1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 15 juli 1980
betreffende grenswaarden en richtwaarden van de luchtkwaliteit voor zwaveldioxyde en zwevende
deeltjes
(80/779/EEG)
(PB L 229 van 30.8.1980, blz. 30)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1Richtlijn van de Raad van 19 oktober 1981 (81/857/EEG) L 319 18 7.11.1981
►M2Richtlijn van de Raad van 21 juni 1989 (89/427/EEG) L 201 53 14.7.1989
►M3Richtlijn van de Raad van 23 december 1991 (91/692/EEG) L 377 48 31.12.1991
Gewijzigd bij:
►A1Toetredingsakte van Spanje en Portugal L 302 23 15.11.1985
►A2Toetredingsakte van Oostenrijk, Finland en Zweden C 241 21 29.8.1994
(aangepast door Besluit 95/1/EG, Euratom, EGKS van de Raad) L 1 1 1.1.1995
▼B
RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 15 juli 1980
betreffende grenswaarden en richtwaarden van de luchtkwaliteit
voor zwaveldioxyde en zwevende deeltjes
(80/779/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op de artikelen 100 en 235,
Gezien het voorstel van de Commissie,Gezien het adviesvan het Europes e Parlement(
1),
Gezien heet adviesvan het Economis ch en Sociaal Comité(2),
Overwegende dat krachtensde actieprogramma'svan de Europes e
Gemeenschappen inzake het milieu van 1973(3) en 1977(4) bij voor-
rang maatregelen tegen zwaveldioxyde en zwevende deeltjesmoeten
worden getroffen wegenshun toxiciteit en gezien de s tand van de
kennisten aanzien van hun effecten op de gezondheid van de mensen op het milieu;
Overwegende dat verschillen in de bepalingen die in de diverse Lid-
Staten met betrekking tot zwaveldioxyde en zwevende deeltjesin de
lucht reeds van toepassing zijn of worden opgesteld, tot ongelijke
concurrentievoorwaarden kunnen leiden en zodoende rechtstreeks vaninvloed kunnen zijn op de werking van de gemeenschappelijke markt;dat derhalve moet worden overgegaan tot het nader tot elkaar brengenvan de wettelijke bepalingen alsbedoeld in artikel 100 van hetVerdrag;
Overwegende dat een van de voornaamste taken van de Europese
Economische Gemeenschap is het bevorderen van een harmonischeontwikkeling van de economische activiteit binnen de gehele Gemeen-schap alsmede van een gestadige en evenwichtige expansie, hetgeen
ondenkbaar iszonder bes trijding van verontreinigingen en hinder of
zonder verbetering van de kwaliteit van het bestaan en de beschermingvan het milieu; dat, aangezien het Verdrag niet in de daartoe vereistebevoegdheden voorziet, een beroep moet worden gedaan op artikel235 van het Verdrag;
Overwegende dat, ter bescherming van met name de gezondheid van
de mens, voor deze twee verontreinigende stoffen grenswaardenmoeten worden vastgesteld die op het grondgebied van de Lid-Statengedurende bepaalde periodesniet mogen worden overs chreden en datdeze waarden gebaseerd zijn op de resultaten van de werkzaamhedenin het kader van de WGO, met name op de relatie doses/effecten voor
zwaveldioxyde en zwevende deeltjeste zamen genomen;
Overwegende dat deze grenswaarden, ondanks de genomen maatre-
gelen, mogelijk niet kunnen worden nageleefd in bepaalde zones,weshalve de Lid-Staten in aanmerking moeten kunnen komen voor in
de tijd beperkte afwijkingen, mits zij aan de Commissie plannen voor-
leggen die gericht zijn op de geleidelijke verbetering van deluchtkwalteit (SIC! luchtkwaliteit) in die zones;
Overwegende dat ook richtwaarden moeten worden vastgesteld die
moeten dienen ter preventie op lange termijn op het gebied van
gezondheid en milieubescherming en als referentiepunten voor de
invoering van specifieke regimes binnen door de Lid-Staten vastge-stelde zones;1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 2
(1) PB nr. C 83 van 4. 4. 1977, blz. 44.
(2) PB nr. C 204 van 30. 8. 1976, blz. 34.
(3) PB nr. C 112 van 20. 12. 1973, blz. 1.
(4) PB nr. C 139 van 13. 6. 1977, blz. 1.
▼B
Overwegende dat de maatregelen die uit hoofde van deze richtlijn
worden genomen economisch haalbaar moeten zijn en verenigbaarmet een evenwichtige ontwikkeling;
Overwegende dat de Lid-Staten voor passend toezicht op de luchtkwa-
liteit en met name op de naleving van de grenswaarden meetstations
dienen te installeren die de nodige gegevens voor de toepassing van
deze richtlijn moeten verschaffen;
Overwegende dat het, wegens het bestaan van verschillende methoden
voor monsternemingen en analyses in de Lid-Staten, in bepaalde
omstandigheden mogelijk moet zijn andere methoden voor monsterne-mingen en analyses te gebruiken dan de referentiemethoden die in derichtlijn zijn voorgeschreven;
Overwegende dat sommige Lid-Staten bijzondere methoden voor
monsternemingen en analyses gebruiken die niet gemakkelijk in corre-latie kunnen worden gebracht met de referentiemethoden; dat hetderhalve noodzakelijk is dat in de richtlijn verschillende grenswaarden
worden gespecificeerd, die moeten worden nageleefd wanneer die
methoden worden gebruikt; dat de betrokken Lid-Staten in een reeksrepresentatieve stations ook parallelle metingen moeten verrichtenwaarbij gebruik gemaakt wordt van de referentiemethoden naast huneigen meetmethoden; dat de Commissie nieuwe voorstellen dient voorte leggen in het licht van deze parallelle metingen en van de noodzaak
discriminerende bepalingen te vermijden;
Overwegende dat de verdere ontwikkeling van referentiemethoden voor
monsterneming en analyse uit deze richtlijn in het licht van de techni-
sche en wetenschappelijke vooruitgang ter zake wenselijk kan zijn; dat
om de uitvoering van de daartoe noodzakelijke werkzaamheden tevergemakkelijken een procedure moet worden ingesteld voor detotstandbrenging van een nauwe samenwerking tussen de Lid-Statenen de Commissie in het Comité voor de aanpassing aan de vooruitgang
van wetenschap en techniek,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
Deze richtlijn heeft ten doel grenswaarden (bijlage I) en richtwaarden
(bijlage II) voor zwaveldioxyde en zwevende deeltjesin de lucht,
alsmede de daarvoor geldende toepassingsvoorwaarden vast te stellenter verbetering van:
— de bescherming van de gezondheid van de mens;
— de bescherming van het milieu.
Artikel 2
1. Onder grenswaarden worden verstaan:
— de overeenkomstig tabel A van bijlage I te zamen genomen concen-
traties van zwaveldioxyde en zwevende deeltjes, alsmede
— de overeenkomstig tabel B van bijlage I afzonderlijk genomen
concentratiesvan zwevende deeltjes ,
die op het gehele grondgebied van de Lid-Staten gedurende bepaalde
periodesonder de voorwaarden van de volgende artikelen niet mogen
worden overschreden ter bescherming van met name de gezondheidvan de mens.
2. Onder richtwaarden worden verstaan de gedurende bepaalde
perioden in aanmerking genomen concentratiesvan zwaveldioxyde enzwevende deeltjes, als vermeld in bijlage II, die moeten dienen:
— ter preventie op lange termijn op het gebied van gezondheid en
milieubescherming;
— alsreferentiepunten voor de invoering van s pecifieke regimes
binnen door de Lid-Staten vastgestelde zones.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 3
▼B
Artikel 3
1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen opdat met ingang
van 1 april 1983 de concentratiesvan zwaveldioxyde en zwevendedeeltjesin de lucht niet meer bedragen dan de grens waarden vanbijlage I, onverminderd de hierna volgende bepalingen.
