1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en versch ĳnt buiten de verantwoordel ĳkheid van de instellingen
►B RICHTL ĲN VAN DERAAD
van 21 december 1988
inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende bepaalde
onderdelen en kenmerken van landbouw- of bosbouwtrekkers op wielen
(89/173/EEG)
(PB L 67 van 10.3.1989, blz. 1)
Gewĳzigd bĳ:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►A1 Toetredingsakte van Oostenr ĳk, Finland en Zweden C 241 21 29.8.1994
(aangepastdoor Besluit95/1/EG, Eurat om, EGKS van de Raad) L 1 1 1.1.1995
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 2
▼B
RICHTL ĲN VAN DERAAD
van 21 december 1988
inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende bepaalde onderdelen en kenmerken van land-
bouw- of bosbouwtrekkers op wielen
(89/173/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Geletop hetVerdrag t otopricht ing van de Europese EconomischeGemeenschap, inzonderheid op artikel 100 A,Gezien hetvoorst el van de Commissie (
1),
In samenwerking methetEuropese Parlement (2),
Gezien hetadvies van hetEconomisch en Sociaal Comit é (3),
Overwegende dat maatregelen moeten worden getroffen om in deperiode tot 31 december 1992 de interne markt geleidel ĳk te verwezen-
lĳken; datde int erne markteen gebied zonder binnengrenzen omvat ,
waarin hetvr ĳe verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is
gewaarborgd;Overwegende dat de technische voorschriften waaraan trekkers krach-tens de nationale wetgevingen moeten voldoen, onder andere betrekkinghebben op maten en massa’s, regulateur, bescherming van de aandr ĳfe-
lementen, uitstekende delen en wielen, rembedieningsorgaan voor hetgetrokken voertuig, voorruit en andere ruiten, mechanische verbin-dingen tussen trekker en getrokken voertuig, alsmede plaats en w ĳze
waarop de voorgeschreven platen en gegevens op de trekker moetenworden aangebracht;Overwegende dat deze voorschriften van Lid-Staat tot Lid-Staatverschillen; dathetderhalve noodzakel ĳk is dat alle Lid-Staten dezelfde
voorschriften aannemen, hetz ĳter aanvulling, hetz ĳin de plaats van
hun huidige regeling, met name ten einde voor ieder type trekker deEEG-goedkeuringsprocedure van Richtl ĳn 74/150/EEG van de Raad
van 4 maart1974 inzake de onderlinge aanpassing van de wet gevingenvan de Lid-Staten betreffende de goedkeuring van landbouw- ofbosbouwtrekkers op wielen (
4), laatstel ĳk gewĳzigd bĳRichtlĳn 82/
890/EEG (5), te kunnen invoeren;
Overwegende dathetmetname watbet reftde t echnische voorschrift envoor veiligheidsruiten — voorruit en andere ruiten — wensel ĳk is, met
bepaalde w ĳzigingen de voorschriften over te nemen welke door de
Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties z ĳn
aangenomen in Reglement nr. 43 („Eenvormige voorschriften betref-fende de goedkeuring van veiligheidsglas en glasachtige materialen”),datals b ĳlage is opgenomen b ĳde Overeenkomstvan 20 maart1958
betreffende het aannemen van eenvormige goedkeuringsvoorwaarden ende wederz ĳdse erkenning van goedkeuring van uitrustingsstukken en
onderdelen van motorr ĳtuigen (
6),
(1) PB nr. C 218 van 17. 8. 1987, blz. 1.
(2) PB nr. C 281 van 19. 10. 1987, blz. 180, en PB nr. C 326 van 19. 12.
1988.
(3) PB nr. C 319 van 30. 11. 1987, blz. 25.
(4) PB nr. L 84 van 28. 3. 1974, blz. 10.
(5) PB nr. L 378 van 31. 12. 1982, blz. 45.
(6)Doc.E/ECE/234REV 1/ADD 42/REV 1.E/ECE/TRANS/505
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 3
▼B
HEEFT DE VOLGENDE RICHTL ĲN VASTGESTELD:
Artikel 1
1. Onder trekker (landbouw- of bosbouwtrekker) wordt verstaan
ieder motorvoertuig op wielen of rupsbanden met ten minste twee assen,voornamel ĳk bestemd voor tractiedoeleinden en in het b ĳzonder
ontworpen voor het trekken, duwen, dragen of in beweging brengen vanbepaalde werktuigen, machines of aanhangwagens die voor gebruik inde land- of bosbouw z ĳn bestemd. De trekker kan z ĳn ingerichtvoor
hetvervoer van een lading en van meer ĳders.
2. Deze richtl ĳn geldt slechts voor de in lid 1 omschreven trekkers
met twee assen, gemonteerd op luchtbanden, met een door deconstructie bepaalde maximumsnelheid tussen 6 en 30 km per uur.
Artikel 2
1. De Lid-Staten mogen noch de EEG-goedkeuring of de nationale
goedkeuring van een trekker weigeren, noch de inschr ĳving, de
verkoop, hetin hetverkeer brengen of hetgebruik van een t rekkerweigeren of verbieden om redenen die verband houden met:
— de maten en de maximaal getrokken massa’s,
— de regulateur, de bescherming van de aandr ĳfelementen, uitstekende
delen en wielen,
— de voorruiten andere ruit en,— de mechanische koppelingen tussen trekker en getrokken voertuig,
met inbegrip van de verticale belasting op het koppelingspunt,
— de plaats en de w ĳze waarop de voorgeschreven platen en gegevens
op de trekker z ĳn aangebracht,
— hetrembedieningsorgaan voor hetget rokken voert uig,
indien deze beantwoorden aan de voorschriften in de desbetreffende
bĳlagen en indien de voorruiten en de andere ruiten alsmede de mecha-
nische koppelingen z ĳn voorzien van hetEEG-goedkeuringsmerk.
2. In afw ĳking van de bepalingen van lid 1 betreffende het gebruik
van de trekker mogen de Lid-Staten om redenen die verband houdenmet de maximaal getrokken massa(’s) de nationale voorschriften bl ĳven
toepassen die in het b ĳzonder voortvloeien uit de eisen die wegens het
reliëf van hun grondgebied aan hetgebruik worden gest eld, binnen degrenzen voor de maximaal getrokken massa’s die in punt 2.2 van b ĳlage
Izĳn aangegeven, mits zulks geen w ĳzigingen aan de trekker of een
aanvullende nieuwe nationale goedkeuring inhoudt.
Artikel 3
1. De EEG-onderdeelgoedkeuring voor elk type van een voorruit of
andere ruiten/of van mechanische koppelingen, die beant woorden aande constructie- en testvoorschriften van de b ĳlagen III en/of IV, wordt
door de Lid-Staten verleend.
2. De Lid-Staat die de EEG-onderdeelgoedkeuring heeft verleend,
treft — zo nodig in samenwerking met de bevoegde autoriteiten van deandere Lid-Staten — de nodige maatregelen om voor zover noodza-kelĳk toe te zien op de overeenstemming van de produktie met het
goedgekeurde type. Het toezicht is beperkt tot steekproeven.
Artikel 4
De Lid-Staten w ĳzen een EEG-goedkeuringsmerk naar hetvoorbeeld
van bĳlage III respectievel ĳk IV toe aan de fabrikant van een trekker,
aan de fabrikantvan een voorruitof een andere ruitdan wel van eenmechanische koppeling of aan de gevolmachtigde voor elk type van eenvan voornoemde onderdelen, waarvoor z ĳovereenkomstig artikel 3 de
EEG-onderdeelgoedkeuring verlenen.
De Lid-Staten treffen alle maatregelen die dienstig z ĳn om te verhin-
deren dater gebruik wordtgemaaktvan goedkeuringsmerken dieoorzaak kunnen z ĳn van verwarring tussen inrichtingen van een type
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 4
▼B
waarvoor een EEG-onderdeelgoedkeuring overeenkomstig artikel 3 is
verleend, en andere inrichtingen.
Artikel 5
1. De Lid-Staten mogen het in het verkeer brengen van voorruiten en
andere ruiten dan wel mechanische koppelingen niet om constructiere-denen verbieden, indien deze onderdelen z ĳn voorzien van hetEEG-
goedkeuringsmerk.
2. Een Lid-St aatmag evenwel hetin hetverkeer brengen van ruit en
of koppelingen die voorzien z ĳn van hetEEG-goedkeuringsmerk
verbieden, indien z ĳnietovereenst emmen methett ype waarvoor de
EEG-onderdeelgoedkeuring is verleend.
Deze Lid-Staat stelt onverw ĳld de overige Lid-Staten en de Commissie
op de hoogte van de getroffen maatregelen en motiveert daarb ĳhet
genomen besluit.
Artikel 6
De bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten doen de bevoegde autori-
teiten van de andere Lid-Staten binnen één maand een afschriftt oekomen van hetEEG-onderdeelgoedkeuringsformulier naar hetvoor-beeld van b ĳlage III respectievel ĳk IV voor elk type ruit of koppeling
waarvoor z ĳde onderdeelgoedkeuring verlenen of weigeren.
Artikel 7
1. Indien de Lid-Staat die de EEG-onderdeelgoedkeuring heeft
verleend, vaststelt dat verscheidene ruiten of koppelingen die vanhetzelfde EEG-goedkeuringsmerk z ĳn voorzien, nietovereenst emmen
methett ype waarvoor h ĳde onderdeelgoedkeuring heeftverleend, t reft
hĳde nodige maatregelen om de overeenstemming van de produktie
met het goedgekeurde type te verzekeren. De bevoegde autoriteiten vandeze Lid-Staat stellen de bevoegde autoriteiten van de andere Lid-Statenop de hoogte van de getroffen maatregelen, die b ĳeen belangr ĳke en
herhaalde niet-overeenstemming kunnen gaan tot het intrekken van deEEG-onderdeelgoedkeuring. Deze autoriteiten treffen dezelfde maatre-gelen, indien z ĳdoor de bevoegde autoriteiten van een andere Lid-Staat
op de hoogte worden gesteld van een soortgel ĳke niet-overeenstem-
ming.
2. De bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten stellen elkaar binnen
één maand, onder opgave van redenen, op de hoogte van het intrekkenvan een verleende EEG-onderdeelgoedkeuring.
Artikel 8
Iedere maatregel op grond van de ter uitvoering van deze richtl ĳn
gegeven voorschriften, waardoor een EEG-onderdeelgoedkeuring wordtgeweigerd of inget rokken of hetin verkeer brengen en hetgebruikwordtverboden, moetnauwkeurig worden gemot iveerd. Z ĳdientaan de
betrokkene te worden toegezonden onder opgave van de in de Lid-Staten bestaande rechtsmiddelen en daarvoor geldende term ĳnen.
Artikel 9
De wĳzigingen die noodzakel ĳkzĳno md eb ĳlagen aan te passen aan
de stand van de techniek worden vastgesteld overeenkomstig de proce-dure van artikel 13 van Richtl ĳn 74/150/EEG.
Artikel 10
1. De Lid-Staten doen de nodige bepalingen in werking treden om
uiterlĳk op 31 december 1989 aan deze richtl ĳn te voldoen. Z ĳstellen
de Commissie daarvan onverw ĳld in kennis.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 5
▼B
2. De Lid-Staten brengen de tekst van alle belangr ĳke bepalingen
van nationaal recht die z ĳop hetdoor deze richt l ĳn bestreken gebied
vaststellen ter kennis van de Commissie.
Artikel 11
Deze richtl ĳn is gericht tot de Lid-Staten.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 6
▼B
BladzĳdeLĲST VAN B ĲLAGEN
BĲLAGE I: Maten en maximaal getrokken massa’s 5
Aanhangsel: B ĳlage b ĳhetEEG-goedkeuringsformulier voor een t ype
trekker wat betreft de maten en maximaal getrokken massa’s 7
BĲLAGE II: Regulateur en bescherming van de aandr ĳfelementen, uitste-
kende delen en wielen 8
Aanhangsel: B ĳlage b ĳhetEEG-goedkeuringsformulier voor een t ype
trekker wat betreft de regulateur, de bescherming van aandr ĳfe-
lementen, uitstekende delen en wielen 21
BĲLAGE III-A: Voorruiten en andere ruiten — Voorschriften voor de uitrusting,
definities, goedkeuringsaanvraag voor onderdelen, goedkeuringvan onderdelen, merken, algemene specificaties, proeven enovereenstemming van de produktie 22
Aanhangsel: Voorbeelden van goedkeuringsmerken voor onderdelen 30BĲLAGE III-B: Mededeling inzake de EEG-goedkeuring voor onderdelen,
weigering van EEG-goedkeuring voor onderdelen, uitbreidingvan EEG-goedkeuring voor onderdelen, intrekking van goedkeu-ring voor onderdelen 33
Aanhangsel 1: Voorruiten van gehard glas 34Aanhangsel 2: Andere ruiten van gel ĳkmatig gehard glas 35
Aanhangsel 3: Voorruiten van gelaagd glas 36Aanhangsel 4: Andere ruiten van gelaagd glas 37Aanhangsel 5: Voorruiten van kunststofglas 38Aanhangsel 6: Andere ruiten van kunststofglas 39Aanhangsel 7: Dubbele beglazingen 40Aanhangsel 8: Inhoud van de l ĳstvan voorruit en 41
BĲLAGE III-C: Algemene beproevingsvoorwaarden 42
BĲLAGE III-D: Voorruiten van gehard glas 67
BĲLAGE III-E: Andere ruiten van gel ĳkmatig gehard glas 70
BĲLAGE III-F: Voorruiten van gewoon gelaagd glas 73
BĲLAGE III-G: Andere ruiten van gelaagd glas 77
BĲLAGE III-H: Voorruiten van behandeld gelaagd glas 80
BĲLAGE III-I: Aan de binnenkant met kunststof beklede veiligheidsruiten 82
BĲLAGE III-J: Voorruiten van kunststofglas 83
BĲLAGE III-K: Andere ruiten van kunststofglas 86
BĲLAGE III-L: Dubbele beglazingen 88
BĲLAGE III-M: Groepering van voorruit en methetoog op keuringsproeven 90
BĲLAGE III-N: Meting van segmenthoogten en plaats van inslagpunten 92
BĲLAGE III-O: Controle op de overeenstemming van de produktie 95
BĲLAGE III-P: B ĳlage b ĳhetEEG-goedkeuringsformulier voor een t ype
trekker met betrekking tot de voorruit en andere ruiten 99
BĲLAGE IV: Mechanische koppelingen tussen trekkers en getrokken voer-
tuigen en verticale belasting op het koppelingspunt 100
Aanhangsel 1: Schema’s van koppelinrichtingen 104Aanhangsel 2: Dynamische beproevingsmethode 107Aanhangsel 3: Statische beproevingsmethode 109Aanhangsel 4: Goedkeuringsmerk voor onderdelen 110Aanhangsel 5: Model van een EEG-goedkeuringsformulier voor onderdelen 111Aanhangsel 6: Voorwaarden voor hetverlenen van de EEG-goedkeuring 112Aanhangsel 7: B ĳlage b ĳhetEEG-goedkeuringsformulier voor een t ype
trekker wat betreft de mechanische koppelinrichting en debevestiging daarvan aan de trekker 113
BĲLAGE V: Plaats en w ĳze waarop de voorgeschreven platen en gegevens
op de trekker moeten worden aangebracht 114
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 7
▼B
Bladzĳde
Aanhangsel: B ĳlage b ĳhetEEG-goedkeuringsformulier voor een t ype
trekker wat betreft de plaats en de w ĳze waarop de voorge-
schreven platen en gegevens op de trekker z ĳn aangebracht116
BĲLAGE VI: Bedieningsorgaan voor de reminrichting van getrokken voer-
tuigen en remverbinding tussen de trekker en de getrokkenvoertuigen 117
Aanhangsel: B ĳlage b ĳhetEEG-goedkeuringsformulier voor een t ype
t rekker watbet refthetrembedieningsorgaan voor hetget rokkenvoertuig 118
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 8
▼B
BĲLAGE I
MATEN EN MAXIMAAL GETROKKEN MASSA’S
1. DEFINITIES
1.1. Onder „lengte” wordtverst aan
— de afstand, gemeten tussen de verticale vlakken die loodrecht op het
lengtevlak van de trekker staan en die door de uiterste puntendaarvan in hun minst gunstige stand gaan, met uitsluiting van:
— achteruitk ĳkspiegels,
— aanzetslinger,— breedtelichten of z ĳlichten.
1.2. Onder „breedte” wordtverst aan
— de afstand gemeten tussen de verticale vlakken die, evenw ĳdig aan
het middenlangsvlak van de trekker, door de uiterste punten daarvangaan, met uitsluiting van:
— achteruitk ĳkspiegels,
— richtingaanw ĳzers,
— breedte-, z ĳ- of achterlichten; parkeerlichten,
— door hetgewichtvan de t rekker veroorzaakt e vervormingen van
de banden,
— wegklapbare onderdelen, zoals opklapbare treden en elastische
spatlappen.
1.3. Onder „hoogte” wordtverst aan
— de vert icale afst and t ussen hetwegdek en hetverstvan hetwegdek
verwĳderde punt van de trekker, antenne niet meegerekend. Voor
hetbepalen van deze hoogt e moetde t rekker
— van nieuwe luchtbanden z ĳn voorzien met de grootste afrolom-
trek die door de fabrikant is opgegeven.
1.4. Onder „maximaal getrokken massa”
— wordt verstaan de massa die een bepaald type trekker kan trekken.
Deze massa kan b ĳvoorbeeld bestaan uit een of meer aanhangwa-
gens of landbouw- of bosbouwwerktuigen. Er wordt onderscheidgemaakt tussen de door de fabrikant opgegeven technisch toelaat-bare getrokken massa en de toegestane getrokken massa als vastge-steld in punt 2.2.
1.5. Onder „koppelinrichting” wordt verstaan de op de trekker aange-
brachte technische eenheid voor de mechanische koppeling van hetsamenstel trekker-getrokken voertuig.
1.6. Onder „massa van de r ĳklare lege trekker (m
t)”wordtverst aan de
massa zoals gedefinieerd in b ĳlage I, punt2.4, van Richt l ĳn 74/
150/EEG.
1.7. Onder „technisch toelaatbare maximaal getrokken massa(’s)” wordt
verstaan:
— niet-geremde maximale getrokken massa,
— maximaal getrokken massa met onafhankel ĳke remming (als gedefi-
nieerd in b ĳlage I, punt1.12, van Richt l ĳn 76/432/EEG (1),
— door oploopremming geremde maximaal getrokken massa (als gede-
finieerd in b ĳlage I, punt1.14, van Richt l ĳn 76/432/EEG,
— maximaal getrokken massa met hydraulische of pneumatische
remming; deze remming kan van het type continuremming, halfcon-tinuremming of onafhankel ĳke bekrachtigde remming als gedefini-
eerd in b ĳlage I, punten 1.9, 1.10 respectievel ĳk 1.11, van Richtl ĳn
76/432/EEG z ĳn.
(1) PB nr. L 122 van 8. 5. 1976, blz. 1.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 9
▼B
2. VOORSCHRIFTEN
2.1.Maten
Voor een trekker gelden de volgende maximummaten:
2.1.1. lengte: 12 m,2.1.2. breedte: 2,5 m,2.1.3. hoogte: 4 m.2.1.4. De metingen voor het controleren van deze maten worden als volgt
uitgevoerd:
— metr ĳklare lege trekker, zoals aangegeven in punt 1.6;
— op een plathorizont aal vlak;— met de trekker in stationaire toestand en met uitgeschakelde motor;— metnieuwe lucht banden op de normale door de fabrikantopgegeven
spanning;
— metgeslot en deuren en ramen;— met de voorwielen in de rechtuitstand;— zonder dater landbouw- of bosbouwwerkt uigen metde t rekker z ĳn
verbonden.
2.2.Toegestane maximaal getrokken massa
2.2.1 De toegestane maximaal getrokken massa mag niet groter z ĳn dan:
2.2.1.1. De door de fabrikant van de trekker opgegeven technisch toelaatbare
maximaal getrokken massa als omschreven in punt 1.7.
2.2.1.2. De maximaal getrokken massa die is vastgesteld voor de koppelinrich-
ting op basis van de onderdeelgoedkeuring.
2.2.2. Indien een Lid-Staat de bepalingen van artikel 2, lid 2, toepast, moet(en)
de maximaal getrokken massa(’s) worden aangegeven op het registratie-certificaat van de trekker.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 10
▼B
Aanhangsel
MODEL

