1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B RICHTLIJNVANDERAAD
van21december 1988
inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende bepaalde
onderdelenenkenmerkenvanlandbouw-ofbosbouwtrekkersopwielen
(89/173/EEG)
(PB L 67 van 10.3.1989, blz. 1)
Gewijzigdbij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1Richtlijn 97/54/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23
september 1997 L 277 24 10.10.1997
Gewijzigdbij:
►A1Toetredingsakte van Oostenrijk, Finland en Zweden C241 21 29.8.1994
(aangepast door Besluit 95/1/EG, Euratom, EGKS van de Raad) L 1 1 1.1.1995
▼B
RICHTLIJNVANDERAAD
van21december 1988
inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-
Staten betreffende bepaalde onderdelen en kenmerken van land-
bouw-ofbosbouwtrekkersopwielen
(89/173/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100 A,
Gezien het voorstel van de Commissie(1),
In samenwerking met het Europese Parlement(2),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité(3),
Overwegende dat maatregelen moeten worden getroffen om in de
periode tot 31 december 1992 de interne markt geleidelijk teverwezenlijken; dat de interne markt een gebied zonder binnengrenzenomvat, waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en
kapitaal is gewaarborgd;
Overwegende dat de technische voorschriften waaraan trekkers
krachtens de nationale wetgevingen moeten voldoen, onder andere
betrekking hebben op maten en massa's, regulateur, bescherming van deaandrijfelementen, uitstekende delen en wielen, rembedieningsorgaanvoor het getrokken voertuig, voorruit en andere ruiten, mechanischeverbindingen tussen trekker en getrokken voertuig, alsmede plaats enwijze waarop de voorgeschreven platen en gegevens op de trekker
moeten worden aangebracht;
Overwegende dat deze voorschriften van Lid-Staat tot Lid-Staat
verschillen; dat het derhalve noodzakelijk is dat alle Lid-Staten dezelfde
voorschriften aannemen, hetzij ter aanvulling, hetzij in de plaats van hun
huidige regeling, met name ten einde voor ieder type trekker de EEG-goedkeuringsprocedure van Richtlijn 74/150/EEG van de Raad van 4maart 1974 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van deLid-Staten betreffende de goedkeuring van landbouw- of bosbouwtrek-
kers op wielen(
4), laatstelijk gewijzigdbij Richtlijn 82/890/EEG(5), te
kunnen invoeren;
Overwegende dat het met name wat betreft de technische voorschriften
voor veiligheidsruiten — voorruit en andere ruiten — wenselijk is, met
bepaalde wijzigingen de voorschriften over te nemen welke door deEconomische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties zijnaangenomen in Reglement nr. 43 („Eenvormige voorschriften betref-fende de goedkeuring van veiligheidsglas en glasachtige materialen”),dat als bijlage is opgenomen bij de Overeenkomst van 20 maart 1958
betreffende het aannemen van eenvormige goedkeuringsvoorwaarden en
de wederzijdse erkenning van goedkeuring van uitrustingsstukken enonderdelen van motorrijtuigen(
6),
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
1. Onder trekker (landbouw- of bosbouwtrekker) wordt verstaan ieder
motorvoertuig op wielen of rupsbanden met ten minste twee assen,1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 2
(1) PB nr. C 218 van 17. 8. 1987, blz. 1.
(2) PB nr. C 281 van 19. 10. 1987, blz. 180, en PB nr. C 326 van 19. 12. 1988.
(3) PB nr. C 319 van 30. 11. 1987, blz. 25.
(4) PB nr. L 84 van 28. 3. 1974, blz. 10.
(5) PB nr. L 378 van 31. 12. 1982, blz. 45.
(6)Doc.E/ECE/234/C144/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C146/C148/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C150REV 1/ADD 42/REV 1.
E/ECE/TRANS/505
▼B
voornamelijk bestemd voor tractiedoeleinden en in het bijzonder
ontworpen voor het trekken, duwen, dragen of in beweging brengenvan bepaalde werktuigen, machines of aanhangwagens die voor gebruik
in de land- of bosbouw zijn bestemd. De trekker kan zijn ingericht voor
het vervoer van een lading en van meerijders.
2. Deze richtlijn geldt slechts voor de in lid 1 omschreven trekkers
met twee assen, gemonteerd op luchtbanden, met een door de constructiebepaalde maximumsnelheid tussen 6 en ►
M140◄km per uur.
Artikel 2
1. De Lid-Staten mogen noch de EEG-goedkeuring of de nationale
goedkeuring van een trekker weigeren, noch de inschrijving, de verkoop,het in het verkeer brengen of het gebruik van een trekker weigeren ofverbieden om redenen die verband houden met:
— de maten en de maximaal getrokken massa's,
— de regulateur, de bescherming van de aandrijfelementen, uitstekende
delen en wielen,
— de voorruit en andere ruiten,— de mechanische koppelingen tussen trekker en getrokken voertuig,
met inbegrip van de verticale belasting op het koppelingspunt,
— de plaats en de wijze waarop de voorgeschreven platen en gegevens
op de trekker zijn aangebracht,
— het rembedieningsorgaan voor het getrokken voertuig,
indien deze beantwoorden aan de voorschriften in de desbetreffende
bijlagen en indien de voorruiten en de andere ruiten alsmede demechanische koppelingen zijn voorzien van het EEG-goedkeurings-
merk.
2. In afwijking van de bepalingen van lid 1 betreffende het gebruik
van de trekker mogen de Lid-Staten om redenen die verband houden metde maximaal getrokken massa('s) de nationale voorschriften blijventoepassen die in het bijzonder voortvloeien uit de eisen die wegens hetreliëf van hun grondgebied aan het gebruik worden gesteld, binnen de
grenzen voor de maximaal getrokken massa's die in punt 2.2 van bijlage
I zijn aangegeven, mits zulks geen wijzigingen aan de trekker of eenaanvullende nieuwe nationale goedkeuring inhoudt.
Artikel 3
1. De EEG-onderdeelgoedkeuring voor elk type van een voorruit of
andere ruit en/of van mechanische koppelingen, die beantwoorden aande constructie- en testvoorschriften van de bijlagen III en/of IV, wordt
door de Lid-Staten verleend.
2. De Lid-Staat die de EEG-onderdeelgoedkeuring heeft verleend,
treft — zo nodig in samenwerking met de bevoegde autoriteiten van deandere Lid-Staten — de nodige maatregelen om voor zover noodzakelijktoe te zien op de overeenstemming van de produktie met het
goedgekeurde type. Het toezicht is beperkt tot steekproeven.
Artikel 4
De Lid-Staten wijzen een EEG-goedkeuringsmerk naar het voorbeeld
van bijlage III respectievelijk IV toe aan de fabrikant van een trekker,aan de fabrikant van een voorruit of een andere ruit dan wel van eenmechanische koppeling of aan de gevolmachtigde voor elk type van eenvan voornoemde onderdelen, waarvoor zij overeenkomstig artikel 3 de
EEG-onderdeelgoedkeuring verlenen.
De Lid-Staten treffen alle maatregelen die dienstig zijn om te
verhinderen dat er gebruik wordt gemaakt van goedkeuringsmerkendie oorzaak kunnen zijn van verwarring tussen inrichtingen van een typewaarvoor een EEG-onderdeelgoedkeuring overeenkomstig artikel 3 isverleend, en andere inrichtingen.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 3
▼B
Artikel 5
1. De Lid-Staten mogen het in het verkeer brengen van voorruiten en
andere ruiten dan wel mechanische koppelingen niet om constructie-
redenen verbieden, indien deze onderdelen zijn voorzien van het EEG-
goedkeuringsmerk.
2. Een Lid-Staat mag evenwel het in het verkeer brengen van ruiten
of koppelingen die voorzien zijn van het EEG-goedkeuringsmerkverbieden, indien zij niet overeenstemmen met het type waarvoor deEEG-onderdeelgoedkeuring is verleend.
Deze Lid-Staat stelt onverwijld de overige Lid-Staten en de Commissie
op de hoogte van de getroffen maatregelen en motiveert daarbij het
genomen besluit.
Artikel 6
De bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten doen de bevoegde
autoriteiten van de andere Lid-Staten binnen één maand een afschrifttoekomen van het EEG-onderdeelgoedkeuringsformulier naar het voor-beeldvan bijlage III respectievelijk IV voor elk type ruit of koppelingwaarvoor zij de onderdeelgoedkeuring verlenen of weigeren.
Artikel 7
1. Indien de Lid-Staat die de EEG-onderdeelgoedkeuring heeft
verleend, vaststelt dat verscheidene ruiten of koppelingen die van
hetzelfde EEG-goedkeuringsmerk zijn voorzien, niet overeenstemmen
met het type waarvoor hij de onderdeelgoedkeuring heeft verleend, trefthij de nodige maatregelen om de overeenstemming van de produktie methet goedgekeurde type te verzekeren. De bevoegde autoriteiten van dezeLid-Staat stellen de bevoegde autoriteiten van de andere Lid-Staten opde hoogte van de getroffen maatregelen, die bij een belangrijke en
herhaalde niet-overeenstemming kunnen gaan tot het intrekken van de
EEG-onderdeelgoedkeuring. Deze autoriteiten treffen dezelfde maat-regelen, indien zij door de bevoegde autoriteiten van een andere Lid-Staat op de hoogte worden gesteld van een soortgelijke niet-overeen-stemming.
2. De bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten stellen elkaar binnen
één maand, onder opgave van redenen, op de hoogte van het intrekken
van een verleende EEG-onderdeelgoedkeuring.
Artikel 8
Iedere maatregel op grond van de ter uitvoering van deze richtlijn
gegeven voorschriften, waardoor een EEG-onderdeelgoedkeuring wordtgeweigerdof ingetrokken of het in verkeer brengen en het gebruik word tverboden, moet nauwkeurig worden gemotiveerd. Zij dient aan debetrokkene te worden toegezonden onder opgave van de in de Lid-Staten
bestaande rechtsmiddelen en daarvoor geldende termijnen.
Artikel 9
De wijzigingen die noodzakelijk zijn om de bijlagen aan te passen aan
de stand van de techniek worden vastgesteld overeenkomstig de
procedure van artikel 13 van Richtlijn 74/150/EEG.
Artikel 10
1. De Lid-Staten doen de nodige bepalingen in werking treden om
uiterlijk op 31 december 1989 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellende Commissie daarvan onverwijld in kennis.