2. Wanneer een Lid-Staat van mening isdat de concentratiesvan
zwaveldioxyde en zwevende deeltjesin de lucht, ondanksde genomen
maatregelen, na 1 april 1983 in bepaalde zonesde in bijlage I opge-
nomen grenswaarden dreigen te overschrijden, stelt hij de Commissiehiervan voor 1 oktober 1982 in kennis.
Tegelijkertijd stelt hij de Commissie in kennis van de plannen gericht
op de geleidelijke verbetering van de kwaliteit van de lucht in diezones. In deze plannen, die zijn opgesteld aan de hand van ter zakedienende gegevensover aard, oors prong en ontwikkeling van deverontreiniging, worden in het bijzonder de maatregelen beschreven
die zijn of zullen worden genomen, alsmede de procedures die zijn of
zullen worden toegepast door de Lid-Staat. Deze maatregelen en proce-duresmoeten bewerks telligen dat de concentratiesvan zwaveldioxydeen zwevende deeltjesin de lucht binnen die zoneszo s poedig mogelijken uiterlijk vóór 1 april 1993 dalen onder of gelijk worden aan de in
bijlage I opgenomen grenswaarden.
Artikel 4
1. Voor de zoneswaar de te verwachten toeneming van de veront-
reiniging door zwaveldioxyde en zwevende deeltjesten gevolge vanmet name stedelijke of industriële ontwikkelingen naar de mening vande betrokken Lid-Staat moet worden beperkt of voorkomen, stelt de
Lid-Staat, uitgaande van de richtwaarden in bijlage II alsreferentie-
punt, waarden vast die lager moeten zijn dan de grenswaarden vanbijlage I.
2. Voor de zonesvan zijn grondgebied die naar de mening van de
betrokken Lid-Staat vanuit milieu-oogpunt bijzonder moetenbeschermd, stelt de Lid-Staat waarden vast die doorgaans lager zijndan de richtwaarden van bijlage II.
3. De Lid-Staten stellen de Commissie in kennis van de waarden, de
termijnen en tijdschema's die zij voor de in de leden 1 en 2 bedoeldezones hebben vastgesteld, alsmede van de eventuele passende maatre-
gelen die zij hebben genomen.
Artikel 5
Behalve, dat zij voldoen aan het bepaalde in artikel 3, lid 1, en artikel
4, lid 1, trachten de Lid-Staten vanuit een streven naar nadere voorzorgten aanzien van de bescherming van de gezondheid en het milieu, de
richtwaarden van bijlage II te benaderen daar waar de gemeten concen-
tratieshoger dan die waarden zijn.
Artikel 6
De Lid-Staten richten meetstations op die de nodige gegevens moeten
verschaffen voor de toepassing van deze richtlijn, met name in dezoneswaarin de in artikel 3, lid 1, bedoelde grens waarden kunnen
worden benaderd of overschreden, alsmede in de in artikel 3, lid 2,
bedoelde zones; de stations moeten worden gevestigd op plaatsenwaar de verontreiniging wordt verondersteld het sterkst te zijn enwaar de gemeten concentraties representatief zijn voor de plaatselijkeomstandigheden.
Artikel 7
1. Met ingang van de inwerkingtreding van deze richtlijn stellen de
Lid-Staten de Commissie uiterlijk zes maanden na het einde (vastge-steld op 31 maart) van de jaarlijkse referentieperiode in kennis van degevallen waarin de in bijlage I van deze richtlijn vermelde grens-waarden zijn overschreden alsmede van de gemeten concentraties.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 4
▼B
2. Tevens stellen zij de Commissie uiterlijk één jaar na het einde
van de jaarlijkse referentieperiode in kennis van de redenen van dieoverschrijdingen alsmede van de maatregelen die zij hebben getroffen
om herhaling te voorkomen.
3. Bovendien stellen de Lid-Staten de Commissie op haar verzoek in
kennisvan gegevensover de concentratiesvan zwaveldioxyde en
zwevende deeltjesin zonesdie zij hebben aangewezen krachtensartikel4, leden 1 en 2.
4. De Commissie doet de Lid-Staten elk jaar de informatie
toekomen die zij uit hoofde van dit artikel heeft ontvangen.
Artikel 8
Elke drie jaar lichten de Lid-Staten de Commissie in over de tenuit-
voerlegging van deze richtlijn in het kader van een verslag dat per
sector wordt uitgebracht en dat ook de andere communautaire richt-lijnen op dit gebied bestrijkt. Dit verslag wordt opgesteld aan de handvan een vragenlijst of een schema, uitgewerkt door de Commissievolgensde procedure van artikel 6 van Richtlijn 91/692/EEG(
1)Z e s
maanden vóór de aanvang van de verslagperiode wordt de vragenlijst
of het schema aan de Lid-Staten toegezonden. Het verslag wordt aan
de Commissie voorgelegd binnen negen maanden na de periode vandrie jaar waarop het betrekking heeft.
Het eerste verslag bestrijkt de periode van 1994 tot en met 1996.
Binnen negen maanden na ontvangst van de verslagen van de Lid-
Staten publiceert de Commissie een verslag over de tenuitvoerlegging
van de richtlijn in de Gemeenschap.
Artikel 9
De toepassing van de maatregelen die krachtens deze richtlijn worden
genomen mag er niet toe leiden dat daar waar bij het van toepassingworden van deze richtlijn de verontreiniging door zwaveldioxyde enzwevende deeltjesgering isten opzichte van de in bijlage I opgenomengrenswaarden, de kwaliteit van de lucht merkbaar achteruitgaat.
Artikel 10
1. Voor de toepassing van deze richtlijn gebruiken de Lid-Staten
hetzij de referentiemethoden voor monsterneming en analyse vermeld
in bijlage III voor zwaveldioxide en voor volgensde zwarte-rookme-thode gemeten zwevende deeltjesof in bijlage IV voor volgensdegravimetrische methode gemeten zwevende deeltjes, hetzij een anderemonsternemings- en analysemethode waarvoor zij de Commissie opgezette tijden aantonen:
— dat zij een bevredigende correlatie van de resultaten met die van de
referentiemethode oplevert, of
— dat uit metingen die parallel met de referentiemethode worden
verricht in een reeks representatieve stations die zijn gekozen inovereenstemming met de eisen van artikel 6, een redelijk stabielverband blijkt te bestaan tussen de met deze methode verkregenresultaten en de met de referentiemethode verkregen resultaten.
2. Onverminderd de andere bepalingen van deze richtlijn mag een
Lid-Staat, hangende het besluit van de Raad betreffende de in lid 4bedoelde Commissievoorstellen, ook gebruik maken van de monsterne-mings- en analysemethoden als omschreven in bijlage IV, alsmede van1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 5
(1) PB nr. L 377 van 31. 12. 1991, blz. 48.▼M3
▼B
▼M3
▼B
▼M2
▼B
▼B
de bij deze methoden behorende eveneensin bijlage IV opgenomen
waarden in plaatsvan de grens waarden in bijlage I.
