Reglement)  
1. De betalingstermijn omvat de betaalbaarstelling, de betalings ­
opdracht en de betaling van de uitgaven.  
De termijn gaat in op het tijdstip van ontvangst van het verzoek om 
betaling.  
Ontvangen verzoeken om betaling worden door de gemachtigde dienst 
van de bevoegde ordonnateur zo spoedig mogelijk ingeschreven en worden geacht te zijn ontvangen op de datum van inschrijving.
 
Onder datum van betaling wordt verstaan de datum waarop de rekening 
van de instelling wordt gedebiteerd.  
2. Verzoeken om betaling bevatten de volgende essentiële elementen:  
a) de identificatie van de crediteur;  
b) bedrag;  
c) valuta;  
d) datum.  
Wanneer één of meer van de essentiële elementen ontbreken, wordt het 
verzoek om betaling afgewezen.  
De crediteur wordt zo spoedig mogelijk met opgave van redenen schrif ­
telijk in kennis gesteld van de afwijzing, in elk geval binnen 30 ka ­
lenderdagen na ontvangst van het verzoek om betaling.  
3. Bij opschorting als bedoeld in artikel 92, lid 2, van het Financieel 
Reglement begint de resterende betalingstermijn opnieuw te lopen van de datum waarop de verlangde informatie of de herziene documenten is/zijn ontvangen of de vereiste aanvullende verificaties, onder andere in de vorm van controles ter plaatse, zijn verricht.
 
4. Bij het verstrijken van de in artikel 92, lid 1, van het Financieel 
Reglement genoemde termijnen kan de crediteur rente in rekening bren ­
gen volgens de volgende bepalingen:  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 59  
a) als rentevoeten worden de in artikel 83, lid 2, van deze verordening 
bedoelde percentages gehanteerd;  
b) de rente is verschuldigd over de tijd die is verstreken vanaf de 
kalenderdag volgende op het einde van de in artikel 92, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde betalingstermijn tot de dag van betaling.
 
Wanneer de overeenkomstig de eerste alinea berekende rente lager is 
dan of gelijk is aan 200 EUR, wordt deze rente uitsluitend op een binnen twee maanden na de ontvangst van de te late betaling ingediend verzoek aan de crediteur betaald.
 
5. Elke instelling dient bij het Europees Parlement en de Raad een 
verslag in over de naleving van de termijnen en de opschorting van de in artikel 92 van het Financieel Reglement vastgestelde termijnen. Het verslag van de Commissie wordt toegevoegd aan de in artikel 66, lid 9, van het Financieel Reglement bedoelde samenvatting van de jaarlijkse activiteitenverslagen.
 
HOOFDSTUK 7  
Computersystemen  
Artikel 112  
Beschrijving van de computersystemen  
(artikel 93 van het Financieel Reglement)  
Indien voor de verwerking van de verrichtingen ter uitvoering van de 
begroting computersystemen en computerondersystemen worden ge ­
bruikt, is een volledige en actuele beschrijving van elk systeem of ondersysteem vereist.
 
Elke beschrijving definieert de inhoud van alle gegevensvelden en de 
wijze waarop het systeem elke individuele verrichting verwerkt. Voorts wordt gedetailleerd de wijze beschreven waarop het systeem waarborgt dat voor elke verrichting een volledig controletraject bestaat.
 
Artikel 113  
Bewaring van gegevens  
(artikel 93 van het Financieel Reglement)  
De gegevens van de computersystemen en computerondersystemen wor ­
den periodiek opgeslagen en op een veilige plaats bewaard.  
HOOFDSTUK 8  
Interne controleur  
Artikel 114  
Aanstelling van de interne controleur  
(artikel 98 van het Financieel Reglement)  
1. Elke instelling stelt haar interne controleur aan volgens bepalingen 
die op haar specifieke karakter en behoeften zijn afgestemd. De instel ­
ling stelt het Europees Parlement en de Raad van de aanstelling van de interne controleur in kennis.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 60  
2. Elke instelling omschrijft aan de hand van haar specifieke karakter 
en behoeften de taak van haar interne controleur en stelt in detail de doelstellingen en de procedures van de uitoefening van de interne con ­
trolefunctie vast, met inachtneming van de geldende internationale nor ­
men op het gebied van interne controle.
 
3. De instelling kan een uit de onderdanen van de lidstaten gekozen 
ambtenaar of ander aan het Statuut onderworpen personeelslid op grond van zijn bijzondere bekwaamheden als interne controleur aanwijzen.
 
4. Wanneer verscheidene instellingen dezelfde interne controleur aan ­
wijzen, nemen zij de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat diens verantwoordelijkheid in geding kan worden gebracht onder de in arti ­
kel 119 bedoelde voorwaarden.
 
5. Wanneer de functie van de interne controleur wordt beëindigd, 
stelt de instelling het Europees Parlement en de Raad hiervan in kennis.  
Artikel 115  
Middelen voor de interne controleur  
(artikel 99 van het Financieel Reglement)  
De instelling stelt de interne controleur de middelen ter beschikking die 
ter vervulling van zijn controlefunctie nodig zijn, en geeft hem een dienstorder met een nauwkeurige omschrijving van zijn taken, rechten 
en verplichtingen.
 
Artikel 116  
Werkprogramma  
(artikel 99 van het Financieel Reglement)  
1. De interne controleur stelt een werkprogramma op en legt dit aan 
de instelling voor.  
2. De instelling kan de interne controleur verzoeken controles uit te 
voeren die niet in het in lid 1 bedoelde werkprogramma zijn opge ­
nomen.  
Artikel 117  
Verslagen van de interne controleur  
(artikel 99 van het Financieel Reglement)  
1. De interne controleur legt de instelling het in artikel 99, lid 3, van 
het Financieel Reglement bedoelde jaarlijkse verslag over de interne controle voor waarin het aantal en het soort verrichte interne controles, de belangrijkste gedane aanbevelingen en het aan deze aanbevelingen gegeven gevolg worden vermeld.
 
In dit jaarlijkse verslag wordt tevens melding gemaakt van de systeem ­
problemen waarop de overeenkomstig artikel 73, lid 6, van het Finan ­
cieel Reglement opgerichte gespecialiseerde instantie heeft gewezen.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 61  
2. Elke instelling gaat na of de in de verslagen van haar interne 
controleur gedane aanbevelingen voor een uitwisseling van goede werk ­
wijzen met de andere instellingen in aanmerking komen.  
3. De interne controleur besteedt bij het opstellen van dit verslag 
bijzondere aandacht aan de algemene naleving van het beginsel van goed financieel beheer en zorgt ervoor, dat passende maatregelen zijn genomen met het oog op een gestage verbetering en versterking van de toepassing van dit beginsel.
 
Artikel 118  
Onafhankelijkheid  
(artikel 100 van het Financieel Reglement)  
De interne controleur is bij het uitvoeren van zijn controles geheel 
onafhankelijk. Hij mag met betrekking tot de uitoefening van de hem wegens zijn aanstelling op grond van het Financieel Reglement opge ­
dragen taken geen enkele instructie ontvangen, noch mogen hem te dezen aanzien beperkingen worden opgelegd.
 
Artikel 119  
Aansprakelijkheid van de interne controleur  
(artikel 100 van het Financieel Reglement)  
De aansprakelijkheid van de interne controleur als ambtenaar of ander 
aan het Statuut onderworpen personeelslid kan slechts door de instelling zelf in geding worden gebracht, onder de in dit artikel genoemde voor ­
waarden.
 
De instelling neemt een met redenen omkleed besluit tot instelling van 
een onderzoek. Dit besluit wordt aan de betrokkene betekend. De in ­
stelling kan één of meer ambtenaren van dezelfde rang als of van een hogere rang dan de betrokkene onder haar rechtstreekse verantwoorde ­
lijkheid met het onderzoek belasten. Tijdens dit onderzoek wordt de betrokkene gehoord.
 
Het onderzoeksverslag wordt de betrokkene meegedeeld, die vervolgens 
door de instelling over dit verslag wordt gehoord.  
Op de grondslag van het verslag en het horen van de betrokkene neemt 
de instelling hetzij een met redenen omkleed besluit tot beëindiging van de procedure, hetzij een met redenen omkleed besluit overeenkomstig de artikelen 22 en 86 en bijlage IX bij het Statuut. De besluiten waarbij tuchtrechtelijke of geldelijke sancties worden opgelegd, worden de be ­
trokkene ter kennis gebracht en de andere instellingen en de Rekenka ­
mer ter kennisneming meegedeeld.
 
De betrokkene kan volgens de bepalingen van het Statuut bij het Hof 
van Justitie van de Europese Unie tegen deze besluiten beroep instellen.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 62  
Artikel 120  
Beroep bij het Hof van Justitie van de Europese Unie  
(artikel 100 van het Financieel Reglement)  
Onverminderd de beroepsmogelijkheden waarin het Statuut voorziet, 
kan de interne controleur rechtstreeks bij het Hof van Justitie van de Europese Unie beroep instellen tegen elke handeling die de uitoefening van zijn controlefunctie betreft. Beroep wordt ingesteld binnen een termijn van drie maanden te rekenen vanaf de datum van kennisgeving van het betrokken besluit.
 
Het beroep wordt onder de in artikel 91, lid 5, van het Statuut van de 
ambtenaren van de Europese Unie bedoelde voorwaarden behandeld.  
▼M1 
TITEL V  
PLAATSING VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN EN CONCESSIES  
▼B 
HOOFDSTUK 1  
Algemene bepalingen  
▼M1 
A f d e l i n g 1  
T o e p a s s i n g s g e b i e d e n g u n n i n g s b e g i n s e l e n  
Artikel 121  
Werkingssfeer en definities  
(Artikel 101, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. Onroerendgoedopdrachten hebben betrekking op aankoop, erf ­
pacht, vruchtgebruik, leasing, huur of huurkoop, met of zonder koop ­
optie, van grond, bestaande gebouwen of andere onroerende goederen.  
2. Opdrachten voor leveringen hebben betrekking op de aankoop, 
leasing, huur of huurkoop, met of zonder koopoptie, van producten. Een opdracht voor leveringen kan als bijkomstig element plaatsings- en installatiewerkzaamheden omvatten.
 
3. De opdrachten voor werken hebben betrekking op hetzij de uit ­
voering hetzij zowel het ontwerp als de uitvoering van werkzaamheden of werken in verband met een van de in bijlage II bij Richtlijn 2014/24/EG van het Europees Parlement en de Raad (
 1 ) genoemde 
werkzaamheden, hetzij het laten uitvoeren met welke middelen dan ook, van een werk dat voldoet aan de eisen van de aanbestedende dienst die een beslissende invloed uitoefenen op het soort werk of op het ontwerp van het werk.
 
Een werk is het product van bouw- of wegen- en waterbouwkundige 
werken dat ertoe bestemd is als zodanig een economische of technische functie te vervullen.  ▼
B 
( 1 ) Richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement de Raad van 26 fe ­
bruari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrek ­
king van Richtlijn 2004/18/EG (PB L 94 van 28.3.2014, blz. 65).
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 63  
4. Opdrachten voor diensten hebben betrekking op alle andere intel ­
lectuele en niet-intellectuele diensten dan die waarop de opdrachten voor leveringen, werken en vastgoed betrekking hebben.
 
5. In geval van gemengde opdrachten voor leveringen en diensten 
wordt het hoofdvoorwerp bepaald door een vergelijking van de waarde van de betrokken diensten of leveringen.
 
Een opdracht die betrekking heeft op één soort aanbestedingen (werken, 
leveringen of diensten) en concessies (werken of diensten) wordt ge ­
gund overeenkomstig de bepalingen die van toepassing zijn op de over ­
heidsopdracht.  
6. De kwalificatie van de verschillende soorten opdrachten geschiedt 
op grond van de referentienomenclatuur van de gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten (CPV — Common Procurement Vo ­
cabulary) van Verordening (EG) nr. 2195/2002 van het Europees Parle ­
ment en de Raad (
 1 ). 
7. Voor de indiening van een inschrijving of een verzoek tot deel ­
name verlangt de aanbestedende dienst niet dat een combinatie van ondernemers een bepaalde rechtsvorm heeft, maar van de combinatie waaraan de opdracht wordt gegund kan wel het aannemen van een bepaalde rechtsvorm worden geëist, mits deze vorm voor de goede uitvoering van de opdracht noodzakelijk is.
 
8. Alle contacten met contractanten, met inbegrip van het sluiten van 
contracten en het aanbrengen van wijzigingen daarin, kunnen verlopen over elektronische systemen die door de aanbestedende dienst zijn op ­
gezet.
 
9. Het elektronische systeem dient te voldoen aan de volgende eisen:  
a) uitsluitend gemachtigde personen hebben toegang tot het systeem en 
tot de documenten die ermee worden verzonden;  
b) uitsluitend gemachtigde personen kunnen documenten elektronisch 
ondertekenen of verzenden;  
c) de gemachtigde personen moeten via gevestigde middelen door het 
systeem worden geïdentificeerd;  
d) het tijdstip en de datum van de elektronische transactie moeten exact 
worden aangeduid;  
e) de integriteit van de documenten wordt gewaarborgd;  
f) de beschikbaarheid van de documenten wordt gewaarborgd;  
g) in voorkomend geval wordt de vertrouwelijkheid van de documenten 
gewaarborgd;  
h) de bescherming van persoonsgegevens overeenkomstig Verordening 
(EG) nr. 45/2001 wordt gewaarborgd.  
10. Voor gegevens die door middel van dergelijk systeem worden 
verstuurd of ontvangen, geldt het wettelijk vermoeden dat de gegevens correct zijn en dat de datum en het tijdstip van verzending of ontvangst van de gegevens zoals aangeduid door het systeem betrouwbaar zijn.  ▼
M1 
( 1 ) Verordening (EG) nr. 2195/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 
5 november 2002 betreffende de gemeenschappelijke woordenlijst overheids ­
opdrachten (CPV) (PB L 340 van 16.12.2002, blz. 1).
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 64  
Een document dat door middel van dergelijk systeem worden verstuurd 
of betekend, wordt beschouwd als origineel en gelijkwaardig aan een papieren document, is toelaatbaar als bewijsmiddel in gerechtelijke pro ­
cedures en geniet het wettelijk vermoeden van authenticiteit en integri ­
teit op voorwaarde dat het document geen dynamische kenmerken heeft die automatische wijziging van het document tot gevolg kunnen hebben.
 
Een elektronische handtekening als bedoeld in lid 9, onder b), heeft 
dezelfde rechtsgeldigheid als een handgeschreven handtekening.  
Artikel 122  
Raamovereenkomsten en specifieke overeenkomsten  
(Artikel 101, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. De duur van een raamovereenkomst mag niet langer zijn dan vier 
jaar, behalve in uitzonderingsgevallen die naar behoren worden gemoti ­
veerd, met name door het voorwerp van de raamovereenkomst.  
De specifieke overeenkomsten die gebaseerd zijn op raamovereenkom ­
sten, worden overeenkomstig de voorwaarden van de betrokken raam ­
overeenkomst gesloten.  
Bij de sluiting van specifieke overeenkomsten mogen de partijen geen 
substantiële wijzigingen aanbrengen in de raamovereenkomst.  
2. Wanneer een raamovereenkomst met één enkele ondernemer wordt 
gesloten, worden de specifieke overeenkomsten gegund binnen de gren ­
zen van de in de raamovereenkomst vastgestelde voorwaarden.  
In naar behoren gemotiveerde omstandigheden kunnen de aanbeste ­
dende diensten de contractant schriftelijk raadplegen en hem indien nodig verzoeken zijn inschrijving aan te vullen.
 
3. Wanneer een raamovereenkomst moet worden gesloten met meer ­
dere ondernemers („meervoudige raamovereenkomst”), kan deze de vorm aannemen van afzonderlijke overeenkomsten, in identieke bewoor ­
dingen met elke contractant gesloten.
 
Specifieke overeenkomsten die gebaseerd zijn op met verscheidene on ­
dernemers gesloten raamovereenkomsten worden op een van de vol ­
gende manieren ten uitvoer gelegd:  
a) volgens de voorwaarden van de raamovereenkomst: zonder de op ­
dracht opnieuw voor mededinging open te stellen wanneer de raam ­
overeenkomst voorziet in alle voorwaarden met betrekking tot de verrichting van de betrokken werken, leveringen of diensten alsmede in de objectieve voorwaarden ter bepaling van de ondernemers die deze zullen uitvoeren;
 
b) wanneer niet alle voorwaarden met betrekking tot de verrichting van 
de betrokken werken, leveringen of diensten zijn vastgesteld in de raamovereenkomst: via een hernieuwde oproep tot mededinging tus ­
sen de contractanten, overeenkomstig lid 4 en op grond van een of meer van de volgende elementen:
 
i) dezelfde en zo nodig nader geformuleerde voorwaarden,  
ii) in voorkomend geval, op grond van andere voorwaarden vermeld 
in de aanbestedingsstukken voor de raamovereenkomst;  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 65  
c) deels zonder de opdracht opnieuw voor mededinging open te stellen 
overeenkomstig punt a) en deels met een hernieuwde oproep tot mededinging tussen de contractanten in overeenstemming met punt b), indien in deze mogelijkheid is voorzien door de aanbestedende diensten in de aanbestedingsstukken voor de raamovereenkomst.
 
In de aanbestedingsstukken als bedoeld in punt c) van de tweede alinea 
wordt ook bepaald welke voorwaarden kunnen worden onderworpen 
aan een hernieuwde oproep tot mededinging.  
4. Een meervoudige raamovereenkomst met een hernieuwde oproep 
tot mededinging wordt gesloten met ten minste drie ondernemers, op voorwaarde dat er voldoende ontvankelijke inschrijvingen zijn zoals bedoeld in artikel 158, lid 4.
 
Bij de gunning van een specifieke overeenkomst met een hernieuwde 
oproep tot mededinging tussen de contractanten, raadpleegt de aanbeste ­
dende dienst hen schriftelijk en stelt hij een termijn vast die lang genoeg is om de indiening van specifieke inschrijvingen mogelijk te maken. De specifieke inschrijvingen worden schriftelijk ingediend. De aanbeste ­
dende dienst gunt elke specifieke overeenkomst aan de inschrijver die op grond van de in de aanbestedingsstukken vastgestelde gunningscri ­
teria, de economisch meest voordelige inschrijving heeft ingediend.
 
5. In sectoren waar de prijzen en de technologie snel evolueren, 
bevatten de raamovereenkomsten waarvoor geen hernieuwde oproep tot mededinging wordt gedaan, een bepaling waarbij ofwel een evaluatie halverwege hun looptijd, ofwel een benchmarkingsysteem wordt voor ­
zien. Wanneer na de evaluatie halverwege de looptijd blijkt dat de aanvankelijk vastgestelde voorwaarden niet langer overeenstemmen met het op dat moment geldende prijspeil en de stand van de techno ­
logie, mag de aanbestedende dienst de betrokken raamovereenkomst niet gebruiken en neemt zij passende maatregelen om de lopende raam ­
overeenkomst op te zeggen.
 
6. Op raamovereenkomsten gebaseerde specifieke overeenkomsten 
worden door een vastlegging in de begroting voorafgegaan.  
A f d e l i n g 2  
O p e n b a a r h e i d  
Artikel 123  
Publiciteitsmaatregelen voor procedures met een waarde gelijk aan 
of hoger dan de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden of voor onder Richtlijn 2014/24/EU 
vallende opdrachten
 
(Artikel 103, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. De in het  Publicatieblad van de Europese Unie  bekend te maken 
aankondigingen bevatten ter wille van de transparantie van de procedure 
alle informatie vervat in de standaardformulieren als bedoeld in Richtlijn 
2014/24/EU.  
2. Aanbestedende diensten kunnen hun voornemens met betrekking 
tot aanbestedingen die zijn gepland voor het begrotingsjaar bekendma ­
ken door middel van een vooraankondiging. Deze bestrijkt een periode van ten hoogste twaalf maanden, te rekenen vanaf de datum van toe ­
zending van de aankondiging aan het Publicatiebureau.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 66  
Aanbestedende diensten kunnen de vooraankondiging bekendmaken in 
het Publicatieblad van de Europese Unie  of op hun kopersprofiel. In dat 
laatste geval wordt een bericht van bekendmaking op het kopersprofiel gepubliceerd in het  Publicatieblad van de Europese Unie .
 
3. De aankondiging wordt gebruikt als middel om procedures in te 
leiden met een geraamde waarde die gelijk is aan of hoger dan de drempelwaarden als bedoeld in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement, uitgezonderd voor de procedure van artikel 134 van deze verordening.
 
4. Aanbestedende diensten zenden het Publicatiebureau een aankon ­
diging van gegunde opdracht betreffende de resultaten van de procedure uiterlijk 30 dagen na de ondertekening van een overeenkomst of een raamovereenkomst met een waarde die gelijk is aan of hoger dan de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaar ­
den.
 
De berichten betreffende opdrachten op basis van een dynamisch aan ­
koopsysteem mogen echter op kwartaalbasis worden samengebracht. Het bericht wordt in dat geval uiterlijk 30 kalenderdagen na afloop van elk kwartaal aan het Publicatiebureau toegezonden.
 
Er worden geen aankondigingen van gegunde opdracht gepubliceerd 
voor specifieke overeenkomsten die gebaseerd zijn op raamovereenkom ­
sten. 
5. Aanbestedende diensten publiceren een aankondiging van gegunde 
opdracht:  
a) vóór de ondertekening van een overeenkomst of een raamovereen ­
komst waarvan de waarde gelijk is aan of hoger dan de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden en die is geplaatst volgens de procedure van artikel 134, lid 1, onder b), van deze verordening;
 
b) na de ondertekening van een overeenkomst of een raamovereen ­
komst waarvan de waarde gelijk is aan of hoger dan de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden en die is geplaatst volgens de procedures van artikel 134, lid 1, onder a) en c) tot en met f), van deze verordening.
 
6. De aanbestedende dienst publiceert een aankondiging van wijzi ­
ging tijdens de looptijd van een overeenkomst in het  Publicatieblad van 
de Europese Unie  in de gevallen als bedoeld in artikel 114 bis, lid 3, 
onder a) en b), van het Financieel Reglement wanneer de waarde van de wijziging gelijk is aan of hoger dan de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden.
 
7. Bij een interinstitutionele procedure is de aanbestedende dienst die 
verantwoordelijk is voor de procedure, belast met de toepasselijke pu ­
bliciteitsmaatregelen.  
Artikel 124  
Publiciteitsmaatregelen voor procedures met een waarde lager dan 
de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden of voor niet onder Richtlijn 2014/24/EU vallende 
opdrachten
 
(Artikel 103, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. Procedures waarvan de geraamde waarde lager is dan de in arti ­
kel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden worden op passende wijze bekendgemaakt. Deze bekendmaking omvat passende publiciteit vooraf via internet of een aankondiging van een  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 67  
opdracht, of, voor opdrachten die worden gegund volgens de procedure 
van artikel 136 van deze verordening, de aankondiging van een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling in het  Publicatieblad van 
de Europese Unie . Deze verplichting geldt niet voor de procedure van 
artikel 134 van deze verordening en de onderhandelingsprocedure voor opdrachten met een zeer geringe waarde overeenkomstig artikel 137, lid 2, van deze verordening.
 
2. Voor opdrachten die overeenkomstig de punten g) en i) van ar ­
tikel 134 van deze verordening worden gegund, zendt de aanbestedende dienst tegen uiterlijk 30 juni van het volgende begrotingsjaar een lijst van overeenkomsten aan het Europees Parlement en de Raad toe. In het geval van de Commissie wordt deze lijst aan de in artikel 66, lid 9, van het Financieel Reglement bedoelde samenvatting van de jaarlijkse ac ­
tiviteitenverslagen toegevoegd.
 
3. De gunningsinformatie bevat de naam van de contractant, de 
waarde van de opdracht en het voorwerp ervan, met inachtneming, in het geval van rechtstreekse en specifieke overeenkomsten, van artikel 21, lid 3.-
 
De aanbestedende dienst publiceert uiterlijk 30 juni van het volgende 
begrotingsjaar op zijn website een lijst van gegunde opdrachten, voor:  
a) opdrachten waarvan de waarde lager is dan de in artikel 118, lid 1, 
van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden;  
b) opdrachten die worden gegund in overeenstemming met de punten 
h), en j) tot en met m), van artikel 134 van deze verordening;  
c) wijzigingen van overeenkomsten als bedoeld in punt c) van arti ­
kel 114 bis, lid 3, van het Financieel Reglement;  
d) wijzigingen van overeenkomsten als bedoeld in artikel 114 bis, lid 3, 
onder a) en b), van het Financieel Reglement indien de waarde van de wijziging lager is dan de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden;
 
e) specifieke overeenkomsten in het kader van een raamovereenkomst.  
Voor de toepassing van punt e) van de tweede alinea mag de gepubli ­
ceerde informatie per contractant en voor hetzelfde voorwerp worden gegroepeerd.
 
4. Bij interinstitutionele raamovereenkomsten is elke aanbestedende 
dienst verantwoordelijk voor de bekendmaking van zijn eigen specifieke overeenkomsten en de wijzigingen daarvan overeenkomstig de in lid 3 gestelde voorwaarden.
 
Artikel 125  
Bekendmaking van aankondigingen  
(Artikel 103, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst stelt de in de artikelen 123 en 124 be ­
doelde berichten op en zendt deze langs elektronische weg naar het Publicatiebureau.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 68  
2. Het Publicatiebureau publiceert de in de artikelen 123 en 124 
bedoelde berichten in het  Publicatieblad van de Europese Unie  uiterlijk:  
a) zeven dagen na de toezending ervan indien de aanbestedende dienst 
het elektronische systeem voor het invullen van de in artikel 123, 
lid 1, bedoelde standaardformulieren en niet meer dan 500 woorden 
vrije tekst gebruikt;  
b) twaalf dagen na de toezending ervan in alle andere gevallen.  
3. De aanbestedende diensten moeten in staat zijn een bewijs van de 
datum van verzending te leveren.  
Artikel 126  
Andere vormen van bekendmaking  
(Artikel 103, lid 2, van het Financieel Reglement)  
Aanbestedingen kunnen, behalve via de in de artikelen 123 en 124 
bedoelde publiciteitsmaatregelen, op elke andere wijze worden bekend ­
gemaakt, met name in elektronische vorm. Deze bekendmaking verwijst naar, maar mag niet voorafgaan aan het eventueel in het  Publicatieblad 
van de Europese Unie  gepubliceerde bericht, dat als enige authentiek is.
 
Deze bekendmaking mag niet leiden tot discriminatie van gegadigden of 
inschrijvers en geen andere inlichtingen bevatten dan die welke in het genoemde bekendmakingsbericht zijn opgenomen, indien dit bestaat.
 
A f d e l i n g 3  
A a n b e s t e d i n g s p r o c e d u r e s  
Artikel 128  
Minimumaantal gegadigden en regels voor de onderhandelingen  
(Artikel 104, lid 4, van het Financieel Reglement)  
1. Bij de niet-openbare procedure en de procedures als bedoeld in 
artikel 136, lid 1, onder a) en b), en artikel 136 bis, bedraagt het minimumaantal gegadigden vijf.
 
2. Bij de mededingingsprocedure met onderhandeling, de concurren ­
tiegerichte dialoog en het innovatiepartnerschap, het onderzoek van de plaatselijke markt als bedoeld in artikel 134, lid 1, onder g) en de onderhandelingsprocedure voor opdrachten van geringe waarde als be ­
doeld in artikel 137, lid 1, bedraagt het minimumaantal gegadigden drie.
 
3. De leden 1 en 2 van dit artikel zijn niet van toepassing bij:  
a) onderhandelingsprocedures voor opdrachten met een zeer geringe 
waarde als bedoeld in artikel 137, lid 2;  
b) onderhandelingsprocedures zonder voorafgaande aankondiging als 
bedoeld in artikel 134, behalve voor prijsvragen als bedoeld in ar ­
tikel 134, lid 1, onder d), en onderzoek van de plaatselijke markt als bedoeld in artikel 134, lid 1, onder g).  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 69  
4. Wanneer het aantal gegadigden dat aan de selectiecriteria voldoet, 
lager is dan het in de leden 1 en 2 genoemde minimumaantal, kan de aanbestedende dienst de procedure voortzetten door de gegadigden met de vereiste bekwaamheden uit te nodigen. De aanbestedende dienst mag geen ondernemers toelaten die niet in eerste instantie hadden verzocht om deel te nemen of waren uitgenodigd.
 
5. Tijdens de onderhandeling waarborgt de aanbestedende dienst de 
gelijke behandeling van alle inschrijvers.  
Een onderhandeling kan in opeenvolgende fasen verlopen om het aantal 
inschrijvingen waarover wordt onderhandeld te verminderen door toe ­
passing van de gunningscriteria die in de aanbestedingsstukken zijn vastgesteld. De aanbestedende dienst vermeldt in de aanbestedingsstuk ­
ken of hij van die mogelijkheid gebruik zal maken.
 
6. Voor de procedures van artikel 134, lid 1, onder d) en g), en van 
de artikelen 136 bis en 137 nodigt de aanbestedende dienst ten minste alle ondernemers uit die belangstelling hebben getoond naar aanleiding van voorafgaande publiciteit als bedoeld in artikel 124, lid 1, een onder ­
zoek van de plaatselijke markt of een prijsvraag voor ontwerpen.
 
Artikel 129  
Innovatiepartnerschap  
(Artikel 104, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. Het innovatiepartnerschap dient te zijn gericht op de ontwikkeling 
van innovatieve producten, diensten of werken en de daaropvolgende 
aankoop van de daaruit resulterende werken, leveringen of diensten, 
mits deze voldoen aan de prestatieniveaus die tussen de aanbestedende diensten en de partners zijn afgesproken en onder de maximumkosten blijven.
 
Het innovatiepartnerschap zal worden gestructureerd in opeenvolgende 
fasen die de reeks stappen in het onderzoeks- en innovatieproces vol ­
gen, hetgeen de voltooiing van werken, de fabricage van goederen of de verlening van diensten kan omvatten. In het innovatiepartnerschap wor ­
den tussentijdse, door de partners te bereiken doelen bepaald.
 
De aanbestedende dienst kan op basis van deze tussentijdse doelen na 
elke fase besluiten het innovatiepartnerschap te beëindigen of, bij een innovatiepartnerschap met verschillende partners, het aantal partners te verminderen door individuele opdrachten in te trekken, mits de aan ­
bestedende dienst in de aanbestedingsstukken heeft aangegeven dat hij van die mogelijkheden gebruik kan maken, alsmede de voorwaarden daarvoor.
 
2. Alvorens een innovatiepartnerschap op te zetten, houdt de aan ­
bestedende dienst een marktconsultatie overeenkomstig artikel 137 bis, teneinde zich ervan te vergewissen dat de werken, leveringen of dien ­
sten niet bestaan op de markt of als ontwikkeling die dicht bij de markt staat.
 
De regelingen inzake onderhandelingen als bedoeld in artikel 104, lid 4, 
van het Financieel Reglement en in artikel 128, lid 5, van deze ver ­
ordening moeten worden nageleefd.  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 70  
De aanbestedende dienst geeft in de aanbestedingsstukken aan dat er 
behoefte is aan innovatieve werken, producten of diensten, en dat met de aanschaf van reeds op de markt beschikbare werken, producten of diensten niet in die behoefte kan worden voorzien. Daarbij wordt ver ­
meld welke elementen van deze beschrijving de minimumeisen vormen. Dit wordt voldoende duidelijk aangegeven zodat ondernemers kennis kunnen nemen van de aard en de strekking van de gevraagde oplossing en kunnen besluiten al dan niet om deelname aan de procedure te ver ­
zoeken.
 
De aanbestedende dienst kan besluiten het innovatiepartnerschap met 
één partner te sluiten, dan wel met verschillende partners die afzonder ­
lijke onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten voor hun rekening nemen.  
Overeenkomsten worden uitsluitend gegund op basis van de beste prijs- 
kwaliteitsverhouding als bedoeld in artikel 110, lid 4, van het Financieel Reglement.
 
3. In de aanbestedingsstukken bepaalt de aanbestedende dienst welke 
regelingen op de intellectuele-eigendomsrechten van toepassing zijn.  
Door een van de partners in een innovatiepartnerschap voorgestelde 
oplossingen of andere door hem verstrekte vertrouwelijke inlichtingen mogen door de aanbestedende dienst niet zonder zijn instemming aan de andere partners worden meegedeeld.
 
De aanbestedende dienst ziet erop toe dat de structuur van het partner ­
schap en in het bijzonder de duur en de waarde van de verschillende fasen een afspiegeling zijn van de innovatiegraad van de voorgestelde 
oplossing en de reeks van onderzoeks- en innovatieactiviteiten die ver ­
eist zijn voor de ontwikkeling van een innovatieve en nog niet op de markt beschikbare oplossing. De geraamde waarde van de werken, le ­
veringen of diensten mag niet buiten verhouding staan tot de investering voor de ontwikkeling ervan.
 
Artikel 130  
Prijsvragen voor ontwerp  
(Artikel 104, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. Prijsvragen voor ontwerp zijn onderworpen aan de regels inzake 
publiciteit van artikel 123 en kunnen ook de toekenning van een prijs omvatten.
 
Bij prijsvragen met een beperkt aantal deelnemers stelt de aanbeste ­
dende dienst duidelijke en niet-discriminerende selectiecriteria vast.  
Het aantal uitgenodigde deelnemers moet voldoende zijn om voor een 
werkelijke mededinging te zorgen.  
2. De jury wordt door de bevoegde ordonnateur benoemd. De jury 
bestaat uitsluitend uit natuurlijke personen die onafhankelijk zijn van de deelnemers aan de prijsvraag. Wanneer voor deelname aan de prijsvraag een bijzondere beroepskwalificatie vereist is, moet ten minste een derde van de juryleden dezelfde of een gelijkwaardige kwalificatie hebben.
 
De jury is autonoom in haar adviezen. Haar adviezen worden gegeven 
op basis van anoniem door de gegadigden ingediende ontwerpen en uitsluitend op grond van de criteria die in de aankondiging van de prijsvraag zijn vermeld.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 71  
3. De jury vermeldt in een door haar leden ondertekend proces-ver ­
baal de op grond van de verdiensten van elk project gedane voorstellen, de rangschikking en haar opmerkingen.
 
De anonimiteit van de deelnemers wordt gehandhaafd totdat de jury 
haar advies heeft uitgebracht.  
De jury kan de deelnemers uitnodigen de in het proces-verbaal vermelde 
vragen te beantwoorden, teneinde een project te verduidelijken. Van de 
daaruit voortvloeiende dialoog wordt een volledig proces-verbaal opge ­
steld.  
4. De aanbestedende dienst neemt vervolgens een gunningsbesluit 
waarin de naam en het adres van de geselecteerde deelnemer is vermeld, alsmede de redenen voor deze keuze in het licht van de in de aan ­
kondiging van de prijsvraag vermelde criteria, met name wanneer wordt afgeweken van de in het advies van de jury gedane voorstellen.
 
Artikel 131  
Dynamische aankoopsystemen  
(Artikel 104, lid 6, van het Financieel Reglement)  
1. Het dynamische aankoopsysteem is een geheel elektronisch proces 
voor aankopen voor courant gebruik, dat gedurende de gehele geldig ­
heidstermijn openstaat voor elke ondernemer die voldoet aan de selec ­
tiecriteria. Het kan worden ingedeeld in categorieën van werken, le ­
veringen of diensten die objectief worden vastgesteld op basis van de 
kenmerken van de opdracht in de bewuste categorie. In dat geval moe ­
ten voor elke categorie selectiecriteria worden vastgesteld.  
2. De aanbestedende dienst vermeldt in de aanbestedingsstukken de 
aard en de geraamde hoeveelheid van de beoogde aankopen, alsmede alle nodige informatie omtrent het aankoopsysteem, de gebruikte elek ­
tronische apparatuur en de nadere technische bepalingen en specificaties voor de verbinding.
 
3. De aanbestedende dienst verleent elke ondernemer tijdens de ge ­
hele geldigheidstermijn van het dynamische aankoopsysteem de moge ­
lijkheid te verzoeken om deelneming aan het systeem. Hij rondt zijn beoordeling van dergelijke verzoeken af binnen 10 werkdagen na ont ­
vangst van het verzoek. Deze termijn kan wanneer dat gerechtvaardigd is, worden verlengd tot 15 werkdagen. De aanbestedende dienst kan de evaluatieperiode echter verlengen, op voorwaarde dat tussentijds geen uitnodiging tot inschrijving wordt uitgeschreven.
 
De aanbestedende dienst deelt de gegadigde zo spoedig mogelijk mee of 
hij al dan niet is toegelaten tot het dynamische aankoopsysteem.  
4. De aanbestedende dienst nodigt vervolgens alle in de bewuste 
categorie tot het systeem toegelaten gegadigden uit binnen een redelijke termijn een inschrijving in te dienen. De aanbestedende dienst gunt de opdracht aan de inschrijver die op grond van de in de aankondiging van de opdracht vastgestelde gunningscriteria, de economisch meest voor ­
delige inschrijving heeft ingediend. In voorkomende gevallen kunnen deze criteria gepreciseerd worden in de uitnodiging tot inschrijving.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 72  
5. De aanbestedende dienst vermeldt de geldigheidstermijn van het 
dynamisch aankoopsysteem in de aankondiging van de opdracht.  
De geldigheidstermijn van een dynamisch aankoopsysteem mag niet 
meer dan vier jaar bedragen, behalve in naar behoren gemotiveerde uitzonderlijke gevallen.
 