2. De Lid-Staten brengen de tekst van alle belangrijke bepalingen van
nationaal recht die zij op het door deze richtlijn bestreken gebiedvaststellen ter kennis van de Commissie.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 4
▼B
Artikel 11
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 5
▼B
LIJSTVANBIJLAGEN
Bladzijde
BIJLAGE I: Maten en maximaal getrokken massa's ..................... 5
Aanhangsel: Bijlage bij het EEG-goedkeuringsformulier voor een type trekker
wat betreft de maten en maximaal getrokken massa's ......... 7
BIJLAGE II: Regulateur en bescherming van de aandrijfelementen, uitstekende
delen en wielen . ...................................... 8
Aanhangsel: Bijlage bij het EEG-goedkeuringsformulier voor een type trekker
wat betreft de regulateur, de bescherming van aandrijfelementen,
uitstekende delen en wielen ... ........................... 21
BIJLAGE III-A: Voorruiten en andere ruiten — Voorschriften voor de uitrusting,
definities, goedkeuringsaanvraag voor onderdelen, goedkeuring
van onderdelen, merken, algemene specificaties, proeven en
overeenstemming van de produktie ... ..................... 22
Aanhangsel: Voorbeelden van goedkeuringsmerken voor onderdelen .. ..... 30
BIJLAGE III-B: Mededeling inzake de EEG-goedkeuring voor onderdelen, weige-
ring van EEG-goedkeuring voor onderdelen, uitbreiding van EEG-
goedkeuring voor onderdelen, intrekking van goedkeuring voor
onderdelen ............................................ 33
Aanhangsel 1: Voorruiten van gehardglas ... ........................... 34
Aanhangsel 2: Andere ruiten van gelijkmatig gehard glas .. ................ 35
Aanhangsel 3: Voorruiten van gelaagdglas .. ........................... 36
Aanhangsel 4: Andere ruiten van gelaagd glas ........................... 37
Aanhangsel 5: Voorruiten van kunststofglas .. ........................... 38
Aanhangsel 6: Andere ruiten van kunststofglas .......................... 39
Aanhangsel 7: Dubbele beglazingen ... ................................ 40
Aanhangsel 8: Inhoudvan d e lijst van voorruiten ... ..................... 41
BIJLAGE III-C: Algemene beproevingsvoorwaarden .. ..................... 42
BIJLAGE III-D: Voorruiten van gehardglas ... ........................... 67
BIJLAGE III-E: Andere ruiten van gelijkmatig gehard glas .. ................ 70
BIJLAGE III-F: Voorruiten van gewoon gelaagdglas . ..................... 73
BIJLAGE III-G: Andere ruiten van gelaagd glas ........................... 77
BIJLAGE III-H: Voorruiten van behandeld gelaagd glas .................... 80
BIJLAGE III-I: Aan de binnenkant met kunststof beklede veiligheidsruiten .... 82
BIJLAGE III-J: Voorruiten van kunststofglas .. ........................... 83
BIJLAGE III-K: Andere ruiten van kunststofglas .......................... 86
BIJLAGE III-L: Dubbele beglazingen ... ................................ 88
BIJLAGE III-M: Groepering van voorruiten met het oog op keuringsproeven ... 90
BIJLAGE III-N: Meting van segmenthoogten en plaats van inslagpunten .. ..... 92
BIJLAGE III-O: Controle op de overeenstemming van de produktie . .......... 95
BIJLAGE III-P: Bijlage bij het EEG-goedkeuringsformulier voor een type trekker
met betrekking tot de voorruit en andere ruiten .............. 99
BIJLAGE IV: Mechanische koppelingen tussen trekkers en getrokken voertuigen
en verticale belasting op het koppelingspunt ................ 100
Aanhangsel 1: Schema's van koppelinrichtingen .......................... 104
Aanhangsel 2: Dynamische beproevingsmethode ......................... 107
Aanhangsel 3: Statische beproevingsmethode . ........................... 109
Aanhangsel 4: Goedkeuringsmerk voor onderdelen .. ..................... 110
Aanhangsel 5: Model van een EEG-goedkeuringsformulier voor onderdelen ... 111
Aanhangsel 6: Voorwaarden voor het verlenen van de EEG-goedkeuring ..... 1121989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 6
▼B
Bladzijde
Aanhangsel 7: Bijlage bij het EEG-goedkeuringsformulier voor een type trekker
wat betreft de mechanische koppelinrichting en de bevestiging
daarvan aan de trekker .. ................................ 113
BIJLAGE V: Plaats en wijze waarop de voorgeschreven platen en gegevens op
de trekker moeten worden aangebracht .................... 114
Aanhangsel: Bijlage bij het EEG-goedkeuringsformulier voor een type trekker
wat betreft de plaats en de wijze waarop de voorgeschreven platen
en gegevens op de trekker zijn aangebracht . ................ 116
BIJLAGE VI: Bedieningsorgaan voor de reminrichting van getrokken voertuigen
en remverbinding tussen de trekker en de getrokken voertuigen 117
Aanhangsel: Bijlage bij het EEG-goedkeuringsformulier voor een type trekker
wat betreft het rembedieningsorgaan voor het getrokken voertuig 1181989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 7
▼B
BIJLAGE I
MATENENMAXIMAALGETROKKENMASSA'S
1. DEFINITIES
1.1. Onder „lengte” wordt verstaan
— de afstand, gemeten tussen de verticale vlakken die loodrecht op
het lengtevlak van de trekker staan en die door de uiterste punten
daarvan in hun minst gunstige stand gaan, met uitsluiting van:
— achteruitkijkspiegels,
— aanzetslinger,— breedtelichten of zijlichten.
1.2. Onder „breedte” wordt verstaan
— de afstand gemeten tussen de verticale vlakken die, evenwijdig
aan het middenlangsvlak van de trekker, door de uiterste punten
daarvan gaan, met uitsluiting van:
— achteruitkijkspiegels,
— richtingaanwijzers,— breedte-, zij- of achterlichten; parkeerlichten,— door het gewicht van de trekker veroorzaakte vervormingen
van de banden,
— wegklapbare onderdelen, zoals opklapbare treden en elas-
tische spatlappen.
1.3.Onder„hoogte”wordtverstaan
— de verticale afstand tussen het wegdek en het verst van het
wegdek verwijderde punt van de trekker, antenne niet meege-
rekend. Voor het bepalen van deze hoogte moet de trekker
— van nieuwe luchtbanden zijn voorzien met de grootste
afrolomtrek die door de fabrikant is opgegeven.
1.4. Onder„maximaalgetrokkenmassa”
— wordt verstaan de massa die een bepaald type trekker kan
trekken. Deze massa kan bij voorbeeldbestaan uit een of meer
aanhangwagens of landbouw- of bosbouwwerktuigen. Er wordt
onderscheid gemaakt tussen de door de fabrikant opgegeven
technisch toelaatbare getrokken massa en de toegestane
getrokken massa als vastgesteldin punt 2.2.
1.5. Onder „koppelinrichting” wordt verstaan de op de trekker
aangebrachte technische eenheidvoor d e mechanische koppeling
van het samenstel trekker-getrokken voertuig.
1.6. Onder „massavanderijklarelegetrekker(m
t)”wordt verstaan de
massa zoals gedefinieerd in bijlage I, punt 2.4, van Richtlijn 74/150/
EEG.
1.7. Onder„technisch toelaatbare maximaal getrokken massa('s)”
wordt verstaan:
— niet-geremde maximale getrokken massa,
— maximaal getrokken massa met onafhankelijke remming (als
gedefinieerd in bijlage I, punt 1.12, van Richtlijn 76/432/EEG(1),
— door oploopremming geremde maximaal getrokken massa (als
gedefinieerd in bijlage I, punt 1.14, van Richtlijn 76/432/EEG,
— maximaal getrokken massa met hydraulische of pneumatische
remming; deze remming kan van het type continuremming,
halfcontinuremming of onafhankelijke bekrachtigde remming als
gedefinieerd in bijlage I, punten 1.9, 1.10 respectievelijk 1.11,
van Richtlijn 76/432/EEG zijn.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 8
(1) PB nr. L 122 van 8. 5. 1976, blz. 1.
▼B
2. VOORSCHRIFTEN
2.1.Maten
Voor een trekker gelden de volgende maximummaten:
2.1.1. lengte: 12 m,
2.1.2. breedte: 2,5 m,
2.1.3. hoogte: 4 m.2.1.4. De metingen voor het controleren van deze maten worden als volgt
uitgevoerd:
— met rijklare lege trekker, zoals aangegeven in punt 1.6;
— op een plat horizontaal vlak;
— met de trekker in stationaire toestand en met uitgeschakelde
motor;
— met nieuwe luchtbanden op de normale door de fabrikant
opgegeven spanning;
— met gesloten deuren en ramen;— met de voorwielen in de rechtuitstand;— zonder dat er landbouw- of bosbouwwerktuigen met de trekker
zijn verbonden.
2.2.Toegestanemaximaalgetrokkenmassa
2.2.1 De toegestane maximaal getrokken massa mag niet groter zijn dan:2.2.1.1. De door de fabrikant van de trekker opgegeven technisch toelaatbare
maximaal getrokken massa als omschreven in punt 1.7.
2.2.1.2. De maximaal getrokken massa die is vastgesteld voor de koppel-
inrichting op basis van de onderdeelgoedkeuring.
2.2.2. Indien een Lid-Staat de bepalingen van artikel 2, lid 2, toepast,
moet(en) de maximaal getrokken massa('s) worden aangegeven op
het registratiecertificaat van de trekker.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 9
▼B
Aanhangsel
MODEL
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 10
▼B
BIJLAGE II
REGULATEURENBESCHERMINGVANDEAANDRIJFELEMENTEN,
UITSTEKENDEDELENENWIELEN
1. REGULATEUR
1.1. Indien een trekker door de fabrikant oorspronkelijk van een
regulateur is voorzien, moet deze regulateur zodanig zijn aangebracht
en ontworpen dat de trekker voldoet aan de eisen van Richtlijn 74/
152/EEG(1) betreffende de door de constructie bepaalde maximum-
snelheid.
2. BESCHERMING VAN DE AANDRIJFELEMENTEN, UITSTE-
KENDE DELEN EN WIELEN
2.1.Algemenevoorschriften
2.1.1. De aandrijfelementen, uitstekende delen en wielen van de trekkers
moeten zodanig zijn ontworpen, gemonteerd of beschermd dat bij
normaal gebruik persoonlijke ongevallen worden voorkomen.
2.1.2. De bepalingen van punt 2.1.1 worden geacht te zijn nageleefd indien
aan de eisen van punt 2.3 is voldaan. Andere dan de in punt 2.3
beschreven oplossingen zijn toegestaan, indien de fabrikant het
bewijs levert dat het effect daarvan ten minste gelijkwaardig is met
het vereiste in punt 2.3.
2.1.3. Afschermingen moeten vast verbonden zijn met de trekker. Onder
„vast verbonden” wordt verstaan dat afschermingen alleen met
behulp van gereedschap afneembaar mogen zijn.
2.1.4. Kappen, deksels en kleppen die, wanneer zij dichtvallen, verwon-
dingen kunnen veroorzaken, moeten zo zijn ontworpen dat
onopzettelijk dichtvallen kan worden vermeden (bij voorbeeld door
veiligheidsinrichtingen of door passende montage of vorm).
2.1.5. Meerdere gevaarlijke zones mogen door een gemeenschappelijke
afscherming worden beveiligd. Er moeten echter extra afschermingen
aangebracht zijn indien er zich onder de gemeenschappelijke
afscherming organen voor afstelling, onderhoud of ontstoring
bevinden, die moeten worden bediend terwijl de motor loopt.
2.1.6. Veiligheidselementen (bij voorbeeld verende of omklappende
sluitingen):
— voor de bescherming van snel te ontkoppelen verbindings-
elementen (bij voorbeeldsteekbouten)
en
— van bescherminrichtingen die zonder gereedschap kunnen worden
geopend(bij voorbeeldmotorkap)
moeten vast verbonden zijn met het verbindingselement van de
trekker of de bescherming.
2.2.Definities
2.2.1. Onder „bescherminrichting” wordt verstaan een inrichting waarmee
gevaarlijke delen worden afgeschermd. De in deze richtlijn bedoelde
bescherminrichtingen omvatten kastingen, kleppen en afscher-
mingen.
2.2.1.1. Onder „inkasting” wordt verstaan een bescherminrichting die zich
onmiddellijk voor het gevaarlijke deel bevindt en die, alleen of met
andere delen van de machine, aan alle zijden beschermt tegen
aanraking met het gevaarlijke deel.
2.2.1.2. Onder „klep” wordt verstaan een bescherminrichting die zich
onmiddellijk voor het gevaarlijke deel bevindt en die aan de bedekte
zijde beschermt tegen aanraking met het gevaarlijke deel.
2.2.1.3. Onder „afscherming” wordt verstaan een bescherminrichting die met
behulp van een rail, een hekwerk of een soortgelijk middel voor de
noodzakelijke veilige afstand zorgt waardoor het gevaarlijke deel
buiten bereik blijft.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 11
(1) PB nr. L 84 van 28. 3. 1974, blz. 33.
▼B
2.2.2. Onder „gevaarlijk deel” wordt verstaan ieder punt dat, ten gevolge
van de opstelling of het ontwerp van de vaste of bewegende delen
van een trekker, een verwondingsgevaar inhoudt. De gevaarlijke
delen zijn met name: de klem-, afknel-, snij-, steek-, indruk- en
ingrijppunten alsmede de inlaat- en insteekpunten.
2.2.2.1. Onder „klempunt” wordt verstaan ieder gevaarlijk punt waar delen
ten opzichte van elkaar of ten opzichte van vaste delen bewegen,
zodanig dat personen of bepaalde delen van hun lichaam bekneld
kunnen raken.
2.2.2.2. Onder „afknelpunt” wordt verstaan ieder gevaarlijk punt waar delen
langs elkaar heen of langs andere delen schuiven, zodanig dat
personen of bepaalde delen van hun lichaam bekneld of afgekneld
kunnen raken.
2.2.2.3. Onder „snij-, steek- of indrukpunt” wordt verstaan ieder gevaarlijk
punt waar vaste of bewegende scherpe, puntige of stompe delen
personen of bepaalde delen van hun lichaam kunnen verwonden.
2.2.2.4. Onder „ingrijppunt” wordt verstaan ieder gevaarlijk punt waar
scherpe kanten, tanden, pennen, schroeven en bouten, smeerpotten,
assen, uiteinden van assen en andere zodanig bewegen dat personen,
bepaalde delen van hun lichaam of van hun kleding kunnen worden
gegrepen en meegesleept.
2.2.2.5. Onder „inlaatpunt en insteekpunt” wordt verstaan ieder gevaarlijk
punt waar door de beweging van onderdelen de opening wordt
vernauwd waarin personen bepaalde delen van hun lichaam of van
hun kleding kunnen worden gegrepen.
2.2.3. Onder „bereik” wordt verstaan de maximumafstand die door
personen of bepaalde delen van hun lichaam naar boven, naar
beneden, naar binnen, ergens overheen, omheen en doorheen kan
worden bereikt zonder behulp van een of ander voorwerp (figuur 1).
2.2.4. Onder „veiligheidsafstand” wordt verstaan de afstand die overeen-
komt met het bereik of met de lichaamsmaten vermeerderd met een
veiligheidsmarge (figuur 1).
2.2.5. Onder „bedieningsorgaan” wordt verstaan iedere inrichting waarmee
door de directe inwerkingstelling ervan de toestand of de werking
van de trekker of van een daaraan gekoppeld werktuig kan worden
gewijzigd.
