1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B VERORDENING (EG)Nr. 1091/94 VAN DE COMMISSIE
van 29 april 1994
houdende enige uitvoeringsbepalingen van Verordening (EEG)nr. 3528/86 van de Raad betreffende
de bescherming van de bossen in de Gemeenschap tegen luchtverontreiniging
(PB L 125 van 18.5.1994, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1 Verordening (EG) nr. 690/95 van de Commissie van 30 maart 1995 L 71 25 31.3.1995
▼B
VERORDENING (EG)Nr. 1091/94 VAN DE COMMISSIE
van 29 april 1994
houdende enige uitvoeringsbepalingen van Verordening (EEG)nr.
3528/86 van de Raad betreffende de bescherming van de bossen in
de Gemeenschap tegen luchtverontreiniging
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,
Gelet op Verordening (EEG) nr. 3528/86 van de Raad van 17 november
1986 betreffende de bescherming van de bossen in de Gemeenschaptegen luchtverontreiniging (
1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening
(EEG) nr. 2157/92 (2), en met name op artikel 3,
Gelet op Resolutie nr. 1 van de eerste Ministerconferentie over de
bescherming van de bossen in Europa (3) en de maatregelen naar
aanleiding daarvan,
Overwegende dat op grond van artikel 2, lid 1, derde en vierde streepje,
van Verordening (EEG) nr. 3528/86 de actie van de Gemeenschap ten
doel heeft de Lid-Staten te helpen om:
— een intensieve en doorlopende bewaking van de bosecosystemen tot
stand te brengen;
— een net van permanente registratiepunten voor deze intensieve en
doorlopende bewaking op een samenhangende en harmonische wijzeaan te leggen of te vervolledigen;
Overwegende dat overeenkomstig artikel 2, lid 2, van Verordening
(EEG) nr. 3528/86 de Lid-Staten de Commissie de gegevens doentoekomen die via het net van registratiepunten voor intensieve endoorlopende bewaking zijn verzameld;
Overwegende dat dit net van registratiepunten wordt aangelegd om
gedetailleerde gegevens te verzamelen over de ontwikkeling van de
bosecosystemen in de Gemeenschap; dat via deze aanpak verbanden
kunnen worden gelegd tussen de veranderingen in de milieufactoren,met name de luchtverontreiniging, en de reacties van bosecosystemen;dat met behulp van de gegevens die dit net van registratiepuntenverschaft de gegevens van het net van waarnemingspunten vanVerordening (EEG) nr. 1696/87 van de Commissie (
4), laatstelijk
gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 836/94 (5), beter zullen kunnen
worden geïnterpreteerd;
Overwegende dat de in het kader van Verordening (EEG) nr. 3528/86
ingediende aanvragen om bijstand voor de intensieve en doorlopendebewaking als bedoeld in artikel 2, lid 1, alle nodige gegevens dienen tebevatten voor toetsing van de betrokken maatregelen aan de doel-stellingen en criteria van genoemde verordening; dat, om de behandeling
en de vergelijking van de aanvragen te vergemakkelijken, deze gegevens
op uniforme wijze moeten worden ingediend;
Overwegende dat de in deze verordening vervatte maatregelen in
overeenstemming zijn met het advies van het Permanent Comité voorbosbouw,
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Artikel 1
1. De Lid-Staten leggen een net van permanente waarnemingspunten
aan. Uiterlijk 30 juni 1994 moeten deze waarnemingspunten zijngeselecteerd en moet meer dan 50 % van de waarnemingspunten1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 2
(1) PB nr. L 326 van 21. 11. 1986, blz. 2.
(2) PB nr. L 217 van 31. 7. 1992, blz. 1.
(3) December 1990, Straatsburg.
(4) PB nr. L 161 van 10. 6. 1987, blz. 1.
(5) PB nr. L 97 van 15. 4. 1994, blz. 4.
▼B
ingericht zijn volgens de gemeenschappelijke methodiek voor de aanleg
van een net van permanente waarnemingspunten voor intensieve endoorlopende bewaking (zie bijlage I). De laatste waarnemingspunten
moeten 30 juni 1995 ingericht zijn. Uiterlijk op 15 december 1994 doen
de Lid-Staten aan de Commissie een overzicht toekomen van deselectiecriteria en een complete lijst van de geselecteerde waarnemings-punten met vermelding van basisgegevens zoals de ligging(lengtecoördinaat, breedtecoördinaat, hoogteligging) en de boomsoorten,
en verstrekken haar tevens de algemene gegevens over ieder ingericht
waarnemingspunt in de gestandaardiseerde vorm die is vastgesteld inbijlage VIIa.
2. Op de permanente waarnemingspunten wordt een intensieve en
doorlopende bewaking van het bosecosysteem uitgevoerd. Dit omvatdoorlopende inventarisatie van de toestand van de kroon, inventarisatievan de toestand van de bodem en van de naalden of bladeren, en
metingen wat betreft de groei, de depositie en de weersomstandigheden,
een en ander volgens objectieve methoden en met analyses volgenserkende methoden.
3. Uiterlijk op 31 december 1996 doen de Lid-Staten aan de
Commissie in een gestandaardiseerde vorm de gegevens toekomen diezijn verzameld via de bewaking van ieder permanent waarnemingspunt
tussen 1991 en 1996 en verstrekken zij haar tevens een interpretatie van
de resultaten overeenkomstig bijlage VIIb.
4. De technische bepalingen betreffende dit artikel zijn opgenomen in
de bijlagen III tot en met VI.
Artikel 2
1. De in artikel 2, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 3528/86 bedoelde
aanvragen om financiële bijstand van de Gemeenschap voor:
— de totstandbrenging of uitbreiding van het net van permanente
waarnemingspunten voor intensieve en doorlopende bewaking,
— de inventarisatie van de toestand van de kroon,
— de inventarisatie van de toestand van de bodem,— de bemonstering van naalden en bladeren,— de metingen van de groei,— de metingen van de depositie en
— de meteorologische metingen,
moeten de in bijlage II bij deze verordening gevraagde gegevens
bevatten en vergezeld gaan van de in diezelfde bijlage gevraagde
bescheiden. De aanvragen moeten in drievoud worden ingediend, in dein bijlage II aangegeven vorm.
De aanvragen voor een bepaald jaar moeten vóór 1 november van het
voorgaande jaar bij de Commissie worden ingediend.
2. Aanvragen die niet aan de lid 1 vermelde eisen voldoen, worden
niet in aanmerking genomen.
Artikel 3
Deze verordening treedt in werking op de derde dag volgende op die van
haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeen-
schappen .
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks
toepasselijk in elke Lid-Staat.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 3
▼B
BIJLAGE I
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE AANLEG VAN EEN
NET VAN PERMANENTE WAARNEMINGSPUNTEN VOOR INTEN-
SIEVE EN DOORLOPENDE BEWAKING
(artikel 2, lid 1, van Verordening (EEG)nr. 3528/86 als gewijzigd)
I. Algemene opmerkingen
De in artikel 2, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 3528/86 als gewijzigd
vermelde actie heeft tot doel om in de Lid-Staten van de Gemeenschap
een net van permanente waarnemingspunten aan te leggen en gegevens teverzamelen door intensieve en doorlopende bewaking.
De doelstellingen van de actie zijn:
— intensieve en doorlopende bewaking van bosecosystemen met
betrekking tot de schade als gevolg van luchtverontreiniging en
andere factoren die van invloed zijn op de toestand van het bos,
— verbetering van het inzicht in de oorzakelijke verbanden tussen
veranderingen in het bosecosysteem en de factoren die daarbij van
invloed zijn, met name luchtverontreiniging, door per waarnemings-
punt een aantal metingen uit te voeren en door bewaking van de
bosecosystemen en hun samenstellende delen,
— relevante informatie te verzamelen over de ontwikkeling van een
aantal bosecosystemen in de Gemeenschap.
II. Aanleg van het net van permanente waarnemingspunten
II.1. Keuze van de waarnemingspunten
De Lid-Staten moeten uiterlijk 30 juni 1994 een voldoende aantal
permanente waarnemingspunten in hun land aanwijzen. Het aantal
waarnemingspunten mag als algemene regel niet meer dan 20 % groterzijn dan het aantal nationale waarnemingspunten van het 16 km × 16 km-
net van de Gemeenschap (Verordening (EEG) nr. 1696/87). Lid-Staten
met een klein aantal waarnemingspunten in het net van de Gemeenschap
mogen echter een groter aantal permanente waarnemingspunten
aanwijzen, maar maximaal 15.
De Lid-Staten selecteren de waarnemingspunten, maar moeten daarbij de
volgende criteria toepassen:
— de waarnemingspunten moeten zo gekozen worden dat de belang-
rijkste soorten in de bossen en de meest voorkomende
groeiomstandigheden in het betrokken land vertegenwoordigd zijn,
— de minimumgrootte van een waarnemingspunt is 0,25 ha horizontaal
gemeten,
— om de invloed van activiteiten in de omgeving van het waarnemings-
punt te minimaliseren, dient een bufferzone rond het proefvlak
aangeduid te worden. De breedte van deze bufferzone is afhankelijk
van het type en de leeftijd van het bos. Indien het proefvlak en de
omgevende zone homogeen zijn wat betreft boomhoogte en leeftijd
(gelijkvormig en gelijkjarig), kan de breedte van de bufferzone
beperkt blijven tot 5 of 10 m. Indien het bosgebied waarin het
proefvlak ligt, bestaat uit gemengde opstanden (heterogeen wat betreft
boomsoortensamenstelling of leeftijdsopbouw), dient te bufferzone
verbreed te worden tot vijf maal de potentiële maximumhoogte van de
bomen in het proefvlak,
— aangezien het waarnemingspunt beschikbaar moet zijn voor lang-
durige bewaking, moeten de hoeken en/of grenzen duidelijk
aangegeven zijn en moet iedere boom op het waarnemingspunt die
in de steekproef is opgenomen een permanent nummer krijgen,
— de waarnemingspunten moeten steeds gemakkelijk toegankelijk zijn
en er mogen geen beperkingen zijn wat betreft de toegang en de
beoordeling/bemonstering,
— er mogen geen verschillen zijn tussen het beheer op het waarne-
mingspunt, in de bufferzone en in het omringende bos (voorbeeld:de
beheersingrepen dienen vergelijkbaar te zijn en de verstoring als
gevolg van het toezicht dient minimaal te zijn),
— rechtstreekse vervuiling uit bekende plaatselijke bronnen dient
vermeden te worden. De waarnemingspunten mogen niet gelegen
zijn in de onmiddellijke nabijheid van landbouwbedrijven, en
evenmin dicht bij hoofdwegen of in de directe nabijheid van
vervuilende industrie,1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 4
▼B
— op of dicht bij het waarnemingspunt moeten voldoende bomen
beschikbaar zijn voor de beoordeling/bemonstering,
— het waarnemingspunt en de bufferzone dienen zo homogeen mogelijk
te zijn wat betreft boomsoortensamenstelling, leeftijd van de bomen,
grootte van de bomen, bodemtype en helling,
— de waarnemingspunten dienen voldoende ver van de rand van het bos
te liggen.
Aanbevolen wordt om waarnemingspunten te kiezen die de laatste jaren
zijn bewaakt in het kader van Verordening (EEG) nr. 3528/86 of andere
programma's. Wanneer nog andere waarnemingspunten moeten worden
geselecteerd, verdient het aanbeveling waarnemingspunten te kiezen die
identiek zijn met of in de nabijheid gelegen zijn van een van de bestaande
waarnemingspunten van het 16 km × 16 km-net van de Gemeenschap en
dat deze waarnemingspunten zo gelegen zijn dat gegevens uit andere
bronnen (bij voorbeeld weerstations) kunnen worden gebruikt.
II.2 Inrichting en beschrijving van het waarnemingspunt
De Lid-Staten dienen bij voorkeur alle, maar in ieder geval meer dan 50 %
van de waarnemingspunten uiterlijk 30 juni 1994 permanent in te richten.
In bepaalde gevallen kan worden aanvaard dat de laatste waarnemings-
punten een jaar later ingericht zijn. Ieder ingericht waarnemingspunt moet
gedetailleerd worden beschreven. De algemene gegevens over de punten
moeten vóór 15 december 1994 worden bepaald en gemeld. De
gedetailleerde beschrijving van het waarnemingspunt omvat:de exacte
ligging van het waarnemingspunt, een schetskaart waarop de hoeken en/
of grenzen van het permanente waarnemingspunt zijn aangegeven, het
aantal bomen op het waarnemingspunt en relevante permanente indicaties
in of nabij het waarnemingspunt (bij voorbeeld wegen naar het
waarnemingspunt, rivieren). In de toekomst dient ook de exacte ligging
van de bemonsteringspunten (bij voorbeeld bodemputten) op deze kaart te
worden aangegeven.
II.3 Definitie van een „sub-plot”
In principe moeten alle bomen op het waarnemingspunt worden
opgenomen in de steekproef voor evaluatie van de bomen (bij voorbeeld
inventarisatie van de kroon, inventarisatie van de groei). Wanneer er veel
bomen op het waarnemingspunt staan (dichte opstanden), mag voor deze
inventarisaties een sub-plot worden gedefinieerd. Het sub-plot moet bij de
inrichting van het waarnemingspunt groot genoeg zijn om betrouwbare
schattingen voor deze inventarisaties te geven voor ten minste 20 jaar en
bij voorkeur voor de hele levensduur van de opstand. Gedurende deze
periode moeten in het sub-plot minstens 20 bomen beschikbaar zijn.