De aanbestedende dienst mag dit systeem niet gebruiken om de mede ­
dinging te hinderen, te beperken of te vervalsen.  
Artikel 132  
Concurrentiegerichte dialoog  
(Artikel 104, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst specificeert zijn behoeften en eisen, de 
gunningscriteria en een indicatief tijdschema in de aankondiging van de opdracht of in een beschrijvend document.
 
Hij gunt de opdracht aan de inschrijver die de beste prijs-kwaliteitver ­
houding biedt.  
2. De aanbestedende dienst treedt met de gegadigden die aan de 
selectiecriteria voldoen in dialoog om na te gaan en te bepalen welke 
middelen geschikt zijn om zo goed mogelijk in zijn behoeften te voor ­
zien. In het kader van deze dialoog kan de aanbestedende dienst alle aspecten van de aanbesteding met de geselecteerde gegadigden bespre ­
ken, evenwel zonder de behoeften en eisen en gunningscriteria als be ­
doeld in lid 1 te wijzigen.
 
Tijdens de dialoog waarborgt de aanbestedende dienst de gelijke behan ­
deling van alle deelnemers, alsmede de geheimhouding van de voor ­
gestelde oplossingen of van andere door een inschrijver verstrekte ver ­
trouwelijke inlichtingen, tenzij deze met de verspreiding ervan instemt.  
De concurrentiegerichte dialoog kan in opeenvolgende fasen verlopen, 
zodat het aantal te bespreken oplossingen kan worden beperkt door toepassing van de gunningscriteria, mits deze mogelijkheid in de aan ­
kondiging van de opdracht of in het beschrijvende document wordt vermeld.
 
3. De aanbestedende dienst zet de dialoog voort totdat hij kan aan ­
geven met welke oplossing of oplossingen in zijn behoeften kan worden voorzien.
 
De aanbestedende dienst verzoekt de inschrijvers, na hun de beëindiging 
van de dialoog te hebben meegedeeld, hun definitieve inschrijvingen in 
te dienen op basis van de tijdens de dialoog voorgestelde en nader toegelichte oplossing of oplossingen. Deze inschrijvingen bevatten alle vereiste en noodzakelijke elementen voor de uitvoering van het project.
 
Op verzoek van de aanbestedende dienst kunnen deze definitieve in ­
schrijvingen worden toegelicht, gepreciseerd en geoptimaliseerd mits dit de essentiële aspecten van de inschrijving of de aanbestedingsstukken ongewijzigd laat.
 
De aanbestedende dienst kan met de inschrijver die de inschrijving met 
de beste prijs-kwaliteitverhouding heeft ingediend, overeenkomen de in  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 73  
de inschrijving vervatte toezeggingen te bevestigen, mits dit niet tot 
gevolg heeft dat wezenlijke aspecten van de inschrijving worden gewij ­
zigd en niet tot vervalsing van de mededinging of tot discriminatie kan leiden.
 
4. De aanbestedende dienst kan voorzien in vergoedingen aan de 
geselecteerde gegadigden die aan de dialoog deelnemen.  
Artikel 133  
Interinstitutionele procedures  
(Artikel 104 bis, lid 1, van het Financieel Reglement)  
Bij interinstitutionele procedures is er één aanbestedende dienst die de 
procedure en de daaruit voortvloeiende rechtstreekse overeenkomst of raamovereenkomst beheert namens zichzelf en namens de andere be ­
trokken aanbestedende diensten.
 
In de aankondiging van de opdracht worden de in artikel 104 bis, lid 1, 
van het Financieel Reglement bedoelde aanbestedende diensten die bij de aanbesteding zijn betrokken, de voor de aanbesteding verantwoorde ­
lijke instelling en de totale omvang van de opdrachten van alle betrok ­
ken aanbestedende diensten vermeld.
 
Artikel 134  
Gebruik van de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande 
aankondiging van een opdracht  
(Artikel 104, lid 5, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst die gebruikmaakt van de onderhan ­
delingsprocedure zonder voorafgaande aankondiging van een opdracht dient de regels in acht te nemen die inzake onderhandelingen zijn vast ­
gesteld in artikel 104, lid 4, van het Financieel Reglement en in arti ­
kel 128, lid 5, van deze verordening.
 
De aanbestedende dienst kan, ongeacht het geraamde waarde van de 
opdracht, gebruikmaken van de onderhandelingsprocedure in de vol ­
gende gevallen:  
a) indien geen of geen geschikte inschrijvingen of geen of geen ge ­
schikte verzoeken tot deelname als bedoeld in lid 2 zijn ingediend naar aanleiding van een openbare of een niet-openbare procedure nadat deze procedure is doorlopen, mits de oorspronkelijke aan ­
bestedingsstukken niet wezenlijk worden gewijzigd;
 
b) indien de werken, leveringen of diensten alleen kunnen worden 
verricht door één bepaalde ondernemer onder de voorwaarden van lid 3 en om een van de volgende redenen:
 
i) de aanbesteding heeft het vervaardigen of verwerven van een 
uniek kunstwerk of het leveren van een artistieke prestatie ten 
doel;  
ii) mededinging ontbreekt om technische redenen;  
iii) exclusieve rechten, met inbegrip van intellectuele-eigendoms ­
rechten, moeten worden gewaarborgd;  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 74  
c) in strikt noodzakelijke gevallen waarin het vanwege dwingende 
spoed als gevolg van onvoorziene gebeurtenissen die niet aan de aanbestedende dienst te wijten zijn, onmogelijk is de in de artike ­
len 152, 154 en 275 bedoelde termijnen in acht te nemen;
 
d) indien een opdracht voor de levering van diensten voortvloeit uit 
een prijsvraag voor ontwerpen en moet worden gegund aan de 
winnaar of aan één van de winnaars; in het laatstgenoemde geval 
moeten alle winnaars worden uitgenodigd om aan de onderhandelin ­
gen deel te nemen;  
e) voor nieuwe diensten of werken, bestaande uit de herhaling van 
soortgelijke diensten of werken, die door dezelfde aanbestedende dienst worden toevertrouwd aan de ondernemer waaraan de oor ­
spronkelijke opdracht is gegund, mits deze diensten of werken over ­
eenstemmen met een basisproject waarvoor de oorspronkelijke op ­
dracht was gegund na aankondiging, onder de in lid 4 genoemde voorwaarden;
 
f) voor opdrachten voor leveringen:  
i) voor aanvullende leveringen die ofwel zijn bestemd voor ge ­
deeltelijke vernieuwing van leveringen of installaties, ofwel voor de uitbreiding van bestaande leveringen of installaties, indien de verandering van leverancier de aanbestedende dienst ertoe zou verplichten leveringen te verwerven met andere tech ­
nische eigenschappen, zodat incompatibiliteit ontstaat of zich onevenredige technische moeilijkheden bij het gebruik en het onderhoud voordoen; indien de instellingen voor eigen rekening opdrachten gunnen, mag de looptijd van de overeenkomsten niet langer zijn dan drie jaar;
 
ii) indien het producten betreft die uitsluitend voor onderzoek, 
proefneming, studie of ontwikkeling worden vervaardigd; der ­
gelijke opdrachten omvatten echter niet de productie in grote hoeveelheden met het oog op commerciële haalbaarheid of om 
de kosten van onderzoek en ontwikkeling terug te verdienen;
 
iii) voor op een grondstoffenmarkt genoteerde en aangekochte pro ­
ducten;  
iv) voor aankopen van leveringen of diensten tegen bijzonder gun ­
stige voorwaarden, hetzij bij een ondernemer die definitief zijn handelsactiviteiten stopzet, hetzij bij de curator in geval van een faillissement, een vonnis, of een in de nationale wetgeving of regelgeving bestaande procedure van dezelfde aard;
 
g) voor onroerendgoedopdrachten, na onderzoek van de plaatselijke 
markt;  
h) voor de volgende opdrachten:  
i) juridische vertegenwoordiging door een advocaat in de zin van 
artikel 1 van Richtlijn 77/249/EEG van de Raad (  1 ) in arbitrage 
of bemiddeling of gerechtelijke procedures;  
ii) juridisch advies dat wordt gegeven ter voorbereiding van de 
procedures als hierboven bedoeld of indien er concrete aanwij ­
zingen zijn en er een grote kans bestaat dat over de kwestie waarop het advies betrekking heeft, een dergelijke procedure zal worden gevoerd, mits het advies door een advocaat is gegeven in de zin van artikel 1 van Richtlijn 77/249/EEG;  ▼
M1 
( 1 ) Richtlijn 77/249/EEG van de Raad van 22 maart 1977 tot vergemakkelijking 
van de daadwerkelijke uitoefening door advocaten van het vrij verrichten van diensten (PB L 78 van 26.3.1977, blz. 17).
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 75  
iii) arbitrage en bemiddeling;  
iv) de door een notaris te verlenen certificatie- en authenticatiedien ­
sten;  
i) opdrachten die geheim zijn verklaard of opdrachten waarvan de 
uitvoering overeenkomstig de geldende administratieve bepalingen 
met bijzondere veiligheidsmaatregelen gepaard moet gaan of wan ­
neer de bescherming van de wezenlijke belangen van de Unie zulks vereist en die belangen niet met andere middelen kunnen worden gevrijwaard; deze maatregelen kunnen bestaan uit voorschriften ter bescherming van het vertrouwelijke karakter van de informatie die de aanbestedende dienst in een aanbestedingsprocedure ter beschik ­
king stelt;
 
j) financiële diensten betreffende de uitgifte, de aankoop, de verkoop 
en de overdracht van effecten of andere financiële instrumenten, in de zin van Richtlijn 2004/39/EG van het Europees Parlement en de Raad (
 1 ), alsmede door de centrale banken verleende diensten en 
activiteiten die zijn uitgevoerd in het kader van de Europese facili ­
teit voor financiële stabiliteit en het Europees stabiliteitsmechanis ­
me; 
k) leningen, al dan niet in samenhang met de uitgifte, de aankoop, de 
verkoop en de overdracht van effecten of andere financiële instru ­
menten;  
l) de aankoop van openbare communicatienetwerken en elektronische- 
communicatiediensten in de zin van Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad (
 2 ); 
m) diensten die worden verleend door een internationale organisatie, 
indien deze laatste volgens haar statuten of de akte van oprichting niet aan openbare procedures mag deelnemen.
 
2. Een inschrijving wordt ongeschikt bevonden als zij niet relevant is 
voor de opdracht en een verzoek tot deelname wordt ongeschikt geacht wanneer de ondernemer in een uitsluitingssituatie verkeert in de zin van artikel 106, lid 1, van het Financieel Reglement of niet aan de selec ­
tiecriteria voldoet.
 
3. De in lid 1, punt b), onder ii) en iii) genoemde uitzonderingen 
gelden alleen als er geen redelijk alternatief of substituut bestaat en het ontbreken van mededinging niet het gevolg is van kunstmatige beper ­
king van de voorwaarden van de opdracht;
 
4. In de gevallen bedoeld in lid 1, onder f), worden in het basis ­
project de omvang van mogelijke nieuwe werken of diensten en de voorwaarden waaronder deze worden gegund, vermeld. Bij de oproep tot mededinging voor de aanbesteding van het basisproject wordt aange ­
kondigd dat de onderhandelingsprocedure kan worden toegepast en voor de toepassing van de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement of in de artikelen 265, lid 1, onder a), 267, lid 1, onder a) en 269, lid 1, onder a) van deze verordening op het gebied van externe maatregelen bedoelde drempelwaarden wordt het geraamde totaalbedrag voor de daaropvolgende werken of diensten in aanmerking genomen. Wanneer de instellingen voor eigen rekening opdrachten plaatsen, kan van deze procedure slechts zolang de uitvoering van de oorspronkelijke opdracht loopt en gedurende een periode van drie jaar volgende op de onder ­
tekening ervan worden gebruikgemaakt.  ▼
M1 
( 1 ) Richtlijn 2004/39/EG van het Europees Parlement en de Raad van 
21 april 2004 betreffende markten voor financiële instrumenten, tot wijziging van de Richtlijnen 85/611/EEG en 93/6/EEG van de Raad en van Richtlijn 2000/12/EG van het Europees Parlement en de Raad en houdende intrekking van Richtlijn 93/22/EEG van de Raad (PB L 145 van 30.4.2004, blz. 1). 
(
 2 ) Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad van 
7 maart 2002 inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektro ­
nische-communicatienetwerken en -diensten (kaderrichtlijn) (PB L 108 van 24.4.2002, blz. 33).
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 76  
Artikel 135  
Gebruik van een mededingingsprocedure met onderhandeling of de 
concurrentiegerichte dialoog  
(Artikel 104, lid 5, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst die gebruikmaakt van de mededingings ­
procedure met onderhandeling of de concurrentiegerichte dialoog dient de regels in acht te nemen die inzake onderhandelingen zijn vastgesteld in artikel 104, lid 4, van het Financieel Reglement en in artikel 128, lid 5, van deze verordening. De aanbestedende dienst kan, ongeacht het geraamde waarde van de opdracht, gebruikmaken van deze procedures in de volgende gevallen:
 
a) indien alleen onregelmatige of onaanvaardbare inschrijvingen als 
bedoeld in lid 2 en lid 3 worden ingediend naar aanleiding van een openbare of een niet-openbare procedure nadat deze procedure is doorlopen, mits de oorspronkelijke aanbestedingsstukken niet we ­
zenlijk worden gewijzigd; van de publicatie van een aankondiging van een opdracht kan worden afgezien onder de in lid 4 bepaalde voorwaarden;
 
b) met betrekking tot werken, leveringen of diensten die aan één of 
meer van de volgende criteria voldoen:  
i) er kan niet worden voorzien in de behoeften van de aanbeste ­
dende dienst zonder aanpassing van gemakkelijk beschikbare oplossingen;
 
ii) de werken, leveringen of diensten omvatten ontwerp- of innova ­
tieve oplossingen;  
iii) de opdracht kan niet worden gegund zonder voorafgaande onder ­
handelingen, wegens specifieke omstandigheden die verband houden met de aard, de complexiteit of de juridische en finan ­
ciële voorwaarden van de overeenkomst of de risico's die ver ­
bonden zijn met het voorwerp van de opdracht;
 
iv) de technische specificaties kunnen door de aanbestedende dienst 
niet nauwkeurig genoeg worden vastgesteld door verwijzing naar een norm, zoals bedoeld in artikel 139, lid 3;
 
c) voor concessieopdrachten;  
d) voor de opdrachten voor diensten als bedoeld in bijlage XIV bij 
Richtlijn 2014/24/EU;  
e) voor andere opdrachten voor diensten voor onderzoek en ontwikke ­
ling dan die van CPV-codes 73000000-2 tot 73120000-9, 73300000- 5, 73420000-2 en 73430000-5, mits de voordelen uitsluitend ten goede komen aan de aanbestedende dienst voor het gebruik ervan bij het verrichten van zijn eigen werkzaamheden of mits de ver ­
leende dienst volledig door de aanbestedende dienst wordt betaald;
 
f) voor opdrachten voor diensten voor de aankoop, ontwikkeling, pro ­
ductie of coproductie van programmamateriaal bestemd voor audio ­
visuele mediadiensten of radio-omroepdiensten, zoals gedefinieerd in Richtlijn 2010/13/EU van het Europees Parlement en de Raad (
 1 ), of 
opdrachten betreffende zendtijd of betreffende de levering van pro ­
gramma's.  
2. Een inschrijving wordt onregelmatig geacht in elk van de vol ­
gende gevallen:  
a) wanneer zij niet voldoet aan de minimumvereisten in de aanbeste ­
dingsstukken;  ▼M1 
( 1 ) Richtlijn 2010/13/EU van het Europees Parlement en de Raad van 
10 maart 2010 betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuurs ­
rechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake het aanbieden van audiovisuele mediadiensten (richtlijn audiovisuele mediadiensten) (PB L 95 van 15.4.2010, blz. 1).
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 77  
b) wanneer zij niet in overeenstemming is met de voorschriften voor de 
indiening van artikel 111, lid 4, van het Financieel Reglement;  
c) indien de inschrijver wordt afgewezen op grond van artikel 107, 
lid 1, onder b) of c), van het Financieel Reglement;  
d) indien de aanbestedende dienst de inschrijving als abnormaal laag 
heeft aangemerkt.  
3. Een inschrijving wordt onaanvaardbaar geacht in elk van de vol ­
gende gevallen:  
a) indien de prijs het door de aanbestedende dienst begrote bedrag, 
vastgesteld en gedocumenteerd vóór de aanvang van de aanbeste ­
dingsprocedure, overschrijdt,;  
b) wanneer de inschrijving niet voldoet aan de minimale kwaliteits ­
niveaus voor de gunningscriteria.  
4. In de gevallen bedoeld in lid 1, onder a), is de aanbestedende 
dienst niet verplicht tot het publiceren van een aankondiging van op ­
dracht indien in de mededingingsprocedure met onderhandeling alle inschrijvers worden opgenomen die voldoen aan de uitsluitings- en selectiecriteria, met uitzondering van inschrijvers die een als abnormaal laag aangemerkte inschrijving hebben ingediend.
 
Artikel 136  
Procedure na een oproep tot het indienen van blijken van 
belangstelling  
(Artikel 104, lid 5, van het Financieel Reglement)  
1. Voor opdrachten waarvan de waarde lager is dan de in artikel 118, 
lid 1, van het Financieel Reglement of artikel 265, lid 1, onder b), van deze verordening bedoelde drempelwaarden kan de aanbestedende dienst, onverminderd het bepaalde in de artikelen 134 en 135 van deze verordening, gebruikmaken van een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling met het oog op:
 
a) het maken van een voorselectie van gegadigden die zullen worden 
uitgenodigd in te schrijven bij toekomstige niet-openbare aanbeste ­
dingsprocedures;  
b) het samenstellen van een lijst van verkopers die zullen worden uit ­
genodigd om verzoeken tot deelname of inschrijvingen in te dienen.  
2. De lijst die uit een oproep tot het indienen van blijken van belang ­
stelling voortvloeit, is ten hoogste vier jaar geldig, te rekenen vanaf de 
datum van publicatie van de aankondiging als bedoeld in artikel 124, lid 1.
 
De in de eerste alinea bedoelde lijst kan uit deellijsten bestaan.  
Belangstellende ondernemers kunnen op elk tijdstip van de geldigheids ­
duur van de lijst blijken van belangstelling indienen, behalve tijdens de laatste drie maanden.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 78  
3. In geval van een opdracht nodigt de aanbestedende dienst alle in 
de lijst of deellijsten opgenomen gegadigden of verkopers uit om:  
a) een inschrijving in te dienen in het in lid 1, onder a), bedoelde geval, 
of 
b) in het geval van de in lid 1, onder b), bedoelde lijst:  
i) inschrijvingen in te dienen, vergezeld van documenten betref ­
fende de uitsluitings- en selectiecriteria, of  
ii) documenten over te leggen betreffende de uitsluitings- en selec ­
tiecriteria, en in een tweede fase, voor degenen die aan die cri ­
teria voldoen, inschrijvingen in te dienen.  
Artikel 136 bis  
Middelgrote opdrachten  
(Artikel 104, lid 1, van het Financieel Reglement)  
Een middelgrote opdracht met een waarde die lager is dan de in arti ­
kel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden 
mag worden gegund door middel van een onderhandelingsprocedure 
volgens de regels inzake onderhandelingen van artikel 104, lid 4, van het Financieel Reglement en artikel 128, lid 5, van deze verordening. Artikel 124, lid 1, en artikel 128, leden 1 en 4, van deze verordening zijn van toepassing op dergelijke procedures. Alleen gegadigden die gelijktijdig en schriftelijk door de aanbestedende dienst worden uitge ­
nodigd, kunnen een eerste inschrijving indienen.
 
Artikel 137  
Opdrachten van geringe waarde  
(Artikel 104, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. Een opdracht met een geringe waarde van ten hoogste 60 000 EUR 
mag worden gegund door middel van een onderhandelingsprocedure volgens de regels inzake onderhandelingen van artikel 104, lid 4, van het Financieel Reglement en artikel 128, lid 5, van deze verordening. Artikel 124, lid 1, en artikel 128, leden 2 en 4, van deze verordening zijn van toepassing op dergelijke procedures. Alleen gegadigden die gelijktijdig en schriftelijk door de aanbestedende dienst worden uitge ­
nodigd, kunnen een eerste inschrijving indienen.
 
2. Een opdracht met een zeer geringe waarde van ten hoogste 
15 000 EUR mag worden gegund door middel van een onderhan ­
delingsprocedure volgens de regels inzake onderhandelingen van arti ­
kel 104, lid 4, van het Financieel Reglement en artikel 128, lid 5, van deze verordening. Artikel 128, lid 3, van deze verordening is van toe ­
passing op dergelijke procedures. Alleen gegadigden die gelijktijdig en schriftelijk door de aanbestedende dienst worden uitgenodigd, kunnen een eerste inschrijving indienen.
 
3. Betalingen voor uitgaven van ten hoogste 1 000 EUR kunnen 
eenvoudig op factuur geschieden, zonder voorafgaande aanvaarding van een inschrijving.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 79  
Artikel 137 bis  
Voorafgaande marktconsultaties  
(Artikel 105, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. Met het oog op voorafgaande marktconsultaties kunnen aanbeste ­
dende diensten advies van onafhankelijke deskundigen of instanties of van ondernemers inwinnen of ontvangen. Dat advies kan worden ge ­
bruikt bij de planning en uitvoering van de aanbestedingsprocedure, mits dit advies niet leidt tot vervalsing van de mededinging en geen aanleiding geeft tot schending van de beginselen van non-discriminatie en transparantie.
 
2. Indien een ondernemer de aanbestedende dienst heeft geadviseerd 
of anderszins betrokken is geweest bij de voorbereiding van de aan ­
bestedingsprocedure, neemt de aanbestedende dienst passende maatrege ­
len als bedoeld in artikel 142 om ervoor te zorgen dat de mededinging niet wordt vervalst door de deelneming van die ondernemer.
 
Artikel 138  
Aanbestedingsstukken  
(Artikel 105, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedingsstukken omvatten:  
a) in voorkomend geval, de aankondiging of een andere van de in de 
artikelen 123 tot en met 126 bedoelde publiciteitsmaatregelen;  
b) de uitnodiging tot inschrijving;  
c) het bestek of de beschrijvende stukken in het geval van een concur ­
rentiegerichte dialoog; deze bevatten de technische specificaties en 
de relevante criteria;  
d) de ontwerpovereenkomst, gebaseerd op de modelovereenkomst.  
Punt d) hierboven geldt niet in gevallen waarin de modelovereenkomst 
wegens uitzonderlijke en naar behoren gemotiveerde omstandigheden niet kan worden gebruikt.
 
2. De uitnodiging tot inschrijving vermeldt:  
a) de regels voor de indiening van de inschrijvingen, in het bijzonder 
voor de geheimhouding tot het moment van opening, de uiterste datum en het uiterste tijdstip voor de ontvangst van de inschrijvingen en het adres waar deze naartoe moeten worden gezonden of afgele ­
verd, of het internetadres in geval van elektronische indiening;
 
b) dat het indienen van een inschrijving betekent dat de in de aanbeste ­
dingsstukken gestelde voorwaarden worden aanvaard en dat deze inschrijving de contractant bindt gedurende de uitvoering van de overeenkomst, indien deze aan hem wordt gegund;
 
c) de geldigheidsduur van de inschrijvingen, gedurende welke de in ­
schrijver alle voorwaarden van zijn inschrijving moet handhaven;  
d) het verbod op elk contact tussen de aanbestedende dienst en de 
inschrijver gedurende het verloop van de procedure, behalve in uit ­
zonderingsgevallen, onder de voorwaarden van artikel 160, alsmede de precieze bezoekvoorwaarden, indien in een bezoek ter plaatse wordt voorzien;  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 80  
e) de bewijsmiddelen voor de naleving van de termijn voor de ont ­
vangst van de inschrijvingen;  
f) dat het indienen van een inschrijving impliceert dat de inschrijver 
aanvaardt kennisgeving van het resultaat van de procedure langs elektronische weg te ontvangen.
 
3. Het bestek vermeldt:  
a) de uitsluitings- en selectiecriteria;  
b) de gunningscriteria van de opdracht en het relatieve gewicht ervan 
of, indien om objectieve redenen geen weging mogelijk is, de da ­
lende volgorde van belangrijkheid van deze criteria, die ook van toepassing is op varianten indien zij in de aankondiging van de opdracht toegestaan zijn;
 
c) de in artikel 139 bedoelde technische specificaties;  
d) indien varianten zijn toegestaan, de minimumeisen waaraan zij moe ­
ten voldoen;  
e) de toepassing van het protocol betreffende de voorrechten en immu ­
niteiten van de Europese Unie of, in voorkomend geval, de Ver ­
dragen van Wenen inzake diplomatiek verkeer en consulaire betrek ­
kingen;  
f) de wijze waarop het bewijs van toegang tot aanbestedingen wordt 
geleverd, onder de in de artikelen 172 en 263 bedoelde voorwaarden;  
g) als het gaat om een dynamisch aankoopsysteem of elektronische 
catalogi, de gebruikte elektronische apparatuur en de nadere tech ­
nische bepalingen en specificaties voor de verbinding vereist.  
4. De ontwerpovereenkomst vermeldt:  
a) de forfaitaire schadevergoeding bij niet-naleving van de bepalingen 
ervan;  
b) de vermeldingen die overeenkomstig artikel 102 op de facturen of de 
ondersteunende bewijsstukken moeten worden aangebracht;  
c) dat, wanneer de instellingen voor eigen rekening opdrachten plaat ­
sen, op de overeenkomst het Unierecht van toepassing is, zo nodig aangevuld met nationaal recht of, als dit noodzakelijk is voor de in artikel 121, lid 1, bedoelde opdrachten, uitsluitend het nationale recht;
 
d) de in geval van geschil bevoegde rechter;  
e) dat de contractant gebonden is door de toepasselijke verplichtingen 
op het gebied van het milieu-, sociaal en arbeidsrecht uit hoofde van 
het Unierecht, nationaal recht, collectieve overeenkomsten of uit 
hoofde van de in bijlage X van Richtlijn 2014/24/EU vermelde bepalingen van internationaal milieu-, sociaal en arbeidsrecht;
 
f) of de overdracht van intellectuele-eigendomsrechten vereist zal zijn;  
g) dat de in de inschrijving vermelde prijs vast en niet voor herziening 
vatbaar is, of volgens welke voorwaarden en formules de prijs tij ­
dens de uitvoering van de opdracht kan worden herzien.  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 81  
Voor de toepassing van punt g) van de eerste alinea houdt de aan ­
bestedende dienst, indien de overeenkomstig in een herziening van de prijzen voorziet, met name rekening met:
 
i) de aard van de opdracht en de economische conjunctuur waarin hij 
wordt uitgevoerd;  
ii) de aard en de duur van de taken en van de opdracht;  
iii) zijn financiële belangen.  
De punten c) en d) van de eerste alinea kunnen niet van toepassing 
worden verklaard voor overeenkomsten als bedoeld in artikel 134, lid 1, onder m).
 
Artikel 139  
Technische specificaties  
(Artikel 105, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. De technische specificaties moeten de inschrijvers gelijke toegang 
tot de aanbestedingsprocedures waarborgen en mogen niet tot gevolg hebben dat ongerechtvaardigde belemmeringen voor de openstelling van opdrachten voor mededinging worden geschapen.
 
In de technische specificaties worden de voor werken, leveringen of 
diensten gestelde kenmerken voorgeschreven, met inbegrip van mini ­
mumeisen, zodat zij beantwoorden aan het gebruik waarvoor zij door de 
aanbestedende dienst zijn bestemd.  
2. De in lid 1 bedoelde kenmerken omvatten:  
a) de kwaliteitsniveaus;  
b) de milieuprestaties en klimaatprestaties;  
c) voor aankopen die bestemd zijn voor gebruik door natuurlijke per ­
sonen, de toegankelijkheidscriteria voor personen met een handicap of de geschiktheid van het ontwerp voor alle gebruikers, uitgezon ­
derd in naar behoren gemotiveerde gevallen;
 
d) de conformiteitsbeoordelingsprocedures en -niveaus;  
e) prestaties of het gebruik van de levering;  
f) de veiligheid of de afmetingen, waaronder begrepen de voor leverin ­
gen geldende voorschriften inzake handelsbenaming en gebruiksaan ­
wijzing, en voor alle opdrachten de terminologie, symbolen, proef ­
nemingen en proefnemingsmethoden, verpakking, markering en eti ­
kettering, productieprocessen en -methoden;  
g) voor opdrachten voor werken, de kwaliteitsbewakingsprocedures als ­
mede de voorschriften voor het berekenen en het ontwerpen van het werk, de voorwaarden voor proefnemingen, controle en oplevering van de werken, alsmede de bouwtechnieken of bouwwijzen en alle andere voorwaarden van technische aard die de aanbestedende dienst bij bijzondere dan wel algemene maatregel kan voorschrijven met betrekking tot de voltooide werken en de materialen of bestanddelen waaruit zij zijn samengesteld.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 82  
3. De technische specificaties worden als volgt geformuleerd:  
a) in volgorde van voorkeur, door verwijzing naar Europese normen, 
Europese technische beoordelingen, de gemeenschappelijke tech ­
nische specificaties, internationale normen, andere technische refe ­
rentiesystemen door Europese normalisatie-instellingen, of, bij ont ­
stentenis daarvan, de nationale equivalenten daarvan. Iedere verwij ­
zing gaat vergezeld van de woorden „of gelijkwaardig”;  
b) aan de hand van prestatie- of functionele eisen, inclusief milieuken ­
merken, mits de parameters zo nauwkeurig zijn dat de inschrijvers het voorwerp van de opdracht kunnen bepalen en de aanbestedende 
diensten de opdracht kunnen gunnen;
 
c) door een combinatie van de twee methoden van de punten a) en b).  
4. Wanneer een aanbestedende dienst gebruikmaakt van de mogelijk ­
heid naar de in lid 3, onder a), bedoelde specificaties te verwijzen, wijst 
hij een inschrijving niet af met als reden dat deze niet beantwoordt aan de genoemde specificaties indien de inschrijver met elk passend middel tot voldoening van de aanbestedende dienst aantoont dat hij op gelijk ­
waardige wijze aan de in de technische specificaties gestelde eisen vol ­
doet.
 
5. Wanneer een aanbestedende dienst gebruikmaakt van de in lid 3, 
onder b), geboden mogelijkheid de technische specificaties in termen van prestatie of functionele eisen vast te stellen, wijst zij een inschrij ­
ving niet af die voldoet aan een nationale norm waarbij een Europese 
norm is omgezet, een Europese technische goedkeuring, een gemeen ­
schappelijke technische specificatie, een internationale norm, een door een Europees normalisatieorgaan ingesteld technisch verwijzingssys ­
teem, indien deze specificaties betrekking hebben op de door de aan ­
bestedende dienst vastgestelde prestatie of functionele eisen.
 
De inschrijver is gehouden tot voldoening van de aanbestedende dienst 
met elk passend middel aan te tonen, dat de werken, leveringen of diensten aan de prestatie-eisen of functionele eisen van de aanbeste ­
dende dienst voldoen.
 
6. Wanneer een aanbestedende dienst het voornemen heeft werken, 
leveringen of diensten met specifieke milieu-, sociale of andere kenmer ­
ken aan te kopen kan hij een specifiek keurmerk of overeenstemming met specifieke eisen van een keurmerk verlangen, mits aan alle vol ­
gende voorwaarden is voldaan:
 
a) de keurmerkeisen hebben alleen betrekking op criteria die verband 
houden met het voorwerp van de opdracht en zijn geschikt voor de omschrijving van de kenmerken van de aankoop;
 
b) de keurmerkeisen zijn gebaseerd op objectief controleerbare en niet- 
discriminerende criteria;  
c) het keurmerk is vastgesteld in een open en transparante procedure 
waaraan alle belanghebbenden kunnen deelnemen;  
d) het keurmerk is voor alle betrokken partijen toegankelijk;  
e) de keurmerkeisen worden vastgesteld door een derde partij waarover 
de ondernemer die het keurmerk aanvraagt, geen beslissende invloed uitoefent.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 83  
De aanbestedende diensten kunnen eisen dat ondernemers als bewijs 
van conformiteit met de aanbestedingsstukken een testverslag of certi ­
ficaat verstrekken van een in overeenstemming met Verordening (EG) nr. 765/2008 van het Europees Parlement en de Raad (
 1 ) geaccrediteerde 
conformiteitsbeoordelingsinstantie of een gelijkwaardige conformiteits ­
beoordelingsinstanties.  
7. Aanbestedende diensten aanvaarden andere dan de in lid 6 be ­
doelde geschikte bewijsmiddelen, zoals een technisch dossier van de fabrikant, wanneer de betrokken ondernemer geen toegang had tot de certificaten of testverslagen of deze niet binnen de desbetreffende ter ­
mijnen kon verkrijgen, mits het ontbreken van toegang de betrokken ondernemer niet valt aan te rekenen, op voorwaarde dat de betrokken ondernemer daarbij aantoont dat de door hem geleverde werken, le ­
veringen of diensten voldoen aan de eisen van het keurmerk of speci ­
fieke eisen die door de aanbestedende dienst worden aangegeven.
 
8. Behalve indien dit door het voorwerp van de opdracht gerecht ­
vaardigd is, mag in de technische specificaties geen melding worden gemaakt van een bepaald fabricaat of een bepaalde herkomst of van een bijzondere werkwijze die kenmerkend is voor de producten of diensten van een bepaalde ondernemer, en evenmin van een merk, een octrooi of een type, een bepaalde oorsprong of een bepaalde productie, waardoor bepaalde producten of bepaalde ondernemers worden bevoordeeld of geëlimineerd.
 
Deze vermelding is bij wijze van uitzondering toegestaan wanneer een 
voldoende gedetailleerde en begrijpelijke omschrijving van het voor ­
werp van de overeenkomst niet mogelijk is. Een dergelijke vermelding 
of verwijzing gaat vergezeld van de woorden „of gelijkwaardig”.  
Artikel 141  
Verklaring en bewijs dat er geen sprake is van een situatie van 
uitsluiting  
(Artikelen 106 en 107 van het Financieel Reglement)  
1. Voor de toepassing van artikel 106, lid 10, van het Financieel 
Reglement aanvaardt de aanbestedende dienst het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA) als bedoeld in Richtlijn 2014/24/EU of, bij gebreke daarvan, een verklaring op erewoord, gedateerd en on ­
dertekend, dat de ondernemer niet in een van de situaties als bedoeld in 
artikel 106, leden 1 en 4, en in artikel 107 van het Financieel Reglement 
verkeert of dat hij in een van de gevallen als bedoeld in artikel 106, lid 7, onder a), van het Financieel Reglement verkeert.
 
Ondernemers kunnen het reeds in een vorige aanbestedingsprocedure 
gebruikte UEA opnieuw gebruiken, mits zij bevestigen dat de daarin opgenomen informatie nog steeds correct is.
 
Indien de aanbestedende dienst het aantal gegadigden beperkt op grond 
van artikel 104, lid 3, van het Financieel Reglement, verstrekken alle gegadigden het in lid 3 van dit artikel bedoelde bewijs.
 
Op grond van een risicobeoordeling kan de aanbestedende dienst be ­
sluiten geen UEA of verklaring op erewoord te verlangen in de vol ­
gende gevallen:  
a) bij onderhandelingsprocedures voor opdrachten met een zeer geringe 
waarde als bedoeld in artikel 137, lid 2;  ▼M1 
( 1 ) Verordening (EG) nr. 765/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 
9 juli 2008 tot vaststelling van de eisen inzake accreditatie en markttoezicht betreffende het verhandelen van producten en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 339/93 (PB L 218 van 13.8.2008, blz. 30).
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 84  
b) bij procedures voor opdrachten op het gebied van externe maatrege ­
len met een waarde van niet meer dan EUR 20 000 op grond van artikelen 265, lid 1, artikel 267, lid 1, of artikel 269, lid 1.
 
2. De inschrijver aan wie de opdracht wordt gegund, levert binnen 
een door de aanbestedende dienst vastgestelde termijn en vóór de onder ­
tekening van de overeenkomst, in de volgende gevallen het in lid 3 bedoelde bewijs dat de UEA of de verklaring op erewoord bevestigt:
 
a) voor opdrachten die door de instellingen voor eigen rekening worden 
geplaatst met een waarde gelijk aan of hoger dan de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden;
 
b) voor opdrachten op het gebied van externe maatregelen met een 
waarde gelijk aan of hoger dan de in artikel 265, lid 1, onder a), artikel 267, lid 1, onder a), of artikel 269, lid 1, onder a), bedoelde drempelwaarden.
 