2.3.Veiligheidsafstandentervoorkomingvanaanrakingmetgevaar-
lijkedelen
2.3.1. De veiligheidsafstand wordt gemeten vanaf de plaatsen die kunnen
worden bereikt om de trekker in werking te stellen, te onderhouden
en te inspecteren alsmede vanaf het wegdek. Onder „onderhouden en
inspecteren van de trekker” worden uitsluitend de werkzaamheden
verstaan die normaliter door de bestuurder zelf worden uitgevoerd
overeenkomstig de gebruiksaanwijzingen. Voor het bepalen van de
veiligheidsafstanden wordt uitgegaan van het principe dat de trekker
zich in de staat bevindt waarvoor hij is ontworpen en dat geen
gereedschap wordt gebruikt om het gevaarlijke deel te bereiken. De
veiligheidsafstanden zijn aangegeven in de punten 2.3.2.1 tot en met
2.3.2.5. In bepaalde specifieke zones of voor bepaalde specifieke
gedeelten van onderdelen wordt een passende mate van veiligheid
bereikt indien de trekker beantwoordt aan de eisen van de punten
2.3.2.6 tot en met 2.3.2.14.
2.3.2. Bescherming van gevaarlijke plaatsen
2.3.2.1. Bereik naar boven
De veiligheidsafstand voor het bereik naar boven bedraagt 2500 mm
(zie figuur 1) voor staande personen.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 12
▼B
Figuur 1
2.3.2.2. Bereik naar beneden en over een rand heen
Voor het bereik over een rand is de veiligheidsafstand het resultaat
van:
a) = afstand vanaf het wegdek tot aan het gevaarlijke deel,
b) = hoogte van de rand of van de afscherming,c) = horizontale afstand tussen het gevaarlijke deel en de rand (zie
figuur 2).
Figuur 2
Voor het bereik naar beneden en over een rand heen moeten de in
tabel 1 aangegeven veiligheidsafstanden in acht worden genomen.
TABEL 1
(in mm)
Afstandvan het
gevaarlijke deel
tot het wegdek: aHoogte tussen de rand en de afscherming: b
2 400 2 200 2000 1 800 1 600 1 400 1 200 1 000
Horizontale afstandvanaf het gevaarlijke d eel: c
2 400 — 100 100 100 100 100 100 100
2 200 — 250 350 400 500 500 600 600
2 000 — — 350 500 600 700 900 11001 800 — — — 600 900 900 1 000 11001989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 13
▼B
(in mm)
Afstandvan het
gevaarlijke deel
tot het wegdek: aHoogte tussen de rand en de afscherming: b
2 400 2 200 2000 1 800 1 600 1 400 1 200 1 000
Horizontale afstandvanaf het gevaarlijke d eel: c
1 600 — — — 500 900 900 1 000 1300
1 400 — — — 100 800 900 1 000 1300
1 200 — — — — 500 900 1 000 1400
1 000 — — — — 300 900 1 000 1400
800 — — — — — 600 900 1300600 — — — — — — 500 1200
400 — — — — — — 300 1200
200 — — — — — — 200 1100
2.3.2.3. Bereik rondom
De in tabel 2 aangegeven veiligheidsafstanden zijn de minimumaf-
standen die in acht moeten worden genomen om te voorkomen dat
het betrokken lichaamsdeel een gevaarlijk deel bereikt. Bij het
toepassen van de veiligheidsafstanden wordt aangenomen dat het
voornaamste gewricht van het betrokken lichaamsdeel vast op de
rand rust. De veiligheidsafstanden worden geacht te zijn nageleefd
nadat men zich ervan heeft vergewist dat het lichaamsdeel in geen
geval verder vooruitgestoken kan worden of verder kan doordringen.
TABEL 2
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 14
▼B
2.3.2.4. Doordringing en bereik ergens doorheen
Indien er een mogelijkheid bestaat om in of door een opening tot de
gevaarlijke delen door te dringen, moeten op zijn minst de in de
tabellen 3 en 4 aangegeven veiligheidsafstanden in acht worden
genomen.
Delen die ten opzichte van elkaar kunnen bewegen en beweeglijke
delen naast vaste delen worden niet als risicofactor beschouwd indien
de tussenafstand niet meer dan 8 mm bedraagt.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 15
▼B
TABEL 3
Veiligheidsafstanden voor langwerpige en evenwijdige openingen (in
mm).
a = de kleinste afmeting van de opening,
b = de veiligheidsafstand tot het gevaarlijke deel.
TABEL 4
Veiligheidsafstanden voor vierkante of ronde openingen (in mm).
a = de breedte van de openingdiameter van de zijde,
b = de veiligheidsafstand tot de gevaarlijke zone.
2.3.2.5. Veiligheidsafstanden tot de klem punten
Een klempunt wordt voor het aangegeven lichaamsdeel niet
gevaarlijk geacht, indien de veiligheidsafstanden niet minder
bedragen dan die welke in tabel 5 zijn aangegeven en indien men
zich ervan vergewist dat het aangrenzende en bredere lichaamsdeel
er niet in kan raken.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 16
▼B
TABEL 5
2.3.2.6. Bedieningsorganen
De ruimte tussen twee pedalen en de openingen voor de bedienings-
organen worden niet beschouwd als klem- en afknelpunten.
2.3.2.7. Driepuntsbevestiging achter2.3.2.7.1. Achter een vlak dat door het mediaanvlak van de scharnierpunten
van de hefarmen van de driepuntsbevestiging gaat, moet in een
minimale veiligheidsafstand van 25 mm tussen de bewegende delen
zijn voorzien bij elk punt van de door de hefinrichting afgelegde weg
n — zonder de uiterste punten boven en onder 0,1 n — alsmede een
afstand van 25 mm of een minimumhoek van 30º voor de scharende
delen die verschillende hoeken kunnen vormen (zie figuur 3). Weg n ′
verminderd met 0,1 n boven en onder, wordt als volgt gedefinieerd
(zie figuur 4).
Figuur 31989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 17
▼B
Figuur 4
2.3.2.7.2. Bij de door de hydraulische hefinrichting afgelegde weg n is de
onderste stand A van het bevestigingspunt van de trekstang beperkt
door de maat „14” volgens norm ISO 730, deel 1, en de bovenste
stand B door de maximale hydraulische slag. Weg n ′stemt overeen
met weg n onder en boven verminderd met 0,1 n en vormt de
verticale afstandtussen A ′en B′.
2.3.2.7.3. Rondom het profiel van de hefstangen moet bovendien binnen weg n ′
in een minimale veiligheidsafstand van 25 mm zijn voorzien ten
opzichte van de aangrenzende delen.
2.3.2.7.4. Indien voor de driepuntsbevestiging gebruik wordt gemaakt van
bevestigingsmechanismen die kunnen worden bediend zonder zich
tussen de trekker en het gekoppelde werktuig te begeven (bij
voorbeeldbij een snelkoppeling) zijn d e voorschriften van punt
2.3.2.7.3 niet van toepassing.
2.3.2.7.5. In de handleiding moeten de gevaarlijke delen zijn aangegeven die
zich vóór het in de eerste zin van punt 2.3.2.7.1 gedefinieerde vlak
bevinden.
2.3.2.8. Driepuntsbevestiging vooraan
2.3.2.8.1. Bij elk punt van de door de hefinrichting afgelegde weg n — zonder
het uiterste bereik boven en onder van 0,1 n — moet tussen de
bewegende delen een veiligheidsafstand van ten minste 25 mm en bij
de hoekverandering die optreedt bij tegen elkaar scharende delen een
hoek van ten minste 30º of een veiligheidsafstand van 25 mm blijven
bestaan. Weg n ′verminderd met 0,1 n boven en onder, wordt als
volgt gedefinieerd (zie ook figuur 4).
2.3.2.8.2. Bij de door de hefinrichting hydraulisch afgelegde weg n is de
onderste eindstand A van het bevestigingspunt van de onderste
trekstang beperkt door de maat „14” volgens ISO-norm 8759, deel 2,
en de bovenste eindstand B door de maximale hydraulische slag.
Weg n′is weg n onder en boven verminderd met 0,1 n en is de
verticale afstandtussen A ′en B′.
2.8.2.8.3. Indien voor de onderste trekstang van de driepuntsbevestiging
vooraan gebruik wordt gemaakt van bevestigingselementen waarbij
het niet nodig is dat men zich voor de driepuntsbevestiging tussen de
trekker en het gekoppelde werktuig begeeft (bij voorbeeld bij een
snelkoppeling), zijn de voorschriften van punt 2.3.2.8.1 niet van
toepassing binnen een straal van 250 mm rondd e aangrijpingspunten
van de onderste trekstang aan de trekker. Rondom de omtrek van de
hefstangen/hefcilinder moet evenwel binnen de gedefinieerde weg n ′
in elk geval een veiligheidsafstand tot aangrenzende delen van ten
minste 25 mm bestaan.
2.3.2.9. Bestuurderszitplaats en omgeving
Ieder klem- of afknelpunt moet zich buiten het bereik van de handen
of voeten van de zittende bestuurder bevinden. Aan deze eis wordt
geacht te zijn voldaan indien de volgende voorwaarden zijn vervuld:
2.3.2.9.1. De bestuurderszitplaats bevindt zich in de middenstand van het
horizontale en verticale verstelbereik. Het bereik van de bestuurder is
ingedeeld in zone A en zone B. Het middelpunt van deze zones
bevindt zich 60 mm vóór en 580 mm boven het referentiepunt van de1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 18
▼B
zitplaats (SIP) (zie figuur 5). Zone A wordt gevormd door een bol
met een straal van 550 mm; zone B bevindt zich tussen deze bol en
een bol met een straal van 1 000 mm.
Figuur 5
2.3.2.9.2. Bij de klem- en afknelpunten moet een veiligheidsafstand van 120
mm in zone A en van 25 mm in zone B in acht worden genomen dan
wel een hoek van ten minste 30º bij scharende delen die
verschillende hoeken kunnen vormen.
2.3.2.9.3. In zone A behoeft slechts rekening te worden gehouden met klem- en
afknelpunten die worden gevormd door onderdelen welke door een
externe energiebron in werking worden gebracht.
2.3.2.9.4. Indien een gevaarlijk deel het gevolg is van de aanwezigheid van
constructieonderdelen in de onmiddellijke nabijheid van de zitplaats,
moet een veiligheidsafstand van ten minste 25 mm tussen het
constructieonderdeel en de zitplaats in acht worden genomen. Er is
geen gevaarlijk deel tussen de rugleuning van de zitplaats en
aangrenzende constructieonderdelen die zich achter deze laatste
bevinden, indien de aangrenzende constructiedelen glad zijn en de
rugleuning van de zitplaats zelf in de aangrenzende zone gerond is en
geen scherpe randen vertoont.
2.3.2.10. Zitplaats voor meerijders (eventueel)
2.3.2.10.1. Indien bepaalde delen een gevaar voor de voeten kunnen vormen,
moet in afschermingen zijn voorzien binnen een halve bol met een
straal van 800 mm vanaf het midden van de voorrand van het kussen
van de zitplaats en naar beneden.
2.3.2.10.2. Binnen een bol waarvan het middelpunt zich 670 mm boven het
midden van de voorrand van de zitplaats van de meerijder bevindt,
moeten de gevaarlijke delen zijn afgeschermd die zich in de in punt
2.3.2.9 beschreven zones A en B bevinden (zie figuur 6).1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 19
▼B
Figuur 6
2.3.2.11. Smals poortrekkers (trekkers waarvan de spoorbreedte is
omschreven in artikel 1, tweede streepje, van Richtlijn
87/402/EEG)
2.3.2.11.1. Bij smalspoortrekkers zijn de eisen van punt 2.3.2.9 niet van
toepassing op de zone die zich onder een 45º naar achteren hellend
vlak bevindt dat dwars op de rijrichting door een punt gaat dat zich
240 mm achter het referentiepunt van de zitplaats (SIP) bevindt (zie
figuur 7). Indien in deze zone gevaarlijke delen voorkomen, moeten
op de trekker desbetreffende aanwijzingen zijn aangebracht.
Figuur 7
2.3.2.11.2. De punten II.1 en II.2 van bijlage I bij Richtlijn 80/720/EEG zijn van
toepassing op de toegang tot de bestuurderszitplaats.
2.3.2.11.3. Punt 1.6 van bijlage I bij Richtlijn 80/720/EEG is van toepassing op
de bedieningsinrichtingen.
2.3.2.11.4. Vóór een referentievlak dat loodrecht op de lengteas van het voertuig
door het midden van de onbelaste pedaal (koppeling en/of
bedrijfsrem) loopt, moeten hete uitlaatdelen beveiligd zijn tot
minimaal 300 mm in de bovenste zone — 700 mm boven het
grondvlak — en tot minimaal 150 mm in de onderste zone (zie figuur1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 20
▼B
8). Aan de zijkant wordt de te beveiligen zone begrensd door de
buitenomtrek van de trekker en van de uitlaatinrichting.
Hete onderdelen van de uitlaatinrichting, die onder de opstap lopen,
moeten in de verticale projectie bedekt of anderszins thermisch
beschermdzijn.
Figuur 8
2.3.2.12. De installatie en het kenmerken van hydraulische slangen
2.3.2.12.1. Hydraulische slangen moeten zo worden geïnstalleerd dat mecha-
nische en thermische beschadigingen worden voorkomen.