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 11
▼B
BĲLAGE II
REGULATEUR EN BESCHERMING VAN DE AANDR ĲFELEMENTEN,
UITSTEKENDE DELEN EN WIELEN
1. REGULATEUR
1.1. Indien een trekker door de fabrikant oorspronkel ĳk van een regula-
teur is voorzien, moet deze regulateur zodanig z ĳn aangebrachten
ontworpen dat de trekker voldoet aan de eisen van Richtl ĳn 74/
152/EEG (1) betreffende de door de constructie bepaalde maximum-
snelheid.
2. BESCHERMING VAN DE AANDR ĲFELEMENTEN, UITSTE-
KENDE DELEN EN WIELEN
2.1.Algemene voorschriften
2.1.1. De aandr ĳfelementen, uitstekende delen en wielen van de trekkers
moeten zodanig z ĳn ontworpen, gemonteerd of beschermd dat b ĳ
normaal gebruik persoonl ĳke ongevallen worden voorkomen.
2.1.2. De bepalingen van punt2.1.1 worden geachtt e z ĳn nageleefd indien
aan de eisen van punt2.3 is voldaan. Andere dan de in punt2.3beschreven oplossingen z ĳn toegestaan, indien de fabrikant het
bewĳs levertdatheteffectdaarvan t en minst e gel ĳkwaardig is met
hetvereist e in punt2.3.
2.1.3. Afschermingen moeten vast verbonden z ĳn metde t rekker. Onder
„vastverbonden” wordtverst aan datafschermingen alleen metbehulp van gereedschap afneembaar mogen z ĳn.
2.1.4. Kappen, deksels en kleppen die, wanneer z ĳdichtvallen, verwon-
dingen kunnen veroorzaken, moeten zo z ĳn ontworpen dat onopzet-
telĳk dichtvallen kan worden vermeden (b ĳvoorbeeld door veilig-
heidsinrichtingen of door passende montage of vorm).
2.1.5. Meerdere gevaarl ĳke zones mogen door een gemeenschappel ĳke
afscherming worden beveiligd. Er moeten echter extra afschermingenaangebrachtz ĳn indien er zich onder de gemeenschappel ĳke afscher-
ming organen voor afstelling, onderhoud of ontstoring bevinden, diemoeten worden bediend terw ĳl de motor loopt.
2.1.6. Veiligheidselementen (b ĳvoorbeeld verende of omklappende slui-
tingen):
— voor de bescherming van snel te ontkoppelen verbindingsele-
menten (b ĳvoorbeeld steekbouten)
en
— van bescherminrichtingen die zonder gereedschap kunnen worden
geopend (b ĳvoorbeeld motorkap)
moeten vast verbonden z ĳn methetverbindingselementvan de
trekker of de bescherming.
2.2.Definities
2.2.1. Onder „bescherminrichting” wordt verstaan een inrichting waarmee
gevaarl ĳke delen worden afgeschermd. De in deze richtl ĳn bedoelde
bescherminrichtingen omvatten kastingen, kleppen en afschermingen.
2.2.1.1. Onder „inkasting” wordt verstaan een bescherminrichting die zich
onmiddell ĳk voor hetgevaarl ĳke deel bevindten die, alleen of met
andere delen van de machine, aan alle z ĳden beschermtt egen aanra-
king methetgevaarl ĳke deel.
2.2.1.2. Onder „klep” wordt verstaan een bescherminrichting die zich onmid-
dellĳk voor hetgevaarl ĳke deel bevindten die aan de bedekt e z ĳde
beschermtt egen aanraking methetgevaarl ĳke deel.
2.2.1.3. Onder „afscherming” wordt verstaan een bescherminrichting die met
behulp van een rail, een hekwerk of een soortgel ĳk middel voor de
noodzakel ĳke veilige afst and zorgtwaardoor hetgevaarl ĳke deel
buiten bereik bl ĳft.
(1) PB nr. L 84 van 28. 3. 1974, blz. 33.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 12
▼B
2.2.2. Onder „gevaarl ĳk deel” wordt verstaan ieder punt dat, ten gevolge
van de opstelling of het ontwerp van de vaste of bewegende delenvan een trekker, een verwondingsgevaar inhoudt. De gevaarl ĳke
delen z ĳn metname: de klem-, afknel-, sn ĳ-, steek-, indruk- en
ingrĳppunten alsmede de inlaat- en insteekpunten.
2.2.2.1. Onder „klempunt” wordt verstaan ieder gevaarl ĳk puntwaar delen
ten opzichte van elkaar of ten opzichte van vaste delen bewegen,zodanig datpersonen of bepaalde delen van hun lichaam bekneldkunnen raken.
2.2.2.2. Onder „afknelpunt” wordt verstaan ieder gevaarl ĳk puntwaar delen
langs elkaar heen of langs andere delen schuiven, zodanig datpersonen of bepaalde delen van hun lichaam bekneld of afgekneldkunnen raken.
2.2.2.3. Onder „sn ĳ-, steek- of indrukpunt” wordt verstaan ieder gevaarl ĳk
punt waar vaste of bewegende scherpe, puntige of stompe delenpersonen of bepaalde delen van hun lichaam kunnen verwonden.
2.2.2.4. Onder „ingr ĳppunt” wordt verstaan ieder gevaarl ĳk puntwaar
scherpe kanten, tanden, pennen, schroeven en bouten, smeerpotten,assen, uiteinden van assen en andere zodanig bewegen dat personen,bepaalde delen van hun lichaam of van hun kleding kunnen wordengegrepen en meegesleept.
2.2.2.5. Onder „inlaatpunt en insteekpunt” wordt verstaan ieder gevaarl ĳk
puntwaar door de beweging van onderdelen de opening wordtvernauwd waarin personen bepaalde delen van hun lichaam of vanhun kleding kunnen worden gegrepen.
2.2.3. Onder „bereik” wordt verstaan de maximumafstand die door
personen of bepaalde delen van hun lichaam naar boven, naarbeneden, naar binnen, ergens overheen, omheen en doorheen kanworden bereiktzonder behulp van een of ander voorwerp (figuur 1).
2.2.4. Onder „veiligheidsafstand” wordt verstaan de afstand die overeen-
komtmethetbereik of metde lichaamsmat en vermeerderd meteenveiligheidsmarge (figuur 1).
2.2.5. Onder „bedieningsorgaan” wordt verstaan iedere inrichting waarmee
door de directe inwerkingstelling ervan de toestand of de werkingvan de trekker of van een daaraan gekoppeld werktuig kan wordengewĳzigd.
2.3.Veiligheidsafstanden ter voorkoming van aanraking met gevaar-
lĳke delen
2.3.1. De veiligheidsafstand wordt gemeten vanaf de plaatsen die kunnen
worden bereikt om de trekker in werking te stellen, te onderhoudenen te inspecteren alsmede vanaf het wegdek. Onder „onderhouden eninspecteren van de trekker” worden uitsluitend de werkzaamhedenverstaan die normaliter door de bestuurder zelf worden uitgevoerdovereenkomstig de gebruiksaanw ĳzingen. Voor hetbepalen van de
veiligheidsafst anden wordtuit gegaan van hetprincipe datde t rekkerzich in de staat bevindt waarvoor h ĳis ontworpen en dat geen
gereedschap wordtgebruiktom hetgevaarl ĳke deel te bereiken. De
veiligheidsafstanden z ĳn aangegeven in de punten 2.3.2.1 tot en met
2.3.2.5. In bepaalde specifieke zones of voor bepaalde specifiekegedeelten van onderdelen wordt een passende mate van veiligheidbereikt indien de trekker beantwoordt aan de eisen van de punten2.3.2.6 t oten met2.3.2.14.
2.3.2. Bescherming van gevaarl ĳke plaatsen
2.3.2.1. Bereik naar boven
De veiligheidsafst and voor hetbereik naar boven bedraagt2 500 mm
(zie figuur 1) voor staande personen.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 13
▼B
(in mm)
Hoogte tussen de rand en de afscherming: b
Afstand van het
gevaarl ĳke deel 2 400 2 200 2 000 1 800 1 600 1 400 1 200 1 000
tot het wegdek: a
Horizontale afstand vanaf het gevaarl ĳke deel: c
Figuur 1
2.3.2.2. Bereik naar beneden en over een rand heen
Voor hetbereik over een rand is de veiligheidsafst and hetresult aat
van:
a) = afst and vanaf hetwegdek t otaan hetgevaarl ĳke deel,
b) = hoogte van de rand of van de afscherming,c) = horizontale afstand tussen het gevaarl ĳke deel en de rand (zie
figuur 2).
Figuur 2
Voor hetbereik naar beneden en over een rand heen moet en de in
tabel 1 aangegeven veiligheidsafstanden in acht worden genomen.
TABEL 1
2 400 — 100 100 100 100 100 100 100
2 200 — 250 350 400 500 500 600 600
2 000 — — 350 500 600 700 900 1 100
1 800 — — — 600 900 900 1 000 1 100
1 600 — — — 500 900 900 1 000 1 300
1 400 — — — 100 800 900 1 000 1 300
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 14
▼B
(in mm)
Hoogte tussen de rand en de afscherming: b
Afstand van het
gevaarl ĳke deel 2 400 2 200 2 000 1 800 1 600 1 400 1 200 1 000
tot het wegdek: a
Horizontale afstand vanaf het gevaarl ĳke deel: c
1 200 — — — — 500 900 1 000 1 400
1 000 — — — — 300 900 1 000 1 400
800 — — — — — 600 900 1 300
600 — — — — — — 500 1 200
400 — — — — — — 300 1 200
200 — — — — — — 200 1 100
2.3.2.3.Bereik rondom
De in tabel 2 aangegeven veiligheidsafstanden z ĳn de minimumaf-
standen die in acht moeten worden genomen om te voorkomen dathetbet rokken lichaamsdeel een gevaarl ĳk deel bereikt. B ĳhet
toepassen van de veiligheidsafstanden wordt aangenomen dat hetvoornaamst e gewrichtvan hetbet rokken lichaamsdeel vastop derand rust. De veiligheidsafstanden worden geacht te z ĳn nageleefd
nadatmen zich ervan heeftvergewistdathetlichaamsdeel in geengeval verder vooruitgestoken kan worden of verder kan doordringen.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 15
▼B
TABEL 2
2.3.2.4. Doordringing en bereik ergens doorheen
Indien er een mogel ĳkheid bestaat om in of door een opening tot de
gevaarl ĳke delen door te dringen, moeten op z ĳn minstde in de
tabellen 3 en 4 aangegeven veiligheidsafstanden in acht wordengenomen.
Delen die ten opzichte van elkaar kunnen bewegen en beweegl ĳke
delen naastvast e delen worden nietals risicofact or beschouwd indiende tussenafstand niet meer dan 8 mm bedraagt.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 16
▼B
TABEL 3
Veiligheidsafstanden voor langwerpige en evenw ĳdige openingen (in mm).
a = de kleinste afmeting van de opening,
b = de veiligheidsafstand tot het gevaarl ĳke deel.
TABEL 4
Veiligheidsafstanden voor vierkante of ronde openingen (in mm).
a = de breedte van de openingdiameter van de z ĳde,
b = de veiligheidsafstand tot de gevaarl ĳke zone.
2.3.2.5. Veiligheidsafstanden tot de klempunten
Een klempuntwordtvoor hetaangegeven lichaamsdeel niet
gevaarl ĳk geacht, indien de veiligheidsafstanden niet minder
bedragen dan die welke in tabel 5 z ĳn aangegeven en indien men
zich ervan vergewistdathetaangrenzende en bredere lichaamsdeel ernietin kan raken.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 17
▼B
TABEL 5
2.3.2.6. Bedieningsorganen
De ruimte tussen twee pedalen en de openingen voor de bedienings-
organen worden nietbeschouwd als klem- en afknelpunt en.
2.3.2.7. Driepuntsbevestiging achter
2.3.2.7.1. Acht er een vlak datdoor hetmediaanvlak van de scharnierpunt en van
de hefarmen van de driepuntsbevestiging gaat, moet in een minimaleveiligheidsafstand van 25 mm tussen de bewegende delen z ĳn voor-
zien bĳelk puntvan de door de hefinricht ing afgelegde weg n —
zonder de uiterste punten boven en onder 0, 1 n — alsmede een
afstand van 25 mm of een minimumhoek van 30 °voor de scharende
delen die verschillende hoeken kunnen vormen (zie figuur 3). Weg n /prime1
verminderd met0,1 n boven en onder, wordtals volgtgedefinieerd(zie figuur 4).
Figuur 3
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 18
▼B
Figuur 4
2.3.2.7.2. B ĳde door de hydraulische hefinrichting afgelegde weg n is de
onderste stand A van het bevestigingspunt van de trekstang beperktdoor de maat„14” volgens norm ISO 730, deel 1, en de bovenst estand B door de maximale hydraulische slag. Weg n /prime1stemt overeen
metweg n onder en boven verminderd met0,1 n en vormtdeverticale afstand tussen A /prime1en B/prime1.
2.3.2.7.3. Rondom hetprofiel van de hefst angen moetbovendien binnen weg n /prime1
in een minimale veiligheidsafstand van 25 mm z ĳn voorzien ten
opzichte van de aangrenzende delen.
2.3.2.7.4. Indien voor de driepuntsbevestiging gebruik wordt gemaakt van
bevestigingsmechanismen die kunnen worden bediend zonder zichtussen de trekker en het gekoppelde werktuig te begeven (b ĳvoor-
beeld b ĳeen snelkoppeling) z ĳn de voorschriften van punt 2.3.2.7.3
nietvan t oepassing.
2.3.2.7.5. In de handleiding moeten de gevaarl ĳke delen z ĳn aangegeven die
zich vóór hetin de eerst e zin van punt2.3.2.7.1 gedefinieerde vlakbevinden.
2.3.2.8. Driepuntsbevestiging vooraan
2.3.2.8.1. B ĳelk puntvan de door de hefinricht ing afgelegde we g n — zonder
het uiterste bereik boven en onder van 0, 1 n — moett ussen de
bewegende delen een veiligheidsafstand van ten minste 25 mm en b ĳ
de hoekverandering die optreedt b ĳtegen elkaar scharende delen een
hoek van ten minste 30 °of een veiligheidsafstand van 25 mm bl ĳven
bestaan. Weg n /prime1verminderd met0,1 n boven en onder, wordtals
volgtgedefinieerd (zie ook figuur 4).
2.3.2.8.2. B ĳde door de hefinrichting hydraulisch afgelegde weg n is de
onderste eindstand A van het bevestigingspunt van de onderste trek-st ang beperktdoor de maat„14” volgens ISO-norm 8759, deel 2, ende bovenste eindstand B door de maximale hydraulische slag. Weg n /prime1
is weg n onder en boven verminderd met0,1 n en is de vert icaleafstand tussen A /prime1en B/prime1.
2.8.2.8.3. Indien voor de onderste trekstang van de driepuntsbevestiging
vooraan gebruik wordtgemaaktvan bevest igingselement en waarb ĳ
hetnietnodig is datmen zich voor de driepunt sbevest iging t ussen detrekker en het gekoppelde werktuig begeeft (b ĳvoorbeeld b ĳeen
snelkoppeling), z ĳn de voorschrift en van punt2.3.2.8.1 nietvan
toepassing binnen een straal van 250 mm rond de aangr ĳpingspunten
van de onderste trekstang aan de trekker. Rondom de omtrek van dehefstangen/hefcilinder moet evenwel binnen de gedefinieerde weg n /prime1
in elk geval een veiligheidsafstand tot aangrenzende delen van tenminste 25 mm bestaan.
2.3.2.9. Bestuurderszitplaats en omgeving
Ieder klem- of afknelpuntmoetzich buit en hetbereik van de handen
of voeten van de zittende bestuurder bevinden. Aan deze eis wordtgeachtt e z ĳn voldaan indien de volgende voorwaarden z ĳn vervuld:
2.3.2.9.1. De bestuurderszitplaats bevindt zich in de middenstand van het hori-
zontale en verticale verstelbereik. Het bereik van de bestuurder isingedeeld in zone A en zone B. Hetmiddelpuntvan deze zonesbevindtzich 60 mm vóór en 580 mm boven hetreferent iepuntvan de
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 19
▼B
zitplaats (SIP) (zie figuur 5). Zone A wordt gevormd door een bol
meteen st raal van 550 mm; zone B bevindtzich t ussen deze bol eneen bol meteen st raal van 1 000 mm.
Figuur 5
2.3.2.9.2. B ĳde klem- en afknelpunten moet een veiligheidsafstand van 120
mm in zone A en van 25 mm in zone B in achtworden genomen danwel een hoek van ten minste 30 °bĳscharende delen die verschil-
lende hoeken kunnen vormen.
2.3.2.9.3. In zone A behoeft slechts rekening te worden gehouden met klem- en
afknelpunten die worden gevormd door onderdelen welke door eenexterne energiebron in werking worden gebracht.
2.3.2.9.4. Indien een gevaarl ĳk deel hetgevolg is van de aanwezigheid van
constructieonderdelen in de onmiddell ĳke nabĳheid van de zitplaats,
moet een veiligheidsafstand van ten minste 25 mm tussen hetconstructieonderdeel en de zitplaats in acht worden genomen. Er isgeen gevaarl ĳk deel tussen de rugleuning van de zitplaats en
aangrenzende constructieonderdelen die zich achter deze laatstebevinden, indien de aangrenzende constructiedelen glad z ĳne nd e
rugleuning van de zitplaats zelf in de aangrenzende zone gerond is engeen scherpe randen vertoont.
2.3.2.10. Zitplaats voor meer ĳders (eventueel)
2.3.2.10.1. Indien bepaalde delen een gevaar voor de voeten kunnen vormen,
moetin afschermingen z ĳn voorzien binnen een halve bol meteen
st raal van 800 mm vanaf hetmidden van de voorrand van hetkussenvan de zitplaats en naar beneden.
2.3.2.10.2. Binnen een bol waarvan hetmiddelpuntzich 670 mm boven het
midden van de voorrand van de zitplaats van de meer ĳder bevindt,
moeten de gevaarl ĳke delen z ĳn afgeschermd die zich in de in punt
2.3.2.9 beschreven zones A en B bevinden (zie figuur 6).
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 20
▼B
Figuur 6
2.3.2.11. Smalspoortrekkers (trekkers waarvan de spoorbreedte is
omschreven in artikel 1, tweede streepje, van Richtl ĳn
87/402/EEG)
2.3.2.11.1. B ĳsmalspoortrekkers z ĳn de eisen van punt2.3.2.9 nietvan t oepas-
sing op de zone die zich onder een 45 °naar achteren hellend vlak
bevindtdatdwars op de r ĳricht ing door een puntgaatdatzich 240
mm achter het referentiepunt van de zitplaats (SIP) bevindt (ziefiguur 7). Indien in deze zone gevaarl ĳke delen voorkomen, moeten
op de trekker desbetreffende aanw ĳzingen z ĳn aangebracht.
Figuur 7
2.3.2.11.2. De punten II.1 en II.2 van b ĳlage I b ĳRichtlĳn 80/720/EEG z ĳn van
toepassing op de toegang tot de bestuurderszitplaats.
2.3.2.11.3. Punt1.6 van b ĳlage I b ĳRichtlĳn 80/720/EEG is van toepassing op
de bedieningsinrichtingen.
2.3.2.11.4. Vóór een referent ievlak datloodrechtop de lengt eas van hetvoert uig
door hetmidden van de onbelast e pedaal (koppeling en/ofbedrĳfsrem) loopt, moeten hete uitlaatdelen beveiligd z ĳn tot mini-
maal 300 mm in de bovenste zone — 700 mm boven het grondvlak— en tot minimaal 150 mm in de onderste zone (zie figuur 8). Aande zĳkant wordt de te beveiligen zone begrensd door de buitenomtrek
van de trekker en van de uitlaatinrichting.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 21
▼B
Hete onderdelen van de uitlaatinrichting, die onder de opstap lopen,
moeten in de verticale projectie bedekt of anderszins thermischbeschermd z ĳn.
Figuur 8
2.3.2.12. De installatie en het kenmerken van hydraulische
slangen
2.3.2.12.1. Hydraulische slangen moeten zo worden geïnstalleerd dat mechani-
sche en thermische beschadigingen worden voorkomen.
2.3.2.12.2. Hydraulische slangen moeten duidel ĳk herkenbaar z ĳn en op duur-
zame w ĳze van de volgende aanduidingen z ĳn voorzien:
— kenmerk van de slangfabrikant,
— datum van vervaardiging (jaar en maand),— maximaal toelaatbare dynamische bedr ĳfsoverdruk.
2.3.2.12.3. Hydraulische slangen die in de nab ĳheid van de bestuurderszitplaats
of de zitplaats voor meer ĳders lopen, moeten zo geïnstalleerd of
beveiligd z ĳn datb ĳeen defectvan de hydraulische slangen geen
personen in gevaar kunnen worden gebracht.
2.3.2.13. St uurinrichting en schommelende as
Delen die ten opzichte van elkaar of ten opzichte van vaste delen
bewegen moeten z ĳn afgeschermd indien z ĳzich binnen de in de
punten 2.3.2.9 en 2.3.2.10 beschreven zone bevinden. B ĳgelede
trekkers moeten in de knikzone aan beide z ĳden van hetvoert uig
duurzame en gemakkel ĳk herkenbare aanduidingen z ĳn aangebracht
waarmee er door afbeeldingen of t ekstop gewezen wordtdathetniettoegelaten is om zich in de onbeschermde knikzone te bevinden. Inde handleiding moeten overeenkomstige vermeldingen z ĳn opge-
nomen.
2.3.2.14. Op de t rekker aangebrachte transmissie-assen
Vrĳe transmissie-assen (b ĳvoorbeeld voor de aandr ĳving van vier
aangedreven wielen) die slechts t ĳdens hetr ĳden draaien, moeten
zĳn afgeschermd indien z ĳzich binnen de in de punten 2.3.2.9 en
2.3.2.10 beschreven zone bevinden.
2.3.2.15. Vr ĳe zone rond de aangedreven wielen
2.3.2.15.1. Spatborden moeten voor wat de vr ĳe zone betreft aan de volgende
eisen voldoen.
2.3.2.15.2. Onder vr ĳe ruimt e wordtverst aan hetgebied datrondom de banden
van de aangedreven wielen vr ĳmoetz ĳn van aangrenzende delen
van hetvoert uig.
De vrĳe ruimte van de aangedreven wielen waarop banden van de
grootste maat z ĳn aangebrachtmoetin overeenst emming z ĳn metde
in figuur 9 en tabel 6 vermelde maten:
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 22
▼B
Normale trekkers Smalspoortrekkers
a
mmh
mma
mmh
mm
Figuur 9
TABEL 6
50 60 15 30
Bĳsmalspoortrekkers waarvan de spatborden tevens dienen voor het afschrapen
van de aarde die aan de wielen kleeft, is naast de in de punten 2.3.2.9 en 2.3.2.10bedoelde ruimten een kleinere vr ĳe ruimte toegestaan dan in figuur 9 en tabel 6
wordtvoorgeschreven.
2.4.Methodevoorhetbepalenvanhetreferentiepuntvandezitplaats
2.4.1. Algemeen
Hieronder z ĳn de methode en de inrichting beschreven die moeten
worden gebruiktvoor hetbepalen van hetreferent iepuntvoor iedertype zitplaats.
2.4.2. Definities
Referentiepunt van de zitplaats (SIP):puntdatin hetvert icale middenlangsvlak is gelegen van de inricht ing
voor hetbepalen van hetSIP zoals afgebeeld in figuur 10, welke opde bestuurderszitplaats is aangebracht overeenkomstig de punten2.4.4 en 2.4.6.
Het SIP wordt vastgesteld ten opzichte van het voertuig en verandert
niet van plaats wanneer de zitplaats wordt versteld en/of aan schom-melingen onderhevig is.
2.4.3. Inrichting voor het bepalen van het SIP
De inricht ing voor hetbepalen van hetSIP moetin overeenst emming
zĳn metfiguur 10. De massa van de inricht ing bedraagt 6 ± 1 kg. De
onderkantvan de inricht ing moetvlak en glad z ĳn.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 23
▼B
2.4.4. Stand van de zitplaats voor het bepalen van het SIP
Wanneer de zitplaats en de vering daarvan kunnen worden versteld,
moetde zit plaat s voor hetbepalen van hetSIP als volgtwordeningesteld:
a) alle verstelmogel ĳkheden — vooruit/achteruit, hoogte en schuine
stand — worden in de middelste stand geplaatst. Indien er geenmiddelste stand is, wordt gebruik gemaakt van de stand die bovenof achter de middelste stand deze zoveel mogel ĳk benadert;
b) verstelbare veringen worden zodanig ingesteld dat de vering zich
op de helftvan de volle veeruit slag bevindtwanneer de inricht ingvoor hetbepalen van hetSIP metbelast ing is aangebracht . Devering mag t ĳdens hetbepalen van hetSIP in deze st and mecha-
nisch worden geblokkeerd;
c) niet-verstelbare veringen moeten worden geblokkeerd in de verti-
cale st and die wordtbereiktwanneer de inricht ing voor hetbepalen van hetSIP metbelast ing is aangebracht ;
d) indien bovengenoemde instellingen in str ĳdzĳn metde uit druk-
kelĳke aanw ĳzingen van de fabrikant, moeten deze zodanig
worden opgevolgd datde voor een best uurder van 75 kg aanbe-volen instelling wordt verkregen.
Noot:Een bestuurder van 75 kg komt b ĳbenadering overeen metde op de
zitplaats aangebrachte inrichting voor het bepalen van het SIP diemeteen massa van 65 kg is belast .
2.4.5. Bepaling van de drie referentieassen x /prime1,y/prime1en z/prime1voor het SIP
De coördinaten moeten als volgt worden vastgesteld:
a) aan één z ĳde van het onderstel van de stoel wordt de plaats van
hetbevest igingsgatbepaald datzich in de meestacht eruit ge-schoven stand bevindt;
b) indien de as van ditbevest igingsgatevenw ĳdig is aan de op de
inrichting bepaalde scharnieras wordt deze als y /prime1-as beschouwd
(van links naar rechts gericht ten opzichte van een zittendebestuurder — zie figuur 11);
c) indien de as van ditbevest igingsgatevenw ĳdig is aan hetvert i-
cale vlak door de mediaanl ĳn van de stoel, wordt als y /prime1-as
beschouwd de rechte die, evenw ĳdig aan de vermelde scharnieras,
door hetsn ĳpuntgaatvan hetdraagvlak van hetonderst el van de
stoel en de as van genoemd bevestigingsgat (zie figuur 12);
d) in alle overige gevallen wordtde y /prime1-as vastgesteld naar gelang
van de kenmerken van de stoel die aan het onderzoek is onder-worpen;
e) de x /prime1-e nz/prime1-as worden bepaald als sn ĳpunten van het horizontale
en verticale vlak door y /prime1en hetvert icale vlak door de mediaanl ĳn
van de stoel. De x /prime1-e nz/prime1-as moeten naar voren en naar boven z ĳn
gericht(zie figuren 11 en 12).
2.4.6. Methode voor het bepalen van het SIP
HetSIP wordtmetbehulp van de in figuur 10 geïllust reerde inrich-
ting als volgt bepaald:
a) de stoel wordt met een stuk stof bedekt om de inrichting gemak-
kelĳker correctt e kunnen aanbrengen;
b) bĳhet aanbrengen van de inrichting (zonder extra massa) op het
kussen van de stoel wordt deze naar achteren tegen de rugleuninggeduwd;
c) er worden massa’s toegevoegd om de totale massa van de inrich-
ti n gv a n6±1k go p2 6±1k gte brengen. Hetmiddelpuntvan de
vert icale krachtmoetzich 40 mm vóór hetmerk van hetSIP ophet horizontale gedeelte van de inrichting bevinden (zie figuur10);
d) op de inrichting wordt op het SIP tweemaal een horizontale kracht
van ongeveer 100 N uitgeoefend zoals aangegeven in figuur 10;
e) er worden nog meer massa’s toegevoegd om de totale massa van
de inrichting van 26 ± 1 kg op 65 ± 1 kg te brengen. Hetmiddelpuntvan de vert icale krachtvan de t oegevoegde massa’smoetzich 40 mm vóór hetmerk van hetSIP op hethorizont alegedeelte van de inrichting bevinden (zie figuur 10);
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 24
▼B
f) op beide z ĳden van de stoel worden in twee verticale vlakken op
gelĳke afstand van de lengteas van de stoel tot o p±1m m
nauwkeurig de in punt 2.4.5 gedefinieerde coördinaten gemetenvan de sn ĳpunten van deze vlakken op de as van het SIP zoals
aangegeven door de inrichting; de rekenkundige gemiddelden vande metingen in de twee vlakken worden als SIP-coördinaten gere-gistreerd;
g) de uit de bepalingsmethode voortvloeiende voorwaarden die van
de in deze b ĳlage aangegeven werkw ĳze afwĳken of die aanlei-
ding kunnen geven tot onjuiste resultaten, moeten te zamen metde oorzaken daarvan worden genoteerd.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 25
▼B
Figuur 10
Inrichting voor het bepalen van het referentiepunt van de zitplaats (SIP)
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 26
▼B
Figuur 11
Bepaling van de referentieassen van het SIP
(as van hetbevest igingsgatevenw ĳdig aan de scharnieras rug/d ĳen)
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 27
▼B
Figuur 12
Bepaling van de drie referentieassen van het SIP
(as van hetbevest igingsgatevenw ĳdig aan hetvert icale vlak door de mediaanl ĳn van de zitplaats)
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 28
▼B
Aanhangsel
MODEL