II.4 Algemene gegevens over ieder waarnemingspunt
Tijdens de inrichting van de permanente waarnemingspunten voor
intensieve en doorlopende bewaking en bij de eerste inventarisaties
moeten over ieder waarnemingspunt onderstaande algemene gegevens
worden verzameld:
Inrichting Eerste inventarisaties
Algemene geografi-
sche gegevensLand,
nummer waarne-
mingspunt,
werkelijke geografi-
sche lengte- en
breedte-coördinaten
Gegevens over de
standplaatsHoogteligging,
oriëntatie,
totale afmetingen
van het proefvlak,
aantal bomen in het
proefvlak
sub-plot (indien
aangeduid)Beschikbaarheid van
water voor de belang-
rijkste boomsoorten,
humustype,
bodemeenheid (schat-
ting)1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 5
▼B
Inrichting Eerste inventarisaties
Gegevens over de
opstandGemiddelde leeftijd
van de dominante
etage,
belangrijkste boom-
soort,
aanwas (schatting)
Andere opmerkingen Historische gege-
vens over het
waarnemingspunt,
ander bewakingssta-
tion in de nabijheid
Uiterlijk 15 december 1994 zenden de Lid-Staten de Commissie voor elk
ingericht waarnemingspunt de bij de inrichting verzamelde gegevens; dit
dient te gebeuren in de vorm van een „datafile” (zie bijlage VIIa,
formulier 1a) en rapporten (zie bijlage VIIa, formulier 1b). Belangrijke
gegevens die tijdens de periode van intensieve bewaking worden
verzameld moeten jaarlijks worden meegedeeld met gebruikmaking van
de formulieren 1a en 1b in bijlage VIIa. De overige gegevens moeten
onmiddellijk na de eerste inventarisatie worden ingediend en verder
wanneer dat nodig is.
II.5 Vervanging van permanente waarnemingspunten
De permanente waarnemingspunten moeten beschikbaar zijn voor
langdurige bewaking. Bij onvoorziene omstandigheden (bij voorbeeld
verlies van de bomen op het waarnemingspunt als gevolg van brand,
storm) zou het nodig kunnen zijn om het waarnemingspunt te vervangen.
De Lid-Staten moeten de Commissie voor het nieuwe waarnemingspunt
de in deze bijlage bedoelde basisgegevens verstrekken.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 6
▼B
BIJLAGE II
AANVRAAG OM FINANCIËLE BIJSTAND VAN DE GEMEENSCHAP
VOOR DE MAATREGELEN KRACHTENS ARTIKEL 2 VAN VERORDE-
NING (EEG)Nr. 3528/86 ALS GEWIJZIGD
De aanvragen om financiële bijstand moeten worden ingediend in de vorm die is
vastgesteld in bijlage A van Verordening (EEG) nr. 526/87 van de Commissie (1)
en moeten vergezeld gaan van een korte beschrijving met de hieronder bedoelde
gegevens en het ingevulde formulier 2a van deze bijlage.
Voor elke maatregel krachtens artikel 2 moeten de volgende gegevens worden
verstrekt:
1.Korte beschrijving van de maatregel.
2.Aanvrager
Verband tussen de aanvrager en de maatregel.
3.Instantie waaraan de uitvoering van de maatregel is opgedragen
Aard en doel van de belangrijkste activiteiten van de instantie.
4.Gedetailleerde beschrijving van de maatregel:
a) Voor maatregelen met betrekking tot de totstandbrenging of uitbreiding
van het net van permanente waarnemingspunten voor intensieve en
doorlopende bewaking:
1. beschrijving van de bestaande toestand,
2. ligging van de waarnemingspunten en gebied van de betrokken regio('s)
(+ kaart),
3. aantal permanente waarnemingspunten;
b) Voor maatregelen met betrekking tot de inventarisatie van de toestand van
de kroon van de bomen op de permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand,
2. aantal waarnemingspunten waar de toestand van de kroon van de bomen
zal worden opgenomen (formulier 2a),
3. gedetailleerde beschrijving van de procedure voor de samenstelling van
de steekproef op het waarnemingspunt (aantal bomen, merktekens,
enz.),
4. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b);
c) Voor de maatregelen met betrekking tot de inventarisatie van de toestand
van de bodem op de permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand,
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de inventarisatie van de
toestand van de bodem zal worden uitgevoerd (formulier 2a),
3. gedetailleerde beschrijving van de bemonsteringstechniek op de waar-
nemingspunten (aantal monsters, beschrijving bodemprofiel, enz.),
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en van de toe
te passen analysemethodes, met inbegrip van een duidelijke beschrijving
van calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om de
uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden,
5. tijdschema voor uitvoering van de geplande maatregelen (formulier 2b);
d) Voor maatregelen met betrekking tot de bemonstering van de toestand van
naalden en bladeren op de waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand,
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de inventarisatie van de
toestand van naalden of bladeren zal worden uitgevoerd (formulier 2a),
3. gedetailleerde beschrijving van de bemonsteringstechniek op de waar-
nemingspunten (aantal monsters, beschrijving, enz.),
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en van de toe
te passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrij-
ving van calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om de1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 7
(1) PB nr. L 53 van 21. 2. 1987, blz. 14.
▼B
uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden,
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b);
e) Voor maatregelen met betrekking tot de meting van de groei op de
permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand,
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de groeimetingen zullen
worden uitgevoerd (formulier 2a),
3. gedetailleerde beschrijving van de meettechnieken die op de waarne-
mingspunten worden toegepast (aantal metingen, beschrijving, enz.),
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en van de toe
te passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrij-
ving van calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om de
uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden,
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b);
f) Voor maatregelen met betrekking tot metingen van depositie op de
permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand,
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de depositiemetingen
zullen worden uitgevoerd (formulier 2a),
3. gedetailleerde beschrijving van de meettechnieken die op de waarne-
mingspunten worden toegepast (aantal metingen, beschrijving, enz.),
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en van de toe
te passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrij-
ving van calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om deuitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden,
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b);
g) Voor maatregelen met betrekking tot meteorologische metingen op de
permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand,
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de meteorologische
metingen zullen worden uitgevoerd (formulier 2a),
3. gedetailleerde beschrijving van de meettechnieken die op de waarne-
mingspunten worden toegepast (aantal metingen, beschrijving, enz.),
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en van de toe
te passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrij-
ving van calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn om de
uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van erkende
standaardmethoden,
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b).
5.Kosten van de onder 4.a) tot en met 4.g) genoemde maatregelen (formulier
2a):
1. Kosten voor de totstandbrenging of uitbreiding van het waarnemingsnet
(4.a)):
1.1 kosten per waarnemingspunt,
1.2. totale kosten,1.3. gevraagde bijstand van de Gemeenschap;
2. Kosten van de inventarisaties of metingen als bedoeld onder 4.b) tot en met
4.g):
2.1. kosten per waarnemingspunt,
2.2. totale kosten,2.3. gevraagde bijstand van de Gemeenschap;
3. Kosten van de analyse en evaluatie van de inventarisatie of metingen als
bedoeld onder 4.b) tot en met 4.g):
3.1. kosten per waarnemingspunt,
3.2. totale kosten,1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 8
▼B
3.3. gevraagde bijstand van de Gemeenschap;
4. Totale kosten van het project (totaal van 1.2, 2.2 en 3.2);5. Totale gevraagde bijstand van de Gemeenschap (totaal van 1.3, 2.3 en 3.3).
6.De formulieren 2a en 2b invullen.
… Datum en handtekening1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 9
►(1)M1▼B1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 10
▼B1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 11
▼B
BIJLAGE III
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE INVENTARISATIE
VAN DE TOESTAND VAN DE KROON VAN DE BOMEN OP DE
PERMANENTE WAARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De inventarisatie moet jaarlijks, te beginnen in 1994, worden uitgevoerd
op alle permanente waarnemingspunten.
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1. Keuze van de in de steekproef op te nemen bomen
In principe moeten alle predominante, dominante en codominante bomen
(Kraft:stamklassen 1 tot en met 3) in het proefvlak worden beoordeeld.
Als in het proefvlak veel bomen staan (bij voorbeeld dichte opstanden),
mag het aantal bomen in de steekproef voor de beoordeling van de kroon
worden verlaagd door een sub-plot aan te wijzen (zie bijlage I, punt II.3).
Als een sub-plot wordt aangewezen, moeten alle predominante,
dominante en codominante bomen (Kraft:stamklassen 1 tot en met 3)
worden beoordeeld.
In bepaalde gevallen kan worden toegestaan dat een andere objectieve
methode wordt gebruikt voor vermindering of selectie van het aantal in de
steekproef op te nemen bomen. Ieder jaar moeten dezelfde methoden
worden toegepast en bij iedere inventarisatie moeten minstens 20 bomen
worden beoordeeld.
II.2. Tijdstip van de beoordeling
De inventarisatie moet jaarlijks worden uitgevoerd na de vorming van
nieuwe naalden en bladeren en vóór het verkleuren van de bladeren in de
herfst.
II.3. Algemene gegevens
De te registreren algemene gegevens zijn:
— nummer van het waarnemingspunt,
— nummer van de boom,
— boomsoort,
— datum van de beoordeling.
II.4. Beoordeling van de in de steekproef opgenomen bomen
1. Visuele beoordeling van naald- of bladverlies
De mate van naald- of bladverlies wordt geschat in trappen van 5 %
ten opzichte van een boom met een voor de plaatselijke omstandig-
heden volledig bladerdek.
De bomen worden op het moment van de beoordeling ingedeeld in met
trappen van 5 % oplopende naald- of bladverliesklassen.
2. Visuele beoordeling van de verkleuring
De bomen worden na observatie in verkleuringsklassen ingedeeld.De verkleuringsklassen zijn:
Klasse VerkleuringIndicatief percentage
verkleurde naalden/
bladeren
0 geen of te verwaarlozen 0—10
1 lichte verkleuring 11—25
2 matige verkleuring 26—60
3 sterke verkleuring > 60
4 dood
3. Bijkomende parameters1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 12
▼B
De bijkomende parameters zijn:
— schade als gevolg van gemakkelijk identificeerbare oorzaken
(insekten, schimmels, abiotische factoren, …),
— schadetype,— waarnemingen aan de boom op het waarnemingspunt.
II.5. Toezending van gegevens
Voor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 3a
en 3b).1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 13
▼M1
▼B
BIJLAGE IV
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE INVENTARISATIE
VAN DE TOESTAND VAN DE BOMEN OP DE PERMANENTE WAAR-
NEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De inventarisatie moet op alle permanente waarnemingspunten worden
uitgevoerd tussen begin 1994 en eind 1996. Gegevens met betrekking tot
de toestand van de bodem die vóór 1994, maar na 1 januari 1991 zijn
verzameld en geanalyseerd, kunnen eveneens worden gebruikt als de
hieronder beschreven methoden zijn toegepast. Op ieder waarnemings-
punt moet om de tien jaar een nieuwe inventarisatie worden uitgevoerd.
Deze bijlage is gebaseerd op de resultaten van het VN-ECE/ICP-Comité
van bodemdeskundigen voor de evaluatie en bewaking van de effecten
van luchtverontreiniging op bossen. Er wordt verwezen naar de in 1992
door deze groep van deskundigen opgestelde handleiding. Na twee
beoordelingsperioden zal worden bezien welke parameters voor de in de
latere jaren te nemen bodemmonsters moeten worden geanalyseerd.
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1. Keuze van de bemonsteringsplaats
De bodemmonsters moeten statistisch representatief zijn voor de
omstandigheden van het waarnemingspunt. De bodemmonsters worden
genomen in een profielkuil en/of door middel van boorkernen. Er dient
zorgvuldig te worden vermeden het wortelgestel van de bomen die deel
uitmaken van de steekproef, te verstoren.
II.2. Algemene gegevens
De volgende algemene gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— datum van de monsterneming en van de analyse.
II.3. Pedologische en fysische karakterisering van de waarnemingspunten
Voor ieder waarnemingspunt moet een pedologische karakterisering
worden opgesteld. Het verdient aanbeveling de profielbeschrijving op te
stellen voor de bufferzone, overeenkomstig de richtlijnen van de FAO
(FAO Guidelines for Soil Description, 3rd edition (Revised), Rome
1990). Er dient voor te worden gezorgd dat de beschrijving van het
bodemprofiel gebaseerd is op een voor het bemonsterde terrein
representatieve plaats. Met het oog op de berekening van het totale
nutriëntengehalte verdient het de voorkeur de schijnbare dichtheid van
een gedroogd onverstoord bodemmonster („dry bulk density”) te bepalen.
Als deze dichtheid niet wordt bepaald, dient een redelijke schatting van
deze parameter te worden gemaakt. De korrelgroottesamenstelling van de
bodem moet worden bepaald. De fractiegrenzen zijn:> 2 µm, 2-63 µm,
63-2 000 µm (FAO). Als 50 µm wordt gebruikt als grens tussen silt en
zand, moet naar de 63 µm-grens worden omgerekend.
II.4. Bemonsteringsmethode
De bodemmonsters worden volgens diepte of volgens horizont genomen.
Voor elke bemonsterde laag of horizont wordt minstens een representatief
samengesteld monster of worden een reeks monsters genomen; die datum
van de monsterneming wordt geregistreerd, alsmede — in voorkomendgeval — hoeveel afzonderlijke monsters er in ieder samengesteld monster
zijn verwerkt.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 14
▼B
De organische lagen (O- en H-) (1) worden afzonderlijk bemonsterd.
Indien met een vast diepte-interval wordt gewerkt, moeten de volgende
lagen worden onderscheiden:
— 0-10 cm (het verdient de voorkeur de laag tussen 0 en 5 cm en die
tussen 5 en 10 cm afzonderlijk te bemonsteren),
— 10-20 cm,
— 20-40 cm,
— 40-80 cm.