2.3.2.12.2. Hydraulische slangen moeten duidelijk herkenbaar zijn en op
duurzame wijze van de volgende aanduidingen zijn voorzien:
— kenmerk van de slangfabrikant,
— datum van vervaardiging (jaar en maand),
— maximaal toelaatbare dynamische bedrijfsoverdruk.
2.3.2.12.3. Hydraulische slangen die in de nabijheid van de bestuurderszitplaats
of de zitplaats voor meerijders lopen, moeten zo geïnstalleerd of
beveiligd zijn dat bij een defect van de hydraulische slangen geen
personen in gevaar kunnen worden gebracht.
2.3.2.13. Stuurinrichting en schommelende as
Delen die ten opzichte van elkaar of ten opzichte van vaste delen
bewegen moeten zijn afgeschermd indien zij zich binnen de in de
punten 2.3.2.9 en 2.3.2.10 beschreven zone bevinden. Bij gelede
trekkers moeten in de knikzone aan beide zijden van het voertuig
duurzame en gemakkelijk herkenbare aanduidingen zijn aangebracht
waarmee er door afbeeldingen of tekst op gewezen wordt dat het niet
toegelaten is om zich in de onbeschermde knikzone te bevinden. In
de handleiding moeten overeenkomstige vermeldingen zijn opge-
nomen.
2.3.2.14. Op de trekker aangebrachte transmissie-assen
Vrije transmissie-assen (bij voorbeeld voor de aandrijving van vier
aangedreven wielen) die slechts tijdens het rijden draaien, moeten
zijn afgeschermd indien zij zich binnen de in de punten 2.3.2.9 en
2.3.2.10 beschreven zone bevinden.
2.3.2.15. Vrije zone rond de aangedreven wielen
2.3.2.15.1. Spatborden moeten voor wat de vrije zone betreft aan de volgende
eisen voldoen.
2.3.2.15.2. Onder vrije ruimte wordt verstaan het gebied dat rondom de banden
van de aangedreven wielen vrij moet zijn van aangrenzende delen
van het voertuig.
De vrije ruimte van de aangedreven wielen waarop banden van de
grootste maat zijn aangebracht moet in overeenstemming zijn met de
in figuur 9 en tabel 6 vermelde maten:1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 21
▼B
Figuur 9
TABEL 6
Normale trekkers Smalspoortrekkers
a
mmh
mma
mmh
mm
50 60 15 30
Bij smalspoortrekkers waarvan de spatborden tevens dienen voor het
afschrapen van de aarde die aan de wielen kleeft, is naast de in de
punten 2.3.2.9 en 2.3.2.10 bedoelde ruimten een kleinere vrije ruimte
toegestaan dan in figuur 9 en tabel 6 wordt voorgeschreven.
2.4.Methodevoorhetbepalenvanhetreferentiepuntvandezitplaats
2.4.1. Algemeen
Hieronder zijn de methode en de inrichting beschreven die moeten
worden gebruikt voor het bepalen van het referentiepunt voor ieder
type zitplaats.
2.4.2. Definities
Referentiepunt van de zitplaats (SIP):punt dat in het verticale middenlangsvlak is gelegen van de inrichting
voor het bepalen van het SIP zoals afgebeeldin figuur 10, welke op
de bestuurderszitplaats is aangebracht overeenkomstig de punten
2.4.4 en 2.4.6.
Het SIP wordt vastgesteld ten opzichte van het voertuig en verandert
niet van plaats wanneer de zitplaats wordt versteld en/of aan
schommelingen onderhevig is.
2.4.3. Inrichting voor het bepalen van het SIP
De inrichting voor het bepalen van het SIP moet in overeenstemming
zijn met figuur 10. De massa van de inrichting bedraagt 6 ± 1 kg. De
onderkant van de inrichting moet vlak en glad zijn.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 22
▼B
2.4.4. Stand van de zitplaats voor het bepalen van het SIP
Wanneer de zitplaats en de vering daarvan kunnen worden versteld,
moet de zitplaats voor het bepalen van het SIP als volgt worden
ingesteld:
a) alle verstelmogelijkheden — vooruit/achteruit, hoogte en schuine
stand — worden in de middelste stand geplaatst. Indien er geen
middelste stand is, wordt gebruik gemaakt van de stand die boven
of achter de middelste stand deze zoveel mogelijk benadert;
b) verstelbare veringen worden zodanig ingesteld dat de vering zich
op de helft van de volle veeruitslag bevindt wanneer de inrichting
voor het bepalen van het SIP met belasting is aangebracht. De
vering mag tijdens het bepalen van het SIP in deze stand
mechanisch worden geblokkeerd;
c) niet-verstelbare veringen moeten worden geblokkeerd in de
verticale stand die wordt bereikt wanneer de inrichting voor het
bepalen van het SIP met belasting is aangebracht;
d) indien bovengenoemde instellingen in strijd zijn met de uitdruk-
kelijke aanwijzingen van de fabrikant, moeten deze zodanig
worden opgevolgd dat de voor een bestuurder van 75 kg
aanbevolen instelling wordt verkregen.
Noot:
Een bestuurder van 75 kg komt bij benadering overeen met de op de
zitplaats aangebrachte inrichting voor het bepalen van het SIP die
met een massa van 65 kg is belast.
2.4.5. Bepaling van de drie referentieassen x ′,y ′en z ′voor het SIP
De coördinaten moeten als volgt worden vastgesteld:
a) aan één zijde van het onderstel van de stoel wordt de plaats van
het bevestigingsgat bepaald dat zich in de meest achteruit-
geschoven standbevind t;
b) indien de as van dit bevestigingsgat evenwijdig is aan de op de
inrichting bepaalde scharnieras wordt deze als y ′-as beschouwd
(van links naar rechts gericht ten opzichte van een zittende
bestuurder — zie figuur 11);
c) indien de as van dit bevestigingsgat evenwijdig is aan het
verticale vlak door de mediaanlijn van de stoel, wordt als y ′-as
beschouwd de rechte die, evenwijdig aan de vermelde schar-
nieras, door het snijpunt gaat van het draagvlak van het onderstel
van de stoel en de as van genoemd bevestigingsgat (zie figuur
12);
d) in alle overige gevallen wordt de y ′-asvastgesteldnaar gelang van
de kenmerken van de stoel die aan het onderzoek is onderworpen;
e) de x′-e nz′-as worden bepaald als snijpunten van het horizontale
en verticale vlak door y ′en het verticale vlak door de mediaanlijn
van de stoel. De x ′-e nz′-as moeten naar voren en naar boven zijn
gericht (zie figuren 11 en 12).
2.4.6. Methode voor het bepalen van het SIP
Het SIP wordt met behulp van de in figuur 10 geïllustreerde
inrichting als volgt bepaald:
a) de stoel wordt met een stuk stof bedekt om de inrichting
gemakkelijker correct te kunnen aanbrengen;
b) bij het aanbrengen van de inrichting (zonder extra massa) op het
kussen van de stoel wordt deze naar achteren tegen de rugleuning
geduwd;
c) er worden massa's toegevoegd om de totale massa van de
inrichting van 6 ± 1 kg op 26 ± 1 kg te brengen. Het middelpunt
van de verticale kracht moet zich 40 mm vóór het merk van het
SIP op het horizontale gedeelte van de inrichting bevinden (zie
figuur 10);
d) op de inrichting wordt op het SIP tweemaal een horizontale kracht
van ongeveer 100 N uitgeoefendzoals aangegeven in figuur 10;
e) er worden nog meer massa's toegevoegd om de totale massa van
de inrichting van 26 ± 1 kg op 65 ± 1 kg te brengen. Het
middelpunt van de verticale kracht van de toegevoegde massa's
moet zich 40 mm vóór het merk van het SIP op het horizontale
gedeelte van de inrichting bevinden (zie figuur 10);1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 23
▼B
f) op beide zijden van de stoel worden in twee verticale vlakken op
gelijke afstand van de lengteas van de stoel tot op ± 1 mm
nauwkeurig de in punt 2.4.5 gedefinieerde coördinaten gemeten
van de snijpunten van deze vlakken op de as van het SIP zoals
aangegeven door de inrichting; de rekenkundige gemiddelden van
de metingen in de twee vlakken worden als SIP-coördinaten
geregistreerd;
g) de uit de bepalingsmethode voortvloeiende voorwaarden die van
de in deze bijlage aangegeven werkwijze afwijken of die
aanleiding kunnen geven tot onjuiste resultaten, moeten te zamen
met de oorzaken daarvan worden genoteerd.
Figuur 10
Inrichting voor het bepalen van het referentiepunt van de
zitplaats(SIP)1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 24
▼B
Figuur 11
Bepalingvandereferentieassen vanhetSIP
(as van het bevestigingsgat evenwijdig aan de scharnieras rug/dijen)
Figuur 12
Bepalingvandedriereferentieassen vanhetSIP
(as van het bevestigingsgat evenwijdig aan het verticale vlak door de
mediaanlijn van de zitplaats)1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 25
▼B
Aanhangsel
MODEL
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 26
▼B
BIJLAGE III-A
VOORRUITENENANDERERUITEN
VOORSCHRIFTENVOORDEUITRUSTING,DEFINITIES,GOEDKEU-
RINGSAANVRAAG VOOR ONDERDELEN, GOEDKEURING VAN
ONDERDELEN, MERKEN, ALGEMENE SPECIFICATIES, PROEVEN,
ENOVEREENSTEMMINGVANDEPRODUKTIE
1. VOORSCHRIFTEN VOOR DE UITRUSTING
1.1. Landbouw- of bosbouwtrekkers kunnen naar keuze van de fabrikant
worden uitgerust met:
1.1.1. hetzij „voorruiten” en „andere ruiten dan voorruiten” overeenkomstig
de voorschriften van deze bijlage,
1.1.2. hetzij voorruiten die voldoen aan de voorschriften voor „andere
ruiten dan voorruiten” van deze bijlage, uitgezonderd die welke
vallen onder de bepalingen van punt 9.1.4.2 van bijlage III-C van
deze richtlijn (ruiten waarvan de gewone lichtdoorlatingsfactor
minder dan 70 % mag zijn).