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 29
▼B
BĲLAGE III-A
VOORRUITEN EN ANDERE RUITEN
VOORSCHRIFTEN VOOR DE UITRUSTING, DEFINITIES, GOEDKEU-
RINGSAANVRAAG VOOR ONDERDELEN, GOEDKEURING VANONDERDELEN, MERKEN, ALGEMENE SPECIFICATIES, PROEVEN,
EN OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE
1. VOORSCHRIFTEN VOOR DE UITRUSTING
1.1. Landbouw- of bosbouwtrekkers kunnen naar keuze van de fabrikant
worden uitgerust met:
1.1.1. hetz ĳ„voorruiten” en „andere ruiten dan voorruiten” overeenkom-
stig de voorschriften van deze b ĳlage,
1.1.2. hetz ĳvoorruiten die voldoen aan de voorschriften voor „andere
ruiten dan voorruiten” van deze b ĳlage, uitgezonderd die welke
vallen onder de bepalingen van punt9.1.4.2 van b ĳlage III-C van
deze richtl ĳn (ruiten waarvan de gewone lichtdoorlatingsfactor
minder dan 70 % mag z ĳn).
2. DEFINITIES
In deze richtl ĳn wordtverst aan onder:
2.1. „ruitvan gehard glas”: een ruitbest aande uitéén glasplaatdie een
speciale behandeling heeft ondergaan om de mechanische sterkte teverhogen en b ĳbreuk een bepaald breukpatroon te verkr ĳgen;
2.2. „ruit van gelaagd glas”: een ruit bestaande uit ten minste twee
glasplaten die aan elkaar z ĳn verbonden door een of meer tussen-
lagen van kunststof; gelaagd glas kan:
2.2.1. „gewoon” z ĳn als geen der samenstellende glasplaten is behandeld,
of
2.2.2. „behandeld” z ĳn als ten minste één der samenstellende glasplaten
een bĳzondere behandeling heeftondergaan om de mechanische
sterkte te verhogen en b ĳbreuk een bepaald breukpatroon te
verkrĳgen;
2.3. „met kunststof beklede veiligheidsruit”: een ruit als omschreven in
punt2.1 of 2.2, waarvan de binnenz ĳde meteen kunst oflaag is
bekleed;
2.4. „veiligheidsruitvan kunst ofglas”: een ruitvan gelaagd glas metéén
glasplaat en een of meer lagen kunststoffolie waarvan ten minste éénals tussenlaag dient. De laag (lagen) kunststoffolie ligt (liggen) b ĳ
montage van de ruit op de trekker aan de binnenz ĳde;
2.5. „groep voorruiten”: een groep bestaande uit voorruiten van verschil-
lende vorm en afmetingen, waarvan de mechanische eigenschappen,het breukpatroon en de bestandheid tegen omgevingsinvloedenworden beproefd;
2.5.1. „vlakke voorruit”: een voorruit die geen nominale kromte, dat wil
zeggen een segmenthoogte van meer dan 10 mm per lineaire meter,vertoont;
2.5.2. „gebogen voorruit”: een voorruit die een nominale kromte, dat wil
zeggen een segmenthoogte van meer dan 10 mm per lineaire meter,vertoont;
2.6. „dubbel raam”: een geheel bestaande uit twee ruiten die afzonderl ĳk
in dezelfde opening van de trekker z ĳn geïnstalleerd;
2.7. „dubbele beglazing”: een geheel bestaande uit twee ruiten die in de
fabriek duurzaam op een vaste afstand van elkaar z ĳn gemonteerd;
2.7.1. „symmetrische dubbele beglazing”: dubbele beglazing waarb ĳde
twee samenstellende ruiten van hetzelfde type z ĳn (gehard, gelaagd,
…) en dezelfde hoofd- en nevenkenmerken hebben;
2.7.2. „asymmetrische dubbele beglazing”: dubbele beglazing waarb ĳde
twee samenstellende ruiten van een verschillend type z ĳn (gehard,
gelaagd, …) of verschillende hoofd- en/of nevenkenmerken hebben;
2.8. „hoofdkenmerk”: een kenmerk dat in sterke mate bepalend is voor
de optische en/of mechanische eigenschappen van een ruit metbetrekking tot de functie die deze ruit in de trekker moet vervullen.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 30
▼B
Onder ditbegrip vallen onder meer ook de handelsnaam of het
fabrieksmerk;
2.9. „nevenkenmerk”: een kenmerk datin hoge mat e bepalend kan z ĳn
voor de optische en/of mechanische eigenschappen van een ruit metbetrekking tot de functie die z ĳin de trekker moet vervullen. B ĳhet
vaststellen van de invloed van een of ander kenmerk wordt rekeninggehouden metmoeil ĳkheidsgraden;
2.10. „moeil ĳkheidsgraden”: een classificatie in twee graden die wordt
toegepast op de in de prakt ĳk waargenomen variaties voor elk
nevenkenmerk. Als van graad 1 wordtovergegaan naar graad 2 is diteen aanw ĳzing dat aanvullende proeven moeten worden verricht;
2.11. „ontwikkelde oppervlakte van een voorruit”: de oppervlakte van de
kleinst e recht hoekige glasplaatwaaruiteen voorruitkan wordenvervaardigd;
2.12. „hellingshoek van een voorruit”: de hoek gevormd door de loodl ĳn
en de rechte die de boven- en de onderrand van de voorruit metelkaar verbindt, waarb ĳdeze rechten gelegen z ĳn in een verticaal
vlak waarin zich tevens de lengteas van de trekker bevindt;
2.12.1. de hellingshoek wordtgemet en b ĳeen op de grond staande, lege
trekker;
2.12.2. trekkers met een hydropneumatische, hydraulische of pneumatische
ophanging of meteen ladingafhankel ĳk automatisch regelmecha-
nisme voor de vr ĳe hoogte worden beproefd onder de door de
fabrikantgespecificeerde normale bedr ĳfsomstandigheden;
2.13. „segmenthoogten”: de maximale afstand tussen het binnenvlak van
de ruiten hetvlak datdoor de randen van de ruitgaat . Deze afst andwordtvr ĳwel loodrechtop de ruitgemet en (zie b ĳlage III-N; figuur
1);
2.14. „type ruit”: de ruiten als omschreven in de punten 2.1 tot 2.4, die
geen essentiële onderlinge verschillen vertonen, met name metbetrekking tot de in de b ĳlagen III-D tot en met III-L vermelde
hoofd- en nevenkenmerken;
2.14.1. ofschoon er b ĳeen wĳziging in de hoofdkenmerken automatisch een
nieuw produkttype ontstaat, wordt aangenomen dat in bepaaldegevallen een w ĳziging in de vorm of de afmetingen niet meteen de
verplicht ing metzich brengteen volledige serie nieuwe proeven t everrichten. Voor sommige van de in de desbetreffende b ĳlagen
omschreven proeven kunnen ruiten worden gegroepeerd, indien hetduidelĳk is datz ĳvergelĳkbare hoofdkenmerken vertonen;
2.14.2. ruiten die alleen wat betreft de nevenkenmerken verschillen mogen
worden beschouwd als behorend tot één type; toch kunnen opmonsters van deze ruiten nog bepaalde proeven worden verrichtwanneer in de beproevingsvoorwaarden uitdrukkel ĳk is bepaald dat
deze proeven moeten worden verricht;
2.15. „kromtestraal r”: de benaderingswaarde van de kleinste straal van de
boog van de voorruit, gemeten in het meest gebogen gebied.
3. GOEDKEURINGSAANVRAAG VOOR ONDERDELEN
3.1. De aanvraag om EEG-goedkeuring van een t ype ruitwordtinge-
diend door de fabrikantvan veiligheidsruit en of door z ĳn officiële
vert egenwoordiger in hetland waar de aanvraag wordtingediend.Voor elk type ruit kan slechts in één Lid-Staat een aanvraag wordeningediend.
3.2. Voor elk t ype veiligheidsruitgaatde aanvraag vergezeld van de
hieronder vermelde documenten in drievoud, met de volgendeaanduidingen:
3.2.1. technische beschr ĳving metopgave van alle hoofd- en nevenken-
merken, en
3.2.1.1. voor andere ruiten dan voorruiten: tekeningen niet groter dan
A4-formaatof op A4-formaatgevouwen, metopgave van
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 31
▼B
— de maximale oppervlakte,
— de kleinste hoek tussen twee aangrenzende vlakken van de ruit,— de grootste segmenthoogte, indien van toepassing;
3.2.1.2. voor voorruiten:3.2.1.2.1. een l ĳstvan voorruit modellen waarvoor goedkeuring wordtaange-
vraagd, met opgave van de naam van de fabrikant(en) van de trek-kers;
3.2.1.2.2. tekeningen op schaal 1: 10 en schetsen van de voorruit en de plaats
ervan in de trekker, die zodanig gedetailleerd z ĳn datde volgende
elementen erop z ĳn aangegeven:
3.2.1.2.2.1. de plaats van de voorruit ten opzichte van het referentiepunt zoals
gedefinieerd in punt1.2 van de b ĳlage (zichtveld) van Richtl ĳn
74/347/EEG van de Raad van 25 juni 1974 inzake de onderlingeaanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende hetzichtveld en de ruitewissers van landbouw- of bosbouwtrekkers opwielen (
1),
3.2.1.2.2.2. hellingshoek van de voorruit,3.2.1.2.2.3. plaats en afmetingen van de zone waarin de optische eigenschappen
zĳn beproefd en event ueel hetoppervlak datop een andere w ĳze is
gehard,
3.2.1.2.2.4. de ontwikkelde oppervlakte van de voorruit,3.2.1.2.2.5. de maximale segmenthoogte van de voorruit,3.2.1.2.2.6. de kromt e van de voorruit(enkel methetoog op hetgroeperen van
voorruiten);
3.2.1.3. voor dubbele beglazingen: tekeningen op niet groter dan A4-formaat
of op A4-formaatgevouwen, metopgave van, naastde gegevens alsvermeld in punt3.2.1.1:
— het type van elk der samenstellende ruiten,
— het type van de vatting (organisch, glas-glas of glas-metaal),— nominale dikte van de ruimte tussen de beide ruiten.
3.3. Daarenboven moet de aanvrager een voldoende aantal proefstukken
en monsters van afgewerkte ruiten van de betrokken modellenleveren; dit aantal moet eventueel worden vastgesteld in overleg metde t echnische dienstdie metde proeven is belast .
3.4. De bevoegde autoriteit gaat na of er toereikende bepalingen z ĳn die
een doeltreffende controle op de overeenstemming van de produktiewaarborgen, alvorens de typegoedkeuring te verlenen.
4. MERKEN
4.1. Op alle veiligheidsruiten, ook op de ter goedkeuring aangeboden
monsters en proefstukken, moet het fabrieks- of handelsmerk van defabrikantst aan. Ditmerk moetduidel ĳk leesbaar en onuitwisbaar
zĳn.
5. GOEDKEURING VAN ONDERDELEN
5.1. Wanneer de ter goedkeuring aangeboden monsters voldoen aan de
voorschriften als beschreven in de punten 5 tot en met 7, wordt degoedkeuring voor het overeenkomstige type veiligheidsruit verleend.
5.2. Een goedkeuringsnummer wordt toegekend aan elk type als
omschreven in de b ĳlagen III-E, III-G, III-K en III-L of, metbet rek-
king tot voorruiten, aan elke groep waarvoor goedkeuring isverleend. De eerste twee c ĳfers (momenteel 00 voor de richtl ĳni n
haar oorspronkel ĳke vorm) geven de serie w ĳzigingen aan die over-
eenkomtmetde meestrecent e belangr ĳke technische w ĳzigingen in
de richtl ĳn op hetmomentvan verlening van de goedkeuring. Een
Lid-St aatkan ditnummer nietmeer aan een ander t ype of eenandere groep veiligheidsruiten toekennen.
5.3. Goedkeuring, uitbreiding van goedkeuring of weigering van goed-
keuring van een type veiligheidsruit krachtens de onderhavigerichtlĳn wordt aan de Lid-Staten bekendgemaakt door middel van
(1) PB nr. L 191 van 15. 7. 1974, blz. 5.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 32
▼B
een mededelingsformulier volgens hetmodel in b ĳlage III-B en de
bĳbehorende aanhangsels.
5.3.1. Voor voorruit en gaathetmededelingsformulier bet reffende de EEG-
goedkeuring vergezeld van een documentmeteen l ĳstvan alle
modellen van de groep voorruiten waarvoor de goedkeuring isverleend, alsmede de kenmerken van de groep, overeenkomstigaanhangsel 8 van b ĳlage III-B.
5.4. Op elke veiligheidsruitof elke dubbele beglazing die overeenst emt
met een krachtens de onderhavige richtl ĳn goedgekeurd type ruit
wordt, behalve het merk als voorgeschreven in punt 4.1, ook eenEEG-goedkeuringsmerk goed zichtbaar aangebracht. Daarnaast kanook elk b ĳzonder goedkeuringsmerk worden aangebrachtdataan
elke ruitvan een dubbele beglazing is t oegekend.
Ditgoedkeuringsmerk best aatuit :
5.4.1. een rechthoek bevattende een kleine letter „e”, gevolgd door het
herkenningsnummer van hetland datde goedkeuring heeftverleend (
1),
5.4.2. hetgoedkeuringsnummer, recht s van de in punt5.4.1 genoemde
rechthoek.
5.5. De hierna genoemde aanvullende symbolen worden in de nab ĳheid
van voornoemd goedkeuringsmerk geplaatst:
5.5.1. b ĳvoorruiten:
I: als hetgaatom gehard glas (I/P indien bekleed) (2),
II: als hetgaatom gewoon gelaagd glas (II/P indien bekleed) (2),
III: als hetgaatom behandeld gelaagd glas (III/P indien bekleed) (2),
IV: als hetgaatom kunst st ofglas,
5.5.2. V: als hetgaatom een andere ruitdan een voorruit , die valtonder
de bepalingen van punt9.1.4.2 van b ĳlage III-C,
5.5.3. VI: als hetgaatom dubbele beglazing,5.5.4. T: als hetgaatom voorruit en die voldoen aan de voorschrift en
voor andere ruiten, met uitzondering van de bepalingen vanpunt9.1.4.2 van b ĳlage III-C van deze richtl ĳn (ruiten waarvan
de coëfficiënt van de gewone lichtdoorlating minder dan 70 %mag zĳn). Bĳvoorruiten die voldoen aan de voorschriften voor
andere ruiten van gelaagd glas mag dit symbool echter pasworden aangebrachtna de proef op hetgedrag b ĳschok methet
hoofd op een vlak proefstuk, als gedefinieerd in punt 3.3.2 vanbĳlage III-G van deze richtl ĳn, meteen valhoogt e van 4,0 m +
25 mm/ − 0 mm.
5.6. HetEEG-onderdeelgoedkeuringsmerk en hetsymbool moet en
duidelĳk leesbaar en onuitwisbaar z ĳn.
5.7. In hetaanhangsel van deze b ĳlage staan voorbeelden van goedkeu-
ringsmerken.
6. ALGEMENE SPECIFICATIES
6.1. Al hetglas, en metname voorruit glas, moetvan zodanige kwalit eit
zĳn dathetgevaar voor lichamel ĳk letsel b ĳbreuk zoveel mogel ĳk
wordtbeperkt . Hetglas moetvoldoende best and z ĳn tegen de belas-
tingen die zich b ĳincidenten in normale verkeersomstandigheden
kunnen voordoen, alsmede tegen de invloeden van weer en warmte,chemicaliën, brand en sl ĳtage.
6.2. Hetveiligheidsglas moetbovendien voldoende doorzicht ig z ĳne n
geen noemenswaardige vervorming van de door de voorruitwaarge-nomen objecten veroorzaken, noch verwarring omtrent de in hetverkeer gebruikte kleuren doen ontstaan. B ĳbreuk moetde
bestuurder in staat z ĳn de weg duidel ĳkteb lĳven onderscheiden ten
(1) 1 voor de Bondsrepubliek Duitsland, 2 voor Frankr ĳk, 3 voor Italië, 4 voor Neder-
land,►A15 voor Zweden, ◄6 voor België, 9 voor Spanje, 11 voor hetVerenigd
Koninkr ĳk,►A112 voor Oostenr ĳk,◄13 voor Luxemburg, ►A117 voor
Finland, ◄18 voor Denemarken, 21 voor Portugal, IRL voor Ierland en EL voor
Griekenland.
(2) 2Overeenkomstig de definitie van punt 2.3.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 33
▼B
einde z ĳn trekker veilig te kunnen afremmen en tot stilstand te
brengen.
7. B ĲZONDERE SPECIFICATIES
Alle typen veiligheidsruiten moeten, afhankel ĳk van de categorie
waartoe ze behoren, voldoen aan de volgende b ĳzondere specifica-
ties:
7.1. voorruiten van gehard glas: de eisen bedoeld in b ĳlage III-D,
7.2. ruiten van gel ĳkmatig gehard glas met uitzondering van voorruiten:
de eisen bedoeld in b ĳlage III-E,
7.3. voorruiten van gewoon gelaagd glas: de eisen bedoeld in b ĳlage
III-F,
7.4. andere ruiten van gewoon gelaagd glas: de eisen bedoeld in b ĳlage
III-G,
7.5. voorruiten van behandeld gelaagd glas: de eisen bedoeld in b ĳlage
III-H,
7.6. met kunststof beklede veiligheidsruiten: naast de bovenvermelde
voorschriften ook de voorschriften van b ĳlage III-I,
7.7. voorruiten van kunststofglas: de eisen bedoeld in b ĳlage III-J,
7.8. andere ruiten van kunststofglas: de eisen bedoeld in b ĳlage III-K,
7.9. dubbele beglazing: de eisen bedoeld in b ĳlage III-L.
8. PROEVEN
8.1. De volgende proeven z ĳn voorgeschreven krachtens deze richtl ĳn:
8.1.1.Breukpatroon
Deze proef heeftt otdoel:
8.1.1.1. na te gaan of er b ĳbreuk van de ruitzodanige korrels en scherven
ontstaan dat het gevaar voor verwondingen zo klein mogel ĳkb lĳft
en
8.1.1.2. hetzichtna breuk na t e gaan.
8.1.2.Mechanische sterkte
8.1.2.1. Kogelvalproef
Er zĳn twee proeven, de ene met een kogel van 227 g en de andere
meteen kogel van 2 260 g.
8.1.2.1.1. Proef metkogel van 227 g. Deze proef heeftt otdoel b ĳgelaagd glas
de hechting van de tussenlaag en b ĳgelĳkmatig gehard glas de
mechanische sterkte te beoordelen.
8.1.2.1.2. Proef metkogel van 2 260 g. Deze proef heeftt otdoel b ĳgelaagd
glas de weerstand tegen de indringingskracht van de kogel te beoor-delen.
8.1.2.2. Gedrag van de ruit b ĳbotsing met het hoofd
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de ruit, b ĳeen botsing met
het hoofd tegen de voorruit, gelaagde ruiten en ruiten van kunststof-glas die nietals voorruitdienen, alsmede t egen als z ĳruiten
gebruikte dubbele beglazingen, voldoet aan de eisen inzake beper-king van verwondingen.
8.1.3.Bestandheid tegen omgevingsinvloeden
8.1.3.1. Slĳtproef
Deze proef heeftt otdoel na t e gaan of de sl ĳtvastheid van een
veiligheidsruitboven een bepaalde waarde ligt .
8.1.3.2. Hitteproef
Deze proef heeftt otdoel na t e gaan of er zich t ĳdens een langdurige
blootstelling aan hoge temperaturen geen blaasjes of andere
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 34
▼B
gebreken voordoen in de tussenlaag van gelaagd glas en van kunst-
stofglas.
8.1.3.3. Stralingsbestendigheidsproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de lichtdoorlatendheid van
ruiten van gelaagd glas, kunststofglas en met kunststof bekleed glasna langdurige blootstelling aan straling duidel ĳk afneemt, dan wel of
de ruitduidel ĳk verkleurt.
8.1.3.4. Vochtbestendigheidsproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of ruiten van gelaagd glas,
kunststofglas en met kunststof bekleed glas bestand z ĳn tegen de
gevolgen van langdurige blootstelling aan luchtvochtigheid en onderinvloed daarvan geen teken van aantasting vertonen.
8.1.3.5. Temperatuurwisselingsproef
Deze proef heeftt otdoel na t e gaan of de in veiligheidsglas als
omschreven in de punten 2.3 en 2.4 hierboven gebruikte kunst-stof(fen) bestand is (z ĳn) tegen de gevolgen van langdurige bloot-
stelling aan extreme temperaturen en onder invloed daarvan geenteken van aantasting vertonen.
8.1.4.Optische eigenschappen
8.1.4.1. Lichtdoorlatingsproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de normale lichtdoorlatend-
heid van veiligheidsruiten boven een bepaalde waarde ligt.
8.1.4.2. Optische vervormingsproef
Deze proef heeftt otdoel na t e gaan of de vervorming van door de
voorruitwaargenomen object en nietzodanig is datde best uurdererdoor kan worden gehinderd.
8.1.4.3. Scheidingsproef van het secundaire beeld
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de hoek tussen het secundaire
en hetprimaire beeld nietgrot er is dan een bepaalde waarde.
8.1.4.4. Kleurenidentificatieproef
Deze proef heeftt otdoel na t e gaan of er geen gevaar is voor
verwarring van de door een voorruitwaargenomen kleuren.
8.1.5.Vuurvastheidsproef
Deze proef heeftt otdoel na t e gaan of de binnenz ĳde van een
veiligheidsruitals gedefinieerd in de punt en 2.3 en 2.4 eenvoldoende geringe verbrandingssnelheid heeft.
8.1.6.Chemicaliënproef
Deze proef heeftt otdoel na t e gaan of de binnenz ĳde van een
veiligheidsruit als gedefinieerd in de punten 2.3 en 2.4 bestand istegen de gevolgen van blootstelling aan chemicaliën welke in eentrekker mogel ĳk aanwezig z ĳn of gebruiktworden (b ĳvoorbeeld
schoonmaakmiddelen, enz.) en onder invloed daarvan geen tekenvan aantasting vertonen.
8.2.Voor de categorieën ruiten als omschreven in de punten 2.1 tot
2.4 uit te voeren proeven
8.2.1. Op veiligheidsruiten worden de in de onderstaande tabel vermelde
proeven uitgevoerd:
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 35VOORUIT ANDERE RUITEN
Gehard glas Gewoon gelaagd glasBehandeld gelaagd
glasKunst-
stofglas Gehard Gelaagd Kunst-
I I-P II II-P III III-P IVglas glas stofglas▼B
Breukpatroon D/2 D/2 — — H/4 H/4 — E/2 — —
Mechanische sterkte:
— kogel van 227 g — — F/4.3 F/4.3 F/4.3 F/4.3 F/4.4 E/3.1 G/4 G/4
— kogel van 2 260 g — — F/4.2 F/4.2 F/4.2 — — — — —
Gedrag b ĳschok van hethoofd (1) D/3 D/3 F/3 F/3 F/3 F/3 J/3 —G/3 (3)K/3 (3)
Slĳtage:
— buitenvlak — — F/5.1 F/5.1 F/5.1 F/5.1 F/5.1 — F/5.1 F/5.1
— binnenvlak — I/2 — I/2 — I/2 I/2 I/2 (2)I/2 (2)I/2
Hitte — — C/5 C/5 C/5 C/5 C/5 — C/5 C/5
Straling — C/6 C/6 C/6 C/6 C/6 C/6 —C/6C/6
Vochtigheid — C/7 C/7 C/7 C/7 C/7 C/7 C/7 (2)C/7C/7
Lichtdoorlating C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1C/9.1C/9.1
Optische vervorming C/9.2 C/9.2 C/9.2 C/9.2 C/9.2 C/9.2 C/9.2 ———
Secundair beeld C/9.3 C/9.3 C/9.3 C/9.3 C/9.3 C/9.3 C/9.3 ———
Kleurenidentificatie C/9.4 C/9.4 C/9.4 C/9.4 C/9.4 C/9.4 C/9.4 ———
Temperatuurwisselingen — C/8 — C/8 — C/8 C/8 C/8 (2)C/8 (2)C/8
Vuurvastheid — C/10 — C/10 — C/10 C/10 C/10 (2)C/10 (2)C/10
Chemicaliën — C/11 — C/11 — C/11 C/11 C/11 (2)C/11 (2)C/11
(1) Deze proef moetbovendien ook worden genomen op dubbele beglazingen overeenkomst ig punt3 van b ĳlage III-L.
(2) Indien aan de binnenz ĳde met kunststof bekleed.
(3) Deze proef moetworden verrichtmeteen valhoogt e van 4, 0m+2 5m m /−0m mi n plaats van 1, 5m+2 5m m /−0m m wanneer deze ruiten als voorruiten op
trekkers worden gebruikt.
Opmerking: Een referentie als K 4/3 verw ĳstnaar b ĳlage III-K en naar punt3 van deze b ĳlage, waar de desbetreffende proef en de eisen voor aanvaarding worden
beschreven.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 36
▼B
8.2.2. Een veiligheidsruitwordtgoedgekeurd als aan alle erop bet rekking
hebbende voorschriften uit de bovenstaande tabel is voldaan.
9. W ĲZIGING OF UITBREIDING VAN GOEDKEURING VOOR
EEN TYPE VEILIGHEIDSRUIT
9.1. Elke w ĳziging van een type veiligheidsruit of elke toevoeging van
een voorruitaan een groep voorruit en wordtmedegedeeld aan deadministratieve dienst die de goedkeuring voor dit type ruit heeftverleend. Deze dienstkan dan:
9.1.1. van mening z ĳn datde aangebracht e w ĳzigingen geen noemens-
waardige ongunst ige invloed zullen hebben of dathetnieuwe t ypevoorruitvolledig pastin de reeds goedgekeurde groep voorruit en endat de veiligheidsruit hoe dan ook nog aan de voorschriften voldoet,of
9.1.2. een nieuw keuringsrapportvragen aan de metde proeven belast e
technische dienst.
9.2.Mededeling
9.2.1. Bevestiging of weigering (of uitbreiding) van de goedkeuring wordt
aan de Lid-Staten medegedeeld volgens de procedure als beschrevenin punt5.3.
9.2.2. De bevoegde instantie die een uitbreiding van de goedkeuring heeft
verleend, kentaan elke mededeling van uit breiding een volgnummertoe.
10. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE
10.1. Veiligheidsruiten, die overeenkomstig deze b ĳlage en de volgende
bĳlagen z ĳn goedgekeurd, moeten zodanig worden vervaardigd dat
zĳovereenst emmen methetgoedgekeurde t ype en voldoen aan de
voorschriften van de punten 6, 7 en 8.
10.2. De produktie moet permanent worden gecontroleerd ten einde na te
gaan of de voorschriften van punt 10.1 worden nageleefd.
10.3. De houder van een goedkeuring moet:10.3.1. ervoor zorgen dat er procedures bestaan voor de kwaliteitscontrole
op de produkten,
10.3.2. toegang hebben tot de controleapparatuur die nodig is voor de
controle van de overeenstemming met elk goedgekeurd type,
10.3.3. de gegevens registreren met betrekking tot de resultaten van de
proeven en de b ĳbehorende documenten (
1) die gedurende een in
overleg met de administratieve dienst vastgestelde periode terbeschikking moeten worden gehouden,
10.3.4. de resultaten van elk proeftype analyseren ten einde na te gaan of en
ervoor t e zorgen datde kenmerken van hetproduktconst antbl ĳven,
rekening houdend metde b ĳindustriële fabricage aanvaardbare
afwĳkingen,
10.3.5. tenminste nagaan of voor elk type produkt de in b ĳlage III-O voor-
geschreven proeven z ĳn uitgevoerd,
10.3.6. ervoor zorgen dat elke keuring van monsters of proefstukken,
waaruitbl ĳktdatdeze nietaan de eisen van de desbet reffende proef
voldoen, wordtgevolgd door een nieuwe monst erneming en eennieuwe proef. Alle nodige maatregelen moeten worden genomen omde betrokken produktie weer met het type te doen overeenstemmen.
10.4. De bevoegde instantie kan op ieder ogenblik controle uitoefenen op
de in elke produktie-eenheid toegepaste methoden voor de controlevan de overeenstemming (zie punt 1.3 van b ĳlage III-O).
10.4.1. B ĳelke inspectie moeten de proefregisters en de registers van de
produktiecontrole aan de inspecteur worden voorgelegd.
10.4.2. Deze laatste kan willekeurig monsters uitkiezen die in het laborato-
rium van de fabrikantmoet en worden beproefd. Hetminimumaant al
(1) De resultaten van de breukproef worden geregistreerd, ook als er geen fotografische
afdruk wordtgeëist .
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 37
▼B
monsters kan worden vastgesteld aan de hand van de resultaten van
de eigen controles door de fabrikant.
10.4.3. Wanneer het kwaliteitspeil onvoldoende l ĳktof wanneer er reden is
om de geldigheid van de volgens punt 10.4.2 uitgevoerde proeven tecontroleren, kan de inspecteur monsters nemen en deze naar detechnische dienst zenden die de goedkeuringsproeven heeft uitge-voerd.
10.4.4. De bevoegde instantie kan elke in de onderhavige richtl ĳn voorge-
schreven proef verrichten.
10.4.5. Normaliter laten de bevoegde autoriteiten twee inspecties per jaar
verrichten. Indien b ĳeen van deze inspecties negatieve resultaten
worden genoteerd, ziet de bevoegde autoriteit erop toe dat al hetnodige wordt gedaan om de overeenstemming van de produktie zosnel mogel ĳk te herstellen.
11. MAATREGELEN B ĲNIET-OVEREENSTEMMING VAN DE
PRODUKTIE
11.1. De overeenkomstig de onderhavige richtl ĳn verleende goedkeuring
voor een type veiligheidsruit kan worden ingetrokken indien niet isvoldaan aan de voorwaarde van punt10.1.
11.2. Wanneer een Lid-Staat een vroeger verleende goedkeuring intrekt,
stelt hĳde andere Lid-Staten hiervan zo spoedig mogel ĳk in kennis
door middel van een afschriftvan hetgoedkeuringsformulier,waarop onderaan in hoofdletters de vermelding „GOEDKEURINGINGETROKKEN” wordtaangebrachtmetdat um en handt ekening.
12. DEFINITIEVE BEËINDIGING VAN DE PRODUKTIE
Indien de houder van een onderdeelgoedkeuring de vervaardiging
van een onder deze richtl ĳn vallend type veiligheidsglas geheel
beëindigt, deelt h ĳdit mede aan de autoriteit die de goedkeuring
heeft afgegeven. Deze stelt de Lid-Staten daarvan op haar beurt inkennis door middel van een afschriftvan hetmededelingsformulierbetreffende de goedkeuring overeenkomstig het model in b ĳlage
III-B van deze richtl ĳn.
13. NAMEN EN ADRESSEN VAN DE MET DE GOEDKEURINGS-
PROEVEN BELASTE TECHNISCHE INSTANTIES EN ADMINI-STRATIEVE INSTANTIES
Elke Lid-Staat deelt aan de andere Lid-Staten en aan de Commissie
de namen en adressen mede van de metde goedkeuringsproevenbelaste technische instanties en van de administratieve instanties diede EEG-onderdeelgoedkeuring afgeven en waaraan de in de andereLid-Staten afgegeven goedkeuringsformulieren en formulieren vanweigering of intrekking van goedkeuring moeten worden gezonden.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 38
▼B
Aanhangsel
VOORBEELDEN VAN GOEDKEURINGSMERKEN VOOR ONDERDELEN
(Zie punt5.5 van b ĳlage III-A)
Voorruit van gehard glas
Hethierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebrachtop een voor-
ruitvan gehard glas, geeftaan dathetbet rokken onderdeel in Frankr ĳk (e2)
overeenkomstig deze richtl ĳn is goedgekeurd onder goedkeuringsnummer
001247.
Voorruit van gehard glas met kunststofbekleding
Hethierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebrachtop een voor-
ruitvan gehard glas metkunst st ofbekleding, geeftaan dathetbet rokken onder-deel in Frankr ĳk (e2) overeenkomstig deze richtl ĳn is goedgekeurd onder goed-
keuringsnummer 001247.
Voorruit van gewoon gelaagd glas
Hethierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebrachtop een voor-
ruitvan gewoon gelaagd glas, geeftaan dathetbet rokken onderdeel in Frankr ĳk
(e2) overeenkomstig deze richtl ĳn is goedgekeurd onder goedkeuringsnummer
001247.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 39
▼B
Voorruit van gewoon gelaagd glas met kunststofbekleding
Hethierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebrachtop een voor-
ruitvan gewoon gelaagd glas metkunst st ofbekleding, geeftaan dathetbet rokkenonderdeel in Frankr ĳk (e2) overeenkomstig deze richtl ĳn is goedgekeurd onder
goedkeuringsnummer 001247.
Voorruit van behandeld gelaagd glas
Hethierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebrachtop een voor-
ruitvan behandeld gelaagd glas, geeftaan dathetbet rokken onderdeel inFrankrĳk (e2) overeenkomstig deze richtl ĳn is goedgekeurd onder goedkeurings-
nummer 001247.
Voorruit van kunststofglas
Hethierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebrachtop een voor-
ruitvan kunst st ofglas, geeftaan dathetbet rokken onderdeel in Frankr ĳk (e2)
overeenkomstig deze richtl ĳn is goedgekeurd onder goedkeuringsnummer
001247.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 40
▼B
Andere ruiten dan voorruiten waarvan de gewone lichtdoorlatingscoëfficiënt beneden 70 % ligt
Hethierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebrachtop een ruit
die geen voorruitis en waarop de bepalingen van punt9.1.4.2 van b ĳlage III-C
van toepassing z ĳn, geeftaan dathetbet rokken onderdeel in Frankr ĳk (e2)
overeenkomstig deze richtl ĳn is goedgekeurd onder goedkeuringsnummer
001247.
Dubbele beglazing waarvan de gewone lichtdoorlatingscoëfficiënt beneden 70 % ligt
Hethierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebrachtop een
dubbele beglazing, geeftaan dathetbet rokken onderdeel in Frankr ĳk (e2)
overeenkomstig deze richtl ĳn is goedgekeurd onder goedkeuringsnummer
001247.
Andere ruiten dan voorruiten die als voorruit worden gebruikt op trekkers
Hethierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebrachtop een ruit ,
geeftaan dathetbet rokken onderdeel, best emd voor gebruik als voorruitop eentrekker, in Frankr ĳk (e2) overeenkomstig deze richtl ĳn is goedgekeurd onder
goedkeuringsnummer 001247.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 41
▼B
Andere ruiten dan voorruiten waarvan de gewone lichtdoorlatingscoëfficiënt boven of op 70 % ligt
Hethierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebrachtop een ruit
die geen voorruitis en waarop de bepalingen van punt9.1.4.1 van b ĳlage III-C
van toepassing z ĳn, geeftaan dathetbet rokken onderdeel in Frankr ĳk (e2)
overeenkomstig deze richtl ĳn is goedgekeurd onder goedkeuringsnummer
001247.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 42
▼B
BĲLAGE III-B

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 43
▼B
Aanhangsel 1
VOORRUITEN VAN GEHARD GLAS
(Hoofdkenmerken en nevenkenmerken volgens b ĳlage III-D of III-I)

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 44
▼B
Aanhangsel 2
ANDERE RUITEN VAN GEL ĲKMATIG GEHARD GLAS
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig b ĳlage III-E of III-I)

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 45
▼B
Aanhangsel 3
VOORRUITEN VAN GELAAGD GLAS
(gewoon, behandeld of met kunststof bekleed)
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig b ĳlage III-F, III-H of III-I)

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 46
▼B
Aanhangsel 4
ANDERE RUITEN VAN GELAAGD GLAS
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig b ĳlage III-G of III-I)

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 47
▼B
Aanhangsel 5
VOORRUITEN VAN KUNSTSTOFGLAS
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig b ĳlage III-J)

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 48
▼B
Aanhangsel 6
ANDERE RUITEN VAN KUNSTSTOFGLAS
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig b ĳlage III-K)

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 49
▼B
Aanhangsel 7
DUBBELE BEGLAZINGEN
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig b ĳlage III-L)