3. In afwijking van artikel 3 dient een Lid-Staat die besluit gebruik
te maken van het bepaalde in lid 2:
— de Commissie vóór 1 januari 1991 in te lichten over de zones waar
naar zijn mening de concentratiesvan zwaveldioxide en zwevende
deeltjesin de lucht na 1 januari 1991 de in bijlage IV vermelde
grenswaarden zouden kunnen overschrijden;
— de Commissie met ingang van 1 april 1991 in kennis te stellen van
de plannen voor een geleidelijke verbetering van de luchtkwaliteitin die zones. In deze plannen, die moeten worden opgesteld aan de
hand van relevante gegevensover de aard, de oors prong en de
ontwikkeling van de verontreiniging, moeten in het bijzonder dedoor de Lid-Staat genomen of te nemen maatregelen en ingevoerdeof in te voeren proceduresworden bes chreven. Deze maatregelen enproceduresmoeten er zo s poedig mogelijk en uiterlijk vóór 1 april
1993 toe leiden dat binnen de betrokken zonesde concentratiesvan
zwaveldioxide en zwevende deeltjesin de lucht worden terugge-bracht tot waarden die lager zijn dan of gelijk zijn aan de inbijlage IV vermelde grenswaarden.
4. Ten einde de nadelen weg te nemen van de thansin de niet
geheel equivalente bijlagen I en IV vastgelegde tweeledige benadering,dient de Commissie uiterlijk op 31 december 1992 bij de Raad eenvoorstel in voor een algemene herziening van deze richtlijn. In ditvoorstel wordt rekening gehouden met de ervaring die is opgedaan in
het kader van de in lid 5 bedoelde studies en met de resultaten van
latere metingen die zijn uitgevoerd aan de hand van technische specifi-catiesof referentiemethoden voor de bepaling van zwevende deeltjesen zwaveldioxide. Deze technische specificaties of deze referentieme-thoden moeten uiterlijk op 31 december 1990 door de Commissie inoverleg met de Lid-Staten worden opgesteld.
Dit voorstel zal tevens betrekking hebben op andere aspecten die in het
licht van de bij de toepassing van deze richtlijn opgedane wetenschap-pelijke kennisen ervaring moeten worden herzien. In het voors tel
wordt met name rekening gehouden met de aspecten die verband
houden met het ontwerpen van luchtverontreinigingsmeetnetten en deplaatsing van de meetapparaten enerzijds, en de kwaliteit en vergelijk-baarheid van de metingen anderzijds.
5. In samenwerking met de Lid-Staten verricht de Commissie op
geselecteerde plaatsen in de Lid-Staten studies inzake monsterneming
en analyse met betrekking tot enerzijds zwaveldioxyde en anderzijdszwarte rook en zwevende deeltjes. Deze studies zijn er met name opgericht de harmonisatie van monsternemings- en analysemethodenvoor deze verontreinigende stoffen te stimuleren.
Artikel 11
1. Wanneer de Lid-Staten in grensgebieden waarden vaststellen voor
de concentratiesvan zwaveldioxyde en zwevende deeltjesin de luchtovereenkomstig artikel 4, leden 1 en 2, plegen zij vooraf overleg met
elkaar. De Commissie kan bij dit overleg aanwezig zijn.
2. Wanneer de in bijlage I opgenomen grenswaarden of de in artikel
4, leden 1 en 2, bedoelde waarden, voorzover over laatstgenoemde
waarden overleg isgepleegd overeenkoms tig lid 1, worden over-
schreden of dreigen te worden overschreden ten gevolge van eenmerkbare verontreiniging die een andere Lid-Staat alsoors prong heeftof kan hebben, plegen de betrokken Lid-Staten overleg met elkaar teneinde de situatie te verhelpen. De Commissie kan bij dit overlegaanwezig zijn.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 6
▼M2
▼B
▼B
Artikel 12
De procedure van de artikelen 13 en 14 met het oog op de aanpassing
van deze richtlijn aan de technische vooruitgang heeft betrekking op de
verdere ontwikkeling van de in bijlage III vermelde referentiemethoden
voor de monsternemingen en de analyses. Deze aanpassing mag niet totgevolg hebben dat de in de bijlagen I en II vermelde effectievewaarden van de concentratiesal dan niet rechts treeksworden gewij-zigd.
Artikel 13
1. Ter uitvoering van artikel 12 wordt een Comité ingesteld voor de
aanpassing van deze richtlijn aan de vooruitgang van wetenschap entechniek, hierna te noemen „Comité”, dat is samengesteld uit vertegen-
woordigersvan de Lid-Staten en wordt voorgezeten door een
vertegenwoordiger van de Commissie.
2. Het Comité stelt zijn reglement van orde vast.
Artikel 14
1. In de gevallen waarin wordt verwezen naar de in dit artikel
omschreven procedure, wordt deze procedure bij het Comité ingeleiddoor de voorzitter, hetzij op diensinitiatief, hetzij op verzoek van devertegenwoordiger van een Lid-Staat.
2. De vertegenwoordiger van de Commissie legt aan het Comité een
ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het Comité brengt over dit
ontwerp adviesuit binnen een termijn die de voorzitter kan bepalen
naar gelang van de urgentie van het betreffende vraagstuk. Het Comitéspreekt zich uit met een meerderheid van ►
A262◄stemmen,
waarbij de stemmen van de Lid-Staten worden gewogen overeenkom-stig het bepaalde in artikel 148, lid 2, van het Verdrag. De voorzitter
neemt geen deel aan de stemming.
3. De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast wanneer zij in
overeenstemming zijn met het advies van het Comité.
Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeenstemming zijn met het
adviesvan het Comité of bij gebreke van een adviesdoet deCommissie onverwijld een voorstel aan de Raad betreffende de vast testellen maatregelen. De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheidvan stemmen.
Indien de Raad na een termijn van drie maanden, te rekenen vanaf de
indiening van het voorstel, geen besluit heeft genomen, worden de
voorgestelde maatregelen door de Commissie vastgesteld.
Artikel 15
1. Binnen 24 maanden na kennisgeving van deze richtlijn voeren de
Lid-Staten de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in omaan het bepaalde in deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissiehiervan onmiddellijk in kennis.
2. De Lid-Staten dragen er zorg voor dat de tekst van de bepalingen
van intern recht die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vast-
stellen, ter kennis van de Commissie wordt gebracht.
Artikel 16
Deze richtlijn isgericht tot de Lid-Staten.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 7
▼B
BIJLAGEI
GRENSWAARDEN VOOR ZWAVELDIOXYDE EN ZWEVENDE DEELTJES
(gemeten volgensde zwarte-rookmethode)
TABEL A
Grenswaarden voor zwaveldioxyde uitgedrukt in µg/m3met de verbonden waarden voor
zwevende deeltjes (gemeten volgens de zwarte-rookmethode (1)) uitgedrukt in µg/m3
Beschouwde periode Grenswaarde voor zwaveldioxyde Verbonden waarde zwevende deeltjes
Jaar80
(mediaan van de tijdenshet jaar
gemeten gemiddelde
dagwaarden)>4 0
(mediaan van de tijdenshet jaar
gemeten gemiddelde dagwaarden)
120
(mediaan van de tijdenshet jaar
gemeten gemiddelde
dagwaarden)≤40
(mediaan van de tijdenshet jaar
gemeten gemiddelde dagwaarden)
Winter
(1 oktober — 31 maart)130
(mediaan van de tijdensde
winter gemeten gemiddelde
dagwaarden)>6 0
(mediaan van de tijdensde winter
gemeten gemiddelde dagwaarden)
180
(mediaan van de tijdensde
winter gemeten gemiddelde
dagwaarden)≤60
(mediaan van de tijdensde winter
gemeten gemiddelde dagwaarden)
Jaar
(bestaande uit meetpe-
riode-eenheden van
24 uur)250 (2)
(98 percentiel van alle tijdens
het jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)> 150
(98 percentiel van alle tijdenshet
jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)
350 (2)
(98 percentiel van alle tijdens
het jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)≤150
(98 percentiel van alle tijdenshet
jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)
(1) De resultaten van de metingen van zwarte rook volgens de OESO-methode zijn omgerekend in gravimetrische
eenheden, zoalsoms chreven door de OESO (zie bijlage III).