3. De aanbestedende dienst aanvaardt als voldoende bewijs dat een 
ondernemer niet in een van de in artikel 106, lid 1, onder a), c), d) of f), 
van het Financieel Reglement genoemde situaties verkeert, een recent uittreksel uit het strafregister of, bij gebreke daarvan, een recent gelijk ­
waardig document van een gerechtelijke of administratieve autoriteit van het land van vestiging waaruit blijkt dat aan deze eisen is voldaan.
 
De aanbestedende dienst aanvaardt als voldoende bewijs dat een onder ­
nemer niet in een in artikel 106, lid 1, onder a) of b), van het Financieel Reglement genoemde situatie verkeert, een recent door de bevoegde autoriteit van de betrokken staat afgegeven getuigschrift.
 
Wanneer het getuigschrift niet wordt afgegeven in het betrokken land, 
mag de ondernemer een ten overstaan van een notaris of een gerechte ­
lijke autoriteit onder ede afgelegde verklaring verstrekken of, bij ge ­
breke daarvan, een ten overstaan van een administratieve autoriteit of een gekwalificeerde beroepsorganisatie in zijn land van vestiging afge ­
legde plechtige verklaring.
 
4. De aanbestedende dienst mag in het geval van internationale or ­
ganisaties afzien van de verplichting voor een ondernemer om de in lid 3 bedoelde bewijsstukken te verstrekken indien de dienst deze be ­
wijsstukken rechtstreeks kan verkrijgen door raadpleging van een gratis toegankelijke nationale databank of indien deze reeds in het kader van een andere procedure zijn verstrekt, mits de stukken niet langer dan een jaar tevoren zijn afgegeven en nog steeds geldig zijn.
 
De ondernemer verklaart in dat geval op erewoord dat de bewijsstukken 
reeds in een eerdere procedure zijn verstrekt en bevestigt dat zich in zijn situatie geen veranderingen hebben voorgedaan.
 
Artikel 142  
Maatregelen ter vermijding van mededingingsvervalsing  
(Artikel 107, lid 1, van het Financieel Reglement)  
De maatregelen bedoeld in artikel 107, lid 1, onder c), van het Finan ­
cieel Reglement omvatten de mededeling aan andere gegadigden en inschrijvers van relevante informatie die is uitgewisseld in het kader van of ten gevolge van de betrokkenheid van de gegadigde of inschrij ­
ver bij de voorbereiding van de aanbestedingsprocedure, alsmede de vaststelling van passende termijnen voor de ontvangst van inschrijvin ­
gen. ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 85  
De betrokken gegadigde of inschrijver wordt slechts van de aanbeste ­
dingsprocedure uitgesloten indien er geen andere middelen zijn om de naleving van het beginsel van gelijke behandeling te verzekeren.
 
Alvorens te worden uitgesloten, moeten gegadigden of inschrijvers de 
kans krijgen te bewijzen dat hun betrokkenheid bij de voorbereiding van de aanbestedingsprocedure de mededinging niet kan vervalsen.
 
Artikel 143  
Werking van de databank voor het systeem voor vroegtijdige 
opsporing en uitsluiting  
(Artikel 108, leden 1, 2, 3, 4 en 12, van het Financieel Reglement)  
Om de goede werking van de in artikel 108, lid 1, van het Financieel 
Reglement bedoelde databank te waarborgen, wijzen de in artikel 108, 
lid 2, onder c), d) en e), van het Financieel Reglement bedoelde instel ­
lingen, bureaus, organen, agentschappen en entiteiten gemachtigde per ­
sonen aan.  
Deze gemachtigde personen verstrekken in voorkomend geval de in 
artikel 108, lid 3, van het Financieel Reglement bedoelde informatie. Zij krijgen toegang tot de databank overeenkomstig het bepaalde in artikel 108, leden 4 en 12, van het Financieel Reglement.
 
Er kan voor de toepassing van artikel 108, lid 12, van het Financieel 
Reglement een beroep worden gedaan op de gemachtigde personen die reeds door de entiteiten als bedoeld in artikel 108, lid 2, onder d), van het Financieel Reglement zijn aangewezen op grond van sectorspeci ­
fieke regelgeving.
 
Verzoeken om informatie gericht aan de in artikel 108, lid 2, onder d), 
van het Financieel Reglement bedoelde entiteiten worden uitsluitend ingediend via het geautomatiseerde beheerssysteem voor onregelmatig ­
heden van de Commissie dat momenteel wordt gebruikt voor de mel ­
ding van fraude en onregelmatigheden op grond van sectorspecifieke regelgeving.
 
Voor de toepassing van artikel 108, lid 4, van het Financieel Reglement 
wordt de informatie die via dit geautomatiseerde informatiesysteem 
wordt doorgegeven, door de Commissie beschikbaar gesteld in arti ­
kel 108, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde databank.  
Artikel 144  
Instantie  
(Artikel 108, lid 6, van het Financieel Reglement)  
1. De voorzitter van de instantie wordt aangesteld door de Commis ­
sie. Hij/zij wordt gekozen uit voormalige leden van de Rekenkamer, het Hof van Justitie of voormalige ambtenaren die ten minste de rang van 
directeur-generaal bij een instelling van de Unie, met uitzondering van 
de Commissie, bekleedden. Hij/zij wordt gekozen op grond van zijn/ haar persoonlijke en professionele kwaliteiten, uitgebreide ervaring op juridisch en financieel gebied en bewezen deskundigheid, onafhankelijk ­
heid en integriteit. De ambtstermijn bedraagt vijf jaar en is niet ver ­
lengbaar. De voorzitter wordt aangesteld als bijzonder raadsadviseur in de zin van artikel 5 van de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Unie.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 86  
De voorzitter van de instantie zit alle vergaderingen van de instantie 
voor. Hij/zij oefent het ambt onafhankelijk uit. Er mag geen belangen ­
conflict zijn tussen de taak als voorzitter van de instantie en andere officiële taken.
 
2. Twee permanente leden worden door de Commissie aangewezen. 
Eén ander lid vertegenwoordigt de verzoekende aanbestedende dienst en wordt aangewezen in overeenstemming met zijn eigen interne organisa ­
tie.
 
3. Het vast secretariaat van de instantie:  
a) bereidt de analyse voor van de informatie die overeenkomstig arti ­
kel 108, lid 8, onder a), van het Financieel Reglement aan de in ­
stantie wordt voorgelegd;  
b) onderhoudt het contact met de ondernemers en met de andere or ­
donnateurs voor de toepassing van artikel 108, lid 8, onder b), c) en f), van het Financieel Reglement;
 
c) houdt het register bij van de aanbevelingen die de instantie doet 
overeenkomstig artikel 108, lid 5 van het Financieel Reglement en van de besluiten die de aanbestedende dienst neemt overeenkomstig artikel 106, lid 3, van het Financieel Reglement;
 
d) zorgt voor de gecentraliseerde publicatie overeenkomstig artikel 106, 
lid 16, van het Financieel Reglement.  
4. Elk lid van de instantie beoordeelt elk voorgelegd geval in over ­
eenstemming met de bepalingen en procedures van deze verordening, het Financieel Reglement en de andere door de Commissie vastgestelde toepasselijke bepalingen. Voordat hij/zij wordt aangesteld en gedurende de gehele ambtstermijn dient elk lid van de instantie onverwijld kennis te geven van alle handelingen die een belangenconflict kunnen vormen in de zin van artikel 57 van het Financieel Reglement en artikel 32 van deze verordening. De leden van de instantie trekken zich terug uit elke zaak waarbij er sprake is van een feitelijk belangenconflict.
 
5. De Commissie stelt het reglement van orde van de instantie vast.  
Artikel 146  
Selectiecriteria  
(Artikel 110, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst vermeldt in de aanbestedingsstukken de 
selectiecriteria, de minimale geschiktheidsniveaus en het nodige bewijs ter staving van deze geschiktheid. Alle voorwaarden houden verband met en staan in verhouding tot het voorwerp van de opdracht.
 
De aanbestedende dienst vermeldt in de aanbestedingsstukken hoe com ­
binaties van ondernemers moeten voldoen aan de selectiecriteria, met inachtneming van lid 6.
 
Wanneer een opdracht in percelen is onderverdeeld, kan de aanbeste ­
dende dienst minimale geschiktheidsniveaus vaststellen voor elk afzon ­
derlijk perceel. Hij kan aanvullende minimale geschiktheidsniveaus vaststellen indien meerdere percelen worden gegund aan dezelfde con ­
tractant.
 
2. Met betrekking tot de geschiktheid om de beroepsactiviteit uit te 
oefenen, kan de aanbestedende dienst verlangen dat de ondernemer vol ­
doet aan ten minste één van de volgende voorwaarden:  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 87  
a) ingeschreven zijn in een beroeps- of handelsregister, uitgezonderd 
voor internationale organisaties;  
b) voor opdrachten voor diensten, beschikken over een bepaalde ver ­
gunning waaruit blijkt dat hij gemachtigd is de dienst te verlenen in zijn land van vestiging of lid zijn van een bepaalde beroepsorgani ­
satie.
 
3. Op het ogenblik van de indiening van de verzoeken tot deelname 
of de inschrijvingen, aanvaardt de aanbestedende dienst het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA) of, bij gebreke daarvan, een verklaring op erewoord waaruit blijkt dat de gegadigde of inschrijver voldoet aan de selectiecriteria.
 
De aanbestedende dienst kan inschrijvers en gegadigden tijdens de pro ­
cedure te allen tijde verzoeken een bijgewerkte eigen verklaring of de vereiste ondersteunende documenten geheel of gedeeltelijk in te dienen wanneer dit noodzakelijk is voor het goede verloop van de procedure.
 
De aanbestedende dienst verzoekt de gegadigden of inschrijver waaraan 
de opdracht wordt gegund actuele bewijsstukken in te dienen, behalve wanneer hij deze reeds heeft ontvangen in het kader van een andere 
procedure en mits de documenten nog steeds actueel of rechtstreeks 
kunnen worden verkregen door raadpleging van een gratis toegankelijke nationale databank.
 
4. De aanbestedende dienst mag, wanneer zijn risicobeoordeling dit 
toelaat, in de volgende gevallen beslissen geen bewijs te verlangen van de wettelijke, juridische, financiële, economische, technische en be ­
roepsmatige geschiktheid van de gegadigden of inschrijvers:
 
a) bij procedures voor middelgrote opdrachten of opdrachten met een 
geringe waarde die door de instellingen voor eigen rekening worden geplaatst, met een waarde gelijk aan of hoger dan de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden;
 
b) bij procedures voor opdrachten in het kader van externe maatregelen 
met een waarde onder de in artikel 265, lid 1, onder a), artikel 267, lid 1, onder a), of artikel 269, lid 1, onder a), bedoelde drempel ­
waarden.
 
Wanneer de aanbestedende dienst beslist geen bewijs te eisen van de 
wettelijke, juridische, financiële, economische, technische en beroeps ­
matige geschiktheid van ondernemers, wordt geen voorfinanciering ver ­
richt.  
5. Een ondernemer kan zich in voorkomend geval en voor een be ­
paalde opdracht beroepen op de draagkracht van andere entiteiten, on ­
geacht de juridische aard van zijn banden met die entiteiten. In dat geval 
moet hij de aanbestedende dienst aantonen dat hij werkelijk kan be ­
schikken over de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijk middelen van die entiteiten, bijvoorbeeld door overlegging van de ver ­
bintenis daartoe van deze entiteiten.
 
Met betrekking tot de technische bekwaamheid en beroepsbekwaamheid 
kan een ondernemer zich slechts beroepen op de capaciteit van andere entiteiten wanneer laatstgenoemde de werken of diensten uitvoeren waarvoor die draagkracht vereist is.
 
Indien een ondernemer een beroep doet op de draagkracht van andere 
entiteiten voor het vervullen van de economische en financiële criteria, kan de aanbestedende dienst eisen dat de ondernemer en die entiteiten hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de uitvoering van de opdracht.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 88  
De aanbestedende dienst kan inlichtingen eisen over het gedeelte van de 
opdracht dat de inschrijver voornemens is uit te besteden en over de identiteit van de onderaannemers.
 
In het geval van overheidsopdrachten voor werken en in het geval van 
overheidsopdrachten voor diensten die ter plaatse onder rechtstreeks toezicht van de aanbestedende dienst moeten worden verleend, verlangt de aanbestedende dienst van de contractant dat hij aan de aanbestedende dienst de naam, contactgegevens en wettelijke vertegenwoordigers ver ­
strekt van de onderaannemers die bij de uitvoering van de opdracht 
betrokken zijn, alsook eventuele wijzigingen in de gegevens van onder ­
aannemers.
 
6. De aanbestedende dienst gaat na of de entiteiten op wier draag ­
kracht de ondernemer zich wil beroepen en de beoogde onderaan ­
nemers, wanneer onderaanbesteding een aanzienlijk deel van de over ­
eenkomst uitmaakt, aan de toepasselijke selectiecriteria voldoen.  
De aanbestedende dienst eist dat de ondernemer overgaat tot vervanging 
van een entiteit of een onderaannemer die niet aan een relevant selec ­
tiecriterium voldoet.  
7. In het geval van opdrachten voor werken, diensten en plaatsings- 
of installatiewerkzaamheden in het kader van een opdracht voor dien ­
sten kan de aanbestedende dienst eisen dat bepaalde kritieke taken recht ­
streeks door de inschrijver zelf worden verricht, of wanneer de inschrij ­
ving door een combinatie van ondernemers is ingediend, door een deel ­
nemer aan die combinatie.  
Artikel 147  
Economische en financiële draagkracht  
(Artikel 110, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. Om ervoor te zorgen dat ondernemers over de nodige economi ­
sche en financiële draagkracht beschikken om de opdracht uit te voeren, kan de aanbestedende dienst met name eisen dat:
 
a) de ondernemers een bepaalde minimumjaaromzet hebben, met in ­
begrip van een minimumomzet op het gebied waarop de opdracht betrekking heeft;
 
b) de ondernemers informatie verstrekken over hun jaarrekeningen, bij ­
voorbeeld over de verhouding tussen de activa en de passiva;  
c) de ondernemers een passend niveau van verzekering tegen beroeps ­
risico's hebben.  
Voor de toepassing van punt a) van de eerste alinea bedraagt de mini ­
mumjaaromzet die van de ondernemers kan worden verlangd maximaal twee keer de geraamde waarde van de opdracht, behalve in naar beho ­
ren gemotiveerde omstandigheden die verband houden met de aard van de aankoop en die door de aanbestedende dienst in de aanbestedings ­
stukken worden toegelicht.
 
Voor de toepassing van punt b) van de eerste alinea doet de aanbeste ­
dende dienst in de aanbestedingsstukken opgave van de methoden en criteria voor de bepaling van die verhouding.
 
2. In het geval van dynamische aankoopsystemen wordt de vereiste 
minimumjaaromzet berekend op basis van de verwachte maximumom ­
vang van specifieke opdrachten die volgens dat systeem worden ge ­
gund.  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 89  
3. De aanbestedende dienst bepaalt in de aanbestedingsstukken welke 
bewijsmiddelen door een ondernemer moet worden geleverd om zijn economische en financiële draagkracht aan te tonen. Hij kan in het bijzonder één of meer van de volgende documenten eisen:
 
a) een passende bankverklaring of, in voorkomend geval, het bewijs 
van een verzekering tegen beroepsrisico's;  
b) financiële staten of uittreksels daarvan voor een periode van ten 
hoogste de laatste drie afgesloten boekjaren;  
c) een verklaring betreffende de totale omzet en, in voorkomend geval, 
de omzet van de bedrijfsactiviteit die het voorwerp van de opdracht is, over ten hoogste de laatste drie beschikbare boekjaren.
 
Indien de ondernemer om gegronde redenen niet in staat is de door de 
aanbestedende dienst gevraagde referenties over te leggen, kan hij zijn economische en financiële draagkracht aantonen met andere documenten die de aanbestedende dienst geschikt acht.
 
Artikel 148  
Technische en beroepsbekwaamheid  
(Artikel 110, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst gaat overeenkomstig het bepaalde in de 
leden 2 tot en met 5 na of de gegadigden of inschrijvers aan de mini ­
mumselectiecriteria betreffende de technische en beroepsbekwaamheid voldoen.
 
2. De aanbestedende dienst bepaalt in de aanbestedingsstukken welke 
bewijsmiddelen door een ondernemer moet worden geleverd om zijn technische en beroepsbekwaamheid aan te tonen. Hij kan in het bij ­
zonder één of meer van de volgende documenten eisen:
 
a) voor werken, leveringen waarvoor plaatsings- of installatiewerk ­
zaamheden vereist zijn of diensten, de onderwijs- en beroepskwali ­
ficaties, vaardigheden, ervaring en deskundigheid van de personen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering;
 
b) de volgende lijsten:  
i) een lijst van de voornaamste leveringen of diensten die gedurende 
de afgelopen periode van drie jaar werden verricht, met vermel ­
ding van bedrag, datum en publiek- of privaatrechtelijke afnemer, op verzoek vergezeld van verklaringen van de afnemers;
 
ii) een lijst van de werken die de afgelopen vijf jaar werden verricht, 
vergezeld van certificaten die bewijzen dat de belangrijkste wer ­
ken naar behoren zijn uitgevoerd;  
c) een verklaring welke de outillage, het materieel en de technische 
uitrusting vermeldt waarover de ondernemer voor het uitvoeren van een opdracht voor diensten of werken beschikt;
 
d) een beschrijving van de technische uitrusting en de middelen waar ­
over de ondernemer beschikt om de kwaliteit te waarborgen, en een beschrijving van de studie- en onderzoeksfaciliteiten;  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 90  
e) een opgave van de al dan niet tot de onderneming van de onder ­
nemer behorende technici of technische organen, in het bijzonder van die welke belast zijn met de kwaliteitscontrole;
 
f) voor leveringen: monsters, beschrijvingen of authentieke foto's, of 
certificaten die door als bevoegd erkende officiële instituten of dien ­
sten voor kwaliteitscontrole zijn opgesteld, waarin wordt verklaard dat duidelijk door referenties geïdentificeerde producten aan tech ­
nische specificaties of normen beantwoorden;
 
g) voor werken of diensten, een verklaring betreffende het gemiddelde 
jaarlijkse personeelsbestand van de ondernemer en de omvang van het kaderpersoneel in de laatste drie jaren;
 
h) een vermelding van de systemen voor het beheer van de toeleve ­
ringsketen en de traceersystemen die de ondernemer kan toepassen in het kader van de uitvoering van de opdracht;
 
i) een vermelding van de maatregelen inzake milieubeheer die de on ­
dernemer kan toepassen in het kader van de uitvoering van de op ­
dracht.  
Voor de toepassing van punt b), onder i), van de eerste alinea kan de 
aanbestedende dienst, indien noodzakelijk om een toereikend mededin ­
gingsniveau te waarborgen, aangeven dat bewijs van relevante leverin ­
gen of diensten die langer dan drie jaar geleden zijn geleverd of ver ­
leend toch in aanmerking wordt genomen.  
Voor de toepassing van punt b), onder ii), van de eerste alinea kan de 
aanbestedende dienst, indien noodzakelijk om een toereikend mededin ­
gingsniveau te waarborgen, aangeven dat bewijs van relevante werken die langer dan vijf jaar geleden zijn verricht toch in aanmerking wordt genomen.
 
3. Indien de leveringen of diensten van complexe aard zijn of, in 
uitzonderlijke gevallen, geschikt moeten zijn voor een bijzonder doel, kan de technische en beroepsmatige geschiktheid worden aangetoond door middel van een controle door de aanbestedende dienst of, namens deze, door een bevoegd officieel orgaan van het land waar de onder ­
nemer gevestigd is, onder voorbehoud van de instemming van dat or ­
gaan. Deze controle heeft betrekking op de technische geschiktheid van 
de dienstverlener en de productiemogelijkheden van de leverancier en, 
indien nodig, de studie- en onderzoekmiddelen waarover zij beschikken, alsmede de maatregelen die zij nemen om de kwaliteit te controleren.
 
4. Indien de aanbestedende dienst de overlegging eist van een door 
een onafhankelijke instantie opgestelde verklaring dat de ondernemer voldoet aan bepaalde kwaliteitsnormen, met inbegrip van normen inzake 
toegankelijkheid voor gehandicapten, verwijst hij naar regelingen voor 
kwaliteitsbewaking op basis van de desbetreffende Europese normen ­
reeks die door geaccrediteerde instanties zijn gecertificeerd. Hij aan ­
vaardt eveneens andere bewijzen inzake gelijkwaardige kwaliteitsgaran ­
ties wanneer de betrokken ondernemer aantoonbaar geen toegang heeft tot die certificaten of deze niet binnen de gestelde termijnen kan ver ­
krijgen om redenen die niet aan hem toe te schrijven zijn, mits de ondernemer het bewijs levert dat de voorgestelde maatregelen op het gebied van de kwaliteitsbewaking aan de kwaliteitsnormen te voldoen.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 91  
5. Indien de aanbestedende dienst de overlegging eist van een door 
een onafhankelijke instantie opgesteld getuigschrift dat de ondernemer voldoet aan bepaalde regelingen of normen inzake milieubeheer, ver ­
wijst hij naar het milieubeheer- en milieuauditsysteem van de Europese Unie of enig ander milieubeheersysteem als erkend overeenkomstig artikel 45 van Verordening (EG) nr. 1221/2009 van het Europees Parle ­
ment en de Raad (
 1 ) of andere normen inzake milieubeheer op basis van 
de toepasselijke Europese of internationale normen die door geaccredi ­
teerde instanties zijn gecertificeerd. Indien een ondernemer, om redenen 
die hem niet aangerekend kunnen worden, aantoonbaar niet de moge ­
lijkheid heeft gehad het door de aanbestedende dienst aangegeven ge ­
tuigschrift binnen de gestelde termijnen te verwerven, aanvaardt de aan ­
bestedende dienst andere passende bewijzen van gelijkwaardige maat ­
regelen inzake milieubeheer, mits de ondernemer aantoont dat de deze maatregelen gelijkwaardig zijn aan die welke krachtens het toepasselijke milieubeheersysteem of de norm vereist zijn.
 
6. De aanbestedende dienst kan concluderen dat een ondernemer niet 
over de vereiste beroepsbekwaamheid beschikt om de opdracht uit te voeren volgens een passende kwaliteitsnorm wanneer hij heeft vast ­
gesteld dat de ondernemer conflicterende belangen heeft die negatief kunnen uitwerken op de uitvoering.
 
Artikel 149  
Gunningscriteria  
(Artikel 110, lid 3, van het Financieel Reglement)  
1. Kwaliteitscriteria kunnen elementen bevatten zoals technische ver ­
dienste, esthetische en functionele kenmerken, toegankelijkheid, ge ­
schiktheid van het ontwerp voor alle gebruikers, sociale, milieu- en innovatieve kenmerken, productie-, leverings- en handelprocessen en alle andere specifieke processen in elk stadium van de levenscyclus, organisatie van het personeel voor de uitvoering van de opdracht, klan ­
tenservice en technische bijstand, leveringsvoorwaarden zoals leverings ­
datum, de leveringswijze en leveringsperiode of termijn voor voltooiing.
 
2. De aanbestedende dienst specificeert in de aanbestedingsstukken 
het relatieve gewicht dat hij voor de bepaling van de economisch meest 
voordelige inschrijving aan elk van de gekozen criteria toekent, behalve wanneer deze uitsluitend op basis van de prijs wordt bepaald. Dit ge ­
wicht kan worden uitgedrukt in een marge met een passend verschil tussen minimum en maximum.
 
Het relatieve gewicht van het prijscriterium ten opzichte van de andere 
criteria mag niet leiden tot neutralisatie van het prijs- of kostencriterium.  
Indien weging om objectieve redenen niet mogelijk is, vermeldt de 
aanbestedende dienst de criteria in afnemende volgorde van belangrijk ­
heid.  
3. De aanbestedende dienst kan minimumkwaliteitseisen stellen. In ­
schrijvingen die daaraan niet voldoen, worden afgewezen.  ▼M1 
( 1 ) Verordening (EG) nr. 1221/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 
25 november 2009 inzake de vrijwillige deelneming van organisaties aan een 
communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS), en tot intrek ­
king van Verordening (EG) nr. 761/2001 en Besluiten 2001/681/EG en 2006/193/EG van de Commissie (PB L 342 van 22.12.2009, blz. 1).
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 92  
4. De berekening van de levenscycluskosten heeft betrekking op alle 
of een deel van de volgende kosten, voor zover relevant, binnen de levenscyclus van werken, leveringen of diensten:
 
a) kosten gedragen door de aanbestedende dienst of andere gebruikers, 
zoals:  
i) kosten in verband met de verwerving;  
ii) gebruikskosten, zoals kosten voor verbruik van energie en andere 
hulpbronnen;  
iii) onderhoudskosten;  
iv) kosten volgend uit het einde van de levenscyclus, zoals inzame ­
lings- en recyclingkosten;  
b) kosten toegerekend aan externe milieueffecten, die verband houden 
met de werken, leveringen of diensten gedurende de levenscyclus, mits hun geldwaarde kan worden bepaald en gecontroleerd.
 
5. Wanneer de aanbestedende dienst de kosten met gebruikmaking 
van een levenscyclusmethode raamt, vermeldt hij in de aanbestedings ­
stukken de door de inschrijvers te verstrekken gegevens en de methoden die de aanbestedende dienst zal gebruiken om de levenscycluskosten op basis van deze gegevens te bepalen.
 
De methode die wordt gebruikt voor de raming van de aan externe 
milieueffecten toegerekende kosten dient aan de volgende voorwaarden te voldoen:
 
a) zij is gebaseerd op objectief controleerbare en niet-discriminerende 
criteria;  
b) zij is toegankelijk voor alle betrokken partijen;  
c) de vereiste gegevens kunnen met een redelijke inspanning worden 
verstrekt door ondernemers.  
In voorkomend geval gebruikt de aanbestedende dienst de in bijlage XIII 
van Richtlijn 2014/24/EU bedoelde verplichte gemeenschappelijke me ­
thoden voor de berekening van levenscycluskosten.  
Artikel 150  
Gebruik van elektronische veilingen  
(Artikel 110, lid 5, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst kan elektronische veilingen gebruiken 
waarin nieuwe, verlaagde prijzen, en/of nieuwe waarden voor bepaalde elementen van de inschrijvingen worden voorgesteld.
 
De aanbestedende diensten structureert de elektronische veiling als een 
zich herhalend elektronisch proces dat plaatsvindt na de eerste volledige 
beoordeling van de inschrijvingen en dat een klassering op basis van 
automatische beoordelingsmethoden mogelijk maakt.  
2. Bij openbare en niet-openbare procedures of bij mededingingspro ­
cedures met onderhandeling kan de aanbestedende dienst, wanneer de inhoud van de aanbestedingsstukken nauwkeurig kan worden opgesteld, besluiten de gunning van een opdracht te laten voorafgaan door een elektronische veiling.
 
Een elektronische veiling kan worden gebruikt bij het opnieuw tot 
mededinging oproepen van de partijen bij een in artikel 122, lid 3,  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 93  
onder b), bedoelde raamovereenkomst alsmede bij de oproep tot mede ­
dinging voor opdrachten die worden gegund in het kader van het in artikel 131 bedoelde dynamische aankoopsysteem.
 
De elektronische veiling is gebaseerd op een van de methoden van 
artikel 110, lid 4, van het Financieel Reglement.  
3. De aanbestedende dienst die beslist van een elektronische veiling 
gebruik te maken, maakt daarvan in de aankondiging van de opdracht 
melding.  
De aanbestedingsstukken bevatten de volgende informatie:  
a) de waarden van de elementen waarop de elektronische veiling be ­
trekking heeft, voor zover deze elementen kwantificeerbaar zijn zo ­
dat zij kunnen worden uitgedrukt in cijfers of procenten;  
b) de eventuele limieten van de waarden die kunnen worden ingediend, 
zoals deze voortvloeien uit de specificaties betreffende het voorwerp van de opdracht;
 
c) de informatie die tijdens de elektronische veiling ter beschikking van 
de inschrijvers zal worden gesteld en, in voorkomend geval, het tijdstip waarop;
 
d) relevante informatie betreffende het verloop van de elektronische 
veiling, of deze fasen omvat en hoe ze zal worden gesloten, over ­
eenkomstig lid 7;  
e) de voorwaarden waaronder de inschrijvers een inschrijving kunnen 
indienen en met name de minimumverschillen die in voorkomend 
geval voor de inschrijvingen vereist zijn;  
f) relevante informatie betreffende de gebruikte elektronische uitrusting 
en de nadere technische bepalingen en specificaties voor de verbin ­
ding.  
4. Alle inschrijvers die een ontvankelijke inschrijving hebben in ­
gediend, worden tegelijkertijd via elektronische weg uitgenodigd om aan de elektronische veiling deel te nemen, door overeenkomstig de instructies gebruik te maken van de verbindingen. De uitnodiging ver ­
meldt de datum en het aanvangsuur van de elektronische veiling.
 
De elektronische veiling kan in een aantal opeenvolgende fasen ver ­
lopen. De elektronische veiling kan op zijn vroegst twee werkdagen na de datum van verzending van de uitnodigingen beginnen.
 
5. De uitnodiging gaat vergezeld van het resultaat van de volledige 
beoordeling van de betrokken inschrijving.  
De uitnodiging vermeldt eveneens de wiskundige formule die tijdens de 
elektronische veiling zal worden gebruikt om de automatische herklas ­
seringen te bepalen op basis van de ingediende nieuwe prijzen en/of nieuwe waarden. In deze formule is het relatieve gewicht verwerkt dat aan alle vastgestelde criteria is toegekend om de economisch voordelig ­
ste inschrijving te bepalen, zoals aangegeven in de aanbestedingsstuk ­
ken. Daartoe moeten eventuele marges vooraf in een bepaalde waarde worden uitgedrukt.
 
Wanneer varianten zijn toegestaan, moeten voor elke variant afzonder ­
lijke formules worden verstrekt.  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 94  
6. Tijdens elke fase van de elektronische veiling deelt de aanbeste ­
dende dienst ogenblikkelijk aan alle inschrijvers ten minste de informa ­
tie mee die de inschrijvers de mogelijkheid biedt op elk moment hun respectieve klassering te kennen. Hij kan ook, indien dit vooraf is ver ­
meld, andere informatie meedelen betreffende andere ingediende prijzen of waarden en meedelen hoeveel inschrijvers aan een specifieke fase van de veiling deelnemen. Tijdens het verloop van de fasen van de elektronische veiling maakt hij de identiteit van de inschrijvers evenwel 
niet bekend.
 
7. De aanbestedende dienst kan de elektronische veiling op één of 
meer van de onderstaande wijzen afsluiten:  
a) op het vooraf aangegeven tijdstip;  
b) wanneer hij geen nieuwe prijzen of nieuwe waarden meer ontvangt 
die voldoen aan de voorschriften inzake minimumverschillen, mits hij vooraf heeft aangegeven welke termijn hij na ontvangst van de laatste aanbieding in acht zal nemen alvorens de elektronische vei ­
ling te sluiten;
 
c) wanneer het vooraf aangegeven aantal fasen in de veiling volledig is 
doorlopen.  
8. Na de afsluiting van de elektronische veiling gunt de aanbeste ­
dende dienst de opdracht op basis van de resultaten van de elektronische veiling.
 
Artikel 151  
Abnormaal lage inschrijvingen  
(Artikel 110, lid 5, van het Financieel Reglement)  
1. Indien de in een inschrijving voorgestelde prijs of kosten abnor ­
maal laag lijkt/lijken in verhouding tot de opdracht, verzoekt de aan ­
bestedende dienst schriftelijk om toelichting van de bestanddelen van de prijs of de kosten die zij dienstig acht en stelt hij de inschrijver in de gelegenheid opmerkingen te maken.
 
De aanbestedende dienst kan met name rekening houden met opmer ­
kingen in verband met:  
a) de economische aspecten van het fabricageprocedé, de dienstverrich ­
ting of de bouwmethode;  
b) de gekozen technische oplossingen of de uitzonderlijk gunstige om ­
standigheden waarvan de inschrijver kan profiteren;  
c) de originaliteit van de inschrijving;  
d) de inachtneming van de toepasselijke verplichtingen op het gebied 
van het milieu-, sociaal en arbeidsrecht door de inschrijver;  
e) de inachtneming van de toepasselijke verplichtingen op het gebied 
van het milieu-, sociaal en arbeidsrecht door onderaannemers;  
f) de eventuele ontvangst van staatssteun door de inschrijver met in ­
achtneming van de toepasselijke regels.  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 95  
2. De aanbestedende dienst kan de inschrijving alleen afwijzen wan ­
neer het lage niveau van de aangerekende prijzen of kosten niet genoeg ­
zaam wordt gestaafd door het verstrekte bewijsmateriaal.  
De aanbestedende dienst wijst de inschrijving af wanneer zij hebben 
vastgesteld dat de inschrijving abnormaal laag is omdat zij niet voldoet aan de toepasselijke verplichtingen op het gebied van het milieu-, so ­
ciaal en arbeidsrecht.
 
3. Wanneer een aanbestedende dienst constateert dat een inschrijving 
abnormaal laag is doordat de inschrijver overheidssteun heeft gekregen, kan de inschrijving alleen op die grond worden afgewezen wanneer de inschrijver niet binnen een door de aanbestedende dienst gestelde toe ­
reikende termijn kan aantonen dat de betrokken steun verenigbaar met de interne markt is in de zin van artikel 107 VWEU.
 
Artikel 152  
Termijnen voor ontvangst van inschrijvingen en verzoeken tot 
deelname  
(Artikel 111, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst stelt voor de ontvangst van de inschrij ­
vingen en de verzoeken tot deelname termijnen vast.  
Bij de vaststelling van de termijnen houdt de aanbestedende dienst 
rekening met de complexiteit van de opdracht en met de tijd die nodig is voor de voorbereiding van inschrijvingen. Wanneer inschrijvingen slechts kunnen plaatsvinden na een bezoek van de locatie of na inzage ter plaatse van de documenten waarop de aanbestedingsstukken steunen, worden termijnen vastgesteld die langer zijn dan de in dit artikel be ­
paalde minimumtermijnen.
 
De termijnen worden verlengd met vijf dagen in elk van de volgende 
gevallen:  
a) de aanbestedende dienst biedt geen rechtstreekse, kosteloze toegang 
met elektronische middelen tot de aanbestedingsstukken;  
b) de aankondiging van de opdracht wordt gepubliceerd overeenkom ­
stig artikel 125, lid 2, onder b).  
2. Bij openbare procedures bedraagt de minimumtermijn voor de 
ontvangst van de inschrijvingen 37 dagen te rekenen vanaf de datum van verzending van de aankondiging van de opdracht.
 
3. Bij niet-openbare procedures, concurrentiegerichte dialogen, mede ­
dingingsprocedures met onderhandeling, dynamische aankoopsystemen en innovatiepartnerschappen bedraagt de minimumtermijn voor de ont ­
vangst van de verzoeken tot deelname 32 dagen te rekenen vanaf de datum van verzending van de aankondiging van de opdracht.
 ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 96  
4. Bij niet-openbare procedures en mededingingsprocedures met on ­
derhandeling bedraagt de minimumtermijn voor de ontvangst van de inschrijvingen 30 dagen te rekenen vanaf de dag van verzending van de uitnodiging tot inschrijving.
 
5. Bij dynamische aankoopsystemen bedraagt de minimumtermijn 
voor de ontvangst van de inschrijvingen tien dagen te rekenen vanaf de datum van verzending van de uitnodiging tot inschrijving.
 
6. Bij de in artikel 136, lid 1, bedoelde procedures na een oproep tot 
het indienen van blijken van belangstelling bedraagt de minimumter ­
mijn:  
a) tien dagen te rekenen vanaf de dag van verzending van de uitnodi ­
ging tot inschrijving voor de ontvangst van inschrijvingen bij de procedure als bedoeld in artikel 136, lid 1, onder a), en in artikel 136, lid 3, onder b), punt i);
 
b) tien dagen voor de ontvangst van verzoeken tot deelname en tien 
dagen voor de ontvangst van inschrijvingen bij de procedure in twee fasen als bedoeld in artikel 136, lid 3, onder b), punt ii).
 
7. De aanbestedende dienst mag de termijn voor de ontvangst van de 
inschrijvingen met vijf dagen inkorten voor de openbare of niet-open ­
bare procedures als zij aanvaardt dat inschrijvingen met elektronische 
middelen kunnen worden ingediend.  
Artikel 153  
Toegang tot aanbestedingsstukken en termijn om aanvullende 
informatie te verstrekken  
(Artikel 111, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende instantie biedt met elektronische middelen ko ­
steloze, rechtstreekse toegang tot de aanbestedingsstukken vanaf de da ­
tum van bekendmaking van de aankondiging van de opdracht of, voor de procedures zonder aankondiging of overeenkomstig artikel 136, vanaf de datum van verzending van de uitnodiging tot inschrijving.
 
In gemotiveerde gevallen kan de aanbestedende dienst de aanbestedings ­
stukken op een andere, nader bepaalde wijze aanbieden indien recht ­
streekse toegang met elektronische middelen niet mogelijk is om tech ­
nische redenen of als de aanbestedingsstukken informatie van vertrou ­
welijke aard bevatten. In deze gevallen is artikel 152, lid 1, derde alinea, van toepassing, behoudens in dringende gevallen als bedoeld in arti ­
kel 154, lid 1.
 