II.5. Transport, opslag en voorbehandeling
De monsters worden op zodanige wijze vervoerd en opgeslagen dat
chemische veranderingen tot een minimum worden beperkt. Transport en
opslag (met inbegrip van eventuele wachttijden) worden geprotocolleerd.
In voorkomend geval worden problemen met en afwijkingen ten opzichte
van deze werkwijze gedetailleerd gerapporteerd. Om vergelijking met de
resultaten van toekomstige bemonstering (bij voorbeeld na tien jaar)mogelijk te maken, verdient het aanbeveling een deel van elk monster in
een bodembank te deponeren.Voordat de monsters worden geanalyseerd,
is een voorbehandeling noodzakelijk. Grotere fracties (> 2 mm) worden
verwijderd; de monsters worden gedroogd (bij ten hoogste 40 ºC) en
vervolgens vermalen of gezeefd.
II.6. Analysemethoden
In de door het Comité van bodemdeskundigen van ICP-Forests opgestelde
„Manual on methodologies of forest soil sampling and analysis” zijn de
erkende methoden ter bepaling van de diverse bodemparameters
beschreven. Bij voorkeur dienen deze erkende methoden te worden
gevolgd. Indien andere (nationale) methoden worden toegepast, dient bij
de rapportage van de resultaten van de analyses ook uitvoerig te worden
ingegaan op het probleem van de vergelijkbaarheid. Bij de inventarisatie
van de toestand van de bosbodem wordt een onderscheid gemaakt tussen
verplicht en facultatief te bepalen parameters (zie onderstaande lijst).
Verplichte en faculatieve parameters en bijbehorende erkende analyse-
methoden:
Parameters Eenheden H/O Min Erkende methodeOpmer-
kingen
pH (CaCl2) Verplicht Verplicht Labex 8703-01-1-1
and ISO/TC190/
SC3/GT8
OrgC (g/kg) Verplicht Verplicht Droge verbranding
N (g/kg) Verplicht Verplicht Droge verbranding
P (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met
koningswater
K (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met
koningswater
Ca (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met
koningswater
Mg (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met
koningswater1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 15
(1) Het VN-ECE/ICP-Comité van bodemdeskundigen heeft beslist de definities over te
nemen die in de in 1990 gepubliceerde FAO-richtlijnen voor de beschrijving van bodemsworden gebruikt. De definities van de organische (O- en H-)horizonten luiden als volgt:
H-horizonten of -lagen:lagen van overwegend organisch materiaal, ontstaan door de
opeenhoping van onverteerd of gedeeltelijk verteerd organisch materiaal ter hoogte vanhet al dan niet onder water gelegen bodemoppervlak. H-horizonten zijn per definitiegedurende langere periodes met water verzadigd of waren met water verzadigd vóór zijkunstmatig werden gedraineerd. Een H-horizont ligt bovenop een minerale bodem, dan
wel op een zekere (variabele) diepte indien hij overdekt is geworden.
O-horizonten of -lagen:lagen van overwegend organisch materiaal, met name onverteerdof gedeeltelijk verteerd strooisel zoals bladeren, naalden, takjes, mos en korstmos diezich aan de oppervlakte hebben opgehoopt; zij worden zowel boven minerale als bovenorganische bodem aangetroffen. O-horizonten blijven niet gedurende langere tijd met
water verzadigd. De minerale fractie van het materiaal vertegenwoordigt slechts een
miniem percentage van het volume en doorgaans veel minder dan de helft van de massa.Een O-horizont ligt aan de oppervlakte, dan wel op een zekere (variabele) diepte indienhij overdekt is geworden. Een horizont gevormd door aanrijking van de mineraleondergrond met ingespoeld organisch materiaal is géén O-horizont, ook al bevatten
sommige op deze wijze ontstane horizonten veel organisch materiaal.
▼B
Parameters Eenheden H/O Min Erkende methodeOpmer-
kingen
Org.laag (kg/m2) Verplicht Droge dichtheid
(bepaald met de
steekringmethode
CaCO3(g/kg) Facultatief Verplicht AFNOR X 31-105 als pH
(CaCl2)> 6
Exchangeable
acidity (Ac-Exc)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Titratie
Base cations
exchangeable
(BCE)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Extractie met BaCl2
Acid cations
exchangeable
(ACE)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Extractie met BaCl2
Cation exchange
capacity (CEC)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Bascomb
Base Saturation
(BaseSat)(%) Facultatief Verplicht Labex L8703-26-1-1
Na (mg/kg) Fe Facultatief Extractie met
koningswater
Al (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Fe (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Cr (mg/kg) Facultatief Extractie met
koningswater
Ni (mg/kg) Facultatief Extractie met
koningswater
Mn (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Zn (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Cu (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Pb (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Cd (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
Hg (mg/kg) Facultatief Extractie met
koningswater
S (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met
koningswater
pH (H2O) Facultatief Facultatief pH-elektrode
Electric Conduc-
tivity (EC)(mS/m) Facultatief Facultatief EC-meter
Het staat de Lid-Staten vrij alle facultatieve parameters of slechts enkele
daarvan, maar ook om nog aanvullende parameters te analyseren.
II.7. Toezending van gegevens
Voor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 4a,
4b en 4c).1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 16
▼B
BIJLAGE V
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE BEMONSTERING
VAN NAALDEN EN BLADEREN OP DE PERMANENTE WAARNE-
MINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De bemonstering moet worden uitgevoerd op alle permanente waarne-
mingspunten. De eerste gemeenschappelijke bemonstering moet
uitgevoerd zijn vóór de zomer van 1996. Hoewel aanbevolen wordt de
bemonstering uit te voeren in de zomer van 1995 en de aansluitende
winter van 1995/1996, kan worden toegestaan de bemonstering over twee
jaar te spreiden. De bemonstering moet op ieder waarnemingspunt om de
twee jaar worden herhaald. Onderstaande technische details zijn
gebaseerd op de resultaten van het Comité van deskundigen voor blad-
en naaldanalyse van ICP (Expert Panel for Foliar Analysis of ICP
Forests). Er wordt verwezen naar de door deze groep van deskundigen
opgestelde handleiding (1993).
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1. Keuze van het tijdstip van bemonstering
Bladverliezende soorten (inclusief de lork) moeten worden bemonsterd
als de nieuwe bladeren volledig tot ontwikkeling zijn gekomen en vóór
het vergelen en afsterven van de bladeren in de herfst is begonnen.
Altijdgroene soorten moeten worden bemonsterd tijdens de rustperiode.De Lid-Staten wordt gevraagd om voor elke regio, en per regio
afzonderlijk voor de vlakten en de berggebieden, de voor de bemonstering
en de analyse van de diverse soorten meeste geschikte periode vast te
stellen en zich daaraan te houden.
II.2. Keuze van de bomen
Om de twee jaar wordt een blad-/naaldmonster genomen van ten minste
vijf bomen van elk van de belangrijkste soorten in het proefvlak.
Het aantal bomen voor de bemonstering wordt zo gekozen dat
— deze bomen andere zijn dan die waarvan de kroon wordt beoordeeld,
ten einde te voorkomen dat herhaald onderzoek blad- of naaldverlies
tot gevolg heeft;
— als de vitaliteit uitsluitend wordt beoordeeld voor bomen in een sub-
plot, voor het nemen van de blad- of naaldmonsters bomen moeten
worden gebruikt uit het resterende gedeelte van het totale proefvlak.
Als er geen sub-plot is aangeduid, moeten de bomen voor de blad- of
naaldmonsters worden gekozen uit bomen in de bufferzone. In dit
geval moeten de in de bufferzone gekozen bomen voor de naald- of
bladmonsters worden voorzien van een speciaal nummer (zie bijlage
VII);
— alleen predominante en dominante bomen (bossen met gesloten
kroonlaag) of bomen waarvan de lengte niet meer dan 20 % afwijkt
van de gemiddelde boomhoogte in de opstand (bos met open
kroonlaag) worden gebruikt;
— de bomen in de nabijheid staan van de plaatsen waar bodemmonsters
voor analyse zijn genomen; er moet echter voor worden gezorgd dat
geen bomen worden bemonsterd waarvan het hoofdwortelgestel bij de
bodembemonstering is beschadigd;
— de bomen respresentatief zijn voor het gemiddelde blad-/naaldverlies
in het proefvlak (gemiddeld blad-/naaldverlies + 5 %);
— de bomen representatief zijn voor de gezondheidstoestand (mate van
aantasting) van de bomen in het proefvlak.
De blad- en naaldmonsters moeten in de loop van de jaren van dezelfde
bomen worden genomen; de bomen moeten worden genummerd. Voor
soorten met smalle kronen en te weinig naalden (of bladeren) per jaar, is
het toegestaan (doch niet aanbevolen) afwisselend een monster te nemen
uit twee groepen van vijf bomen, als dat nodig is om schade aan de
bemonsterde bomen te voorkomen. Elk van deze twee groepen bomen
moet voldoen aan bovengenoemde voorwaarden.
De blad- en naaldmonsters moeten alleen worden genomen van de
belangrijkste boomsoorten in de Gemeenschap (zie bijlage VII, punt 15).1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 17
▼B
Van de bomen waarvan de blad- of naaldmonsters worden genomen, moet
de toestand van de kroon worden beoordeeld (zie bijlage III); deze bomen
moeten worden aangeduid met bestaande of speciale nummers.
II.3. Algemene gegevens
De volgende gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— datum van bemonstering en van analyse,
— boomsoort.
II.4. Keuze en grootte van de blad- en naaldmonsters
De bomen in het proefvlak kunnen niet worden geveld. Dit heeft
consequenties voor de manier van bemonsteren van de naalden of
bladeren. Het is belangrijk dat de bemonsterde naalden of bladeren in het
volle licht tot ontwikkeling zijn gekomen. In het algemeen geldt dat de
minerale-voedingstoestand van altijdgroene soorten het best kan worden
beoordeeld aan de hand van de in het lopende jaar gevormde naalden of
bladeren, maar dat het voor een aantal elementen interessant kan zijn om
het gehalte in oudere naalden te vergelijken met dat in de naalden van het
lopende jaar.
De bladeren of naalden van het monster moeten in het bovenste derde van
de kroon worden verzameld, maar mogen bij naaldbomen niet afkomstig
zijn van de allereerste naaldkransen; in opstanden waar de opeenvolgende
naaldkransen duidelijk kunnen worden herkend, verdient het aanbeveling
de naaldmonsters te nemen tussen de zevende en de vijftiende naaldkrans.
Voor bladverliezende soorten worden de in het lopende jaar gevormde
bladeren of naalden bemonsterd.
Voor altijdgroene soorten verdient het aanbeveling zowel de in de loop
van het jaar gevormde als de één jaar oude naalden of bladeren te
bemonsteren.
Er moeten met zorg bladeren of naalden worden geselecteerd die volledig
tot ontwikkeling zijn gekomen; dit geldt voor alle soorten, maar in het
bijzonder voor die waarbij per vegetatieperiode meer dan één groeischeut
wordt geproduceerd (bij voorbeeld Pinus halepensis, Pseudotsuga
menziesii, Eucalyptus sp., Quercus sp.). Bij Larix sp. en Cedrus sp.
moeten de naalden worden verzameld op de korte twijgen van het vorige
jaar.
In het algemeen moet het monster zo worden samengesteld dat de bomen
daarin representatief zijn voor alle oriëntaties in de opstand. Zo nodig
mag op de bomen in de steekproef telkens meer dan één oriëntatie worden
bemonsterd. Op plekken waar één bepaalde oriëntatie duidelijk overweegt
(bij voorbeeld op steile hellingen of waar harde wind uit één windrichting
domineert) hoeft slechts één enkele oriëntatie, maar wel steeds dezelfde,
te worden bemonsterd. In dergelijke gevallen dient,deze oriëntatie te
worden opgegeven.
Voor de analyse van de belangrijkste elementen en van Fe, Mn, Zn, Cu
wordt per bemonsterde leeftijdscategorie bij voorkeur 30 gram verse
naalden of bladeren gebruikt.
Het staat de Lid-Staten vrij een grotere hoeveelheid naalden c.q. bladeren
in te zamelen, hetzij omdat de gebruikte analysetechnieken dit mogelijk
maken, hetzij met het oog het bewaren van monsters voor later
onderzoek.
II.5. Wijze van bemonstering
Aangezien de bomen niet kunnen worden geveld, mag elke met de aard
en grootte van de opstand verenigbare bemonsteringstechniek worden
gebruikt, op voorwaarde dat deze niet resulteert in contaminatie van het
monster, de bomen geen aanzienlijke schade toebrengt en geen risico's
inhoudt voor het bemonsteringsteam.
II.6. Voorbehandeling van de monsters voordat deze ter analyse naar de
laboratoria worden verstuurd
Er worden minstens vijf bomen van ieder van de belangrijkste soorten in
het proefvlak bemonsterd; de vijf monsters worden in afzonderlijke
zakken verzameld en bewaard; voor de analyse wordt een samengesteld
monster gemaakt door gelijke hoeveelheden van elk van de vijf monsters
te mengen (als de monsters van de vijf bomen afzonderlijk worden
geanalyseerd, wordt voor ieder element de gemiddelde waarde berekend).1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 18
▼B
Bij loofbomen kan het wenselijk zijn de bladeren van de twijgen (en bij
bepaalde soorten met samengestelde bladeren zelfs de blaadjes van de
bladspillen) af te halen, maar voor de naalden van coniferen hoeft dit niet.
Jaarscheuten en een jaar oude twijgen worden in afzonderlijke
zakkenverzameld. Het is wenselijk daartoe geperforeerde HDPE-zakken
(polyetheen van hoge densiteit) te gebruiken. De monsters worden zo
mogelijk in een schone ruimte gedroogd en op een koele plek bewaard in
geperforeerde polyetheenzakken.