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 50
▼B
Aanhangsel 8
INHOUD VAN DEL ĲST VAN VOORRUITEN(1)
(1) Deze l ĳstmoetb ĳde aanhangsels 1, 2 (eventueel), 3 en 5 van deze b ĳlage worden
gevoegd.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 51
▼B
BĲLAGE III-C
ALGEMENE BEPROEVINGSVOORWAARDEN
1. BREUKPROEF
1.1. De t e beproeven ruitmag nietst ĳf worden bevestigd; z ĳmag echter
wel met behulp van plakband over de gehele omtrek tegen een iden-tieke ruit worden geplakt.
1.2. Om de ruitt e doen breken moetgebruik worden gemaaktvan een
hamer meteen gewichtvan ongeveer 75 g of een ander werkt uig datovereenkomstige resultaten oplevert. De kromtestraal van de puntbedraagt0,2 ± 0,05 mm.
1.3. Er moetéén proef worden verrichtop elk voorgeschreven inslagpunt .1.4. Hetbreukpat roon moetworden onderzochtmetbehulp van cont act fo-
topapier; de belichting moet ten laatste tien seconden na de slagbeginnen en ten laatste drie minuten na de slag eindigen. Slechts dedonkerste l ĳnen die hetbegin van de breuk aangeven worden in
aanmerking genomen. Het laboratorium moet de fotografischeafdrukken van de verkregen breukpatronen bewaren.
2. KOGELVALPROEF2.1.Proef met kogel van 227 g
2.1.1. Inrichting
2.1.1.1. Hardst alen kogel meteen gewichtvan 227 ±2ge ne e n diameter van
ongeveer 38 mm.
2.1.1.2. Inrichting waarmee het mogel ĳk is de kogel van een nader te bepalen
hoogte een vr ĳe val te laten maken of inrichting waarmee aan de kogel
een zelfde snelheid als b ĳeen vrĳe val kan worden gegeven. Wanneer
een inricht ing wordtgebruiktwaarmee de kogel wordtweggeslingerd,moet de tolerantie op de snelhei d±1%v a nd e snelheid b ĳvrĳe val
bedragen.
2.1.1.3. Ondersteuning als afgebeeld in figuur 1 en bestaande uit twee stalen
ramen waarvan de randen ter breedte van 15 mm z ĳn geslepen; de
ramen passen in elkaar en z ĳn voorzien van rubber oplegranden met
een dikte van ongeveer 3 mm, een breedte van 15 mm en een hardheidvan 70 DIDC.
Het onderste raam rust op een ongeveer 150 mm hoge stalen bak. De
t e beproeven ruitwordtvast gehouden door hetbovenst e raam, datongeveer 3 kg weegt. De ondersteuning is op een ongeveer 12 mmdikke stalen plaat gelast, die op de grond rust door middel van eenrubber plaatmeteen dikt e van circa 3 mm en een hardheid van 50DIDC.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 52
▼B
Figuur 1
Ondersteuning voor de kogelvalproeven
2.1.2. Beproevingsvoorwaarden
— Temperatuur: 20 ± 5 °C.
— Druk: tussen 860 en 1 060 mbar.— Relatieve vochtigheid: 60 ± 20 %.
2.1.3. Proefstuk
Hetproefst uk moetvlak en vierkantz ĳn, meteen z ĳde van 300 + 10
mm/− 0 mm.
2.1.4. Werkw ĳze
Breng het proefstuk gedurende ten minste vier uur vóór het begin van
de proef in een omgeving met de vermelde temperatuur. Leg hetproefstuk op de ondersteuning (2.1.1.3). Het proefstuk moet haaks opde valrichting van de kogel liggen, met een tolerantie van minder dan3°.
Hetinslagpuntmoetzich t en hoogst e 25 mm van hetgeomet risch
midden van hetproefst uk bevinden, b ĳeen valhoogte va n6mo f
minder, of wel ten hoogste 50 mm van het midden van het proefstuk,bĳeen valhoogte van meer dan 6 m. De kogel moet inslaan op de
zĳde van hetproefst uk die overeenst emtmetde buit enz ĳde van de
veiligheidsruitwanneer deze op hetvoert uig is gemont eerd. De kogelmag slechts één inslag veroorzaken.
2.2.Proef met kogel van 2260 g
2.2.1. Inrichting
2.2.1.1. Hardst alen kogel meteen gewichtvan 2 260 ± 20 g en een diamet er
van ongeveer 82 mm.
2.2.1.2. Inrichting waarmee het mogel ĳk is de kogel van een nader te bepalen
hoogte een vr ĳe val te laten maken of inrichting waarmee aan de kogel
een zelfde snelheid als b ĳeen vrĳe val kan worden gegeven. Wanneer
een inricht ing wordtgebruiktwaarmee de kogel wordtweggeslingerd,moet de tolerantie op de snelhei d±1%v a nd e snelheid b ĳvrĳe val
bedragen.
2.2.1.3. Ondersteuning als afgebeeld in figuur 1 en gel ĳk aan de ondersteuning
die is beschreven in punt2.1.1.3.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 53
▼B
2.2.2. Beproevingsvoorwaarden
— Temperatuur: 20 ± 5 °C.
— Breuk: tussen 860 en 1 060 mbar.— Relatieve vochtigheid: 60 ± 20 %.
2.2.3. Proefstuk
Hetproefst uk moetvlak en vierkantz ĳn, meteen z ĳde van 300 + 10/−
0 mm, of in het vlakste gedeelte van een voorruit of een anderegebogen veiligheidsruitz ĳn uitgesneden.
De voorruitof een andere gebogen veiligheidsruitkan ook in haar
geheel worden beproefd. In datgeval moetworden gecont roleerd of deveiligheidsruit goed op de ondersteuning rust.
2.2.4. Werkw ĳze
Stel het proefstuk onmiddell ĳk vóór het begin van de proef ten minste
vier uur lang bloot aan de vermelde temperatuur. Leg het proefstuk opde ondersteuning (2.1.1.3). Het proefstuk moet haaks op de valrichtingvan de kogel liggen, met een tolerantie van minder dan 3 °.
Bĳkunststofglas moet het proefstuk met geschikte middelen op de
ondersteuning worden vastgeklemd.
Hetinslagpuntmoetzich t en hoogst e 25 mm van hetgeomet risch
midden van hetproefst uk bevinden. De kogel moetinslaan op de z ĳde
van hetproefst uk die overeenst emtmetde buit enz ĳde van de veilig-
heidsruit wanneer deze in de trekker is gemonteerd. De kogel magslechts één inslag veroorzaken.
3. GEDRAG VAN DE RUIT B ĲBOTSING MET HET HOOFD
3.1.Inrichting
3.1.1. Bol of halfbolvorming dummyhoofd van hardhout-multiplex met
vervangbare vilt bekleding, al dan nietuit gerustmeteen hout en dwars-balk. Tussen hetbolle gedeelt e en de dwarsbalk bevindtzich eentussenstuk dat de hals voorstelt en aan de andere kant van de dwars-balk zit een bevestigingsstang.
De afmetingen z ĳn aangegeven in figuur 2.
Het totale gewicht van deze inrichting moet 10 ± 0,2 kg bedragen.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 54
▼B
Figuur 2
Dummyhoofd
3.1.2. Inrichting waarmee het mogel ĳk is hetdummyhoofd van een nader t e
bepalen hoogte een vr ĳe val te laten maken of inrichting waarmee aan
hetdummyhoofd een zelfde snelheid als b ĳvrĳe val kan worden
gegeven.
Wanneer een inricht ing wordtgebruiktwaarmee hetdummyhoofd
wordtweggeslingerd, moetde t olerant ie op de snelhei d±1%v a nd e
snelheid b ĳvrĳe val bedragen.
3.1.3. Ondersteuning zoals afgebeeld in figuur 3 voor de proeven op vlakke
proefstukken. De ondersteuning bestaat uit twee stalen ramen waarvande randen op een breedte van 50 mm z ĳn geslepen; de ramen passen
in elkaar en z ĳn voorzien van rubber oplegranden meteen dikt e van
ongeveer 3 mm, een breedte van 1 5±1m me ne e n hardheid van 70
DIDC. Het bovenste raam wordt met ten minste acht bouten tegen hetonderste raam geklemd.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 55
▼B
3.2.Beproevingsvoorwaarden
3.2.1. Temperatuur: 20 ± 5 °C.
3.2.2. Druk: tussen 860 en 1 060 mbar.3.2.3. Relatieve vochtigheid: 60 ± 20 %.
Figuur 3
Ondersteuning voor de proeven met het dummyhoofd
(1)Het aanbevolen kleinste spankoppel voor M 20-bouten bedraagt 30 Nm.
3.3.Werkwĳze
3.3.1. Proef op een vlak proefstuk
Houd hetvlakke proefst uk meteen lengt e van 1 10 0 + 5 mm/− 2 mm
en een breedte van 50 0 + 5 mm/− 2 mm gedurende ten minste 4 uur
vóór de proef op een constante temperatuur van 20 ± 5 °C. Bevestig
het proefstuk in de draagramen (3.1.3.); span de bouten zodanig aandathetproefst uk gedurende de proef nietmeer dan 2 mm verschuift .Hetvlak van hetproefst uk moetvr ĳwel haaks op de valrichting van
hetdummyhoofd st aan. Hetinslagpuntmoetzich t en hoogst e 40 mmvan hetgeomet rische midden van hetproefst uk bevinden. Hethoofdmoetinslaan op de z ĳde van hetproefst uk die overeenst emtmetde
binnenz ĳde van de veiligheidsruitwanneer deze in de t rekker is
gemonteerd. Het hoofd mag slechts één inslag veroorzaken.
Hetinslagvlak van de vilt bekleding moetna t waalf proeven worden
vervangen.
3.3.2. Proeven op een volledige voorruit (alleen b ĳeen valhoogte van 1,5 m
of minder)
Leg de voorruitlos op een onderst euning meteen rubber oplegst rook
meteen hardheid van 70 DIDC en een dikt e van ongeveer 3 mm,waarbĳhetraakvlak over de gehele omt rek ongeveer 15 mm breed is.
De ondersteuning moet bestaan uit een hard stuk waarvan de vormovereenst emtmetde buit enz ĳde van de voorruitzodathetdummy-
hoofd tegen de binnenz ĳde van de ruit stoot.
Indien nodig kan de voorruitmetbehulp van een geschikt e inricht ing
tegen de ondersteuning worden geklemd. De ondersteuning moet opeen stĳf raam rust en door middel van een rubber plaatmeteen
hardheid van 70 DIDC en een dikte van ongeveer 3 mm.
Hetoppervlak van de voorruitmoetvr ĳwel haaks op de valrichting
van hetdummyhoofd st aan.
Hetinslagpuntmoetzich t en hoogst e 40 mm van hetgeomet rische
midden van hetproefst uk bevinden. Hethoofd moetinslaan op dezĳde van hetproefst uk die overeenst emtmetde binnenz ĳde van de
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 56
▼B
veiligheidsruit wanneer deze in de trekker is gemonteerd. Het hoofd
mag slechts één inslag veroorzaken.
Hetinslagvlak van de vilt bekleding moetna t waalf proeven worden
vervangen.
4. SL ĲTPROEF
4.1.Inrichting
4.1.1. Sl ĳtinrichting (1) als schematisch afgebeeld in figuur 4, bestaande uit
de volgende elementen:
— een in het midden bevestigde horizontale draaisch ĳf die meteen
snelheid van 65 tot 75 omw/min tegen de w ĳzers van de klok in
draait;
Figuur 4
Tekening van de sl ĳtinrichting
— twee geballaste parallelle armen; aan elke arm is een speciaal
schuurrolletje bevestigd dat vr ĳdraaitop een horizont ale, meteen
kogellager uitgeruste as; elk rolletje drukt met een massa van 500g op hetproefst uk.
De draaisch ĳf van de sl ĳtinrichting moet regelmatig en in één vlak
draaien (de afw ĳking ten opzichte van het vlak mag niet meer dan ±
0,05 mm bedragen op een afstand van 1,6 mm van de omtrek van deschĳf). De rolletjes z ĳn zodanig gemonteerd dat ze, wanneer ze tegen
het draaiende proefstuk liggen, in tegenovergestelde richting tenopzichte van elkaar draaien en zo in een kromme l ĳn een drukkende
en schurende werking uitoefenen op een cirkel met een oppervlaktevan ongeveer 30 cm
2, en dit tweemaal per omwenteling van het
proefstuk.
4.1.2. Schuurrollen (2) met een diameter van 45 tot 50 mm en een dikte van
12,5 mm. De rollen z ĳn vervaardigd van een speciaal f ĳnkorrelig
schurend materiaal dat in een massa van middelhard rubber is gevat.De rollen moeten een hardheid van 7 2 ± 5 DIDC hebben, gemeten op
vier plaatsen op gel ĳke afstand van elkaar op de middell ĳn van het
schurend oppervlak, waarb ĳde druk verticaal langs een middell ĳn van
de rol wordt uitgeoefend; de metingen moeten tien seconden na hetbegin van de uitoefening van de druk worden uitgevoerd.
De schuurrollen moeten gebruiksklaar worden gemaakt door ze zeer
langzaam op een vlakke glasplaat te laten draaien, tot ze een volkomenvlak oppervlak hebben.
4.1.3. Lichtbron, bestaande uit een gloeilamp waarvan de gloeidraad vervat
is binnen een parallellepipedum van 1,5 mm × 1,5 m m × 3 mm. De
spanning die op de gloeidraad van de lamp wordtaangelegd moetzodanig z ĳn dat de kleurtemperatuur 2 856 ± 50 K bedraagt. Deze
(1) Een inrichting van deze aard wordt gebouwd door Teledyne Taber (Verenigde Staten
van Amerika).
(2) Rollen van dit type worden vervaardigd door Teledyne Taber (Verenigde Staten van
Amerika).
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 57
▼B
spanning moetst abiel z ĳn op ± 0,001. Hetvoor de cont role van deze
spanning gebruikte meettoestel moet nauwkeurig genoeg z ĳno md e
meting te kunnen uitvoeren.
4.1.4. Optisch systeem, bestaande uit een lens met een brandpuntsafstand f
van ten minste 500 mm, met correctie voor chromatische afw ĳkingen.
De volledige lensopening mag nietmeer dan f/20 bedragen. Deafstand tussen de lens en de lichtbron moet zodanig z ĳn dateen
nagenoeg parallelle lichtbundel wordt verkregen.
Breng een diafragma aan om de diameter van de lichtbundel te
beperken tot 7 ± 1 mm. Ditdiafragma moett en opzicht e van de
lichtbron op een afstand van 100 ± 50 mm achter de lens wordengeplaatst.
4.1.5. Meettoestel voor diffuus licht (zie figuur 5), bestaande uit een foto-
elektrische cel met een bolfotometer met een diameter van 200 tot 250mm; de bol moetuit gerustz ĳn met in- en uitlaatopeningen voor het
licht.
De inlaatopening moet rond z ĳn en een diameter hebben die ten
minste het dubbele bedraagt van die van de lichtbundel. De uitlaatope-ning van de bol moetuit gerustz ĳn meteen licht vanger of meteen
reflectiestandaard, naar gelang van de gevolgde vermelde werkw ĳze
(zie punt4.4.3). De licht vanger moetal hetlichtopvangen wanneer erzich geen proefstuk in de baan van de lichtbundel bevindt.
De as van de lichtbundel moet door het midden van de in- en uitlaato-
peningen lopen. De diameter van de uitlaatopening, b, moet gel ĳkzĳn
a a n2atg4 °, waarb ĳa gelĳk is aan de diameter van de bol.
De foto-elektrische cel moet zodanig z ĳn aangebrachtdathetlichtdat
rechtstreeks uit de inlaatopening of de reflectiestandaard komt er nietop kan vallen.
Het binnenoppervlak van de bolfotometer en van de reflectiestandaard
moeten nagenoeg gel ĳke reflectiefactoren hebben; ze moeten mat en
nietselect ief z ĳn.
Het uitgangssignaal van de foto-elektrische cel moet binnen het
gebruikte lichtsterktegebied o p±2%n a lineair z ĳn.
Het toestel moet zo z ĳn vervaardigd datde naald van de galvanomet er
nietuit slaatwanneer de bol nietwordtverlicht .
Het gehele toestel moet geregeld worden gecontroleerd met behulp
van gekalibreerde ĳkmaten voor zichtvermindering. Als de zichtver-
mindering wordtgemet en metbehulp van een apparaatof volgensmethoden die afw ĳken van de hierboven beschreven inrichting en
methode, moeten de resultaten eventueel worden gecorrigeerd zodat zeovereenstemmen met de resultaten die met de hierboven beschrevenmeetinrichting worden verkregen.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 58
▼B
Figuur 5
Meetinrichting voor de zichtvermindering
4.2.Beproevingsvoorwaarden
4.2.1. Temperatuur: 20 ± 5 °C.
4.2.2. Druk: tussen 860 en 1 060 mbar.4.2.3. Relatieve vochtigheid: 60 ± 20 %.
4.3.Proefstukken
De proefstukken moeten vlak en vierkant z ĳn, meteen z ĳde van 100
mm. De vlakken moeten effen en evenw ĳdig zĳn en in hetmidden
moet zo nodig een bevestigingsgat zitten met een diameter van 6,4 +0,2 mm/− 0 mm.
4.4.Werkwĳze
De proef moetworden verrichtop hetvlak van hetproefst uk dat
overeenst emtmethetbuit envlak van de gelaagde ruitwanneer deze opde trekker is gemonteerd, en ook op het binnenvlak indien dit vankunststof is.
4.4.1. Onmiddell ĳk voor en na de sl ĳtproef moeten de proefstukken als volgt
worden gereinigd:
a) schoonmaken met een linnen doek onder schoon stromend water;
b) spoelen met gedistilleerd of gedemineraliseerd water;
c) drogen onder een zuurstof- of stikstofstroom;
d) verw ĳderen van alle eventuele sporen van water door zacht deppen
meteen bevocht igde linnen doek. Indien nodig drogen door hetproefstuk licht tussen twee linnen doeken te drukken.
Elke behandeling met ultrageluid is te verm ĳden. Na reiniging mogen
de proefstukken alleen nog b ĳde randen worden vastgenomen en
moeten z ĳtegen elke aantasting of vervuiling van de oppervlakken
worden beschermd.
4.4.2. Breng de proefstukken gedurende ten minste 48 uur in een omgeving
met een temperatuur van 20 ± 5 °C en een relatieve vochtigheid van
6 0±2 0% .
4.4.3. Plaats het proefstuk onmiddell ĳk tegen de inlaatopening van de bolfo-
tometer. De hoek tussen de loodl ĳn op hetoppervlak en de as van de
lichtbundel mag niet meer dan 8 °bedragen.
Voer daarna de volgende vier metingen uit:
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 59
▼B
Meting Metproefst uk Metlicht vangerMetreflect ie-
standaardGemeten hoeveelheid
T1 Neen Neen Ja Invallend licht
T2 Ja Neen Ja Totaal door het proefstuk doorge-
laten licht
T3 Neen Ja Neen Door de inrichting verstrooid licht
T4 Ja Ja Neen Door de inrichting en het proefstukverstrooid licht
Herhaal de metingen T
1,T2,T3en T4metandere gegeven st anden van het
proefstuk en ga na of dezelfde resultaten worden verkregen.
Bereken de totale doorlatingsfactor Tt=T2/T1.
Bereken de diffuse doorlatingsfactor Td, aan de hand van de formule:
Td=T4−T3(T2/T1)
T1
Bereken het percentage van de zichtvermindering of de lichtdemping
door diffusie, of beide, aan de hand van de formule:
Td
Tt× 100 (%)
Meet de initiële zichtvermindering van het proefstuk op ten minste
vier plaatsen, op gel ĳke afst and van elkaar in hetgedeelt e datnietaan
de slĳtproef is onderworpen; de berekening gebeurt aan de hand van
de bovenstaande formule. Bereken het gemiddelde van de voor elkproefstuk verkregen resultaten. In plaats van de vier meetwaarden kanook een gemiddelde waarde worden verkregen door hetproefst ukregelmatig te laten draaien met een snelheid van drie omw/s of meer.
Verrichtvoor elke veiligheidsruitdrie proeven onder dezelfde belas-
ting. Gebruik de zichtvermindering als maat voor de onderliggendeslĳt age nadathetproefst uk aan de sl ĳtproef is onderworpen.
Meethetlichtdatdoor de aan de sl ĳtproef onderworpen baan wordt
doorgelaten op ten minste vier plaatsen op gel ĳke afstand van elkaar
op deze baan; de berekening gebeurtaan de hand van de bovenst aandeformule. Bereken hetgemiddelde van de voor elk proefst uk verkregenresultaten. In plaats van de vier meetwaarden kan ook een gemiddeldewaarde worden verkregen door het proefstuk regelmatig te latendraaien meteen snelheid van drie omw/s of meer.
4.5 De sl ĳtproef wordt slechts uitgevoerd indien het laboratorium dat de
keuring verrichtzulks nodig achtop grond van de inlicht ingen waar-over het beschikt. Uitgezonderd voor materialen van kunststofglas,waarbĳbĳvoorbeeld de dikte van de tussenlaag of van het materiaal
kan veranderen, is hetin de regel nietnodig andere proeven uitt evoeren.
4.6.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
De nevenkenmerken z ĳn nietvan belang.
5. HITTEBESTENDIGHEIDSPROEF5.1.Werkwĳze
Verwarm drie monsters of drie vierkante proefstukken van ten minste
300 × 300 mm, die door hetlaborat orium naar gelang van hetgeval uitdrie voorruiten of drie andere ruiten z ĳn genomen en waarvan één van
de randen samenvaltmetde bovenrand van de ruit , t ot100 °C.
Houd de monsters gedurende twee uur op deze temperatuur en laat ze
vervolgens afkoelen tot de omgevingstemperatuur. Indien de veilig-heidsruit twee buitenvlakken van niet-organisch materiaal heeft, magde proef worden verrichtdoor hetmonst er gedurende de vermelde
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 60
▼B
Kleurloos Getintperiode verticaal in kokend water onder te dompelen, waarb ĳer wel
op moetworden geletdater geen ongewenst e t hermische schokoptreedt. Indien de monsters uit een voorruit z ĳn gesneden, moetéén
van de randen samenvallen meteen gedeelt e van de rand van devoorruit.
5.2.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Kleur van de tussenlaag 1 2
De overige nevenkenmerken z ĳn nietvan belang.
5.3. Beoordeling van de resultaten
5.3.1. De hittebestendigheidsproef wordt als positief beoordeeld als er zich
geen blaasjes of andere gebreken voordoen op een afstand van meerdan 15 mm van een nietgesneden rand of 25 mm van een gesnedenrand van hetproefst uk of hetmonst er, of op meer dan 10 mm vaneventuele scheurtjes die ten gevolge van de proef z ĳn ontstaan.
5.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken of monsters
voldoet ten aanzien van de hittebestendigheidsproef indien aan één vande onderstaande voorwaarden is voldaan:
5.3.2.1. Alle proeven leveren een positief resultaat op.5.3.2.2. Eén proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken of monsters levert positieveresultaten op.
6. STRALINGSBESTENDIGHEIDSPROEF6.1.Beproevingsmethode
6.1.1. Inrichting
6.1.1.1. Stralingsbron, bestaande uit een middendruk-kwikdamplamp met een
kwartsbuis die geen ozon produceert en waarvan de as verticaal isgemonteerd. De nominale afmetingen van de lamp z ĳn 360 mm voor
de lengte en 9,5 mm voor de diameter. De lengte van de boog moet300 ± 4 mm bedragen. De voedingsspanning van de lamp moet750 ±5 0Wz ĳn.
Ook elke andere stralingsbron die hetzelfde effect heeft als de hier-
boven beschreven lamp mag worden gebruikt. Om na te gaan of deeffecten van een andere bron dezelfde z ĳn, moetde hoeveelheid
afgegeven energie in de golflengteband van 300 tot 450 nm wordengemeten, waarb ĳalle andere golflengten worden weggefilterd. B ĳde
proef moetde vervangingsbron metdezelfde filt ers worden gebruikt .
Voor veiligheidsruiten waarb ĳhetverband t ussen deze proef en de
gebruiksomstandigheden onvoldoende is moeten de beproevingsvoor-waarden opnieuw worden bezien.
6.1.1.2. Voedingstransformator en condensator waarmee aan de lamp (6.1.1.1)
een piekontsteekspanning van ten minste 1 100 V en een bedr ĳfsspan-
ning van 50 0V±5 0V kunnen worden geleverd.
6.1.1.3. Inrichting voor het ondersteunen en draaien van de monsters met 1 tot
5 omw/min rond de centraal geplaatste stralingsbron, zodat een gel ĳk-
matige blootstelling wordt verkregen.
6.1.2. Proefstukken
6.1.2.1. Afmetingen: 76 × 300 mm.6.1.2.2. De proefst ukken worden door hetlaborat orium uithetbovenst e
gedeelte van de ruiten gesneden, op zodanige w ĳze dat:
— voor andere ruiten dan voorruiten, de bovenrand van de proef-
st ukken samenvaltmetde bovenrand van de ruit en;
— voor voorruiten, de bovenrand van de proefstukken samenvalt met
de bovengrens van het gedeelte dat op regelmatige doorlating moetworden gecont roleerd; ditwordtbepaald overeenkomst ig punt9.1.2.2 van de onderhavige b ĳlage.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 61
▼B
Kleurloos Getint6.1.3. Werkw ĳze
Controleer de coëfficiënt van de gewone lichtdoorlating b ĳdrie
monsters vóór de blootstelling, volgens de in punt 9.1.1 en 9.1.2 vande onderhavige b ĳlage omschreven werkw ĳze. Bescherm een gedeelte
van elk monster tegen stralingen en plaats het monster daarna in deproefinrichting, met de lengterichting evenw ĳdig aan de as van de
lamp, op 230 mm van deze as. Houd de temperatuur van de monstersgedurende de gehele proef op 45 °C±5 °C. Plaats de z ĳde van elk
monster die overeenstemt met de buitenz ĳde van de ruitin de t rekker
voor de lamp. B ĳhett ype lamp als omschreven in punt6.1.1.1. moet
de blootstellingst ĳd 100 uur bedragen.
Meetna de best raling opnieuw de coëfficiëntvan de gewone licht -
doorlating op het blootgestelde oppervlak van elk monster.
6.1.4. Elk proefstuk of monster (in totaal 3) wordt overeenkomstig de hier-
boven beschreven werkw ĳze blootgesteld aan een zodanige straling
datdeze op elk puntvan hetproefst uk of hetmonst er het zelfde effectop de gebruikte tussenlaag heeft als wordt veroorzaakt door zonnestra-ling van 1 400 W/m
2gedurende 100 uur.
6.2.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Kleur van hetglas 2 1
Kleur van de tussenlaag 1 2
De overige nevenkenmerken z ĳn nietvan belang.
6.3.Beoordeling van de resultaten
6.3.1. De stralingsbestendigheidsproef wordt als positief beoordeeld indien
aan de onderstaande voorwaarden is voldaan:
6.3.1.1. De totale lichtdoorlating, gemeten overeenkomstig punt 9.1.1 en 9.1.2
van de onderhavige b ĳlage, daaltnietonder 95 % van de waarde voor
de bestraling en daalt in geen geval:
6.3.1.1.1. onder de 70 % voor andere ruiten dan voorruiten die moeten voldoen
aan de voorschriften inzake het gezichtsveld van de bestuurder in allerichtingen,
6.3.1.1.2. onder 75 % voor voorruiten in het gedeelte dat op normale doorlating
moetworden gecont roleerd, als omschreven in punt9.1.2.2 hieronder.
6.3.1.2. B ĳonderzoek na bestraling van het proefstuk of monster tegen een
witte achtergrond mag wel een lichte verkleuring optreden, maar ermag geen ander gebrek voorkomen.
6.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken of monsters
voldoet ten aanzien van de stralingsbestendigheidsproef indien aan éénvan de onderstaande voorwaarden is voldaan:
6.3.2.1. Alle proeven leveren een positief resultaat op.6.3.2.2. Eén proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken of monsters levert positieveresultaten op.
7. VOCHTBESTENDIGHEIDSPROEF7.1.Werkwĳze
Bewaar drie vierkante monsters of proefstukken van ten minste 300
mm × 300 mm gedurende twee weken verticaal in een gesloten kastwaarin de temperatuur op 50 °C±2 °C en de relatieve vochtigheid op
9 5%±4% worden gehouden (
1).
(1)Bĳdeze beproevingsvoorwaarden is condensatie op de proefstukken uitgesloten.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 62
▼B
Kleurloos Getint
Kleurloos GetintDe proefstukken worden zo gekozen dat:
— ten minste één rand van de proefstukken samenvalt met een
oorspronkel ĳke rand van de ruit.
Als er verscheidene proefstukken tegel ĳk worden beproefd, moeter
tussen de proefstukken voldoende ruimte worden gelaten.
Alle voorzorgsmaatregelen moeten worden genomen om te voorkomen
dater condensaatvan de wanden of hetbovenvlak van de kastop deproefstukken valt.
7.2.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Kleur van de tussenlaag 1 2
De overige nevenkenmerken z ĳn nietvan belang.
7.3.Beoordeling van de resultaten
7.3.1. De veiligheidsruit voldoet ten aanzien van de vochtbestendigheid
indien er na de voorgeschreven verbl ĳfsduur in omgevingsomstandig-
heden op meer dan 10 mm van nietgesneden randen en op meer dan15 mm van gesneden randen geen belangr ĳke verandering wordt
geconstateerd; voor gewone en behandelde gelaagde ruiten bedraagt deverblĳfsduur 2 uur, voor met kunststof beklede ruiten van kunststof-
glas 48 uur.
7.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken of monsters
voldoet ten aanzien van de vochtbestendigheid indien aan één van deonderstaande voorwaarden is voldaan:
7.3.2.1. Alle proeven leveren een positief resultaat op.7.3.2.2. Eén proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie monsters levert positieve resultaten op.
8. BESTANDHEID TEGEN TEMPERATUURVERANDERINGEN8.1.Beproevingsmethode
Twee proefstukken van 300 × 300 mm worden gedurende zes uur in
een kastgeplaat stb ĳeen temperatuur van − 40 °C±5 °C; daarna
worden ze in de omgevingsluchtgebrachtb ĳeen temperatuur van 23
°C±2 °C, en ditgedurende één uur of t otop hetogenblik datde
proefstukken een temperatuurevenwicht hebben bereikt. Daarnaworden z ĳgedurende drie uur in een luchtstroom met een temperatuur
van 72 °C±2 °C geplaatst. Nadat de proefstukken weer in de
omgevingsluchtb ĳ23°C±2 °Czĳn gebracht en tot deze temperatuur
zĳn afgekoeld, worden ze onderzocht.
8.2.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Kleur van de tussenlaag of van de kunst-
stofbekleding 1 2
De overige nevenkenmerken z ĳn nietvan belang.
8.3.Beoordeling van de resultaten
De proef op de bestendigheid tegen temperatuurveranderingen wordt
als positief beoordeeld als de proefstukken geen scheurtjes, troebe-lingen, loslaten van de lagen of andere duidel ĳke tekenen van aantas-
ting vertonen.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 63
▼B
Kleurloos Getint9. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
9.1.Lichtdoorlatingsproef
9.1.1. Inrichting
9.1.1.1. Lichtbron, bestaande uit een gloeilamp waarvan de gloeidraad vervat
is binnen een parallellepipedum van 1,5 mm × 1,5 m m × 3 mm. De
spanning die op de gloeidraad van de lamp wordtaangelegd moetzodanig z ĳn dat de kleurtemperatuur 2 85 6K±5 0K bedraagt. Deze
spanning moetst abiel z ĳn op ± 0,001. Hetvoor de cont role van deze
spanning gebruikte meettoestel moet nauwkeurig genoeg z ĳno md e
meting te kunnen uitvoeren.
9.1.1.2. Optisch systeem, bestaande uit een lens met een brandpuntsafstand f
van ten minste 500 mm, met correctie voor chromatische aberraties.De volledige lensopening mag nietmeer dan f/20 bedragen. Deafstand tussen de lens en de lichtbron moet zodanig z ĳn dateen
nagenoeg parallelle lichtbundel wordt verkregen. Breng een diafragmaaan om de diameter van de lichtbundel te beperken tot 7 ± 1 mm. Dit
diafragma moet ten opzichte van de lichtbundel op een afstand van100 ± 50 mm achter de lens worden geplaatst. De meting vindt in hetmidden van de lichtbundel plaats.
9.1.1.3. Meettoestel. De ontvanger moet een relatieve spectrale gevoeligheid
hebben die overeenstemt met de spectrale ooggevoeligheidsfactor voorfoto-optisch zien volgens de CIE (
1). Hetgevoelig oppervlak van de
ontvanger moet met een lichtverstrooier z ĳn bedekt en ten minste
gelĳkzĳn aan tweemaal de doorsnede van de door het optisch systeem
afgegeven parallelle licht bundel. Als er gebruik wordtgemaaktvaneen bolfotometer, moet de opening in de bol ten minste gel ĳkzĳn aan
tweemaal de doorsnede van de parallelle lichtbundel. Het geheel vanontvanger en meettoestel moet in het nuttige deel van de schaal eenlineariteit hebben die beter is dan 2 %. De ontvanger moet op de asvan de lichtbundel z ĳn gecentreerd.
9.1.2. Werkw ĳze
De gevoeligheid van het meetsysteem moet zodanig z ĳn afgesteld dat
het meettoestel voor de responsie van de ontvanger 100 aangeeftwanneer er geen veiligheidsruitin de baan van de licht bundel isgeplaatst. Als de ontvanger geen licht ontvangt, moet het toestel 0aanwĳzen.
De veiligheidsruitmoetop een afst and van de ont vanger worden
geplaatst die ongeveer gel ĳk is aan v ĳfmaal de diameter van de
ont vanger. De veiligheidsruitmoett ussen hetdiafragma en deont vanger worden geschoven en zo worden gerichtdatde invalshoekvan de lichtbundel gel ĳk is aan 0 °±5°. De gewone lichtdoorlatings-
factor moet op de veiligheidsruit worden gemeten; voor elk meetpuntmoet het aantal verdelingen n op het meettoestel worden afgelezen. Decoëfficiënt van de gewone lichtdoorlating τ
ris gelĳk aan n/100.
9.1.2.1. Voor voorruiten kunnen twee beproevingsmethoden worden toegepast,
waarbĳgebruik wordtgemaaktvan een monst er datuithetmeest
vlakke gedeelte van de voorruit is gesneden of van een speciaalvervaardigd vierkantproefst uk metdezelfde mat eriaaleigenschappenen dikte als de eigenl ĳke voorruit. De metingen worden loodrecht op
de ruitverricht .
9.1.2.2. De proef wordtuit gevoerd in de zone I als omschreven in punt9.2.5.2
van de onderhavige b ĳlage.
9.1.2.3. Voor trekkers waarvoor zone I als omschreven in punt 9.2.5.2 van
deze bĳlage nietkan worden bepaald, wordtde proef verrichtin zone I
als omschreven in punt9.2.5.3 van deze b ĳlage.
9.1.3. Moeil ĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Kleur van hetglas 1 2
Kleur van de tussenlaag
(voor gelaagde voorruiten) 1 2
(1) Internationale Commissie voor Verlichtingskunde.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 64
▼B
Niet inbegrepen Inbegrepen
Schaduw- en/of zonweringsstrook 1 2
De overige nevenkenmerken z ĳn nietvan belang.
9.1.4. Beoordeling van de resultaten
9.1.4.1. De gewone lichtdoorlating als gemeten overeenkomstig punt 9.1.2
mag voor voorruiten niet minder dan 75 % en voor andere ruiten nietminder dan 70 % bedragen.
9.1.4.2. Voor ruiten die bestemd z ĳn om te worden geïnstalleerd op plaatsen
waar zĳgeen essentiële rol spelen met betrekking tot het zicht van de
bestuurder (b ĳvoorbeeld glazen dak), mag de coëfficiëntvan de
gewone lichtdoorlating van de ruit wel minder dan 70 % z ĳn. De
ruiten met een coëfficiënt van gewone lichtdoorlating van minder dan70% moet en methetdesbet reffende symbool z ĳn gemerkt.
9.2.Optische vervormingsproef
9.2.1. Toepassingsgebied
In de beschreven methode wordt een beeld geprojecteerd waarmee de
optische vervorming van een veiligheidsruit kan worden geëvalueerd.
9.2.1.1. Definities
9.2.1.1.1. Optische deviatie: hoek tussen de sch ĳnbare richting en de werkel ĳke
richting van een punt, gezien door de veiligheidsruit. De waarde vandeze hoek hangt af van de invalshoek van de lichtstraal, de dikte en dehelling van de ruit en de kromtestraal in het invalspunt.
9.2.1.1.2. Optische vervorming in de richting MM /prime1: algebraïsch verschil van
hoekafw ĳkingen ∆αgemeten in twee punten M en M /prime1op hetopper-
vlak van de ruit, op een zodanige afstand van elkaar dat de projectieservan, in een vlak dat loodrecht op de waarnemingsrichting staat, zichop een vaste afstand ∆x van elkaar bevinden (zie figuur 6).
Een deviatie tegen de klok in wordt als positief beschouwd, een
deviatie met de klok mee als negatief.
9.2.1.1.3. Optische vervorming in een punt M: maximale optische vervorming
voor alle richtingen MM /prime1vanuithetpuntM.
9.2.1.2. Inrichting
Deze methode is gebaseerd op de projectie van een geschikt testbeeld
door de te beproeven veiligheidsruit heen op een scherm. De vormver-andering van hetgeproject eerde beeld, veroorzaaktdoordatde ruitinde baan van de lichtbundel staat, geeft de grootte van de optischevervorming weer. De inrichting bestaat uit de volgende elementen,opgesteld als aangegeven in figuur 9.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 65
▼B
Figuur 6
Schematische weergave van de vervorming
Opmerkingen: ∆α=α1−α2de optische vervorming in de richting MM /prime1.
∆x= MC = de afstand tussen de twee rechten die evenw ĳdig metde waarne-
mingsrichting door de punten M en M /prime1gaan.
Figuur 7
Optische opstelling van de projector
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 66
▼B
9.2.1.2.1. Hoogwaardige projector met sterke puntvormige lichtbron, met b ĳ
voorbeeld de volgende eigenschappen:
— brandpuntsafstand ten minste 90 mm;
— lensopening ongeveer 1/2,5;— halogeen-kwartslamp van 150 W (b ĳgebruik zonder filter);
— kwarts 3-lamp van 250 W (b ĳgebruik van een groenfilter).
Figuur 8
Uitvergroot gedeelte van het diapositief
De projectie-inrichting is schematisch weergegeven in figuur 7. Een
diafragma metdiamet er 8 mm moetop ongeveer 10 mm van de lensworden geplaatst.
9.2.1.2.2. Testbeelden (diapositieven), b ĳvoorbeeld bestaande uit een raster van
heldere stippen op een donkere ondergrond (zie figuur 8). De diaposi-tieven moeten van hoge kwaliteit en goed scherp z ĳn zodatmet ingen
meteen afw ĳking van minder dan 5% kunnen worden verricht.
Zonder te beproeven ruit moeten de afmetingen van de stippenzodanig z ĳn datz ĳbĳprojectie op het scherm een raster vormen van
stippen met diameter:
R
1+R2
R1∆xwaarbĳ∆x= 4 mm (zie figuren 6 en 9).
Figuur 9
Opstelling van de inrichting voor de optische vervormingsproef
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 67
▼B
9.2.1.2.3. Ondersteuning, b ĳvoorkeur van een type dat verticaal en horizontaal
kan bewegen en waarmee de veiligheidsruitook kan worden gedraaid.
9.2.1.2.4. Controlemal voor een snelle raming van de maatafw ĳkingen. Een
geschikte vorm is afgebeeld in figuur 10.
Figuur 10
Voorbeeld van een geschikte controlemal
9.2.1.3. Werkw ĳze
9.2.1.3.1. Algemeen
Mont eer de veiligheidsruitmetde aangegeven hellingshoek op de
ondersteuning (9.2.1.2.3). Projecteer het testbeeld door het tebeproeven oppervlak. Draai de ruit of verplaats deze horizontaal ofverticaal om het gehele oppervlak te onderzoeken.
9.2.1.3.2. Raming metbehulp van een cont rolemal
Wanneer een snelle raming meteen nauwkeurigheid van nietmeer dan
20 % volstaat, wordt de waarde A (zie figuur 10) berekend aan dehand van de grenswaarde ∆α
Lvoor de verandering van afw ĳking en
de waarde R2voor de afstand tussen de veiligheidsruit en het projec-
tiescherm, volgens de formule:
A = 0,145 ∆αL·R2
De verhouding tussen de diameterverandering van het geprojecteerde
beeld -d en de verandering van de hoekafw ĳking - αwordtgegeven
door de formule:
∆d = 0,29 ∆α · R2
waarin:
∆d wordtuit gedruktin millimet er;
A wordtuit gedruktin millimet er;∆α
Lwordtuit gedruktin boogminut en;
∆αwordtuit gedruktin boogminut en;
R2wordtuit gedruktin met er.
9.2.1.3.3. Meting met foto-elektrisch apparaat
Wanneer een precieze meting met een grotere nauwkeurigheid dan 10
% van de grenswaarde vereistis, wordtde waarde ∆d gemeten op de
projectieas, waarb ĳde breedte van het lichtpunt wordt vastgesteld in
hetpuntwaar de helderheid 0,5 maal zo grootis als de maximalehelderheid van de spot.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 68
▼B
Spiegelglas Floatglas Vensterglas9.2.1.4. Uit drukking van de resultaten
Evalueer de optische vervorming van de veiligheidsruiten door er de
waarde van te meten op elk punt van het oppervlak en in alle richt-ingen, zodatde waarde ∆d
maxwordtgevonden.
9.2.1.5. Andere methode
Daarnaast mag ook de schlierenmethode als variant van de projectie-
techniek worden gebruikt, op voorwaarde dat de in de punten 9.2.1.3.2en 9.2.1.3.3 vermelde meetnauwkeurigheden in acht worden genomen.
9.2.1.6. De afstand ∆x moet4 mm bedragen.
9.2.1.7. De voorruitmoetworden gemont eerd in een hellingshoek die overeen-
st emtmetdie van de t rekker.
9.2.1.8. De horizontale projectieas moet in een nagenoeg loodrechte stand ten
opzicht e van de snede van de voorruitmetditvlak worden gehouden.
9.2.2. De metingen moeten worden uitgevoerd in zone I als omschreven in
punt9.2.5.2 van deze b ĳlage.
9.2.2.1. Voor trekkers waarb ĳzone I als omschreven in punt9.2.5.2 van deze
bĳlage niet kan worden bepaald, moeten de metingen worden uitge-
voerd in zone I /prime1, gedefinieerd in punt9.2.5.3 van deze b ĳlage.
9.2.2.2. Type trekker
De proef moetworden herhaald als de voorruitmoetworden gemon-
teerd op een trekkertype waarvan het vooruitzicht verschilt van dat vanhet trekkertype waarvoor de voorruit reeds is goedgekeurd.
9.2.3. Moeil ĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
9.2.3.1. Aard van hetmat eriaal
11 2
9.2.3.2. Andere nevenkenmerken
De overige nevenkenmerken z ĳn nietvan belang.
9.2.4. Aantal monsters
Aantal te beproeven monsters: vier.
9.2.5. Definitie van het gezichtsveld van voorruiten van trekkers
9.2.5.1. Hetgezicht sveld wordtgedefinieerd aan de hand van:9.2.5.1.1. hetreferent iepuntals omschreven in punt1.2 van de b ĳlage (zicht-
veld) van Richtl ĳn 74/347/EEG van 25 juni 1974 inzake de onderlinge
aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende hetzichtveld en de ruitewissers van landbouw- en bosbouwtrekkers opwielen. Ditpuntwordtin hetvervolg aangeduid metO;
9.2.5.1.2. de rechte OQ, die horizontaal door het referentiepunt gaat en loodrecht
op het middenlangsvlak van de trekker staat.
9.2.5.2. Zon eI—d e zone van de voorruitdie wordtbegrensd door de snede
van de voorruitmetde volgende vier vlakken:
P
1— een vert icaal vlak door hetreferent iepuntdateen hoek van 10 °
naar links van het middenlangsvlak van de trekker maakt,
P2— een verticaal vlak dat ten opzichte van het middenlangsvlak van
de trekker symmetrisch is met P1.
Indien deze constructie onmogel ĳki s( b ĳvoorbeeld doordat
geen symmetrie ten opzichte van een middenlangsvlak bestaat),wordtvoor P
2hetvlak genomen datt en opzicht e van het
lengtevlak van de trekker door het referentiepunt symmetrisch ismetP
1,
P3— een vlak waarin de recht e OQ ligten dateen hoek van 10 °
boven het horizontale vlak vormt,
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 69
▼B
P4— een vlak waarin de recht e OQ ligten dateen hoek van 8 °boven
het horizontale vlak vormt.
9.2.5.3. Voor trekkers waarvoor zone I als omschreven in punt 9.2.5.2 van
deze bĳlage nietkan worden bepaald, wordtzone I /prime1gevormd door de
gehele oppervlakte van de voorruit.
9.2.6. Beoordeling van de resultaten
Een type voorruit voldoet ten aanzien van de optische vervorming als
bĳde vier geteste monsters de optische afw ĳking in elke zone de
maximumwaarde van twee boogminuten niet overschr ĳdt.
9.2.6.1. Metingen mogen niet worden uitgevoerd in een randzone met een
breedte van 100 mm.
9.2.6.2. B ĳgedeelde voorruiten wordt er geen controle verricht in een strook
van 35 mm vanaf de rand van de ruit die tegen de tussenst ĳl kan
komen.
9.3.Scheiding van het secundair beeld
9.3.1. Toepassingsgebied
Twee beproevingsmethoden z ĳn erkend:
— doelwitmethode,
— collimatormethode.
Deze beproevingsmethoden mogen, indien nodig, worden gebruikt
voor goedkeurings-, kwaliteitscontrole- of produktevaluatieproeven.
9.3.1.1. Doelwitproef
9.3.1.1.1. Inrichting
Deze met hode is gebaseerd op hetonderzoek van een verlichtdoelwit
door de veiligheidsruit . Hetdoelwitkan zo z ĳn ontworpen dat de
proef kan worden uitgevoerd volgens een eenvoudige positief/negatief-met hode. Hetdoelwitmoetb ĳvoorkeur van een van de volgende
types z ĳn:
a) verlichte ring waarvan de buitendiameter D in een punt op een
afstand van x meter een hoek van n boogminuten onderspant(figuur 11a);
b) verlichte „kring en stip” waarvan de afmetingen zodanig z ĳn datde
afstand tussen een punt op de rand van de centrale stip en hetdichtstb ĳzĳnde puntaan de binnenz ĳde van de kring D in een punt
op een afstand van x meter een hoek van n boogminuten onder-spant(figuur 11b)).
waarbĳ:
n = de grenswaarde voor de scheiding van hetsecundair beeld;x = de afst and t ussen de veiligheidsruiten hetdoelwit(nietminder
dan 7 m);
D = wordtgegeven door de formule:
D=x ·tgn .
Hetverlicht e doelwitbest aatuiteen licht bak van ongeveer 300 mm ×
300 mm × 150 mm, waarvan hetvoorvlak hetbestkan wordengevormd door een glasplaatdie metondoorzicht ig zwartpapier of metzwarte matverf is bedekt. De bak moet verlicht worden met eengeschikte lichtbron. De binnenz ĳde van de bak moetwitz ĳn geverfd.
Ook andere vormen dan die welke in figuur 14 z ĳn weergegeven,
mogen als doelwitworden gebruikt . Ook kan hetdoelwitwordenvervangen door een projectie-inrichting waarvan de beelden op eenscherm worden onderzocht.
9.3.1.1.2. Werkw ĳze
De veiligheidsruitmoetmetde aangegeven hellingshoek zodanig op
een geschikte ondersteuning worden geïnstalleerd dat de waarnemingkan worden verrichtin een horizont aal vlak datdoor hetmidden vanhetdoelwitgaat .
De lichtbak moet in een donkere of verduisterde kamer worden geob-
serveerd. Elk gedeelte van de veiligheidsruit moet worden onderzochtop de aanwezigheid van secundaire beelden van het verlichte doelwit.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 70
▼B
De veiligheidsruitmoetzo worden gedraaid datde juist e waarne-
mingsrichting wordt aangehouden. Daartoe kan gebruik wordengemaaktvan een t elescoop.
9.3.1.1.3. Uitdrukking van de resultaten
Ga na of
—bĳgebruik van doelwita) (zie figuur 11a)), hetprimaire en het
secundaire beeld van de ring gescheiden z ĳn, metandere woorden
of de grenswaarde voor n is overschreden,
of
—bĳgebruik van doelwitb) (zie figuur 11b)), hetsecundaire beeld
van de centrale stip voorb ĳhetraakpuntmetde binnenrand van de
kring komt, met andere woorden of de grenswaarde voor n isoverschreden.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 71
▼B
Figuur 11
Afmetingen van de doelwitten
Figuur 12
Opstelling van de beproevingsinrichting
Figuur 13
1. Lamp.
2. Condensator, opening >8,6 mm.
3. Matglazen scherm, opening >die van de condensator.
4. Gekleurde filter met centraal gat met diameter = 0,3 mm, diameter >8,6 mm.
5. Plaatmetpoolcoördinat en, diamet er >8,6 mm.
6. Achromatische lens, f ≥86 mm, opening = 10 mm.
7. Achromatische lens, f ≥86 mm, opening = 10 mm.
8. Zwarte stip, diameter = 0,3 mm.9. Achromatische lens ,f=2 0m m , opening ≤10 mm.
Inrichting voor de collimatorproef
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 72
▼B
9.3.1.2. Collimatorproef
Indien nodig moetde hieronder beschreven proef worden uit gevoerd.
9.3.1.2.1. Inrichting
De testinrichting bestaat uit een collimator en een telescoop en kan
worden uitgevoerd overeenkomstig figuur 13. Elk ander gel ĳkwaardig
optisch systeem mag echter eveneens worden gebruikt.
9.3.1.2.2. Werkw ĳze
De collimat or vormtin hetoneindige hetbeeld van een poolcoördina-
tenstelsel met in het midden een lichtpunt (zie figuur 14). In hetbrandvlak van de waarnemingstelescoop wordt op de optische as eenkleine ondoorzichtige stip geplaatst met een diameter die een weiniggroter is dan die van het geprojecteerde lichtpunt, zodat dit laatstewordtverduist erd.
Figuur 14
Voorbeeld van waarneming volgens de methode van de collimatorproef
Wanneer een proefstuk dat een secundair beeld vertoont tussen de
telescoop en de collimator wordt geplaatst, is een tweede, minderhelder lichtpunt zichtbaar op zekere afstand van het midden van hetpoolcoördinatenstelsel. De scheiding van het secundaire beeld wordtweergegeven door de afstand tussen de twee door de telescoop waar-genomen lichtpunten (zie figuur 14). (De afstand tussen de zwarte stip
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 73
▼B
Spiegelglas Floatglas Vensterglasen hetlicht puntin hetmidden van hetpoolcoördinat enst elsel geeftde
optische afw ĳking weer.)
9.3.1.2.3. Uitdrukking van de resultaten
Onderzoek de veiligheidsruiteerstmeteen eenvoudige met hode om na
te gaan welk gebied het sterkste secundaire beeld geeft. Onderzoekdaarna ditgebied metbehulp van de t elescoop onder de t oepassel ĳke
invalshoek. Meetvervolgens de maximale scheiding van hetsecun-daire beeld.
9.3.1.3. De horizontale waarnemingsrichting moet nagenoeg loodrecht op de
snĳlĳn van de voorruitmethethorizont ale vlak worden gehandhaafd.
9.3.2. De metingen moeten naar gelang van de trekkercategorie worden
verrichtin de zones omschreven in punt9.2.2.
9.3.2.1. Trekkertype
De proef moetworden herhaald wanneer de voorruitmoetworden
gemonteerd in een type trekker waarvan het vooruitzicht verschilt vanhet type trekker waarvoor de voorruit reeds is goedgekeurd.
9.3.3. Moeil ĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
9.3.3.1. Aard van hetmat eriaal
11 2
9.3.3.2. Andere nevenkenmerken
De overige nevenkenmerken z ĳn nietvan belang.
9.3.4. Aantal monsters
Aantal te beproeven monsters: vier.
9.3.5. Beoordeling van de resultaten
Een type voorruit voldoet ten aanzien van de scheiding van het secun-
daire beeld wanneer b ĳde vier geteste monsters de scheiding van het
primaire en hetsecundaire beeld de maximumwaarde van 15 boogmi-nuten niet overschr ĳdt.
9.3.5.1. Metingen mogen niet worden uitgevoerd in een randzone met een
breedte van 100 mm.
9.3.5.2. B ĳgedeelde voorruiten wordt er geen meting verricht in een strook
van 35 mm vanaf de rand van de ruit die tegen de tussenst ĳl kan
komen.
9.4.Kleurenidentificatie
Wanneer een voorruitin de zones omschreven in de punt en 9.2.5.2 en
9.2.5.3 get intis, moetb ĳvier voorruiten worden nagegaan of de
volgende kleuren kunnen worden geïdentificeerd:
— wit,
— selectief geel,— rood,— groen,— blauw,— autogeel.
10. VUURVASTHEIDSPROEF10.1.Doel en toepassingsgebied
Met deze methode kan de horizontale verbrandingssnelheid worden
onderzocht van de materialen die in de bestuurdersruimte van detrekkers worden gebruikt nadat z ĳaan een kleine vlam z ĳn blootge-
steld. Met deze methode kunnen de materialen en elementen van debinnenbekleding van de trekkers, afzonderl ĳk of in combinaties tot
een dikte van 15 mm, worden beproefd. De methode wordt gebruikt
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 74
▼B
om na te gaan of de geproduceerde part ĳen van deze materialen
dezelfde verbrandingseigenschappen hebben. Gezien de enormeverschillen tussen de reële situaties in de dagel ĳkse prakt ĳke nd e
welomschreven beproevingsvoorwaarden b ĳdeze methode (toepassing
en richting binnen de trekker, gebruiksomstandigheden, oorsprong vande vlammen, enz.) kan deze met hode nietals geschiktwordenbeschouwd voor hetbeoordelen van alle verbrandingseigenschappen ineen reële trekker.
10.2.Definities
10.2.1. Verbrandingssnelheid: quotiënt van de verbrande afstand, gemeten
volgens deze methode, en de t ĳd die de vlam nodig had om deze
afstand af te leggen. Wordt uitgedrukt in millimeter per minuut.
10.2.2. Samengesteld materiaal: materiaal bestaande uit verschillende lagen
van gel ĳksoortige of verschillende materialen die door cementeren,
lĳmen, omhullen, lassen, enz. b ĳelkaar worden gehouden. Wanneer er
in hetsamenst el onderbrekingen voorkomen (b ĳvoorbeeld naden,
veelvuldige laspunten, klinknaden, enz.) waarvan overeenkomstig punt10.5 afzonderl ĳke monsters kunnen worden genomen, worden de
materialen niet als samengesteld beschouwd.
10.2.3. Blootgestelde z ĳde: de z ĳde die naar de bestuurdersruimte is gericht
wanneer het materiaal in de trekker is geïnstalleerd.
10.3.Principe
Een monster wordt horizontaal in een U-vormige houder geplaatst en
in een verbrandingskamer gedurende 15 seconden blootgesteld aan eenwelomschreven vlam metgeringe energie die t egen de vr ĳe rand van
hetmonst er wordtgehouden. Metde proef wordtnagegaan of de vlamuitdooft en zo ja wanneer, dan wel hoeveel t ĳd de vlam nodig heeft
om een bepaalde afstand af te leggen.
10.4.Inrichting
10.4.1. Verbrandingskamer (figuur 15), b ĳvoorkeur van roestvr ĳstaal, met
de in figuur 16 vermelde afmetingen. Aan de voorz ĳde van deze
kamer bevindtzich een brandvr ĳkĳkvenster, dat eventueel de gehele
voorwand kan beslaan en dat tevens als toegangsluik kan dienen. In debodem van de kamer zitten luchtgaten en bovenaan loopt een luchts-pleetover de gehele omt rek. De kamer rustop vier voet en meteenhoogte van 10 mm. Aan één kant van de kamer mag zich een openingbevinden voor hetinbrengen van de monst erhouder; aan de anderekantis er een opening waar de t oevoerp ĳp voor hetgas door loopt .
Het gesmolten materiaal wordt opgevangen in een bakje (zie figuur17) dat op de bodem van de kamer tussen de luchtgaten wordtgeplaatst, maar deze niet mag afdekken.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 75
▼B
Figuur 15
Voorbeeld van een verbrandingskamer, met monsterhouder en opvangbakje
Figuur 16
Voorbeeld van een verbrandingskamer
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 76
▼B
Figuur 17
Voorbeeld van een opvangbakje
10.4.2. Monsterhouder, bestaande uit twee U-vormige metaalplaten of ramen
van corrosiebestendig materiaal. De afmetingen z ĳn aangegeven in
figuur 18. Op de onderste plaat staan pennen en in de bovenste plaatzitten overeenkomstige gaten, zodat het monster stevig tussen deplaten kan worden bevestigd.
De pennen dienen ook als merken aan de hand waarvan hetbegin en
het einde van de verbrandingsafstand kunnen worden gemeten.
Er moet een ondersteuning worden geleverd, bestaande uit hittebe-
stendig draad met een diameter van 0,25 mm dat telkens op eenafstand van 25 mm dwars over de onderste plaat van de monster-houder wordtgespannen (zie figuur 19).
Figuur 18
Voorbeeld van een monsterhouder
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 77
▼B
Figuur 19
Voorbeeld van de doorsnede van het U-vormige raam, onderste gedeelde met voorziening voor
bevestigingsdraden
Het onderste gedeelte van het monster moet op 178 mm boven de
bodemplaat hangen. De afstand tussen de rand van de monsterhouderen de wand van de kamer moet 22 mm bedragen; de afstand tussen deranden van de monsterhouder in lengterichting en de z ĳwanden van de
kamer moet50 mm bedragen (alle afmet ingen aan de binnenz ĳde
gemeten) (zie figuren 15 en 16).
10.4.3. Gasbrander. De voor de proef benodigde kleine vlam wordtgeleverd
door een bunsenbrander meteen binnendiamet er van 9,5 mm. Debrander wordtzodanig in de verbrandingskamer opgest eld dathetmidden van de p ĳp zich op 19 mm onder hetmidden van de onderst e
rand van de open z ĳde van hetmonst er bevindt(zie figuur 16).
10.4.4. Gas. Hetdoor de brander geleverde gas moeteen verbrandingswaarde
hebben van ongeveer 38 MJ/m
3(bĳvoorbeeld aardgas).
10.4.5. Metalen kam met een lengte van ten minste 110 mm en voorzien van
zeven of achtt anden metafgeronde puntper 25 millimet er.
10.4.6. Chronometer, tot op 0,5 s nauwkeurig.10.4.7. Zuigkap. De verbrandingskamer mag worden opgesteld in een labora-
t oriumzuigkap op voorwaarde dathetbinnenvolume van de zuigkapten minste 20 maal, maar ten hoogste 110 maal zo groot is als hetvolume van de verbrandingskamer en datgeen van de afmet ingenervan (hoogte, breedte of diepte) meer dan 2,5 maal die van de beideandere bedraagt.
Voor de proef wordtde st ĳgsnelheid van de luchtin de zuigkap
gemeten op een hoogte van 100 mm en voor en achter het gebied waarde verbrandingskamer zal worden opgesteld. De meetwaarde moett ussen 0,10 em 0,30 m/s liggen, zodatde bediener nietdoor deverbrandingsprodukt en wordtgehinderd. Ook een kap metnat uurl ĳke
afzuiging mag worden gebruikt, mits de luchtsnelheid voldoende is.
10.5.Monster
10.5.1. Vorm en afmetingen
De vorm en de afmetingen van het monster z ĳn aangegeven in figuur
20. De dikte van het monster stemt overeen met de dikte van het tetesten produkt. Deze mag evenwel niet meer dan 13 mm bedragen.Voor zover mogel ĳk moet de dikte van het monster over de gehele
lengte constant z ĳn. Wanneer hetvanwege de vorm en de afmet ingen
van een produktnietmogel ĳk is een monster van bepaalde afmetingen
te nemen, moeten de volgende minimumafmetingen in acht wordengenomen:
a) bĳmonsters met een breedte tussen 3 en 60 mm moet de lengte
356 mm bedragen. In ditgeval wordthetmat eriaal over de breedt evan hetproduktbeproefd;
b) bĳmonsters met een breedte tussen 60 en 100 mm moet de lengte
ten minste 138 mm bedragen. In dit geval komt de mogel ĳke
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 78
▼B
verbrandingsafstand overeen met de lengte van het monster en
begintde met ing b ĳheteerst e merk;
c) monsters met een breedte van minder dan 60 mm en een lengte van
minder dan 356 mm, alsmede monsters met een breedte tussen 60en 100 mm maar een lengte van minder dan 138 mm en monstersmeteen breedt e van minder dan 3 mm kunnen metdeze met hodenietworden beproefd.
10.5.2. Monsterneming
Van het te beproeven materiaal moeten ten minste v ĳf monsters
worden genomen. B ĳmateriaal dat in verschillende richtingen een
andere verbrandingssnelheid vert oont(watuitvoorafgaande proevenmoetbl ĳken) moeten de v ĳf (of meer) monsters zodanig worden
genomen en in de proefinrichting worden geplaatst dat de hoogsteverbrandingssnelheid kan worden gemeten. Als het geleverde mate-riaal op een vaste breedte is gesneden, moeten stukken met een lengtevan ten minste 500 mm over de gehele breedte worden gesneden.
Er moeten dan monsters uit het stuk worden genomen op een afstand
van ten minste 100 mm van de rand van het materiaal en op onderlinggelĳke afstanden.
Van afgewerkte produkten moeten de monsters op dezelfde w ĳze
worden genomen, voor zover de vorm van hetproduktditt oelaat . Alshetproduktmeer dan 13 mm dik is, moetvan de andere kantdan diewelke naar de bestuurdersruimte is gericht op mechanische w ĳze een
gedeelte worden afgenomen totdat de dikte nog maar 13 mm bedraagt.
Samengestelde materialen (zie punt 10.2.2) moeten als één stuk
worden beproefd. Als er verscheidene lagen van verschillende mate-rialen z ĳn gebruikt, die niet als een samengesteld materiaal worden
beschouwd, moet elke laag tot op een diepte van 13 mm vanaf hetnaar de bestuurdersruimte gerichte oppervlak afzonderl ĳk worden
beproefd.
Figuur 20
Monster
10.5.3. Bewaring
De monsters moeten gedurende ten minste 24 uur en ten hoogste 7
dagen b ĳeen temperatuur van 23 °C±2 °C en een relatieve vochtig-
heid van 5 0±5% worden bewaard; z ĳmoeten tot op het ogenblik
van de proef onder deze omstandigheden bewaard bl ĳven.
10.6.Werkwĳze
10.6.1. Leg monsters met gemoltonneerd of gecapitonneerd oppervlak op een
platvlak en kam ze metde kam (zie punt10.4.5) t weemaal t egen deharen in.
10.6.2. Leg het monster met de blootgestelde z ĳde naar beneden, dus in de
richting van de vlam, in de monsterhouder (zie punt 10.4.2).
10.6.3. Stel de gasvlam met behulp van het maatstreepje op de kamer in op
een hoogte van 30 mm, waarb ĳde luchtaanvoer van de brander wordt
afgesloten. De vlam moet gedurende ten minste 1 minuut hebbengebrand, zodatze st abiel is, voordatmetde proef wordtbegonnen.
1989L0173 —NL—01.01.1995 — 001.001 — 79
▼B
10.6.4. Schuif de monst erhouder in de verbrandingskamer, zodathetuit einde
van het monster aan de vlam wordt blootgesteld, en sluit 15 secondenlater de gastoevoer af.
10.6.5. De verbrandingst ĳd wordtgemet en vanaf hetogenblik datde voorst e
rand van de vlam voorb ĳhet eerste merk komt. Volg de voortplanting
van de vlam aan de z ĳde die hetsnelst e brandt(boven- of onderz ĳde).
10.6.6. De meting van de verbrandingst ĳd word gest optop hetogenblik dat
de vlam het laatste merk bereikt of wanneer de vlam uitdooft voordatzĳditpuntheeftbereikt . Als de vlam hetlaat st e meet puntniethaalt ,
wordtde verbrande afst and gemet en t otaan hetpuntwaar de vlam isgedoofd. De verbrande afstand is het vernietigde gedeelte van hetmonster dat aan de oppervlakte of binnenin door verbranding isverteerd.
10.6.7. Wanneer hetmonst er geen vlam vatof wanneer hetnietverder brandt
nadatde brander is gedoofd, of wanneer de vlam uit dooftvoordatz ĳ
heteerst e merk heeftbereiktzodathetnietmogel ĳk is een verbrand-
ingsduur te meten, moet in het beproevingsrapport een verbrandings-snelheid van 0 mm/min worden genoteerd.
10.6.8. Als er een serie proeven wordtverrichtof wanneer een proef herhaal-
delĳk wordtuit gevoerd, moett elkens vóór hetbegin van een proef
worden nagegaan of de temperatuur in de verbrandingskamer of vande monsterhouder niet meer dan 30 °C bedraagt.
10.7.Berekeningen
De verbrandingssnelheid B in millimet er per minuutwordtberekend
aan de hand van de formule:
B=s
t×6 0
waarin:
s = de lengte van de verbrande afstand in millimeter,t= de verbrandingsduur voor de afst and s in seconden.
10.8.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
10.9.Beoordeling van de resultaten
Een metkunst st of beklede veiligheidsruit(punt2.3), dan wel een
veiligheidsruit van kunststofglas (punt 2.4) wordt geacht de vuurvast-heidsproef bevredigend te hebben doorstaan indien de verbrandings-snelheid nietmeer bedraagtdan 250 mm/min.
11. BESTANDHEID TEGEN CHEMICALIËN11.1.Te gebruiken chemicaliën
11.1.1. Nietschurende zeepoplossing: 1 gewicht sprocentkaliumoleaatin
gedesioniseerd water.
11.1.2. Schoonmaakprodukt voor ruiten: waterige oplossing van isopropanol
en dipropyleenglycol-monomethylether, telkens in een concentratietussen 5 en 10 gewichtsprocent en van ammoniumhydroxide in eenconcentratie tussen 1 en 5 gewichtsprocent.
11.1.3. Onverdunde gedenatureerde alcohol: 1 volumedeel methylalcohol in
10 volumedelen ethyl-alcohol.
11.1.4. Referentiebenzine: mengsel van 50 volumeprocent tolueen, 30
volumeprocent 2,2,4-trimethylpentaan, 15 volumeprocent 2,4,4-trime-thyl-1-pentaan en 5 volumeprocent ethylalcohol.
11.1.5. Referentiekerosine: mengsel van 50 volumeprocent n-octaan en 50
volumeprocent n-decaan.
11.2.Beproevingsmethode
Twee proefstukken van 180 × 25 mm worden beproefd met elk van de
in punt11.1 beschreven chemicaliën, waarb ĳvoor elke proef en elk
produkt een nieuw proefstuk wordt gebruikt. Na elke proef worden deproefstukken gereinigd volgens de voorschriften van de fabrikant, endaarna gedurende 48 uur b ĳeen temperatuur van 23 °C±2 °Ce ne e n
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 80
▼B
Kleurloos Getintrelatieve vochtigheid van 5 0%±5% bewaard. Deze omstandigheden
worden gedurende de proeven gehandhaafd.
De proefstukken worden volledig in de desbetreffende vloeistof onder-
gedompeld, gedurende één minuutin de vloeist of gehouden, daarna uitde vloeistof gehaald en onmiddell ĳk meteen (schone) absorberende
katoenen doek drooggewreven.
11.3.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Kleur van de tussenlaag of van de kunst-
stofbekleding 1 2
De overige nevenkenmerken z ĳn nietvan belang.
11.4.Beoordeling van de resultaten
11.4.1. De proef op de bestandheid tegen chemicaliën wordt als positief
beoordeeld wanneer het proefstuk geen tekenen vertoont van verwer-king, kleverigheid, oppervlaktebarstjes of duidel ĳk verlies van door-
zichtigheid.
11.4.2. Een serie proefstukken die ter goedkeuring worden aangeboden
voldoet ten aanzien van de bestandheid tegen chemicaliën als aan éénvan de volgende voorwaarden is voldaan:
11.4.2.1. Alle proeven leveren een positief resultaat op.11.4.2.2. Eén proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken leverde positieve resultatenop.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 81
▼B
BĲLAGE III-D
VOORRUITEN VAN GEHARD GLAS
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Men stelt dat voorruiten van gehard glas tot verschillende typen
behoren wanneer z ĳdoor ten minste één van de volgende hoofd- of
nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.De hoofdkenmerken z ĳn:
1.1.1. fabrieks- of handelsmerk;1.1.2. vorm en afmetingen
Men stelt dat de voorruiten van gehard glas uiteenvallen in twee
groepen voor de proeven betreffende het breukpatroon en de mecha-nische eigenschappen:
1.1.2.1. vlakke voorruiten,1.1.2.2. gebogen voorruiten;1.1.3. diktecategorie vastgesteld op basis van de nominale dikte „e”,
waarbĳeen fabricagetolerantie van ± 0,2 mm is toegestaan:
categorie I e ≤4,5 mm,
categorie II 4,5 mm < e≤5,5 mm,
categorie III 5,5 mm < e≤6,5 mm,
categorie IV 6,5 mm < e.
1.2.De nevenkenmerken z ĳn:
1.2.1. aard van het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas);1.2.2. kleur van het glas (kleurloos of getint);1.2.3. al of nietaanwezigheid van geleiders;1.2.4. al of nietaanwezigheid van zonweringsst roken.
2. BREUKPROEF2.1.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
2.1.1. Alleen de aard van hetmat eriaal is van belang.2.1.2. Men neemtaan datfloat glas en venst erglas dezelfde moeil ĳkheids-
graad hebben.
2.1.3. De breukproeven moeten worden herhaald wanneer men overgaat
van spiegelglas op floatglas of vensterglas en omgekeerd.
2.1.4. De proeven moeten worden herhaald wanneer andere zonwerings-
stroken dan geschilderde stroken worden gebruikt.
2.2.Aantal monsters
Er worden zes monsters beproefd van de serie met de kleinste
ontwikkelde oppervlakte en zes monsters van de serie met degrootste ontwikkelde oppervlakte, gekozen overeenkomstig hetbepaalde in b ĳlage III-M.
2.3.Verschillende glaszones
Een voorruit van gehard glas moet twee hoofdzones omvatten, F I en
F II; ze mag ook een tussenzone omvatten, F III.
Deze zones worden als volgtgedefinieerd:
2.3.1. Zone F I: randzone metf ĳn breukpatroon, met een breedte van ten
minste 7 cm rondom de hele voorruit en omvattende een 2 cm bredebuitenstrook waarmee geen rekening wordt gehouden b ĳde beoor-
deling van de beproevingsresultaten.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 82
▼B
2.3.2. Zone F II: zichtbaarheidszone met variabel breukpatroon, die alt ĳd
een rechthoekig gedeelte bevat van ten minste 20 cm hoog en 50 cmbreed.
2.3.2.1. Hetmiddelpuntvan de recht hoek bevindtzich binnen een cirkel met
een straal van 10 cm gecentreerd om de projectie van het referentie-punt.
2.3.2.2. Voor t rekkers waarvoor hetreferent iepuntnietkan worden bepaald,
moetde ligging van hetzicht veld in hetkeuringsrapportwordenopgegeven.
2.3.2.3. De hoogte van de hierboven genoemde rechthoek mag tot 15 cm
worden teruggebracht voor voorruiten met een hoogte van minderdan 44 cm.
2.3.3. Zone F III: tussenzone waarvan de breedte niet meer mag bedragen
dan 5 cm, gelegen tussen de zone sFIe nFI I .
2.4.Beproevingsmethode
De toe te passen methode is beschreven in punt 1 van b ĳlage III-C.
2.5.Inslagpunten (zie b ĳlage III-N, figuur 2).
2.5.1. De inslagpunten worden als volgt gekozen:
punt 1: in het centrale gedeelte van zone F II op een aan een sterke
en een zwakke spanning onderworpen plek,
punt2: in zone F III, zo dichtmogel ĳkbĳhet verticale symmetrie-
vlak van zone F II,
punten 3 en 3 /prime1: op 3 cm van de randen op een mediaanl ĳn van het
monster; wanneer er een tangindruk is, moet een van de breekpuntenzich bevinden b ĳde rand metde t angindruk en hetandere b ĳde
tegenoverstaande rand,
punt 4: op de plaats waar de kromtestraal het kleinst is op de langste
mediaanl ĳn,
punt5: op 3 cm van de rand van hetmonst er op de plaat s waar de
kromtestraal van de omtrek het kleinst is, links of rechts.
2.5.2. Een breukproef wordtverrichtop elk van de punt en 1, 2, 3, 3 /prime1,4e n
5.
2.6.Beoordeling van de resultaten
2.6.1. Een proef wordtgeachteen bevredigend result aatt e hebben opgele-
verd wanneer het breukpatroon aan alle in de punten 2.6.1.1, 2.6.1.2en 2.6.1.3 genoemde voorwaarden voldoet.
2.6.1.1. Zone F I
2.6.1.1.1. Hetaant al scherven in een vierkantvan 5 b ĳ5 cm mag nietkleiner
dan 40 en nietgrot er dan 350 z ĳn, behalve, in hetgeval van een
totaal van minder dan 40, wanneer het aantal scherven in een vier-kantvan 10 b ĳ10 cm waarin zich hetvierkantvan 5 b ĳ5c m
bevindt, niet kleiner is dan 160.
2.6.1.1.2. B ĳbovenstaande berekening worden de scherven die over de rand
van hetvierkantkomen, get eld als halve scherven.
2.6.1.1.3. Hetbreukpat roon wordtnietgecont roleerd in een 2 cm brede st rook
langs de randen van hetmonst er, die de inklemming van de ruitvormt, evenmin als in een straal van 7,5 cm rondom het inslagpunt.
2.6.1.1.4. Een maximum van drie scherven meteen oppervlakt e van meer dan
3c m
2is toegestaan; binnen een en dezelfde cirkel van 10 cm
diameter mag er echter niet meer dan één z ĳn.
2.6.1.1.5. Ongebroken stukken van langwerpige vorm z ĳn toegestaan mits de
uiteinden geen afgeschuinde vorm hebben en de lengte ervanbehalve in hetgeval van hetbepaalde in punt2.6.2.2, nietmeerbedraagtdan 7,5 cm; indien deze langwerpige scherven de rand vande ruitraken, mogen z ĳdaarmee geen hoek van meer dan 45 °
vormen.
2.6.1.2. Zone F II
2.6.1.2.1. De overbl ĳvende zicht baarheid na hetbreken wordtgecont roleerd in
de in punt 2.3.2 omschreven rechthoekige zone. In deze rechthoekmoethett ot ale oppervlak van de scherven van meer dan 2 cm
2ten
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 83
▼B
minste 15 % van het oppervlak van de rechthoek uitmaken. Indien
hetecht er gaatom een voorruitmeteen hoogt e van minder dan 44cm of waarvan de montagehoek kleiner is dan 15 °ten opzichte van
de loodl ĳn, moet het zichtbaarheidspercentage ten minste gel ĳkzĳn
aan 10 % van het oppervlak van de overeenkomstige rechthoek.
2.6.1.2.2. Geen enkele scherf mag groter z ĳn dan 16 cm
2, behalve in hetgeval
van hetbepaalde in punt2.6.2.2.
2.6.1.2.3. Binnen een straal van 10 cm rondom het inslagpunt, maar alleen in
hetdeel van de cirkel datbinnen zone F II ligt , z ĳn drie scherven
meteen oppervlakt e van meer dan 16 cm2, maar minder dan 25 cm2,
toegestaan.
2.6.1.2.4. De scherven moeten een regelmatige vorm hebben en mogen geen
punten vertonen zoals beschreven in punt 2.6.1.2.4.1. Onregelmatigescherven mogen evenwel voorkomen ten belope van 10 in eenwillekeurige rechthoek van 50 b ĳ20 cm en van 25 over hetgehele
voorruitoppervlak.
Geen enkele van deze scherven mag een punt vertonen die, gemeten
overeenkomstig punt 2.6.1.2.4.1, langer is dan 35 mm.
2.6.1.2.4.1. Een scherf wordtals onregelmat ig beschouwd, indien z ĳnietpast
binnen een cirkel van 40 mm diameter, indien z ĳten minste één
punt met een lengte van meer dan 15 mm vertoont, gemeten tussenhet uiteinde ervan en de doorsnede, waarvan de breedte gel ĳk is aan
de dikte van de ruit, en indien z ĳéén of meer punten vertoont met
een hoek aan de top van minder dan 40 °.
2.6.1.2.5. Stukken van langwerpige vorm worden getolereerd in zone F II, op
voorwaarde datde lengt e ervan nietmeer dan 10 cm bedraagt ,behalve in hetgeval van hetbepaalde in punt2.6.2.2.
2.6.1.3. Zone F III
Het breukpatroon in deze zone moet kenmerken vertonen die liggen
tussen die van het breukpatroon dat is toegestaan in de tweeaangrenzende zones (F I en F II).
2.6.2. Een t er goedkeuring aangeboden voorruitvoldoett en aanzien van
het breukpatroon indien ten minste aan één van de onderstaandevoorwaarden is voldaan.
2.6.2.1. Alle proeven, uitgevoerd met de inslagpunten als bepaald in punt
2.5.1, hebben positieve resultaten opgeleverd.
2.6.2.2. Eén proef van alle proeven uitgevoerd met gebruikmaking van de in
punt 2.5.1 omschreven inslagpunten heeft een negatief resultaatopgeleverd metafw ĳkingen die nietgrot er z ĳn dan de volgende
grenswaarden:
zone F I: ten hoogste v ĳf scherven met een lengte tussen 7,5 en 15
cm,
zone F II: ten hoogste drie scherven met een oppervlak tussen 16 en
20 cm
2, gelegen buiten een cirkel met een straal van 10 cm gecen-
treerd om het inslagpunt,
zone F III: ten hoogste vier scherven met een lengte tussen 10 en
17,5 cm.
Bĳherhaling op een nieuw monster wordt wel aan de voorschriften
van punt2.6.1 voldaan of bl ĳven de afw ĳkingen binnen de bovenge-
noemde grenswaarden.
2.6.2.3. Twee proeven van alle proeven uitgevoerd met gebruikmaking van
de in punt 2.5.1 omschreven inslagpunten hebben een negatief resul-t aatopgeleverd metafw ĳkingen die nietmeer bedroegen dan de in
punt2.6.2.2 vermelde grenswaarden; een nieuwe serie proeven opeen nieuwe serie monsters voldoet wel aan de voorschriften van punt2.6.1 of niet meer dan twee monsters van de nieuwe serie w ĳken af
van de in punt2.6.2.2 vermelde grenswaarden.
2.6.3. Als bovenvermelde afw ĳkingen worden vastgesteld, moeten z ĳin
het keuringsrapport worden vermeld; foto’s van de desbetreffendegedeelten van de voorruit dienen b ĳhetrapportt e worden gevoegd.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 84
▼B
3. GEDRAG B ĲBOTSING MET HET HOOFD TEGEN DE RUIT
3.1.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
3.2.Aantal monsters
3.2.1. Voor iedere groep van voorruiten van gehard glas, worden vier
monsters met nagenoeg de kleinste ontwikkelde oppervlakte en viermonsters met nagenoeg de grootste ontwikkelde oppervlaktebeproefd, waarb ĳde acht monsters van hetzelfde type z ĳn als die
welke z ĳn gekozen voor de breukproeven (zie punt2.2).
3.2.2. Ter vervanging mag het laboratorium dat de proeven uitvoert, indien
het zulks nuttig acht, zes proefstukken van 1 100 mm × 500 mm (+5/− 2 mm) beproeven voor iedere categorie voorruitdikte.
3.3.Beproevingsmethode
3.3.1. De toe te passen methode is de methode die is beschreven in punt 3
van bĳlage III-C.
3.3.2. De valhoogte bedraagt 1,5 0 m + 0/− 5 mm.
3.4.Beoordeling van resultaten
3.4.1. Deze proef wordtgeachteen bevredigend result aatt e hebben opgele-
verd indien de voorruitof hetproefst uk gebroken is.
3.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van hetgedrag b ĳschok van hethoofd t egen de ruitindien aan één
van de onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.4.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd,3.4.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd, maar een nieuwe
serie proeven op een nieuwe serie monsters heeft positieve resultatenopgeleverd.
4. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
De voorschriften betreffende de optische eigenschappen als
beschreven in punt9 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing op elk
type voorruit.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 85
▼B
Materiaal MoeilĳkheidsgraadBĲLAGE III E
ANDERE RUITEN VAN GEL ĲKMATIG GEHARD GLAS(1)
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Men stelt dat ruiten van gel ĳkmatig gehard glas tot verschillende
typen behoren wanneer z ĳdoor ten minste één van de volgende hoofd-
of nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.De hoofdkenmerken z ĳn:
1.1.1. fabrieks- of handelsmerk;1.1.2. aard van de harding (thermische of chemische harding);1.1.3. vormcategorie; er worden twee categorieën onderscheiden:1.1.3.1. vlakke ruiten,1.1.3.2. vlakke en gebogen ruiten;1.1.4. diktecategorie waaronder de nominale dikte „e” valt, waarb ĳeen
tolerantie van +/− 0,2 mm is toegestaan:
— categorie I: e ≤3,5 mm,
— categorie II: 3,5 mm < e≤4,5 mm,
— categorie III: 4,5 mm < e≤6,5 mm,
— categorie IV: 6,5 mm < e.
1.2.De nevenkenmerken z ĳn:
1.2.1. aard van het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas);1.2.2. kleur (kleurloos of getint);1.2.3. al of nietaanwezigheid van geleiders.
2. BREUKPROEF2.1.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Spiegelglas 2
Floatglas 1
Vensterglas 1
De overige nevenkenmerken z ĳn nietvan belang.
2.2Keuze van de monsters
2.2.1. De monsters van elke moeil ĳk te vervaardigen vormcategorie en dikte-
categorie worden voor de proeven gekozen aan de hand van de onder-staande criteria:
2.2.1.1. voor vlakke ruiten worden twee series monsters geleverd, overeen-
komstig:
2.2.1.1.1. de grootste oppervlakte,2.2.1.1.2. de kleinste hoek tussen twee aangrenzende vlakken;2.2.1.2. voor vlakke en gebogen ruiten worden drie series monsters geleverd,
overeenkomstig:
(1) Dit type ruiten van gel ĳkmatig gehard glas kan ook voor voorruiten van trekkers
worden gebruikt.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 86
▼B
Soortruit Aantal monsters2.2.1.2.1. de grootste ontwikkelde oppervlakte,
2.2.1.2.2. de kleinste hoek tussen twee aangrenzende vlakken,2.2.1.2.3. de grootste segmenthoogte.2.2.2. Proeven op monsters overeenkomstig de grootste oppervlakte „S”
worden van toepassing geacht op elke andere oppervlakte kleiner danS+5% .
2.2.3. Wanneer de aangeboden monsters een hoek γvan minder dan 30 °
hebben, worden de daarop uitgevoerde proeven van toepassing geachtop alle gefabriceerde ruiten met een hoek van meer dan γ−5 °.
Wanneer de aangeboden monsters een hoek γvan meer dan of gel ĳk
aan 30 °hebben, worden de daarop uitgevoerde proeven van toepassing
geachtop alle gefabriceerde ruit en meteen hoek van meer dan ofgelĳk aan 30 °.
2.2.4. Wanneer de segmenthoogte h van de aangeboden monsters meer dan
100 mm bedraagt, worden de erop uitgevoerde proeven van toepassinggeacht op alle gefabriceerde ruiten met een segmenthoogte die kleineri sd a nh+3 0m m .
Wanneer de segmenthoogte van de aangeboden monsters kleiner is
dan of gel ĳk is aan 100 mm, worden de erop uitgevoerde proeven van
toepassing geacht op alle gefabriceerde ruiten met een segmenthoogtedie kleiner is dan of gel ĳk is aan 100 mm.
2.3.Aantal monsters per serie
Hetaant al in elke serie voorkomende monst ers moetals volgtz ĳn,
naar gelang van de in punt1.1.3 gedefinieerde vormcat egorieën:
Vlak (twee series) 4
Vlak en gebogen (drie series) 5
2.4.Beproevingsmethode
2.4.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 1 van b ĳlage III-C.
2.5.Inslagpunten (zie b ĳlage III-N, figuur 3)
2.5.1. Voor vlakke ruiten en gebogen ruiten z ĳn de inslagpunten als aange-
geven in respectievel ĳk figuur 3 a), 3 b) van b ĳlage III-N enerz ĳds en
3 c) van b ĳlage III-N anderz ĳds, als volgt:
punt1: op 3 cm van de randen van de ruitin hetgedeelt e waar de
kromtestraal op de omtrek het kleinst is;
punt2: op 3 cm van de rand op een der medianen, waarb ĳde zĳde
van de ruitmoetworden gekozen die event uele t angindrukkenvertoont;
punt3: in hetgeomet rische midden van de ruit ;punt4: alleen voor gebogen ruit en; ditpuntwordtgekozen op de
langste mediaan in het gedeelte van de ruit waar de kromtestraal hetkleinstis.
2.5.2. Er dientéén proef per voorgeschreven inslagpuntt e worden genomen.
2.6.Beoordeling van de resultaten
2.6.1. Een proef wordtgeachtbevredigend result aatt e hebben opgeleverd
wanneer het breukpatroon aan de volgende voorwaarden voldoet:
2.6.1.1. hetaant al scherven in een willekeurig vierkantvan 5 c m×5c mm a g
nietminder dan 40 en nietmeer dan 400 bedragen, of 450 voorbeglazingen met een dikte van ten hoogste 3,5 mm.
2.6.1.2. voor de bovenstaande berekening worden scherven die gedeeltel ĳk
over de rand van hetvierkantkomen als halve scherven get eld;
2.6.1.3. hetbreukpat roon wordtnietgecont roleerd in een st rook van 2 cm
breedte over de gehele omtrek van het monster, die de inklemmingvan de ruit vormt, evenmin als in een straal van 7,5 cm rondom hetinslagpunt;
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 87
▼B
Materiaal Moeilĳkheidsgraad Kleur Moeilĳkheidsgraad2.6.1.4. scherven meteen oppervlakt e van meer dan 3 cm2zĳn niet toegestaan,
behalve in de delen als omschreven in punt2.6.1.3;
2.6.1.5. enkele scherven van langwerpige vorm z ĳn toegestaan mits:
— de uiteinden ervan geen afgeschuinde vorm vertonen,
—zĳ, indien z ĳde rand van de ruitraken, daarmee geen hoek van
meer dan 45 °vormen
en indien, behalve in hetgeval van hetbepaalde in punt2.6.2.2, de
lengte ervan niet meer dan 7,5 cm bedraagt.
2.6.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van het breukpatroon indien ten minste aan één van de onderstaandevoorwaarden is voldaan:
2.6.2.1. all proeven uitgevoerd met gebruikmaking van de inslagpunten als
voorgeschreven onder punt 2.5.1 hebben een positief resultaat opgele-verd;
2.6.2.2. één proef van alle uitgevoerde proeven met gebruikmaking van de in
punt 2.5.1 voorgeschreven inslagpunten heeft een negatief resultaatopgeleverd metafw ĳkingen die nietgrot er z ĳn dan de volgende
grenswaarden:
— ten hoogste v ĳf scherven met een lengte tussen 6 en 7,5 cm,
— ten hoogste vier scherven met een lengte tussen 7,5 en 10 cm.
Bĳherhaling op een nieuw monster wordt wel aan de voorschriften van punt
2.6.1 voldaan of bl ĳven de afw ĳkingen binnen de bovenvermelde grenswaarden;
2.6.2.3. twee proeven van alle uitgevoerde proeven met gebruikmaking van de
in punt 2.5.1 omschreven inslagpunten hebben een negatief resultaatopgeleverd metafw ĳkingen die nietmeer bedroegen dan de in punt
2.6.2.2 vermelde grenswaarde; een nieuwe serie proeven op eennieuwe serie monsters voldoet wel aan de voorschriften van punt 2.6.1of niet meer dan twee monsters van de nieuwe serie w ĳken af van de
hierboven in punt2.6.2.2 vermelde grenswaarden.
2.6.3. Als bovenvermelde afw ĳkingen worden vastgesteld, moeten z ĳin het
keuringsrapport worden vermeld; foto’s van de desbetreffendegedeelten van de voorruit dienen b ĳhetrapportt e worden gevoegd.
3. MECHANISCHE STERKTE3.1.Kogelvalproef met kogel van 227 g
3.1.1. Moeil ĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Spiegelglas 2 Kleurloos 1
Floatglas 1 Getint 2
Vensterglas 1
Hetandere nevenkenmerk (al of nietaanwezigheid van geleiders) is nietvan
belang.
3.1.2. Aantal proefstukken
Voor elke diktecategorie als omschreven in punt 1.1.4 worden zes
proefstukken beproefd.
3.1.3. Beproevingsmethode
3.1.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 2.1 van b ĳlage III-C.
3.1.3.2. De valhoogte (van de onderkant van de kogel tot het bovenvlak van
het proefstuk) is weergegeven in de onderstaande tabel; de valhoogteis afhankel ĳk van de dikte van de ruit:
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 88
▼B
Nominale dikte van de ruit (e) Valhoogte
e≤3 , 5m m 2 , 0m+5/−0m m
3,5 mm <e 2 , 5m+5/−0m m
3.1.4. Beoordeling van de resultaten
3.1.4.1. De kogelvalproef wordtals posit ief beschouwd wanneer hetproefst uk
nietbreekt .
3.1.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken voldoet ten
aanzien van de mechanische sterkte indien aan ten minste één van deonderstaande voorwaarden is voldaan:
3.1.4.2.1. ten hoogste één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd;3.1.4.2.2. twee proeven hebben een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe
serie proeven op een nieuwe serie van zes proefstukken levert posi-tieve resultaten op.
4. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN4.1.Lichtdoorlating
De voorschriften van punt 9.1 van b ĳlage III-C betreffende de coëffi-
ciënt van gewone lichtdoorlating z ĳn van toepassing op de ruiten of
gedeelten van ruiten van gel ĳkmatig voorgespannen glas, die zich
bevinden op plaatsen die een essentiële rol spelen voor het zicht vande bestuurder.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 89
▼B
BĲLAGE III-F
VOORRUITEN VAN GEWOON GELAAGD GLAS
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Men stelt dat voorruiten van gewoon gelaagd glas tot verschillende
typen behoren wanneer z ĳdoor ten minste één van de volgende
hoofd- of nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.De hoofdkenmerken z ĳn:
1.1.1. Fabrieks- of handelsmerk.1.1.2. Vorm en afmetingen.
Men stelt dat voorruiten van gewoon gelaagd glas integrerend deel
uitmaken van één groep voor wat betreft de proeven inzake mecha-nische eigenschappen en inzake bestandheid tegen omgevingsin-vloeden.
1.1.3. Aantal glasplaten.1.1.4. De nominale dikte „e” van de voorruit; een tolerantie van 0,2n mm
aan weersz ĳden van de nominale waarde, waarb ĳn hetaant al glas-
platen van de voorruit aangeeft, is toegestaan.
1.1.5. De nominale dikte van de tussenlaag of -lagen.1.1.6. Aard en type van de tussenlaag of -lagen (b ĳvoorbeeld PVB of
andere tussenlaag van kunststof).
1.2De nevenkenmerken z ĳn:
1.2.1. Aard van het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas).1.2.2. Kleur van de tussenlaag of -lagen (kleurloos of getint), geheel of
gedeeltel ĳk.
1.2.3. Kleur van het glas (gekleurd of getint).1.2.4. Al dan nietaanwezigheid van geleiders.1.2.5. Al dan nietaanwezigheid van zonweringsst roken.
2. ALGEMEEN
2.1. Voor voorruiten van gewoon gelaagd glas worden de proeven,
behalve de proeven betreffende het gedrag b ĳbot sing methethoofd
tegen de ruit (punt 3.2) en de optische eigenschappen, uitgevoerd opvlakke proefstukken die hetz ĳuit reeds bestaande voorruiten worden
genomen, hetz ĳdaartoe speciaal z ĳn vervaardigd. In beide gevallen
dienen de proefstukken in alle opzichten strikt representatief te z ĳn
voor de in serie vervaardigde voorruiten waarvoor goedkeuringwordtaangevraagd.
2.2. Vóór elke proef moeten de proefstukken gedurende ten minste vier
uur bĳeen temperatuur van 23 °C±2 °C worden opgeslagen. De
proeven moeten zo vlug mogel ĳk worden uitgevoerd nadat de proef-
stukken uit de opslagruimte z ĳn gehaald.
3. GEDRAG B ĲBOTSING MET HET HOOFD TEGEN DE RUIT
3.1.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
3.2.Beproeving op volledige voorruit van het gedrag b ĳbotsing met
het hoofd tegen de ruit
3.2.1. Aantal monsters
Er worden proeven verrichtop vier monst ers van de serie metde
kleinste ontwikkelde oppervlakte en op vier monsters van de seriemet de grootste ontwikkelde oppervlakte, gekozen overeenkomstighetbepaalde in b ĳlage III-M.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 90
▼B
3.2.2. Beproevingsmethode
3.2.2.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3.3.2 van b ĳlage
III-C.
3.2.2.2. De valhoogte moet 1,5 0m+0 mm/− 5 mm bedragen.
3.2.3. Beoordeling van de resultaten
3.2.3.1. Hetresult aatvan deze proef wordtals posit ief beschouwd wanneer
aan de volgende eisen is voldaan:
3.2.3.1.1. Hetmonst er breekten vert oontt alr ĳke cirkelvormige scheuren die
nagenoeg om hetinslagpuntz ĳn gecentreerd; de dichtstb ĳgelegen
scheuren bevinden zich ten hoogste op 80 mm van het inslagpunt.
3.2.3.1.2. De glasplaten moeten vast bl ĳven zitten aan de tussenlaag van
kunststof. Toegestaan wordt dat de platen op een of meer plaatsenloslaten over een breedte van minder dan 4 mm aan iedere z ĳde van
de scheur buiten een cirkel met een diameter van 60 mm, gecen-treerd om het inslagpunt.
3.2.3.1.3. Aan de kantvan de inslag:3.2.3.1.3.1. de tussenlaag mag niet bloot komen te liggen over een oppervlakte
van meer dan 20 cm
2;
3.2.3.1.3.2. een scheur in de tussenlaag over een lengte van 35 mm is toegestaan.3.2.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van hetgedrag b ĳeen bot sing methethoofd t egen de ruitindien aan
één van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.2.3.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.2.3.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie monsters levert positieve resultaten op.
3.3.Beproevingopvlakkeproefstukkenvanhetgedragb ĳschokvan
het hoofd tegen de ruit
3.3.1. Aantal proefstukken
Er worden zes vlakke proefstukken van 1 100 mm × 500 mm (+ 5
mm/− 2 mm) beproefd.
3.3.2. Beproevingsmethode
3.3.2.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3.3.1 van b ĳlage
III-C.
3.3.2.2. De valhoogte bedraagt 4m+2 5 mm/− 0 mm.
3.3.3. Beoordeling van de resultaten
3.3.3.1. Hetresult aatvan deze proef wordtals posit ief beschouwd wanneer
aan de volgende eisen is voldaan:
3.3.3.1.1. het proefstuk buigt, breekt en vertoont talr ĳke cirkelvormige
scheuren die nagenoeg om hetinslagpuntz ĳn gecentreerd;
3.3.3.1.2. de tussenlaag mag wel scheuren maar het dummyhoofd mag niet
door hetproefst uk heen gaan;
3.3.3.1.3. er mogen geen grote stukken glas loskomen van de tussenlaag.3.3.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van hetgedrag b ĳeen bot sing methethoofd t egen de ruitindien aan
één van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.3.3.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.3.3.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultatenop.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 91
▼B
+4 0 °C −2 0 °C
Dikte van het proef-
stukValhoogteMaximaal
toegestaan
gewichtder
schervenValhoogteMaximaal
toegestaan
gewichtder
scherven
m(1) g m(1) g4. MECHANISCHE STERKTE
4.1.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
4.2.Kogelvalproef met kogel van 2260 g
4.2.1. Aantal proefstukken
Er worden zes vierkante proefstukken van 300 mm + 10 mm/− 0 mm
beproefd.
4.2.2. Beproevingsmethode
4.2.2.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 2.2 van b ĳlage III-C.
4.2.2.2. De valhoogte (van de onderkant van de kogel tot het bovenvlak van
hetproefst uk) bedraagt 4m+2 5 mm/− 0 mm.
4.2.3. Beoordeling van de resultaten
4.2.3.1. Hetresult aatvan de proef wordtals posit ief beschouwd wanneer de
kogel nietbinnen v ĳf seconden na hetinslagmomentdoor de ruit
slaat.
4.2.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken voldoet ten
aanzien van de kogelvalproef metkogel van 2 260 g, indien aan éénvan de volgende voorwaarden is voldaan:
4.2.3.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;4.2.3.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultatenop.
4.3.Kogelvalproef met kogel van 227 g
4.3.1. Moeil ĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
4.3.2. Aantal proefstukken
Er worden 20 vierkante proefstukken van 300 mm + 10/− 0 mm
beproefd.
4.3.3. Beproevingsmethode
4.3.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 2.1 van b ĳlage III-C.
Er worden tien stuks b ĳeen temperatuur van + 40 °C±2 °C ten tien
stuks b ĳeen temperatuur van − 20 °C±2 °C beproefd.
4.3.3.2. De valhoogte voor de verschillende diktecategorieën en het maxi-
maal toegestane gewicht der losgekomen scherven staan in onder-staande tabel:
e≤4,5 9 12 8,5 12
4,5<e≤5,5 10 15 91 5
5,5<e≤6,5 11 20 9,5 20
e>6,5 12 25 10 25
(1) Voor de valhoogte is een tolerantie van + 25 mm/− 0 mm toegestaan.
4.3.4. Beoordeling van de resultaten
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 92
▼B
4.3.4.1. Hetresult aatvan de proef wordtals posit ief beschouwd wanneer aan
de volgende voorwaarden is voldaan:
— de kogel slaatnietdoor hetproefst uk heen;
— hetproefst uk breektnietin meerdere st ukken;— indien de t ussenlaag nietis gescheurd, bedraagthetgewichtvan
de stukken die aan de tegenover het inslagpunt gelegen z ĳde van
hetglas z ĳn losgekomen nietmeer dan de waarden die in punt
4.3.3.2 nader z ĳn aangegeven.
4.3.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken voldoet ten
aanzien van de kogelvalproef metkogel van 227 g wanneer aan éénvan de volgende twee voorwaarden is voldaan:
4.3.4.2.1. ten minste acht proeven, uitgevoerd b ĳelk van de beproevingstem-
peraturen, leveren een positief resultaat op;
4.3.4.2.2. meer dan twee proeven b ĳelk van de beproevingstemperaturen
leveren een negatief resultaat op; een nieuwe serie proeven op eennieuwe serie proefstukken levert positieve resultaten op.
5. BESTANDHEID TEGEN OMGEVINGSINVLOEDEN5.1.Slĳtproef
5.1.1. Moeil ĳkheidsgraad en beproevingsmethode
De voorschriften als beschreven in punt 4 van b ĳlage III-C z ĳn van
toepassing; de proef wordt uitgevoerd over 1 000 cycli.
5.1.2. Beoordeling van de resultaten
Hetveiligheidsglas voldoett en aanzien van de sl ĳtvastheid als de
lichtverstrooiing door sl ĳtage van het proefstuk niet meer dan 2 %
bedraagt.
5.2.Hittebestendigheidsproef
De voorschriften als beschreven in punt 5 van b ĳlage III-C z ĳn van
toepassing.
5.3.Stralingsbestendigheidsproef
5.3.1. Algemeen voorschrift
Deze proef wordtalleen uit gevoerd wanneer hetlaborat orium, op
grond van de gegevens over de tussenlaag waarover het beschikt, ditnuttig acht.
5.3.2. De voorschriften als beschreven in punt 6 van b ĳlage III-C z ĳn van
toepassing.
5.4.Vochtbestendigheidsproef
De voorschriften als beschreven in punt 7 van b ĳlage III-C z ĳn van
toepassing.
6. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
De voorschriften als beschreven in punt 9 van b ĳlage III-C betref-
fende de optische eigenschappen z ĳn van toepassing op elk type
voorruit.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 93
▼B
BĲLAGE III-G
ANDERE RUITEN VAN GELAAGD GLAS(1)
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Andere ruiten van gelaagd glas dan voorruiten worden geacht tot
verschillende typen te behoren wanneer z ĳdoor ten minste één van de
volgende hoofd- of nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.De hoofdkenmerken z ĳn:
1.1.1. fabrieks- of handelsmerk;1.1.2. diktecategorie van de ruit waaronder de nominale dikte „e” valt, waarb ĳ
een tolerantie van +/− 0,2 n mm is toegestaan; „n” duidt het aantalglasplaten aan:
— categorie I: e ≤5,5 mm,
— categorie II: 5,5 mm < e≤6,5 mm,
— categorie III: 6,5 mm < e;
1.1.3. nominale dikte van de tussenlaag of -lagen;
1.1.4. aard en type van de tussenlaag of -lagen, b ĳvoorbeeld PVB of andere
kunststoffolie;
1.1.5. een of andere speciale behandeling die één van de glasplaten eventueel
heeftondergaan.
1.2.De nevenkenmerken z ĳn:
1.2.1. aard van het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas);1.2.2. kleur van de tussenlaag (kleurloos of getint, geheel of gedeeltel ĳk);
1.2.3. kleur van het glas (kleurloos of getint).
2. ALGEMEEN
2.1. Voor ruiten, uitgezonderd voorruiten, van gewoon gelaagd glas worden
de proeven uitgevoerd op vlakke proefstukken die hetz ĳuit echte ruiten
zĳn gesneden, hetz ĳspeciaal z ĳn vervaardigd. In beide gevallen dienen
de proefstukken in alle opzichten strikt representatief te z ĳn voor de
ruiten waarvoor goedkeuring wordt aangevraagd.
2.2. Vóór elke proef moeten de proefstukken van gelaagd glas gedurende ten
minste vier uur b ĳeen temperatuur van 23 °C +/− 2 °C worden opge-
slagen. De proeven moeten worden uitgevoerd zodra de proefstukken uitde opslagruimte z ĳn gehaald.
2.3. De t er goedkeuring aangeboden ruitwordtgeachtaan de bepalingen van
deze bĳlage te voldoen indien z ĳvan dezelfde samenstelling is als een
reeds overeenkomstig de bepalingen van b ĳlage III-F, b ĳlage III-H of
bĳlage III-I goedgekeurde voorruit.
3. GEDRAG VAN DE RUIT B ĲBOTSING MET HET HOOFD
3.1.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
3.2.Aantal proefstukken
Er worden zes vlakke proefstukken van 1 100 mm × 500 mm (+ 25/− 0
mm) beproefd.
3.3.Beproevingsmethode
3.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3 van b ĳlage III-C.
3.3.2. De valhoogte bedraagt 1,5 0 m + 0/− 5 mm (voor ruiten die als voor-
ruiten van trekkers worden gebruikt bedraagt de valhoogt e4m+2 5
mm/− 0 mm).
(1) Dit type ruiten van gelaagd glas kan ook voor voorruiten van trekkers worden
gebruikt.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 94
▼B
Nominale dikte Valhoogte3.4.Beoordeling van de resultaten
3.4.1. Hetresult aatvan deze proef wordtals posit ief beschouwd wanneer aan
de volgende eisen is voldaan:
3.4.1.1. het proefstuk buigt, breekt en vertoont talr ĳke cirkelvormige scheuren
die nagenoeg om hetinslagpuntz ĳn gecentreerd;
3.4.1.2. de tussenlaag mag wel scheuren maar het dummyhoofd mag er niet
doorheen gaan;
3.4.1.3. er mogen geen grote stukken glas loskomen van de tussenlaag.3.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien van
hetgedrag b ĳeen bot sing methethoofd t egen de ruitindien aan één
van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.4.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.4.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultaten op.
4. MECHANISCHE STERKTE — KOGELVALPROEF MET KOGEL
VAN 227 g
4.1.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
4.2.Aantal proefstukkenEr worden vier vlakke proefstukken van 300 mm × 300 mm (+ 10 mm/−0 mm) beproefd.
4.3.Beproevingsmethode
4.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 2.1 van b ĳlage III-C.
4.3.2. De valhoogt e (van de onderkantvan de kogel t othetbovenvlak van het
proefstuk) is weergegeven in de onderstaande tabel; de valhoogte isafhankel ĳk van de nominale dikte.
e≤5,5 mm 5 m
5,5 mm ≤e≤6,5 mm 6 m
6,5 mm ≤e 7m+ 25 mm/− 0 mm
4.4.Beoordeling van de resultaten
4.4.1. Hetresult aatvan de kogelvalproef wordtals posit ief beschouwd
wanneer aan één van de volgende eisen is voldaan:— de kogel slaatnietdoor hetproefst uk of hetmonst er heen,— hetproefst uk breektnietin verschillende st ukken,— het totale gewicht van de paar stukken die aan de tegenovergestelde
zĳde van hetinslagpuntkunnen loskomen mag nietmeer bedragen
dan 15 g.
4.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken voldoet ten aanzien
van de mechanische sterkte indien aan één van de volgende voor-waarden is voldaan:
4.4.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd,4.4.2.2. ten hoogste twee proeven hebben een negatief resultaat opgeleverd; een
nieuwe serie proeven op een nieuwe serie monsters levert positieveresultaten op.
1989L0173 —NL—01.01.1995 —001.001 — 95
▼B
5. BESTANDHEID TEGEN OMGEVINGSINVLOEDEN
5.1.Slĳtproef
5.1.1. Moeil ĳkheidsgraad en beproevingsmethode
De voorschriften als beschreven in punt 4 van b ĳlage III-C z ĳn van
toepassing; de proef wordt uitgevoerd over 1 000 cycli.
5.1.2. Beoordeling van de resultaten
De veiligheidsruitvoldoett en aanzien van de sl ĳtvastheid als de licht-
verstrooiing door sl ĳtage van het proefstuk niet meer da n 2 % bedraagt.
5.2.Hittebestendigheidsproef
De voorschriften als beschreven in punt 5 van b ĳlage III-C z ĳn van
toepassing.
5.3.Stralingsbestendigheidsproef
5.3.1. Algemeen voorschrift
Deze proef wordt alleen uitgevoerd wanneer het laboratorium, op grond
van de gegevens over de tussenlaag waarover het beschikt, dit nuttigacht.
5.3.2. De voorschriften van punt 6 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
5.4.Vochtbestendigheidsproef
5.4.1. De voorschriften van punt 7 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
6. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN6.1.Lichtdoorlating
De voorschriften van punt 9.1 van b ĳlage III-C betreffende de coëffi-
ciënt van de gewone lichtdoorlating z ĳn van toepassing op ruiten of
delen van ruiten die zich bevinden op plaatsen welke voor het zicht vande bestuurder van essentieel belang z ĳn.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 96
▼B
BĲLAGE III-H
VOORRUITEN VAN BEHANDELD GELAAGD GLAS
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Voorruiten van behandeld gelaagd glas worden geacht tot verschil-
lende typen te behoren wanneer z ĳdoor ten minste één van de
volgende hoofd- of nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.De hoofdkenmerken z ĳn:
1.1.1. Fabrieks- of handelsmerk.1.1.2. Vorm en afmetingen
Voorruiten van behandeld gelaagd glas worden geacht tot één en
dezelfde groep te behoren voor de proeven op breukpatroon, mechani-sche eigenschappen en bestandheid tegen omgevingsinvloeden.
1.1.3. Aantal glasplaten.1.1.4. Nominale dikte „e” van de voorruit, met een tolerantie van 0,2n mm
ten opzichte van de nominale waarde, waarin n het aantal glasplatenvan de voorruitis.
1.1.5. Speciale behandeling die een of meer glasplaten eventueel hebben
ondergaan.
1.1.6. Nominale dikte van de tussenlaag of -lagen.1.1.7. Aard en type van de tussenlaag of -lagen (b ĳvoorbeeld PVB of een
andere kunststoffolie).
1.2.De nevenkenmerken z ĳn:
1.2.1. Aard van het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas).1.2.2. Kleur van de tussenlaag of -lagen (kleurloos of getint, geheel of
gedeeltel ĳk).
1.2.3. Kleur van het glas (kleurloos of getint).1.2.4. Hetal dan nietaanwezig z ĳn van geleiders.
1.2.5. Hetal dan nietaanwezig z ĳn van zonweringsstroken.
2. ALGEMEEN
2.1. De proeven op voorruiten van behandeld gelaagd glas, behalve de
dummyhoofdproef meteen volledige voorruiten de proef op de opt i-sche eigenschappen, worden verricht met speciaal hiertoe ontworpenvlakke monsters en/of proefstukken. De proefstukken moeten evenwelin alle opzichten strikt representatief z ĳn voor de in serie vervaardigde
voorruiten waarvoor de onderdeelgoedkeuring wordt aangevraagd.
2.2. Vóór elke proef worden de proefstukken of monsters gedurende ten
minste vier uur b ĳeen temperatuur van 23 °C±2 °C opgeslagen. De
proeven moeten zo spoedig mogel ĳk worden verrichtnadatde proef-
stukken of monsters uit de opslagruimte z ĳn gehaald.
3. VOORGESCHREVEN PROEVEN
Voorruiten van behandeld gelaagd glas worden onderworpen aan:
3.1. de in b ĳlage III-F voor voorruiten van gelaagd glas voorgeschreven
proeven;
3.2. de in punt4 beschreven breukproef.
4. BREUKPROEF4.1.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 97
▼B
Materiaal Moeilĳkheidsgraad
Spiegelglas 2
Floatglas 1
Vensterglas 1
4.2.Aantal proefstukken of monsters
Een proefstuk van 1 100 mm × 500 mm (+ 5 mm/− 2 mm) of één
monster per inslagpunt beproeven.
4.3.Beproevingsmethode
De toe te passen methode is beschreven in punt 1 van b ĳlage III-C.
4.4.Inslagpunt(en)
De ruit op elk van de behandelde buitenplaten worden getroffen in het
midden van hetproefst uk of hetmonst er.
4.5.Beoordeling van de resultaten
4.5.1. Voor elk inslagpuntwordtde breukproef geachteen posit ief result aat
te hebben opgeleverd indien de gezamenl ĳke oppervlakte van breuk-
stukken van 2 cm2of meer in de rechthoek als omschreven in punt
2.3.2 van b ĳlage III-D gel ĳk is aan ten minste 15 % van de opper-
vlakte van de rechthoek.
4.5.1.1. B ĳeen proefst uk geldthetvolgende:
4.5.1.1.1. Hetmidden van de recht hoek ligtin een cirkel meteen st raal van 10
cm gecentreerd om de projectie van het referentiepunt als gedefineerdin punt1.2 van de b ĳlage (zichtveld) van Richtl ĳn 74/347/EEG inzake
de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Statenbetreffende het zichtveld en de ruitenwissers van landbouw- ofbosbouwtrekkers op wielen.
4.5.1.1.2. Voor trekkers waarb ĳgeen referentiepunt kan worden bepaald moet
de ligging van hetgezicht sveld in hetkeuringsrapportworden aange-geven.
4.5.1.1.3. De hoogte van bovengenoemde rechthoek kan worden verminderd tot
15 cm b ĳvoorruiten met een hoogte van minder dan 44 cm of die
gemonteerd worden met een hoek van minder dan 15 °ten opzichte
van het verticale vlak; het percentage moet ten minste 10 % van hetoppervlak van de overeenkomstige rechthoek bedragen.
4.5.1.2. B ĳeen proefst uk moethetmiddelpuntvan de recht hoek gelegen z ĳn
op de langste as van het proefstuk op 450 mm van een van de randen.
4.5.2. Ter goedkeuring aangeboden proefstukken of monsters voldoen ten
aanzien van hetbreukpat roon indien aan één van de volgende voor-waarden is voldaan:
4.5.2.1. de proef heeft voor elk inslagpunt een positief resultaat opgeleverd;4.5.2.2. na herhaling van de proef meteen nieuwe serie van vier proefst ukken
voor elk inslagpunt waarvoor de proef eerst een negatief resultaat hadopgeleverd, leveren de vier nieuwe proeven op dezelfde punten alleeen positief resultaat op.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 98
▼B
BĲLAGE III-I
VEILIGHEIDSRUITEN MET KUNSTSTOFBEKLEDING OP HET
BINNENVLAK
1. Wanneer de materialen voor veiligheidsruiten als omschreven in de b ĳlagen
III-D t oten metIII-H aan de binnenz ĳde met een kunststoflaag bekleed
zĳn, moeten z ĳvoldoen aan de volgende eisen, welke een aanvulling z ĳn
op die van de desbetreffende b ĳlagen.
2. SL ĲTPROEF
2.1.Moeilĳkheidsgraad en beproevingsmethode
De kunststofbekleding moet worden beproefd overeenkomstig de voor-
schriften als beschreven in punt 4 van b ĳlage III-C, voor een duur van 100
cycli.
2.2.Beoordeling van de resultaten
De kunststofbekleding voldoet ten aanzien van de sl ĳtvastheid als de licht-
verstrooiing door sl ĳtage van het proefstuk niet meer dan 4 % bedraagt.
3. VOCHTBESTENDIGHEIDSPROEF
3.1. Op voorgespannen veiligheidsruiten met kunststofbekleding wordt een
vochtbestendigheidsproef verricht.
3.2 De voorschriften als beschreven in punt 7 van b ĳlage III-C z ĳn van toepas-
sing.
4. BESTANDHEID TEGEN TEMPERATUURVERANDERINGEN
De voorschriften als beschreven in punt 8 van b ĳlage III-C z ĳn van toepas-
sing.
5. VUURVASTHEIDSPROEF
De voorschriften als beschreven in punt 10 van b ĳlage III-C z ĳn van
toepassing.
6. BESTANDHEID TEGEN CHEMICALIËN
De voorschriften als beschreven in punt 11 van b ĳlage III-C z ĳn van
toepassing.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 99
▼B
BĲLAGE III-J
VOORRUITEN VAN KUNSTSTOFGLAS
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Voorruiten van kunststofglas worden geacht tot verschillende typen te
behoren indien z ĳdoor ten minste één van de volgende hoofd- of
nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.De hoofdkenmerken z ĳn:
1.1.1. Fabrieks- of handelsmerk.1.1.2. Vorm en afmetingen
Voorruiten van kunststofglas worden geacht integrerend deel uit te
maken van één groep wat betreft de proeven op mechanische sterkte,bestandheid tegen omgevingsinvloeden, bestandheid tegen tempera-tuurwisselingen en bestandheid tegen chemicaliën.
1.1.3. Aantal kunststoflagen.1.1.4. Nominale dikte „e” van de voorruit, met een toelaatbare tolerantie van
± 0,2 mm.
1.1.5. Nominale dikte van de glasplaat.1.1.6. Nominale dikte van de als tussenlaag (-lagen) gebruikte kunststoffolie.1.1.7. Aard en type van de als tussenlaag (-lagen) gebruikte kunststoffolie
(bĳvoorbeeld PVB of een andere kunststoffolie) en van de kunststoff-
olie aan de binnenkant.
1.1.8. Speciale behandeling die de ruitevent ueel heeftondergaan.
1.2.De nevenkenmerken z ĳn:
1.2.1. Aard van het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas).1.2.2. Kleur, geheel of gedeeltel ĳk, van elke kunststoffolie (kleurloos of
getint).
1.2.3. Kleur van het glas (kleurloos of getint).1.2.4. Hetal dan nietaanwezig z ĳn van geleiders.
1.2.5. Hetal dan nietaanwezig z ĳn van zonweringsstroken.
2. ALGEMEEN
2.1. De proeven op voorruiten van kunststofglas, behalve de dummyhoofd-
proeven (3.2) en de proeven op de optische eigenschappen, wordenverricht met vlakke proefstukken die uit reeds bestaande voorruitenzĳn gesneden of speciaal voor de test z ĳn vervaardigd. In beide
gevallen moeten de proefstukken in alle opzichten strikt representatiefzĳn voor de in serie vervaardigde voorruiten waarvoor de onderdeel-
goedkeuring wordtaangevraagd.
2.2. Vóór elke test worden de proefstukken gedurende ten minste vier uur
bĳeen temperatuur van 23 °C±2 °C opgeslagen. De tests vinden zo
spoedig mogel ĳk plaats nadat de proefstukken uit de opslagruimte z ĳn
gehaald.
3. GEDRAG VAN DE RUIT B ĲBOTSING MET HET HOOFD
3.1.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
3.2.Proef op het gedrag van de gehele voorruit b ĳbotsing met het
hoofd
3.2.1. Aantal monsters
Vier monsters van de serie met de kleinste ontwikkelde oppervlakte en
vier monsters van de serie met de grootste ontwikkelde oppervlakte,gekozen overeenkomstig de bepalingen van b ĳlage III-M, worden
beproefd.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 100
▼B
3.2.2. Beproevingsmethode
3.2.2.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 5.3.2 van b ĳlage III-C.
3.2.2.2. De valhoogte bedraagt 1,5 0 m + 0/− 5 mm.
3.2.3. Beoordeling van de resultaten
3.2.3.1. Hetresult aatvan deze t estwordtals posit ief beschouwd indien aan de
volgende eisen is voldaan:
3.2.3.1.1. De glasplaatbreektmeteen grootaant al cirkelvormige scheuren die
bĳbenadering rond hetinslagpuntz ĳn gecentreerd; de dichtstb ĳzĳnde
scheuren mogen ten hoogste 80 mm van het inslagpunt verw ĳderd
zĳn.
3.2.3.1.2. De glasplaat moet aan de tussenlaag van kunststof bl ĳven hechten.
Buit en een cirkel van 60 mm rond hetinslagpuntmag hetglas op eenof meer plaatsen aan beide z ĳden van de scheur ten hoogste 4 mm
loslaten.
3.2.3.1.3. De tussenlaag mag over een lengte van 35 mm b ĳhetinslagpunt
gescheurd z ĳn.
3.2.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van hetgedrag b ĳeen bot sing methethoofd t egen de ruitindien aan
één van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.2.3.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.2.3.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven met een nieuwe serie monsters levert positieve resultaten op.
3.3.Proef op het gedrag b ĳschok met het hoofd met vlakke proef-
stukken
3.3.1. Aantal proefstukken
Er worden zes vlakke proefstukken van 1 100 mm × 500 mm (+ 5/− 2
mm) beproefd.
3.3.2. Beproevingsmethode
3.3.2.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3.3.1 van b ĳlage III-C.
3.3.2.2. De valhoogte bedraagt 4 m + 25/− 0 mm.
3.3.3. Beoordeling van de resultaten
3.3.3.1. Hetresult aatvan deze t estwordtals posit ief beschouwd wanneer aan
de volgende voorwaarden is voldaan:
3.3.3.1.1. de glasplaatbuigten breektmeteen grootaant al cirkelvormige
scheuren b ĳbenadering gecentreerd om het inslagpunt;
3.3.3.1.2. de t ussenlaag mag scheuren, maar hetdummyhoofd mag er nietdoor-
heen gaan;
3.3.3.1.3. er mag geen grote glascherf van de tussenlaag loskomen.3.3.3.2. Ene serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken voldoet ten
aanzien van hetgedrag b ĳschok van hethoofd indien aan één van de
beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.3.3.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.3.3.2.2. een proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven met een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultatenop.
4. MECHANISCHE STERKTE4.1.Moeilĳkheidsgraden, beproevingsmethoden en beoordeling van de
resultaten
De voorschriften van punt 4 van b ĳlage III-F z ĳn van toepassing.
4.2. De derde voorwaarde van punt4.3.4.1 van b ĳlage III-F vervalt
evenwel.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 101
▼B
5. BESTANDHEID TEGEN OMGEVINGSINVLOEDEN
5.1.Slĳtproef
5.1.1. Slĳtproef op het buitenvlak
5.1.1.1. De voorschriften van punt 5.1 van b ĳlage III-F z ĳn van toepassing.
5.1.2. Slĳtproef op het binnenvlak
5.1.2.1. De voorschriften van punt 2 van b ĳlage III-I z ĳn van toepassing.
5.2.Hittebestendigheidsproef
De voorschriften van punt 5 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
5.3.Stralingsbestendigheidsproef
De voorschriften van punt 6 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
5.4.Vochtbestendigheidsproef
De voorschriften van punt 7 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
5.5.Temperatuurwisselingsproef
De voorschriften van punt 8 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
6. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
De voorschriften van punt 9 van b ĳlage III-C betreffende de optische
eigenschappen z ĳn op elk type voorruit van toepassing.
7. VUURVASTHEIDSPROEF
De voorschriften van punt 10 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
8. BESTANDHEID TEGEN CHEMICALIËN
De voorschriften van punt 11 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 102
▼B
BĲLAGE III-K
ANDERE RUITEN VAN KUNSTSTOFGLAS(1)
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Andere ruiten van kunststofglas dan voorruiten worden geacht tot
verschillende typen te behoren wanneer z ĳdoor ten minste één van de
volgende hoofd- of nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.De hoofdkenmerken z ĳn:
1.1.1. fabrieks- of handelsmerk;1.1.2. diktecategorie van de ruit waaronder de nominale dikte „e” valt, waarb ĳ
een tolerantie van ± 0,2 mm is toegestaan:
— categorie I: e ≤3,5 mm,
— categorie II: 3,5 mm <e≤4,5 mm,
— categorie III: 4,5 mm <e.
1.1.3. nominale dikte van de tussenlaag of -lagen van kunststof;
1.1.4. nominale dikte van de ruit;1.1.5. type van de als tussenlaag (-lagen) gebruikte kunststoffolie (b ĳvoor-
beeld PVB of een andere kunststof) en van de kunststoflaag op debinnenz ĳde;
1.1.6. een of andere speciale behandeling die de glasplaatevent ueel heeft
ondergaan.
1.2.De nevenkenmerken z ĳn:
1.2.1. aard van het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas);1.2.2. kleur (geheel of gedeeltel ĳk van de kunststoflaag (-lagen) (kleurloos of
getint));
1.2.3. kleur van het glas (kleurloos of getint).
2. ALGEMEEN
2.1. Voor andere ruiten van kunststofglas dan voorruiten worden vlakke
proefstukken beproefd die hetz ĳuit echte ruiten z ĳn gesneden, hetz ĳ
speciaal z ĳn vervaardigd. In beide gevallen dienen de proefstukken in
alle opzichten strikt representatief te z ĳn voor de ruiten waarvoor goed-
keuring wordtaangevraagd.
2.2. Vóór elke proef moeten de proefstukken van kunststofglas gedurende
ten minste vier uur b ĳeen temperatuur van 23 °C±2 °C worden
opgeslagen. De proeven moeten worden verricht zodra de proefstukkenuitde opslagruimt e z ĳn gehaald.
2.3. De ter goedkeuring aangeboden ruit voldoet aan de bepalingen van de
onderhavige b ĳlage als z ĳvan dezelfde samenstelling is als een voorruit
die reeds is goedgekeurd overeenkomstig de bepalingen van b ĳlage
III-J.
3. GEDRAG B ĲBOTSING MET HET HOOFD TEGEN DE RUIT
3.1.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
3.2.Aantal proefstukken
Er worden zes vlakke proefstukken van 1 100 mm × 500 mm (+ 5 mm/−
2 mm) beproefd.
(1) Dit type ruiten van kunststofglas kan ook voor voorruiten van trekkers worden
gebruikt.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 103
▼B
Nominale dikte Valhoogte3.3.Beproevingsmethode
3.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3 van b ĳlage III-C.
3.3.2. De valhoogte bedraagt 1,5 0m+0 mm/− 5 mm (voor ruiten die als
voorruitop t rekkers worden gebruiktbedraagtde valhoogt e 4m+2 1
mm/− 0 mm).
3.4.Beoordeling van de resultaten
3.4.1. Hetresult aatvan deze proef wordtals posit ief beschouwd wanneer aan
de volgende eisen is voldaan:
3.4.1.1. de glasplaatbreekten vert oontt alr ĳke scheuren;
3.4.1.2. scheuren van de tussenlaag z ĳn aanvaardbaar, maar hetdummyhoofd
mag er nietdoorheen gaan;
3.4.1.3. er komen geen grote glasscherven los van de tussenlaag.3.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien van
hetgedrag b ĳeen bot sing methethoofd t egen de ruitindien aan één
van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.4.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.4.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven met een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultatenop.
4. MECHANISCHE STERKTE — KOGELVALPROEF MET KOGEL
VAN 227 g
4.1. De voorschriften als beschreven in punt 4 van b ĳlage III-G z ĳn van
toepassing, met uitzondering van de tabel in punt 4.3.2, die moet wordenvervangen door de volgende:
e≤3,5 mm 5 m
3,5 mm <e≤4,5 mm 6 m
e>4,5 mm 7m+ 25 mm/− 0 mm
4.2. Hetvoorschriftvan hetderde st reepje van punt4.4.1 van b ĳlage III-G is
nietvan t oepassing.
5. BESTANDHEID TEGEN OMGEVINGSINVLOEDEN5.1.Slĳtproef
5.1.1. Slĳtproef op het buitenvlak
De voorschriften van punt 5.1 van b ĳlage III-G z ĳn van toepassing.
5.1.2. Slĳtproef op het binnenvlak
De voorschriften van punt 2.1 van b ĳlage III-I z ĳn van toepassing.
5.2.HittebestendigheidsproefDe voorschriften van punt 5 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
5.3.StralingsbestendigheidsproefDe voorschriften van punt 6 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
5.4.VochtbestendigheidsproefDe voorschriften van punt 7 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
5.5.TemperatuurwisselingsproefDe voorschriften van punt 8 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
6. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 104
▼B
De voorschriften van punt 9.1 van b ĳlage III-C betreffende de coëffi-
ciënt van de gewone lichtdoorlating z ĳn van toepassing op ruiten of
gedeelten van ruiten die gelegen z ĳn op plaatsen welke voor het zicht
van de bestuurder van essentieel belang z ĳn.
7. VUURVASTHEIDSPROEF
De voorschriften van punt 10 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
8. BESTANDHEID TEGEN CHEMICALIËN
De voorschriften van punt 11 van b ĳlage III-C z ĳn van toepassing.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 105
▼B
BĲLAGE III-L
DUBBELE BEGLAZINGEN
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Dubbele beglazingen worden geacht tot verschillende typen te behoren
wanneer z ĳdoor ten minste één van de volgende hoofd- of nevenken-
merken van elkaar verschillen.
1.1.De hoofdkenmerken z ĳn:
1.1.1. fabrieks- of handelsmerk;1.1.2. samenstelling van de dubbele beglazing (symmetrisch, asymmetrisch);1.1.3. type van elk der samenstellende ruiten als omschreven in punt 1 van de
bĳlagen III-E, III-G en III-K;
1.1.4. nominale dikte van de ruimte tussen de beide ruimten;1.1.5. type vatting (organisch, glas-glas of glas-metaal).
1.2.De nevenkenmerken z ĳn:
1.2.1. de nevenkenmerken van elk der samenstellende ruiten als omschreven in
punt1.2 van de b ĳlagen III-E, III-G en III-K.
2. ALGEMEEN
2.1. Alle samenstellende ruiten van de dubbele beglazing moeten z ĳn goed-
gekeurd of wel worden beproefd overeenkomstig de eisen van de eropvan toepassing z ĳnde bĳlage (b ĳlage III-E, III-G of III-K).
2.2. Proeven metdubbele beglazingen meteen nominale dikt e van de t ussen-
ruimte „e” worden van toepassing geacht op alle dubbele beglazingenmet dezelfde eigenschappen en een nominale dikte van de tussenruimtev a ne±3m m .D e aanvrager kan evenwel hetmonst er metde kleinst e
tussenruimte en dat met de grootste tussenruimte ter goedkeuringaanbieden.
2.3. Voor dubbele beglazingen waarvan ten minste één ruit van gelaagd glas
of van kunststofglas is, worden de proefstukken gedurende ten minstevier uur vóór de proef opgeslagen b ĳeen temperatuur van 23 °C±2 °C.
De proeven worden verricht zodra de proefstukken uit de opslagruimtezĳn gehaald.
3. GEDRAG B ĲBOTSING MET HET HOOFD TEGEN DE BEGLA-
ZING
3.1.Moeilĳkheidsgraad van de nevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
3.2.Aantal proefstukken
Er worden zes proefstukken van 1 100 mm × 500 mm (+ 5/− 2 mm)
beproefd voor elke diktecategorie van de samenstellende ruiten en elkedikte van de tussenruimte als omschreven in punt 1.1.4 hierboven.
3.3.Beproevingsmethode
3.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3 van b ĳlage III-C.
3.3.2. De valhoogte bedraagt 1,5 0 m + 0/− 5 mm.
3.3.3. B ĳeen asymmetrische dubbele beglazing worden er drie proeven aan
elke zĳde verricht.
3.4.Beoordeling van de resultaten
3.4.1. Voor dubbele beglazing bestaande uit twee ruiten van gel ĳkmatig voor-
gespannen glas:
hetresult aatvan deze proef wordtals posit ief beschouwd wanneer de
beide elementen breken.
3.4.2. Voor dubbele beglazing bestaande uit twee ruiten, uitgezonderd voor-
ruiten, van gelaagd glas:
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 106
▼B
hetresult aatvan deze proef wordtals posit ief beschouwd wanneer aan
de volgende eisen is voldaan:
3.4.2.1. de beide elementen van het proefstuk buigen, breken en vertonen talr ĳke
cirkelvormige scheuren die b ĳbenadering om hetinslagpuntz ĳn gecen-
treerd;
3.4.2.2. scheuren van de tussenlaag (-lagen) z ĳn aanvaardbaar maar hetdummy-
hoofd mag er nietdoorheen gaan;
3.4.2.3. er komen geen grote glasscherven los van de tussenlaag.3.4.3. Voor dubbele beglazing best aande uiteen ruitvan gel ĳkmatig gehard
glas en een andere ruit van gelaagd glas of kunststofglas dan eenvoorruit:
hetresult aatvan deze proef wordtals posit ief beschouwd wanneer aan
de volgende eisen is voldaan:
3.4.3.1. de ruitvan voorgespannen glas breekt ;3.4.3.2. de ruit van gelaagd glas buigt, breekt en vertoont talr ĳke cirkelvormige
scheuren die b ĳbenadering om hetinslagpuntz ĳn gecentreerd;
3.4.3.3. scheuren van de tussenlaag (-lagen) z ĳn aanvaardbaar maar hetdummy-
hoofd mag er nietdoorheen gaan;
3.4.3.4. er komen geen grote glasscherven los van de tussenlaag.3.4.4. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien van
hetgedrag b ĳeen bot sing methethoofd t egen de ruitindien aan één
van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.4.4.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.4.4.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultaten op.
4. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
De voorschriften van punt 9.1 van b ĳlage III-C betreffende de lichtdoor-
lating z ĳn van toepassing op dubbele beglazingen of delen van dubbele
beglazingen die gesitueerd z ĳn op punt en welke voor hetzichtvan de
bestuurder van essentieel belang z ĳn.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 107
▼B
BĲLAGE III-M
GROEPERING VAN VOORRUITEN MET HET OOG OP KEURINGS-
PROEVEN
1. Voor groepering worden de volgende elementen in aanmerking
genomen:
1.1. ontwikkelde oppervlakte van de voorruit,1.2. segmenthoogte,1.3. kromte.2. Een groep wordt gevormd door een diktecategorie.3. De voorruiten worden gerangschikt in st ĳgende orde van grootte van
de ontwikkelde oppervlakte.
Daaruit worden de grootste v ĳfende kleinste v ĳf geselecteerd
waaraan hetvolgende c ĳfer wordtgegeven:
1 voor de grootste, 1 voor de kleinste,
2 voor de op een na grootste, 2 voor de op een na kleinste,3 voor de op twee na grootste, 3 voor de op twee na kleinste,4 voor de op drie na grootste, 4 voor de op drie na kleinste,5 voor de op vier na grootste. 5 voor de op vier na kleinste.
4. Voor de segmenthoogte wordt in elk van de beide series als
omschreven in punt3, hetvolgende c ĳfer gegeven:
1 voor de grootste segmenthoogte,2 voor de op een na grootste segmenthoogte,3 voor de op twee na grootste segmenthoogte, enz.
5. Voor de kromtestraal wordt in elk van beide series als omschreven in
punt3, hetvolgende c ĳfer gegeven:
1 voor de kleinste kromtestraal,2 voor de op een na kleinste kromtestraal,3 voor de op twee na kleinste kromtestraal, enz.
6. Voor elke voorruitvan de beide series als omschreven in punt3
worden de c ĳfers opgeteld.
6.1. De volledige serie proeven als omschreven in de b ĳlagen III-D, III-F,
III-H, III-I of III-J wordtdan genomen op de voorruitonder degrootste v ĳf en op de voorruitonder de kleinst e v ĳf die b ĳde
optelling het laagste totaal scoren.
6.2. Op de overige voorruiten van dezelfde serie worden alleen de proeven
genomen ter controle van de optische eigenschappen als omschrevenin punt9 van b ĳlage III-C.
7. Enkele voorruiten met parameters die inzake vorm en/of kromtestraal
grote afw ĳkingen vertonen ten opzichte van de uiterste gevallen van
de geselecteerde groep kunnen ook worden beproefd indien de techni-sche dienstdie de proeven verrichtvan mening is datdeze paramet ersbelangr ĳke negatieve effecten kunnen hebben.
8. De grenswaarden voor de groep worden vastgesteld volgens de
ontwikkelde oppervlakten van de voorruiten. Wanneer een ter goed-keuring van een bepaald type aangeboden voorruit een ontwikkeldeoppervlakt e heeftdie nietovereenst emtmetde vast gest elde grens-waarden en/of een aanmerkel ĳk grotere segmenthoogte of kleinere
kromtestraal bezit, moet deze voorruit worden beschouwd als beho-rend tot een nieuw type; z ĳwordtdan aan aanvullende proeven
onderworpen indien de technische dienst zulke proeven technischnoodzakel ĳk achtgezien de inlicht ingen waarover h ĳbeschiktmet
betrekking tot het produkt en de gebruikte materialen.
9. Wanneer naderhand door de houder van een goedkeuring in een reeds
goedgekeurde diktecategorie een ander model voorruit zou wordengefabriceerd:
9.1. wordtnagegaan of ditmodel kan worden ingedeeld b ĳde grootste v ĳf
of de kleinste v ĳf voorruit en die methetoog op de goedkeuring van
de beschouwde groep werden gekozen;
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 108
▼B
9.2. worden opnieuw c ĳfers gegeven volgens de in de punten 3, 4 en 5
omschreven procedure;
9.3. als het totaal van de aan de opnieuw in de grootste v ĳf of kleinste v ĳf
opgenomen voorruitt oegekende c ĳfers:
9.3.1. het laagste is, worden op de voorruit de volgende proeven verricht:9.3.1.1. voor voorruiten van voorgespannen glas:9.3.1.1.1. breukpatroon,9.3.1.1.2. gedrag b ĳbot sing methethoofd,
9.3.1.1.3. optische vervorming,9.3.1.1.4. scheiding van hetsecundaire beeld,9.3.1.1.5. lichtdoorlating;9.3.1.2. voor voorruiten van gewoon gelaagd glas of van kunststofglas:9.3.1.2.1. gedrag b ĳbot sing methethoofd,
9.3.1.2.2. optische vervorming,9.3.1.2.3. scheiding van hetsecundaire beeld,9.3.1.2.4. lichtdoorlating;9.3.1.3. op voorruiten van behandeld gelaagd glas z ĳn de proeven als voorge-
schreven in de punten 9.3.1.1.1, 9.3.1.1.2 en 9.3.1.2 van toepassing;
9.3.1.4. voor met kunststof beklede voorruiten z ĳn, naar gelang van hetgeval,
de proeven als voorgeschreven in punt9.3.1.1 of 9.3.1.2 van t oepas-sing;
9.3.2. in het tegenovergestelde geval worden enkel de proeven genomen ter
controle van de optische eigenschappen als omschreven in punt 9 vanbĳlage III-C.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 109
▼B
BĲLAGE III-N
METING VAN SEGMENTHOOGTEN EN PLAATS VAN INSLAGPUNTEN
Figuur 1
Meting van de segmenthoogte „h”
Bĳenkel gebogen ruiten is de segmenthoogte gel ĳk aan: h1maximum.
Bĳdubbel gebogen ruiten is de segmenthoogte gel ĳk aan: h1+h2maximum.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 110
▼B
Figuur 2
Voor voorruiten voorgeschreven inslagpunten
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 111
▼B
Figuren 3a), 3b) en 3c)
Voorgeschreven inslagpunten voor ruiten van gel ĳkmatig gehard glas
De punten 2 in de figuren 3a), 3b) en 3c) z ĳn voorbeelden van de ligging van punt2 als voorgeschreven in
punt2.5 van b ĳlage III-E.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 112
▼B
BĲLAGE III-O
CONTROLE OP DE OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE
1. DEFINITIES
In deze b ĳlage wordtverst aan onder:
1.1.produkttype: alle ruiten met dezelfde hoofdkenmerken;
1.2.dikteklasse: alle ruiten waarvan de verschillende samenstellende delen,
binnen de toegestane toleranties, dezelfde dikte hebben;
1.3.produktie-eenheid: alle voor de vervaardiging van een of meer ruit-
types gebruikte produktiemiddelen die op één geografische plaats z ĳn
geïnstalleerd; een eenheid kan verschillende produktiel ĳnen omvatten;
1.4.werkperiode: een periode waarin één produktiel ĳn gedurende de dage-
lĳkse werkt ĳd een produktie verzorgt;
1.5.produktieperiode: een periode waarin een zelfde produkttype ononder-
broken in dezelfde produktiel ĳn wordtgefabriceerd;
1.6.Ps:het aantal ruiten van hetzelfde produkttype dat in één werkperiode
wordtgefabriceerd;
1.7.Pr:het aantal ruiten van hetzelfde produkttype dat gedurende een
produktieperiode wordt gefabriceerd.
2. PROEVEN
De ruiten worden onderworpen aan de volgende proeven.
2.1.Voorruiten van gehard glas
2.1.1. Breukproef overeenkomstig de voorschriften van punt 2 van b ĳlage
III-D.
2.1.2. Meting van de lichtdoorlating overeenkomstig de voorschriften van punt
9.1 van b ĳlage III-C.
2.1.3. Optische vervormingsproef overeenkomstig de voorschriften van punt
9.2 van b ĳlage III-C.
2.1.4. Proef op de scheiding van hetsecundaire beeld overeenkomst ig de
voorschriften van punt 9.3 van b ĳlage III-C.
2.2.Ruiten van gel ĳkmatig gehard glas
2.2.1. Breukproef overeenkomstig de voorschriften van punt 2 van b ĳlage
III-E.
2.2.2. Meting van de lichtdoorlating overeenkomstig de voorschriften van punt
9.1 van b ĳlage III-C.
2.2.3. Voor ruiten die als voorruit worden gebruikt:2.2.3.1. Optische vervormingsproef overeenkomstig de voorschriften van punt
9.2 van b ĳlage III-C.
2.2.3.2. Proef op de scheiding van hetsecundaire beeld overeenkomst ig de
voorschriften van punt 9.3 van b ĳlage III-C.
2.3.Voorruitenvangewoongelaagdglasenvoorruitenvankunststofglas
2.3.1. Proef op hetgedrag van de ruitb ĳschok van hethoofd overeenkomst ig
de voorschriften van punt 3 van b ĳlage III-F.
2.3.2. Kogelvalproef met kogel van 2 260 g overeenkomstig de voorschriften
van punt4.2 van b ĳlage III-F en van punt2.2 van b ĳlage III-C.
2.3.3. Hittebestendigheidsproef overeenkomstig de voorschriften van punt 5
van bĳlage III-C.
2.3.4. Meting van de lichtdoorlating overeenkomstig de voorschriften van punt
9.1 van b ĳlage III-C.
2.3.5. Optische vervormingsproef overeenkomstig de voorschriften van punt
9.2 van b ĳlage III-C.
2.3.6. Proef op de scheiding van hetsecundaire beeld overeenkomst ig de
voorschriften van punt 9.3 van b ĳlage III-C.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 113
▼B
2.3.7. Uitsluitend voor voorruiten van kunststofglas:
2.3.7.1. Sl ĳtproef overeenkomstig de voorschriften van punt 2.1 van b ĳlage
III-I.
2.3.7.2. Vochtbestendigheidsproef overeenkomstig de voorschriften van punt 3
van bĳlage III-I.
2.3.7.3. Proef op de bestandheid tegen chemicaliën overeenkomstig de voor-
schriften van punt 11 van b ĳlage III-C.
2.4.Andere ruiten van gewoon gelaagd glas en van kunststofglas
2.4.1. Kogelvalproef met kogel van 227 g overeenkomstig de voorschriften
van punt4 van b ĳlage III-G.
2.4.2. Hittebestendigheidsproef overeenkomstig de voorschriften van punt 5
van bĳlage III-C.
2.4.3. Meting van de lichtdoorlating overeenkomstig de voorschriften van punt
9.1 van b ĳlage III-C.
2.4.4. Alleen voor ruiten van kunststofglas:2.4.4.1. Sl ĳtproef overeenkomstig de voorschriften van punt 2.1 van b ĳlage
III-I.
2.4.4.2. Vochtbestendigheidsproef overeenkomstig de voorschriften van punt 3
van bĳlage III-I.
2.4.4.3. Proef op de bestandheid tegen chemicaliën overeenkomstig de voor-
schriften van punt 11 van b ĳlage III-C.
2.4.5. Aan de bovenvermelde eisen is voldaan wanneer de overeenkomstige
proeven z ĳn uit gevoerd op een voorruitmetdezelfde samenst elling.
2.5.Voorruit van behandeld gelaagd glas
2.5.1. Naastde in punt2.3 van deze b ĳlage genoemde proeven wordteen
breukproef verricht overeenkomstig de voorschriften van punt 4 vanbĳlage III-H.
2.6.Ruiten met kunststofbekleding
Naast de in de desbetreffende punten van de onderhavige b ĳlage
vermelde proeven worden nog de volgende proeven verricht:
2.6.1. Sl ĳtproef overeenkomstig de voorschriften van punt 2.1 van b ĳlage
III-I.
2.6.2. Vochtbestendigheidsproef overeenkomstig de voorschriften van punt 3
van bĳlage III-I.
2.6.3. Proef op de bestandheid tegen chemicaliën overeenkomstig de voor-
schriften van punt 11 van b ĳlage III-C.
2.7.Dubbele beglazing
Hierop moeten met dezelfde frequentie en dezelfde eisen de in deze
bĳlage vermelde proeven worden uit gevoerd voor elke ruitwaaruitde
dubbele beglazing is samengesteld.
3. FREQUENTIE EN RESULTATEN VAN DE PROEVEN3.1.Breukpatroon
3.1.1. Proeven
3.1.1.1. Een eerste serie proeven waarb ĳzich een breuk voordoetop elk van de
door de onderhavige richtl ĳn voorgeschreven inslagpunten wordt — met
fotografische opnamen — uitgevoerd b ĳhetbegin van de produkt ie van
elk nieuw type ruit, ten einde het gevoeligste breekpunt te bepalen.
Op voorruiten van gehard glas wordt deze eerste serie proeven echter
pas uitgevoerd wanneer de jaarproduktie van ruiten van dit type meerdan 200 stuks bedraagt.
3.1.1.2. T ĳdens de produktieperiode wordt de controleproef uitgevoerd op het in
punt3.1.1.1 aangeduide breekpunt .
3.1.1.3. B ĳhet begin van elke produktieperiode of na een verandering van tint
moeteen cont roleproef worden genomen.
3.1.1.4. In de loop van de produktieperiode moeten er met de onderstaande
minimale frequentie controleproeven worden uitgevoerd:
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 114
▼B
Voorruiten van gehard glasRuiten, uitgezonderd voorruiten, van
gehard glasVoorruiten van behandeld gelaagd
glas
—P s≤200: een per produktie-
periode—P r≤500: een per werkpe-
riode0,1 % per type
—P s >200: een per vier
produktieuren—P r>500: twee per werkpe-
riode
3.1.1.5. Aan heteinde van de produkt ieperiode moeteen cont roleproef worden
genomen op een van de laatste gefabriceerde ruiten.
3.1.1.6. Als Pr <20 behoeft er slechts één breukproef per produktieperiode te
worden genomen.
3.1.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd, ook de resultaten waarvoor
geen fotografisch bew ĳs voorhanden is.
Voorts moet er één fotografische contactopname per werkperiode
worden gemaakt, behalve wanneer Pr ≤500, in welk geval er slechts
één fotografische contactopname per produktieperiode wordt gemaakt.
3.2.Gedrag van de ruit b ĳbotsing met het hoofd
3.2.1. Proeven
De controle vindt plaats op een monster dat overeenstemt met ten minste
0,5 % van de dagproduktie van gelaagde voorruiten in een produktiel ĳn,
metmaximaal 15 voorruit en per dag.
De keuze van de monsters moet representatief z ĳn voor de produktie
van de verschillende voorruittypen.
In overleg met de ter zake bevoegde overheidsinstantie kunnen deze
proeven worden vervangen door een kogelvalproef meteen kogel van2 260 g (zie punt3.3). In elk geval wordthetgedrag b ĳbotsing met het
hoofd beproefd met ten minste twee monsters per diktecategorie perjaar.
3.2.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.3.Kogelvalproef met kogel van 2260 g
3.3.1. Proeven
De controle wordt ten minste eenmaal per maand en per diktecategorie
verricht.
3.3.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.4.Kogelvalproef met kogel van 227 g
3.4.1. Proeven
De proefstukken worden uit monsters gesneden. Om praktische redenen
kunnen de proeven echter ook op afgewerkte produkten of op eengedeelte daarvan worden uitgevoerd.
De controle vindt plaats op een monster dat overeenstemt met ten minste
0,5 % van de produktie van een werkperiode, met maximaal 10monsters per dag.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 115
▼B
3.4.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.5.Hitteproef
3.5.1. Proeven
De proefstukken worden uit monsters gesneden. Om praktische redenen
kunnen de proeven echter ook op afgewerkte produkten of op eengedeelte daarvan worden uitgevoerd. Deze laatste worden zo gekozendat alle tussenlagen in verhouding tot het gebruik ervan worden getest.
De controle vindt plaats op ten minste drie monsters van de dagpro-
duktie per tussenlaagkleur.
3.5.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.6.Lichtdoorlating
3.6.1. Proeven
Er worden monsters beproefd die representatief z ĳn voor getinte afge-
werkte produkten.
De controle vindt ten minste b ĳhetbegin van elke produkt ieperiode
plaats, wanneer een w ĳziging van de eigenschappen van de ruitde
resultaten van de proef beïnvloedt.
Ruiten waarb ĳde gewone lichtdoorlating, gemeten b ĳde goedkeuring
van hett ype, gel ĳk is aan of groter is dan 80 % voor voorruiten en 75 %
voor andere ruiten worden niet beproefd, evenmin als de ruiten vancategorie V.
In plaats van een proef te laten uitvoeren, mag de leverancier voor ruiten
van voorgespannen glas een cert ificaatoverleggen waaruitbl ĳktdataan
de bovenstaande voorschriften is voldaan.
3.6.2. Resultaten
De waarde van de lichtdoorlating moet worden genoteerd. Bovendien
wordtvoor voorruit en metschaduw- of zonweringsst rook aan de handvan de in punt3.2.1.2.2.3 van b ĳlage III-A vermelde tekeningen nage-
gaan of de stroken wel degel ĳk buiten de zone I /prime1vallen.
3.7.Optische vervorming en scheiding van het secundaire beeld
3.7.1. Proeven
Elke voorruitwordtop uit erl ĳke gebreken geïnspecteerd. Voorts worden
volgens de voorgeschreven methoden, of andere methoden die vergel ĳk-
bare resultaten opleveren, metingen uitgevoerd in de verschillende licht-zones, metde volgende minimale frequent ie:
indien Ps ≤200: één monster per werkperiode,
indien Ps >200: twee monsters per werkperiode,
of 1 % van de volledige produktie, waarb ĳde genomen monsters
representatief z ĳn voor de volledige produktie.
3.7.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.8.Slĳtvastheid
3.8.1. Proeven
Alle met kunststof beklede ruiten en ruiten van kunststofglas worden op
slĳtvastheid beproefd. De controle vindt ten minste eenmaal per maand
en per type van het voor de bekleding of voor de tussenlaag (-lagen)gebruikte kunststofmateriaal plaats.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 116
▼B
3.8.2. Resultaten
De gemeten lichtdiffusiewaarde moet worden genoteerd.
3.9.Vochtbestendigheid
3.9.1. Proeven
Alleen met kunststof beklede ruiten en ruiten van kunststofglas worden
op vochtbestendigheid beproefd. De controle vindt ten minste eenmaalper maand en per type van het voor de bekleding of voor de tussenlaag(-lagen) gebruikte kunststofmateriaal plaats.
3.9.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.10.Bestandheid tegen chemicaliën
3.10.1. Proeven
Alleen met kunststof beklede ruiten en ruiten van kunststofglas worden
op bestandheid tegen chemicaliën beproefd. De controle vindt ten minsteeenmaal per maand en per type van het voor de bekleding of voor detussenlaag (-lagen) gebruikte kunststofmateriaal plaats.
3.10.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 117
▼B
BĲLAGE III-P
MODEL