(2) De Lid-Staten moeten alle dienstige maatregelen treffen opdat deze waarde niet gedurende meer dan drie opeen-
volgende dagen wordt overschreden. Bovendien moeten de Lid-Staten trachten dergelijke overschrijdingen vandeze waarde te voorkomen en te beperken.
TABEL B
Grenswaarden voor zwevende deeltjes (gemeten volgens de zwarte-rookmethode (1)) uitgedrukt
in µg/m3
Beschouwde periode Grenswaarde voor zwevende deeltjes
Jaar80
(mediaan van de tijdenshet jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)
Winter
(1 oktober — 31 maart)130
(mediaan van de tijdensde winter gemeten)
Jaar
(bestaande uit meetperiode-
eenheden van 24 uur)250 (2)
(98 percentiel van alle tijdenshet jaar gemiddelde
dagwaarden)1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 8
▼B
(1) De resultaten van de metingen van zwarte rook volgens de OESO-methode zijn omgerekend in gravimetrische
eenheden, zoalsoms chreven door de OESO (zie bijlage III).
(2) De Lid-Staten moeten alle dienstige maatregelen treffen opdat deze waarde niet gedurende meer dan drie opeen-
volgende dagen wordt overschreden. Bovendien moeten de Lid-Staten trachten dergelijke overschrijdingen vandeze waarde te voorkomen en te beperken.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 9
▼B
BIJLAGEII
RICHTWAARDEN VOOR ZWAVELDIOXYDE EN ZWEVENDE DEELTJES
(gemeten volgensde zwarte-rookmethode)
TABEL A
Richtwaarden voor zwaveldioxyde, uitgedrukt in µg/m3
Beschouwde periode Richtwaarde voor zwaveldioxyde
Jaar40 tot 60
(rekenkundig gemiddelde van de tijdenshet jaar gemeten
gemiddelde dagwaarden)
24 uur100 tot 150
(gemiddelde dagwaarde)
TABEL B
Richtwaarden voor zwevende deeltjes (gemeten volgens de zwarte-rookmethode (1)), uitgedrukt
in µg/m3
Beschouwde periode Richtwaarde voor zwevende deeltjes
Jaar40 tot 60
(rekenkundig gemiddelde van de tijdenshet jaar gemeten
gemiddelde dagwaarden)
24 uur100 tot 150
(gemiddelde dagwaarde)
(1) De resultaten van de metingen van zwarte rook volgens de OESO-methode zijn omgerekend in gravimetrische
eenheden, zoalsoms chreven door de OESO (zie bijlage III).1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 10
▼B
BIJLAGEIII
IN HET KADER VAN DEZE RICHTLIJN TOE TE PASSEN REFEREN-
TIEMETHODEN VOOR DE MONSTERNEMINGEN EN DE ANALYSES
A. ZWAVELDIOXYDE
Voor de bepaling van zwaveldioxyde wordt bij de referentiemethode voor de
monsterneming gebruik gemaakt van de apparatuur, beschreven in internationale
norm ISO/4219, eerste uitgave 1979/09/15. De bemonsteringstijd bedraagt
normaliter 24 uur.
De referentiemethode voor de analyse is die welke hierna in bijlage V tot in
bijzonderheden is beschreven; zij stoelt op het ontwerp van internationale norm
ISO DP-6767, herziening februari 1979: „kwaliteit van de lucht — bepaling van
de massaconcentratie van zwaveldioxyde in de buitenlucht — methode waarbij
gebruik wordt gemaakt van tetrachloormercuraat (TCM)/pararosaniline”. Deze
analysemethode berust op het principe van de colorimetrische reactie met para-
rosaniline.
B. ZWEVENDE DEELTJES
Voor de bepaling van de zwarte rook en de omrekening ervan in gravimetrische
eenheden wordt de methode die isgenormalis eerd door de OESO-werkgroep
methoden voor het meten van luchtverontreiniging en onderzoektechnieken
(1964), alsreferentiemethode bes chouwd.
Voor de door de ISO respectievelijk de OESO gestandaardiseerde methoden
gelden de door deze organisaties gepubliceerde versies in diverse talen en de
andere versies die door de Commissie daarmee conform worden verklaard.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 11
▼B
BIJLAGEIV
IN HET KADER VAN ARTIKEL 10, LID 2, GELDENDE GRENS-
WAARDEN VOOR ZWAVELDIOXYDE EN ZWEVENDE DEELTJES
(gemeten volgens een gravimetrische methode)
TABEL A
Grenswaarden voor zwaveldioxide uitgedrukt in µg/m3met de verbonden waarden voor
zwevende deeltjes (gemeten volgens de gravimetrische methode) uitgedrukt in µg/m3
In aanmerking te
nemen periodeGrenswaarde voor zwaveldioxide Verbonden waarde zwevende deeltjes
Jaar80
(mediaan van de tijdenshet jaar
gemeten gemiddelde dagwaarden)> 150
(mediaan van de tijdenshet jaar
gemeten gemiddelde dagwaarden)
120
(mediaan van de tijdenshet jaar
gemeten gemiddelde dagwaarden)≤150
(mediaan van de tijdenshet jaar
gemeten gemiddelde dagwaarden)
Winter
1.10. - 31. 3.130
(mediaan van de tijdensde winter
gemeten gemiddelde dagwaarden)> 200
(mediaan van de tijdensde winter
gemeten gemiddelde dagwaarden)
180
(mediaan van de tijdensde winter
gemeten gemiddelde dagwaarden)≤200
(mediaan van de tijdensde winter
gemeten gemiddelde dagwaarden)
Jaar
(bestaande uit
meetperiode-
eenheden van
24 uur)250 (1)
(98 percentiel van alle tijdenshet
jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)> 350
(98 percentiel van alle tijdenshet
jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)
350 (1)
(98 percentiel van alle tijdenshet
jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)≤350
(98 percentiel van alle tijdenshet
jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)
(1) De Lid-Staten moeten alle dienstige maatregelen treffen opdat deze waarde niet gedurende meer dan drie opeen-
volgende dagen wordt overschreden. Bovendien moeten de Lid-Staten trachten dergelijke overschrijdingen vandeze waarde te voorkomen en te beperken.
TABEL B
Grenswaarden voor zwevende deeltjes (gemeten volgens de hierna subii) b eschreven gravimetri-
sche methode), uitgedrukt in µg/m3
Beschouwde periode Grenswaarde voor zwevende deeltjes
Jaar150
(rekenkundig gemiddelde van de tijdenshet jaar gemeten
gemiddelde dagwaarden)
Jaar
bestaande uit meetperiode-
eenheden van 24 uur)300
(95 percentiel van alle tijdenshet jaar gemeten gemiddelde
dagwaarden)
De in het kader van artikel 10, lid 2, toe te passen methoden voor monsterne-
mingenanalysezijnvoor:
i)Zwaveldioxyde
—monsternemingsmethode : de referentiemethode van bijlage III, onder A1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 12
▼M2
▼B
▼M2
▼B
—analysemethode : de referentiemethode van bijlage III. De procedure van
artikel 10, lid 1, is van toepassing.
ii)Zwevende deeltjes
—monsternerningsmethode:
1. De zwevende deeltjesworden verzameld op een filter, hetzij een
membraanfilter, hetzij een glasvezelfilter.
2. De bemonsteringsinrichting bestaat uit:
— een filter,
— een filterhouder,
— een pomp,
— een volumetrische gasmeter.
3. De bemonsteringsinrichting omvat geen inrichting voor het fractio-
neren van de deeltjes.
4. De bemonsteringstijd bedraagt 24 uur.
5. Het filter moet worden beschermd tegen directe sedimentering van
deeltjes en tegen de directe invloed van weersomstandigheden.