De aanbestedende dienst kan aan ondernemers eisen stellen ter bescher ­
ming van het vertrouwelijke karakter van de informatie in de aanbeste ­
dingsstukken. Hij maakt deze eisen en de manier waarop toegang tot de aanbestedingsstukken kan worden verkregen bekend.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 97  
2. De aanbestedende dienst verstrekt aanvullende informatie in ver ­
band met de aanbestedingsstukken zo spoedig mogelijk, gelijktijdig en schriftelijk aan alle belangstellende ondernemers.
 
Op verzoeken om aanvullende inlichtingen die minder dan zes werk ­
dagen vóór de uiterste datum voor de indiening van inschrijvingen worden ontvangen, hoeft de aanbestedende dienst niet te antwoorden.
 
3. De aanbestedende dienst verlengt de termijn voor ontvangst van 
de inschrijvingen:  
a) indien aanvullende informatie, hoewel tijdig aangevraagd door de 
ondernemer, niet uiterlijk zes dagen voor de voor de ontvangst van inschrijvingen gestelde termijn is verstrekt;
 
b) indien de aanbestedingsstukken aanzienlijk zijn gewijzigd.  
Artikel 154  
Termijnen in dringende gevallen  
(Artikel 111, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. Wanneer het om naar behoren gemotiveerde dringende redenen 
onmogelijk is de minimumtermijnen van artikel 152, lid 2 en lid 3, 
voor openbare of niet-openbare procedures aan te houden, kan de aan ­
bestedende dienst:  
a) voor de ontvangst van de verzoeken tot deelname een termijn vast ­
stellen die niet minder mag bedragen dan 15 dagen te rekenen vanaf 
de datum van verzending van de aankondiging van de opdracht;  
b) voor de ontvangst van de inschrijvingen, een termijn vaststellen die 
niet minder mag bedragen dan tien dagen te rekenen vanaf de datum van verzending van de uitnodiging tot inschrijving.
 
2. In dringende gevallen bedraagt de termijn die is vastgesteld in 
artikel 153, lid 2, eerste alinea, en artikel 153, lid 3, onder a), vier dagen.
 
Artikel 155  
Regels voor de indiening van inschrijvingen  
(artikel 111, leden 1 en 2, van het Financieel Reglement)  
1. De regels voor de indiening van de inschrijvingen en de verzoeken 
tot deelname worden bepaald door de aanbestedende dienst, die voor één uitsluitend communicatiemiddel kan kiezen.
 
De gekozen communicatiemiddelen dienen te waarborgen dat aan de 
volgende voorwaarden wordt voldaan:  
a) elke aanvraag bevat alle nodige gegevens voor de beoordeling ervan;  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 98  
b) de integriteit van de gegevens blijft behouden;  
c) de vertrouwelijkheid van de inschrijvingen en verzoeken tot deel ­
name blijft behouden en de aanbestedende dienst neemt pas na het verstrijken van de termijn voor de indiening kennis van deze in ­
schrijvingen en verzoeken tot deelname;
 
d) de bescherming van persoonsgegevens overeenkomstig Verordening 
(EG) nr. 45/2001 wordt gewaarborgd.  
2. Behalve voor opdrachten van een lager bedrag dan de in arti ­
kel 118, lid 1, bedoelde drempelwaarden van het Financieel Reglement, moeten de middelen voor de elektronische ontvangst van de inschrij ­
vingen en de verzoeken tot deelname door middel van technische op ­
lossingen en adequate procedures waarborg bieden dat:
 
a) de ondernemer met zekerheid worden kan geauthentificeerd;  
b) het tijdstip en de datum van ontvangst van de inschrijvingen en de 
verzoeken tot deelname exact kunnen worden vastgesteld;  
c) redelijkerwijs kan worden verzekerd dat niemand vóór de opgegeven 
uiterste data toegang kan hebben tot de op grond van onderhavige eisen verstrekte informatie;
 
d) alleen gemachtigde personen de data voor openbaarmaking van de 
ontvangen informatie kunnen vaststellen of wijzigen;  
e) tijdens de verschillende fasen van de aanbestedingsprocedure alleen 
de gemachtigde personen toegang hebben tot de verstrekte informatie en toegang kunnen geven tot deze informatie, voor zover nodig is voor de procedure;
 
f) redelijkerwijs kan worden gewaarborgd dat inbreuken op de onder a) 
tot en met e) vastgestelde regels of pogingen daartoe kunnen worden opgespoord.
 
3. Wanneer de aanbestedende dienst toestaat dat inschrijvingen en 
verzoeken tot deelname langs elektronische weg worden ingediend, 
worden de aldus ingediende documenten in elektronische vorm als ori ­
gineel beschouwd.  
4. Wanneer verzoeken tot deelname en inschrijvingen per brief wor ­
den ingediend, geschiedt de indiening naar keuze van de gegadigden of inschrijvers:
 
a) hetzij per post of per besteldienst, in welke gevallen het poststempel 
of de datum van het ontvangstbewijs als bewijs geldt;  
b) hetzij door indiening bij de diensten van de aanbestedende dienst 
door de inschrijver of gegadigde in persoon of door een gemachtig ­
de, in welk geval het ontvangstbewijs als bewijs geldt.  
5. Door een verzoek tot deelname of een inschrijving in te dienen, 
gaan gegadigden of inschrijvers ermee akkoord langs elektronische weg in kennis te worden gesteld van het resultaat van de procedure.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 99  
Artikel 155 bis  
Elektronische catalogi  
(Artikel 111, lid 7, van het Financieel Reglement)  
1. Wanneer het gebruik van elektronische communicatiemiddelen 
verplicht is, kan de aanbestedende dienst verlangen dat de inschrijvin ­
gen in de vorm van een elektronische catalogus worden ingediend of een elektronische catalogus bevatten.
 
2. Wanneer de indiening van inschrijvingen in de vorm van elektro ­
nische catalogi wordt aanvaard dan wel verplicht is gesteld, gaat de aanbestedende dienst te werk als volgt:
 
a) hij vermeldt dit in de aankondiging van de opdracht;  
b) hij verstrekt in de aanbestedingsstukken alle nodige informatie be ­
treffende het formaat, de gebruikte elektronische apparatuur en de nadere technische bepalingen voor de verbinding en specificaties voor de catalogus.
 
3. Wanneer een raamovereenkomst met meer dan één ondernemer is 
gesloten na indiening van de inschrijvingen in de vorm van elektro ­
nische catalogi, kan de aanbestedende dienst bepalen dat voor specifieke 
opdrachten opnieuw tot mededinging wordt opgeroepen op basis van bijgewerkte catalogi. In een dergelijk geval gebruikt de aanbestedende dienst een van de volgende methoden:
 
a) hij verzoekt de contractanten hun elektronische catalogi, na aanpas ­
sing aan de eisen van de specifieke opdracht, opnieuw in te dienen;  
b) hij deelt de contractanten mee dat hij voornemens is uit de reeds 
ingediende elektronische catalogi de nodige informatie te verzamelen 
om inschrijvingen aan te maken die aangepast zijn aan de voor ­
schriften van de betrokken specifieke opdracht, mits het gebruik van deze methode in de aanbestedingsdocumenten voor de raamover ­
eenkomst is aangekondigd.
 
4. Indien een aanbestedende dienst de methode als bedoeld in lid 3, 
onder b), gebruikt, deelt hij aan de inschrijvers de datum en het tijdstip mede, waarop hij voornemens is de nodige informatie te verzamelen voor inschrijvingen die aan de eisen van de betrokken specifieke op ­
dracht aangepast zijn en geeft hij contractanten de mogelijkheid om het zodanig verzamelen van informatie te weigeren.
 
De aanbestedende dienst voorziet in een toereikende termijn tussen de 
mededeling en het daadwerkelijk verzamelen van de informatie.  
Vóór de gunning van de specifieke opdracht, legt de aanbestedende 
dienst de verzamelde informatie over aan de betrokken contractant zodat deze kan betwisten of bevestigen dat de aldus samengestelde inschrij ­
ving geen materiële fouten bevat.
 
Artikel 156  
Inschrijvingsgaranties  
(Artikel 111, lid 3, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst kan een inschrijvingsgarantie, die voldoet 
aan artikel 163, van 1 tot 2 % van de totale waarde van de opdracht eisen.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 100  
2. De aanbestedende dienst spreekt de inschrijvingsgarantie aan wan ­
neer de inschrijving wordt ingetrokken vóór de ondertekening van de overeenkomst.
 
De aanbestedende dienst geeft de inschrijvingsgarantie vrij:  
a) voor afgewezen inschrijvers als bedoeld in artikel 159, lid 2,onder b), 
en afgewezen inschrijvingen als bedoeld in artikel 159, lid 2, on ­
der c), na kennisgeving van het resultaat van de procedure;  
b) voor inschrijvingen gerangschikt als bedoeld in artikel 159, lid 2, 
onder e), bij de ondertekening van de overeenkomst.  
Artikel 157  
Opening van de inschrijvingen en verzoeken tot deelname  
(Artikel 111, lid 4, van het Financieel Reglement)  
1. Bij openbare procedures mogen gemachtigde vertegenwoordigers 
van inschrijvers aanwezig zijn bij de opening.  
2. Voor opdrachten met een waarde gelijk aan of hoger dan de in 
artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaar ­
den stelt de bevoegde ordonnateur een commissie voor opening van de 
inschrijvingen aan. De ordonnateur kan op basis van een risicobeoor ­
deling een afwijking van deze verplichting toestaan bij een nieuwe oproep tot mededinging in het kader van een raamovereenkomst en voor de gevallen als bedoeld in artikel 134, lid 1, van deze verordening, met uitzondering van de punten d) en g) van dat artikel.
 
De openingscommissie is samengesteld uit ten minste twee personen 
van ten minste twee verschillende organisatorische eenheden van de betrokken instelling die ten opzichte van elkaar niet in een hiërarchische verhouding staan. Ter voorkoming van belangenconflicten zijn deze personen onderworpen aan de in artikel 57 van het Financieel Regle ­
ment bedoelde verplichtingen.
 
In de in artikel 72 van deze verordening bedoelde vertegenwoordigingen 
en plaatselijke entiteiten of in geïsoleerde entiteiten in een lidstaat, die 
niet over verschillende eenheden beschikken, geldt de verplichting van 
organisatorische eenheden zonder hiërarchische verhouding niet.  
3. Bij een op interinstitutionele grondslag ingeleide procedure voor 
het plaatsen van opdrachten wordt de openingscommissie door de be ­
voegde ordonnateur van de voor de procedure verantwoordelijke instel ­
ling aangesteld.  
4. De aanbestedende dienst controleert en waarborgt door middel van 
een passende methode de integriteit van de originele inschrijving met de financiële offerte en van het bewijs van de datum en het tijdstip van ontvangst zoals bepaald in artikel 155, leden 2 en 4.
 
5. Bij openbare procedures, wanneer de opdracht wordt gegund op 
grond van de laagste prijs of de laagste kosten overeenkomstig arti ­
kel 110, lid 4, van het Financieel Reglement, worden de in de inschrij ­
vingen die aan de eisen voldoen opgegeven prijzen hardop voorgelezen.  
6. Het proces-verbaal van de opening van de ontvangen inschrijvin ­
gen worden ondertekend door de persoon of personen belast met het openen of door leden van de openingscommissie. In het proces-verbaal wordt vermeld welke inschrijvingen aan de eisen van artikel 155 vol ­
doen en welke niet, en worden de redenen opgegeven voor de afwijzing  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 101  
van inschrijvingen, overeenkomstig artikel 111, lid 4, van het Financieel 
Reglement. Het proces-verbaal kan eveneens worden ondertekend in een elektronisch systeem mits de ondertekenaars naar behoren worden ge ­
ïdentificeerd.
 
Artikel 158  
Beoordeling van de inschrijvingen en verzoeken tot deelname  
(Artikel 111, lid 5, van het Financieel Reglement)  
1. De bevoegde ordonnateur stelt een beoordelingscommissie aan om 
advies uit te brengen over opdrachten met een waarde gelijk aan of hoger dan de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement be ­
doelde drempelwaarden. De ordonnateur kan op basis van een risico ­
beoordeling een afwijking van deze verplichting toestaan bij een her ­
nieuwde oproep tot mededinging in het kader van een raamovereen ­
komst en voor de gevallen als bedoeld in artikel 134, lid 1, onder c), e), f) i), f) iii) en h).
 
De bevoegde ordonnateur kan echter beslissen, dat de beoordelingscom ­
missie de inschrijvingen slechts op grond van de gunningscriteria eva ­
lueert en rangschikt en dat de evaluatie op grond van de uitsluitings- en selectiecriteria plaatsvindt op een andere manier, die de afwezigheid van belangenconflicten garandeert.
 
2. De beoordelingscommissie is samengesteld uit ten minste drie 
personen van ten minste twee verschillende organisatorische eenheden van de instellingen of de in artikel 208 van het Financieel Reglement bedoelde organen die ten opzichte van elkaar niet in een hiërarchische verhouding staan, en waarvan ten minste één niet onder de bevoegde ordonnateur ressorteert.
 
In de in artikel 72 bedoelde vertegenwoordigingen of plaatselijke enti ­
teiten of in geïsoleerde entiteiten in een lidstaat, die niet over verschil ­
lende eenheden beschikken, geldt de verplichting van organisatorische eenheden zonder hiërarchische verhouding niet.
 
De bevoegde ordonnateur kan besluiten dat deze commissie door ex ­
terne deskundigen wordt bijgestaan.  
De bevoegde ordonnateur vergewist zich ervan dat de bij de evaluatie 
betrokken personen de in artikel 57 van het Financieel Reglement be ­
doelde verplichtingen nakomen.  
3. Bij een op interinstitutionele grondslag ingeleide procedure voor 
het plaatsen van opdrachten wordt de beoordelingscommissie door de bevoegde ordonnateur van de voor de procedure verantwoordelijke in ­
stelling aangesteld. De samenstelling van de beoordelingscommissie geeft, voor zover mogelijk, uiting aan het interinstitutionele karakter van de aanbestedingsprocedure.
 
4. Verzoeken tot deelname en inschrijvingen die volgens artikel 134, 
lid 2, geschikt zijn en die niet onregelmatig of onaanvaardbaar zijn in de zin van artikel 135, leden 2 en 3, worden als ontvankelijk beschouwd.
 
Artikel 159  
Resultaten van de beoordeling en gunningsbesluit  
(Artikel 113, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. Het resultaat van de beoordeling wordt neergelegd in een beoor ­
delingsverslag met het voorstel tot gunning van de opdracht. Het be ­
oordelingsverslag wordt gedateerd en ondertekend zijn door de persoon of de personen die de beoordeling hebben verricht of door de leden van  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 102  
de beoordelingscommissie. Het verslag kan eveneens worden onder ­
tekend in een elektronisch systeem mits de ondertekenaars naar behoren worden geïdentificeerd.
 
Wanneer de beoordelingscommissie niet verantwoordelijk is voor de 
toetsing van de inschrijvingen aan de uitsluitings- en selectiecriteria, wordt het verslag ook ondertekend door de personen die daarvoor door de bevoegde ordonnateur zijn aangewezen.
 
2. Het beoordelingsverslag vermeldt:  
a) de naam en het adres van de aanbestedende dienst, het voorwerp en 
de waarde van de opdracht of raamovereenkomst;  
b) de namen van de afgewezen gegadigden of inschrijvers en de rede ­
nen voor de afwijzing, onder verwijzing naar de situaties als bedoeld in artikel 107 van het Financieel Reglement of naar de selectiecrite ­
ria;
 
c) de verwijzingen naar de afgewezen inschrijvingen en de reden voor 
de afwijzing, namelijk:  
i) de inschrijving voldoet niet aan de minimumeisen als bedoeld in 
artikel 110, lid 1, onder a), van het Financieel Reglement;  
ii) de inschrijving voldoet niet aan de minimumkwaliteitseisen vast ­
gesteld in artikel 149, lid 3, van deze verordening;  
iii) de inschrijving wordt abnormaal laag bevonden als bedoeld in 
artikel 151 van deze verordening;  
d) de namen van de geselecteerde gegadigden of inschrijvers en de 
redenen voor de selectie;  
e) de namen van de te rangschikken inschrijvers met de behaalde scores 
en een motivering;  
f) de namen van de voorgestelde gegadigden of inschrijvers met moti ­
vering van deze keuze;  
g) indien bekend, het gedeelte van de opdracht of de raamovereenkomst 
dat de begunstigde voornemens is aan derden in onderaanneming te geven.
 
3. De aanbestedende dienst neemt vervolgens een besluit waarin ten 
minste worden vermeld:  
a) de goedkeuring van het beoordelingsverslag met alle in lid 2 ge ­
noemde gegevens, aangevuld met het volgende:  
i) de naam van de gekozen inschrijver en de motivering van die 
keuze aan de hand van de vooraf bekendgemaakte selectie- en gunningscriteria, in voorkomend geval met inbegrip van de rede ­
nen waarom geen gevolg is gegeven aan de aanbeveling in het beoordelingsverslag;
 
ii) in geval van een onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande 
bekendmaking, een mededingingsprocedure met onderhandeling of een concurrentiegerichte dialoog, de omstandigheden als be ­
doeld in de artikelen 134, 135 en 266, die het gebruik ervan rechtvaardigen;
 
b) eventueel de redenen waarom de aanbestedende dienst heeft afgezien 
van gunning van een opdracht.  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 103  
4. De ordonnateur kan de inhoud van het beoordelingsverslag en het 
gunningsbesluit samenvoegen in één document en ondertekenen in de volgende gevallen:
 
a) voor procedures met een waarde lager dan de in artikel 118, lid 1, 
van het Financieel Reglement bedoelde drempelwaarden, indien 
slechts één inschrijving is ontvangen;  
b) bij een nieuwe oproep tot mededinging in het kader van een raam ­
overeenkomst wanneer geen beoordelingscommissie is aangesteld;  
c) in de gevallen als bedoeld in artikel 134, lid 1, onder c), e), f) i), f) 
iii) en h), wanneer geen beoordelingscommissie is aangesteld.  
5. Bij een op interinstitutionele grondslag ingeleide procedure voor 
het plaatsen van opdrachten wordt het in lid 3 bedoelde besluit genomen door de aanbestedende dienst die voor de aanbestedingsprocedure ver ­
antwoordelijk is.
 
Artikel 160  
Contacten tussen de aanbestedende dienst en de inschrijvers  
(artikel 112 van het Financieel Reglement)  
1. Contacten tussen de aanbestedende dienst en de gegadigden of 
inschrijvers gedurende de aanbestedingsprocedure zijn bij wijze van uitzondering in de in de leden 2 en 3 bedoelde omstandigheden toe ­
gestaan.
 
2. Vóór de uiterste datum voor de ontvangst van de verzoeken tot 
deelneming of de inschrijvingen kan de aanbestedende dienst aanvul ­
lende informatie verstrekken overeenkomstig artikel 153, lid 2:  
a) op verzoek van de gegadigden of de inschrijvers, uitsluitend met het 
oog op het verduidelijken van de aanbestedingsstukken;  
b) op eigen initiatief, indien hij een fout ontdekt, een gebrek aan nauw ­
keurigheid, een omissie of een ander soort materieel gebrek in de 
tekst van de aanbestedingsstukken.  
3. In alle gevallen waarin er contacten zijn geweest, en in de naar 
behoren gemotiveerde gevallen waarin geen contact heeft plaatsgevon ­
den als bedoeld in artikel 96 van het Financieel Reglement, wordt in het aanbestedingsdossier een aantekening gemaakt.
 
Artikel 161  
Kennisgeving aan gegadigden en inschrijvers  
(artikel 113, leden 2 en 3, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst stelt alle gegadigden of inschrijvers ge ­
lijktijdig en individueel met elektronische middelen in kennis van de 
genomen besluiten betreffende de uitkomst van de procedure, zo spoe ­
dig mogelijk na de volgende stadia:  
a) de openingsfase voor de in artikel 111, lid 4, van het Financieel 
Reglement bedoelde gevallen;  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 104  
b) nadat een besluit is genomen op grond van de uitsluitings- en selec ­
tiecriteria, in het geval van in twee afzonderlijke fasen georgani ­
seerde aanbestedingsprocedures;  
c) nadat het gunningsbesluit is genomen.  
De aanbestedende dienst vermeldt in elk geval de redenen voor de 
afwijzing van het verzoek tot deelname of de inschrijving, alsmede de rechtsmiddelen die de betrokkene ter beschikking staan.
 
Bij de kennisgeving aan de gekozen inschrijver vermeld de aanbeste ­
dende dienst dat de kennisgeving geen verbintenis van zijn kant in ­
houdt.  
2. De aanbestedende dienst deelt de in artikel 113, lid 3, van het 
Financieel Reglement bedoelde informatie zo spoedig mogelijk en in elk geval binnen 15 dagen na ontvangst van een schriftelijk verzoek mee. Wanneer de aanbestedende dienst een opdracht gunt voor eigen reke ­
ning, maakt hij gebruik van elektronische middelen. Ook de inschrijver 
kan zijn verzoek langs elektronische weg indienen.
 
3. Indien de aanbestedende instantie met elektronische middelen 
communiceert, wordt informatie geacht te zijn ontvangen door de ge ­
gadigden of inschrijvers wanneer de aanbestedende dienst kan aantonen de informatie te hebben gezonden naar het elektronische adres dat in de inschrijving of het verzoek tot deelname is vermeld.
 
In dat geval wordt informatie geacht te zijn ontvangen door de gega ­
digde of inschrijver op de datum van verzending door de aanbestedende dienst.
 
A f d e l i n g 4  
U i t v o e r i n g v a n d e o v e r e e n k o m s t , z e k e r h e d e n e n 
c o r r i g e r e n d e m a a t r e g e l e n  
Artikel 163  
Garanties  
(artikel 115 van het Financieel Reglement)  
1. Indien de aanbestedende dienst beslist een garantie te vragen, 
maakt hij dit in de aanbestedingsstukken bekend.  
2. Wanneer van contractanten een garantie wordt verlangd, moet 
deze betrekking hebben op een bedrag en een periode die toereikend zijn om uitwinning mogelijk te maken.
 
3. De zekerheid wordt verstrekt door een bank of een erkende finan ­
ciële instelling die door de aanbestedende dienst wordt aanvaard. Zij kan, mits de aanbestedende dienst dit aanvaardt, worden vervangen door een persoonlijke en hoofdelijke borgstelling van een derde.
 
Deze garantie wordt uitgedrukt in euro.  
Zij heeft tot doel de bank, financiële instelling of derde op eerste vor ­
dering onherroepelijk hoofdelijk aansprakelijk of garant te stellen voor de verplichtingen van de contractant.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 105  
Artikel 164  
Zekerheid voor voorfinancieringen  
(artikel 115 van het Financieel Reglement)  
1. Zodra de aanbestedende dienst heeft vastgesteld dat een voorfinan ­
ciering nodig is, beoordeelt hij de aan de voorfinancieringsbetalingen verbonden risico's voordat de procedure voor het plaatsen van de op ­
dracht wordt ingeleid, daarbij in het bijzonder de volgende criteria in acht nemende:
 
a) de geraamde waarde van de opdracht;  
b) het voorwerp;  
c) de duur en het tijdschema;  
d) de marktstructuur.  
2. Voor opdrachten van geringe waarde als bedoeld in artikel 137, 
lid 1, wordt geen zekerheid verlangd.  
De zekerheid wordt vrijgegeven wanneer de voorfinanciering wordt 
afgetrokken van de tussentijdse betalingen of saldobetalingen aan de contractant onder de in de overeenkomst bepaalde voorwaarden.
 
Artikel 165  
Uitvoeringsgarantie  
(artikel 115 van het Financieel Reglement)  
1. Per geval en na een risicobeoordeling kan de aanbestedende dienst 
een uitvoeringsgarantie verlangen om te waarborgen dat de contractant zijn essentiële contractuele verplichtingen nakomt.
 
2. De uitvoeringsgarantie bedraagt maximaal 10 % van de totale 
waarde van de opdracht.  
3. Zij wordt volledig vrijgegeven na de definitieve oplevering van de 
werken, leveringen of complexe diensten, binnen een in de overeen ­
komst overeenkomstig artikel 92, lid 1, van het Financieel Reglement te bepalen termijn. Zij kan geheel of gedeeltelijk worden vrijgegeven na de voorlopige oplevering van de werken, leveringen of complexe dien ­
sten.
 
Artikel 165 bis  
Honoreringszekerheid  
(artikel 115 van het Financieel Reglement)  
1. Per geval en na een risicobeoordeling kan de aanbestedende dienst 
een honoreringszekerheid verlangen om te waarborgen dat de contrac ­
tant gedurende de termijn van contractuele aansprakelijkheid tekortko ­
mingen verhelpt.  
De honoreringszekerheid mag niet worden gebruikt in een overeenkomst 
waarbij een uitvoeringsgarantie is gevraagd en niet is vrijgegeven.  
2. Een honoreringszekerheid van ten hoogste 10 % van de totale 
waarde van de opdracht kan worden gevormd door inhoudingen op eventuele tussentijdse betalingen of door een inhouding op de eindbeta ­
ling. ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 106  
Het bedrag wordt bepaald door de aanbestedende dienst en is evenredig 
aan de geïdentificeerde risico's wat betreft de uitvoering van de op ­
dracht, rekening houdende met het voorwerp van de opdracht en met de in de sector gebruikelijke commerciële voorwaarden.
 
3. Onder voorbehoud van goedkeuring door de aanbestedende dienst, 
kan de contractant verzoeken, de honoreringszekerheid te vervangen door een garantie als bedoeld in artikel 163.
 
4. De aanbestedende dienst geeft de honoreringszekerheid vrij nadat 
de termijn van contractuele aansprakelijkheid is verstreken, binnen een 
in de overeenkomst overeenkomstig artikel 92, lid 1, van het Financieel Reglement te bepalen termijn.
 
Artikel 166  
Schorsing in geval van wezenlijke fouten of onregelmatigheden  
(Artikel 116, lid 3, van het Financieel Reglement)  
Indien na de schorsing van de uitvoering van een overeenkomst over ­
eenkomstig artikel 116, lid 3, van het Financieel Reglement, de ver ­
moede wezenlijke fouten, onregelmatigheden of fraude niet worden 
bevestigd, wordt de uitvoering van de opdracht zo spoedig mogelijk hervat.
 
HOOFDSTUK 2  
Bepalingen betreffende de door de instellingen van de Unie voor eigen 
rekening geplaatste opdrachten  
Artikel 166 bis  
Aankoopcentrales  
(artikel 117 van het Financieel Reglement)  
1. Een aankoopcentrale kan optreden als een van de volgende:  
a) als groothandelaar door leveringen en diensten aan te kopen, op te 
slaan en door te verkopen aan andere aanbestedende diensten;  
b) als tussenpersoon door raamovereenkomsten te gunnen of dyna ­
mische aankoopsystemen te beheren die door andere aanbestedende diensten kunnen worden gebruikt, zoals aangekondigd in het eerste bericht.
 
2. De aankoopcentrale maakt voor alle aanbestedingsprocedures ge ­
bruik van elektronische communicatiemiddelen.  
Artikel 167  
Vaststelling van het adequate niveau voor de berekening van de 
drempelwaarden  
(artikel 117 van het Financieel Reglement)  
Bij elke instelling moet elke gedelegeerd of gesubdelegeerd ordonnateur 
nagaan of de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement be ­
doelde drempelwaarden worden bereikt.  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 107  
Artikel 168  
Partij  
(Artikel 118, lid 4, van het Financieel Reglement)  
1. Waar zulks passend, technisch uitvoerbaar en kosteneffectief is, 
worden opdrachten gegund in de vorm van afzonderlijke percelen bin ­
nen dezelfde procedure.  
2. Wanneer het voorwerp van de opdracht wordt gesplitst in verschil ­
lende percelen die alle voorwerp van een afzonderlijke opdracht zijn, wordt bij de berekening van de toepasselijke drempelwaarde rekening gehouden met de totale waarde van alle percelen.
 
Wanneer de totale waarde van alle percelen gelijk is aan of hoger dan 
de in artikel 118, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde drempel ­
waarden, zijn artikel 103, lid 1, artikel 104 en artikel 104 bis van het Financieel Reglement van toepassing op elk perceel.
 
3. Wanneer een opdracht in afzonderlijke partijen of percelen wordt 
gegund, worden de inschrijvingen voor ieder perceel afzonderlijk beoor ­
deeld. Indien verschillende percelen aan dezelfde inschrijver worden gegund, mag voor die percelen één gezamenlijke overeenkomst worden ondertekend.
 
Artikel 169  
Wijze waarop de waarde van opdrachten wordt geraamd  
(Artikel 118, lid 4, van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst raamt de waarde van een opdracht op 
basis van het totale te betalen bedrag, inclusief elke vorm van optie en eventuele verlenging.
 
Deze raming vindt uiterlijk plaats op het tijdstip waarop de aanbeste ­
dende dienst de aanbestedingsprocedure inleidt.  
2. Bij raamovereenkomsten en dynamische aankoopsystemen wordt 
rekening gehouden met de maximale waarde van alle voor de totale duur van de raamovereenkomst of van het dynamische aankoopsysteem voorgenomen opdrachten.
 
Bij innovatiepartnerschappen moet worden uitgegaan van de geraamde 
maximale waarde van de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten die 
zullen plaatsvinden in alle stadia van het voorgenomen partnerschap 
alsmede van de werken, leveringen of diensten die aan het einde van het voorgenomen partnerschap zullen worden aangekocht.
 
Wanneer de aanbestedende dienst voorziet in betalingen aan gegadigden 
of inschrijvers, neemt hij deze in aanmerking bij de berekening van de geraamde waarde van de opdracht.
 
3. Bij dienstenopdrachten wordt rekening gehouden met het volgen ­
de: 
a) voor verzekeringen, de te betalen premie en andere vormen van 
vergoeding;  
b) voor bankdiensten of financiële diensten, de honoraria, provisies, 
rente en andere vormen van vergoeding;  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 108  
c) voor opdrachten betreffende een ontwerp, de te betalen honoraria, 
provisies en andere wijzen van bezoldiging.  
4. In geval van dienstenopdrachten waarvoor geen totale prijs is vast ­
gesteld of leveringsopdrachten met als voorwerp leasing, huur of huur ­
koop van goederen geldt als grondslag voor de berekening van het geraamde bedrag:
 
a) bij opdrachten met een vastgestelde looptijd:  
i) die gelijk is aan of korter dan achtenveertig maanden voor dien ­
sten of twaalf maanden voor leveringen, de totale waarde voor de gehele looptijd;
 
ii) die langer is dan twaalf maanden voor leveringen, de totale 
waarde inclusief het geraamde bedrag van de restwaarde;  
b) bij opdrachten zonder vastgestelde looptijd of, voor diensten, met 
een looptijd van meer dan achtenveertig maanden, het maandbedrag vermenigvuldigd met achtenveertig.
 
5. In geval van opdrachten voor diensten of leveringen die met een 
zekere regelmaat worden gegund of gedurende een bepaalde periode zullen worden herhaald, geldt als berekeningsgrondslag:
 
a) de totale reële waarde van soortgelijke opeenvolgende opdrachten 
die zijn gegund gedurende de voorafgaande twaalf maanden of het 
voorafgaande boekjaar, indien mogelijk gecorrigeerd voor eventuele wijzigingen in hoeveelheid of waarde gedurende de twaalf maanden volgende op de eerste opdracht;
 
b) de geraamde totale waarde van soortgelijke opeenvolgende opdrach ­
ten die worden gegund in de loop van het begrotingsjaar.  
6. Bij opdrachten voor werken wordt naast het bedrag van de werken 
rekening gehouden met de totale geraamde waarde van de leveringen en diensten die voor de uitvoering van de werken nodig zijn en door de aanbestedende dienst ter beschikking van de contractant zijn gesteld.
 
7. In het geval van concessieovereenkomsten is de waarde de ge ­
raamde totale omzet van de concessiehouder gegenereerd gedurende de looptijd van de overeenkomst.
 
De waarde wordt berekend volgens een objectieve methode die wordt 
gespecificeerd in de aanbestedingsstukken, met inachtneming van met name:
 
a) de inkomsten uit de betaling van andere honoraria en boeten door de 
gebruikers van de werken of diensten dan die welke worden geïnd namens de aanbestedende dienst;
 
b) de waarde van subsidies of andere financiële voordelen van derden 
voor de uitvoering van de concessie;  
c) de inkomsten uit verkopen van activa die deel van de concessie 
uitmaken;  
d) de waarde van alle leveringen en diensten die aan de concessiehou ­
der ter beschikking worden gesteld door de aanbestedende dienst, op voorwaarde dat zij noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de werken of diensten;  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 109  
e) de betalingen aan gegadigden of inschrijvers.  
Artikel 171  
Wachttermijn voor de ondertekening van de overeenkomst  
(artikel 118, leden 2 en 3, van het Financieel Reglement)  
1. De wachttermijn begint te lopen vanaf een van de volgende data:  
a) de dag volgende op de datum van de gelijktijdige kennisgeving met 
elektronische middelen aan de uitgekozen en de afgewezen inschrij ­
vers;  
b) indien de overeenkomst of raamovereenkomst is gegund overeen ­
komstig artikel 134, lid 1, onder b), de dag na de publicatie van de in artikel 123, lid 5, bedoelde aankondiging van de opdracht in het Publicatieblad van de Europese Unie .
 
Indien nodig, kan de aanbestedende dienst de ondertekening van de 
overeenkomst voor aanvullend onderzoek opschorten wanneer zulks ge ­
rechtvaardigd is op grond van verzoeken of opmerkingen die afgewezen of benadeelde gegadigden of inschrijvers hebben geformuleerd, of op grond van andere relevante informatie die is ontvangen tijdens de in artikel 118, lid 3, van het Financieel Reglement vastgestelde termijn. In geval van opschorting worden alle gegadigden of inschrijvers binnen drie werkdagen na het besluit tot opschorting in kennis gesteld.
 
Wanneer de overeenkomst of raamovereenkomst niet met de beoogde 
succesvolle inschrijver kan worden ondertekend, kan de aanbestedende dienst deze gunnen aan de op één na best gerangschikte inschrijver.
 
2. De in lid 1 vastgestelde termijn is niet van toepassing in de 
volgende gevallen:  
a) alle procedures waarbij slechts één inschrijving is ingediend;  
b) specifieke overeenkomsten op basis van een raamovereenkomst;  
c) dynamische aankoopsystemen;  
d) onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande publicatie als be ­
doeld in artikel 134, met uitzondering van de in artikel 134, lid 1, onder b), bedoelde procedure.
 
Artikel 172  
Bewijs van toegang tot aanbestedingen  
(artikel 119 van het Financieel Reglement)  
De aanbestedingsstukken bepalen dat de gegadigden of inschrijvers 
moeten aangeven in welke staat zij gevestigd zijn en de bewijsstukken dienen over te leggen die volgens de wetgeving van dat land gewoonlijk worden aanvaard.
 ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 110  
TITEL VI  
SUBSIDIES  
HOOFDSTUK 1  
Toepassingsgebied en vorm van subsidies  
Artikel 173  
Bijdragen aan organisaties  
(artikel 121 van het Financieel Reglement)  
De in artikel 121, lid 2, onder d), van het Financieel Reglement be ­
doelde bijdragen zijn de sommen die aan de organisaties waarvan de Unie lid is, worden overgemaakt overeenkomstig de begrotingsbesluiten en de betalingsvoorwaarden die door de betrokken organisatie zijn vast ­
gesteld.
 
Artikel 174  
Subsidieovereenkomst en besluit tot toekenning van subsidie  
(artikel 121, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. Voor subsidies wordt een besluit genomen dan wel een schrifte ­
lijke overeenkomst gesloten.  
2. Ter bepaling van welk instrument moet worden gebruikt, wordt 
met de volgende punten rekening gehouden:  
a) de locatie van de begunstigde, binnen of buiten de Unie;  
b) de complexiteit en de standaardisering van de inhoud van de gefi ­
nancierde acties of werkprogramma’s.  
Artikel 175  
Uitgaven voor de leden van de instellingen  
(artikel 121 van het Financieel Reglement)  
De in artikel 121, lid 2, onder a), van het Financieel Reglement be ­
doelde uitgaven voor de leden van de instellingen omvatten de bijdragen voor verenigingen van huidige en vroegere leden van het Europees Parlement. Deze bijdragen worden ten uitvoer gelegd overeenkomstig de interne administratieve regels van het Europees Parlement.
 
Artikel 176  
Voor subsidiëring in aanmerking komende acties  
(artikel 121 van het Financieel Reglement)  
Voor subsidiëring in de zin van artikel 121 van het Financieel Regle ­
ment in aanmerking komende acties moeten duidelijk worden omschre ­
ven. 
Geen enkele actie mag worden opgesplitst in deelacties met de bedoe ­
ling haar aan de financieringsregels van deze verordening te onttrekken.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 111  
Artikel 177  
Organen die een doelstelling van algemeen Uniebelang nastreven  
(artikel 121 van het Financieel Reglement)  
Een orgaan dat een doelstelling van algemeen Uniebelang nastreeft, is:  
a) hetzij een orgaan dat zich bezighoudt met onderwijs, opleiding, 
voorlichting, innovatie of onderzoek en studie over Europese be ­
leidsmaatregelen, activiteiten ter bevordering van het burgerschap of de mensenrechten, of een Europese normalisatie-instelling;
 
b) een entiteit die organisaties zonder winstoogmerk vertegenwoordigt 
die in de lidstaten of in kandidaat-lidstaten werkzaam zijn en met de Verdragsdoelstellingen overeenstemmende beginselen en beleids ­
maatregelen bevorderen.
 