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 118
▼B
BĲLAGE IV
MECHANISCHE KOPPELINGEN TUSSEN TREKKERS EN
GETROKKEN VOERTUIGEN EN VERTICALE BELASTING OP HET
KOPPELINGSPUNT
1.Definities
1.1. Onder „mechanische koppelingen tussen trekkers en getrokken verbin-
dingen” worden verstaan de technische eenheden die op de trekker en ophet getrokken voertuig z ĳn aangebrachtvoor de mechanische koppeling
van deze voertuigen.
In deze richtl ĳn worden uitsluitend de aan de kant van de trekker
aangebrachte mechanische koppelinrichtingen behandeld.
De talr ĳke soorten mechanische koppelingen kunnen in grote l ĳnen als
volgtworden ingedeeld:
— koppelinrichting met vangbek (pinkoppeling) (zie figuren 1 en 2,
aanhangsel 1);
— trekhaak (zie figuur 3, aanhangsel 1);— zwevende stang (trekstang) (zie figuur 4, aanhangsel 1).
1.2. Onder „type mechanische koppeling van trekker met getrokken voer-
tuig” worden verstaan delen die onderling geen essentiële verschillenvertonen, met name op de volgende punten:
1.2.1. soortmechanische koppelinricht ing;1.2.2. koppelbare trekring;1.2.3. uiterl ĳke vorm, afmetingen of w ĳze van werking (b ĳvoorbeeld automa-
tisch of niet-automatisch);
1.2.4. materiaal;1.2.5. D-waarde overeenkomstig definitie in aanhangsel 2 b ĳeen proef
volgens de dynamische methode, of maximaal getrokken massa overeen-komstig definitie in aanhangsel 3 b ĳeen proef volgens de statische
methode, alsmede verticale belasting op koppelpunt S;
1.3. Onder „referentiepunt van de koppelinrichting” wordt verstaan b ĳeen
vangbek, hetpuntvan de as van de pen datzich op gel ĳke afstand van
de flenzen bevindt, en b ĳeen haak, hetsn ĳpuntvan hetsymmet rievlak
van de haak metde generat rice van hetconcave gedeelt e van deze haakter hoogte van het contact met de ring wanneer deze zich in de trekstandbevindt.
1.4. Onder „hoogte van de mechanische koppeling boven de grond (h)”
wordt verstaan de afstand tussen het horizontale vlak door het referentie-puntvan de mechanische koppeling en hethorizont ale vlak waarop dewielen van de trekker staan.
1.5. Onder „uitstekend deel van de mechanische koppeling (c)” wordt
verstaan de afstand tussen het referentiepunt van de mechanischekoppelinrichting en het verticale vlak door de as van de achterwielenvan de trekker.
1.6. Onder „verticale belasting op het koppelpunt (S)” wordt verstaan de
belasting die in statische toestand wordt overgebracht op het referentie-puntvan de mechanische koppeling.
1.7. „Automatisch” is een koppelinrichting die b ĳhetingl ĳden van de
trekring gesloten en vergrendeld wordt zonder dat daartoe verderehandelingen nodig z ĳn.
1.8. Onder „wielbasis van de trekker (l)” wordt verstaan de afstand tussen de
vert icale vlakken die loodrechtop hetmiddenlangsvlak van de t rekkerdoor de assen van de trekker gaan.
1.9. Onder „gewichtop de vooras van de lege t rekker (m
a)” wordtverst aan
hetgedeelt e van hetledige gewichtvan de t rekker datin st at ischet oest and op hetwegdek wordtovergebrachtdoor de vooras van detrekker.
2.Algemene voorschriften
2.1. Mechanische koppelinrichtingen kunnen automatisch of niet-automa-
tisch z ĳn.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 119
▼B
2.2. Mechanische koppelinrichtingen aan de trekker moeten voldoen aan de
voorschriften betreffende afmetingen, sterkte en verticale belasting ophet koppelpunt overeenkomstig de punten 3.1 tot en met 3.3.
2.3. De mechanische koppelinrichtingen moeten zodanig z ĳn geconstrueerd
en vervaardigd, datz ĳonder normale omstandigheden ononderbroken
op bevredigende w ĳze werken en de in deze richtl ĳn voorgeschreven
eigenschappen behouden.
2.4. Alle constructiedelen van de mechanische koppelingen moeten z ĳn
vervaardigd uit materiaal van een dusdanige kwaliteit dat z ĳbestand
zĳn tegen de in punt 3.2 genoemde proeven en dienen duurzame sterkte-
eigenschappen te bezitten.
2.5. Alle koppelingen en vergrendelingen daarvan moeten gemakkel ĳk vast-
en losgemaaktkunnen worden, doch zodanig z ĳn uitgevoerd dat een
onopzettel ĳke ontgrendeling b ĳnormale bedr ĳfsomstandigheden niet
mogelĳk is.
Bĳautomatische koppelinrichtingen moet de vergrendelde stand door
twee van elkaar onafhankel ĳke beveiligingen goed sluitend worden
beveiligd. Hetlosmaken van deze beveiligingen mag evenwelgeschieden door een gemeenschappel ĳke bedieningsinrichting.
2.6. De trekring moet aan beide z ĳden van de lengteas van de niet aan het
voertuig bevestigde koppelinrichting ten minste 60 °horizontaal kunnen
draaien. Bovendien is verticaal zowel naar boven als naar beneden eenbeweegbaarheid van 20 °vereist(zie ook aanhangsel 1).
De draaiingshoeken behoeven niett egel ĳkertĳd mogel ĳktezĳn.
2.7. De axiale draaibaarheid van de trekring moet b ĳpinkoppelingen ten
minste 90 °naar rechts of links om de koppelingslengteas bedragen, en
worden afgeremd door een weerstandsmoment van 30 tot 150 Nm.
De axiale draaibaarheid van de trekring moet b ĳde trekhaak ten minste
20°naar rechts of links om de lengteas van de trekhaak bedragen.
3.Bĳzondere voorschriften
3.1. Afmetingen
De afmetingen voor de mechanische koppelinrichtingen aan de trekker
dienen te beantwoorden aan aanhangsel 1, figuren 1 tot en met 4. Dekeuze van aldaar nietvermelde afmet ingen is vr ĳ.
3.2. Sterkte
3.2.1. Ten einde de sterkte te controleren worden de mechanische koppelin-
richtingen onderworpen aan hetz ĳeen dynamische proef overeenkom-
stig aanhangsel 2, hetz ĳeen statische proef overeenkomstig aanhangsel
3.
3.2.2. De proef mag geen bl ĳvende vervorming, breuken of scheuren veroor-
zaken.
3.3. Verticale belasting op het koppelpunt (S)
3.3.1. De maximale statische belasting op het koppelpunt wordt door de fabri-
kant vastgesteld. Z ĳmag echter in geen geval 3 ton overschr ĳden.
3.3.2. Goedkeuringsvoorwaarden3.3.2.1. De toelaatbare statische verticale belasting mag de door de fabrikant van
de trekker opgegeven technisch toelaatbare statische verticale belasting,alsmede de op basis van de EEG-onderdeelgoedkeuring voor de koppel-inrichting vastgestelde statische verticale belasting niet overschr ĳden.
3.3.2.2. De voorschriften van Richtl ĳn 74/151/EEG, b ĳlage I, punt2, moet en in
achtworden genomen, waarb ĳde maximale belasting van de achteras
geletop de door de fabrikantopgegeven weerst and van de acht erbandennietmag worden overschreden.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 120
▼B
3.4. Hoogte van de koppelinrichting boven het grondvlak (h)
(zie figuur)
3.4.1. Elke trekker moet z ĳn uit gerustmeteen koppelinricht ing waarvan de
hoogte boven het grondvlak aan een van de volgende relaties moetvoldoen:
h
1≤(ma− 0,2 mt)l−S . c
0,8 (0,8 mt+S )of h2 ≤(m1a− 0,2 m1t)l−S . c
0,8 (0,8 m1t+S )
waarin:
mt: massa van de trekker (zie b ĳlage I, punt1.6);
mlt: massa van de trekker (zie b ĳlage I, punt1.6) metverzwaringsmassa
op de vooras;
ma: gewichtop de vooras van de lege t rekker (zie b ĳlage IV, punt1.9);
mla: gewichtop de vooras van de t rekker (zie b ĳlage IV, punt1.9) met
verzwaringsmassa op de vooras;
l: wielbasis van de trekker (zie b ĳlage IV, punt1.8);
S: verticale belasting op het koppelpunt (zie b ĳlage IV, punt1.6);
c: afstand tussen het referentiepunt van de mechanische verbinding en
het verticale vlak door de as van de achterwielen van de trekker (ziebĳlage IV, punt1.5).
4.Aanvraag om EEG-onderdeelgoedkeuring
4.1. De aanvraag om EEG-onderdeelgoedkeuring van een koppelinrichting
voor een t rekker moetdoor de fabrikantvan de koppelinricht ing of doorzĳn gevolmachtigde worden ingediend.
4.2. De aanvraag voor elk type mechanische koppelinrichting moet vergezeld
gaan van de volgende beschr ĳvende documenten en gegevens:
— tekeningen van de koppelinrichting op schaal, in drievoud. In deze
tekeningen moeten in het b ĳzonder de vereiste afmetingen in detail
zĳn weergegeven, alsmede de maten voor de koppeling;
— korte technische beschr ĳving van de koppelinrichting waaruit in het
bĳzonder het type en het gebruikte materiaal bl ĳken;
— vermelding van de in aanhangsel 2 genoemde D-waarde b ĳde
dynamische proef, of van de in aanhangsel 3 genoemde T-waarde(trekkracht) b ĳde statische proef, alsmede de verticale belasting op
hetkoppelpuntS;
— een model of, op verzoek van de technische instantie, verscheidene
modellen.
5.Opschriften
5.1. Iedere mechanische koppelinricht ing die overeenkomtmethett ype
waarvoor een EEG-onderdeelgoedkeuring is verleend, moetz ĳn voor-
zien van de volgende opschriften:
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 121
▼B
5.1.1. fabrieks- of handelsmerk;
5.1.2. EEG-goedkeuringsmerk voor onderdelen volgens hetmodel van
aanhangsel 4;
5.1.3. b ĳcontrole van de sterkte volgens aanhangsel 2 (dynamische proef):
toelaatbare D-waarde,S-waarde (statische verticale belasting);
5.1.4. b ĳcontrole van de sterkte volgens aanhangsel 3 (statische proef):
maximaal getrokken massa en verticale belasting op koppelpunt S.
5.2. De gegevens moeten duidel ĳk zichtbaar, goed leesbaar en onuitwisbaar
zĳn aangebracht.
6.Gebruiksaanw ĳzing
Bĳelke mechanische koppelinrichting moet een gebruiksaanw ĳzing van
de fabrikantworden geleverd. Hierin dienen onder meer hetEEG-onder-deelgoedkeuringsnummer, alsmede naar gelang van de verrichte proefde D- dan wel T-waarden te z ĳn vermeld.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 122
▼B
Aanhangsel 1
SCHEMA’S VAN KOPPELINRICHTINGEN
Figuur 1
Niet-automatische koppelinrichting.
1) De bekhoogte moet ten minste over de halve bekbreedte aanwezig z ĳn.
2) De draaibaarheidswaarden z ĳn hetminimum datmoetkunnen worden bereiktmetde bruikbare
trekringen.
3) Nominale afmetingsmarge voor koppelpinnen.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 123
▼B
Figuur 2
Niet-automatische koppelinrichting
overeenkomend metISO 6489/II van okt ober 1980.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 124
▼B
Draaiingshoek overeenkomstig de punten 2.8 en 2.9
Figuur 3
Trekhaak
overeenkomend metISO 6489/I van okt ober 1980.
1) Tussen de punten x en y mag geen deel van de trekhaak buiten de straal r liggen.
Figuur 4
Zwevende stang
overeenkomend metISO-norm 6489/III.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 125
▼B
Aanhangsel 2
DYNAMISCHE BEPROEVINGSMETHODE
1. BEPROEVINGSMETHODE
De sterkte van de mechanische koppeling moet door middel van wisselende
belastingen op een proefbank worden aangetoond.
Hierna volgteen beschr ĳving van de methode die moet worden toegepast
voor de vermoeiingsproef op de complete mechanische koppelinrichting, datwil zeggen de mechanische koppeling wordtmetalle voor de bevest igingdaarvan noodzakel ĳke onderdelen op een proefbank gemonteerd en getest.
De wisselende belastingen van de koppelinrichting moeten zoveel mogel ĳk
sinusvormig (wisselend en/of aangroeiend) geschieden meteen van hetmateriaal afhankel ĳk aantal belastingswisselingen. Hierb ĳmogen geen
scheurtjes of breuken optreden.
2. BEPROEVINGSCRITERIA
De basis voor de belastingshypothesen z ĳn de horizontale krachtcomponent
in de lengteas van de trekker en de verticale krachtcomponent.
Dwars op de lengteas van de trekker gerichte horizontale krachtcompo-
nenten alsook momenten worden buiten beschouwing gelaten mits z ĳvan
ondergeschiktbelang z ĳn.
De horizontale krachtcomponent in de lengteas van de trekker wordt weer-
gegeven door een rekenkundig bepaalde vergel ĳkingskracht, de D-waarde.
Voor de mechanische koppeling geldt:
D=g ·M
T·MR
MT+MRHierin is:
MT= technisch toelaatbare totale massa van de trekker;
MA=technisch toelaatbare totale massa van het getrokken voertuig;
g = 9,81 m/s2.
De verticale krachtcomponent loodrecht op de r ĳweg wordtgevormd door
de verticale statische druk S.
De technisch toelaatbare belastingen worden door de fabrikant aangegeven.
3. WERKW ĲZE
3.1.Algemene eisen
De proefkracht wordt op de te testen mechanische koppelinrichting uitgeoe-
fend metbehulp van een b ĳbehorende standaardtrekring onder een hoek, die
wordt gevormd door de verhouding tussen de verticale proefkracht Fven de
horizontale proefkracht Fh, en die in hetmiddenlangsvlak van voor boven
naar achter beneden is gericht.
De proefkrachtwordtuit geoefend op hetnormale aanrakingspuntt ussen de
mechanische koppelinrichting en de trekring. De speling tussen koppelin-richting en trekring moet zo gering mogel ĳkzĳn.
In principe wordtde proefkrachtwisselend om hetnulpuntuit geoefend. B ĳ
de wisselende proefkrachtis de gemiddelde belast ing gel ĳk aan nul.
Koppelinrichtingen van een type waarb ĳbeproeving metwisselende proef-
krachtnietmogel ĳki s( b ĳvoorbeeld te veel speling, trekhaak), kunnen
worden get estmeteen krachtdie in t rek- of duwricht ing, naar gelang van debelasting, aangroeiend wordt uitgeoefend.
Bĳde beproeving met aangroeiende belasting is de beproevingsbelasting
gelĳk aan de hoogste belasting, de laagste belasting mag tot 5 % van de
hoogste belasting bedragen.
Bĳde beproeving metwisselende belast ing moetdoor een passende
opbouw van hetbeproevingsmodel en een zorgvuldige keuze van de inst al-latie voor de krachtuitoefening gewaarborgd z ĳn, datnaastde beoogde
proefkrachtgeen andere moment en of loodrechtop de proefkrachtopt re-dende krachten worden uitgeoefend; de hoekfout voor de krachtrichting b ĳ
beproeving metwisselende belast ing mag nietgrot er dan +/− 1,5 °zĳn; bĳ
beproeving metaangroeiende belast ing moetde hoek b ĳde hoogste belas-
ting worden ingesteld.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 126
▼B
De beproevingsfrequentie mag niet meer dan 30 Hz bedragen.
Voor constructiedelen van staal of gietstaal bedraagt het aantal belasting-
swisselingen 2 ·106. De hierop aansluitende scheurcontrole wordt verricht
met de penetrantonderzoekmethode of een gel ĳkwaardige methode.
Veren en/of schokdempers in de verbindingsdelen worden voor de beproe-
ving nietgedemont eerd, doch kunnen wel worden vervangen indien z ĳ
tĳdens de beproeving abnormaal worden belast(b ĳvoorbeeld inwerking
van warmt e) en beschadigd raken. In hetkeuringsrapportmoethetgedragvan deze onderdelen vóór, t ĳdens en na de beproeving worden beschreven.
3.2.Proefkrachten
De proefkracht is de resultante van de horizontale en de verticale proefcom-
ponenten
F=√Fh2+Fv2
waarin:
Fh=±0 , 6Db ĳwisselende belasting
ofF
h=1 , 0Db ĳaangroeiende belasting (trekken of duwen);
Fv=g ·1,5 S;
S=statische oplegdruk (verticale krachtcomponent op de r ĳweg).
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 127
▼B
Aanhangsel 3
KOPPELINRICHTING
STATISCHE BEPROEVINGSMETHODE
1. BEPROEVINGSVOORSCHRIFTEN1.1.Algemeen
1.1.1. De koppelinrichting wordt, na controle van de constructiekenmerken,
aan statische proeven onderworpen volgens de voorschriften van depunten 1.2, 1.3 en 1.4.
1.2.Voorbereiding van de proeven
De proeven moeten worden uitgevoerd op een speciaal toestel, terw ĳld e
koppelinrichting en het eventuele verbindingsframe met de landbouw-trekker aan een st ĳve structuur z ĳn bevestigd met dezelfde delen die
worden gebruikt voor de montage van de koppelinrichting op de land-bouwtrekker.
1.3.Instrumentarium voor de beproeving
De instrumenten voor de registratie van de aangelegde belasting en de
verplaatsingen moeten de volgende precisie hebben:
— aangelegde belasting: ± 50 daN,
— verplaatsing: ± 0,01 mm.
1.4.Uitvoering van de proef
1.4.1. De koppelinricht ing moeteerstworden onderworpen aan een t rekbelas-
ting van ten hoogste 15 % van de in punt 1.4.2 aangegeven beproevings-trekbelasting.
1.4.1.1. De in punt 1.4.1 genoemde handeling wordt ten minste tweemaal
herhaald, waarb ĳde belasting aan het begin gel ĳk is aan nul, daarna
geleidel ĳk wordtopgevoerd t otde in punt1.4.1 vermelde waarde en
vervolgens wordtverlaagd t ot500 daN; de voorbelast ing moett enminste 60 seconden worden aangehouden.
1.4.2. Het aantekenen van de gegevens voor de opstelling van het belastings-/
vervormingsdiagram b ĳtrek, of de grafiek van dat diagram die door de
aan het trektoestel verbonden schr ĳver wordtgeleverd, moetworden
uitgevoerd door alleen toenemende belastingen vanaf 500 daN op hetreferentiepunt van de koppelinrichting aan te leggen.
Bĳwaarden gel ĳk aan of lager dan de beproevingstrekbelasting, die op
1,5 maal de waarde van de technisch toelaatbare maximaal getrokkenmassa wordt gesteld, mogen geen breuken optreden. Bovendien moetworden geverifieerd dathetdiagram van de vervormingen b ĳde
verschillende belastingen in het interval tussen 500 daN en een derdevan de maximale trekbelasting een regelmatig verloop vertoont, zonderbĳzondere uitschieters.
1.4.2.1. De permanente vervormingen worden in het belastings-/vervormingsdia-
gram genoteerd b ĳde belasting van 500 daN, nadat de beproevingsbe-
lasting tot die waarde is teruggebracht.
1.4.2.2. De waarde van de genoteerde permanente vervorming mag niet meer
bedragen dan 25 % van de geconstateerde maximale elastische vervor-ming.
1.5. Voorafgaand aan de in punt1.4.2 beschreven beproeving moeteen proef
worden uitgevoerd waarb ĳeen verticale belasting op het referentiepunt
van de koppelinrichting geleidel ĳk wordtopgevoerd van een voorbelas-
ting van 500 daN tot een verticale belasting van driemaal de door defabrikant opgegeven maximaal toelaatbare verticale belasting.
Gedurende de proef mag de vervorming van de trekinrichting niet meer
bedragen dan 10 % van de geconstateerde maximale elastische vervor-ming.
De controle geschiedt nadat de verticale belasting is weggenomen en de
voorbelasting van 500 daN opnieuw is aangelegd.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 128
▼B
Aanhangsel 4
GOEDKEURINGSMERK VOOR ONDERDELEN
HetEEG-goedkeuringsmerk best aatuit :
— een rechthoek waarbinnen de letter „e” en het kengetal of de kenletters staan
van de Lid-St aatdie de goedkeuring heeftverleend:
1 voor Bondsrepubliek Duitsland,2 voor Frankr ĳk,
3 voor Italië,4 voor Nederland,6 voor België,9 voor Spanje,11 voor hetVerenigd Koninkr ĳk,
13 voor Luxemburg,18 voor Denemarken,IRL voor Ierland,EL voor Griekenland,21 voor Portugal;
— een EEG-keuringsnummer op een willekeurige plaats onder en nab ĳde
recht hoek, overeenkomend methetnummer van hetEEG-goedkeuringsfor-mulier voor het betrokken type koppelinrichting wat betreft sterkte en afme-tingen;
— boven de rechthoek waarin de letter „e” is ingeschreven, de letters D of ST
naar gelang van de proef op de mechanische koppeling (dynamische proef =D; statische proef = ST).
Voorbeeld van een EEG-goedkeuringsmerk
Verklaring:
De koppelinricht ing methethierboven aangegeven EEG-goedkeuringsmerk is een koppelinricht ing, waar-
voor in Duitsland (e1) onder nr. 88-563 een EEG-goedkeuring is verleend en die aan een dynamischesterkteproef is onderworpen (D).
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 129
▼B
Aanhangsel 5
MODEL VAN EEN EEG-GOEDKEURINGSFORMULIER VOOR ONDERDELEN