6. De gebruikte filtersdienen een nuttig effect van meer dan 99 % te
hebben voor deeltjesmet een aërodynamis che diameter van 0,3 µm.
7. De snelheid van de lucht aan het oppervlak van het filter moet tussen
33 en 55 cm/sec. bedragen. De vermindering van de snelheid gedu-
rende de bemonsteringstijd mag niet meer bedragen dan 5 % bij
gebruik van glasvezelfilters en 25 % bij gebruik van membraanfilters.
8. Tijdens het jaar worden minstens 100 monsternemingen verricht, die
gelijkmatig over deze periode worden gespreid.
—analysemethode:
a) De analyse geschiedt door middel van weging.
b) 1. Membraanfiltersmoeten vóór en na de bemons tering worden
geconditioneerd door ze gedurende twee uur op een constante
temperatuur tussen 90 en 100 ºC te houden en ze daarna gedurende
ten minste twee uur op te slaan in een exsiccator voordat ze
worden gewogen.
2. Glasvezelfilters moeten vóór en na de bemonstering worden gecon-
ditioneerd door ze gedurende 24 uur in een omgeving van 20 ºC en
50 % relatieve vochtigheid te houden voordat ze worden gewogen.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 13
▼B
BIJLAGEV
REFERENTIEMETHODE VOOR DE ANALYSE VAN ZWAVELDI-
OXYDE
Kwaliteit van de lucht — Bepaling van de massaconcentratie van zwaveldi-
oxyde in de buitenlucht — Tetrachloormercuraat (TCM) —
Pararosanilinemethode
1. DOEL
In dit ontwerp van een internationale norm iseen s pectrofotometri-
sche methode beschreven voor de bepaling van de
massaconcentratie van zwaveldioxyde in de buitenlucht. De norm
omvat zowel bemonsterings- als analysemethoden.
2. TOEPASSINGSGEBIED
Aan de hand van de in deze norm beschreven methode kunnen
concentratieszwaveldioxyde in de lucht van 7 tot 1 150 µg/m3
worden bepaald.
Opmerking
Indien hogere concentratiesmoeten worden bepaald kunnen delen
van het monster of kleinere luchtmonsters dan die welke in deze
norm zijn voorgeschreven, worden genomen. In dit geval moet het
vangstpercentage van het speciale systeem worden bepaald bij de
betreffende concentratiesen hoeveelheden bemons terde lucht.
Storingen door zware metalen, stikstofoxyden, ozon en verbindingen
met een zwavelatoom met een oxydatietoestand van 2 (b.v. zwavel-
waterstof en mercaptanen) worden opgeheven of tot een minimum
beperkt. Zwavelzuur en sulfaten storen niet. Bepaald werd dat
zwaveltrioxyde niet stoort. Deze stof wordt waarschijnlijk in zwavel-
zuur omgezet in de absorptievloeistof.
3. PRINCIPE
Een luchtmonster wordt geleid door een oplossing van natriumtetra-
chloormercuraat (TCM) waarin het in de lucht aanwezige
zwaveldioxyde wordt geabsorbeerd door vorming van een dichloor-
sulfietmercuraatcomplex.
Aan het monster wordt sulfaminezuuroplossing toegevoegd om de
storing door het nitrietanion op te heffen. Nitriet wordt gevormddoor stikstofoxyden uit de lucht. Vervolgens wordt een formaldehy-
deoplossing en een oplossing van pararosaniline in fosforzuur
toegevoegd, waardoor onder andere de pH op 1,6 ± 0,1 wordt
gebracht.
Pararosaniline vormt met formaldehyde en het bisulfietanion het sterk
gekleurde pararosanilinemethylsufonzuur dat zich als een tweekleu-
renindicator gedraagt (A max = 548 nm bij pH 1,6 ± 0,1).
De concentratie van zwaveldioxyde wordt afgeleid uit een ijkcurve
getrokken op basis van ijkgasmengsels (6.3.1). Naar gelang van de
beschikbare laboratoriumuitrusting kan het in bepaalde gevallen,
voor routinecontroles, aanbeveling verdienen de ijkgasmengsels te
vervangen door natriumbisulfietoplossingen, waarvan de concentratie
bekend is. Deze methode mag evenwel slechts worden toegepast na
behoorlijke ijking met een permeatie-apparaat.
4. REAGENTIA
4.1. Alleen p. a. reagentia mogen worden gebruikt.
Tenzij andersisvermeld, wordt met „water” gedes tilleerd water
bedoeld. Dit water mag geen oxyderende stoffen bevatten en moet
bij voorkeur tweemaal gedestilleerd zijn in een geheel glazen destil-
latie-apparaat.
4.2. Absorptie-oplossing: 0,04 mol/l natriumtetrachloormercuraat (TCM).
Los10,9 g kwik(II)chloride, 4,7 g natriumchloride en 0,07 g dinatriu-
metheendiaminetetraazijnzuur (Na
2EDTA) in water op en vul aan tot
1 liter.
De oplossing is verschillende maanden houdbaar; zij mag nier
worden gebruikt wanneer zich een neerslag heeft gevormd.
Opmerkingen
1. De toegevoegde hoeveelheid EDTA voorkomt storingen tot 60 µg
door ijzer (III), tot 10 µg door mangaan (II), tot 10 µg door1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 14
▼B
chroom (III), tot 10 µg door koper (II) en tot 22 µg door vanadium
(V) in 10 ml absorptie-oplossing.
2. De oplossing is giftig en er moet voorzichtig mee worden omge-
gaan. Een methode om kwik na analyse terug te winnen is in
bijlage C aangegeven. Indien de absorptie-oplossing met de huid
in aanraking komt, moet onmiddellijk met water worden gespoeld.
4.3. Zoutzuur, 1 mol/l
Vul 86 ml geconcentreerd zoutzuur, HCl ( ρ= 1,19 g/ml) aan tot 1
liter.
4.4. Pararosanilinehydrochloride, 0,2 % voorraadoplossing
Los0,2 g pararos anilinehydrochloride C19H17N3HCl in 100 ml zout-
zuur (4.3) op.
Opmerking
Het pararosanilinehydrochloride waarvan gebruik wordt gemaakt bij
de bereiding van de voorraadoplossing moet een grotere zuiverheid
hebben dan 95 % (zie bijlage D) en in azijnzuur — natriumacetaat-
buffer (0,1 mol/l) een maximumabsorptie vertonen bij 540 nm.
Bovendien mag de extinctie van de reagensblanco niet meer dan
0,10 bedragen wanneer de blanco op de in punt 6.2 beschreven wijze
isbereid.
Indien aan deze eisen niet is voldaan, mag het reagens niet worden
gebruikt. Het reagens kan worden gezuiverd door herkristallisatie of
extractie (zie bijlage D).
4.5. Fosforzuur, 3 mol/l
Vul 205 ml geconcentreerd fosforzuur, H3PO4(ρ= 1,69 g/ml) met
water aan tot 1 liter.
4.6. Pararosaniline reagens
Pipetteer 20 ml pararosanilinehydrochloride voorraadoplossing (4.4)
en 25 ml fosforzuur (4.5) in een 250 ml maatkolf en vul aan met
water.
Dit reagensisvers chillende maanden houdbaar, indien in het donker
bewaard.
4.7. Formaldehyde, werkoplossing
Pipetteer 5 ml van een formaldehyde-oplossing 40 %, HCHO, in een
1 liter maatkolf en vul aan met water. Bereid dit dagelijksvers .
4.8. Sulfaminezuur, 0,6 % werkoplossing
Los0,6 g s ulfaminezuur, NH2SO3H, in 100 ml water op.
Deze oplossing is enkele dagen houdbaar, indien toetreding van lucht
wordt voorkomen.