Artikel 178  
Partnerschappen  
(artikel 121 van het Financieel Reglement)  
1. De specifieke subsidies voor acties en exploitatiesubsidies kunnen 
onder een kaderpartnerschap vallen.  
2. Een kaderpartnerschap kan worden ingesteld als een samenwer ­
kingsrelatie op lange termijn tussen de begunstigden van subsidies en de 
Commissie. Dit kan geschieden in de vorm van een partnerschapskader ­
overeenkomst of een partnerschapskaderbesluit.  
De partnerschapskaderovereenkomst of partnerschapskaderbesluit be ­
schrijft de gemeenschappelijke doelstellingen, de aard van de incidentele of in het kader van een goedgekeurd jaarlijks werkprogramma voor ­
genomen acties, de procedure voor de toekenning van specifieke subsi ­
dies, met inachtneming van de procedurele beginselen en regels van 
deze titel, alsmede de algemene rechten en verplichtingen van elke partij 
op grond van de specifieke overeenkomsten of besluiten.
 
De duur van het partnerschap mag niet langer zijn dan vier jaar, behalve 
in uitzonderingsgevallen die naar behoren zijn gerechtvaardigd door met name het onderwerp van het kaderpartnerschap.
 
De ordonnateurs mogen partnerschapskaderovereenkomsten of partner ­
schapskaderbesluiten niet misbruiken om de beginselen van doorzichtig ­
heid en gelijke behandeling van aanvragers te schenden.  
3. De partnerschapskaderovereenkomsten en partnerschapskader ­
besluiten worden gelijkgesteld met subsidies wat betreft programmering, bekendmaking en toekenning.
 
4. De specifieke subsidies op grond van de partnerschapskaderover ­
eenkomsten of partnerschapskaderbesluiten worden toegekend volgens de procedures waarin deze overeenkomsten of besluiten voorzien, en met inachtneming van de beginselen van deze titel.
 
Zij zijn onderworpen aan de in artikel 191 vastgestelde procedures 
inzake de bekendmaking achteraf.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 112  
Artikel 179  
Elektronisch uitwisselingssysteem  
(artikel 121, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. Alle contacten met begunstigden, met inbegrip van het sluiten van 
subsidieovereenkomsten, de bekendmaking van subsidiebesluiten en het aanbrengen van wijzigingen daarin, kunnen verlopen over elektronische systemen die door de Commissie zijn opgezet.
 
2. Deze systemen moeten aan de volgende eisen voldoen:  
a) uitsluitend gemachtigde personen hebben toegang tot het systeem en 
tot de documenten die ermee worden verzonden;  
b) uitsluitend gemachtigde personen kunnen documenten elektronisch 
ondertekenen of verzenden;  
c) de gemachtigde personen moeten via gevestigde middelen door het 
systeem worden geïdentificeerd;  
d) het tijdstip en de datum van de elektronische transactie moeten exact 
worden aangeduid;  
e) de integriteit van de documenten wordt gewaarborgd;  
f) de beschikbaarheid van de documenten wordt gewaarborgd;  
g) in voorkomend geval wordt de vertrouwelijkheid van de documenten 
gewaarborgd;  
h) de bescherming van persoonsgegevens overeenkomstig Verordening 
(EG) nr. 45/2001 wordt gewaarborgd.  
3. Voor gegevens die door middel van dergelijk systeem worden 
verstuurd of ontvangen, geldt het wettelijk vermoeden dat de gegevens correct zijn en dat de datum en het tijdstip van verzending of ontvangst van de gegevens zoals aangeduid door het systeem betrouwbaar zijn.
 
Een document dat door middel van dergelijk systeem worden verstuurd 
of betekend, wordt beschouwd als origineel en gelijkwaardig aan een papieren document, is toelaatbaar als bewijsmiddel in gerechtelijke pro ­
cedures en geniet het wettelijk vermoeden van authenticiteit en integri ­
teit op voorwaarde dat het document geen dynamische kenmerken heeft 
die automatische wijziging van het document tot gevolg kunnen hebben.
 
Een elektronische handtekening als bedoeld in lid 2, onder b), heeft 
dezelfde rechtsgeldigheid als een handgeschreven handtekening.  
Artikel 180  
Inhoud van de subsidieovereenkomsten en -besluiten  
(artikel 122 van het Financieel Reglement)  
1. In de subsdieovereenkomst worden met name vastgesteld:  
a) het onderwerp;  
b) de begunstigde;  
c) de duur, namelijk:  
i) de begindatum van de overeenkomst;  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 113  
ii) de aanvangsdatum en de duur van de gesubsidieerde actie of 
activiteit;  
d) de maximale financiering door de Unie, uitgedrukt in euro, en de 
vorm van de subsidie, in voorkomend geval aangevuld met:  
i) de geraamde totale subsidiabele kosten van de actie of het werk ­
programma, en het percentage van de subsidiabele kosten dat gefinancierd wordt;
 
ii) de eenheidskosten, het vaste bedrag of de forfaitaire financiering 
bedoeld in artikel 123, onder b), c) en d), van het Financieel Reglement, waar deze vastgesteld zijn;
 
iii) een combinatie van de onder i) en ii) van dit punt genoemde 
elementen;  
e) de beschrijving van de actie of, voor een exploitatiesubsidie, het 
door de ordonnateur goedgekeurde werkprogramma voor het begro ­
tingsjaar, vergezeld van een beschrijving van de verwachte resultaten van de actie of het werkprogramma;
 
f) de algemene voorwaarden die gelden voor alle overeenkomsten van 
deze soort, zoals de aanvaarding door de begunstigde van verificaties 
en controles van de Commissie, OLAF en de Rekenkamer;  
g) de geraamde totale begroting van de actie of het werkprogramma;  
h) wanneer voor de actie opdrachten moeten worden geplaatst, de in 
artikel 209 bedoelde beginselen of de regels voor het plaatsen van opdrachten die de begunstigde moet naleven;
 
i) de verantwoordelijkheden van de begunstigde, in het bijzonder:  
i) in terms of sound financial management and submission of ac ­
tivity and financial reports; indien passend, worden tussentijdse doelstellingen vastgesteld, op grond waarvan die verslagen dienen te worden opgesteld;
 
ii) bij een overeenkomst tussen de Commissie en meerdere begun ­
stigden, de specifieke verplichtingen van de coördinator indien er een is en die van de andere begunstigden ten aanzien van de 
coördinator, alsook de financiële aansprakelijkheid van de begun ­
stigden voor aan de Commissie verschuldigde bedragen;
 
j) de wijze van en termijnen voor goedkeuring van deze verslagen en 
betaling door de Commissie;  
k) in voorkomend geval, de bijzonderheden van de subsidiabele kosten 
van de actie of het goedgekeurde werkprogramma of van de in artikel 123 van het Financieel Reglement bedoelde eenheidskosten, vaste bedragen of forfaitaire financieringen;
 
l) bepalingen om zichtbaarheid te geven aan het optreden van de Unie, 
behalve in gerechtvaardigde gevallen waar publiciteit niet mogelijk of passend is.
 
De onder f) van de eerste alinea bedoelde algemene voorwaarden ver ­
melden minstens:  
i) dat op de overeenkomst het recht van de Unie van toepassing is, 
alsmede in voorkomend geval het nationale recht dat partijen zijn 
overeengekomen. Hiervan kan worden afgeweken in overeenkom ­
sten met internationale organisaties;  
ii) de in geval van geschillen bevoegde rechter of scheidsrechter.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 114  
2. De subsidieovereenkomst kan overeenkomstig artikel 135 van het 
Financieel Reglement regels en termijnen inzake opschorting en beëin ­
diging bevatten.  
3. In de in artikel 178 bedoelde gevallen bevatten het partnerschaps ­
kaderbesluit of de partnerschapskaderovereenkomst de in lid 1, eerste alinea, onder a), b), c) i), f), h) tot en met j), en l), van dit artikel bedoelde gegevens.
 
Het specifieke subsidiebesluit of de specifieke subsidieovereenkomst 
bevat de in de eerste alinea van lid 1, onder a) tot en met e), g) en k), en zo nodig i), bedoelde gegevens.
 
4. Subsidieovereenkomsten kunnen uitsluitend schriftelijk worden ge ­
wijzigd. Deze wijzigingen, met inbegrip van het toevoegen of verwij ­
deren van een begunstigde, mogen niet als doel of tot gevolg hebben het besluit tot toekenning van de subsidie ter discussie te stellen, en zij mogen evenmin inbreuk maken op de gelijke behandeling van de aan ­
vragers.
 
5. De leden 1, 2, 3 en 4 zijn van overeenkomstige toepassing op 
subsidiebesluiten.  
Sommige in lid 1 bedoelde gegevens kunnen worden verstrekt in de 
oproep tot het indienen van voorstellen of elk daarmee verband houdend document in plaats van in het subsidiebesluit.
 
Artikel 181  
Vormen van subsidie  
(artikel 123 van het Financieel Reglement)  
1. De subsidies in de in artikel 123, lid 1, onder a), van het Finan ­
cieel Reglement bedoelde vorm worden berekend op basis van de door de begunstigde werkelijk gemaakte subsidiabele kosten, waarvoor sa ­
men met het voorstel een voorlopige raming wordt ingediend die in het 
subsidiebesluit of de subsidieovereenkomst wordt opgenomen.
 
2. Eenheidskosten als bedoeld in artikel 123, lid 1, onder b), van het 
Financieel Reglement, worden gebruikt om van tevoren duidelijk om ­
schreven specifieke categorieën subsidiabele kosten geheel of gedeel ­
telijk te dekken op basis van een vast bedrag per eenheid.  
3. Vaste bedragen als bedoeld in artikel 123, lid 1, onder c), van het 
Financieel Reglement, worden gebruikt om van tevoren duidelijk om ­
schreven specifieke categorieën subsidiabele kosten geheel of gedeel ­
telijk te dekken.  
4. De forfaitaire financieringen als bedoeld in artikel 123, lid 1, on ­
der d), van het Financieel Reglement, worden gebruikt om sommige van tevoren duidelijk omschreven specifieke categorieën subsidiabele kosten te dekken, door toepassing van een bepaald percentage.
 
Artikel 182  
Vaste bedragen, eenheidskosten en forfaitaire financieringen  
(artikel 124 van het Financieel Reglement)  
1. De toestemming om vaste bedragen, eenheidskosten of forfaitaire 
financiering als bedoeld in artikel 124, lid 1, van het Financieel Regle ­
ment te gebruiken, geldt voor de volledige duur van het programma. Zij kan worden herzien als essentiële wijzigingen vereist zijn. De gegevens en bedragen worden regelmatig geverifieerd en de vaste bedragen, een ­
heidskosten en forfaitaire financiering worden indien nodig aangepast.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 115  
Bij overeenkomsten van de Commissie met verschillende begunstigden 
moet het in artikel 124, lid 1, tweede alinea, van het Financieel Regle ­
ment bedoelde maximale bedrag per begunstigde worden toegepast.  
2. Het subsidiebesluit of de subsidieovereenkomst bevat alle nodige 
bepalingen om na te gaan of aan de voorwaarden voor de toekenning van de subsidie op basis van vaste bedragen, eenheidskosten of forfai ­
taire financiering is voldaan.
 
3. Betaling van de subsidie op basis van vaste bedragen, eenheids ­
kosten of forfaitaire financiering laat het recht om de boeken van begun ­
stigden in te kijken voor de toepassing van de eerste alinea van lid 1 en van artikel 137, lid 2, van het Financieel Reglement onverlet.  
▼
M1 
4. Wanneer bij controle achteraf blijkt dat de gebeurtenis op grond 
waarvan een subsidie wordt toegekend, niet heeft plaatsgevonden en er een onverschuldigde betaling aan de begunstigde van subsidie op basis van een vast bedrag, eenheidskosten of forfaitaire financiering is ge ­
daan, is de Commissie gerechtigd om tot het volledige subsidiebedrag 
terug te vorderen.  
▼
B 
HOOFDSTUK 2  
Beginselen  
Artikel 183  
Beginsel inzake medefinanciering  
(artikel 125, lid 3, van het Financieel Reglement)  
1. Het beginsel inzake medefinanciering vereist dat de middelen die 
voor de uitvoering van de actie of het werkprogramma nodig zijn, niet uitsluitend van de bijdrage van de Unie afkomstig zijn.
 
Medefinanciering kan bestaan uit eigen middelen van de begunstigde, 
door de actie of het werkprogramma voortgebrachte inkomsten, of bij ­
dragen in geld of in natura van derden.  
2. Bijdragen in natura zijn middelen, niet in geld, die door derden 
kosteloos ter beschikking van de begunstigde worden gesteld.  
Artikel 184  
Beginsel dat de subsidie geen winst mag opleveren  
(artikel 125, lid 5, van het Financieel Reglement)  
Bijdragen in geld van derden die door de begunstigde kunnen worden 
gebruikt ter dekking van kosten die niet subsidiabel zijn in het kader van de subsidie van de Unie of die niet aan de derde verschuldigd zijn wanneer zij aan het einde van de actie of het werkprogramma niet opgebruikt zijn, worden niet beschouwd als financiële bijdragen van donors die specifiek zijn bestemd voor de financiering van de subsi ­
diabele kosten in de zin van artikel 125, lid 5, van het Financieel Reglement.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 116  
Artikel 185  
Subsidies van kleine bedragen  
(artikel 125, lid 4, van het Financieel Reglement)  
Als subsidies van een klein bedrag worden subsidies beschouwd die 
lager zijn dan of gelijk aan 60 000 EUR.  
Artikel 186  
Technische bijstand  
(artikelen 101 en 125 van het Financieel Reglement)  
Onder technische bijstand wordt verstaan, ondersteunende en capaci ­
teitsopbouwende werkzaamheden die nodig zijn met het oog op de uitvoering van een programma of actie, en in het bijzonder werkzaam ­
heden op het gebied van voorbereiding, beheer, toezicht, evaluatie, audit en controle.
 
Artikel 187  
Subsidiabele kosten  
(artikel 126, lid 3, onder c), van het Financieel Reglement)  
Btw wordt als niet invorderbaar krachtens de toepasselijke nationale 
btw-wetgeving beschouwd als zij volgens die wetgeving toerekenbaar is aan:
 
a) vrijgestelde activiteiten zonder recht op aftrek;  
b) activiteiten die buiten het toepassingsgebied van de btw vallen;  
c) activiteiten als bedoeld onder a) en b) waarvoor de btw niet aftrek ­
baar is, maar wordt terugbetaald via specifieke regelingen of com ­
pensatiefondsen die niet onder Richtlijn 2006/112/EG vallen, ook als de regeling of het fonds bij de nationale btw-wetgeving is ingesteld.
 
Btw betreffende de in artikel 13, lid 2, van Richtlijn 2006/112/EG 
opgesomde werkzaamheden wordt geacht door een begunstigde, andere dan een niet-belastingplichtige in de zin van artikel 13, lid 1, eerste alinea, van die richtlijn, te zijn betaald, ongeacht of de werkzaamheden door de betrokken lidstaat worden beschouwd als zijnde verricht door publiekrechtelijke lichamen die als overheid optreden.
 
Artikel 188  
Programmering  
(artikel 128 van het Financieel Reglement)  
1. Elke bevoegde ordonnateur stelt een jaarlijks of meerjarig werk ­
programma voor subsidies op. Dit werkprogramma wordt door de in ­
stelling aangenomen en zo spoedig mogelijk op de internetsite van de betrokken instelling over subsidies bekendgemaakt, doch uiterlijk op 31 maart van het jaar van tenuitvoerlegging.
 
Het werkprogramma vermeldt de bestreken periode, in voorkomend 
geval de basishandeling, de doelstellingen, de vooropgestelde resultaten, het indicatieve tijdschema van de oproep tot het indienen van voor ­
stellen, het indicatieve bedrag en het maximumpercentage van de me ­
definanciering.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 117  
Het werkprogramma bevat bovendien de in artikel 94 vermelde gege ­
vens voor het besluit waarbij dat werkprogramma wordt vastgesteld dat als financieringsbesluit voor de subsidies van het betrokken jaar wordt aangemerkt.
 
2. Elke belangrijke wijziging van het werkprogramma wordt op de in 
lid 1 aangegeven wijze vastgesteld en bekendgemaakt.  
Artikel 189  
Inhoud van de oproepen tot het indienen van voorstellen  
(artikel 128 van het Financieel Reglement)  
1. In een oproep tot het indienen van voorstellen worden aange ­
geven:  
a) de doelstellingen;  
b) de in de artikelen 131 en 132 van het Financieel Reglement bedoelde 
subsidiabiliteits-, uitsluitings-, selectie- en toekenningscriteria als ­
mede de bijbehorende bewijsstukken;  
c) de wijze van financiering door de Unie;  
d) de wijze van en de uiterste termijn voor de indiening van voorstel ­
len, de geplande datum van kennisgeving van de uitkomst van de beoordeling van voorstellen aan alle aanvragers, en de indicatieve datum van ondertekening van subsidieovereenkomsten of kennisge ­
ving van subsidiebesluiten.
 
2. De oproepen tot het indienen van voorstellen worden bekendge ­
maakt op de internetsite van de instellingen van de Unie en eventueel 
op een andere gepaste wijze, zoals in het  Publicatieblad van de Euro ­
pese Unie , om er bij potentiële begunstigden zo ruim mogelijke bekend ­
heid aan te geven. Bekendmaking kan plaatsvinden vanaf de vaststelling van het financieringsbesluit in de zin van artikel 84 van het Financieel Reglement, eventueel al in het jaar voorgaande aan de tenuitvoerlegging van de begroting. Wijzigingen van de inhoud van oproepen tot het indienen van voorstellen worden op dezelfde wijze als de oproepen bekendgemaakt.
 
Artikel 190  
Uitzonderingen op de oproepen tot het indienen van voorstellen  
(artikel 128 van het Financieel Reglement)  
1. Subsidies kunnen alleen in de volgende gevallen zonder oproep tot 
het indienen van voorstellen worden toegekend:  
a) in het kader van de humanitaire hulpacties, burgerbeschermingsope ­
raties of steun voor crisisbeheersing in de zin van lid 2;  
b) in andere uitzonderlijke en naar behoren gemotiveerde noodgevallen;  
c) aan organisaties die zich rechtens of feitelijk in een monopoliepositie 
bevinden, naar behoren gemotiveerd in het desbetreffende toeken ­
ningsbesluit;  
d) aan organisaties waarvan in een basisbesluit in de zin van artikel 54 
van het Financieel Reglement is vastgesteld dat zij begunstigden van een subsidie zijn of aan organisaties die door de lidstaten op hun verantwoordelijkheid worden aangewezen, waar de betrokken lidsta ­
ten in een basisbesluit als begunstigden van een subsidie zijn ge ­
noemd;  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 118  
e) op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling, aan 
organen die worden aangewezen in het in artikel 128 van het Finan ­
cieel Reglement bedoelde werkprogramma, mits het basisbesluit uit ­
drukkelijk in die mogelijkheid voorziet en het project niet valt onder het bereik van een oproep tot het indienen van voorstellen;
 
f) voor acties met bijzondere kenmerken waarvoor een beroep moet 
worden gedaan op een orgaan met een bepaalde technische deskun ­
digheid, zeer specialistische kennis of administratieve bevoegdheid, 
mits de betrokken acties niet vallen onder het bereik van een oproep tot het indienen van voorstellen.
 
De in de eerste alinea, onder f), bedoelde gevallen worden in het toe ­
kenningsbesluit naar behoren gemotiveerd.  
2. Crisissituaties in derde landen zijn situaties van onmiddellijk of 
imminent gevaar die dreigen in een gewapend conflict te ontaarden of het land te destabiliseren. Crisissituaties kunnen eveneens het gevolg zijn van natuurrampen, door de mens veroorzaakte crisissen zoals oor ­
logen en andere conflicten, of uitzonderlijke omstandigheden met ver ­
gelijkbare gevolgen die verband houden met, onder andere, de klimaat ­
verandering, de verslechtering van het leefmilieu, energie- en grond ­
stoffenschaarste of extreme armoede.
 
Artikel 191  
Bekendmaking achteraf  
(artikel 128 van het Financieel Reglement)  
1. Informatie met betrekking tot subsidies die in de loop van een 
begrotingsjaar worden toegekend, wordt bekendgemaakt met inacht ­
neming van artikel 21.  
2. Na de bekendmaking overeenkomstig lid 1 brengt de Commissie 
aan het Europees Parlement en de Raad desgevraagd verslag uit over:  
a) het aantal gegadigden in het voorgaande jaar;  
b) het aantal en het percentage gehonoreerde aanvragen in het voor ­
gaande jaar;  
c) de gemiddelde tijdsduur van de procedure vanaf de sluitingsdatum 
voor indiening van voorstellen tot de toekenning van de subsidie;  
d) het aantal subsidies en de betrokken bedragen waarvoor in het af ­
gelopen jaren overeenkomstig artikel 21, lid 4, van bekendmaking achteraf is afgezien.
 
Artikel 192  
Kennisgeving aan de aanvragers  
(artikel 128 van het Financieel Reglement)  
De Commissie verstrekt de aanvragers op de volgende wijzen inlichtin ­
gen en advies:  
a) zij stelt gemeenschappelijke normen op voor de aanvraagformulieren 
voor soortgelijke subsidies en ziet toe op de omvang en leesbaarheid van de aanvraagformulieren;  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 119  
b) zij verstrekt potentiële aanvragers inlichtingen, in het bijzonder door 
het organiseren van studiebijeenkomsten en het aanbieden van hand ­
boeken;  
c) zij bewaart in het in artikel 63 bedoelde derdenbestand permanente 
gegevens over de begunstigden.  
Artikel 193  
Financiering uit verschillende begrotingsplaatsen  
(artikel 129 van het Financieel Reglement)  
Een actie kan door verschillende bevoegde ordonnateurs gezamenlijk 
worden gefinancierd uit verschillende begrotingsplaatsen.  
Artikel 194  
Terugwerkende kracht van financiering in uiterst dringende 
spoedgevallen en bij conflictpreventie  
(artikel 130 van het Financieel Reglement)  
Binnen de perken van artikel 130, lid 1, van het Financieel Reglement, 
komen uitgaven die door een begunstigde zijn gedaan vóór de datum van indiening van zijn aanvraag, voor financiering door de Unie in aanmerking als aan de volgende voorwaarden is voldaan:
 
a) de redenen voor de afwijking worden in het financieringsbesluit 
uitvoerig toegelicht;  
b) in het financieringsbesluit en de subsidieovereenkomst of het subsi ­
diebesluit wordt uitdrukkelijk een subsidiëringsdatum vastgesteld die vroeger valt dan de datum van indiening van de aanvraag.
 
Artikel 195  
Indiening van subsidieaanvragen  
(artikel 131 van het Financieel Reglement)  
1. De voorwaarden inzake de indiening van subsidieaanvragen wor ­
den bepaald door de bevoegde ordonnateur, die de wijze van indiening kan kiezen. Subsidieaanvragen kunnen bij brief of langs elektronische weg worden ingediend.
 
De gekozen communicatiemiddelen zijn niet-discriminerend en mogen 
de toegang van de aanvragers tot de toekenningsprocedure niet beper ­
ken. 
Het gekozen communicatiemiddel dient te waarborgen dat aan de vol ­
gende voorwaarden wordt voldaan:  
a) elke aanvraag bevat alle nodige gegevens voor de beoordeling ervan;  
b) de integriteit van de gegevens blijft behouden;  
c) de vertrouwelijkheid van de voorstellen blijft behouden;  
d) de bescherming van persoonsgegevens overeenkomstig Verordening 
(EG) nr. 45/2001 wordt gewaarborgd.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 120  
Voor de toepassing van punt c) van de derde alinea neemt de bevoegde 
ordonnateur pas na het verstrijken van de termijn voor de indiening kennis van de aanvragen.
 
De bevoegde ordonnateur kan eisen dat bij indiening langs elektronische 
weg wordt gebruikgemaakt van een geavanceerde elektronische hand ­
tekening in de zin van Richtlijn 1999/93/EG van het Europees Parle ­
ment en de Raad (  1 ). 
2. Wanneer de bevoegde ordonnateur de indiening van aanvragen 
langs elektronische weg toestaat, moeten de te gebruiken middelen en de technische kenmerken daarvan niet-discriminerend en algemeen voor het publiek beschikbaar zijn en in combinatie met algemeen gebruikte 
informatie- en communicatietechnologieproducten kunnen functioneren. 
De gegevens betreffende de specificaties die nodig zijn voor de indie ­
ning van de aanvragen, waaronder begrepen de versleuteling, worden de aanvragers ter beschikking gesteld.
 
De apparatuur die voor de elektronische ontvangst van de aanvragen 
wordt gebruikt, dient bovendien veiligheid en vertrouwelijkheid te waar ­
borgen. Tevens waarborgt zij dat het exacte tijdstip en de exacte datum van ontvangst van de aanvragen nauwkeurig kunnen worden vastgesteld
 
3. Wanneer de aanvragen bij brief worden ingediend, geschiedt de 
indiening naar keuze van de aanvragers op een van de volgende wijzen:  
a) per post of per besteldienst, in welk geval in de oproep tot het 
indienen van voorstellen wordt vermeld, dat de datum van verzen ­
ding, het poststempel of de datum van het bewijs van afgifte als 
bewijs dient;  
b) door de eigenhandige indiening bij de diensten van de instelling, 
door de aanvrager zelf of door een gemachtigde, in welk geval in de oproep tot het indienen van voorstellen de dienst wordt vermeld, waarbij de aanvragen tegen een gedateerd en ondertekend ontvangst ­
bewijs moeten worden afgegeven.
 
HOOFDSTUK 3  
Toekenningsprocedure  
Artikel 196  
Inhoud van de subsidieaanvragen  
(artikel 131 van het Financieel Reglement)  
1. De aanvraag wordt ingediend met behulp van het overeenkomstig 
de op grond van artikel 192, onder a), vastgestelde gemeenschappelijke normen opgestelde formulier, dat door de bevoegde ordonnateurs be ­
schikbaar wordt gesteld, en volgens de in het basisbesluit en de oproep 
tot het indienen van voorstellen vermelde criteria.
 
De in artikel 131, lid 3, tweede alinea, van het Financieel Reglement 
bedoelde bewijsstukken kunnen met name bestaan uit de jaarrekening en de balans van het laatste afgesloten boekjaar.  ▼
B 
( 1 ) PB L 13 van 19.1.2000, blz. 12.
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 121  
2. Het bij de aanvraag gevoegde geraamde budget van de actie of 
exploitatiebudget is, met de in naar behoren gemotiveerde gevallen toe ­
gestane voorzieningen voor noodgevallen en eventuele wisselkoers ­
schommelingen, wat de uitgaven en ontvangsten betreft in evenwicht en vermeldt de geraamde subsidiabele kosten van de actie of het werk ­
programma.
 
3. Wanneer de aanvraag betrekking heeft op subsidies voor een actie 
waarvoor het bedrag hoger is dan 750 000 EUR of exploitatiesubsidies van meer dan 100 000 EUR, wordt een controleverslag ingediend dat door een erkende externe accountant is opgesteld. Dit verslag certificeert de rekeningen van het laatste beschikbare boekjaar.
 
De eerste alinea van dit lid geldt uitsluitend voor de eerste aanvraag die 
een begunstigde tijdens een bepaald begrotingsjaar bij een bevoegde ordonnateur indient.
 
Bij overeenkomsten van de Commissie met verschillende begunstigden 
moeten de in de eerste alinea vermelde drempelbedragen per begun ­
stigde worden toegepast.  
In het geval van de in artikel 178 bedoelde partnerschappen wordt het in 
de eerste alinea van dit lid bedoelde controleverslag over de laatste twee beschikbare boekjaren overgelegd, voordat de partnerschapskaderover ­
eenkomst wordt ondertekend of kennisgeving van het partnerschaps ­
kaderbesluit wordt gedaan.
 
De bevoegde ordonnateur mag instellingen voor onderwijs en opleiding 
en begunstigden die gezamenlijk en hoofdelijk aansprakelijk zijn of die 
geen financiële aansprakelijkheid dragen in geval van overeenkomsten met verschillende begunstigden, van de in de eerste alinea bedoelde verplichting inzake controleverslagen vrijstellen, wanneer zijn risicoana ­
lyse dit toelaat.
 
De eerste alinea van dit lid is niet van toepassing op overheidsinstanties 
en internationale organisaties in de zin van artikel 43.  
4. De aanvrager vermeldt de bronnen en bedragen van financiering 
van de Unie die hij tijdens hetzelfde boekjaar voor dezelfde actie of een deel van de actie of voor de exploitatie ervan geniet of aanvraagt, 
evenals alle andere voor dezelfde actie ontvangen of aangevraagde fi ­
nancieringen.  
▼
M1 
Artikel 197  
Bewijs van niet-uitsluiting  
(artikel 131 van het Financieel Reglement)  
De bevoegde ordonnateur kan op basis van een risicobeoordeling tevens 
eisen dat succesvolle aanvragers het in artikel 141, lid 3, bedoelde 
bewijs overleggen, onder voorbehoud van artikel 141, lid 4.  
Op verzoek van de bevoegde ordonnateur verstrekken succesvolle aan ­
vragers het in artikel 141, lid 3, bedoelde bewijs, onder voorbehoud van artikel 141, lid 4, behalve wanneer zulks feitelijk onmogelijk is en dit door de bevoegde ordonnateur wordt erkend.
 ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 122  
Artikel 198  
Aanvragers zonder rechtspersoonlijkheid  
(artikel 131 van het Financieel Reglement)  
Wanneer een subsidieaanvraag overeenkomstig artikel 131, lid 2, van 
het Financieel Reglement wordt ingediend door een aanvrager die geen rechtspersoonlijkheid heeft, dienen de vertegenwoordigers van die aan ­
vrager het bewijs over te leggen dat zij bevoegd zijn, namens de aan ­
vrager juridische verbintenissen aan te gaan, en dat de aanvrager be ­
schikt over een financiële en operationele geschiktheid gelijkwaardig met die van rechtspersonen.
 
Artikel 199  
Entities forming one applicant  
(artikel 131 van het Financieel Reglement)  
De bevoegde ordonnateur kan verschillende entiteiten die tezamen aan 
de voorwaarden voor het aanvragen van een subsidie voldoen en teza ­
men één entiteit vormen, als één aanvrager beschouwen, op voorwaarde dat de bij de voorgestelde actie of het werkprogramma betrokken onder ­
scheiden entiteiten in de aanvraag worden geïdentificeerd.  
▼
M1 __________  
▼B 
Artikel 201  
Geschiktheidscriteria  
(artikel 131 van het Financieel Reglement)  
1. De geschiktheidscriteria worden in de oproep tot het indienen van 
voorstellen bekendgemaakt.  
2. De geschiktheidscriteria behelzen de voorwaarden waarop aan een 
oproep tot het indienen van voorstellen kan worden deelgenomen. Zij worden opgesteld met inachtneming van de doelstellingen van de actie 
en van de beginselen van doorzichtigheid en niet-discriminatie.
 
Artikel 202  
Selectiecriteria  
(artikel 132, lid 1, van het Financieel Reglement)  
1. De selectiecriteria worden in de oproep tot het indienen van voor ­
stellen bekendgemaakt en maken het mogelijk het financiële en ope ­
rationele vermogen van de aanvrager om de voorgestelde actie of het voorgestelde werkprogramma tot een goed einde te brengen, te evalue ­
ren.
 
2. De aanvrager moet over solide financieringsbronnen beschikken 
die toereikend zijn om zijn werkzaamheden gedurende de looptijd van de actie of de gesubsidieerde operatie te kunnen voortzetten en aan de financiering ervan bij te dragen. Hij moet de vereiste beroepsbekwaam ­
heden en -kwalificaties bezitten om de voorgestelde actie of het voor ­
gestelde werkprogramma tot een goed einde te brengen, behoudens specifieke bepalingen van het basisbesluit.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 123  
3. De verificatie van het financiële en operationele vermogen ge ­
schiedt met name op de grondslag van een onderzoek van de in arti ­
kel 196 bedoelde bewijsstukken en wordt door de bevoegde ordonnateur in de oproep tot het indienen van voorstellen gevraagd.
 
Indien in de oproep tot het indienen van voorstellen geen bewijsstukken 
zijn gevraagd en de bevoegde ordonnateur twijfelt aan het financiële en operationele vermogen van een aanvrager, verzoekt hij hem alle pas ­
sende documenten te verstrekken.
 
Bij partnerschappen in de zin van artikel 178 geschiedt deze verificatie 
voordat de partnerschapskaderovereenkomst wordt ondertekend of ken ­
nisgeving wordt gedaan van het partnerschapskaderbesluit.  
Artikel 203  
Toekenningscriteria  
(artikel 132, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. De toekenningscriteria worden in de oproep tot het indienen van 
voorstellen bekendgemaakt.  
2. De toekenningscriteria maken het mogelijk subsidies toe te kennen 
aan acties die de algehele doeltreffendheid maximaliseren van het pro ­
gramma van de Unie dat zij uitvoeren, en aan organisaties wier werk ­
programma hetzelfde resultaat beoogt. Deze criteria worden zodanig geformuleerd dat ook goed beheer van de middelen van de Unie wordt gewaarborgd.
 
De toepassing van de toekenningscriteria maakt het mogelijk de voor ­
stellen voor acties of werkprogramma’s te selecteren die de Commissie de garantie bieden dat haar doelstellingen en prioriteiten in acht worden genomen en dat de financiering van de Unie zichtbaar is.
 
3. De toekenningscriteria worden zodanig geformuleerd dat zij later 
kunnen worden geëvalueerd.  
Artikel 204  
Evaluatie van de aanvragen en gunning  
(artikel 133 van het Financieel Reglement)  
1. De bevoegde ordonnateur benoemt een comité voor de evaluatie 
van de voorstellen, tenzij de Commissie in het kader van specifieke sectorale programma’s iets anders besluit.
 
Dit comité is samengesteld uit ten minste drie personen van ten minste 
twee verschillende organisatorische eenheden van de instellingen of de in de artikelen 62 en 208 van het Financieel Reglement bedoelde or ­
ganen die ten opzichte van elkaar niet in een hiërarchische verhouding staan. Ter voorkoming van belangenconflicten zijn deze personen on ­
derworpen aan de in artikel 57 van het Financieel Reglement bedoelde verplichtingen.
 
In de in artikel 72 van deze verordening bedoelde vertegenwoordigingen 
en plaatselijke entiteiten en de in artikelen 62 en 208 bedoelde delega ­
tieverkrijgende organen die niet over verschillende eenheden beschik ­
ken, geldt de verplichting van organisatorische eenheden zonder hiërar ­
chische verhouding niet.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 124  
De bevoegde ordonnateur kan besluiten dat dit comité door externe 
deskundigen wordt bijgestaan. De bevoegde ordonnateur vergewist zich ervan, dat deze deskundigen de in artikel 57 van het Financieel Reglement bedoelde verplichtingen nakomen.
 
2. De bevoegde ordonnateur verdeelt, indien nodig, het evaluatiepro ­
ces in verschillende procedurele fasen. De regels die van toepassing zijn op het evaluatieproces, worden in de oproep tot het indienen van voor ­
stellen bekendgemaakt.
 
Wanneer in een oproep tot het indienen van voorstellen in een indie ­
ningsprocedure in twee fasen wordt voorzien, worden alleen de aan ­
vragers van voorstellen die aan de evaluatiecriteria van de eerste fase voldoen, verzocht in de tweede fase een volledig voorstel in te dienen.
 
Wanneer in een oproep tot het indienen van voorstellen in een evaluatie ­
procedure in twee fasen wordt voorzien, gaan alleen de voorstellen die op grond van de toetsing aan een beperkt aantal criteria door de eerste fase komen, door voor verdere evaluatie.
 
De aanvragers wier voorstellen in een van de fasen worden afgewezen, 
worden ingelicht overeenkomstig artikel 133, lid 3, van het Financieel Reglement.
 
Iedere opeenvolgende fase van de procedure moet duidelijk onderschei ­
den zijn van de voorgaande fase.  
Het verstrekken van dezelfde bewijsstukken en gegevens mag gedu ­
rende dezelfde procedure niet meer dan eenmaal worden gevraagd.  
3. Het evaluatiecomité of in voorkomend geval de bevoegde ordon ­
nateur kan de aanvrager verzoeken aanvullende informatie te verstrek ­
ken of de ingediende bewijsstukken met betrekking tot de aanvraag toe te lichten; de verstrekte informatie of toelichting mag echter geen sub ­
stantiële wijziging van het voorstel tot gevolg hebben. Overeenkomstig artikel 96 van het Financieel Reglement kan het evaluatiecomité of de bevoegde ordonnateur daarvan in naar behoren gemotiveerde gevallen afzien wanneer er overduidelijk sprake is van fouten van administratieve aard. De ordonnateur houdt een passend register bij van al zijn contac ­
ten met aanvragers gedurende de procedure.
 