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 130
▼B
Aanhangsel 6
VOORWAARDEN VOOR HET VERLENEN VAN DE EEG-GOEDKEU-
RING
1. De aanvraag om EEG-goedkeuring voor een type trekker met betrekking tot
sterkte en afmetingen van de koppelinrichting wordt ingediend door defabrikantvan de t rekker of z ĳn gevolmachtigde.
2. Voor het verlenen van de goedkeuring moet aan de betrokken technische
instantie een representatief type trekker worden aangeboden met eenkoppelinrichting waarvoor een reglementaire onderdeelgoedkeuring is afge-geven.
3. De betrokken technische instantie gaat na of het type koppelinrichting
waarvoor een onderdeelgoedkeuring is afgegeven, geschiktis voor hett ypetrekker waarvoor een goedkeuring wordt aangevraagd. Z ĳgaatin het
bĳzonder na of de bevestiging van de koppelinrichting overeenkomt met die
welke b ĳde EEG-onderdeelgoedkeuring is getoond.
4. De houder van de EEG-goedkeuring kan verzoeken deze uit te breiden tot
andere typen koppelinrichtingen.
5. De bevoegde autoriteiten verlenen deze uitbreiding onder de volgende voor-
waarden:
5.1. voor het nieuwe type koppelinrichting is een EEG-onderdeelgoedkeuring
verleend;
5.2. zĳis geschikt voor het type trekker, waarvoor om uitbreiding van de
EEG-goedkeuring wordtverzocht ;
5.3. de bevestiging van de koppelinrichting aan de trekker komt overeen met die
welke b ĳhetverlenen van de EEG-onderdeelgoedkeuring is get oond.
6. HetEEG-goedkeuringsformulier gaatb ĳelke verlening of weigering van
een goedkeuring of uitbreiding daarvan vergezeld van een formulier over-eenkomstig het model van aanhangsel 5.
7. De nummers 2 en 3 vervallen indien de aanvraag om EEG-goedkeuring
voor een type trekker tegel ĳk wordtingediend meteen aanvraag om EEG-
onderdeelgoedkeuring voor een bepaald type koppelinrichting.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 131
▼B
Aanhangsel 7
MODEL