2. DEFINITIES
In deze richtlijn wordt verstaan onder:
2.1. „ruit van gehard glas”: een ruit bestaande uit één glasplaat die een
speciale behandeling heeft ondergaan om de mechanische sterkte te
verhogen en bij breuk een bepaaldbreukpatroon te verkrijgen;
2.2. „ruit van gelaagdglas”: een ruit bestaand e uit ten minste twee
glasplaten die aan elkaar zijn verbonden door een of meer
tussenlagen van kunststof; gelaagdglas kan:
2.2.1. „gewoon” zijn als geen der samenstellende glasplaten is behandeld,
of
2.2.2. „behandeld” zijn als ten minste één der samenstellende glasplaten
een bijzondere behandeling heeft ondergaan om de mechanische
sterkte te verhogen en bij breuk een bepaaldbreukpatroon te
verkrijgen;
2.3. „met kunststof beklede veiligheidsruit”: een ruit als omschreven in
punt 2.1 of 2.2, waarvan de binnenzijde met een kunstoflaag is
bekleed;
2.4. „veiligheidsruit van kunstofglas”: een ruit van gelaagd glas met één
glasplaat en een of meer lagen kunststoffolie waarvan ten minste één
als tussenlaag dient. De laag (lagen) kunststoffolie ligt (liggen) bij
montage van de ruit op de trekker aan de binnenzijde;
2.5. „groep voorruiten”: een groep bestaande uit voorruiten van
verschillende vorm en afmetingen, waarvan de mechanische eigen-
schappen, het breukpatroon en de bestandheid tegen
omgevingsinvloeden worden beproefd;
2.5.1. „vlakke voorruit”: een voorruit die geen nominale kromte, dat wil
zeggen een segmenthoogte van meer dan 10 mm per lineaire meter,
vertoont;
2.5.2. „gebogen voorruit”: een voorruit die een nominale kromte, dat wil
zeggen een segmenthoogte van meer dan 10 mm per lineaire meter,
vertoont;
2.6. „dubbel raam”: een geheel bestaande uit twee ruiten die afzonderlijk
in dezelfde opening van de trekker zijn geïnstalleerd;
2.7. „dubbele beglazing”: een geheel bestaande uit twee ruiten die in de
fabriek duurzaam op een vaste afstand van elkaar zijn gemonteerd;
2.7.1. „symmetrische dubbele beglazing”: dubbele beglazing waarbij de
twee samenstellende ruiten van hetzelfde type zijn (gehard, gelaagd,
…) en dezelfde hoofd- en nevenkenmerken hebben;
2.7.2. „asymmetrische dubbele beglazing”: dubbele beglazing waarbij de
twee samenstellende ruiten van een verschillend type zijn (gehard,
gelaagd, …) of verschillende hoofd- en/of nevenkenmerken hebben;
2.8. „hoofdkenmerk”: een kenmerk dat in sterke mate bepalend is voor de
optische en/of mechanische eigenschappen van een ruit met betrek-1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 27
▼B
king tot de functie die deze ruit in de trekker moet vervullen. Onder
dit begrip vallen onder meer ook de handelsnaam of het fabrieks-
merk;
2.9. „nevenkenmerk”: een kenmerk dat in hoge mate bepalend kan zijn
voor de optische en/of mechanische eigenschappen van een ruit met
betrekking tot de functie die zij in de trekker moet vervullen. Bij het
vaststellen van de invloed van een of ander kenmerk wordt rekening
gehouden met moeilijkheidsgraden;
2.10. „moeilijkheidsgraden”: een classificatie in twee graden die wordt
toegepast op de in de praktijk waargenomen variaties voor elk
nevenkenmerk. Als van graad1 word t overgegaan naar graad2 is d it
een aanwijzing dat aanvullende proeven moeten worden verricht;
2.11. „ontwikkelde oppervlakte van een voorruit”: de oppervlakte van de
kleinste rechthoekige glasplaat waaruit een voorruit kan worden
vervaardigd;
2.12. „hellingshoek van een voorruit”: de hoek gevormd door de loodlijn
en de rechte die de boven- en de onderrand van de voorruit met
elkaar verbindt, waarbij deze rechten gelegen zijn in een verticaal
vlak waarin zich tevens de lengteas van de trekker bevindt;
2.12.1. de hellingshoek wordt gemeten bij een op de grond staande, lege
trekker;
2.12.2. trekkers met een hydropneumatische, hydraulische of pneumatische
ophanging of met een ladingafhankelijk automatisch regelmecha-
nisme voor de vrije hoogte worden beproefd onder de door de
fabrikant gespecificeerde normale bedrijfsomstandigheden;
2.13. „segmenthoogten”: de maximale afstand tussen het binnenvlak van
de ruit en het vlak dat door de randen van de ruit gaat. Deze afstand
wordt vrijwel loodrecht op de ruit gemeten (zie bijlage III-N; figuur
1);
2.14. „type ruit”: de ruiten als omschreven in de punten 2.1 tot 2.4, die
geen essentiële onderlinge verschillen vertonen, met name met
betrekking tot de in de bijlagen III-D tot en met III-L vermelde
hoofd- en nevenkenmerken;
2.14.1. ofschoon er bij een wijziging in de hoofdkenmerken automatisch een
nieuw produkttype ontstaat, wordt aangenomen dat in bepaalde
gevallen een wijziging in de vorm of de afmetingen niet meteen de
verplichting met zich brengt een volledige serie nieuwe proeven te
verrichten. Voor sommige van de in de desbetreffende bijlagen
omschreven proeven kunnen ruiten worden gegroepeerd, indien het
duidelijk is dat zij vergelijkbare hoofdkenmerken vertonen;
2.14.2. ruiten die alleen wat betreft de nevenkenmerken verschillen mogen
worden beschouwd als behorend tot één type; toch kunnen op
monsters van deze ruiten nog bepaalde proeven worden verricht
wanneer in de beproevingsvoorwaarden uitdrukkelijk is bepaald dat
deze proeven moeten worden verricht;
2.15. „kromtestraal r”: de benaderingswaarde van de kleinste straal van de
boog van de voorruit, gemeten in het meest gebogen gebied.
3. GOEDKEURINGSAANVRAAG VOOR ONDERDELEN
3.1. De aanvraag om EEG-goedkeuring van een type ruit wordt ingediend
door de fabrikant van veiligheidsruiten of door zijn officiële
vertegenwoordiger in het land waar de aanvraag wordt ingediend.
Voor elk type ruit kan slechts in één Lid-Staat een aanvraag wordeningediend.
3.2. Voor elk type veiligheidsruit gaat de aanvraag vergezeld van de
hieronder vermelde documenten in drievoud, met de volgende
aanduidingen:
3.2.1. technische beschrijving met opgave van alle hoofd- en neven-
kenmerken, en
3.2.1.1. voor andere ruiten dan voorruiten: tekeningen niet groter dan A4-
formaat of op A4-formaat gevouwen, met opgave van
— de maximale oppervlakte,
— de kleinste hoek tussen twee aangrenzende vlakken van de ruit,
— de grootste segmenthoogte, indien van toepassing;
3.2.1.2. voor voorruiten:1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 28
▼B
3.2.1.2.1. een lijst van voorruitmodellen waarvoor goedkeuring wordt aange-
vraagd, met opgave van de naam van de fabrikant(en) van de
trekkers;
3.2.1.2.2. tekeningen op schaal 1: 10 en schetsen van de voorruit en de plaats
ervan in de trekker, die zodanig gedetailleerd zijn dat de volgende
elementen erop zijn aangegeven:
3.2.1.2.2.1. de plaats van de voorruit ten opzichte van het referentiepunt zoals
gedefinieerd in punt 1.2 van de bijlage (zichtveld) van Richtlijn 74/
347/EEG van de Raad van 25 juni 1974 inzake de onderlinge
aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende het
zichtveld en de ruitewissers van landbouw- of bosbouwtrekkers op
wielen(1),
3.2.1.2.2.2. hellingshoek van de voorruit,
3.2.1.2.2.3. plaats en afmetingen van de zone waarin de optische eigenschappen
zijn beproefd en eventueel het oppervlak dat op een andere wijze is
gehard,
3.2.1.2.2.4. de ontwikkelde oppervlakte van de voorruit,3.2.1.2.2.5. de maximale segmenthoogte van de voorruit,
3.2.1.2.2.6. de kromte van de voorruit (enkel met het oog op het groeperen van
voorruiten);
3.2.1.3. voor dubbele beglazingen: tekeningen op niet groter dan A4-formaat
of op A4-formaat gevouwen, met opgave van, naast de gegevens als
vermeldin punt 3.2.1.1:
— het type van elk der samenstellende ruiten,
— het type van de vatting (organisch, glas-glas of glas-metaal),
— nominale dikte van de ruimte tussen de beide ruiten.
3.3. Daarenboven moet de aanvrager een voldoende aantal proefstukken
en monsters van afgewerkte ruiten van de betrokken modellen
leveren; dit aantal moet eventueel worden vastgesteld in overleg met
de technische dienst die met de proeven is belast.
3.4. De bevoegde autoriteit gaat na of er toereikende bepalingen zijn die
een doeltreffende controle op de overeenstemming van de produktie
waarborgen, alvorens de typegoedkeuring te verlenen.
4. MERKEN
4.1. Op alle veiligheidsruiten, ook op de ter goedkeuring aangeboden
monsters en proefstukken, moet het fabrieks- of handelsmerk van de
fabrikant staan. Dit merk moet duidelijk leesbaar en onuitwisbaar
zijn.
5. GOEDKEURING VAN ONDERDELEN
5.1. Wanneer de ter goedkeuring aangeboden monsters voldoen aan de
voorschriften als beschreven in de punten 5 tot en met 7, wordt de
goedkeuring voor het overeenkomstige type veiligheidsruit verleend.
5.2. Een goedkeuringsnummer wordt toegekend aan elk type als
omschreven in de bijlagen III-E, III-G, III-K en III-L of, met
betrekking tot voorruiten, aan elke groep waarvoor goedkeuring is
verleend. De eerste twee cijfers (momenteel 00 voor de richtlijn in
haar oorspronkelijke vorm) geven de serie wijzigingen aan die
overeenkomt met de meest recente belangrijke technische wijzi-
gingen in de richtlijn op het moment van verlening van de
goedkeuring. Een Lid-Staat kan dit nummer niet meer aan een ander
type of een andere groep veiligheidsruiten toekennen.
5.3. Goedkeuring, uitbreiding van goedkeuring of weigering van goed-
keuring van een type veiligheidsruit krachtens de onderhavige
richtlijn wordt aan de Lid-Staten bekendgemaakt door middel van
een mededelingsformulier volgens het model in bijlage III-B en de
bijbehorende aanhangsels.
5.3.1. Voor voorruiten gaat het mededelingsformulier betreffende de EEG-
goedkeuring vergezeld van een document met een lijst van alle
modellen van de groep voorruiten waarvoor de goedkeuring is1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 29
(1) PB nr. L 191 van 15. 7. 1974, blz. 5.
▼B
verleend, alsmede de kenmerken van de groep, overeenkomstig
aanhangsel 8 van bijlage III-B.
5.4. Op elke veiligheidsruit of elke dubbele beglazing die overeenstemt
met een krachtens de onderhavige richtlijn goedgekeurd type ruit
wordt, behalve het merk als voorgeschreven in punt 4.1, ook een
EEG-goedkeuringsmerk goed zichtbaar aangebracht. Daarnaast kan
ook elk bijzonder goedkeuringsmerk worden aangebracht dat aan
elke ruit van een dubbele beglazing is toegekend.
Dit goedkeuringsmerk bestaat uit:
5.4.1. een rechthoek bevattende een kleine letter „e”, gevolgd door het
herkenningsnummer van het land dat de goedkeuring heeft
verleend(1),
5.4.2. het goedkeuringsnummer, rechts van de in punt 5.4.1 genoemde
rechthoek.
5.5. De hierna genoemde aanvullende symbolen worden in de nabijheid
van voornoemdgoed keuringsmerk geplaatst:
5.5.1. bij voorruiten:
I: als het gaat om gehard glas (I/P indien bekleed)(2),
II: als het gaat om gewoon gelaagd glas (II/P indien bekleed) (2),
III: als het gaat om behandeld gelaagd glas (III/P indien bekleed) (2),
IV: als het gaat om kunststofglas,
5.5.2. V: als het gaat om een andere ruit dan een voorruit, die valt onder de
bepalingen van punt 9.1.4.2 van bijlage III-C,
5.5.3. VI: als het gaat om dubbele beglazing,
5.5.4. T: als het gaat om voorruiten die voldoen aan de voorschriften voor
andere ruiten, met uitzondering van de bepalingen van punt
9.1.4.2 van bijlage III-C van deze richtlijn (ruiten waarvan de
coëfficiënt van de gewone lichtdoorlating minder dan 70 % magzijn). Bij voorruiten die voldoen aan de voorschriften voor andere
ruiten van gelaagd glas mag dit symbool echter pas worden
aangebracht na de proef op het gedrag bij schok met het hoofd op
een vlak proefstuk, als gedefinieerd in punt 3.3.2 van bijlage III-G
van deze richtlijn, met een valhoogte van 4,0 m + 25 mm/ − 0
mm.
5.6. Het EEG-onderdeelgoedkeuringsmerk en het symbool moeten
duidelijk leesbaar en onuitwisbaar zijn.
5.7. In het aanhangsel van deze bijlage staan voorbeelden van goedkeu-
ringsmerken.
6. ALGEMENE SPECIFICATIES
6.1. Al het glas, en met name voorruitglas, moet van zodanige kwaliteit
zijn dat het gevaar voor lichamelijk letsel bij breuk zoveel mogelijk
wordt beperkt. Het glas moet voldoende bestand zijn tegen de
belastingen die zich bij incidenten in normale verkeersomstandig-
heden kunnen voordoen, alsmede tegen de invloeden van weer en
warmte, chemicaliën, branden slijtage.
6.2. Het veiligheidsglas moet bovendien voldoende doorzichtig zijn en
geen noemenswaardige vervorming van de door de voorruit waar-
genomen objecten veroorzaken, noch verwarring omtrent de in het
verkeer gebruikte kleuren doen ontstaan. Bij breuk moet de
bestuurder in staat zijn de weg duidelijk te blijven onderscheiden
ten einde zijn trekker veilig te kunnen afremmen en tot stilstand te
brengen.
7. BIJZONDERE SPECIFICATIES
Alle typen veiligheidsruiten moeten, afhankelijk van de categorie
waartoe ze behoren, voldoen aan de volgende bijzondere specifica-
ties:1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 30
(1) 1 voor de Bondsrepubliek Duitsland, 2 voor Frankrijk, 3 voor Italië, 4 voor Nederland,
►A15 voor Zweden, ◄6 voor België, 9 voor Spanje, 11 voor het Verenigd
Koninkrijk, ►A112voorOostenrijk, ◄13voorLuxemburg, ►A117voorFinland, ◄
18 voor Denemarken, 21 voor Portugal, IRL voor Ierlanden EL voor Griekenland .
(2) Overeenkomstig de definitie van punt 2.3.
▼B
7.1. voorruiten van gehard glas: de eisen bedoeld in bijlage III-D,
7.2. ruiten van gelijkmatig gehardglas met uitzond ering van voorruiten:
de eisen bedoeld in bijlage III-E,
7.3. voorruiten van gewoon gelaagd glas: de eisen bedoeld in bijlage III-
F,
7.4. andere ruiten van gewoon gelaagd glas: de eisen bedoeld in bijlage
III-G,
7.5. voorruiten van behandeld gelaagd glas: de eisen bedoeld in bijlage
III-H,
7.6. met kunststof beklede veiligheidsruiten: naast de bovenvermelde
voorschriften ook de voorschriften van bijlage III-I,
7.7. voorruiten van kunststofglas: de eisen bedoeld in bijlage III-J,7.8. andere ruiten van kunststofglas: de eisen bedoeld in bijlage III-K,
7.9. dubbele beglazing: de eisen bedoeld in bijlage III-L.