4.9. Natriumbisulfiet, voorraadoplossing
Los0,3 g natriummetabis ulfiet, Na2S2O5, op in 500 ml tweemaal
gedestilleerd water dat door koken zoveel mogelijk van opgeloste
gassen is ontdaan (ook vers gedestilleerd water mag gebruikt
worden). De verkregen oplossing bevat 320 tot 400 µg zwaveldi-
oxyde-equivalenten per milliliter. De exacte concentratie wordt
jodometrisch bepaald door toevoeging van een overmaat jodium aan
een deel van de oplossing en terugtitratie met gestelde natriumthio-
sulfaatoplossing (zie bijlage B).
De oplossing is niet houdbaar.
4.10. Natriumbisulfietstandaardoplossing
Pipetteer onmiddellijk na titerstelling 2 ml van de natriumbisulfiet-
voorraadoplossing (4.9) in een 100 ml maatkolf en vul aan met
natriumtetrachloormercuraatoplossing (4.2).
Deze oplossing is 30 dagen houdbaar indien bewaard bij 5 ºC. Bij
kamertemperatuur is de oplossing slechts één dag houdbaar.
5. APPARATUUR
5.1. Bemonsteringsapparatuur
De apparatuur voor bemonstering is aangegeven in ISO DIS 4219:
Air Quality — Determination of gaseous compounds in ambient air.
Bemonsteringsapparatuur zoals aangegeven in figuur 1.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 15
▼B
Figuur1
Blokdiagram van de bemonsteringsapparatuur
In plaatsvan een gas meter kan ook gebruik worden gemaakt van een
injectienaald als gethermostateerd kritisch capillair. In dit geval moet
de pomp pd/pu≤0,5 kunnen bereiken, waarbij pden pude druk resp.
stroomopwaarts en stroomafwaarts over de naald is (zie 5.5).
De apparatuur isafgebeeld in figuur 2.
Figuur2
5.2. Absorptie-apparaten
Bruikbare absorptie-apparaten moeten een vangstrendement van ten
minste 95 % voor zwaveldioxyde hebben. Voorbeelden van bruikbare
absorptie-apparaten zijn aangegeven in bijlage A.
Het vangstpercentage hangt af van de geometrie van het absorptie-
apparaat, de grootte van de gastabellen en de tijd dat deze in contact
zijn met de absorptie-oplossing. Het vangstpercentage kan worden
bepaald door serieschakeling van een tweede absorptie-apparaat aan
het eerste in het bemonsteringssysteem en de verhouding vast te
stellen tussen de hoeveelheid zwaveldioxyde die in het eerste appa-
raat wordt gevonden en de lokale hoeveelheid zwaveldioxyde in de
twee apparaten. Bij gebruik van midget impingersin de oms tandig-
heden die in punt 6.1 zijn aangegeven, bleek het vangstpercentage
hoger te liggen dan 98 %.
Het gebruik van mengsels van zwaveldioxyde en lucht voor het ijken,
zoals is beschreven in punt 6.3.1, levert automatisch het vangstper-
centage van het systeem op.
5.3. Zwavelwaterstofabsorber
Glazen buisje gevuld met kwartswol, die met een oplossing, bevat-
tende 0,5 % zilversulfaat, Ag2SO4en 2,5 % kaliumwaterstofsulfaat,
KHSO4, isgeïmpregneerd. Voor de impregnering brengt men de
oplossing tweemaal in het buisje, waarna de kwartswol door verwar-
ming in een stikstofstroom wordt gedroogd.
5.4. Transportflessen
Polytheenflessen met een inhoud van 100 ml om de belichte
absorptie-oplossingen naar het laboratorium te brengen.
5.5. Manometer
Twee manometerstot op 1 000 Pa nauwkeurig, voor het meten van
de druk bij gebruik van een kritisch capillair in plaats van een
gasmeter.
5.6. Spectrofotometer of filterfotometer
Spectrofotometer of filterfotometer geschikt voor metingen van de
extinctie bij een golflengte van ongeveer 550 nm. Bij gebruik van
een spectrofotometer moet een ijking bij 548 nm worden uitgevoerd.
Bij gebruik van een filterfotometer moet de maximale transmissie
van het filter bij 550 nm liggen. Te hoge blanco extinctieskunnen
zich voordoen bij gebruik van apparaten met een spectrale band-
breedte die groter isdan 20 nm.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 16
▼B
Gebruik hetzelfde cuvet voor de meting van de extinctie veroorzaakt
door monsters en standaarden. Indien meer van deze cuvetten
gebruikt worden, moeten de cuvetten spectrofotometrisch gelijk zijn.
6. UITVOERING
6.1. Bemonstering
Breng 10 ml TCM-oplossing (4.2) in een absorptie-apparaat en plaats
dit in het bemonsteringssysteem (figuur 1). Scherm, om ontleding te
voorkomen, de absorptie-oplossing gedurende de bemonstering tegen
direct zonlicht af door de absorptiefles met geschikt materiaal, b.v.
aluminiumfolie, te bedekken. De bemonsteringsduur en de door-
stroomsnelheid moeten gekozen worden in afhankelijkheid van de
concentratie van het zwaveldioxyde in de lucht.
Bij gebruik van midget impingers moet de doorstroomsnelheid tussen
de 0,5 l/min en de 1 l/min liggen. Voortsmoet minimaal 25 liter
lucht worden doorgezogen.
De beste resultaten worden verkregen met een zodanige doorstroom-
snelheid en bemonsteringstijd dat 0,5 — 3,0 µg (0,2 — 1,2 µl bij
25 ºC en 101,325 kPa) zwaveldioxyde per ml absorptieoplossing
verzameld wordt.
Indien wordt vermoed dat de lucht zwavelstof bevat, moet deze door
middel van een zwavelwaterstofabsorber (5.3) worden verwijderd.
Plaats de absorber tussen de deeltjesfilter en het absorptie-apparaat.
Bepaal na bemonstering de bemonsterde hoeveelheid lucht en noteer
de luchttemperatuur en -druk (7.1, opmerking). Indien het monster
gedurende meer dan 24 uur vóór de analyse moet worden bewaard,
moet het bij 5 ºC worden bewaard.
Opmerking
Indien het monster zichtbaar neerslag vertoont is dit waarschijnlijk
toe te schrijven aan de reactie van Hg(II) met een gereduceerde
zwavelverbinding. Verwijder het precipitaat door filtratie of centrifu-
gering.
6.2. Analyse
Laat de monsters na de bemonstering ten minste 20 minuten staan
zodat geabsorbeerd ozon zich kan ontleden. Breng de absorptievloei-
stof vervolgens kwantitatief in een 25 ml maatkolf. Gebruik ongeveer
5 ml water om te spoelen.
Breng voor de blanco 10 ml onbelichte absorptie-oplossing (4.2) in
een 25 ml maatkolf. Voeg reagentia toe in de hierna beschreven
volgorde en bepaal de extinctie ten opzichte van gedestilleerd water,
waarbij gebruik wordt gemaakt van cuvetten van 10 mm. Vergelijk
deze extinctie met de blanco extinctie die bij het opstellen van de
ijkcurve werd verkregen. Verschillen van meer dan 10 % tussen
beide waarden wijzen op verontreiniging van het gedestilleerd water
en/of de reagentia of op ontleding van de reagentia. Bereid in het
laatste geval nieuwe reagentia.
Voeg 1 ml sulfaminezuuroplossing (4.8) aan iedere kolf toe en wacht
gedurende 10 minuten om door reactie de storing door nitriet,
gevormd uit stikstofoxyden, te voorkomen. Pipetteer vervolgens 2 mlformaldehyde-oplossing (4.7) en 5 ml pararosanilinereagens (4.6) in
de kolven. Vul aan met versgekookt en gekoeld gedes tillerd water
en breng in een thermostaatbad van 20 ºC. Meet na 30 tot 60 minuten
de extinctie van monster en blanco bij 548 nm ten opzichte van
water.