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 132
▼B
BĲLAGE V
PLAATS EN W ĲZE WAAROP DE VOORGESCHREVEN PLATEN EN
GEGEVENS OP DE TREKKER MOETEN WORDEN AANGEBRACHT
1. ALGEMEEN
1.1. Iedere landbouw- of bosbouwtrekker moet z ĳn voorzien van de plaaten
de gegevens die onder de volgende punten z ĳn beschreven. Deze plaat
en deze gegevens worden aangebrachtdoor de fabrikantof z ĳn gemach-
tigde.
2. CONSTRUCTIEPLAAT
2.1. De const ruct ieplaatwaarvan hetmodel in hetaanhangsel van deze
bĳlage is opgenomen, moetop een duidel ĳk zichtbare en gemakkel ĳk
toegankel ĳke plaat s vastworden aangebrachtop een onderdeel dat
zolang de trekker in gebruik is, normaal niet voor vervanging in aanmer-king komt; de plaats moet goed leesbaar en onuitwisbaar in de aange-geven volgorde onderstaande gegevens bevatten:
2.1.1. Naam van de fabrikant.2.1.2 Type trekker (en eventueel model).2.1.3. EEG-goedkeuringsnummer
Ditnummer best aatuitde kleine let t er „e”, gevolgd door hetkenget al of
de kenletters van het land dat de EEG-goedkeuring heeft verleend (1voor Duitsland, 2 voor Frankr ĳk, 3 voor Italië, 4 voor Nederland,
►
A15 voor Zweden, ◄6 voor België, 9 voor Spanje, 11 voor het
Verenigd Koninkr ĳk,►A112 voor Oostenr ĳk,◄13 voor Luxem-
burg,►A117 voor Finland, ◄18 voor Denemarken, 21 voor
Portugal, EL voor Griekenland, IRL voor Ierland) en daarna door hetgoedkeuringsnummer datovereenkomtmethetnummer van hetvoor hettype voertuig afgegeven goedkeuringsformulier. Tussen de letter „e” enhet kengetal of de kenletters van het land dat de EEG-goedkeuring heeftverleend alsmede tussen dat getal of die letters en het goedkeurings-nummer, wordt een sterretje geplaatst.
2.1.4. Identificatienummer van de trekker (
1).
2.1.5. Toegestane minimum- en maximummassa van de trekker in volbelaste
toestand, afhankel ĳk van de luchtbanden die kunnen worden gemon-
teerd.
2.1.6. Uiterste waarden van de toegestane maximummassa voor elke as van de
trekker, gespecificeerd volgens de luchtbanden die z ĳn gemonteerd;
deze gegevens dienen te worden vermeld in de volgorde van voren naarachteren.
2.1.7. Technisch toelaatbare maximaal getrokken massa(’s) overeenkomstig
bĳlage I, punt1.7.
2.1.8. De Lid-Staten kunnen eisen dat voor de trekkers die op hun markt
worden gebracht , nietalleen de naam van de fabrikantmaar ook hetlandvan de uiteindel ĳke assemblage wordtvermeld, indien deze uit eindel ĳke
assemblage wordtverrichtin een ander land dan datvan de fabrikant ,mits dit land geen Lid-Staat van de Gemeenschap is.
2.2. De fabrikantkan aanvullende gegevens aanbrengen onder of naastde
voorgeschreven gegevens, buiten een duidel ĳk afgebakende rechthoek
die uitsluitend de in de punten 2.1.1 tot en met 2.1.7 voorgeschrevengegevens bevat (zie voorbeeld van de constructieplaat).
3. IDENTIFICATIENUMMER VAN DE TREKKER
Het identificatienummer van de trekker is een gestructureerde combi-
natie van tekens die de fabrikant aan iedere trekker geeft. Het doel ervanis de mogel ĳkheid te bieden om — zonder gebruikmaking van verdere
informatie — iedere trekker, en met name het type, door bemiddelingvan de fabrikantgedurende 30 jaar duidel ĳk te identificeren.
Het identificatienummer moet aan de volgende voorschriften voldoen:
3.1. Hetmoetz ĳn aangebracht op de constructieplaat en tevens op het
chassis of op een gel ĳkwaardige constructie.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 133
▼B
3.1.1. Hetmoetvoor zover mogel ĳk op één regel staan.
3.1.2. Hetmoetaan de recht ervoorz ĳde van de trekker op het chassis of op een
gelĳkwaardige constructie z ĳn aangebracht.
3.1.3. Hetmoetop een duidel ĳk zichtbare, bereikbare plaats z ĳn ingeslagen,
ingestampt of op soortgel ĳke wĳze aangebrachten wel zo dathetniet
kan worden uitgewist of beschadigd.
4. GEBRUIKTE TEKENS4.1. Voor alle onder de punten 2 en 3 bedoelde gegevens moeten Lat ĳnse
letters en Arabische c ĳfers worden gebruikt. De Lat ĳnse letters van de
in de punten 2.1.1 en 3 bedoelde gegevens moeten hoofdletters z ĳn.
4.2. Voor de tekens van het identificatienummer van het voertuig:4.2.1. is het gebruik van de letters I, O en Q alsmede van streepjes, sterretjes
of andere b ĳzondere tekens niet toegestaan;
4.2.2. moeten de letters en c ĳfers de volgende minimumhoogte hebben:
4.2.2.1. 7 mm voor de op hetchassis, hetframe of een gel ĳkwaardige
constructie van het voertuig aangebrachte tekens;
4.2.2.2. 4 mm voor de op de constructieplaat aangebrachte tekens.
Voorbeeld van een constructieplaat
Onderstaand voorbeeld heeft een louter indicatieve waarde en deelt niets mee over de gegevensdie werkel ĳk op de constructieplaat zullen voorkomen.