4. Aan het einde van de werkzaamheden van het evaluatiecomité 
tekenen zijn leden een proces-verbaal waarin alle onderzochte voorstel ­
len worden opgenomen, de kwaliteit ervan wordt beoordeeld en wordt vastgesteld welke voor financiering in aanmerking komen. Het proces- verbaal kan eveneens worden ondertekend in een elektronisch systeem mits de ondertekenaars naar behoren worden geauthentificeerd.
 
Zo nodig wordt in dit proces-verbaal een rangorde van de onderzochte 
voorstellen opgesteld en worden aanbevelingen gedaan inzake het maxi ­
maal toe te kennen bedrag en eventuele niet-essentiële aanpassingen van de subsidieaanvraag.
 
Het proces-verbaal wordt bewaard zodat het later kan worden geraad ­
pleegd.  
5. De bevoegde ordonnateur kan een aanvrager uitnodigen zijn aan ­
vraag aan te passen in het licht van de aanbevelingen van het evaluatie ­
comité. De bevoegde ordonnateur dient behoorlijk aantekening te hou ­
den van de contacten met de aanvragers gedurende de procedure.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 125  
De bevoegde ordonnateur neemt na de evaluatie een besluit waarin ten 
minste worden vermeld:  
a) het voorwerp en het totale bedrag van het besluit;  
b) de naam van de geselecteerde aanvragers, de omschrijving van de 
acties, de toegekende bedragen en de redenen voor deze keuze, met 
inbegrip van de gevallen waarin hij van het advies van het evaluatie ­
comité afwijkt;  
c) de naam van de afgewezen aanvragers en de redenen voor deze 
keuze.  
6. De leden 1, 2 en 4 van dit artikel zijn niet verplicht voor de 
toekenning van subsidies overeenkomstig artikel 190 van deze verorde ­
ning en artikel 125, lid 7, van het Financieel Reglement.  
Artikel 205  
Kennisgeving aan de aanvragers  
(artikel 133 van het Financieel Reglement)  
De afgewezen aanvragers worden zo spoedig mogelijk, en in ieder geval 
binnen 15 kalenderdagen nadat de geselecteerde aanvragers zijn geïnfor ­
meerd, in kennis gesteld van de uitkomst van de evaluatie van hun aanvraag.
 
HOOFDSTUK 4  
Betaling en controle  
Artikel 206  
Garanties voor voorfinanciering  
(artikel 134 van het Financieel Reglement)  
1. Om de aan de betaling van een voorfinanciering verbonden finan ­
ciële risico’s te beperken, mag de bevoegde ordonnateur op basis van een risicoanalyse hetzij van de begunstigde een voorafgaande zeker ­
heidsstelling verlangen voor hetzelfde bedrag als de voorfinanciering, 
behalve voor subsidies van geringe bedragen, hetzij de betaling in ver ­
schillende tranches splitsen.
 
2. Wanneer een zekerheid wordt verlangd, wordt deze door de be ­
voegde ordonnateur beoordeeld en aanvaard.  
De zekerheid moet betrekking hebben op een periode die toereikend is 
om uitwinning mogelijk te maken.  
3. De zekerheid wordt verstrekt door een erkende bank of financiële 
instelling die in een van de lidstaten is gevestigd. Wanneer de begun ­
stigde in een derde land is gevestigd, kan de bevoegde ordonnateur aanvaarden dat een in dit derde land gevestigde bank of financiële instelling deze zekerheid verstrekt, indien hij van oordeel is dat deze bank of financiële instelling dezelfde waarborgen biedt en kenmerken heeft als een in een lidstaat gevestigde bank of financiële instelling.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 126  
Op verzoek van de begunstigde kan deze in de eerste alinea bedoelde 
zekerheidstelling worden vervangen door een persoonlijke en hoof ­
delijke borgstelling van een derde of door de onherroepelijke en onvoor ­
waardelijke hoofdelijke zekerheidstelling van de begunstigden van een actie die partij zijn bij dezelfde subsidieovereenkomst, nadat de be ­
voegde ordonnateur daarmee heeft ingestemd.
 
Deze garantie wordt uitgedrukt in euro.  
Zij heeft tot doel de bank, de financiële instelling, de derde of de andere 
begunstigden op eerste vordering onherroepelijk hoofdelijk aansprake ­
lijk of garant te stellen voor de verplichtingen van de begunstigde van de subsidie.
 
4. Zij wordt vrijgegeven naarmate de voorfinanciering wordt ver ­
effend door aanrekening op de tussentijdse betalingen of saldobetalingen aan de begunstigde overeenkomstig de bepalingen van de subsidieover ­
eenkomst of het subsidiebesluit.
 
Artikel 207  
Supporting documents for payment requests  
(artikel 135 van het Financieel Reglement)  
1. Voor elke subsidie mag de voorfinanciering in verschillende 
tranches worden opgesplitst, overeenkomstig het beginsel van goed fi ­
nancieel beheer.  
De volledige betaling van de nieuwe tranche van de voorfinanciering is 
afhankelijk van het verbruik van de vorige voorfinanciering tot ten minste 70 % van het totale bedrag.
 
Wanneer het verbruik van de vorige voorfinanciering minder dan 70 % 
beloopt, wordt het bedrag van de nieuwe voorfinanciering verminderd met het niet-verbruikte deel van de vorige voorfinanciering.
 
De begunstigde legt een afrekening van de gemaakte kosten over ter 
motivering van zijn nieuwe betalingsverzoek.  
2. De begunstigde verklaart op erewoord dat de in zijn betalingsver ­
zoeken verstrekte gegevens volledig, betrouwbaar en waarheidsgetrouw zijn, onverminderd het bepaalde in artikel 110. Hij verklaart tevens dat de gemaakte kosten volgens de bepalingen van de subsidieovereenkomst of het subsidiebesluit als subsidiabel kunnen worden beschouwd en dat 
de betalingsverzoeken worden gestaafd door adequate bewijsstukken die 
aan een controle kunnen worden onderworpen.
 
3. Ter rechtvaardiging van de betalingen kan de bevoegde ordonna ­
teur op basis van een risicoanalyse een certificaat eisen betreffende de financiële staten en de onderliggende rekeningen van de actie of het werkprogramma, opgesteld door een externe accountant of, voor over ­
heidsinstanties, een bevoegde en onafhankelijke ambtenaar. Het certifi ­
caat wordt bij het betalingsverzoek gevoegd en certificeert, volgens een door de bevoegde ordonnateur goedgekeurde methode en overeengeko ­
men procedures die aan internationale normen voldoen, dat de kosten die de begunstigde heeft gedeclareerd in de financiële staten waarop het betalingsverzoek is gebaseerd, werkelijk gemaakt en precies geboekt zijn en op grond van de subsidieovereenkomst of het subsidiebesluit subsidiabel zijn.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 127  
In bijzondere, naar behoren gemotiveerde gevallen kan de bevoegde 
ordonnateur het certificaat vragen in de vorm van een accountantsver ­
klaring of een andere aan internationale normen beantwoordende vorm.  
Het certificaat betreffende de financiële staten en de onderliggende re ­
keningen is verplicht voor tussentijdse betalingen en voor saldobetalin ­
gen bij:  
a) subsidies voor een actie waarvan het bedrag toegekend in de vorm 
als bedoeld in artikel 123, lid 1, onder a), van het Financieel Regle ­
ment gelijk is aan of hoger dan 750 000 EUR, wanneer de betalings ­
verzoeken voor die vorm bij mekaar opgeteld minstens 325 000 EUR bedragen;
 
b) exploitatiesubsidies waarvan het bedrag toegekend in de vorm als 
bedoeld in artikel 123, lid 1, onder a), van het Financieel Reglement gelijk is aan of hoger dan 100 000 EUR.
 
Wanneer een risicoanalyse dit toelaat, mag de bevoegde ordonnateur 
echter van de verplichting tot het overleggen van een certificaat betref ­
fende de financiële staten en de onderliggende rekeningen vrijstellen:  
a) de in artikel 43 bedoelde overheidsorganen en internationale organi ­
saties;  
b) de begunstigden van subsidies voor humanitaire hulp, spoedoperaties 
op het gebied van burgerbescherming en het beheer van crisissitua ­
ties, behalve voor saldobetalingen;  
c) voor saldobetalingen, de begunstigden van subsidies voor humani ­
taire hulp die een partnerschapskaderovereenkomst in de zin van artikel 178 hebben gesloten en die over een controlesysteem beschik ­
ken dat voor deze betalingen gelijkwaardige garanties biedt;
 
d) de begunstigden van meervoudige subsidies die hebben voorzien in 
een onafhankelijke certificering die gelijkwaardige garanties biedt 
inzake de controlesystemen en methoden die voor het opstellen 
van hun vorderingen worden gebruikt.  
De bevoegde ordonnateur mag vrijstelling verlenen van de verplichting 
tot het overleggen van een certificaat betreffende de financiële staten en de onderliggende rekeningen wanneer rechtstreeks door personeelsleden van de Commissie of een door haar gemachtigd orgaan een controle is verricht of zal worden verricht die een gelijkwaardige zekerheid inzake de gedeclareerde kosten verschaft.
 
Bij overeenkomsten van de Commissie met verschillende begunstigden 
moeten de in de derde alinea, onder a) en b), bedoelde drempelbedragen per begunstigde worden toegepast.
 
4. Ter rechtvaardiging van de betalingen kan de bevoegde ordonna ­
teur op basis van een risicoanalyse een operationeel auditverslag van een door de bevoegde ordonnateur erkende onafhankelijke derde partij eisen. Op verzoek van de bevoegde ordonnateur wordt het auditverslag bij het betalingsverzoek gevoegd; de daarmee verband houdende kosten 
zijn subsidiabel onder dezelfde voorwaarden als die welke in artikel 126 
van het Financieel Reglement zijn vastgesteld voor de kosten die ver ­
band houden met controlecertificaten. In het auditverslag wordt ver ­
klaard dat de operationele audit is uitgevoerd overeenkomstig een door de bevoegde ordonnateur goedgekeurde methode en uitsluitsel gegeven over de vraag of de actie of het werkprogramma effectief volgens de voorwaarden van de subsidieovereenkomst of het subsidie ­
besluit ten uitvoer is gelegd.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 128  
Artikel 208  
Opschorting en verlaging van subsidies  
(artikel 135 van het Financieel Reglement)  
1. De uitvoering van de subsidieovereenkomst of het subsidiebesluit, 
de deelneming van een begunstigde aan de uitvoering ervan of de betalingen kunnen worden opgeschort om de waarachtigheid te onder ­
zoeken van vermoedens van ernstige fouten, onregelmatigheden, fraude of niet-nakoming van verplichtingen. Als de vermoedens niet worden bevestigd, wordt de uitvoering zo spoedig mogelijk hervat.
 
2. Ingeval de goedgekeurde actie of het goedgekeurde werkprogramma 
niet, slecht, onvolledig of niet tijdig wordt uitgevoerd, gaat de bevoegde ordonnateur, na de begunstigde in de gelegenheid te hebben gesteld opmer ­
kingen te maken, over tot evenredige korting of terugvordering van de subsidie, afhankelijk van de stand van de procedure.
 
HOOFDSTUK 5  
Uitvoering  
Artikel 209  
Uitvoeringsopdrachten  
(artikel 137 van het Financieel Reglement)  
1. Onverminderd Richtlijn 2004/18/EG gunnen, wanneer voor de 
uitvoering van de actie of het werkprogramma een overheidsopdracht moet worden geplaatst, de begunstigden de opdracht aan de economisch voordeligste inschrijving, dan wel als zulks dienstig is aan de goedkoop ­
ste inschrijving, en vermijden zij daarbij belangenconflicten.
 
2. Wanneer voor de uitvoering van de actie of het werkprogramma 
een overheidsopdracht moet worden geplaatst met een waarde van meer dan 60 000 EUR, kan de bevoegde ordonnateur de begunstigden speci ­
fieke regels opleggen naast die welke in lid 1 worden bedoeld.
 
Die specifieke regels zijn gebaseerd op de regels in het Financieel 
Reglement, waarbij naar behoren rekening wordt gehouden met de waarde van de betrokken opdrachten, het relatieve belang van de bij ­
drage van de Unie in de totale kosten van de actie en het risico. Deze specifieke regels worden opgenomen in het subsidiebesluit of de subsi ­
dieovereenkomst.
 
Artikel 210  
Financiële steun aan derden  
(artikel 137 van het Financieel Reglement)  
Mits de doelstellingen of te behalen resultaten voldoende nauwkeurig in 
de in artikel 137, lid 1, van het Financieel Reglement bedoelde voor ­
waarden zijn vastgelegd, kan de discretionaire bevoegdheid slechts wor ­
den geacht volledig te zijn uitgeoefend indien in het subsidiebesluit of de subsidieovereenkomst tevens worden bepaald:  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 129  
a) het maximumbedrag aan financiële steun dat aan een derde kan 
worden uitbetaald, dat ten hoogste 60 000 EUR bedraagt, tenzij waar financiële ondersteuning het hoofddoel van de actie is, alsmede de criteria voor het vaststellen van het precieze bedrag;
 
b) een vaste lijst van de verschillende soorten activiteiten waarvoor 
financiële steun kan worden toegekend;  
c) een omschrijving van de personen of de categorieën van personen 
die voor dergelijke financiële steun in aanmerking komen en de criteria voor de verlening ervan.
 
TITEL VII  
PRIJZEN  
Artikel 211  
Programmering  
(artikel 138, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. Elke bevoegde ordonnateur stelt een jaarlijks of meerjarig werk ­
programma voor prijzen op. Dit werkprogramma wordt door de instel ­
ling aangenomen en zo spoedig mogelijk op de internetsite van de betrokken instelling bekendgemaakt, doch uiterlijk op 31 maart van het jaar van tenuitvoerlegging.
 
Het werkprogramma vermeldt de bestreken periode, in voorkomend 
geval de basishandeling, de doelstellingen, de vooropgestelde resultaten, het indicatieve tijdschema van de wedstrijden en het indicatieve prijzen ­
bedrag.
 
Het werkprogramma bevat bovendien de in artikel 94 vermelde gege ­
vens voor het besluit waarbij dat werkprogramma wordt vastgesteld dat als financieringsbesluit voor de prijzen van het betrokken jaar wordt aangemerkt.
 
2. Elke belangrijke wijziging van het werkprogramma wordt op de in 
lid 1 aangegeven wijze vastgesteld en bekendgemaakt.  
Artikel 212  
Wedstrijdreglementen  
(artikel 138, lid 2, van het Financieel Reglement) 
▼M1 
1. Het wedstrijdreglement bevat:  
a) de deelnemingsvoorwaarden, die ten minste:  
i) de criteria vermelden op grond waarvan wordt beoordeeld wie 
in aanmerking komt;  
ii) de wijze en de uiterste datum vermelden waarop deelnemers 
zich kunnen inschrijven, indien dat van toepassing is, en de 
uiterste datum voor het indienen van inzendingen overeenkom ­
stig de voorwaarden van lid 2;  
iii) voorzien in de uitsluiting van deelneming voor wie in een van 
de in artikel 106, lid 1, en artikel 107 van het Financieel Regle ­
ment bedoelde situaties verkeert;  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 130  
iv) bepalen dat uitsluitend de deelnemers aansprakelijk zijn voor 
eventuele claims die verband houden met de in het kader van de wedstrijd verrichte werkzaamheden;
 
v) bepalen dat de winnaars verificaties en controles door de Com ­
missie, OLAF en de Rekenkamer, en de in het wedstrijdregle ­
ment vastgestelde publiciteitsverplichtingen aanvaarden;  
vi) bepalen dat op de overeenkomst het recht van de Unie van 
toepassing is, alsmede in voorkomend geval het in het wed ­
strijdreglement vastgestelde nationale recht;  
vii) de in geval van geschillen bevoegde rechter of scheidsrechter 
vermelden;  
viii) bepalen dat besluiten tot uitsluiting en financiële sancties kun ­
nen worden opgelegd aan deelnemers overeenkomstig arti ­
kel 106 van het Financieel Reglement;  
b) de toekenningscriteria, die het mogelijk maken de kwaliteit van de 
inzendingen te beoordelen aan de hand van de doelstellingen en de vooropgestelde resultaten, en op een objectieve wijze de potentiële winnaars te bepalen;
 
c) het bedrag van de prijs of prijzen;  
d) de wijze waarop de prijzen na de toekenning aan de winnaars wor ­
den uitbetaald.  
Voor de toepassing van de eerste alinea, onder a), i), komen begun ­
stigden van subsidies van de Unie in aanmerking, tenzij in het wed ­
strijdreglement anders is bepaald.  
Voor de toepassing van de eerste alinea, onder a), vi), kan in een uit ­
zondering worden voorzien voor de deelname van internationale orga ­
nisaties.  
▼B 
2. De door de bevoegde ordonnateur gekozen communicatiemiddelen 
zijn niet-discriminerend voor de inzenders en mogen de toegang van de deelnemers tot de wedstrijd niet beperken.
 
De gekozen communicatiemiddelen dienen te waarborgen dat aan de 
volgende voorwaarden wordt voldaan:  
a) elke inzending bevat alle nodige gegevens voor de beoordeling er ­
van; 
b) de integriteit van de gegevens blijft behouden;  
c) de vertrouwelijkheid van de inzendingen wordt gewaarborgd;  
d) de bescherming van persoonsgegevens overeenkomstig Verordening 
(EG) nr. 45/2001 wordt gewaarborgd.  
3. Het wedstrijdreglement vermeldt de voorwaarden waaronder de 
wedstrijd kan worden geannuleerd, in het bijzonder wanneer niet aan de doelstellingen kan worden voldaan of wanneer een natuurlijke of rechtspersoon die niet aan de deelnemingsvoorwaarden voldoet als win ­
naar uit de bus zou komen.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 131  
4. Het wedstrijdreglement wordt bekendgemaakt op de internetsite 
van de instellingen van de Unie. Behalve op de internetsite, kan het wedstrijdreglement ook worden bekendgemaakt door andere passende middelen, zoals het  Publicatieblad van de Europese Unie , wanneer aan ­
vullende publiciteit bij potentiële deelnemers nodig is. Bekendmaking kan plaatsvinden vanaf de vaststelling van het financieringsbesluit in de zin van artikel 84 van het Financieel Reglement, eventueel al in het jaar voorgaande aan de tenuitvoerlegging van de begroting. Wijzigingen van 
de inhoud van het wedstrijdreglement worden op dezelfde wijze be ­
kendgemaakt.
 
Artikel 213  
Bekendmaking achteraf  
(artikel 138, lid 2, van het Financieel Reglement)  
1. Informatie met betrekking tot prijzen die in de loop van een be ­
grotingsjaar worden toegekend, wordt bekendgemaakt met inachtneming van artikel 21.
 
2. Na de bekendmaking overeenkomstig lid 1 brengt de Commissie 
aan het Europees Parlement en de Raad desgevraagd verslag uit over:  
a) het aantal deelnemers in het afgelopen jaar;  
b) het aantal deelnemers en het percentage succesvolle inzendingen per 
wedstrijd;  
c) een lijst van de deskundigen die in het afgelopen jaar deel hebben 
uitgemaakt van panels, en de procedure die voor hun selectie is 
gevolgd.  
Artikel 214  
Evaluatie  
(artikel 138, lid 3, van het Financieel Reglement)  
1. Ter beoordeling van de inzendingen wijst de bevoegde ordonna ­
teur een panel aan dat is samengesteld uit ten minste drie deskundigen, hetzij externe deskundigen of vertegenwoordigers van ten minste twee verschillende organisatorische eenheden van de instellingen of organen als bedoeld in de artikelen 62 en 208 van het Financieel Reglement die 
ten opzichte van elkaar niet in een hiërarchische verhouding staan, 
welke verplichting niet geldt voor de in artikel 72 van deze verordening bedoelde vertegenwoordigingen en plaatselijke entiteiten en de in arti ­
kelen 62 en 208 bedoelde delegatieverkrijgende organen die niet over verschillende eenheden beschikken.
 
De voorschriften met betrekking tot belangenconflicten van artikel 57 
van het Financieel Reglement zijn van toepassing op de deskundigen.  
Externe deskundigen verklaren dat zij op het tijdstip van aanstelling niet 
in een situatie van belangenconflict verkeren en de ordonnateur kennis zullen geven van eventuele belangenconflicten die tijdens het evaluatie ­
proces zouden ontstaan.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 132  
2. Aan het einde van de werkzaamheden tekenen de leden van het 
panel een proces-verbaal waarin alle onderzochte inzendingen worden opgenomen, de kwaliteit ervan wordt beoordeeld en wordt vastgesteld welke voor de prijzen in aanmerking komen. Het proces-verbaal kan eveneens worden ondertekend in een elektronisch systeem mits de on ­
dertekenaars naar behoren worden geauthentificeerd.
 
Het in de eerste alinea bedoelde proces-verbaal wordt bewaard zodat het 
later kan worden geraadpleegd.  
3. De bevoegde ordonnateur neemt vervolgens een besluit over de 
toekenning van de prijzen. In dat besluit worden vermeld:  
a) het voorwerp en het totaal toegekende prijzenbedrag, of het besluit 
dat geen prijs wordt toegekend;  
b) de naam van de eventuele winnaars, het aan elke winnaar toege ­
kende prijzenbedrag en de motivering van de keuze;  
c) de naam van de afgewezen deelnemers en de motivering van de 
afwijzing.  
Artikel 215  
Information and notification  
(artikel 138, lid 3, van het Financieel Reglement)  
1. De deelnemers worden zo spoedig mogelijk, en in ieder geval 
binnen 15 kalenderdagen nadat het toekenningsbesluit is genomen door de ordonnateur, in kennis gesteld van de uitkomst van de evaluatie van hun inzending.
 
2. Het besluit om de prijs toe te kennen wordt aan de winnaar ter 
kennis gegeven en geldt als juridische verbintenis in de zin van arti ­
kel 86 van het Financieel Reglement.  
TITEL VIII  
FINANCIERINGSINSTRUMENTEN  
Artikel 216  
Keuze van de entiteiten waaraan de uitvoering van 
financieringsinstrumenten onder indirect beheer wordt 
toevertrouwd  
(artikel 139 van het Financieel Reglement)  
1. Met het oog op de uitvoering van financieringsinstrumenten onder 
indirect beheer verzekert de Commissie zich van bewijs dat de uitvoe ­
rende entiteit aan de vereisten van artikel 60, lid 2, van het Financieel 
Reglement voldoet. Het verkregen bewijs is geldig voor elke toekom ­
stige uitvoering van financieringsinstrumenten door de betrokken enti ­
teit, tenzij de onder die vereisten vallende systemen, regels en procedu ­
res van de uitvoerende entiteit wezenlijke veranderingen ondergaan.  
2. Met het oog op de selectie van entiteiten waaraan de uitvoering 
van financieringsinstrumenten wordt toevertrouwd overeenkomstig arti ­
kel 61, lid 2, van het Financieel Reglement, publiceert de Commissie een oproep tot potentiële uitvoerende entiteiten. Daarbij worden de selectie- en gunningscriteria vermeld.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 133  
In de in de eerste alinea bedoelde oproep wordt eveneens vermeld of 
van de uitvoerende entiteit wordt verlangd dat zij het specifieke finan ­
cieringsinstrument met eigen middelen voedt, dan wel het risico met anderen deelt. Wanneer die vermelding wordt opgenomen en beperking van het risico op een eventueel belangenconflict noodzakelijk is, dient in de oproep tevens te worden vermeld dat de uitvoerende entiteit maat ­
regelen moet voorstellen om de belangen onderling af te stemmen over ­
eenkomstig artikel 140, lid 2, van het Financieel Reglement. De maat ­
regelen voor de onderlinge afstemming van de belangen worden opge ­
nomen in de overeenkomst betreffende het specifieke financierings ­
instrument.
 
De Commissie gaat op een transparante, objectieve manier en zonder 
dat een belangenconflict kan rijzen, een dialoog aan met de entiteiten die aan de selectiecriteria voldoen. Na afloop van die dialoog sluit de Commissie delegatieovereenkomsten met de entiteit of de entiteiten die de economisch voordeligste inschrijvingen hebben gedaan, omvattende, al naargelang het geval, de inbreng van hun eigen financiële middelen of risicodeling.
 
3. De Commissie kan voordat zij een delegatieovereenkomst aangaat 
rechtstreekse onderhandelingen aanknopen met potentiële uitvoerende entiteiten wanneer de uitvoerende entiteit is genoemd in de basishan ­
deling of is vermeld in artikel 58, lid 1, onder c), iii), van het Financieel Reglement, of in naar behoren gemotiveerde en gedocumenteerde uit ­
zonderlijke gevallen, in het bijzonder wanneer:
 
a) een oproep tot potentiële uitvoerende entiteiten geen geschikte in ­
schrijvingen heeft opgeleverd;  
b) voor financieringsinstrumenten met bijzondere kenmerken een bij ­
zonder type uitvoerende entiteit vereist is vanwege de technische deskundigheid, de verregaande specialisatie of de administratiecapa ­
citeiten;
 
c) het vanwege extreme urgentie als gevolg van onvoorzienbare gebeur ­
tenissen die niet aan de Unie toe te schrijven zijn, onmogelijk is de in lid 2 bedoelde procedure te volgen.
 
Artikel 217  
Inhoud van de delegatieovereenkomst met de entiteiten waaraan de 
uitvoering van financieringsinstrumenten onder indirect beheer 
wordt toevertrouwd  
(artikel 139 van het Financieel Reglement)  
Naast de bij artikel 40 vereiste gegevens, bevatten delegatieovereenkom ­
sten met entiteiten waaraan de uitvoering van financieringsinstrumenten wordt toevertrouwd de nodige bepalingen om te voldoen aan de voor ­
waarden en beginselen van artikel 140 van het Financieel Reglement. 
Met name bevatten de delegatieovereenkomsten:
 
a) een beschrijving van het financieringsinstrument, betreffende onder 
andere de investeringsstrategie of het investeringsbeleid, de aard van de verstrekte steun, de criteria waaraan financiële intermediairs en eindontvangers moeten voldoen, en aanvullende operationele ver ­
eisten ter concretisering van de beleidsdoelstellingen van het instru ­
ment;
 
b) voorschriften inzake een aantal richtwaarden voor het hefboom ­
effect;  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 134  
c) een omschrijving van activiteiten die niet in aanmerking komen en 
uitsluitingscriteria;  
d) bepalingen om de onderlinge afstemming van de belangen te waar ­
borgen en eventuele belangenconflicten aan te pakken;  
e) bepalingen inzake de selectie van financiële intermediairs overeen ­
komstig artikel 139, lid 4, tweede alinea, van het Financieel Regle ­
ment, en de oprichting van eventuele specifieke investeringsinstru ­
menten;  
f) bepalingen inzake de aansprakelijkheid van de uitvoerende entiteit 
en andere entiteiten die bij de uitvoering van het financieringsinstru ­
ment worden betrokken;  
g) bepalingen inzake geschillenregeling;  
h) bepalingen betreffende het bestuur van het financieringsinstrument;  
i) bepalingen inzake het (her)gebruik van de bijdrage van de Unie 
overeenkomstig artikel 140, lid 6, van het Financieel Reglement;  
j) bepalingen inzake het beheer van de bijdragen van de Unie en 
trustrekeningen, betreffende onder ander de tegenpartijrisico’s, de toegestane kasverrichtingen, de verantwoordelijkheden van de be ­
trokken partijen, de maatregelen bij buitensporige saldi op trustre ­
keningen, boekhouding en verslaglegging;
 
k) bepalingen inzake de vergoeding van de uitvoerende entiteit, onder 
andere betreffende de percentages voor beheersvergoedingen, en de berekening en betaling van beheerskosten en -vergoedingen aan de uitvoerende entiteit overeenkomstig artikel 218;
 
l) waar van toepassing, bepalingen inzake een kader voor de bijdragen 
van de in artikel 175 van het Financieel Reglement bedoelde fond ­
sen, en in het bijzonder het Europees Fonds voor regionale ontwik ­
keling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het toekomstig Eu ­
ropees Visserijfonds (hierna de „GSK-fondsen” genoemd);
 
m) bepalingen inzake de looptijd, de eventuele verlenging ervan, en de 
beëindiging van het financieringsinstrument, met inbegrip van de voorwaarden voor een vroegtijdige beëindiging en, in voorkomende 
gevallen, exitstrategieën;
 
n) bepalingen inzake het toezicht op de uitvoering van de steunver ­
lening aan financiële intermediairs en eindontvangers, onder andere inzake de verslaglegging door de financiële intermediairs;
 
o) waar van toepassing, het type en de aard van de afdekkingsverrich ­
tingen als bedoeld in artikel 219.  
Artikel 218  
Beheerskosten en -vergoedingen van de uitvoerende entiteiten  
(artikel 139 van het Financieel Reglement)  
1. De Commissie vergoedt de uitvoerende entiteiten voor de uitvoe ­
ring van financieringsinstrumenten door middel van prestatievergoedin ­
gen, vergoeding van uitzonderlijke uitgaven en kasbeheersvergoedingen wanneer de entiteit de kasmiddelen van het financieringsinstrument be ­
heert.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 135  
2. De prestatievergoedingen dekken de administratiekosten die door 
de uitvoerende entiteit bij de uitvoering van het financieringsinstrument zijn gemaakt. Waar zulks dienstig is, omvatten zij ook stimuli om het verwezenlijken van de beleidsdoelen of de financiële resultaten van het financieringsinstrument te belonen.
 
Artikel 219  
Specifieke regels voor trustrekeningen onder indirect beheer  
(artikel 139 van het Financieel Reglement)  
1. De entiteiten waaraan de uitvoering van financieringsinstrumenten 
is toevertrouwd, kunnen op naam van en uitsluitend namens de Com ­
missie trustrekeningen in de zin van artikel 68, lid 7, van het Financieel 
Reglement openen. Zij zenden de desbetreffende rekeningstaten aan de 
bevoegde dienst van de Commissie.  
2. Op de trustrekeningen worden de nodige kasmiddelen aangehou ­
den en de op dergelijke rekeningen aangehouden tegoeden worden be ­
heerd met inachtneming van de beginselen van goed financieel beheer 
en adequate prudentiële regels overeenkomstig artikel 140, lid 7, van het Financieel Reglement.
 
3. De uitvoerende entiteiten onthouden zich bij de uitvoering van 
financieringsinstrumenten van afdekkingsverrichtingen met een specula ­
tief karakter. Het type en de aard van eventueel toegestane afdekkings ­
verrichtingen worden vooraf door de Commissie vastgesteld en opge ­
nomen in de delegatieovereenkomsten als bedoeld in artikel 217.  
Artikel 220  
Directe uitvoering van financieringsinstrumenten  
(artikel 139 van het Financieel Reglement)  
1. In uitzonderlijke gevallen kunnen financieringsinstrumenten direct 
worden uitgevoerd overeenkomstig artikel 139, lid 4, van het Financieel Reglement door middel van:
 
a) een specifiek investeringsinstrument waarin de Commissie samen 
met andere publiek- of privaatrechtelijke investeerders participeert om het hefboomeffect van de bijdrage van de Unie te versterken;
 
b) leningen, garanties, beleggingen in aandelen en andere risicodelende 
instrumenten die geen investeringen in specifieke investeringsinstru ­
menten zijn, die rechtstreeks aan de eindontvangers of via financiële intermediairs worden verstrekt.
 
2. De Commissie onthoudt zich bij de uitvoering van financierings ­
instrumenten van afdekkingsverrichtingen met een speculatief karakter. Het type en de aard van eventueel toegestane afdekkingsverrichtingen worden vooraf door de Commissie vastgesteld en opgenomen in de overeenkomsten met entiteiten die het financieringsinstrument uitvoeren.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 136  
Artikel 221  
Keuze van financiële intermediairs, beheerders van specifieke 
investeringsinstrumenten en eindontvangers  
(artikel 139 van het Financieel Reglement)  
1. Specifieke investeringsinstrumenten door middel waarvan de Com ­
missie direct of indirect financieringsinstrumenten uitvoert, worden op ­
gericht volgens het recht van een lidstaat. Op het beleidsterrein van het extern optreden kunnen zij eveneens worden opgericht volgens het recht van een land dat geen lidstaat is. De beheerders van dergelijke instru ­
menten worden wettelijk of contractueel verplicht met de nodige pro ­
fessionele zorgvuldigheid en te goeder trouw te handelen.
 
2. De beheerders van de in lid 1 bedoelde specifieke investerings ­
instrumenten en de financiële intermediairs of eindontvangers van de financieringsinstrumenten worden geselecteerd op basis van de aard van het uit te voeren financieringsinstrument, de ervaring en de operationele en financiële geschiktheid van de betrokken entiteiten, en/of de eco ­
nomische levensvatbaarheid van projecten van eindontvangers. De se ­
lectie geschiedt op een transparante, objectieve manier en zonder dat een belangenconflict kan rijzen.  
▼
M1 __________  
▼B 
Artikel 222  
Op financieringsinstrumenten toepasselijke voorwaarden  
(artikel 140 van het Financieel Reglement)  
1. Financieringsinstrumenten zijn bedoeld om onvolkomenheden of 
tekortkomingen van de markt of suboptimale investeringssituaties te verhelpen, en verstrekken uitsluitend steun aan eindontvangers die eco ­
nomisch levensvatbaar worden geacht op het tijdstip waarop de Unie via een financieringsinstrument steunt verleent.
 
2. De steun die financieringsinstrumenten aan eindontvangers ver ­
lenen, dient proportioneel te zijn. In het bijzonder de preferentiële be ­
handeling van investeerders die mede-investering of risicodeling aan ­
bieden dient gerechtvaardigd te zijn, in verhouding te staan tot de risico’s die de investeerders in een financieringsinstrument lopen en 
beperkt te blijven tot het minimum dat noodzakelijk is om hun inves ­
tering of deel van het risico veilig te stellen.
 
Artikel 223  
Hefboomeffect  
(artikel 140 van het Financieel Reglement)  
1. Financieringsinstrumenten hebben tot doel om met de bijdrage van 
de Unie een hefboomeffect te verwezenlijken, waarbij een totaal inves ­
teringsbedrag wordt vrijgemaakt dat groter is dan de bijdrage van de Unie.
 
Het hefboomeffect van de middelen van de Unie wordt berekend door 
het totale, aan de in aanmerking komende eindontvangers ter beschik ­
king gestelde bedrag voor financieringen te delen door de bijdrage van 
de Unie.  
2. De richtwaarden voor het beoogde hefboomeffect worden vast ­
gesteld op basis van een evaluatie vooraf voor het financieringsinstru ­
ment in kwestie.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 137  
Artikel 224  
Evaluatie vooraf van financieringsinstrumenten  
(artikel 140 van het Financieel Reglement)  
1. Aan de oprichting van een financieringsinstrument gaat een eva ­
luatie vooraf waarbij onvolkomenheden of tekortkomingen van de markt of suboptimale investeringssituaties worden geconstateerd en de inves ­
teringsbehoeften in het licht van de te verwezenlijken beleidsdoelen worden beoordeeld.
 
2. De evaluatie vooraf moet aantonen dat, noch met een optreden van 
de markt, noch met een andere handeling van de Unie dan in de vorm van financiering via een financieringsinstrument, zoals regelgeving, li ­
beralisering, hervorming of een andere beleidsmaatregel, de geconsta ­
teerde tekortkomingen of onvolkomenheden van de markt op een af ­
doende en tijdige manier kunnen worden verholpen. Daarbij zal worden nagegaan of het financieringsinstrument de markt zou kunnen verstoren 
en particuliere financiers verdringen en, zo ja, wat de kosten daarvan 
zijn, en zal worden aangegeven hoe de negatieve gevolgen van derge ­
lijke verstoringen kunnen worden beperkt.
 
3. Conform het subsidiariteitsbeginsel zal de evaluatie vooraf aan ­
tonen dat een financieringsinstrument op het niveau van de Unie ge ­
schikter is om de geconstateerde tekortkomingen of onvolkomenheden van de markt te verhelpen dan een vergelijkbare financieringsinstrumen ­
ten op nationaal of regionaal niveau, met inbegrip van instrumenten die uit de GSK-fondsen worden gefinancierd. Ter beoordeling van de meer ­
waarde van een bijdrage van de Unie wordt rekening gehouden met factoren zoals moeilijke toegang tot financiering op nationaal niveau, in het bijzonder voor grensoverschrijdende projecten, schaalvoordelen en sterke demonstratie-effecten in combinatie met de verspreiding van be ­
proefde methoden onder de lidstaten.
 
4. In de evaluatie vooraf wordt aangegeven wat de meest efficiënte 
opzet van het financieringsinstrument is.  
5. Daarnaast wordt in de evaluatie vooraf aangetoond dat het voor ­
genomen financieringsinstrument verenigbaar is met:  
a) nieuwe en bestaande financieringsinstrumenten, geen ongewenste 
overlappingen vertoont en synergie en schaalvoordelen oplevert;  
b) financieringsinstrumenten en andere vormen van overheidsoptreden 
die dezelfde marktsituatie verhelpen, waarbij onverenigbaarheden worden vermelden en potentiële synergie wordt onderzocht.
 