Elk monster moet zorgvuldig worden geëtiketteerd (bos, nummer van het
waarnemingspunt, soort, leeftijdsklasse van de naalden, enz.), voordat het
ter analyse naar het laboratorium wordt verzonden. Deze gegevens
moeten op de buitenkant van de zak worden aangebracht (hetzij in
onuitwisbare inkt rechtstreeks op de zak, hetzij op een aan de zak gehecht
etiket). Bij voorkeur worden deze gegevens ook in onuitwisbare inkt
geregistreerd op een papieren label dat in de zak wordt gestopt. Dit label
wordt dichtgevouwen om te voorkomen dat de inkt de naalden of
bladeren zou contamineren.
II.7. Bewerkingen vóór de analyse
Voor de intensieve en doorlopende bewaking van de permanente
waarnemingspunten en van de jaarscheuten is het wenselijk dat de massa
van 100 bladeren of 1 000 naalden, en de massa van de jaarscheuten
worden bepaald.
De bladstelen hoeven niet te worden verwijderd, maar het kan wenselijk
zijn de blaadjes van samengestelde bladeren van de bladspil af te halen
als dit nog niet is gebeurd bij de bemonstering. Om contaminatie te
voorkomen, gebruikt men geen plastic handschoenen met poeder.
De monsters hoeven niet systematisch te worden gewassen; wel kan dit
wenselijk zijn in de nabijheid van de zee en in streken waar de lucht sterk
verontreinigd is. De monsters worden gewassen in zuiver water zonder
additieven.
De monsters worden gedurende ten minste 24 uur in een oven gedroogd
bij een temperatuur van ten hoogste 80 ºC. Bij het losmaken van de
naalden worden dezelfde voorzorgen genomen als bij het losmaken van
de blaadjes van samengestelde bladeren.
De gedroogde monsters worden vermalen tot een fijn en zo homogeen
mogelijk poeder. Onvermijdelijk zullen er, afhankelijk van de boomsoort,
toch ook nog enkele vezels overblijven; dit is geen groot bezwaar als de
vezels klein zijn en het poeder zorgvuldig wordt gemengd vóór de
deelmonsters worden geanalyseerd. Bij de bepaling van Mn, Fe, Cu, Cd,
Al en Pb moet ervoor worden gezorgd dat de vijzel de monsters nietcontamineert. De vijzel kan worden getest door gedroogde cellulosevezels
te vermalen en de cellulose voor en na het malen op deze elementen te
onderzoeken.
II.8. Chemische analyses
Van elk element wordt alleen het totaalgehalte bepaald.
In het door het Foliar Expert Panel van ICP-Forests opgestelde „Manual
on methodologies for leaf and needle sampling and analyses” (1993)
worden indicatieve methoden voor de analyse van de verschillende
parameters beschreven. Het is ieder land toegestaan de eigen nationale
methoden te gebruiken. Wel dient het totaalgehalte van elk element dat is
gemeten met deze nationale methoden te worden vergeleken met de voor
de standaard-referentiemonsters gecertificeerde waarde.
Voor het onderzoek naar de chemische samenstelling van naalden en
bladeren wordt een onderscheid gemaakt tussen verplicht en facultatief te
bepalen parameters (zie onderstaande lijst).
Parameters:
Verplicht te bepalen parameters Facultatief te bepalen parameters
N
S
P
Ca
Mg
KNa
Zn
Mn
Fe
Cu
Pb
Al
B1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 19
▼B
Het staat de Lid-Staten vrij alle facultatieve parameters of slechts enkele
daarvan, maar ook om nog aanvullende parameters te analyseren.
II.9. Toezending van gegevens
Voor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 5a,
5b en 5c).1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 20
▼B
BIJLAGE VI
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR GROEIMETINGEN OP
DE PERMANENTE WAARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De eerste meting moet op alle permanente waarnemingspunten worden
uitgevoerd in de periode van 1994 tot en met 1996.
De meting van de groeiparameters omvat:
— periodieke meting van parameters betreffende de bomen,
— (facultatief) jaarringanalyse met gebruikmaking van boorkernen en
stamschijven.
De periodieke meting moet op ieder waarnemingspunt worden herhaald in
de rustperiode 1999-2000 en vervolgens om de vijf jaar. Boorkernen voor
groeianalyse en stamschijven kunnen eenmaal worden verzameld, bij
voorkeur bij de inrichting van het waarnemingspunt of kort daarna.
Onderstaande technische details zijn gebaseerd op de resultaten van het
„Expert Panel on Increment of ICP Forests”. Er wordt verwezen naar de
door deze groep van deskundigen opgestelde handleiding. De hierna
beschreven methoden zijn niet geschikt voor maquis en soortgelijke
vegetatie.
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1. Tijdstip van de metingen
De metingen moeten worden uitgevoerd tijdens de rustperiode.
II.2. Keuze van de in de steekproef op te nemen bomen
In principe moeten de waarnemingen worden uitgevoerd voor alle bomen
op het waarnemingspunt. Als er op het waarnemingspunt veel bomen
staan (bij voorbeeld dichte opstanden), kan het nodig zijn een sub-plot
aan te wijzen voor de beoordeling van de bomen (bij voorbeeld
beoordeling van de kroon en van de groei). In dit geval moeten de
waarnemingen worden uitgevoerd voor de bomen in het sub-plot. Het
sub-plot moet bij de inventarisatie groot genoeg zijn om betrouwbare
schattingen te kunnen maken van de aanwas van de opstand over de hele
periode waarin de afmetingen worden uitgevoerd. De exacte afmetingen
van het sub-plot moeten worden bepaald en genoteerd.
II.3. Methoden
Periodieke metingen
Om de vijf jaar worden alle bomen op het waarnemingspunt (in het sub-
plot) gemeten.
Analyse van de jaarringen (boorkernen voor analyse van de groei en
stamschijf)
Omdat het nemen van boorkernen van invloed kan zijn op de andere
metingen moeten deze boorkernen worden genomen bij bomen buiten het
proefvlak. Omdat voor het verzamelen van boomschijven de bomen
moeten worden geveld, moeten daarvoor bomen worden gekozen die zich
op een zodanige afstand van het waarnemingspunt bevinden dat het
verwijderen van deze bomen geen effect heeft voor de op het
waarnemingspunt te bewaken bomen. Tevens moeten de bomen waarvan
boorkernen worden genomen of die worden geveld voor het verzamelen
van stamschijven, representatief zijn voor de bomen op het waarne-
mingspunt. Voor deze bemonsteringen dient in de mate het mogelijke
gebruik te worden gemaakt van bomen die zijn geveld bij gewone
beheerswerkzaamheden.
II.4. Algemene gegevens
De volgende gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— datum van de bemonstering en van de analyse,— nummer van de boom.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 21
▼B
II.5. Te bepalen parameters
Verplicht te bepalen parameters Facultatief te bepalen parameters
Periodieke metingen Boomsoort
Diameter op borsthoogte
Gegevens over beheerswerk-
zaamhedenSchorsdikte
Totale boomhoogte
KroondiepteKroonbreedte
Volumeschattingen
Jaarringanalyse Jaarringbreedte
Vijfjaarlijkse gegevens over de
diameter van de boom, zonder
schors
Grondvlak en volumeschattingen
Het staat de Lid-Staten vrij alle facultatieve parameters of slechts enkele
daarvan, maar ook om nog aanvullende parameters te analyseren.
De Lid-Staten mogen hun eigen nationale methodiek gebruiken. Voor
suggesties inzake de methodiek en voor details over de meetprocedures
zij verwezen naar het „Submanual on Increment” van het betrokken
Comité van deskundigen van „ICP Forests”.
II.6. Toezending van gegevens
Voor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 6a,
6b, 6c en 6d).1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 22
▼B
BIJLAGE VII
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE MEDEDELING
VAN DE RESULTATEN VAN DE BEWAKING OP PERMANENTE
WAARNEMINGSPUNTEN EN VOOR DE INTERPRETATIE
I. Algemene opmerkingen
Het net van permanente registratiepunten wordt opgezet om gedetail-
leerde gegevens te verzamelen over de ontwikkeling van de
bosecosystemen in de Gemeenschap en een correlatie te vinden tussen
de veranderingen in de milieufactoren, met name de luchtverontreiniging,
en de reacties daarop van bosecosystemen.
Dit doel kan alleen worden bereikt door evaluatie van de resultaten per
waarnemingspunt. Bij vergelijkingen, op het niveau van de regio of het
niveau van de Gemeenschap, van de uitkomsten op de verschillende
permanente waarnemingspunten zal de grootste voorzichtigheid geboden
zijn.
Aanbevolen wordt de gevalideerde gegevens van iedere inventarisatie (of
van een voltooid gedeelte van de inventarisatie) zo spoedig mogelijk aan
de Commissie toe te zenden in de deze bijlage vermelde gestandaardi-
seerde vorm.
De Lid-Staten zenden de Commissie voor elk permanent waarnemings-
punt de bij de verschillende tussen 1991 en 1996 uitgevoerde
inventarisaties verzamelde gegevens en verstrekken tevens een inter-
pretatie van de gegevens per waarnemingspunt.
Uiterlijk 31 december 1996 dienen alle gegevens en de nationale
interpretatie voor verdere evaluatie in een gestandaardiseerde vorm in het
bezit te zijn van de Commissie.
De gevalideerde gegevens over de inventarisaties na 1996, dienen steeds
aan het einde van de betrokken vijfjaarlijkse inventarisatieperiode (bij
voorbeeld 31 december 2001, 2006, enz.) in het bezit te zijn van de
Commissie.
In deze bijlage wordt toegelicht hoe de inventarisatiegegevens en de
interpretatie van die gegevens moeten worden ingediend.
II. Algemene technische informatie voor het indienen van de gegevens
II.1. Vereisten inzake hardware
Als informatiedrager is de 3,5 ″diskette (DSDD of HD) gekozen. Deze
goedkope en duurzame diskette is inmiddels een wereldwijde standaard.
Er dienen diskettes van goede kwaliteit te worden gebruikt.
II.2. Vereisten inzake software
De diskettes moeten in de juiste dichtheid (DSDD = lage dichtheid en
HD = hoge dichtheid) worden geformateerd onder DOS 2.1 of hoger en
dienen 100 % IBM-compatibel te zijn. In de gegevensbestanden mag
uitsluitend de ASCII-tekenset worden gebruikt.
II.3. Gegevensbestanden
Elke diskette (of reeks diskettes) dient „plot files”-files met beknopte
informatie over de waarnemingspunten — en „data files”-files met de
uitkomsten van de inventarisatie — te omvatten. Richtlijnen inzake de
naamgeving en de organisatie van deze bestanden worden verstrekt in
bijlage VIIa.
II.4. Modeldiskette
Ter illustratie van structuur en inhoud van de bestanden wordt op verzoek
een diskette met voorbeeldbestanden toegestuurd.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 23
▼B
BIJLAGE VIIa
DIGITALE INDIENING VAN DE GEGEVENS PER PERMANENT
WAARNEMINGSPUNT
Naamgeving per inventarisatie
In de voorgaande bijlagen zijn de inventarisaties in detail beschreven. Na de
beoordeling, bemonstering/analyse, validering en evaluatie, moeten de gegevens
in standaardformaat bij de Commissie worden ingediend. In deze bijlage wordt
voor iedere „inventarisatie” het standaardformaat gedefinieerd.
Voor iedere inventarisatie moeten de gevalideerde gegevens worden ingediend in
een of meer bestanden van standaardformaat.
Inventarisatie Bijlage Frequentie Bestandsnaam
Inrichting proef-
vlakI Eenmalig XXGENER.PLT
Toestand kroon III Jaarlijks XX1995.PLT, XX1995.TRE
Toestand bodem IV 5- of 10-
jaarlijksXX1995.PLS, XX1995.SOM, XX1995.SOO
Naalden en
bladerenV 2-jaarlijks XX1995.PLF, XX1995.FOM, XX1995.FOO
Groei VI 5-jaarlijks XX1995.PLI,XX1995.IPM, XX1995.IRA, XX1995.IEVDepositie VIII Doorlo-
pendXX1995.PLD, XX1995.DEM, XX1995.DEO,
XX1995.DEA
Meteorologie IX Doorlo-
pendXX1995.PLM, XX1995.MEM, XX1995.MEC, Formulier
8d, XX1995.MEO en XX1995.MED
Iedere bestandsnaam moet worden samengesteld uit een landencode van twee
letters (de letters XX in de voorbeeldlijst), gevolgd door het jaar van de
inventarisatie (in het voorbeeld 1995) of door de letters GENER wanneer de
gegevens slechts eenmaal worden verstrekt, met daarna een punt (.) en een
drielettercode. Deze drielettercode bestaat voor „PLotfiles” (gegevensbestandenbetreffende de waarnemingspunten) uit de letters PL en de eerste letter van de
inventarisaties „Soil” (bodem), „Foliage” (naalden en bladeren), „Increment”
(groei), „Deposition” (depositie) en „Meteorology” (meteorologie). De drieletter-
code voor de „datafiles” (gegevensbestanden met resultaten) bestaat uit twee (of
één) letter(s) voor „SOil”, „FOliage”, „INcrement”, „DEposition” of „MEte-
orology” en één (of twee) letters) die duidt(duiden) op „Mandatory” (verplicht),
„Optional” (facultatief) of de verschillende gedeelten van de inventarisaties
betreffende groei (bij voorbeeld „EValuation”/evaluatie), depositie („Air”/lucht)
en meteorologie („Climate”/klimaat of „Damage”/schade).