8. PROEVEN
8.1. De volgende proeven zijn voorgeschreven krachtens deze richtlijn:8.1.1.Breukpatroon
Deze proef heeft tot doel:
8.1.1.1. na te gaan of er bij breuk van de ruit zodanige korrels en scherven
ontstaan dat het gevaar voor verwondingen zo klein mogelijk blijft en
8.1.1.2. het zicht na breuk na te gaan.8.1.2.Mechanischesterkte
8.1.2.1. Kogelvalproef
Er zijn twee proeven, de ene met een kogel van 227 g en de andere
met een kogel van 2 260 g.
8.1.2.1.1. Proef met kogel van 227 g. Deze proef heeft tot doel bij gelaagd glas
de hechting van de tussenlaag en bij gelijkmatig gehard glas de
mechanische sterkte te beoordelen.
8.1.2.1.2. Proef met kogel van 2260 g. Deze proef heeft tot doel bij gelaagd
glas de weerstand tegen de indringingskracht van de kogel te
beoordelen.
8.1.2.2. Gedrag van de ruit bijbotsing met het hoofd
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de ruit, bij een botsing met het
hoofd tegen de voorruit, gelaagde ruiten en ruiten van kunststofglas
die niet als voorruit dienen, alsmede tegen als zijruiten gebruikte
dubbele beglazingen, voldoet aan de eisen inzake beperking van
verwondingen.
8.1.3.Bestandheidtegenomgevingsinvloeden
8.1.3.1. Slijtproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de slijtvastheid van een
veiligheidsruit boven een bepaalde waarde ligt.
8.1.3.2. Hitteproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of er zich tijdens een langdurige
blootstelling aan hoge temperaturen geen blaasjes of andere gebreken
voordoen in de tussenlaag van gelaagd glas en van kunststofglas.
8.1.3.3. Stralingsbestendigheidsproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de lichtdoorlatendheid van
ruiten van gelaagdglas, kunststofglas en met kunststof bekleedglas
na langdurige blootstelling aan straling duidelijk afneemt, dan wel of
de ruit duidelijk verkleurt.
8.1.3.4. Vochtbestendigheidsproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of ruiten van gelaagd glas,
kunststofglas en met kunststof bekleedglas bestandzijn tegen d e
gevolgen van langdurige blootstelling aan luchtvochtigheid en onder
invloedd aarvan geen teken van aantasting vertonen.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 31
▼B
8.1.3.5. Temperatuurwisselingsproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de in veiligheidsglas als
omschreven in de punten 2.3 en 2.4 hierboven gebruikte kunst-
stof(fen) bestand is (zijn) tegen de gevolgen van langdurige
blootstelling aan extreme temperaturen en onder invloed daarvan
geen teken van aantasting vertonen.
8.1.4.Optischeeigenschappen
8.1.4.1. Lichtdoorlatingsproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de normale lichtdoorlatend-
heid van veiligheidsruiten boven een bepaalde waarde ligt.
8.1.4.2. Optische vervormingsproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de vervorming van door de
voorruit waargenomen objecten niet zodanig is dat de bestuurder
erdoor kan worden gehinderd.
8.1.4.3. Scheidingsproef van het secundaire beeld
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de hoek tussen het secundaire
en het primaire beeld niet groter is dan een bepaalde waarde.
8.1.4.4. Kleurenidentificatieproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of er geen gevaar is voor
verwarring van de door een voorruit waargenomen kleuren.
8.1.5.Vuurvastheidsproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de binnenzijde van een
veiligheidsruit als gedefinieerd in de punten 2.3 en 2.4 een voldoende
geringe verbrandingssnelheid heeft.
8.1.6.Chemicaliënproef
Deze proef heeft tot doel na te gaan of de binnenzijde van een
veiligheidsruit als gedefinieerd in de punten 2.3 en 2.4 bestand is
tegen de gevolgen van blootstelling aan chemicaliën welke in een
trekker mogelijk aanwezig zijn of gebruikt worden (bij voorbeeld
schoonmaakmiddelen, enz.) en onder invloed daarvan geen teken van
aantasting vertonen.
8.2.Voor de categorieën ruiten als omschreven in de punten 2.1 tot
2.4uittevoerenproeven
8.2.1. Op veiligheidsruiten worden de in de onderstaande tabel vermelde
proeven uitgevoerd:1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 32
VOORUIT ANDERE RUITEN
Gehardglas Gewoon gelaagdglas Behand eldgelaagdglas Kunststofglas
Gehardglas Gelaagdglas Kunststofglas
I I-P II II-P III III-P IV
Breukpatroon D/2 D/2 — — H/4 H/4 — E/2 — —
Mechanische sterkte:
— kogel van 227 g — — F/4.3 F/4.3 F/4.3 F/4.3 F/4.4 E/3.1 G/4 G/4
— kogel van 2 260 g — — F/4.2 F/4.2 F/4.2 — — — — —
Gedrag bij schok van het hoofd(1) D/3 D/3 F/3 F/3 F/3 F/3 J/3 — G/3 (3) K/3(3)
Slijtage:
— buitenvlak — — F/5.1 F/5.1 F/5.1 F/5.1 F/5.1 — F/5.1 F/5.1
— binnenvlak — I/2 — I/2 — I/2 I/2 I/2 (2) I/2 (2) I/2
Hitte — — C/5 C/5 C/5 C/5 C/5 — C/5 C/5
Straling — C/6 C/6 C/6 C/6 C/6 C/6 — C/6 C/6
Vochtigheid— C/7 C/7 C/7 C/7 C/7 C/7 C/7 (2) C/7 C/7
Lichtdoorlating C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1 C/9.1
Optische vervorming C/9.2 C/9.2 C/9.2 C/9.2 C/9.2 C/9.2 C/9.2 — — —
Secundair beeld C/9.3 C/9.3 C/9.3 C/9.3 C/9.3 C/9.3 C/9.3 — — —
Kleurenidentificatie C/9.4 C/9.4 C/9.4 C/9.4 C/9.4 C/9.4 C/9.4 — — —
Temperatuurwisselingen — C/8 — C/8 — C/8 C/8 C/8 (2) C/8 (2) C/8
Vuurvastheid— C/10 — C/10 — C/10 C/10 C/10(2) C/10 (2) C/10
Chemicaliën — C/11 — C/11 — C/11 C/11 C/11(2) C/11 (2) C/11
(1) Deze proef moet bovendien ook worden genomen op dubbele beglazingen overeenkomstig punt 3 van bijlage III-L.
(2) Indien aan de binnenzijde met kunststof bekleed.
(3) Deze proef moet worden verricht met een valhoogte van 4,0 m + 25 mm/ − 0 mm in plaats van 1,5 m + 25 mm/ − 0 mm wanneer deze ruiten als voorruiten op trekkers wo rden gebruikt.
Opmerking: Een referentie als K 4/3 verwijst naar bijlage III-K en naar punt 3 van deze bijlage, waar de desbetreffende proef en de eisen voor aanvaarding worden be schreven.▼B1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 33
▼B
8.2.2. Een veiligheidsruit wordt goedgekeurd als aan alle erop betrekking
hebbende voorschriften uit de bovenstaande tabel is voldaan.
9. WIJZIGING OF UITBREIDING VAN GOEDKEURING VOOR
EEN TYPE VEILIGHEIDSRUIT
9.1. Elke wijziging van een type veiligheidsruit of elke toevoeging van
een voorruit aan een groep voorruiten wordt medegedeeld aan de
administratieve dienst die de goedkeuring voor dit type ruit heeft
verleend. Deze dienst kan dan:
9.1.1. van mening zijn dat de aangebrachte wijzigingen geen noemens-
waardige ongunstige invloed zullen hebben of dat het nieuwe type
voorruit volledig past in de reeds goedgekeurde groep voorruiten en
dat de veiligheidsruit hoe dan ook nog aan de voorschriften voldoet,
of
9.1.2. een nieuw keuringsrapport vragen aan de met de proeven belaste
technische dienst.
9.2.Mededeling
9.2.1. Bevestiging of weigering (of uitbreiding) van de goedkeuring wordt
aan de Lid-Staten medegedeeld volgens de procedure als beschreven
in punt 5.3.
9.2.2. De bevoegde instantie die een uitbreiding van de goedkeuring heeft
verleend, kent aan elke mededeling van uitbreiding een volgnummer
toe.
10. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE
10.1. Veiligheidsruiten, die overeenkomstig deze bijlage en de volgende
bijlagen zijn goedgekeurd, moeten zodanig worden vervaardigd dat
zij overeenstemmen met het goedgekeurde type en voldoen aan de
voorschriften van de punten 6, 7 en 8.
10.2. De produktie moet permanent worden gecontroleerd ten einde na te
gaan of de voorschriften van punt 10.1 worden nageleefd.
10.3. De houder van een goedkeuring moet:10.3.1. ervoor zorgen dat er procedures bestaan voor de kwaliteitscontrole op
de produkten,
10.3.2. toegang hebben tot de controleapparatuur die nodig is voor de
controle van de overeenstemming met elk goedgekeurd type,
10.3.3. de gegevens registreren met betrekking tot de resultaten van de
proeven en de bijbehorende documenten(
1) die gedurende een in
overleg met de administratieve dienst vastgestelde periode ter
beschikking moeten worden gehouden,
10.3.4. de resultaten van elk proeftype analyseren ten einde na te gaan of en
ervoor te zorgen dat de kenmerken van het produkt constant blijven,
rekening houdend met de bij industriële fabricage aanvaardbare
afwijkingen,
10.3.5. tenminste nagaan of voor elk type produkt de in bijlage III-O
voorgeschreven proeven zijn uitgevoerd,
10.3.6. ervoor zorgen dat elke keuring van monsters of proefstukken, waaruit
blijkt dat deze niet aan de eisen van de desbetreffende proef voldoen,
wordt gevolgd door een nieuwe monsterneming en een nieuwe proef.
Alle nodige maatregelen moeten worden genomen om de betrokken
produktie weer met het type te doen overeenstemmen.
10.4. De bevoegde instantie kan op ieder ogenblik controle uitoefenen op
de in elke produktie-eenheid toegepaste methoden voor de controle
van de overeenstemming (zie punt 1.3 van bijlage III-O).
10.4.1. Bij elke inspectie moeten de proefregisters en de registers van de
produktiecontrole aan de inspecteur worden voorgelegd.
10.4.2. Deze laatste kan willekeurig monsters uitkiezen die in het
laboratorium van de fabrikant moeten worden beproefd. Het1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 34
(1) De resultaten van de breukproef worden geregistreerd, ook als er geen fotografische
afdruk wordt geëist.
▼B
minimumaantal monsters kan worden vastgesteld aan de hand van de
resultaten van de eigen controles door de fabrikant.
10.4.3. Wanneer het kwaliteitspeil onvoldoende lijkt of wanneer er reden is
om de geldigheid van de volgens punt 10.4.2 uitgevoerde proeven te
controleren, kan de inspecteur monsters nemen en deze naar de
technische dienst zenden die de goedkeuringsproeven heeft uitge-
voerd.
10.4.4. De bevoegde instantie kan elke in de onderhavige richtlijn
voorgeschreven proef verrichten.
10.4.5. Normaliter laten de bevoegde autoriteiten twee inspecties per jaar
verrichten. Indien bij een van deze inspecties negatieve resultaten
worden genoteerd, ziet de bevoegde autoriteit erop toe dat al het
nodige wordt gedaan om de overeenstemming van de produktie zo
snel mogelijk te herstellen.
11. MAATREGELEN BIJ NIET-OVEREENSTEMMING VAN DE
PRODUKTIE
11.1. De overeenkomstig de onderhavige richtlijn verleende goedkeuring
voor een type veiligheidsruit kan worden ingetrokken indien niet is
voldaan aan de voorwaarde van punt 10.1.
11.2. Wanneer een Lid-Staat een vroeger verleende goedkeuring intrekt,
stelt hij de andere Lid-Staten hiervan zo spoedig mogelijk in kennis
door middel van een afschrift van het goedkeuringsformulier, waarop
onderaan in hoofdletters de vermelding „GOEDKEURING INGE-
TROKKEN” wordt aangebracht met datum en handtekening.
12. DEFINITIEVE BEËINDIGING VAN DE PRODUKTIE
Indien de houder van een onderdeelgoedkeuring de vervaardiging
van een onder deze richtlijn vallend type veiligheidsglas geheel
beëindigt, deelt hij dit mede aan de autoriteit die de goedkeuring
heeft afgegeven. Deze stelt de Lid-Staten daarvan op haar beurt in
kennis door middel van een afschrift van het mededelingsformulier
betreffende de goedkeuring overeenkomstig het model in bijlage III-
B van deze richtlijn.