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 134
▼B
Aanhangsel
MODEL

1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 135
▼B
BĲLAGE VI
BEDIENINGSORGAAN VOOR DE REMINRICHTING VAN
GETROKKEN VOERTUIGEN EN REMVERBINDING TUSSEN DE
TREKKER EN DE GETROKKEN VOERTUIGEN
1. Wanneer de trekker een rembedieningsorgaan voor een getrokken voertuig
bezit , moetditorgaan voor hand- of voet bediening z ĳn ingericht, regelbaar
en vanuit de bestuurdersplaats te bedienen z ĳn en mag hetnietbeïnvloed
worden door de bediening van andere inrichtingen.
Wanneer de trekker is uitgerust met een pneumatisch of hydraulisch
systeem voor de verbinding van de trekker met de getrokken massa, dient erslechts één bedieningsorgaan voor het remmen van het samenstel te z ĳn.
2. De volgende remsystemen kunnen systemen z ĳn waarvan de kenmerken
zĳn aangegeven in de definities van b ĳlage I b ĳRichtlĳn 76/432/EEG
betreffende de reminrichtingen van landbouw- en bosbouwtrekkers opwielen.
De installatie moet zodanig z ĳn ontworpen en uitgevoerd dat er geen storing
in de werking van de trekker optreedt wanneer de reminstallatie van hetgetrokken voertuig uitvalt of slecht werkt, of wanneer zich een breuk in dekoppeling voordoet.
3. Een hydraulische of pneumatische verbinding tussen trekker en getrokken
voertuig moet voorts voldoen aan één van de volgende voorwaarden:
3.1.Hydraulische verbinding
De hydraulische verbinding moetvan hett ype metenkele leiding z ĳn.
Het verbindingsstuk moet beantwoorden aan ISO-norm 5676 van 1983,
waarbĳhet steekgedeelte zich aan de trekker bevindt.
Hetbedieningsorgaan moetzodanig z ĳn geregeld datde druk op de koppe-
ling in de ruststand nihil is en de werkdruk tussen ten minste 10 en tenhoogste 15 megapascal ligt.
De energiebron mag nietvan de mot or losgekoppeld kunnen worden.
3.2.Pneumatische verbinding
De verbinding tussen de trekker en het getrokken voertuig moet van het
type met twee leidingen z ĳn: automatische leiding en rechtstreekse remlei-
ding die metdrukverhoging werkt .
Hetverbindingsst uk moetbeant woorden aan norm ISO 1728 van 1980.Hetbedieningsorgaan moetzodanig z ĳn geregeld dataan de koppeling een
werkdruk van ten minste 0,65 tot ten hoogste 0,8 megapascal kan wordenafgegeven.
1989L0173 — NL — 01.01.1995 — 001.001 — 136
▼B
Aanhangsel
MODEL