Als de gegevens voor de vakken van 16 km × 16 km op dezelfde plaats worden
verwerkt, zou verwarring kunnen ontstaan omdat soms soortgelijke bestands-
namen worden gebruikt. In dat geval zouden de jaarcodes in bovengenoemde
bestandsnamen kunnen worden verhoogd met 1 000 (bij voorbeeld
XX2995.SOM).1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 24
▼M1
▼B
Formulier 1a
XXGENER.PLT
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (in te vullen bij de inrichting daarvan) (zie bijlage I)
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 25
▼B
Formulier 1b
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 26
▼B
Formulier 3a
XX1993.PLT
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (te gebruiken in combinatie met de inventarisatie van de toestand
van de kroon) (zie bijlage III)
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 27
▼B
Formulier 3b
XX1993.TRE
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (te gebruiken in combinatie met de inventarisatie van de toestand
van de kroon) (zie bijlage II)
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 28
▼B
Formulier 4a
XX1993.PLS
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (verkorte versie) te gebruiken in combinatie met de inventarisatie
van de toestand van de bosbodem) (zie bijlage IV)
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 29
▼B
Formulier 4b
XX1993.SOM
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de bodemmonsters (verplicht te bepalen parameters)
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 30
Formulier 4c
XX1993.SOO
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de bodemmonsters (facultatief te bepalen parameters)
▼B1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 31
▼B1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 32
▼B
Formulier 5a
XX1993.PLF
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (verkorte versie) (te gebruiken in combinatie met de chemische
analyse van naalden en bladeren (zie bijlage III)
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 33
Formulier 5b
XX1993.FOM
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de chemische analyse van naalden en bladeren (verplicht te bepalen parameters)
▼B1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 34
▼B
Formulier 5c
XX1993.FOO
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de chemische analyse van naalden en bladeren (facultatief te bepalen parameters)
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 35
▼B
Formulier 6a
XX1993.PLI
Inhoud van het gegevensbestand betreffende groeimetingen (verkorte versie) (zie bijlage VI)
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 36
▼B
Formulier 6b
XX1993.IPM
Inhoud gegevensbestand betreffende groeimetingen - periodieke metingen
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 37
Formulier 6c
XX1993.IRA
Inhoud van het gegevensbestand betreffende groeimetingen - jaarringanalyse en stamschijfanalyse (facultatief)
▼B1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 38
Formulier 6d
XX1993.IEV
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de gevalideerde gegevens over de aanwas (facultatief)
▼B1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 39
▼M1
Formulier 7a
XX1995.PLD
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (verkorte versie) te gebruiken in combinatie met de
depositiemetingen
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 40
Formulier 7b
XX1995.DEM
Inhoud van het gegevensbestand met de depositiemetingen (verplicht te bepalen parameters)
▼M11994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 41
▼M11994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 42
Formulier 7c
XX1995.DEO
Inhoud van het gegevensbestand met depositiemetingen (facultatief te bepalen parameters)
▼M11994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 43
▼M11994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 44
▼M1
Formulier 7d
XX1995.DEA
Inhoud van het gegevensbestand met metingen van de concentratie in de lucht (facultatief te bepalen parameters)
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 45
▼M1
Formulier 8a
XX1995.PLM
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (verkorte versie) te gebruiken in combinatie met de
meteorologische metingen
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 46
▼M1
Formulier 8b
XX1995.MEM
Inhoud van het gegevensbestand met meteorologische metingen
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 47
Formulier 8c
XX1995.MEC
Inhoud van het gegevensbestand met klimatologische schattingen
▼M11994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 48
▼M1
Formulier 8d
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 49
▼M1
Formulier 8e
XX1995.MEO
Inhoud van het gegevensbestand over de gevallen waarin een geïdentificeerd voorval/verschijnsel zich heeft voorgedaan
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 50
▼M1
Formulier 8f
XX1995.MED
Inhoud van het gegevensbestand betreffende het waarnemingspunt met vermelding van de waargenomen schade die door
meteorologische voorvallen/verschijnselen is veroorzaakt
1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 51
▼B
LIJST VAN CODES VOOR DE AAN DE COMMISSIE TE
VERSTREKKEN GEGEVENS BESTANDEN BETREFFENDE DE
PERMANENTE WAARNEMINGSPUNTEN
De Lid-Staten dienen bij het verstrekken van de gegevens aan de Commissie de
onderstaande instructies en codes te volgen:
Gegevens over de waarnemingspunten(1) Land
01:France
02:België — Belgique03:Nederland04:Deutschland05:Italia06:United Kingdom07:Ireland
08:Danmark
09:Ellas10:Portugal11:España12:Luxembourg
(2) Nummer van het waarnemingspunt
Het nummer van het waarnemingspunt is het individuele nummer dat bij
de selectie of de inrichting aan het waarnemingspunt voor permanente
bewaking is toegekend.
(3) Datum van de opname, inventarisatie of analyse
De data worden geregistreerd in de volgende vorm (voorbeeld):
Dag Maand Jaar
08 09 94
(4) Breedte- en lengtecoördinaten
Geef de breedte- en lengtecoördinaat van het centrum van het proefvlak
op in getallen van zes cijfers.
Voorbeeld:
+/− Graden Minuten Seconden
— Breedtecoördinaat +50102 7
— Lengtecoördinaat −011532
In het eerste vak wordt aangegeven of het om een plus- of mincoördinaat
gaat.
(5) Beschikbaarheid van water voor de belangrijkste boomsoorten.
1:Onvoldoende
2:Voldoende3:Overmatig
(6) Humustype
1:Mull
2:Moder3:Mor4:Anmor5:Turf6:Andere
7:Ruw (Roh)1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 52
▼B
(7) Hoogteligging
1:≤50 m
2:51— 100 m3:101— 150 m
4:151— 200 m
5:201— 250 m
6:251— 300 m
7:301— 350 m8:351— 400 m
9:401— 450 m
10:451— 500 m11:501— 550 m
12:551— 600 m
13:601— 650 m14:651— 700 m
15:701— 750 m
16:751— 800 m17:801— 850 m
18:851— 900 m
19:901— 950 m
20:951—1 000 m
21:1 001—1 050 m22:1 051—1 100 m
23:1 101—1 150 m
24:1 151—1 200 m25:1 201—1 250 m
26:1 251—1 300 m
27:1 301—1 350 m28:1 351—1 400 m
29:1 401—1 450 m
30:1 451—1 500 m31:1 501—1 550 m
32:1 551—1 600 m
33:1 601—1 650 m34:1 651—1 700 m
35:1 701—1 750 m
36:1 751—1 800 m
37:1 801—1 850 m
38:1 851—1 900 m39:1 901—1 950 m
40:1 951—2 000 m
41:2 001—2 050 m42:2 051—2 100 m
43:2 101—2 150 m
44:2 151—2 200 m45:2 201—2 250 m
46:2 251—2 300 m
47:2 301—2 350 m48:2 351—2 400 m
49:2 401—2 450 m
50:2 451—2 500 m
51:>2 500 m
(8) Expositie
1:N
2:NE
3:E
4:SE5:S
6:SW
7:W8:NW
9:vlak1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 53
▼B
(9) Gemiddelde leeftijd van de dominante etage (jaar)
1:≤20
2:21— 403:41— 604:61— 805:81—1006:101—1207:>1208:Heterogene opstand
(10) Bodemeenheid
Fluvisols
101 Eutric Fluvisols
102 Calcaric Fluvisols103 Dystric Fluvisols104 Mollic Fluvisols105 Umbric Fluvisols106 Thionic Fluvisols107 Salic Fluvisols
Gleysols
108 Eutric Gleysols
109 Calcic Gleysols110 Dystric Gleysols111 Andic Gleysols112 Mollic Gleysols113 Umbric Gleysols114 Thionic Gleysols115 Gelic Gleysols
Regosols
116 Eutric Regosols
117 Calcaric Regosols118 Gypsic Regosols119 Dystric Regosols120 Umbric Regosols121 Gelic Regosols
Leptosols
122 Eutric Leptosols
123 Dystric Leptosols124 Rendzic Leptosols125 Mollic Leptosols126 Umbric Leptosols127 Lithic Leptosols128 Gelic Leptosols
Arenosols
129 Haplic Arenosols
130 Cambic Arenosols131 Luvic Arenosols132 Ferralic Arenosols133 Albic Arenosols134 Calcaric Arenosols135 Gleyic Arenosols
Andosols
136 Haplic Andosols
137 Mollic Andosols138 Umbric Andosols1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 54
▼B
139 Vitric Andosols
140 Gleyic Andosols141 Gelic Andosols
Vertisols
142 Eutric Vertisols
143 Dystric Vertisols144 Calcic Vertisols145 Gypsic Vertisols
Cambisols
146 Eutric Cambisols
147 Dystric Cambisols148 Humic Cambisols149 Galcaric Cambisols150 Chromic Cambisols151 Vertic Cambisols
152 Ferralic Cambisols
153 Gleyic Cambisols154 Gelic Cambisols
Calcisols
155 Haplic Calcisols
156 Luvic Calcisols157 Petric Calcisols
Gypsisols
158 Haplic Gypsisols
159 Calcic Gypsisols160 Luvic Gypsisols161 Petric Gypsisols
Solonetz
162 Haplic Solonetz
163 Mollic Solonetz164 Calcic Solonetz165 Gypsic Solonetz166 Stagnic Solonetz
167 Gleyic Solonetz
Solonchaks
168 Haplic Solonchaks
169 Mollic Solonchaks
170 Calcic Solonchaks171 Gypsic Solonchaks172 Sodic Solonchaks173 Gleyic Solonchaks174 Gelic Solonchaks
Kastanozems
175 Haplic Kastanozems
176 Luvic Kastanozems177 Calcic Kastanozems178 Gypsic Kastanozems
Chernozems
179 Haplic Chernozems
180 Calcic Chernozems181 Luvic Chernozems182 Glossic Chernozems
183 Gleyic Chernozems1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 55
▼B
Phaeozems
184 Haplic Phaeozems
185 Calcaric Phaeozems
186 Luvic Phaeozems
187 Stagnic Phaeozems
188 Gleyic Phaeozems
Greyzems
189 Haplic Greyzems
190 Gleyic Greyzems
Luvisols
191 Haplic Luvisols
192 Ferric Luvisols
193 Chromic Luvisols
194 Calcic Luvisols195 Vertic Luvisols
196 Albic Luvisols
197 Stagnic Luvisols
198 Gleyic Luvisols
Lixisols
199 Haplic Lixisols
200 Ferric Lixisols
201 Plinthic Lixisols
202 Albic Lixisols
203 Stagnic Lixisols
204 Gleyic Lixisols
Planosols
205 Eutric Planosols
206 Dystric Planosols
207 Mollic Planosols
208 Umbric Planosols
209 Gelic Planosols
Podzoluvisols
210 Eutric Podzoluvisols
211 Dystric Podzoluvisols
212 Stagnic Podzoluvisols
213 Gleyic Podzoluvisols
214 Gelic Podzoluvisols
Podzols
215 Haplic Podzols
216 Cambic Podzols
217 Ferric Podzols
218 Carbic Podzols
219 Gleyic Podzols
220 Gelic Podzols
Acrisols
221 Haplic Acrisols
222 Ferric Acrisols
223 Humic Acrisols
224 Plinthic Acrisols
225 Gleyic Acrisols
Alisols
226 Haplic Alisols
227 Ferric Alisols1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 56
▼B
228 Humic Alisols
229 Plinthic Alisols
230 Stagnic Alisols
231 Gleyic Alisols
Nitisols
232 Haplic Nitisols
233 Rhodic Nitisols234 Humic Nitisols
Ferralsols
235 Haplic Ferralsols
236 Xanthic Ferralsols237 Rhodic Ferralsols238 Humic Ferralsols239 Geric Ferralsols240 Plinthic Ferralsols
Plinthosols
241 Eutric Plinthosols
242 Dystric Plinthosols
243 Humic Plinthosols244 Albic Plinthosols
Histosols
245 Folic Histosols
246 Terric Histosols247 Fibric Histosols248 Thionic Histosols249 Gelic Histosols
Anthrosols
250 Aric Anthrosols
251 Fimic Anthrosols252 Cumulic Anthrosols253 Urbic Anthrosols
(11) Totale oppervlakte van het waarnemingspunt, oppervlakte van het sub-
plot
De oppervlakte moet worden opgegeven in 0,0001 ha.
(12) Aantal bomen in het proefvlak
Het totale aantal bomen met een DBH van 5 cm en meer op de totale
oppervlakte van het waarnemingspunt moet worden opgegeven.
(13) Schattingen van de aanwas
De schattingen van de aanwas bestaan uit een absolute en een relatieve
schatting. De absolute schatting betreft de geschatte gemiddelde aanwasover de totale levensduur van de opstand. Via de relatieve schatting
wordt aangegeven of de voor de betrokken opstand geschatte absolute
aanwas als laag, normaal of hoog wordt beschouwd. De te gebruiken
codes zijn:
Absolute schatting voor de aanwas Relatieve schatting van de aanwas
0 = 0,0— 2,5 m
3per ha per jaar
1 = 2,5— 7,5 m3per ha per jaar
2 = 7,5—12,5 m3per ha per jaar
3 = 12,5—17,5 m3per ha per jaar
4 = 17,5—22,5 m3per ha per jaar
5 = >22,5 m3per ha per jaar1 = Laag
2 = Normaal3 = Hoog1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 57
▼B
(99) Aanvullende waarnemingen
Relevante gegevens betreffende het waarnemingspunt dienen hier te
worden medegedeeld.
Gegevens over de bomen
in het kader van de inventarisatie van de toestand van de kroon
(14) Nummer van de boom in de steekproef
Het nummer van de boom is het nummer dat bij de inrichting van het
waarnemingspunt aan de boom is toegekend.