13. NAMEN EN ADRESSEN VAN DE MET DE GOEDKEURINGS-
PROEVEN BELASTE TECHNISCHE INSTANTIES EN
ADMINISTRATIEVE INSTANTIES
Elke Lid-Staat deelt aan de andere Lid-Staten en aan de Commissie
de namen en adressen mede van de met de goedkeuringsproeven
belaste technische instanties en van de administratieve instanties die
de EEG-onderdeelgoedkeuring afgeven en waaraan de in de andere
Lid-Staten afgegeven goedkeuringsformulieren en formulieren van
weigering of intrekking van goedkeuring moeten worden gezonden.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 35
▼B
Aanhangsel
VOORBEELDEN VAN GOEDKEURINGSMERKEN VOOR ONDER-
DELEN
(Zie punt 5.5 van bijlage III-A)
Voorruitvangehardglas
Het hierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebracht op een
voorruit van gehard glas, geeft aan dat het betrokken onderdeel in Frankrijk
(e2) overeenkomstig deze richtlijn is goedgekeurd onder goedkeuringsnummer
001247.
Voorruitvangehardglasmetkunststofbekleding
Het hierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebracht op een
voorruit van gehard glas met kunststofbekleding, geeft aan dat het betrokken
onderdeel in Frankrijk (e2) overeenkomstig deze richtlijn is goedgekeurd onder
goedkeuringsnummer 001247.
Voorruitvangewoongelaagdglas
Het hierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebracht op een
voorruit van gewoon gelaagd glas, geeft aan dat het betrokken onderdeel in
Frankrijk (e2) overeenkomstig deze richtlijn is goedgekeurd onder goedkeu-
ringsnummer 001247.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 36
▼B
Voorruitvangewoongelaagdglasmetkunststofbekleding
Het hierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebracht op een
voorruit van gewoon gelaagd glas met kunststofbekleding, geeft aan dat het
betrokken onderdeel in Frankrijk (e2) overeenkomstig deze richtlijn is goed-
gekeurd onder goedkeuringsnummer 001247.
Voorruitvanbehandeldgelaagdglas
Het hierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebracht op een
voorruit van behandeld gelaagd glas, geeft aan dat het betrokken onderdeel in
Frankrijk (e2) overeenkomstig deze richtlijn is goedgekeurd onder goedkeu-
ringsnummer 001247.
Voorruitvankunststofglas
Het hierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebracht op een
voorruit van kunststofglas, geeft aan dat het betrokken onderdeel in Frankrijk
(e2) overeenkomstig deze richtlijn is goedgekeurd onder goedkeuringsnummer
001247.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 37
▼B
Andereruitendanvoorruitenwaarvandegewonelichtdoorlatingscoëfficiënt
beneden70%ligt
Het hierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebracht op een ruit
die geen voorruit is en waarop de bepalingen van punt 9.1.4.2 van bijlage III-C
van toepassing zijn, geeft aan dat het betrokken onderdeel in Frankrijk (e2)
overeenkomstig deze richtlijn is goedgekeurd onder goedkeuringsnummer
001247.
Dubbele beglazing waarvan de gewone lichtdoorlatingscoëfficiënt beneden
70%ligt
Het hierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebracht op eendubbele beglazing, geeft aan dat het betrokken onderdeel in Frankrijk (e2)
overeenkomstig deze richtlijn is goedgekeurd onder goedkeuringsnummer
001247.
Andereruitendanvoorruitendiealsvoorruitwordengebruiktoptrekkers
Het hierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebracht op een ruit,
geeft aan dat het betrokken onderdeel, bestemd voor gebruik als voorruit op een
trekker, in Frankrijk (e2) overeenkomstig deze richtlijn is goedgekeurd onder
goedkeuringsnummer 001247.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 38
▼B
Andereruitendanvoorruitenwaarvandegewonelichtdoorlatingscoëfficiënt
bovenofop70%ligt
Het hierboven afgebeelde onderdeelgoedkeuringsmerk, aangebracht op een ruit
die geen voorruit is en waarop de bepalingen van punt 9.1.4.1 van bijlage III-C
van toepassing zijn, geeft aan dat het betrokken onderdeel in Frankrijk (e2)
overeenkomstig deze richtlijn is goedgekeurd onder goedkeuringsnummer
001247.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 39
▼B
BIJLAGE III-B
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 40
▼B
Aanhangsel 1
VOORRUITENVANGEHARDGLAS
(Hoofdkenmerken en nevenkenmerken volgens bijlage III-D of III-I)
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 41
▼B
Aanhangsel 2
ANDERERUITENVANGELIJKMATIGGEHARDGLAS
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig bijlage III-E of III-I)
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 42
▼B
Aanhangsel 3
VOORRUITENVANGELAAGDGLAS
(gewoon, behandeld of met kunststof bekleed)
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig bijlage III-F, III-H of III-I)
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 43
▼B
Aanhangsel 4
ANDERERUITENVANGELAAGDGLAS
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig bijlage III-G of III-I)
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 44
▼B
Aanhangsel 5
VOORRUITENVANKUNSTSTOFGLAS
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig bijlage III-J)
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 45
▼B
Aanhangsel 6
ANDERERUITENVANKUNSTSTOFGLAS
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig bijlage III-K)
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 46
▼B
Aanhangsel 7
DUBBELEBEGLAZINGEN
(Hoofd- en nevenkenmerken overeenkomstig bijlage III-L)
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 47
▼B
Aanhangsel 8
INHOUDVANDELIJSTVANVOORRUITEN (1)
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 48
(1) Deze lijst moet bij de aanhangsels 1, 2 (eventueel), 3 en 5 van deze bijlage worden gevoegd.
▼B
BIJLAGE III-C
ALGEMENEBEPROEVINGSVOORWAARDEN
1. BREUKPROEF
1.1. De te beproeven ruit mag niet stijf worden bevestigd; zij mag echter
wel met behulp van plakbandover d e gehele omtrek tegen een
identieke ruit worden geplakt.
1.2. Om de ruit te doen breken moet gebruik worden gemaakt van een
hamer met een gewicht van ongeveer 75 g of een ander werktuig dat
overeenkomstige resultaten oplevert. De kromtestraal van de puntbedraagt 0,2 ± 0,05 mm.
1.3. Er moet één proef worden verricht op elk voorgeschreven inslagpunt.
1.4. Het breukpatroon moet worden onderzocht met behulp van
contactfotopapier; de belichting moet ten laatste tien seconden na
de slag beginnen en ten laatste drie minuten na de slag eindigen.
Slechts de donkerste lijnen die het begin van de breuk aangeven
worden in aanmerking genomen. Het laboratorium moet de foto-
grafische afdrukken van de verkregen breukpatronen bewaren.
2. KOGELVALPROEF2.1.Proef metkogelvan227g
2.1.1. Inrichting
2.1.1.1. Hardstalen kogel met een gewicht van 227 ± 2 g en een diameter van
ongeveer 38 mm.
2.1.1.2. Inrichting waarmee het mogelijk is de kogel van een nader te bepalen
hoogte een vrije val te laten maken of inrichting waarmee aan de
kogel een zelfde snelheid als bij een vrije val kan worden gegeven.
Wanneer een inrichting wordt gebruikt waarmee de kogel wordt
weggeslingerd, moet de tolerantie op de snelheid ± 1 % van de
snelheidbij vrije val bed ragen.
2.1.1.3. Ondersteuning als afgebeeld in figuur 1 en bestaande uit twee stalen
ramen waarvan de randen ter breedte van 15 mm zijn geslepen; de
ramen passen in elkaar en zijn voorzien van rubber oplegranden met
een dikte van ongeveer 3 mm, een breedte van 15 mm en een
hardheid van 70 DIDC.
Het onderste raam rust op een ongeveer 150 mm hoge stalen bak. De
te beproeven ruit wordt vastgehouden door het bovenste raam, dat
ongeveer 3 kg weegt. De ondersteuning is op een ongeveer 12 mm
dikke stalen plaat gelast, die op de grond rust door middel van een
rubber plaat met een dikte van circa 3 mm en een hardheid van 50
DIDC.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 49
▼B
Figuur 1
Ondersteuningvoordekogelvalproeven
2.1.2. Beproevingsvoorwaarden
— Temperatuur: 20 ± 5 ºC.
— Druk: tussen 860 en 1060 mbar.
— Relatieve vochtigheid: 60 ± 20 %.
2.1.3. Proefstuk
Het proefstuk moet vlak en vierkant zijn, met een zijde van 300 + 10
mm/− 0 mm.
2.1.4. Werkwijze
Breng het proefstuk gedurende ten minste vier uur vóór het begin van
de proef in een omgeving met de vermelde temperatuur. Leg het
proefstuk op de ondersteuning (2.1.1.3). Het proefstuk moet haaks op
de valrichting van de kogel liggen, met een tolerantie van minder dan
3º.
Het inslagpunt moet zich ten hoogste 25 mm van het geometrisch
midden van het proefstuk bevinden, bij een valhoogte van 6 m of
minder, of wel ten hoogste 50 mm van het midden van het proefstuk,
bij een valhoogte van meer dan 6 m. De kogel moet inslaan op de
zijde van het proefstuk die overeenstemt met de buitenzijde van de
veiligheidsruit wanneer deze op het voertuig is gemonteerd. De kogel
mag slechts één inslag veroorzaken.
2.2.Proef metkogelvan2260g
2.2.1. Inrichting
2.2.1.1. Hardstalen kogel met een gewicht van 2 260 ± 20 g en een diameter
van ongeveer 82 mm.
2.2.1.2. Inrichting waarmee het mogelijk is de kogel van een nader te bepalen
hoogte een vrije val te laten maken of inrichting waarmee aan de
kogel een zelfde snelheid als bij een vrije val kan worden gegeven.
Wanneer een inrichting wordt gebruikt waarmee de kogel wordt
weggeslingerd, moet de tolerantie op de snelheid ± 1 % van de
snelheidbij vrije val bed ragen.
2.2.1.3. Ondersteuning als afgebeeld in figuur 1 en gelijk aan de ondersteu-
ning die is beschreven in punt 2.1.1.3.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 50
▼B
2.2.2. Beproevingsvoorwaarden
— Temperatuur: 20 ± 5 ºC.
— Breuk: tussen 860 en 1 060 mbar.— Relatieve vochtigheid: 60 ± 20 %.
2.2.3. Proefstuk
Het proefstuk moet vlak en vierkant zijn, met een zijde van 300 + 10/
− 0 mm, of in het vlakste gedeelte van een voorruit of een andere
gebogen veiligheidsruit zijn uitgesneden.
De voorruit of een andere gebogen veiligheidsruit kan ook in haar
geheel worden beproefd. In dat geval moet worden gecontroleerd of
de veiligheidsruit goed op de ondersteuning rust.
2.2.4. Werkwijze
Stel het proefstuk onmiddellijk vóór het begin van de proef ten
minste vier uur lang bloot aan de vermelde temperatuur. Leg het
proefstuk op de ondersteuning (2.1.1.3). Het proefstuk moet haaks op
de valrichting van de kogel liggen, met een tolerantie van minder dan
3º.
Bij kunststofglas moet het proefstuk met geschikte middelen op de
ondersteuning worden vastgeklemd.
Het inslagpunt moet zich ten hoogste 25 mm van het geometrisch
midden van het proefstuk bevinden. De kogel moet inslaan op de
zijde van het proefstuk die overeenstemt met de buitenzijde van de
veiligheidsruit wanneer deze in de trekker is gemonteerd. De kogel
mag slechts één inslag veroorzaken.
3. GEDRAG VAN DE RUIT BIJ BOTSING MET HET HOOFD3.1.Inrichting
3.1.1. Bol of halfbolvorming dummyhoofd van hardhout-multiplex met
vervangbare viltbekleding, al dan niet uitgerust met een houten
dwarsbalk. Tussen het bolle gedeelte en de dwarsbalk bevindt zich
een tussenstuk dat de hals voorstelt en aan de andere kant van de
dwarsbalk zit een bevestigingsstang.
De afmetingen zijn aangegeven in figuur 2.
Het totale gewicht van deze inrichting moet 10 ± 0,2 kg bedragen.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 51
▼B
Figuur 2
Dummyhoofd
3.1.2. Inrichting waarmee het mogelijk is het dummyhoofd van een nader te
bepalen hoogte een vrije val te laten maken of inrichting waarmee
aan het dummyhoofd een zelfde snelheid als bij vrije val kan worden
gegeven.
Wanneer een inrichting wordt gebruikt waarmee het dummyhoofd
wordt weggeslingerd, moet de tolerantie op de snelheid ± 1 % van de
snelheidbij vrije val bed ragen.
3.1.3. Ondersteuning zoals afgebeeld in figuur 3 voor de proeven op vlakke
proefstukken. De ondersteuning bestaat uit twee stalen ramen
waarvan de randen op een breedte van 50 mm zijn geslepen; de
ramen passen in elkaar en zijn voorzien van rubber oplegranden met
een dikte van ongeveer 3 mm, een breedte van 15 ± 1 mm en een
hardheid van 70 DIDC. Het bovenste raam wordt met ten minste acht
bouten tegen het onderste raam geklemd.
3.2.Beproevingsvoorwaarden
3.2.1. Temperatuur: 20 ± 5 ºC.
3.2.2. Druk: tussen 860 en 1 060 mbar.
3.2.3. Relatieve vochtigheid: 60 ± 20 %.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 52
▼B
Figuur 3
Ondersteuningvoordeproevenmethetdummyhoofd
(1) Het aanbevolen kleinste spankoppel voor M 20-bouten bedraagt 30 Nm.