Spoel de cuvet na gebruik om afzetting van de kleurstof op de
wanden te voorkomen.
OpmerkingBij een vast tijdsverloop tussen de toevoeging van ieder reagens, b.v.
1 minuut, wordt een betere reproduceerbaarheid van de kleurontwik-
keling verkregen.
Oplossingen met een grotere extinctie dan die van de hoogste
concentratie, die voor het ijken werd gebruikt, mogen ten hoogste
zesmaal met reagensblanco worden verdund om bepaalbare extincties
te verkrijgen. Deze zijn evenwel selchts een indicatie binnen ± 10 %
van de werkelijke extinctiewaarde.
6.3. IJking
6.3.1.IJkingmetgassenvanzwaveldioxyde enlucht
Gassen van zwaveldioxyde en lucht worden bereid volgens ISO/DIS
6349.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 17
▼B
Voor de opstelling van de ijkcurve, die een grafiek is van de extinctie
uitgezet tegen de zwaveldioxydeconcentratie, zijn ten minste vier
verschillende concentratieniveaus van zwaveldioxyde binnen het in
de afdeling 2 aangegeven gebied nodig.
De bemonstering en de analyse, zoals deze resp. in 6.1 en 6.2 zijn
beschreven, worden uitgevoerd met betrekking tot ieder van de
ijkgasmengsels. De extinctiewaarden worden uitgezet tegen de
gegeven zwaveldioxydeconcentraties; er wordt een ijkcurve opge-
steld.
6.3.2.Metnatriumsulfietoplossing
Pipetteer 0, 1,0, 2,0, 3,0 4,0 en 5,0 ml natriumbisulfietstandaardop-
lossing (4.10) in 25 ml-maatkolven. Vul het volume tot circa 10 ml
aan met natriumtetrachloormercuraatoplossing (4.2). Voeg vervolgens
de reagentia toe zoalsin punt 6.2 isbes chreven. Meet de extincties
ten opzichte van gedestilleerd water. Maak voor het behalen van een
grotere nauwkeurigheid gebruik van een themostaatbad. De tempera-
tuur bij de ijking mag niet meer dan ± 1 graad afwijken van de
temperatuur waarbij de bepaling wordt uitgevoerd.
Zet in een grafiek de extinctiesop de vertikale astegen micro-
grammen zwaveldioxyde, berekend overeenkomstig bijlage B, op de
horizontale asuit. Een lineair verband moet worden verkregen. Het
intercept dat de ijklijn van de vertikale asafs nijdt, wijkt doorgaans
minder dan 0,02 extinctie-eenheden af van de blanco (nulstandaard)
aflezing bij gebruik van 10 mm cuvetten. Bereken de ijkfactor (reci-
proke waarde, van de hellingshoek). De ijkfactor mag worden
gebruikt voor de berekening van resultaten indien de temperatuur of
de pH bij de ijking niet te veel van de temperatuur en pH bij de
bepaling afwijkt. Bij een serie bepalingen moet ten minste één
controlemonster worden opgenomen om de betrouwbaarheid van de
ijkfactor te kunnen vaststellen.
7. VERSLAG
7.1. Berekening
Bereken de massaconcentratie van zwaveldioxyde aan de hand van
de volgende formule:
SO2¼fas/C0ab ðÞ
V
Hierin is:
SO2= massaconcentratie van zwaveldioxyde in microgrammen per
kubieke meter,
f = ijkfactor (zie 6.3.2),a
s= extinctie van het monster,
ab= extinctie van de blanco,
V = volume luchtmonster in kubieke meter.
Opmerking
Indien de massaconcentratie van zwaveldioxyde onder referentie-
omstandigheden (25 ºC, 1 bar) nodig is, moet het volume luchtmon-
ster V door de overeenkomstige waarde van het volume onder
referentie-omstandigheden, VR, worden vervangen:
VR¼298 V p
273þT
Hierin is:
p = barometrische druk in bar,
T = temperatuur van het luchtmonster in ºC.
7.2. Onderste analysegrens
De onderste analysegrens van zwaveldioxyde gebaseerd op tweemaal
de standaardafwijking in de blanco en gebruik van 10 ml TCM-
monsteroplossing ligt tussen 0,2 en 1,0 µg. Dit komt overeen met
massaconcentraties van zwaveldioxyde tussen 7 en 33 µg/m3(0,002
— 0,011 pm) bij een luchtmonster van 30 l (b.v. bemonsteringsduur
1 uur bij een flow van 0,5 l/min).1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 18
▼B
7.3. Reproduceerbaarheid en juistheid
De reproduceerbaarheid en de juistheid van de methode zijn nog niet
zeker bekend met betrekking tot een aantal zwaveldioxydeconcentra-
ties. Dit is eveneens het geval met het absolute vangstpercentage in
relatie tot diverse bemonsterings- en testapparaten.
De relatieve standaardafwijking van een vergelijkbare TCM-methode
voor herhaling bleek 17 µg/m3te bedragen bij een concentratie van
1 000 µg/m3 (1).
8. LITERATUUR
(1) H.C. McKee, R.E. Childers, O. Saenz: Collaborative Study of
Reference Method for Determination of Sulphur Dioxide in the
Atmosphere (Pararosaniline Method). Contract CPA 70—40,
SwRI Project 21—2811. Environmental Protection Agency,
Research Triangle Park, N.C., Sept. 1971.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 19
▼B
BIJLAGEA
ABSORBERMODELLEN
1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 20
▼B
BIJLAGEB
STELLEN VAN DE TITER VAN DE NATRIUMBISULFIETVOORRAAD-
OPLOSSING (4.9)
B.1. Reagentia
B.1.1.Jodiumoplossing,0,5mol/l
Voorraadoplossing:Weeg 12,7 g jodium, I
2, in een 250 ml weegflesje, voeg vervolgens
40 g kaliumjodide, KI, en 25 ml water toe. Roer tot allesisopgelos t
en breng de oplossing kwantitatief over in een 1 liter maatkolf. Vul
aan met water.
B.1.2.Jodiumwerkoplossing,circa0,005mol/l
Vul 50 ml van de jodiumvoorraadoplossing (B. 1.1) tot 500 ml aan
met water.
B.1.3.Indicatoroplossing,0,2
Wrijf 0,4 g oplosbaar zetmeel en 0,002 g kwik (II) jodide HgI2(conserveermiddel) met een weinig water fijn en voeg de viskeuse
stof langzaam aan 200 ml kokend water toe. Kook tot de oplossing
helder is, koel de oplossing en breng over in een glazen stopfles.
B.1.4.Natriumthiosulfaatoplossing,circa0,1mol/l
Los25 g natriumthios ulfaat, Na2S2O35H2O in 1 liter versgekookt en
gedestilleerd water op en voeg 0,1 g natriumcarbonaat toe. Laat de
oplossing voor de titerstelling één dag staan.