(15) Boomsoort (overeenkomstig de Flora Europea )
Loofbomen (* = voor de monsterneming van bladeren te gebruiken
soorten)
001:Acer campestre *
002:Acer monspessulanum *
003:Acer opalus
004:Acer platanoides
005:Acer pseudoplatanus *
006:Alnus cordata *
007:Alnus glutinosa *
008:Alnus incana
009:Alnus viridis
010:Betula pendula *
011:Betula pubescens *
012:Buxus sempervirens
013:Carpinus betulus *
014:Carpinus orientalis
015:Castanea sativa (C. vesca) *
016:Corylus avellana *
017:Eucalyptus sp. *
018:Fagus moesiaca *
019:Fagus orientalis
020:Fagus sylvatica *
021:Fraxinus angustifolia spp.oxycarpa (F. oxyphylla) *
022:Fraxinus excelsior *
023:Fraxius ornus *
024:Ilex aquifolium
025:Juglans nigra
026:Juglans regia
027:Malus domestica
028:Olea europaea *
029:Ostrya carpinifolia *
030:Platanus orientalis
031:Populus alba
032:Populus canescens
033:Populus hybrides *
034:Populus nigra *
035:Populus tremula *
036:Prunus avium *
037:Prunus dulcis (Amygdalus communis)
038:Prunus padus
039:Prunus serotina
040:Pyrus communis
041:Quercus cerris *
042:Quercus coccifera (Q. calliprinos) *
043:Quercus faginea *
044:Quercus frainetto (Q. conferta) *
045:Quercus fruticosa (Q. lusitanica)
046:Quercus ilex *
047:Quercus macrolepis (Q. aegilops)
048:Quercus petraea *1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 58
▼B
049:Quercus pubescens *
050:Quercus pyrenaica (Q. toza) *
051:Quercus robur (Q. peduculata) *
052:Quercus rotundifolia *
053:Quercus rubra *
054:Quercus suber *
055:Quercus trojana
056:Robinia pseudoacacia *
057:Salix alba
058:Salix caprea
059:Salix cinerea
060:Salix eleagnos
061:Salix fragilis
062:Salix sp.
063:Sorbus aria
064:Sorbus aucuparia
065:Sorbus domestica
066:Sorbus torminalis
067:Tamarix africana
068:Tilia cordata
069:Tilia platyphyllos
070:Ulmus glabra (U. scabra, U. montana)
071:Ulmus laevis (U. effusa)
072:Ulmus minor (U. campestris, U. carpinifolia)
073:Arbutus unedo
074:Arbutus andrachne
075:Ceratonia siliqua
076:Cercis siliquastrum
077:Erica arborea
078:Erica scoparia
079:Erica manipuliflora
080:Laurus nobilis
081:Myrtus communis
082:Phillyrea latifolia
083:Phillyrea angustifolia
084:Pistacia lentiscus
085:Pistacia terebinthus
086:Rhamnus oleoides
087:Rhamnus alaternus
099:Andere loofbomen
Naaldbomen (* = voor de monsterneming van naalden te gebruiken
soorten)
100:Abies alba *
101:Abies borisii-regis *
102:Abies cephalonica *
103:Abies grandis
104:Abies nordmanniana
105:Abies pinsapo
106:Abies procera
107:Cedrus atlantica
108:Cedrus deodara
109:Cupressus lusitanica
110:Cupressus sempervirens
111:Juniperus communis
112:Juniperus oxycedrus *
113:Juniperus phoenicea
114:Juniperus sabina
115:Juniperus thurifera *
116:Larix decidua *
117:Larix kaempferi (L. leptolepis)
118:Picea abies (P. excelsa) *
119:Picea omorika
120:Picea sitchensis *1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 59
▼B
121:Pinus brutia *
122:Pinus canariensis
123:Pinus cembra
124:Pinus contorta *
125:Pinus halepensis *
126:Pinus heldreichii
127:Pinus leucodermis
128:Pinus mugo (P. montana)
129:Pinus nigra *
130:Pinus pinaster *
131:Pinus pinea *
132:Pinus radiata (P. insignis) *
133:Pinus strobus
134:Pinus sylvestris *
135:Pinus uncinata *
136:Pseudotsuga menziesii *
137:Taxus baccata
138:Thuya sp.
139:Tsuga sp.
199:Andere naaldbomen
(16) Naald- of bladverlies
De mate van naald- of bladverlies van elke boom in de steekproef wordt
uitgedrukt als percentage (in trappen van 5 %) ten opzichte van een
boom met een volledig bladerdek. Dit percentage wordt niet verder
omgerekend.
0= 0 %
5= 1 - 5 %
10 = 6-10 %
15 = 11-15 %
enz.
(17) Verkleuringsklassen
0:geen verkleuring (0-10 %)
1:lichte verkleuring (11-25 %)
2:matige verkleuring (26-60 %)
3:sterke verkleuring (>60 %)
4:dood
(18) Gemakkelijk herkenbare schadeoorzaken
Geef deze aan met een „1” in de desbetreffende kolom(men).T1 = wild- en begrazingsschade
T2 = aanwezigheid c.q. sporen van buitensporige aantallen insekten
T3 = schimmelsT4 = abiotische factoren (wind, sneeuw, vorst, droogte, …)
T5 = rechtstreeks door de mens veroorzaakte schade
T6 = bosbrand
T7 = bekende lokale/regionale bron van vervuiling
T8 = andere
(19) Omschrijving van het schadebeeld
Indien mogelijk dient de schade nader te worden bepaald, bij voorbeeld
voor insekten:de soort of groep (bij voorbeeld „schorskevers”).
(20) Andere waarnemingen betreffende de boom
Alle aanvullende gegevens die eventueel van belang kunnen zijn, dienen
duidelijk op het formulier te worden vermeld (bij voorbeeld mogelijke
beïnvloeding door recentelijk opgetreden droogte, extreme temperaturen
of andere factoren; ander indicatoren van schade of stress).
Gegevens over de inventarisatie van de toestand van de
bodem1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 60
▼B
(21) Code voor de bemonsterde laag
O = Organische horizont (zie definitie in de voetnoot bij punt II.4
van bijlage IV)
H = Organische horizont (zie definitie in de voetnoot bij punt II.4
van bijlage IV)
M05 = Minerale laag tussen 0 en 5 cm (facultatief)M51 = Minerale laag tussen 5 en 10 cm (facultatief)
M01 = Minerale laag tussen 0 en 10 cm (verplicht)
M12 = Minerale laag tussen 10 en 20 cm (verplicht)
M24 = Minerale laag tussen 20 en 40 cm (verplicht)
M48 = Minerale laag tussen 40 en 80 cm (verplicht)
(22) Code voor de analysemethode (SAM)
Op de eerste regel wordt voor elke parameter die in een of meer
bodemmonsters is bepaald met de onderstaande codes het type analyse
aangegeven en het monster gecodeerd:
0 = Analyse van het monster volgens de erkende methode
1 = De parameters zijn bepaald volgens een alternatieve methode
(details op te geven in een bijlage bij het rapport over de
toestand van de bosbodem) of (eerste deel) monster
2-8 = Codes voor eventuele andere deelmonsters
9 = De parameters zijn bepaald via omrekening van gegevens die
zijn bepaald volgens een afwijkende methode (details op te
geven in een bijlage bij het rapport over de toestand van de
bosbodem)
Gegevens over de bemonstering van naalden en bladeren
(23) De code van het monster bestaat uit de code van de boomsoort (zie
instructie (15)) gevolgd door de code voor bladeren/naalden van hetlopende jaar (= 0) of naalden van het vorige jaar (= 1). De code voor het
monster van naalden van het vorige jaar (1) van Picea abies (118) word
dus:188.1.
(24) Nummers van de bomen in het monster
Aangezien bij sommige bemonsteringen (bladeren of naalden, groei-
metingen) bomen buiten het normale proefvlak (of sub-plot) moeten
worden gebruikt, moeten speciale nummers worden gehanteerd. De
nummers van deze bomen moeten beginnen met een letter (F = bladeren/
naalden, R = jaarringanalyse via boorkernen, D = stamschijfanalyse)
gevolgd door een volgnummer (bij voorbeeld F001). De nummers
moeten worden opgegeven.
(25) Massa van 100 bladeren of 1 000 naalden
De massa van 100 bladeren of 1 000 naalden (ovendroog) wordt bepaald
in gram.
(26) Massa van de jaarscheuten
De massa van de jaarscheuten (ovendroog) wordt bepaald in gram.
Gegevens over de groeimetingen
(27) Diameter op borsthoogte (DBH)
De diameter op borsthoogte (1,30 m) van een boom met schors in 0,1 cm.
Als een meetlint word gebruikt, volstaat één enkel getal. Wanneer een
boomklem wordt gebruikt moeten de maximum- en de minimum (met
schors) worden bepaald en opgegeven (diameter 1 en diameter 2).
(28) Schors
De dikte van de schors op 1,30 m in cm en met één cijfer na de komma.
(29) Hoogte van de boom
De hoogte van de boom in meter en afgerond op de naaste 0,5 m.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 61
▼B
(30) Het volume van de boom
Uitgaande van de gemeten diameters(s) en hoogte, kan het volume van
de boom worden geraamd met gebruikmaking van bekende plaatselijke
vormquotiënten of via degelijke volumetabellen. Het volume van de
boom moet worden uitgedrukt in m3met drie cijfers na de komma.
(31) Kroondiepte
De lengte van de kroon, afgerond op de naaste halve meter, wordt
gemeten vanaf de top van de stam tot de laagste levende tak, met
uitzondering van waterscheuten.
(32) Kroonbreedte
De gemiddelde kroonbreedte wordt berekend door het gemiddelde te
nemen van de straal van minstens vier kronen; dat gemiddelde wordt
vermenigvuldigd met 2 en vervolgens afgerond op de naaste 0,5 m.
(33) Diameter zonder schors
De diameter zonder schors wordt berekend door op de diameter met
schors de dikte van de schors aan weerszijden in mindering te brengen.
De diameter zonder schors voor vijf jaar geleden wordt berekend door
op de huidige diameter zonder schors de aanwas van de boom aan
weerszijden in de laatste vijf jaar in mindering te brengen. De diameter
zonder schors wordt opgegeven op 0,1 cm nauwkeurig.
(34) Grondvlak per proefvlak
Het grondvlak per proefvlak wordt berekend door bepaling van het totaal
van de grondvlakken van alle bomen in het proefvlak. Het grondvlak per
proefvlak voor vijf jaar geleden wordt berekend aan de hand van de
geschatte diameter zonder schors van vijf jaar geleden van alle bomen in
het proefvlak. Het grondvlak per proefvlak word opgegeven op 0,1 m2
nauwkeurig.
(35) Volume per proefvlak
Het volume per proefvlak wordt berekend door bepaling van het totale
volume van alle bomen in het proefvlak. Het volume per proefvlak van
vijf jaar geleden wordt berekend aan de hand van de geraamde diameter
zonder schors van vijf jaar geleden van alle bomen in het proefvlak. Het
volume per proefvlak wordt opgegeven op 0,1 m3nauwkeurig.
(36) Dunningen
Als er een dunning is uitgevoerd in de vijf jaar tussen twee jaren waarin
de diameter, het grondvlak per proefvlak en het volume per proefvlak
worden bepaald, wordt dit opgegeven (1 = ja, 0 = nee). In een
aanvullende opgave wordt de dunning zo nauwkeurig mogelijk
beschreven (dunningsmethode, jaar van de dunning, intensiteit van de
dunning in de vorm van het aantal bomen, grondvlak/hectare, volume/
hectare).
(99) Aanvullende waarnemingen
Relevante gegevens dienen hier te worden meegedeeld en toegelicht in
het interpretatierapport (zie bijlage VIIb).
Gegevens over de bewaking van de depositie
(37) Code van het type bemonsteringstoestel
Om aan te geven om welk type toestel voor de bemonstering van de
depositie het gaat, worden de volgende codes gebruikt:
1:doorval
2:totale depositie3:uitsluitend natte depositie4:stamafstroom
5:mist
6:aangevroren mist (rijp)7:concentratie in de lucht
9:andere.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 62
▼M1
▼M1
In een bijlage bij het rapport met achtergrondgegevens dienen nadere
bijzonderheden over de gebruikte apparatuur te worden verstrekt.
(37a) Hoeveelheid monster
De totale verzamelde hoeveelheid monster(s) moet worden gedeeld door
de oppervlakte van de vangopening(en) van de opvangsrichting(en) en
worden opgegeven in mm.
(38) Begin- en einddatum van de bewakingsperiode
De begin- en de einddatum van elke bewakingsperiode moeten op de
formulieren worden vermeld in dezelfde vorm als de datum van de
opname, inventarisatie of analyse (zie punt (3)).
Een bewakingsperiode bestaat uit een of meer meetperiodes. Alle
meetperiodes binnen een zelfde bewakingsperiode moeten even lang
zijn. De minimumduur van een meetperiode is één week, de maximum-
duur één maand.
Als de duur van de meetperiodes niet het hele jaar door gelijk kan zijn
(bij voorbeeld op weekbasis in de zomer en op maandbasis in de winter),
moet worden gewerkt met twee verschillende bewakingsperiodes,
waarvoor de resultaten apart op de formulieren moeten worden vermeld.
(39) Aantal meetperiodes
Voor elke bewakingsperiode moet in de formulieren worden aangegeven
hoeveel meetperiodes deze omvat.
(40) Periode
Het nummer van de meetperiode waarin het monster is verzameld, dient
te worden vermeld. Elk jaar (op of omstreeks 1 januari) vangt een
nieuwe serie meetperiodes aan. Als monsters die in verschillende
meetperiodes zijn genomen, vóór de analyse worden gecombineerd,
moet de menging nauwkeurig worden beschreven in de bijlage bij het
rapport met achtergrondgegevens. In dit geval moet het nummer van de
eerste meetperiode worden gebruikt voor het aangeven van de periodewaarop de analyse betrekking heeft (bij voorbeeld wanneer de monsters
uit de periodes 9, 10, 11 en 12 ten behoeve van de analyse tot een enkel
monster worden gecombineerd, wordt aan dit monster het periode-
nummer 9 toegekend).