6. De evaluatie vooraf omvat de beoordeling van de evenredigheid 
van de voorgenomen maatregel met de omvang van het geconstateerde financieringstekort, het beoogde hefboomeffect van het voorgenomen financieringsinstrument, alsook van extra kwalitatieve effecten zoals de verspreiding van beproefde methoden, de verwezenlijking van be ­
leidsdoelen van de Unie in alle stadia van de uitvoering of de toegang 
tot specifieke deskundigheid van bij de verschillende uitvoeringsstadia 
betrokken actoren.
 
7. De evaluatie vooraf geeft passende prestatie-indicatoren voor de 
voorgestelde financieringsinstrumenten aan en vermeldt de verwachte outputs, resultaten en effecten.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 138  
8. Er wordt slechts een afzonderlijke evaluatie vooraf van financie ­
ringsinstrumenten verricht wanneer een dergelijke, volledig aan de cri ­
teria van de leden 1 tot en met 7 beantwoordende evaluatie geen deel uitmaakt van de evalutie vooraf of de effectbeoordeling van een pro ­
gramma dat of activiteit die het voorwerp is van een basishandeling.
 
Artikel 225  
Toezicht op financieringsinstrumenten  
(artikel 140 van het Financieel Reglement)  
1. Met het oog op een geharmoniseerd toezicht op financierings ­
instrumenten overeenkomstig artikel 140, lid 12, van het Financieel Reglement, stelt de bevoegde ordonnateur een toezichtsysteem in dat moet bijdragen tot het verschaffen van redelijke zekerheid dat de mid ­
delen van de Unie conform artikel 32, lid 2, van het Financieel Regle ­
ment worden gebruikt.
 
2. Het toezichtsysteem heeft tot doel de vooruitgang te meten die is 
geboekt op weg naar het bereiken van de beleidsdoelen en die wordt weerspiegeld in de toepasselijke output- en resultaatindicatoren die bij 
de evaluatie vooraf zijn vastgesteld, en na te gaan of de uitvoering in 
overeenstemming is met de vereisten van artikel 140, lid 2, van het Financieel Reglement, en dient de grondslag te leveren voor de ver ­
slaglegging van de Commissie overeenkomstig artikel 38, lid 5, en artikel 140, lid 8, van het Financieel Reglement.
 
3. Bij indirect beheer bouwt het toezicht van de Commissie voort op 
de door uitvoerende entiteiten verstrekte verslagen en rekeningen, op de beschikbare audits en op controles die door de uitvoerende entiteit zijn verricht, waarbij terdege rekening wordt gehouden met de beheersver ­
klaring van de uitvoerende entiteit en het advies van een onafhankelijk auditorgaan als bedoeld in artikel 60, lid 5, van het Financieel Regle ­
ment. De Commissie verifieert de door de uitvoerende entiteiten ver ­
strekte informatie en kan, onder andere steekproefsgewijze, controles verrichten op het passende niveau van uitvoering, tot op het niveau van de eindontvangers.
 
Het toezicht door de uitvoerende entiteit bouwt voort op de door finan ­
ciële intermediairs verstrekte verslagen en rekeningen, op de beschik ­
bare audits en op controles die door de financiële intermediair zijn verricht, waarbij terdege rekening wordt gehouden met de beheersver ­
klaring van de financiële intermediair en het advies van onafhankelijke controleurs.
 
Wanneer er geen financiële intermediairs zijn, houdt de uitvoerende 
entiteit rechtstreeks toezicht op het gebruik van het financieringsinstru ­
ment op basis van de door de eindontvangers verstrekte verslagen en rekeningen.
 
De uitvoerende entiteit verifieert, zo nodig steekproefsgewijs, de door 
de financiële intermediairs of eindontvangers verstrekte informatie en verricht de controles waarin de in artikel 217 bedoelde overeenkomst voorziet.
 
4. Bij direct beheer bouwt het toezicht van de Commissie voort op 
de door de financiële intermediairs en eindontvangersverstrekte versla ­
gen en rekeningen, met de passende controles. Lid 3 is van overeen ­
komstige toepassing bij direct beheer.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 139  
5. De overeenkomsten tot uitvoering van financieringsinstrumenten 
bevatten de nodige bepalingen voor de toepassing van de leden tot en met 4.
 
Artikel 226  
Behandeling van bijdragen uit de GSK-fondsen  
(artikel 140 van het Financieel Reglement)  
1. Er wordt een afzonderlijke boekhouding gevoerd voor de bijdra ­
gen uit de GSK-fondsen aan financieringsinstrumenten die overeenkom ­
stig titel VIII van het Financieel Reglement zijn opgericht en op grond 
van sectorspecifieke regelgeving door de GSK-fondsen worden ge ­
steund.  
2. De bijdragen uit de GSK-fondsen worden op afzonderlijke reke ­
ningen geplaatst en in overeenstemming met de doelstellingen van elk GSK-fonds gebruikt ten behoeve van acties en eindontvangers die pas ­
sen in het programma of de programma’s waarvan de bijdragen afkom ­
stig zijn.
 
3. Ten aanzien van de bijdragen uit de GSK-fondsen aan financie ­
ringsinstrumenten die overeenkomstig titel VIII van het Financieel Re ­
glement zijn opgericht gelden de sectorspecifieke regels.  
TITLE IX  
REKENING EN VERANTWOORDING EN BOEKHOUDING  
HOOFDSTUK 1  
Rekening en verantwoording  
Artikel 227  
Verslag over het begrotings- en financieel beheer van het 
begrotingsjaar  
(artikel 142 van het Financieel Reglement)  
Het verslag over het begrotings- en financieel beheer van het begro ­
tingsjaar geeft een getrouw overzicht van:  
a) de verwezenlijking van de doelstellingen van het begrotingsjaar 
overeenkomstig het beginsel van goed financieel beheer;  
b) de financiële situatie en de gebeurtenissen die een belangrijke in ­
vloed hebben gehad op de activiteiten van het begrotingsjaar.  
Het verslag over het begrotings- en financieel beheer is gescheiden van 
de verslagen over de uitvoering van de begroting.  
Artikel 228  
Afwijking van de boekhoudbeginselen  
(artikel 144 van het Financieel Reglement)  
Wanneer de rekenplichtigen in een bijzonder geval van oordeel zijn dat 
van de inhoud van de in de boekhoudregels van de Unie vervatte boekhoudbeginselen moet worden afgeweken, wordt deze afwijking ver ­
meld en naar behoren gemotiveerd in de in artikel 232 bedoelde op ­
merkingen bij de financiële staten.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 140  
Artikel 229  
Bewijsstukken  
(artikel 144 van het Financieel Reglement)  
1. Elke boeking is gebaseerd op gedateerde en genummerde bewijs ­
stukken op papier of een andere drager dat de betrouwbaarheid en de bewaring van de inhoud tijdens de in artikel 48 bedoelde termijnen waarborgt.
 
2. Verrichtingen van dezelfde aard die op dezelfde plaats en dezelfde 
dag hebben plaatsgevonden, kunnen op één enkel bewijsstuk worden samengevoegd.
 
Artikel 230  
Staat van de financiële resultaten  
(artikel 145 van het Financieel Reglement)  
De staat van de financiële resultaten is de weergave van de baten en 
lasten van het begrotingsjaar, welke volgens hun aard worden ingedeeld.  
Artikel 231  
Cash flow statement  
(artikel 145 van het Financieel Reglement)  
De kasstaat geeft de kasstromen tijdens de periode weer en biedt een 
overzicht van de mutaties tussen het openen en afsluiten van kasver ­
richtingen.  
De kasmiddelen bestaan uit:  
a) liquide middelen;  
b) bankrekeningen en -deposito’s op zicht, en  
c) andere beschikbare waarden die snel in contanten kunnen worden 
omgezet en waarvan de waarde stabiel is.  
Artikel 232  
Opmerkingen bij de financiële staten  
(artikel 145 van het Financieel Reglement)  
De in artikel 145 van het Financieel Reglement bedoelde opmerkingen 
maken integrerend deel uit van de financiële staten. De opmerkingen moeten ten minste de volgende informatie bevatten:
 
a) de boekhoudbeginselen, -regels en -methoden;  
b) de toelichtingen die aanvullende informatie verstrekken die niet in de 
financiële staten zelf is opgenomen maar die wel nodig is om een getrouw beeld te geven.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 141  
Artikel 233  
De resultatenrekening van de begrotingsuitvoering  
(artikel 146 van het Financieel Reglement)  
1. De resultatenrekening van de begrotingsuitvoering bevat:  
a) gegevens over de ontvangsten, te weten:  
i) de ontwikkeling van de ramingen van de ontvangstenbegroting;  
ii) de uitvoering van de ontvangstenbegroting;  
iii) de ontwikkeling van de vastgestelde rechten;  
b) gegevens over de ontwikkeling van alle beschikbare vastleggings- en 
betalingskredieten;  
c) gegevens over de besteding van alle beschikbare vastleggings- en 
betalingskredieten;  
d) gegevens over de ontwikkeling van de nog te betalen vastleggingen 
van het begrotingsjaar en de van het vorige begrotingsjaar overgedra ­
gen vastleggingen.  
2. Aan de gegevens over de ontvangsten wordt tevens een staat 
toegevoegd waarin per lidstaat de verdeling wordt gegeven van de aan het einde van het begrotingsjaar nog te innen bedragen aan eigen middelen waarvoor een invorderingsopdracht is gegeven.
 
Artikel 234  
Modalities of transmission of accounts  
(artikel 148 van het Financieel Reglement)  
De voorlopige rekeningen en de in de artikelen 147 en 148 van het 
Financieel Reglement bedoelde definitieve rekeningen kunnen langs elektronische weg worden meegedeeld.
 
HOOFDSTUK 2  
Boekhouding  
A f d e l i n g 1  
O r g a n i s a t i e v a n d e b o e k h o u d i n g  
Artikel 235  
Organisatie van de boekhouding  
(artikel 151 van het Financieel Reglement)  
1. De rekenplichtige van elke instelling en van elk in artikel 141 van 
het Financieel Reglement bedoeld orgaan stelt documentatiemateriaal samen waarin de boekhoudkundige organisatie en procedures van zijn instelling en orgaan worden beschreven, en werkt dit materiaal regel ­
matig bij.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 142  
2. De begrotingsontvangsten en -uitgaven worden volgens de eco ­
nomische aard van de verrichting in het in artikel 236 bedoelde com ­
putersysteem geregistreerd als lopende uitgaven of ontvangsten of als kapitaal.
 
Artikel 236  
Computersystemen  
(artikel 151 van het Financieel Reglement)  
1. De boekhouding wordt gevoerd met behulp van een geïntegreerd 
computersysteem.  
2. De organisatie van de met behulp van computersystemen en -sub ­
systemen gevoerde boekhouding vereist een volledige beschrijving van de systemen en subsystemen.
 
Deze beschrijving bepaalt de inhoud van alle gegevensvelden en de 
wijze waarop het systeem de individuele verrichtingen verwerkt. In deze beschrijving wordt aangegeven hoe het systeem het bestaan van een volledig controlespoor garandeert voor elke verrichting en voor elke wijziging die in de computersystemen en -subsystemen wordt aange ­
bracht, zodat op elk moment de aard van de wijzigingen en de identiteit 
van degene die deze heeft aangebracht, kunnen worden achterhaald.
 
In de beschrijvingen van de geautomatiseerde boekhoudsystemen en 
-subsystemen worden eventueel de verbanden tussen deze laatste en het centrale boekhoudsysteem vermeld, met name wat gegevensover ­
dracht en afstemming van de saldi betreft.
 
3. De toegang tot de computersystemen en -subsystemen is beperkt 
tot de personen die zijn opgenomen in een lijst van toegestane gebrui ­
kers die door elke instelling wordt bijgehouden.  
A f d e l i n g 2  
B o e k e n  
Artikel 237  
Boeken  
(artikel 154 van het Financieel Reglement)  
Elke instelling en elk in artikel 141 van het Financieel Reglement 
bedoeld orgaan voert een journaal, een grootboek en minstens deelreke ­
ningen voor debiteuren, crediteuren en vaste activa, tenzij zulks vanuit kostenoogpunt onverantwoord is.
 
De grootboekrekeningen bestaan uit computerdocumenten die door de 
rekenplichtige geïdentificeerd zijn en alle garanties inzake bewijskracht bieden.
 
De journaalposten worden naar de rekeningen van het grootboek over ­
geboekt volgens de inrichting van het in artikel 212 bedoelde rekenings ­
telsel.  
Het journaal en het grootboek kunnen worden ingedeeld in zoveel hulp ­
journalen en hulpboeken als nuttig en nodig is.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 143  
De boekingen in de hulpjournalen en hulpboeken worden ten minste 
maandelijks gecentraliseerd in het journaal en in het grootboek.  
Artikel 238  
Algemene staat van de rekeningen  
(artikel 154 van het Financieel Reglement)  
Alle in artikel 141 van het Financieel Reglement bedoelde instellingen 
en organen stellen een staat van de rekeningen op, die een overzicht geeft van alle rekeningen van de algemene boekhouding, met inbegrip van de tijdens het begrotingsjaar afgesloten rekeningen, met voor elk ervan:
 
a) het rekeningnummer;  
b) omschrijving;  
c) het totaal van de debetposten;  
d) het totaal van de creditposten;  
e) het saldo.  
Artikel 239  
Boekhoudkundige afstemmingen  
(artikel 154 van het Financieel Reglement)  
1. De gegevens in het grootboek worden bewaard en geordend ten ­
einde de inhoud van elke in de algemene staat van de rekeningen opge ­
nomen rekening te kunnen verantwoorden.  
2. Op de inventaris van de vaste activa zijn de artikelen 246 tot en 
met 253 van toepassing.  
A f d e l i n g 3  
B o e k i n g  
Artikel 240  
Boekingen  
(artikel 154 van het Financieel Reglement)  
1. De boekingen worden verricht volgens de methode van dubbel 
boekhouden, waarbij elke verrichting of verandering in de boekhouding leidt tot een boekingspost die de gelijkheid tussen de debitering en de creditering van de verschillende bij de boeking betrokken rekeningen vastlegt.
 
2. Van een verrichting in een andere valuta dan de euro wordt de 
tegenwaarde in euro berekend en geboekt.  
De valuta transacties van herwaardeerbare rekeningen ondergaan ten 
minste bij elke afsluiting een monetaire herwaardering.  
Deze herwaardering wordt uitgevoerd op basis van de overeenkomstig 
artikel 6 vastgestelde koersen.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 144  
De koers die moet worden gebruikt voor de omrekening tussen de euro 
en een andere valuta voor de opstelling van de balans op 31 december van het jaar N is die van de laatste werkdag van het jaar N.
 
3. De overeenkomstig artikel 152 van het Financieel Reglement vast ­
gestelde boekhoudregels van de Unie vermelden de regels inzake de omrekening en herwaardering die ten behoeve van de boekhouding op transactiebasis moeten worden vastgesteld.
 
Artikel 241  
Boekingsposten  
(artikel 154 van het Financieel Reglement)  
Bij elke boekingspost worden de oorsprong, de inhoud en de aanreke ­
ning van elk gegeven, alsmede het kenmerk van het desbetreffende bewijsstuk vermeld.
 
Artikel 242  
Registratie in het journaal  
(artikel 154 van het Financieel Reglement)  
De boekhoudverrichtingen worden in het journaal geregistreerd volgens 
een van de volgende methoden, die elkaar niet uitsluiten:  
a) hetzij per dag en verrichting;  
b) hetzij door maandelijkse samenvatting van de totalen van de ver ­
richtingen, mits alle documenten worden bewaard waarmee de ver ­
richtingen elk afzonderlijk en per dag kunnen worden geverifieerd.  
Artikel 243  
Validering van de registratie  
(artikel 154 van het Financieel Reglement)  
1. Het definitieve karakter van de boekingen in het journaal en in 
deelrekeningen wordt gewaarborgd door een valideringsprocedure die iedere wijziging of schrapping van de boeking verbiedt.
 
2. Vóór de indiening van de definitieve financiële staten wordt een 
afsluitingsprocedure gevolgd om de chronologische volgorde vast te leggen en de onaantastbaarheid van de boekingen te garanderen.
 
A f d e l i n g 4  
A f s t e m m i n g e n v e r i f i c a t i e  
Artikel 244  
Afstemming van de rekeningen  
(artikel 154 van het Financieel Reglement)  
1. De saldi op de rekeningen van de algemene staat worden perio ­
diek, en ten minste bij elke afsluiting, afgestemd met de gegevens van de beheersystemen die door de ordonnateurs worden gebruikt voor het beheer van de vermogensbestanddelen en voor de dagelijkse invoer in het boekhoudsysteem.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 145  
2. Periodiek, en ten minste bij elke afsluiting, verifieert de reken ­
plichtige of de banksaldi met de werkelijkheid overeenkomen, en met name:
 
a) de banktegoeden, door afstemming van de door de financiële instel ­
lingen verstrekte rekeninguittreksels;  
b) de kasmiddelen, door afstemming met het kasboek.  
Voor de rekeningen van de vaste activa wordt dit onderzoek uitgevoerd 
overeenkomstig het bepaalde in artikel 250.  
3. De rekeningen tussen de instellingen worden maandelijks afge ­
stemd.  
4. Tussenrekeningen worden door de rekenplichtige geopend en jaar ­
lijks onderzocht. Deze rekeningen staan onder verantwoordelijkheid van de ordonnateur, die ze zo spoedig mogelijk vereffent.
 
A f d e l i n g 5  
B e g r o t i n g s b o e k h o u d i n g  
Artikel 245  
Inhoud en bijhouden van de begrotingsboekhouding  
(artikel 156 van het Financieel Reglement)  
1. In de begrotingsboekhouding worden voor elk onderdeel van de 
begroting geregistreerd:  
a) wat betreft de uitgaven:  
i) de in de oorspronkelijke begroting uitgetrokken kredieten, de 
kredieten van de gewijzigde begrotingen, de overgedragen kre ­
dieten, de kredieten in verband met de inning van bestemmings ­
ontvangsten, de overgeschreven kredieten en het totale bedrag van de aldus beschikbaar gestelde kredieten;
 
ii) de vastleggingen en de betalingen van het begrotingsjaar;  
b) wat betreft de ontvangsten:  
i) de ramingen van de oorspronkelijke begroting, de ramingen van 
de gewijzigde begrotingen, de bestemmingsontvangsten en het totale bedrag van de aldus berekende ramingen;
 
ii) de vastgestelde rechten en de invorderingen van het begrotings ­
jaar; 
c) de nog te betalen vastleggingen en nog te innen ontvangsten van de 
voorafgaande begrotingsjaren.  
De in de eerste alinea, onder a), bedoelde vastleggingskredieten en 
betalingskredieten worden afzonderlijk geregistreerd en gevolgd.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 146  
In de begrotingsboekhouding worden tevens de samenvattende voor ­
lopige vastleggingen van het Europees Landbouwgarantiefonds (hierna het „ELGF” genoemd) en de desbetreffende betalingen geregistreerd.
 
Deze vastleggingen worden aangegeven tegenover het geheel van de 
kredieten van het ELGF.  
2. De begrotingsboekhouding maakt afzonderlijk toezicht mogelijk 
op: 
a) het gebruik van de overgedragen kredieten en de kredieten van het 
begrotingsjaar;  
b) de betaalbaarstelling van de nog betaalbaar te stellen vastleggingen.  
Aan de ontvangstenzijde wordt op de nog te innen schuldvorderingen 
van voorafgaande begrotingsjaren afzonderlijk toezicht gehouden.  
3. De begrotingsboekhouding kan zodanig worden georganiseerd dat 
een analytische boekhouding ontstaat.  
4. De begrotingsboekhouding wordt met behulp van computersyste ­
men, in boeken of op fiches bijgehouden.  
HOOFDSTUK 3  
Inventaris van de vaste activa  
Artikel 246  
Inventaris van de vaste activa  
(artikel 157 van het Financieel Reglement)  
Het inventarissysteem voor de vaste activa wordt door de ordonnateur 
met bijstand van de rekenplichtige vastgesteld. Dit systeem verstrekt alle informatie die nodig is voor het voeren van de boekhouding en het behoud van de activa.
 
Artikel 247  
Behoud van de goederen  
(artikel 157 van het Financieel Reglement)  
Elke in artikel 141 van het Financieel Reglement bedoelde instelling en 
elk daar bedoeld orgaan stelt voor wat haar/hem betreft de bepalingen vast betreffende het behoud van de in haar/zijn balans opgenomen activa en wijst de administratieve diensten aan die voor het inventaris ­
systeem verantwoordelijk zijn.
 
Artikel 248  
Opneming van de goederen in de inventaris  
(artikel 157 van het Financieel Reglement)  
Alle aankopen van goederen waarvan de gebruiksduur meer dan een 
jaar is, die niet het karakter van een verbruiksgoed hebben en waarvan de aankoopprijs of de kostprijs hoger is dan die welke in de overeen ­
komstig artikel 152 van het Financieel Reglement vastgestelde boek ­
houdregels van de Unie is vermeld, worden in de inventaris en de rekeningen van de vaste activa opgenomen.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 147  
Artikel 249  
Inhoud van de inventaris voor de goederen  
(artikel 157 van het Financieel Reglement)  
In de inventaris worden een beschrijving, de plaats — of voor roerende 
zaken, de verantwoordelijke dienst of persoon —, de datum van aan ­
koop en de eenheidskosten van het goed vermeld.  
Artikel 250  
Inventariscontroles van roerende zaken  
(artikel 157 van het Financieel Reglement)  
Bij de inventariscontroles door de in artikel 141 van het Financieel 
Reglement bedoelde instellingen en organen wordt nagegaan of elk goed materieel aanwezig is en met de beschrijving in de inventarislijst overeenkomt. Deze controles worden in het kader van een jaarlijks controleprogramma verricht, behalve voor materiële en immateriële vaste activa waarvoor de controle ten minste om de drie jaar wordt verricht.
 
Artikel 251  
Resale of tangible assets  
(artikel 157 van het Financieel Reglement)  
De leden, ambtenaren en andere personeelsleden van de in artikel 141 
van het Financieel Reglement bedoelde instellingen en de organen kun ­
nen de door deze instellingen en organen doorverkochte goederen niet aankopen, tenzij de goederen via een openbare aanbestedingsprocedure worden verkocht.
 
Artikel 252  
Verkoopprocedure voor materiële activa  
(artikel 157 van het Financieel Reglement)  
1. Verkopen van materiële activa worden op passende wijze op plaat ­
selijk niveau bekendgemaakt wanneer de aankoopwaarde per eenheid 8 100 EUR of meer bedraagt. De tijd tussen de publicatie van deze aankondiging en de sluiting van het verkoopcontract bedraagt ten minste 14 kalenderdagen.
 
De in de eerste alinea bedoelde verkopen worden door een verkoopbe ­
richt in het  Publicatieblad van de Europese Unie  bekendgemaakt wan ­
neer de aankoopwaarde per eenheid 391 100 EUR of meer bedraagt. Bovendien kan de verkoop op passende wijze in de pers van de lid ­
staten worden bekendgemaakt. De tijd tussen de bekendmaking van het verkoopbericht in het  Publicatieblad van de Europese Unie  en de slui ­
ting van het verkoopcontract bedraagt ten minste één maand.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 148  
2. Indien de kosten van de publiciteit hoger zijn dan de verwachte 
opbrengst van de verrichting, kunnen de in artikel 141 van het Finan ­
cieel Reglement bedoelde instellingen en organen van bekendmaking afzien.
 
3. De in artikel 141 van het Financieel Reglement bedoelde instel ­
lingen en organen trachten bij iedere verkoop van materiële activa de hoogste prijs te verkrijgen.
 
4. De leden 1, 2 en 3 zijn niet van toepassing op verkopen tussen 
instellingen van de Unie en hun in artikel 208 van het Financieel Regle ­
ment bedoelde organen.  
Artikel 253  
Vervreemdingsprocedure voor materiële activa  
(artikel 157 van het Financieel Reglement)  
Van vervreemding onder bezwarende titel of om niet, afdanking, ver ­
huur en verdwijning door verlies, diefstal of welke oorzaak ook van goederen of voorwerpen die op de inventarislijsten voorkomen, met 
inbegrip van gebouwen, wordt een verklaring of proces-verbaal opge ­
maakt door de ordonnateur.
 
In de verklaring of het proces-verbaal wordt met name de eventuele 
vervangingsverplichting ten laste van een ambtenaar of ander per ­
soneelslid van de Gemeenschappen of enige andere persoon vastgesteld.  
De kosteloze terbeschikkingstelling van onroerende goederen of grote 
installaties geeft aanleiding tot de opstelling van een contract en een 
jaarlijkse mededeling aan het Europees Parlement en de Raad ter gele ­
genheid van de indiening van het ontwerp van begroting.  
Leden, vaste ambtenaren en andere personeelsleden van de in artikel 141 
van het Financieel Reglement bedoelde instellingen en organen mogen geen ontvanger zijn van in de inventaris voorkomende goederen of voorwerpen die om niet ter beschikking worden gesteld of worden afgedankt.
 
Artikel 254  
Inventory and advertising of sales in Union delegations  
(artikel 157 van het Financieel Reglement)  
1. Vaste inventarissen van roerende goederen die deel uitmaken van 
het vermogen van de Unie worden, wat de delegaties betreft, ter plaatse bijgehouden. Zij worden op de door elke instelling vastgestelde wijze regelmatig aan de centrale diensten medegedeeld.
 
Roerende goederen die zich op doorvoer naar de delegaties van de Unie 
bevinden, worden, in afwachting van opname in de vaste inventaris, in een voorlopige lijst geregistreerd.
 
2. Verkopen van roerende goederen van de delegaties van de Unie 
worden volgens de plaatselijke gebruiken bekendgemaakt.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 149  
DEEL II  
BIJZONDERE BEPALINGEN  
TITEL I  
ONDERZOEK  
Artikel 255  
Soorten concrete acties  
(artikel 181 van het Financieel Reglement)  
1. De eigen werkzaamheden worden uitgevoerd door de vestigingen 
van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (hierna het „JRC” genoemd) en worden in beginsel volledig gefinancierd ten laste van de begroting. Het werkprogramma bestaat uit:
 
a) onderzoekprogramma’s;  
b) verkennend onderzoek;  
c) wetenschappelijke en technische ondersteuning van institutionele 
aard.  
2. Het JRC kan onder de in artikel 183 van het Financieel Reglement 
vastgestelde voorwaarden deelnemen aan externe maatregelen.  
3. De in artikel 181, lid 2, van het Financieel Reglement bedoelde 
schuldvorderingsramingen worden voor registratie aan de rekenplichtige toegezonden.
 
Artikel 256  
Nadere bepalingen inzake het JRC  
(artikel 183 van het Financieel Reglement)  
1. De activiteiten op concurrentiebasis van het JRC bestaan uit:  
a) activiteiten verricht na een subsidie- of aanbestedingsprocedure;  
b) activiteiten voor rekening van derden;  
c) activiteiten uit hoofde van een administratieve overeenkomst met 
andere instellingen of andere diensten van de Commissie voor de verstrekking van technische en wetenschappelijke diensten.
 
2. Wanneer voor activiteiten van het JRC voor rekening van derden 
een overheidsopdracht moet worden geplaatst, wordt bij de procedure voor de plaatsing van deze opdracht rekening gehouden met de begin ­
selen van doorzichtigheid en gelijke behandeling.
 
3. De in artikel 183, lid 2, van het Financieel Reglement bedoelde 
schuldvorderingsramingen worden voor registratie aan de rekenplichtige toegezonden.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 150  
TITEL II  
EXTERNE MAATREGELEN  
HOOFDSTUK I  
Algemene bepalingen  
Artikel 257  
Maatregelen die voor financiering in aanmerking komen  
(artikel 184 van het Financieel Reglement)  
De kredieten met betrekking tot de in deel II, titel IV, hoofdstuk 1, van 
het Financieel Reglement bedoelde maatregelen kunnen met name die ­
nen voor de financiering van opdrachten, subsidies, met inbegrip van rentesubsidies, speciale leningen, garanties op leningen en maatregelen inzake financiële bijstand, steun voor de begroting en andere specifieke vormen van budgettaire bijstand.
 
HOOFDSTUK II  
Begrotingssteun en door meerdere donors gefinancierde trustfondsen  
Artikel 258  
Use of Budget Support  
(artikel 186 van het Financieel Reglement)  
1. Wanneer de relevante basishandelingen hierin voorzien, kan de 
Commissie gebruikmaken van begrotingssteun voor een bepaalde sector of algemene begrotingssteun in een derde land op voorwaarde dat:
 
a) het beheer van de overheidsfinanciën van het partnerland afdoende 
transparant, betrouwbaar en doeltreffend is;  
b) het partnerland op sectoraal of nationaal niveau een beleid voert dat 
voldoende geloofwaardig en effectief is, en  
c) macro-economische beleidsmaatregelen heeft ingesteld die op stabi ­
liteit zijn gericht.  
2. De met het partnerland gesloten overeenkomsten bevatten een ver ­
plichting voor het land om de Commissie tijdig betrouwbare informatie te verstrekken op basis waarvan zij kan nagaan of aan de voorwaarden van lid 1 is voldaan.
 
Artikel 259  
Trustfondsen van de Unie voor externe maatregelen  
(artikel 187 van het Financieel Reglement)  
De bijdragen van andere donors worden in rekening gebracht wanneer 
zij worden geboekt op de specifieke bankrekening van het trustfonds, voor het bedrag in euro zoals het bij ontvangst op die bankrekening is omgerekend.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 151  
De bijdrage van de Unie wordt tijdig overgemaakt om de juridische 
verbintenissen van het trustfonds na te komen, rekening houdende met de beschikbare middelen die door de andere donors zijn ingebracht.
 
Rente op de specifieke bankrekening van het trustfonds wordt in het 
trustfonds geïnvesteerd, tenzij in de handeling tot oprichting van het trustfonds anders is bepaald.
 
Alle verrichtingen die in de loop van het jaar op de in de derde alinea 
bedoelde bankrekening hebben plaatsgevonden, worden in de boekhou ­
ding van het trustfonds opgenomen.  
De ordonnateur stelt tweemaal per jaar een financieel verslag op over de 
verrichtingen van elk trustfonds.  
De trustfondsen worden jaarlijks aan een onafhankelijk extern accoun ­
tantsonderzoek onderworpen.  
Het door de ordonnateur opgestelde jaarverslag van elk trustfonds wordt 
samen met de door de rekenplichtige opgestelde jaarrekening door de raad van bestuur van het trustfonds goedgekeurd. Deze verslagen wor ­
den bij het jaarverslag van de gedelegeerde ordonnateur gevoegd en ingediend bij het Europees Parlement en de Raad in het kader van de kwijtingsprocedure van de Commissie.
 
De regels voor de samenstelling van de raad van bestuur en zijn regle ­
ment van orde worden vastgesteld in het besluit tot oprichting van het trustfonds dat door de Commissie wordt goedgekeurd en door de donors wordt onderschreven. De regels garanderen een billijke vertegenwoor ­
diging van de donors en bepalen dat voor de uiteindelijke beslissing 
over het gebruik van de middelen van het fonds de goedkeurende stem 
van de Commissie vereist is.  
▼
M1 
HOOFDSTUK III  
Aanbesteding  
Artikel 260  
Huur van gebouwen  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
De enige opdrachten voor onroerende goederen die met beleidskredieten 
voor externe maatregelen kunnen worden gefinancierd, zijn die betref ­
fende de huur van gebouwen die op de dag van de ondertekening van het huurcontract reeds bestaan. Deze opdrachten worden op de in ar ­
tikel 124 bedoelde wijze bekendgemaakt.
 
Artikel 261  
Opdrachten voor diensten  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
1. Opdrachten voor diensten omvatten het volgende:  
a) een opdracht voor studies tussen een contractant en de aanbeste ­
dende dienst die onder meer betrekking heeft op studies betreffende het vaststellen en voorbereiden van projecten, haalbaarheidsstudies, economische en marktstudies, technische studies, evaluaties en au ­
dits; ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 152  
b) een opdracht voor technische bijstand wanneer de contractant een 
raadgevende functie moet uitoefenen, leiding moet geven aan of toezicht moet houden op een project dan wel in de opdracht gespe ­
cificeerde deskundigen ter beschikking moet stellen.
 
2. Indien een derde land in zijn overheidsdiensten of semi-overheids ­
instellingen beschikt over gekwalificeerd leidinggevend personeel, kun ­
nen de opdrachten rechtstreeks in eigen beheer door deze diensten of instellingen worden uitgevoerd.
 
Artikel 262  
Specifieke bepalingen betreffende drempelwaarden en de wijze 
waarop externe opdrachten worden gegund  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
De artikelen 123 tot en met 126, behalve de definities, artikel 128, 
artikel 134, lid 1, onder a), artikel 135, lid 1, onder a) en c) tot en met f), artikel 135, lid 4, de artikelen 137 en 137 bis, artikel 139, leden 3 tot en met 7, artikel 148, lid 4, artikel 151, lid 3, artikel 152, arti ­
kel 153, leden 2 en 3, de artikelen 154, 155 en 157, artikel 158, behalve 
lid 4, en artikel 160 van deze verordening zijn niet van toepassing op 
overheidsopdrachten die worden geplaatst door of voor rekening van de in artikel 190, lid 2, van het Financieel Reglement bedoelde aanbeste ­
dende diensten.
 
De Commissie neemt een besluit over de tenuitvoerlegging van de 
bepalingen voor opdrachten die onder dit hoofdstuk vallen, alsmede over de door de bevoegde ordonnateur te verrichten controles wanneer de Commissie niet de aanbestedende dienst is.
 
Artikel 263  
Bewijs van toegang tot aanbestedingen  
(artikel 191 van het Financieel Reglement)  
De aanbestedingsstukken bepalen dat de gegadigden of inschrijvers 
moeten aangeven in welke staat zij daadwerkelijk gevestigd zijn en de bewijsstukken dienen over te leggen die volgens de wetgeving van dat land gewoonlijk worden aanvaard.
 
Artikel 264  
Publiciteitsmaatregelen  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
1. Indien van toepassing, wordt de vooraankondiging voor internatio ­
nale aanbestedingen in een zo vroeg mogelijk stadium langs elektro ­
nische weg aan het Publicatiebureau toegezonden.  
2. Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt de aankondiging van 
een opdracht bekendgemaakt:  
a) ten minste in het  Publicatieblad van de Europese Unie , wat de 
internationale opdrachten betreft;  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 153  
b) ten minste in het staatsblad van de begunstigde staat of langs gelijk ­
waardige weg voor plaatselijke aanbestedingen.  
Wanneer de aankondiging van een opdracht ook plaatselijk wordt be ­
kendgemaakt, moet het identiek zijn aan de in het  Publicatieblad van de 
Europese Unie  bekendgemaakte aankondiging en gelijktijdig worden 
bekendgemaakt. De Commissie zorgt voor de bekendmaking in het  
Publicatieblad van de Europese Unie . De in artikel 190, lid 2, onder b), 
van het Financieel Reglement bedoelde entiteiten zorgen voor de even ­
tuele plaatselijke bekendmaking.  
3. De aankondiging van gegunde opdracht wordt na de onderteke ­
ning van de overeenkomst toegezonden, behalve indien de opdracht geheim is verklaard, mocht dat nog noodzakelijk zijn, of de uitvoering van de opdracht gepaard moet gaan met speciale veiligheidsmaatregelen, 
of indien de bescherming van de wezenlijke belangen van de Unie of 
het derde land zulks vereist, en de bekendmaking van de aankondiging van gegunde opdracht ongepast wordt geacht.
 
4. Een bericht van wijziging van de opdracht wordt bekendgemaakt 
in het  Publicatieblad van de Europese Unie  in de gevallen als bedoeld 
in artikel 114 bis, lid 3, onder a) en b), van het Financieel Reglement indien de waarde van de wijziging gelijk is aan of hoger dan de drem ­
pelwaarden die zijn vastgesteld in de artikelen 265, lid 1, onder a), artikel 267, lid 1, onder a), en artikel 269, lid 1, onder a), van deze verordening.
 
Artikel 265  
Drempelwaarden en procedures voor de plaatsing van opdrachten 
voor dienstverlening en concessieovereenkomsten voor diensten  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
1. De in artikel 190 van het Financieel Reglement bedoelde drempel ­
waarden en procedures worden voor opdrachten voor dienstverlening en concessieovereenkomsten voor diensten als volgt vastgesteld:
 
a) opdrachten met een waarde van 300 000 EUR of meer:  
i) internationale niet-openbare aanbesteding in de zin van arti ­
kel 104, lid 1, onder b), van het Financieel Reglement en arti ­
kel 264, lid 2, onder a), van deze verordening;  
ii) internationale openbare aanbesteding in de zin van artikel 104, 
lid 1, onder a), van het Financieel Reglement en artikel 264, lid 2, onder a), van deze verordening;
 
b) opdrachten met een waarde van minder dan 300 000 EUR: concur ­
rentiële onderhandelingsprocedure in de zin van lid 3 van dit artikel;  
c) voor opdrachten met een waarde van minder dan of gelijk aan 
20 000 EUR of minder volstaat één inschrijving;  
d) betalingen van uitgaven voor een bedrag van minder dan of gelijk 
aan 2 500 EUR kunnen eenvoudig op factuur geschieden, zonder voorafgaande aanvaarding van een inschrijving.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 154  
2. In de in lid 1, onder a), bedoelde internationale niet-openbare 
procedure wordt in de aankondiging van de opdracht vermeld aan hoe ­
veel gegadigden zal worden gevraagd een inschrijving in te dienen. Voor opdrachten voor dienstverlening worden ten minste vier gegadig ­
den uitgenodigd. Het aantal gegadigden dat mag inschrijven, moet vol ­
doende zijn om voor daadwerkelijke concurrentie te zorgen.
 