Weeg 1,5 g bij 180 ºC gedroogde kaliumjodaat, KIO3, primaire stan-
daardkwaliteit, breng over in een 500 ml (SIC! ml-) maatkolf en vul
aan. Pipetteer 50 ml van de verkregen jodaatoplossing in een 500 ml
kolf. Voeg 2 g kaliumjodide en 10 ml 10-voudig verdund geconcen-
treerd zoutzuur toe. Sluit de kolf. Titreer na vijf minuten met
natriumthiosulfaatoplossing totdat de oplossing een bleekgele kleur
vertoont. Voeg 5 ml van de indicatoroplossing toe en voltooi de
titratie. Bereken de molariteit van de natriumthiosulfaatoplossing,
M, aan de hand van de volgende formule:
M¼g KIO 3/C2103/C20;1
ml natriumthiosulfaatoplossing /C235;67
B.1.5.Natriumthiosulfaatoplossing,circa0,01mol/l
Vul 50,0 ml natriumthiosulfaatoplossing (B 1.4) tot 500 ml aan met
water en meng. De oplossing is niet houdbaar en moet vers worden
bereid op de dag waarop zij wordt gebruikt door verdunning van de
gestelde natriumthiosulfaatoplossing (B 1.4).
B.2. Werkwijze
Breng in een 500 ml maatkolf 25 ml water en pipetteer 50 ml
jodiumoplossing (B 1.2) (noem deze maatkolf hierna A/blanco/).
Pipetteer 25,0 ml natriumbisulfietvoorraadoplossing (4.9) in een
tweede 500 ml maatkolf en pipetteer 50,0 ml jodiumoplossing (B
1.2) in deze kolf (noem deze maatkolf hierna B/monster/). Sluit de
beide maatkolven en laat vijf minuten reageren. Titreer met een buret
die natriumthiosulfaatoplossing (B 1.5) bevat achtereenvolgens de
inhoud van iedere maatkolf totdat de oplossing bleekgeel is gekleurd.
Voeg 5 ml indicatoroplossing (B 1.3) toe en zet de titratie voort tot
kleuromslag van blauw naar kleurloos. Bereken de zwaveldioxyde-
concentratie in de natriumsulfietvoorraadoplossing (4.9) aan de hand
van de volgende formule:
SO2èmg =ml ðÞ ¼A/C0BðÞ /C2 M/C2K
V
A = de hoeveelheid natriumthiosulfaatoplossing (B 1.5) in ml
nodig voor de titratie van de blanco,
B = de hoeveelheid natriumthiosulfaatoplossing (B 1.5) in ml
nodig voor de titratie van het monster,
M = molariteit van de natriumthiosulfaatoplossing (= 0,01),1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 21
▼B
K = molequivalent gewicht voor zwaveldioxyde = 32,030,
V = de hoeveelheid natriumbisulfietvoorraadoplossing in ml die in
bewerking isgenomen.
De concentratie van zwaveldioxyde in de bisulfietstandaardoplossing
(4.10) wordt verkregen door het resultaat te delen door 50.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 22
▼B
BIJLAGEC
VERWIJDEREN VAN HET KWIK UIT DE GEBRUIKTE ABSORPTIE-
OPLOSSING
In deze bijlage iseen methode bes chreven voor het verwijderen van
het kwik uit de gebruikte absorptie-oplossing (4.2).
C.1. Reagentia
C.1.1. Natriumhydroxyde-oplossing, circa 400 g NaOH per liter
C.1.2. Waterstofperoxyde, H2O2, circa 30 %, technische kwaliteit
C.1.3. Natriumsulfide, Na2S9 H2O, technische kwaliteit
C.2. Uitvoering
Verzamel in een polytheenvat met een inhoud van circa 50 l de
resten absorptievloeistof waarvan het kwikgehalte te hoog is om
zonder voorbehandeling door de gootsteen af te voeren. Voeg
wanneer circa 40 l isverzameld in de aangegeven volgorde onder
doorleiden van lucht voor menging, een hoeveelheid natriumhydr-
oxyde-oplossing (C 1.1) toe die voldoende is voor de neutralisatie
en vervolgensnog 400 ml. Voeg 100 g natriums ulfide (C 1.3) en na
tien minuten, langzaam, 400 ml waterstofperoxyde-oplossing (C 1.2)
toe. Laat het mengsel 24 uren staan; voer de heldere vloeistof af die
niet mag worden gebruikt. Breng het residu in een ander vat over.1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 23
▼B
BIJLAGED
EIGENSCHAPPEN EN ZUIVERING VAN PARAROSANILINEHYDRO-
CHLORIDE
D.1. Test voor de zuiverheid van het reagens
Verdun 1 ml van de PRA-oplossing (4.4) tot 100 ml met gedestil-
leerd water. Breng 5 ml in een 50 ml maatkolf en voeg er 5 ml van
een 0,1 M azijnzuurnatriumacetaatbufferoplossing aan toe. Vul aan
en meng.
Wacht één uur en meet dan de extinctie van de oplossing in een
spectrofotometer bij 540 nm in een 10 mm cuvet.
Bereken de concentratie van het pararosaniline (PRA) aan de hand
van de volgende formule:
% PRA ¼extinctie /C2K
100 mg
Hierin is:
K = 21 300.
Indien de zuiverheid van het pararosaniline beneden de 95 % ligt,
dient het reagenste worden gezuiverd volgenseen van de in D. 2
en D. 3 beschreven methoden.
D.2. Zuivering door extractie
Breng 100 ml 1 HCL met 100 ml 1-butanol in een 250 ml scheid-
trechter in evenwicht. Weeg 0,1 g pararosanilinehydrochloride
(PRA) in een bekerglas. Voeg 50 ml van het in evenwicht gebrachte
zuur toe en laat enkele minuten staan. Breng 50 ml van het in even-
wicht gebracht 1-butanol in een 125 ml scheidtrechter. Breng de zure
oplossing die de kleurstof bevat in de trechter over en extraheer. De
paarse verontreiniging zal in de organische fase worden opgenomen.
Breng de onderste fase (de waterfase) in een andere scheidtrechter
over. Voeg portiesvan 20 ml 1-butanol toe. Doorgaansisdit
voldoende om bijna alle paarse verontreiniging te verwijderen die
tot de reagensblanco bijdraagt. Indien na vijf extracties nog paarse
verontreiniging wordt aangetoond in de 1-butanol-fase, mag de
betreffende batch pararosaniline niet worden gebruikt.
Filtreer na de laatste extractie de waterfase door een prop katoen en
verzamel het filtraat in een 50 ml maatkolf. Vul aan met 1 M HCL.
Deze voorraadoplossing moet geelrood zijn.
OpmerkingButanol kan oxydantia bevatten die zwaveldioxyde binden. Contro-
leer dit door 20 ml 1-butanol met 5 ml 15 % kaliumjodide-
oplossing te schudden. Indien de alcoholfase geel gekleurd is, moet
het 1-butanol met zilveroxyde opnieuw worden gedestilleerd.
D.3. Zuivering door herkristallisatie
Los1 g pararos anilinehydrochloride in 250 ml 2,5 M zoutzuur op.
Laat de oplossing twee uur bij kamertemperatuur staan. Na filtratie
wordt het pararosaniline opnieuw geprecipiteerd door toevoeging
van een kleine overmaat 2,5 M natriumhydroxyde-oplossing.
Verzamel het precipitaat in een dubbele filtertrechter (poreusheid 3).
Het filtraat moet kleurlooszijn. Washet precipitaat met gedes tilleerd
water om de overmaat natriumhydroxyde en het natriumchloride dat
zich heeft gevormd te verwijderen.
Loshet precipitaat op in 70 ml tot het kookpunt verwarmde methanol
en voeg ten slotte 300 ml water met een temperatuur van 80 ºC toe.
Laat de oplossing bij kamertemperatuur staan. Het pararosaniline
precipiteert langzaam opnieuw. De opbrengst van de herkristallisatie
bedraagt ongeveer 64 %. Pararosaniline wordt donker tussen 200 en
205 ºC en ontleedt bij 285 ºC.
LiteratuurH. G. C. King, U. G. Pruden: The determination of sulphur dioxide
with rosaline dyes; Analyst 94, 43—48 (1969).1980L0779 — NL — 01.01.1995 — 002.001 — 24