Gegevens over de bewaking van meteorologische parameters
(41) Code van de lokatie
In en bij het waarnemingspunt kan een aantal lokaties worden
onderscheiden. Aangezien meteorologische instrumenten op verschil-
lende lokaties kunnen worden geplaatst, moet elke lokatie worden
aangeduid. De exacte beschrijving van de lokatie moet worden
opgenomen in een bijlage bij het document met de meteorologische
evaluatie. Voorbeelden van mogelijke lokatiecodes zijn:
In het waarnemingspunt
1:onder het kronendak op meteorologische standaardhoogte (1,50 m)
2:onder het kronendak op een hoogte van 2 m (2,00 m)3:onder het kronendak op de hoogte van het maaiveld (0,10 m)
4:op de hoogte van het kronendank
5:boven het kronendak6:onder het kronendak op 20 cm onder het maaiveld (− 0,20 m);
Buiten het waarnemingspunt
7:in het open veld op meteorologische standaardhoogte (1,50 m)
8:in het open veld op de hoogte van het maaiveld (0,10 m)
9:in het open veld op een hoogte van 10,00 m.
… enz.
(42) Code van de categorie instrumenten
Voor de categorieën meteorologische instrumenten worden de volgende
codes gebruikt:
10:geen automatische registratie1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 63
▼M1
20:mechanische registratie
30:registratie op papier
40:digitale registratie (onafhankelijk werkend registratieapparaat)
50:digitale registratie (geïntegreerde datalogger).
Wordt een aantal instrumenten van een verschillend type, merk, enz.
gebruikt, dan kan dit worden aangegeven met behulp van een cijfer in de
positie van de eenheden (bij voorbeeld 11:haarhygrometer, 12:
psychrometer).
De gebruikte apparatuur moet nader worden beschreven in een bijlage
bij het document met de meteorologische evaluatie.
(43) Temperaturen
De temperaturen in ºC moeten worden vermeld in de volgende vorm:
plus- of minteken, twee cijfers en één cijfer na de komma (bij voorbeeld
− 12,5).
(44) Relatieve vochtigheid
Voor de relatieve vochtigheid moet de gemiddelde waarde over de
betrokken periode worden vermeld in de volgende vorm:twee cijfers
met één cijfer na de komma (bij voorbeeld 62,5).
(45) Windsnelheid
De windsnelheid moet worden uitgedrukt in meter per seconde (m/s) in
de vorm van een getal van ten hoogste drie cijfers (bij voorbeeld 25).
Het betreft de gemiddelde waarde over de betrokken periode.
(46) Windrichting
De overheersende windrichting in de betrokken periode wordt uitgedrukt
in º volgens de windroos (noorden = 0º, oosten = 90, zuiden = 180 en
westen = 270º).
(47) Zonnestraling
De totale hoeveelheid zonnestraling in de betrokken periode wordt
uitgedrukt in watt per m2(W/m2).
(48) Weken waarin de gebeurtenis heeft plaatsgevonden
Bij de tijdaanduiding voor gebeurtenissen wordt gewerkt met weken die
worden aangegeven met behulp van de standaardnummering van de
weken. Week 1 begint op of omstreeks 1 januari. Voor gebeurtenissen
die zich binnen het tijdsbestek van een enkele dag hebben afgespeeld,
wordt voor de eerste en de laatste week van de duur van de gebeurtenis
hetzelfde weeknummer ingevuld.
(49) Ernst van de gebeurtenis
De ernst van de gebeurtenis wordt aangegeven met een code:de
gebeurtenis
1:beantwoordde in (zeer) sterke mate aan de definitie van het voorval/
verschijnsel
2:duurde uitermate lang3:was uitermate intensief4:duurde uitermate lang en was uitermate intensief.
(50) Waargenomen schade
Vermeld dienen te worden:het nummer waaronder en de benaming
waarmee de schade is aangeduid in formulier 8d (voor zover van
toepassing) dan wel een korte aanduiding, alsmede een verwijzing naar
een meer uitvoerige toelichting in het rapport over de inventarisatie of de
evaluatie (zie bijlage IX, punt II.8). In hetzelfde rapport moeten ook
nadere bijzonderheden worden verstrekt over de ernst, de symptomen en
de verspreiding van de schade.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 64
▼B
BIJLAGE VIIb
AANWIJZINGEN VOOR HET VERSTREKKEN VAN ACHTERGROND-
GEGEVENS EN INTERPRETATIEGEGEVENS
I. Algemene opmerkingen
Als bijlage bij de inventarisaties moeten de Lid-Staten een rapport
indienen met achtergrondgegevens en met een interpretatie van de
uitkomsten, hetzij per waarnemingspunt, hetzij voor alle waarnemings-
punten in hun land.
— In principe moet steeds wanneer inventarisatiegegevens worden
ingediend, op de sub II beschreven wijze achtergrondinformatie
worden verstrekt over de methoden die zijn gebruikt voor
bepalingen/bemonsteringen/metingen, enz. en over de methoden
van registratie en validering.
— Tegelijk met de opnameresultaten moet een interpretatie als
beschreven sub III worden verstrekt.
— Wanneer tegelijk gegevens van meer dan één opname worden
ingediend of wanneer reeds eerder gegevens zijn ingediend, moet
naast de bij het tweede streepje genoemde interpretatie een
geïntegreerde interpretatie worden verstrekt als beschreven sub IV.
Deze rapporten moeten worden gestructureerd volgens de aanwijzingen
in deze bijlage.
II. Achtergrondinformatie
II.1. Algemene gegevens
Dit betreft gegevens per land of eventueel per provincie/regio over:
— oppervlakte bos (× 1 000 ha),
— aantal waarnemingspunten (totaal),— aantal waarnemingspunten (bezocht in het kader van de inventa-
risatie waarover gegevens worden verstrekt),
— selectiecriteria (als het aantal waarnemingspunten waarvoor gege-
vens worden verstrekt kleiner is dan het totale aantal
waarnemingspunten),
— voorgeschiedenis van de betrokken percelen in samenhang met de
betrokken inventarisatie;
— verband met andere inventarisaties.
II.2. Inventarisatiemethoden
De inventarisatiemethode dient in het kort te worden beschreven, met
opgave van details over de apparatuur, de inrichting en de registratie.
Vooral wanneer geen verplichte regels gelden, is een duidelijkebeschrijving van de toegepaste inventarisatiemethode van essentiële
betekenis voor verdere interpretatie, vergelijkbaarheid en evaluatie van
de verkregen uitkomsten. Voor veel inventarisaties is er een grote mate
van vrijheid wat betreft de keuze van apparatuur, dieptelagen, tijdstip en
intensiteit van de inventarisatie. De details over de gebruikte apparatuur,
de geregistreerde diepten, het tijdstip en de frequentie van de
inventarisatie/bemonstering moeten worden opgegeven. Wanneer
monsters zijn genomen moeten daarover details worden verstrekt, ook
over de bewaring (koel, in het donker, enz.).
Controlemetingen moeten kort worden beschreven.
II.3. Methoden voor analyse en voor de berekening van de uitkomsten
Voor de chemische analyse van de, monsters zijn in de meeste gevallen
bepaalde methoden aanbevolen. Het is nodig gegevens te verstrekken
over de feitelijk toegepaste methoden (met inbegrip van bewaring,
validering en be- of omrekening van de verkregen uitkomsten). Ook
moeten de uitkomsten van eventuele calibratietests worden verstrekt.
II.4. Uitzonderingen en verstoorde situaties
Er dient bijzondere aandacht te worden gegeven aan buitengewone
omstandigheden wat betreft de inventarisatie, bemonstering, opslag,
analyse, berekening en/of interpretatie. Wanneer er, om welke reden ook,
lacunes in de gegevens zijn, mogen in bepaalde gevallen schattingen1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 65
▼B
worden gemaakt op basis van uitkomsten uit andere bronnen. De
betrokken veronderstellingen moeten goed worden gedocumenteerd.
Regionale verschillen moeten worden opgegeven en gedetailleerd
worden toegelicht (bij voorbeeld ander laboratorium).
III. Interpretatie gerelateerd aan een bepaalde opname/inventarisatie
III.1. Interpretatie van de opname
Er moet een afzonderlijke interpretatie worden gegeven van de bij elke
opname verzamelde en gevalideerde gegevens. Waar mogelijk moeten
verbanden tussen de verschillende parameters worden aangegeven.
III.2. Interpretatie via vergelijking met de uitkomsten van voorgaande jaren
De uitkomsten van opeenvolgende inventarisaties moeten worden
gevalideerd en, zo mogelijk, moeten tendensen worden aangegeven.
III.3. Interpretatie door vergelijking met gegevens van andere inventarisaties
De uitkomsten van de inventarisatie moeten worden vergeleken met de
uitkomsten van andere (soortgelijke) inventarisaties die in het (hetzelfde)
gebied/land zijn uitgevoerd. Verschillen en overeenkomsten moeten
worden vermeld die bepaalde verbanden tussen parameters zouden
kunnen verklaren.
IV. Geïntegreerde interpretatie
IV.1. Interpretatie
In het nationale interpretatiecentrum worden de uitkomsten van alle
nationale inventarisaties verzameld. De relatie tussen de parameters van
de verschillende inventarisaties wordt onderzocht. Ook wordt in het
perspectief van een geïntegreerde interpretatie gekeken naar de
verschillende interpretaties van de uitkomsten van de afzonderlijke
inventarisaties.
IV.2. Interpretatie via vergelijking met de uitkomsten van voorgaande jaren
Voor de geïntegreerde interpretatie wordt ook gebruik gemaakt van de
uitkomsten van voorgaande nationale inventarisaties. Zo mogelijk
worden tendensen gesignaleerd en verklaard.
IV.3. Interpretatie door vergelijking met andere gegevens
De uitkomsten van de geïntegreerde interpretatie worden vergeleken met
de uitkomsten uit andere bronnen. Verschillen en/of overeenkomsten
worden gesignaleerd en zo mogelijk verklaard.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 66
▼M1
BIJLAGE VIII
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE DEPOSITIEME-
TINGEN OP DE PERMANENTE WAARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De metingen dienen doorlopend te worden uitgevoerd op een geselecteerd
aantal permanente waarnemingspunten. De Lid-Staten moeten ten minste
10 % van de permanente waarnemingspunten aanwijzen voor deze
bewaking van de depositie. De doorval (onder het kronendak), de
stamafstroom (onder het kronendak, bij beuken) en uitsluitend de natte of
de totale depositie (op een open plek in het bos) moeten worden gemeten.
De plaatsing van de apparatuur voor deze verplichte metingen moet tegen
december 1995 zijn voltooid. Alle overige metingen zoals die van de
stamafstroom bij andere soorten dan beuk, van mist en van de
concentratie in de lucht zijn facultatief.
Bij de bewaking van de depositie moet worden gewerkt met vaste
periodes (bij voorbeeld op maand- of weekbasis). Om de analysekosten te
drukken mogen de monsters van een aantal opeenvolgende periodes
worden gecombineerd.
De onderstaande technische details zijn gebaseerd op de resultaten van
het Expert Panel on Deposition of ICP Forests. Er wordt verwezen naar
de door dit Expert Panel opgestelde handleiding, in het bijzondere voor
specifieke informatie over de bemonsteringsapparatuur, de bemonste-
ringstechnieken, de kwaliteitseisen en de gegevensverwerking.
II. Methodiek voor de bewaking
II.1. Bewaking onder het kronendak in het bos
Waar mogelijk moet de meetapparatuur voor de doorval in het
waarnemingspunt zelf worden geplaatst. Om beschadiging van wortel-
stelsels te voorkomen kunnen onderdelen die moeten worden verzonken
(opvanginrichtingen, registratieapparatuur, enz.) buiten het eigenlijke
waarnemingspunt in de bufferzone worden geplaatst. In beukenbossen
moet ook apparatuur voor het verzamelen van stamafstroom worden
geplaatst. Aangezien deze opvanginrichtingen eveneens kunnen worden
verzonken (eventueel in dezelfde kuil) wordt aanbevolen hiervoor bomen
buiten het eigenlijke waarnemingspunt te kiezen, bij voorbeeld in de
bufferzone.
De doorval en de stamafstroom moeten zo worden gemeten dat de
resultaten representatief zijn voor het gebied van het waarnemingspunt.
Dit betekent dat gebruik moet worden gemaakt van een voldoende aantal
bemonsteringstoestellen.
II.2. Bewaking op een open plek in het bos
Op een lokatie in de omgeving van het eigenlijke waarnemingspunt
(binnen een straal van 2 km) moeten inrichtingen voor het opvangen van
uitsluitend de natte en/de totale depositie worden geplaatst. De lokatie
moet zo worden gekozen dat de omringende voorwerpen zich bevinden
op een afstand die ten minste tweemaal hun hoogte bedraagt.
II.3. Meetperiode
Er moet maandelijks, wekelijks of met tussenpozen die daar tussenin
liggen, bij voorbeeld om de twee of drie weken, worden gemeten;
bepalend voor de meetperiode is in hoofdzaak de algemene weergesteld-
heid op het betrokken waarnemingspunt (verdamping uit en algengroei in
de houders die de monsters bevatten, dienen vermeden te worden).
Als de meetperiode niet het hele jaar door gelijk kan zijn (bij voorbeeld
op weekbasis in de zomer en op maandbasis in de winter), moet worden
gewerkt met twee verschillende bewakingsperiodes, waarvoor de
resultaten apart op de formulieren worden vermeld. Binnen een zelfde
bewakingsperiode moet de lengte van de meetperiodes constant zijn.