De lijst van de geselecteerde gegadigden wordt bekendgemaakt op de 
website van de Commissie.  
Wanneer het aantal gegadigden die aan de selectiecriteria of de mini ­
mumgeschiktheidsniveaus voldoen, kleiner is dan het minimumaantal, 
mag de aanbestedende dienst alleen de gegadigden die aan de criteria voor het indienen van een inschrijving voldoen, vragen een inschrijving in te dienen.
 
3. In de in lid 1, onder b), bedoelde concurrentiële onderhandelings ­
procedure stelt de aanbestedende dienst een lijst van ten minste drie door hem gekozen inschrijvers op, zonder bekendmaking van een aan ­
kondiging.
 
Inschrijvers voor de concurrentiële onderhandelingsprocedure kunnen 
worden gekozen uit een lijst van verkopers als bedoeld in artikel 136, lid 1, onder b), bekendgemaakt door middel van een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling.
 
Indien de aanbestedende dienst na raadpleging van de inschrijvers 
slechts één inschrijving ontvangt die administratief en technisch geldig is, mag de opdracht worden gegund, mits aan de gunningscriteria wordt voldaan.
 
4. Voor niet onder artikel 134, lid 1, onder h), vallende rechtskun ­
dige diensten kan de aanbestedende dienst gebruikmaken van de con ­
currentiële onderhandelingsprocedure, ongeacht de geraamde waarde 
van de opdracht.  
Artikel 266  
Gebruik van de onderhandelingsprocedure voor opdrachten voor 
diensten, leveringen en werken  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
1. Aanbestedende diensten mogen in de volgende gevallen van een 
onderhandelingsprocedure met één inschrijving gebruikmaken:  
a) wanneer de opdrachten aan overheidsorganen of aan non-profitinstel ­
lingen of -verenigingen worden toevertrouwd en gericht zijn op acties van institutionele aard of ter uitvoering van bijstand aan de bevolking op sociaal gebied;
 
b) wanneer een aanbesteding zonder gevolg is gebleven, dat wil zeggen 
geen inschrijvingen heeft opgeleverd die op kwalitatief en/of finan ­
cieel vlak kunnen worden aanvaard. In dat geval kan de aanbeste ­
dende dienst na annulering van de aanbesteding onderhandelingen beginnen met de inschrijver of inschrijvers van zijn keuze die aan de aanbesteding hebben deelgenomen, mits de aanbestedingsstukken niet wezenlijk worden gewijzigd;  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 155  
c) wanneer, na de vervroegde beëindiging van een bestaande overeen ­
komst, een nieuwe overeenkomst moet worden gesloten.  
2. Voor de toepassing van artikel 134, lid 1, onder c), gelden inter ­
venties in het kader van de in artikel 190, lid 2, bedoelde crisissituaties als situaties van dringende noodzaak. De gedelegeerde ordonnateur stelt, eventueel in overleg met de andere betrokken gedelegeerde ordonna ­
teurs, de situatie van dringende noodzaak vast en herziet zijn beslissing regelmatig met het oog op het beginsel van goed financieel beheer;
 
3. Acties van institutionele aard als bedoeld in lid 1, onder a), om ­
vatten diensten die rechtstreeks verband houden met de wettelijke op ­
dracht van overheidsorganen.  
Artikel 267  
Drempelwaarden en procedures voor de plaatsing van opdrachten 
voor leveringen  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
1. De in artikel 190 van het Financieel Reglement bedoelde drempel ­
waarden en procedures worden voor opdrachten voor leveringen als volgt vastgesteld:
 
a) opdrachten met een waarde van 300 000 EUR of meer: internationale 
openbare aanbesteding in de zin van artikel 104, lid 1, onder a), van het Financieel Reglement en artikel 264, lid 2, onder a), van deze verordening;
 
b) opdrachten met een waarde van minder dan 300 000 EUR:  
i) opdrachten met een waarde van 100 000 EUR of meer, maar 
minder dan 300 000 EUR: plaatselijke openbare aanbesteding in de zin van artikel 104, lid 1, onder a), van het Financieel Regle ­
ment en artikel 264, lid 2, onder b), van deze verordening;
 
ii) opdrachten met een waarde van minder dan 100 000 EUR: con ­
currentiële onderhandelingsprocedure in de zin van lid 2;  
c) betalingen van uitgaven voor een bedrag van minder dan of gelijk 
aan 2 500 EUR kunnen eenvoudig op factuur geschieden, zonder voorafgaande aanvaarding van een inschrijving.
 
d) voor opdrachten met een waarde van minder dan of gelijk aan 
20 000 EUR of minder volstaat één inschrijving.  
2. In de in lid 1, onder b) ii), bedoelde concurrentiële onderhan ­
delingsprocedure stelt de aanbestedende dienst een lijst van ten minste drie door hem gekozen leveranciers op, zonder bekendmaking van een aankondiging.
 
Indien de aanbestedende dienst na raadpleging van de leveranciers 
slechts één inschrijving ontvangt die administratief en technisch geldig is, mag de opdracht worden gegund, mits aan de gunningscriteria wordt voldaan.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 156  
Artikel 269  
Drempelwaarden en procedures voor de plaatsing van opdrachten 
voor werken en concessies  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
1. De in artikel 190 van het Financieel Reglement bedoelde drempel ­
waarden en procedures worden voor opdrachten voor werken en con ­
cessieovereenkomsten voor werken als volgt vastgesteld:  
a) opdrachten met een waarde van 5 000 000 EUR of meer, een van de 
volgende:  
i) internationale openbare aanbesteding in de zin van artikel 104, 
lid 1, onder a), van het Financieel Reglement en artikel 264, lid 2, onder a), van deze verordening;
 
ii) gelet op de kenmerken van sommige werken, internationale niet- 
openbare aanbesteding in de zin van artikel 104, lid 1, onder b), van het Financieel Reglement en artikel 264, lid 2, onder a), van deze verordening;
 
b) opdrachten met een waarde van 300 000 EUR of meer, maar minder 
dan 5 000 000 EUR: plaatselijke openbare aanbesteding in de zin 
van artikel 104, lid 1, onder a), van het Financieel Reglement en 
artikel 264, lid 2, onder b), van deze verordening;  
c) opdrachten met een waarde van minder dan 300 000 EUR: concur ­
rentiële onderhandelingsprocedure in de zin van lid 2 van dit artikel.  
d) voor opdrachten met een waarde van minder dan of gelijk aan 
20 000 EUR of minder volstaat één inschrijving.  
e) betalingen van uitgaven voor een bedrag van minder dan of gelijk 
aan 2 500 EUR kunnen eenvoudig op factuur geschieden, zonder 
voorafgaande aanvaarding van een inschrijving.  
2. In de in lid 1, onder c), van dit artikel bedoelde concurrentiële 
onderhandelingsprocedure stelt de aanbestedende dienst een lijst van ten minste drie door hem gekozen contractanten op, zonder bekendmaking van een aankondiging.
 
Indien de aanbestedende dienst na raadpleging van de aannemers slechts 
één inschrijving ontvangt die administratief en technisch geldig is, mag de opdracht worden gegund, mits aan de gunningscriteria wordt vol ­
daan.
 
Artikel 273  
Bestek  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
In afwijking van het bepaalde in artikel 138, lid 3, mag voor alle 
procedures waarbij een verzoek tot deelname wordt gedaan het bestek worden uitgesplitst naar de twee stadia van de procedure en kan de eerste stap alleen de informatie als bedoeld in artikel 138, lid 3, onder a) en f), omvatten.  ▼
M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 157  
Artikel 274  
Garanties  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
1. In afwijking van artikel 163 luiden garanties in euro of in de 
munteenheid van de overeenkomst die zij dekken.  
2. De aanbestedende dienst kan een inschrijvingsgarantie in de zin 
van artikel 156 eisen. In afwijking van artikel 156, lid 2, geeft de aanbestedende dienst de inschrijvingsgarantie vrij bij de ondertekening van de overeenkomst.
 
3. In afwijking van artikel 165, lid 1, is een uitvoeringsgarantie ver ­
plicht indien de volgende drempelwaarden overschreden zijn:  
a) 345 000 EUR voor opdrachten voor werken;  
b) 150 000 EUR voor opdrachten voor leveringen.  
4. De aanbestedende dienst kan een honoreringszekerheid in de zin 
van artikel 165 bis eisen.  
Artikel 275  
Proceduretermijnen  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
1. De aanbestedende dienst moet de inschrijvingen ontvangen op het 
adres en uiterlijk op de dag en het tijdstip die in die uitnodiging tot inschrijving zijn vermeld. De termijnen voor de ontvangst van de in ­
schrijvingen en verzoeken tot deelname worden door de aanbestedende diensten vastgesteld en zijn lang genoeg opdat de belangstellenden over een redelijke en passende tijd beschikken om hun inschrijvingen voor te 
bereiden en in te dienen.
 
De minimumtermijn tussen de datum van verzending van de uitnodi ­
gingsbrief en de uiterste datum voor de ontvangst van inschrijvingen voor opdrachten voor diensten bedraagt 50 dagen. In bepaalde uitzon ­
derlijke gevallen kan een andere termijn worden vastgesteld.
 
2. De inschrijvers kunnen schriftelijk vragen stellen tot uiterlijk de 
datum waarop de inschrijvingen moeten worden ingediend. De aan ­
bestedende dienst beantwoordt de vragen uiterlijk de datum waarop de inschrijvingen moeten zijn ontvangen.
 
3. Bij internationale niet-openbare procedures bedraagt de minimum ­
termijn voor de indiening van de verzoeken tot deelname 30 dagen 
vanaf de publicatie van de aankondiging van de opdracht. De mini ­
mumtermijn tussen de verzending van de uitnodigingsbrief en de uiter ­
ste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen bedraagt 50 dagen. In bepaalde uitzonderlijke gevallen kan een andere termijn worden vast ­
gesteld.
 
4. Bij internationale openbare procedures bedraagt de minimumter ­
mijn voor de ontvangst van de inschrijvingen, te rekenen vanaf de datum van verzending van de publicatie van de aankondiging van de opdracht, respectievelijk:
 
a) 90 dagen voor opdrachten voor werken;  ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 158  
b) 60 dagen voor opdrachten voor levering.  
In bepaalde uitzonderlijke gevallen kan een andere termijn worden vast ­
gesteld.  
5. Bij plaatselijke openbare procedures bedraagt de minimumtermijn 
voor de ontvangst van de inschrijvingen, te rekenen vanaf de bekend ­
making van de aankondiging van de opdracht, respectievelijk:  
a) 60 dagen voor opdrachten voor werken;  
b) 30 dagen voor opdrachten voor levering.  
In bepaalde uitzonderlijke gevallen kan een andere termijn worden vast ­
gesteld.  
6. Voor de in artikel 265, lid 1, onder b), artikel 267, lid 1, onder b), 
ii), en artikel 269, lid 1, onder c), bedoelde concurrentiële onderhan ­
delingsprocedures wordt aan de gegadigden voor de indiening van hun inschrijvingen een minimale termijn toegekend van 30 dagen, te rekenen vanaf de verzending van de uitnodigingsbrief.
 
Artikel 276  
Beoordelingscommissie  
(artikel 190 van het Financieel Reglement)  
1. Alle verzoeken tot deelname en inschrijvingen waarvan is vast ­
gesteld dat zij aan de eisen voldoen, worden door een beoordelings ­
commissie geëvalueerd en gerangschikt op basis van vooraf bekendge ­
maakte uitsluitings-, selectie- en gunningscriteria. Deze commissie be ­
staat uit een oneven aantal leden, ten minste drie, die beschikken over alle nodige technische en administratieve deskundigheid om een oordeel over de inschrijvingen te kunnen uitspreken. De leden van de beoor ­
delingscommissie moeten een verklaring van onpartijdigheid en afwe ­
zigheid van belangenconflicten ondertekenen.
 
2. Indien de Commissie niet de aanbestedende dienst is, mag zij 
verzoeken haar een kopie te bezorgen van de aanbestedingsstukken, de inschrijvingen, de beoordeling van de inschrijvingen en de onder ­
tekende overeenkomsten. Zij kan als waarnemer deelnemen aan de ope ­
ning en de beoordeling van de inschrijvingen.
 
3. Inschrijvingen die niet alle in de aanbestedingsstukken vermelde 
essentiële elementen bevatten of die niet aan de daarin gestelde speci ­
fieke eisen voldoen, worden uitgesloten.  
De beoordelingscommissie of de aanbestedende dienst mag de gegadig ­
den of de inschrijvers echter met inachtneming van het beginsel van gelijke behandeling verzoeken, de ingediende bewijsstukken met betrek ­
king tot de uitsluitings-, de selectie- en de gunningscriteria aan te vullen of toe te lichten binnen de termijn die de commissie of de dienst vast ­
stelt.
 
4. Bij abnormaal lage inschrijvingen zoals bedoeld in artikel 151, 
vraagt de commissie om de nodige toelichting over de samenstelling van de inschrijving.
 
5. Van de verplichting tot aanstelling van een beoordelingscommissie 
kan worden afgeweken bij opdrachten met een waarde gelijk aan of lager dan 20 000 EUR en op basis van een risicobeoordeling bij een hernieuwde oproep tot mededinging in het kader van een raamovereen ­
komst en in het geval van onderhandelingsprocedures als bedoeld in artikel 134, lid 1, onder c), e), f),i), f), iii), en h).
 ▼M1
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 159  
HOOFDSTUK IV  
Subsidies  
Artikel 277  
Volledige financiering  
(artikel 192 van het Financieel Reglement)  
Afwijkingen van de verplichting tot medefinanciering worden verant ­
woord in het kader van de gunningsbesluiten.  
TITEL III  
EUROPESE BUREAUS  
Artikel 278  
De Europese bureaus en de oprichting van extra bureaus  
(artikel 195 van het Financieel Reglement)  
De in artikel 195 van het Financieel Reglement bedoelde bureaus zijn:  
a) het Publicatiebureau;  
b) het Europees Bureau voor fraudebestrijding;  
c) Het Bureau voor personeelsselectie van de Europese Gemeenschap ­
pen en de Europese Bestuursschool, die administratief is gekoppeld aan dit bureau;
 
d) het Bureau voor het beheer en de afwikkeling van de individuele 
rechten;  
e) het Bureau voor infrastructuur en logistiek in Brussel en het Bureau 
voor infrastructuur en logistiek in Luxemburg.  
Eén of meer instellingen kan of kunnen extra bureaus oprichten voor 
zover dit door een kosten-batenanalyse kan worden gerechtvaardigd en 
de zichtbaarheid van het optreden van de Unie wordt gewaarborgd.  
Artikel 279  
Delegatie van bevoegdheden van de instellingen aan 
interinstitutionele Europese bureaus  
(artikelen 195 en 199 van het Financieel Reglement)  
Elke instelling is verantwoordelijk voor de vastleggingen in de begro ­
ting. De instellingen kunnen aan de directeur van het betrokken inter ­
institutionele Europese bureau de bevoegdheid delegeren inzake alle daaropvolgende handelingen, in het bijzonder het aangaan van juri ­
dische verbintenissen, het valideren van uitgaven, het goedkeuren van betalingen en het innen van ontvangsten, en stellen de grenzen en voor ­
waarden van deze delegatie van bevoegdheden vast.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 160  
Artikel 280  
Specifieke regels voor het Publicatiebureau  
(artikelen 195 en 199 van het Financieel Reglement)  
Elke instelling beslist ten aanzien van het Publicatiebureau voor offici ­
ële publicaties over het te voeren publicatiebeleid. Overeenkomstig ar ­
tikel 21 van het Financieel Reglement worden de netto-opbrengsten van de verkoop van publicaties door de instelling die er de auteur van is, als bestemmingsontvangsten gebruikt.
 
Artikel 281  
Delegatie van bepaalde taken door de rekenplichtige  
(artikel 196 van het Financieel Reglement)  
De rekenplichtige van de Commissie kan op voorstel van het directie ­
comité van een bureau sommige van zijn functies betreffende de inning van de ontvangsten en de rechtstreeks door het bureau verrichte uitga ­
ven aan een personeelslid van dat bureau delegeren.
 
Artikel 282  
Kas — Bankrekeningen  
(artikel 196 van het Financieel Reglement)  
Voor de kasbehoeften van een interinstitutioneel bureau kunnen op 
voorstel van zijn directiecomité door de Commissie bank- of postreke ­
ningen op naam van het bureau worden geopend. Het jaarlijkse kassaldo wordt aan het einde van het begrotingsjaar afgestemd en vereffend tussen het bureau en de Commissie.
 
TITEL IV  
ADMINISTRATIEVE KREDIETEN  
Artikel 283  
Algemene bepalingen  
(artikel 201 van het Financieel Reglement)  
Deze titel heeft betrekking op de administratieve kredieten in de zin van 
artikel 41 van het Financieel Reglement.  
Vastleggingen voor administratieve kredieten die in verschillende titels 
voorkomen en die globaal worden beheerd, mogen globaal in de be ­
grotingsboekhouding worden opgenomen volgens de in artikel 25 be ­
doelde samenvattende indeling naar aard.  
De bijbehorende uitgaven worden op de begrotingsonderdelen van elke 
titel geboekt volgens dezelfde verdeling als voor kredieten.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 161  
Artikel 284  
Huurwaarborgen  
(artikel 201 van het Financieel Reglement)  
Behalve in naar behoren gemotiveerde gevallen verstrekken de instel ­
lingen huurwaarborgen in de vorm van een bankgarantie of een storting in euro op een geblokkeerde rekening ten name van de instelling en de verhuurder.
 
Wanneer het echter voor transacties in derde landen niet mogelijk is een 
van deze vormen van huurgaranties te gebruiken, mag de bevoegde ordonnateur andere vormen aanvaarden, mits deze vormen een gelijk ­
waardige bescherming van de financiële belangen van de Unie bieden.
 
Artikel 285  
Voorschotten aan het personeel en aan leden van de instellingen  
(artikel 201 van het Financieel Reglement)  
Onder de in het Statuut genoemde voorwaarden kunnen voorschotten 
aan het personeel en aan de leden van de instellingen worden betaald.  
Artikel 286  
Onroerend goed  
(artikel 203 van het Financieel Reglement)  
1. De in artikel 203, lid 3, onder a), van het Financieel Reglement 
bedoelde uitgaven omvatten de kosten voor het inrichten en uitrusten van gebouwen. Zij omvatten niet de gebruikslasten.
 
2. De procedure van vroegtijdige kennisgeving als bedoeld in arti ­
kel 203, lid 4, van het Financieel Reglement en de procedure van voor ­
afgaande toestemming als bedoeld in artikel 203, lid 5, van het Finan ­
cieel Reglement zijn niet van toepassing op de verwerving van grond die gratis of tegen een symbolisch bedrag gebeurt.
 
3. De in artikel 203, leden 3 tot en met 7, bedoelde procedures van 
vroegtijdige kennisgeving en voorafgaande toestemming zijn niet van toepassing op woongebouwen. Het Europees Parlement en de Raad kunnen de bevoegde instelling vragen alle informatie met betrekking tot woongebouwen te verstrekken.
 
4. In uitzonderlijke of spoedeisende politieke omstandigheden kan 
voor onroerendgoedprojecten van delegaties van de Unie of kantoren in derde landen de vroegtijdige kennisgeving als bedoeld in artikel 203, lid 4, van het Financieel Reglement samen met de presentatie van het bouwproject als bedoeld in artikel 203, lid 5, van het Financieel Regle ­
ment worden gedaan. De procedures van vroegtijdige kennisgeving en voorafgaande toestemming krijgen in dat geval zo gauw mogelijk hun beslag.  ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 162  
5. De procedure van voorafgaande toestemming als bedoeld in arti ­
kel 203, leden 5 en 6, van het Financieel Reglement is niet van toe ­
passing op voorbereidende opdrachten of studies ter beoordeling van de precieze kosten en de financiering van het onroerendgoedproject.
 
6. De in artikel 203, lid 7, onder ii), iii) en iv), van het Financieel 
Reglement vastgestelde drempelwaarden van 750 000 of 3 000 000 EUR omvatten de kosten voor het inrichten en uitrusten van gebouwen. In het geval van huur- en vruchtgebruikovereenkomsten omvatten die drempel ­
waarden de kosten voor het inrichten en uitrusten van gebouwen, maar niet de andere gebruikslasten.
 
7. De Commissie brengt één jaar na de datum van inwerkingtreding 
van het Financieel Reglement verslag uit over de toepassing van de procedures als bedoeld in artikel 203, leden 3 tot en met 8, van het Financieel Reglement.
 
TITEL V  
DESKUNDIGEN  
Artikel 287  
Bezoldigde externe deskundigen  
(artikel 204 van het Financieel Reglement)  
1. Wanneer het om kleinere bedragen gaat dan de in artikel 170, lid 
1, onder a), vastgestelde drempelwaarden, kunnen bezoldigde externe deskundigen worden geselecteerd volgens de procedure van lid 2.
 
2. In het  Publicatieblad van de Europese Unie  wordt een oproep tot 
het indienen van blijken van belangstelling geplaatst of, om er bij potentiële gegadigden zo ruim mogelijke bekendheid aan te geven, op de internetsite van de betrokken instelling.
 
De oproep tot het indienen van blijken van belangstelling bevat een 
beschrijving van de beoogde taken en vermeldt de vergoedingsvoor ­
waarden, die vast zijn en op eenheidsprijzen gebaseerd kunnen zijn.  
De lijst van deskundigen die uit de oproep tot het indienen van blijken 
van belangstelling voortvloeit, is niet langer geldig dan vijf jaar vanaf de bekendmaking ervan of niet langer dan de looptijd van een meerja ­
renprogramma waarop de taken betrekking hebben.  
▼
M1 
3. Belangstellende natuurlijke personen kunnen zich op elk tijdstip 
van de geldigheidsduur van de oproep tot het indienen van blijken van belangstelling aanmelden, behalve tijdens de laatste drie maanden.  
▼
B 
4. Alle contacten met geselecteerde deskundigen, met inbegrip van 
het sluiten van contracten en het aanbrengen van wijzigingen daarin, kunnen verlopen over elektronische systemen die door de aanbestedende dienst zijn opgezet.
 
Deze systemen moeten aan de volgende eisen voldoen:  
a) uitsluitend gemachtigde personen hebben toegang tot het systeem en 
tot de documenten die ermee worden verzonden;  
b) uitsluitend gemachtigde personen kunnen documenten elektronisch 
ondertekenen of verzenden;  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 163  
c) de gemachtigde personen moeten via gevestigde middelen door het 
systeem worden geïdentificeerd;  
d) het tijdstip en de datum van de elektronische transactie moeten exact 
worden aangeduid;  
e) de integriteit van de documenten wordt gewaarborgd;  
f) de beschikbaarheid van de documenten wordt gewaarborgd;  
g) in voorkomend geval wordt de vertrouwelijkheid van de documenten 
gewaarborgd;  
h) de bescherming van persoonsgegevens overeenkomstig Verordening 
(EG) nr. 45/2001 wordt gewaarborgd.  
Voor gegevens die door middel van dergelijk systeem worden verstuurd 
of ontvangen, geldt het wettelijk vermoeden dat de gegevens correct zijn en dat de datum en het tijdstip van verzending of ontvangst van de gegevens zoals aangeduid door het systeem betrouwbaar zijn.
 
Een document dat door middel van dergelijk systeem worden verstuurd 
of betekend, wordt beschouwd als origineel van het document en gelijk ­
waardig aan een papieren document, is toelaatbaar als bewijsmiddel in gerechtelijke procedures en geniet het wettelijk vermoeden van authen ­
ticiteit en integriteit op voorwaarde dat het document geen dynamische kenmerken heeft die automatische wijziging van het document tot ge ­
volg kunnen hebben.
 
Een elektronische handtekening als bedoeld in lid 9, onder b), heeft 
dezelfde rechtsgeldigheid als een handgeschreven handtekening.  
5. De lijst van deskundigen en de omschrijving van de taken worden 
jaarlijks gepubliceerd. De vergoeding voor de uitgevoerde taken wordt gepubliceerd indien zij meer dan 15 000 EUR bedraagt.
 
6. Lid 5 is niet van toepassing wanneer de bekendmaking afbreuk 
zou doen aan de bij het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie beschermde rechten en vrijheden van personen of de commerciële belangen van deskundigen zou schaden.
 
DEEL III  
OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGEN  
Artikel 288  
Overgangsbepalingen  
De artikelen 35 tot en met 43 van Verordening (EG, Euratom) 
nr. 2342/2002 blijven van toepassing op tot 31 december 2013 aange ­
gane verplichtingen. De artikelen 33 tot en met 44 van de onderhavige verordening gelden uitsluitend voor verplichtingen die vanaf 1 januari 2014 worden aangegaan.
 
Titel VI van deel 1 van Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 kan, 
wanneer de bevoegde ordonnateur daartoe besluit, blijven gelden voor subsidieovereenkomsten die worden ondertekend en subsidiebesluiten die ter kennis worden gegeven tot 31 december 2013 in het kader van globale vastleggingen op de begroting 2012 of eerdere jaren, met inachtneming van de beginselen van gelijke behandeling en transparan ­
tie. ▼
B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 164  
Artikel 289  
Intrekking  
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 wordt ingetrokken.  
Verwijzingen naar de ingetrokken verordening worden gelezen als ver ­
wijzingen naar de onderhavige verordening overeenkomstig de concor ­
dantietabel in de bijlage.  
Artikel 290  
Inwerkingtreding  
Deze verordening treedt in werking op de dag na die van de bekend ­
making ervan in het  Publicatieblad van de Europese Unie . 
Zij is van toepassing met ingang van 1 januari 2013.  
De artikelen 216 tot en met 226 zijn evenwel van toepassing vanaf 
1 januari 2014.  
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks 
toepasselijk in elke lidstaat.  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 165  
BĲLAGE  
Concordantietabel  
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002  Deze verordening  
Artikel 1  Artikel 1  
Artikel 4 bis  Artikel 2  
Artikel 5  Artikel 3  
Artikel 6  Artikel 4  
Artikel 7  Artikel 5  
Artikel 8  Artikel 6  
Artikel 10  Artikel 7  
Artikel 11  Artikel 8  
Artikel 12  Artikel 9  
Artikel 13  Artikel 10  
Artikel 13 bis  Artikel 11  
Artikel 15  Artikel 12  
Artikel 17  Artikel 13  
Artikel 17 bis  Artikel 14  
Artikel 18  Artikel 15  
Artikel 19  Artikel 16  
Artikel 20  Artikel 17  
Artikel 21  Artikel 18  
Artikel 22  Artikel 19  
Artikel 23  Artikel 20  
— Artikel 21  
— Artikel 22  
— Artikel 23  
Artikel 26  Artikel 24  
Artikel 27  Artikel 25  
Artikel 28  Artikel 26  
Artikel 29  Artikel 27  
Artikel 30  Artikel 28  
Artikel 43 bis  Artikel 29  
Artikel 32 bis  Artikel 30  
Artikel 33  Artikel 31  
Artikel 34  Artikel 32  
— Artikel 33  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 166  
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002  Deze verordening  
Artikel 36  Artikel 34  
Artikel 37  Artikel 35  
Artikel 40  Artikel 36  
Artikel 35 bis  Artikel 37  
— Artikel 38  
— Artikel 39  
Artikel 41  Artikel 40  
— Artikel 41  
Artikel 42  Artikel 42  
Artikel 43  Artikel 43  
Artikel 39  Artikel 44  
Artikel 44  Artikel 45  
Artikel 45  Artikel 46  
Artikel 46  Artikel 47  
Artikel 49  Artikel 48  
Artikel 47  Artikel 49  
Artikel 50  Artikel 50  
Artikel 51  Artikel 51  
Artikel 53  Artikel 52  
Artikel 54  Artikel 53  
Artikel 55  Artikel 54  
Artikel 56  Artikel 55  
Artikel 57  Artikel 56  
Artikel 58  Artikel 57  
Artikel 59  Artikel 58  
Artikel 60  Artikel 59  
Artikel 61  Artikel 60  
Artikel 62  Artikel 61  
Artikel 63  Artikel 62  
Artikel 64  Artikel 63  
Artikel 65  Artikel 64  
Artikel 255  Artikel 65  
Artikel 66  Artikel 66  
Artikel 67  Artikel 67  
Artikel 68  Artikel 68  
Artikel 69  Artikel 69  
Artikel 70  Artikel 70  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 167  
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002  Deze verordening  
Artikel 71  Artikel 71  
Artikel 254  Artikel 72  
— Artikel 73  
Artikel 72  Artikel 74  
Artikel 74  Artikel 75  
Artikel 75  Artikel 76  
Artikel 73  Artikel 77  
Artikel 76  Artikel 78  
Artikel 77  Artikel 79  
Artikel 78  Artikel 80  
Artikel 79  Artikel 81  
Artikel 80  Artikel 82  
Artikel 86  Artikel 83  
Artikel 81  Artikel 84  
— Artikel 85  
Artikel 82  Artikel 86  
Artikel 83  Artikel 87  
Artikel 84  Artikel 88  
Artikel 85  Artikel 89  
Artikel 85 bis  Artikel 90  
Artikel 87  Artikel 91  
Artikel 88  Artikel 92  
Artikel 85 ter  Artikel 93  
Artikel 90  Artikel 94  
Artikel 91  Artikel 95  
Artikel 92  Artikel 96  
Artikel 94  Artikel 97  
Artikel 96  Artikel 98  
Artikel 95  Artikel 99  
Artikel 97  Artikel 100  
— Artikel 101  
Artikel 98  Artikel 102  
Artikel 99  Artikel 103  
Artikel 100  Artikel 104  
Artikel 101  Artikel 105  
— Artikel 106  
Artikel 102  Artikel 107  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 168  
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002  Deze verordening  
Artikel 103  Artikel 108  
Artikel 105  Artikel 109  
Artikel 104  Artikel 110  
Artikel 106  Artikel 111  
Artikel 107  Artikel 112  
Artikel 108  Artikel 113  
Artikel 109  Artikel 114  
Artikel 110  Artikel 115  
Artikel 111  Artikel 116  
Artikel 112  Artikel 117  
Artikel 113  Artikel 118  
Artikel 114  Artikel 119  
Artikel 115  Artikel 120  
Artikel 116  Artikel 121  
Artikel 117  Artikel 122  
Artikel 118  Artikel 123  
Artikel 119  Artikel 124  
Artikel 120  Artikel 125  
Artikel 121  Artikel 126  
Artikel 122  Artikel 127  
Artikel 123  Artikel 128  
Artikel 124  Artikel 129  
Artikel 125  Artikel 130  
Artikel 125 bis  Artikel 131  
Artikel 125 ter  Artikel 132  
Artikel 125 quater  Artikel 133  
Artikel 126  Artikel 134  
Artikel 127  Artikel 135  
Artikel 128  Artikel 136  
Artikel 129  Artikel 137  
Artikel 130  Artikel 138  
Artikel 131  Artikel 139  
Artikel 132  Artikel 140  
Artikel 133  Artikel 141  
Artikel 133 bis  Artikel 142  
Artikel 134  Artikel 143  
Artikel 134 bis  Artikel 144  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 169  
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002  Deze verordening  
Artikel 134 ter  Artikel 145  
Artikel 135  Artikel 146  
Artikel 136  Artikel 147  
Artikel 137  Artikel 148  
Artikel 138  Artikel 149  
Artikel 138 bis  Artikel 150  
Artikel 139  Artikel 151  
Artikel 140  Artikel 152  
Artikel 141  Artikel 153  
Artikel 142  Artikel 154  
Artikel 143  Artikel 155  
Artikel 144  Artikel 156  
Artikel 145  Artikel 157  
Artikel 146  Artikel 158  
Artikel 147  Artikel 159  
Artikel 148  Artikel 160  
Artikel 149  Artikel 161  
Artikel 149 bis  Artikel 162  
Artikel 150  Artikel 163  
Artikel 151  Artikel 164  
Artikel 152  Artikel 165  
Artikel 153  Artikel 166  
Artikel 154  Artikel 167  
Artikel 155  Artikel 168  
Artikel 156  Artikel 169  
Artikel 158  Artikel 170  
Artikel 158 bis  Artikel 171  
Artikel 159  Artikel 172  
Artikel 160 bis  Artikel 173  
Artikel 160 sexies  Artikel 174  
Artikel 160 septies  Artikel 175  
Artikel 161  Artikel 176  
Artikel 162  Artikel 177  
Artikel 163  Artikel 178  
— Artikel 179  
Artikel 164  Artikel 180  
Artikel 180 bis  Artikel 181  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 170  
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002  Deze verordening  
Artikel 181  Artikel 182  
Artikel 165 bis  Artikel 183  
Artikel 165  Artikel 184  
— Artikel 185  
Artikel 236, lid 1  Artikel 186  
Artikel 172 bis  Artikel 187  
Artikel 166  Artikel 188  
Artikel 167  Artikel 189  
Artikel 168  Artikel 190  
Artikel 169  Artikel 191  
Artikel 169 bis  Artikel 192  
Artikel 170  Artikel 193  
Artikel 171  Artikel 194  
Artikel 172 quater  Artikel 195  
Artikel 173  Artikel 196  
Artikel 174  Artikel 197  
Artikel 174 bis  Artikel 198  
— Artikel 199  
Artikel 175  Artikel 200  
Artikel 175 bis  Artikel 201  
Artikel 176  Artikel 202  
Artikel 177  Artikel 203  
Artikel 178  Artikel 204  
Artikel 179  Artikel 205  
Artikel 182  Artikel 206  
Artikel 180  Artikel 207  
Artikel 183  Artikel 208  
Artikel 184  Artikel 209  
Artikel 184 bis  Artikel 210  
— Artikel 211  
— Artikel 212  
— Artikel 213  
— Artikel 214  
— Artikel 215  
— Artikel 216  
— Artikel 217  
— Artikel 218  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 171  
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002  Deze verordening  
— Artikel 219  
— Artikel 220  
— Artikel 221  
— Artikel 222  
— Artikel 223  
— Artikel 224  
— Artikel 225  
— Artikel 226  
Artikel 185  Artikel 227  
Artikel 186  Artikel 228  
Artikel 215  Artikel 229  
Artikel 199  Artikel 230  
Artikel 201  Artikel 231  
Artikel 203  Artikel 232  
Artikel 205  Artikel 233  
— Artikel 234  
Artikel 207  Artikel 235  
Artikel 208  Artikel 236  
Artikel 209  Artikel 237  
Artikel 210  Artikel 238  
Artikel 211  Artikel 239  
Artikel 213  Artikel 240  
Artikel 214  Artikel 241  
Artikel 216  Artikel 242  
Artikel 217  Artikel 243  
Artikel 218  Artikel 244  
Artikel 219  Artikel 245  
Artikel 220  Artikel 246  
Artikel 221  Artikel 247  
Artikel 222  Artikel 248  
Artikel 223  Artikel 249  
Artikel 224  Artikel 250  
Artikel 225  Artikel 251  
Artikel 226  Artikel 252  
Artikel 227  Artikel 253  
Artikel 256  Artikel 254  
Artikel 229  Artikel 255  ▼B
 02012R1268 — NL — 01.01.2018 — 003.001 — 172  
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002  Deze verordening  
Artikel 230  Artikel 256  
Artikel 231  Artikel 257  
— Artikel 258  
— Artikel 259  
Artikel 235  Artikel 260  
Artikel 236  Artikel 261  
Artikel 237  Artikel 262  
Artikel 239  Artikel 263  
Artikel 240  Artikel 264  
Artikel 241  Artikel 265  
Artikel 242  Artikel 266  
Artikel 243  Artikel 267  
Artikel 244  Artikel 268  
Artikel 245  Artikel 269  
Artikel 246  Artikel 270  
Artikel 247  Artikel 271  
Artikel 248  Artikel 272  
Artikel 249  Artikel 273  
Artikel 250  Artikel 274  
Artikel 251  Artikel 275  
Artikel 252  Artikel 276  
Artikel 253  Artikel 277  
Artikel 257  Artikel 278  
Artikel 258  Artikel 279  
Artikel 258 bis  Artikel 280  
Artikel 259  Artikel 281  
Artikel 260  Artikel 282  
Artikel 262  Artikel 283  
Artikel 264  Artikel 284  
Artikel 265  Artikel 285  
Artikel 263  Artikel 286  
Artikel 265 bis  Artikel 287  
— Artikel 288  
Artikel 272  Artikel 289  
Artikel 273  Artikel 290  ▼B