Voor de bewaking onder het kronendak en die op de open plek moet
dezelfde meetperiode worden gebruikt.
II.4. Bemonstering en behandeling van de monsters
Voor het verzamelen van de monsters moet gebruik worden gemaakt van
schone opvanginrichtingen en houders. Voor het spoelen van de1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 67
▼M1
apparatuur moet gedeïoniseerd water worden gebruikt. Het is belangrijk
dat de houders tijdens de bemonstering en het vervoer niet aan licht
worden blootgesteld en koel worden bewaard. Op zonnige en warme
plaatsen mogen conserveermiddelen worden toegevoegd om algengroei te
voorkomen. In dit geval mogen uitsluitend conserveermiddelen worden
gebruikt die de analyse van welk belangrijk ion dan ook niet verstoren.
II.5. Voorafgaande behandeling, vervoer en opslag van de monsters
Van elk verzameld monster uit elke afzonderlijke opvanginrichting voor
het meten van de doorval of de stamafstroom of voor meting in het open
veld dient het volume te worden bepaald. De monsters mogen elk
afzonderlijk worden geanalyseerd of zij mogen daartoe worden gemengd
met monsters van tegelijk in gebruik zijnde apparatuur van hetzelfde type.
De verschillende categorieën monsters (monsters van de doorval,
monsters van de stamafstroom en in het vrije veld verzamelde monsters)
moeten bij de analyse van elkaar gescheiden blijven. Monsters van de
stamafstroom mogen alleen worden samengevoegd als het gaat om bomen
van dezelfde soort die qua grootte en mate van dominantie niet teveel van
elkaar verschillen.
Monsters die over een korte periode zijn verzameld, kunnen als zodanig
worden geanalyseerd of mogen vóór de analyse worden gemengd tot
monsters van een maand. Indien monsters worden gemengd, moet elk inhet mengsel opgenomen monster daarin een aandeel hebben dat evenredig
is met het totale volume ervan.
De monsters moeten zo spoedig mogelijk naar het laboratorium worden
vervoerd (bij voorkeur in een koelbox) en totdat zij worden geanalyseerd,
moeten zij daar in een koele (4 ºC) en donkere ruimte worden bewaard.
II.6. Algemene gegevens
De volgende gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— code van het type bemonsteringstoestel,— begindatum van de bewakingsperiode,
— einddatum van de bewakingsperiode,
— aantal (gelijke) meetperioden in de bewakingsperiode.
Aanvullende gegevens die nuttig zijn voor de interpretatie van de
resultaten, zoals de ruwheidsparameter van het kronendak, de blad-oppervlakte-index, enz. mogen eveneens worden geregistreerd.
II.7. Chemische analyses
Voor elk monster is de bepaling van de volgende parameters verplicht dan
wel facultatief:
Parameter DoorvalTotaal/
Alleen natStamafstroom
Mist Lucht
beukandere
soorten
pH Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
Geleidbaarheid Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
K Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tiefFacultatief
Ca Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tiefFacultatief
Mg Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tiefFacultatief
Na Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tiefFacultatief
N-NH4Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
Cl Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
N-NO3Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 68
▼M1
Parameter DoorvalTotaal/
Alleen natStamafstroom
Mist Lucht
beukandere
soorten
S-SO4Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tiefFacultatief
Alkaliteit Verplic-
htVerplic-
htVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
NtotaalVerplic-
htFaculta-
tiefVerplic-
htFaculta-
tiefFaculta-
tief
Al3+Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Mn2+Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Fe3+Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
PO43−Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Cu Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Zn Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Hg Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Pb Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Co Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Mo Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
Cd Faculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
StotaalFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
NorgFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
CTOCFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
CDOCFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
PtotaalFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tiefFaculta-
tief
O3Facultatief
SO2Facultatief
SO4Facultatief
NO2Facultatief
NO Facultatief
HNO2Facultatief
HNO3Facultatief
NH4NO3Facultatief
NH3Facultatief
V.O.S. Facultatief
II.8. Toezending van gegevens
Voor ieder waarnemingspunt waar de depositie is bewaakt, moeten de
Lid-Staten deze gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage
VII, formulieren 7a, 7b, 7c en 7d) aan de Commissie doen toekomen.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 69
▼M1
BIJLAGE IX
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE METEOROLOGI-
SCHE METINGEN OP DE PERMANENTE WAARNEMINGSPLAATSEN
I. Algemene opmerkingen
De periode tot medio 1996 is een proefperiode waarin op vrijwillige basis
op een beperkt aantal permanente waarnemingspunten (10 %) meteoro-
logische metingen worden verricht. In de tweede helft van 1996 zullen
deze worden geëvalueerd en zal worden beslist over de wijze waarop en
de intensiteit waarmee zij zullen worden voortgezet. Naast deze
waarnemingen op een beperkt aantal plaatsen dient voor alle permanente
waarnemingspunten een registratie van de door meteorologische
verschijnselen veroorzaakte schade plaats te vinden.
De meteorologische waarnemingen worden verdeeld in drie categorieën:A. metingen ter bepaling van de werkelijke meteorologische situatie op
of in de buurt van het waarnemingspunt (beperkt aantal waarne-
mingspunten);
B. bepaling van de klimaatgesteldheid op lange termijn (alle waarne-
mingspunten) en van de potentieel schadelijke voorvallen/
verschijnselen (beperkt aantal waarnemingspunten);
C. constatering van de door extreme weersomstandigheden veroorzaakte
schade aan de bomen in het waarnemingspunt (alle waarnemings-
punten).
De feitelijke metingen (A) worden uitgevoerd op een geselecteerd aantal
waarnemingspunten, bij voorkeur waarnemingspunten die ook voor de
bewaking van de depositie (zie bijlage VIII) worden gebruikt. Voor de
proefperiode kunnen de Lid-Staten de methoden en de apparatuur voor en
de frequentie van de metingen zelf bepalen. Het is de bedoeling dat bij de
evaluatie aanbevelingen met betrekking tot methoden, apparatuur en
frequentie worden geformuleerd.
II. Methodiek voor de inventarisatie
II.1. Plaats waar de meetapparatuur wordt opgesteld
De meetapparatuur voor de bewaking van de meteorologische parameters
(A) wordt in of in de buurt van het waarnemingspunt opgesteld. Sommige
parameters (regenval, wind, zonnestraling, enz.) moeten op een open plek
in het bos worden gemeten. Voor andere parameters (bij voorbeeld
bodemtemperatuur) is meting onder het kronendak wellicht beter.
Gedurende de proefperiode gelden er geen beperkingen en ook geen
uitdrukkelijke plaatsingsvoorschriften. Voor parameters als zonnestraling,
regenval, enz. dient een voldoende grote open plek in het bos buiten de
houtopstand te worden gekozen. Deze plek moet zo dicht mogelijk bij het
waarnemingspunt liggen, bij voorkeur binnen een straal van 2 km, en er
moet sprake zijn van een vergelijkbare situatie (helling, hoogteligging,
enz.).
Telkens wanneer dit mogelijk is, dient een combinatie met de apparatuur
voor de bewaking van de depositie te worden gerealiseerd. Om verstoring
van wortels en bodem te voorkomen moet de apparatuur zo worden
geplaatst dat deze bereikbaar is en onderhouden kan worden zonder doorhet waarnemingspunt te hoeven lopen.
II.2. Methoden om de feitelijke weersomstandigheden in of in de buurt van het
waarnemingspunt te meten (A)
Voor de proefperiode kunnen de Lid-Staten de methoden, de apparatuur
en de meetfrequentie zelf bepalen. De weersomstandigheden worden in
een beperkt aantal waarnemingspunten bewaakt.
— Zo mogelijk dient in dat beperkte aantal waarnemingspunten een
meetstation voor doorlopende intensieve meteorologische waar-
nemingen te worden geplaatst. Aanbevolen wordt om in dat geval
de volgende parameters doorlopend te meten:
Parameter Methode
Regenval pluviograaf/datalogger
Luchttemperatuur datalogger1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 70
▼M1
Parameter Methode
Bodemtemperatuur (bij voor-
beeld op een diepte van 0,20 m)datalogger
Relatieve vochtigheid datalogger
Windsnelheid datalogger
Windrichting datalogger
Zonnestraling datalogger
In sneeuwrijke gebieden dienen speciale sneeuwmeters te worden
geplaatst.
— Voor de gevallen waarin geen dergelijke meetstations voor door-
lopende intensieve meteorologische waarnemingen kunnen worden
geplaatst, wordt aanbevolen het beperkte aantal waarnemingspunten
te voorzien van apparatuur om de volgende parameters met de
aangegeven frequentie te bewaken:
Parameter Frequentie
Regenval dagelijks
Maximum- en minimumtempe-
ratuurdagelijks
Bodemtemperatuur dagelijks
Relatieve vochtigheid vrij te bepalen
Windrichting en -snelheid vrij te bepalen
Zonnestraling vrij te bepalen
In sommige gevallen kan voor gegevens over wind en zonnestraling
een beroep worden gedaan op een nabijgelegen weerstation.
II.3. Verzamelen, opslaan en indienen van gegevens
De volgende gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— precieze gegevens over de gebruikte apparatuur,
— ligging van het waarnemingspunt (lengtecoördinaat, breedtecoördi-
naat, hoogteligging) en plaats waar de apparatuur zich bevindt (ten
opzichte van het waarnemingspunt),
— begin- en einddatum van de metingen,— frequentie (aantal periodes).
De uitvoerige metingsgegevens (temperatuur, regenval, wind, enz.)
hoeven niet aan de Commissie te worden verstrekt, maar moeten door
de Lid-Staten op veilige wijze worden bewaard. Voor elk waarnemings-
punt waar de metingen zijn verricht, wordt een samenvatting van de
verzamelde meetgegevens opgesteld, die medio 1996 bij de Commissie
wordt ingediend. Het betreft een samenvatting van de gegevens per
maand of per periode van vier weken. De hiervoor te gebruiken
formulieren zijn XX1993.PLM (8a) en XX1993.MEM (8b).
II.4. Bepaling van de klimaatgesteldheid op lange termijn (B)
Voor elk waarnemingspunt moet de klimaatgesteldheid op lange termijn
zo goed mogelijk worden bepaald. Aangezien er geen werkelijke
gegevens over het waarnemingspunt beschikbaar zijn, moeten de
bestaande gegevens worden gebruikt voor het schatten van de klimaat-
gesteldheid op lange termijn in het waarnemingspunt (open plek in het
bos). Dit hoeft slechts eenmaal te gebeuren. De resultaten moeten bij de
Commissie worden ingediend met behulp van het formulier
XX1995.MEC (8c).
II.5. Bepaling van potentieel schadelijke voorvallen en verschijnselen (B)
Voor elk waarnemingspunt waar meteorologische metingen worden
verricht, dient een begin te worden gemaakt met de opstelling van een
lijst van de potentieel schadelijke voorvallen en verschijnselen. Elk
voorval of verschijnsel dient meteorologisch te worden gedefinieerd met
behulp van de parameters die voor het waarnemingspunt beschikbaar zijn.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 71
▼M1
De lijst van de potentieel schadelijke voorvallen en verschijnselen moet
door de Lid-Staat voortdurend worden bijgewerkt, en wel telkens wanneer
er meer gegevens beschikbaar komen. Voor de indiening van de gegevens
over deze voorvallen en verschijnselen bij de Commissie wordt het
formulier XX1995.MEL(8d) gebruikt.
II.6. Rapportering van het optreden en de ernst van de vooraf gedefinieerde
voorvallen en verschijnselen (A en B)
Voor het beperkte aantal waarnemingspunten waarover uitvoerige
gegevens beschikbaar zijn gekomen, dient te worden bepaald hoe vaak
de vooraf gedefinieerde voorvallen/verschijnselen (II.5) zich hebben
voorgedaan en hoe ernstig zij waren. Voor elk in de lijst opgenomen
voorval/verschijnsel moet elk werkelijk optreden ervan worden aange-
geven onder vermelding van de relatieve ernst. Deze gegevens moeten
aan de Commissie worden meegedeeld met behulp van formulier
XX1995.MEO(8e). In geval van een toevoeging of wijziging in de lijst
van de voorvallen/verschijnselen moeten door middel van dit formulier
ook bijgewerkte gegevens over de voorbije jaren (betrokken gebeurte-
nissen en ernst daarvan) worden verstrekt.
II.7. Rapportering van waargenomen schade (C)
Telkens wanneer bij een bezoek aan een waarnemingspunt schade wordt
waargenomen die duidelijk door weersomstandigheden is veroorzaakt,
moet dit worden geregistreerd. De betrokken informatie moet medio 1996
aan de Commissie worden meegedeeld door middel van formulier
XX1995.MED(8f).
Daarbij dienen onder meer te worden gerapporteerd de oorzaak (droogte,
storm, vorst, hagel, enz.), de waargenomen schade (bladverlies,
afgebroken of afgestorven takken of scheuten, enz.) en de periode waarin
de gebeurtenis zich vermoedelijk heeft voorgedaan.
II.8. Evaluatieverslag over de meteorologische metingen
Samen met de gestandaardiseerde formulieren (in digitale vorm) als
bedoeld in de punten II.3, II.4, II.6 en II.7 doen de Lid-Staten aan de
Commissie een evaluatieverslag toekomen met achtergrondgegevens over
de gebruikte methoden en modellen en met een interpretatie van de
resultaten.
Aanbevolen wordt om voor de indiening van de lijst van de vooraf
gedefinieerde voorvallen/verschijnselen (II.5) gebruik te maken van een
soortgelijk formulier als het voorbeeldformulier 8d. Dit formulier kan als
bijlage bij het evaluatieverslag worden gevoegd.1994R1091 — NL — 03.04.1995 — 001.001 — 72