3.3.Werkwijze
3.3.1. Proef op een vlak proefstuk
Houdhet vlakke proefstuk met een lengte van 1 100 + 5 mm/− 2 mm
en een breedte van 500 + 5 mm/− 2 mm gedurende ten minste 4 uur
vóór de proef op een constante temperatuur van 20 ± 5 ºC. Bevestig
het proefstuk in de draagramen (3.1.3.); span de bouten zodanig aan
dat het proefstuk gedurende de proef niet meer dan 2 mm verschuift.
Het vlak van het proefstuk moet vrijwel haaks op de valrichting van
het dummyhoofd staan. Het inslagpunt moet zich ten hoogste 40 mm
van het geometrische midden van het proefstuk bevinden. Het hoofd
moet inslaan op de zijde van het proefstuk die overeenstemt met de
binnenzijde van de veiligheidsruit wanneer deze in de trekker isgemonteerd. Het hoofd mag slechts één inslag veroorzaken.
Het inslagvlak van de viltbekleding moet na twaalf proeven worden
vervangen.
3.3.2. Proeven op een volledige voorruit (alleen bij een valhoogte van 1,5
m of minder)
Leg de voorruit los op een ondersteuning met een rubber oplegstrook
met een hardheid van 70 DIDC en een dikte van ongeveer 3 mm,
waarbij het raakvlak over de gehele omtrek ongeveer 15 mm breed
is. De ondersteuning moet bestaan uit een hard stuk waarvan de vorm
overeenstemt met de buitenzijde van de voorruit zodat het dummy-
hoofd tegen de binnenzijde van de ruit stoot.
Indien nodig kan de voorruit met behulp van een geschikte inrichting
tegen de ondersteuning worden geklemd. De ondersteuning moet op
een stijf raam rusten door middel van een rubber plaat met een
hardheid van 70 DIDC en een dikte van ongeveer 3 mm.
Het oppervlak van de voorruit moet vrijwel haaks op de valrichting
van het dummyhoofd staan.
Het inslagpunt moet zich ten hoogste 40 mm van het geometrische
midden van het proefstuk bevinden. Het hoofd moet inslaan op de
zijde van het proefstuk die overeenstemt met de binnenzijde van de
veiligheidsruit wanneer deze in de trekker is gemonteerd. Het hoofd
mag slechts één inslag veroorzaken.
Het inslagvlak van de viltbekleding moet na twaalf proeven worden
vervangen.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 53
▼B
4. SLIJTPROEF
4.1.Inrichting
4.1.1. Slijtinrichting(1) als schematisch afgebeeldin figuur 4, bestaand e uit
de volgende elementen:
— een in het midden bevestigde horizontale draaischijf die met een
snelheid van 65 tot 75 omw/min tegen de wijzers van de klok in
draait;
Figuur 4
Tekeningvandeslijtinrichting
— twee geballaste parallelle armen; aan elke arm is een speciaal
schuurrolletje bevestigd dat vrij draait op een horizontale, met
een kogellager uitgeruste as; elk rolletje drukt met een massa van
500 g op het proefstuk.
De draaischijf van de slijtinrichting moet regelmatig en in één vlak
draaien (de afwijking ten opzichte van het vlak mag niet meer dan ±
0,05 mm bedragen op een afstand van 1,6 mm van de omtrek van de
schijf). De rolletjes zijn zodanig gemonteerd dat ze, wanneer ze tegen
het draaiende proefstuk liggen, in tegenovergestelde richting ten
opzichte van elkaar draaien en zo in een kromme lijn een drukkende
en schurende werking uitoefenen op een cirkel met een oppervlakte
van ongeveer 30 cm2, en dit tweemaal per omwenteling van het
proefstuk.
4.1.2. Schuurrollen(2) met een diameter van 45 tot 50 mm en een dikte van
12,5 mm. De rollen zijn vervaardigd van een speciaal fijnkorrelig
schurend materiaal dat in een massa van middelhard rubber is gevat.
De rollen moeten een hardheid van 72 ± 5 DIDC hebben, gemeten op
vier plaatsen op gelijke afstand van elkaar op de middellijn van het
schurend oppervlak, waarbij de druk verticaal langs een middellijn
van de rol wordt uitgeoefend; de metingen moeten tien seconden na
het begin van de uitoefening van de druk worden uitgevoerd.
De schuurrollen moeten gebruiksklaar worden gemaakt door ze zeer
langzaam op een vlakke glasplaat te laten draaien, tot ze een
volkomen vlak oppervlak hebben.
4.1.3. Lichtbron, bestaande uit een gloeilamp waarvan de gloeidraad vervat
is binnen een parallellepipedum van 1,5 mm × 1,5 mm × 3 mm. De
spanning die op de gloeidraad van de lamp wordt aangelegd moet
zodanig zijn dat de kleurtemperatuur 2 856 ± 50 K bedraagt. Deze
spanning moet stabiel zijn op ± 0,001. Het voor de controle van deze
spanning gebruikte meettoestel moet nauwkeurig genoeg zijn om de
meting te kunnen uitvoeren.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 54
(1) Een inrichting van deze aard wordt gebouwd door Teledyne Taber (Verenigde Staten van
Amerika).
(2) Rollen van dit type worden vervaardigd door Teledyne Taber (Verenigde Staten van
Amerika).
▼B
4.1.4. Optisch systeem, bestaande uit een lens met een brandpuntsafstand f
van ten minste 500 mm, met correctie voor chromatische
afwijkingen. De volledige lensopening mag niet meer dan f/20
bedragen. De afstand tussen de lens en de lichtbron moet zodanig
zijn dat een nagenoeg parallelle lichtbundel wordt verkregen.
Breng een diafragma aan om de diameter van de lichtbundel te
beperken tot 7 ± 1 mm. Dit diafragma moet ten opzichte van de
lichtbron op een afstand van 100 ± 50 mm achter de lens worden
geplaatst.
4.1.5. Meettoestel voor diffuus licht (zie figuur 5), bestaande uit een foto-
elektrische cel met een bolfotometer met een diameter van 200 tot
250 mm; de bol moet uitgerust zijn met in- en uitlaatopeningen voor
het licht.
De inlaatopening moet rond zijn en een diameter hebben die ten
minste het dubbele bedraagt van die van de lichtbundel. De
uitlaatopening van de bol moet uitgerust zijn met een lichtvanger
of met een reflectiestandaard, naar gelang van de gevolgde vermelde
werkwijze (zie punt 4.4.3). De lichtvanger moet al het licht opvangen
wanneer er zich geen proefstuk in de baan van de lichtbundel
bevindt.
De as van de lichtbundel moet door het midden van de in- en
uitlaatopeningen lopen. De diameter van de uitlaatopening, b, moet
gelijk zijn aan 2 a tg 4º, waarbij a gelijk is aan de diameter van de
bol.
De foto-elektrische cel moet zodanig zijn aangebracht dat het licht
dat rechtstreeks uit de inlaatopening of de reflectiestandaard komt er
niet op kan vallen.
Het binnenoppervlak van de bolfotometer en van de reflectiestan-
daard moeten nagenoeg gelijke reflectiefactoren hebben; ze moeten
mat en niet selectief zijn.
Het uitgangssignaal van de foto-elektrische cel moet binnen het
gebruikte lichtsterktegebiedop ± 2 % na lineair zijn.
Het toestel moet zo zijn vervaardigd dat de naald van de
galvanometer niet uitslaat wanneer de bol niet wordt verlicht.
Het gehele toestel moet geregeldword en gecontroleerdmet behulp
van gekalibreerde ijkmaten voor zichtvermindering. Als de zicht-
vermindering wordt gemeten met behulp van een apparaat of volgens
methoden die afwijken van de hierboven beschreven inrichting en
methode, moeten de resultaten eventueel worden gecorrigeerd zodat
ze overeenstemmen met de resultaten die met de hierboven
beschreven meetinrichting worden verkregen.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 55
▼B
Figuur 5
Meetinrichting voordezichtvermindering
4.2.Beproevingsvoorwaarden
4.2.1. Temperatuur: 20 ± 5 ºC.4.2.2. Druk: tussen 860 en 1 060 mbar.
4.2.3. Relatieve vochtigheid: 60 ± 20 %.
4.3.Proefstukken
De proefstukken moeten vlak en vierkant zijn, met een zijde van 100
mm. De vlakken moeten effen en evenwijdig zijn en in het midden
moet zo nodig een bevestigingsgat zitten met een diameter van 6,4 +
0,2 mm/− 0 mm.
4.4.Werkwijze
De proef moet worden verricht op het vlak van het proefstuk dat
overeenstemt met het buitenvlak van de gelaagde ruit wanneer deze
op de trekker is gemonteerd, en ook op het binnenvlak indien dit van
kunststof is.
4.4.1. Onmiddellijk voor en na de slijtproef moeten de proefstukken als
volgt worden gereinigd:
a) schoonmaken met een linnen doek onder schoon stromend water;
b) spoelen met gedistilleerd of gedemineraliseerd water;
c) drogen onder een zuurstof- of stikstofstroom;
d) verwijderen van alle eventuele sporen van water door zacht
deppen met een bevochtigde linnen doek. Indien nodig drogen
door het proefstuk licht tussen twee linnen doeken te drukken.
Elke behandeling met ultrageluid is te vermijden. Na reiniging
mogen de proefstukken alleen nog bij de randen worden vast-
genomen en moeten zij tegen elke aantasting of vervuiling van de
oppervlakken worden beschermd.
4.4.2. Breng de proefstukken gedurende ten minste 48 uur in een omgeving
met een temperatuur van 20 ± 5 ºC en een relatieve vochtigheidvan
60 ± 20 %.
4.4.3. Plaats het proefstuk onmiddellijk tegen de inlaatopening van de
bolfotometer. De hoek tussen de loodlijn op het oppervlak en de as
van de lichtbundel mag niet meer dan 8º bedragen.
Voer daarna de volgende vier metingen uit:1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 56
▼B
MetingMet proef-
stukMet licht-
vangerMet
reflectie-
standaardGemeten hoeveelheid
T1Neen Neen Ja Invallendlicht
T2Ja Neen Ja Totaal door het proefstuk doorge-
laten licht
T3Neen Ja Neen Door de inrichting verstrooid licht
T4Ja Ja Neen Door de inrichting en het proefstuk
verstrooidlicht
Herhaal de metingen T1,T2,T3en T4met andere gegeven standen van
het proefstuk en ga na of dezelfde resultaten worden verkregen.
Bereken de totale doorlatingsfactor Tt=T2/T1.
Bereken de diffuse doorlatingsfactor Td, aan de hand van de formule:
Td¼T4/C0T3T2=T1 ðÞ
T1
Bereken het percentage van de zichtvermindering of de lichtdemping
door diffusie, of beide, aan de hand van de formule:
Td
Tt/C2100ð%Þ
Meet de initiële zichtvermindering van het proefstuk op ten minste
vier plaatsen, op gelijke afstand van elkaar in het gedeelte dat niet
aan de slijtproef is onderworpen; de berekening gebeurt aan de hand
van de bovenstaande formule. Bereken het gemiddelde van de voor
elk proefstuk verkregen resultaten. In plaats van de vier meetwaarden
kan ook een gemiddelde waarde worden verkregen door het
proefstuk regelmatig te laten draaien met een snelheid van drie
omw/s of meer.
Verricht voor elke veiligheidsruit drie proeven onder dezelfde
belasting. Gebruik de zichtvermindering als maat voor de onderlig-
gende slijtage nadat het proefstuk aan de slijtproef is onderworpen.
Meet het licht dat door de aan de slijtproef onderworpen baan wordt
doorgelaten op ten minste vier plaatsen op gelijke afstand van elkaar
op deze baan; de berekening gebeurt aan de hand van de
bovenstaande formule. Bereken het gemiddelde van de voor elk
proefstuk verkregen resultaten. In plaats van de vier meetwaarden
kan ook een gemiddelde waarde worden verkregen door het
proefstuk regelmatig te laten draaien met een snelheid van drie
omw/s of meer.
4.5 De slijtproef wordt slechts uitgevoerd indien het laboratorium dat de
keuring verricht zulks nodig acht op grond van de inlichtingen
waarover het beschikt. Uitgezonderd voor materialen van kunststof-
glas, waarbij bij voorbeeld de dikte van de tussenlaag of van het
materiaal kan veranderen, is het in de regel niet nodig andere proeven
uit te voeren.
4.6.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
De nevenkenmerken zijn niet van belang.
5. HITTEBESTENDIGHEIDSPROEF5.1.Werkwijze
Verwarm drie monsters of drie vierkante proefstukken van ten minste
300 × 300 mm, die door het laboratorium naar gelang van het geval
uit drie voorruiten of drie andere ruiten zijn genomen en waarvan één
van de randen samenvalt met de bovenrand van de ruit, tot 100 ºC.
Houd de monsters gedurende twee uur op deze temperatuur en laat ze
vervolgens afkoelen tot de omgevingstemperatuur. Indien de1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 57
▼B
veiligheidsruit twee buitenvlakken van niet-organisch materiaal
heeft, mag de proef worden verricht door het monster gedurende
de vermelde periode verticaal in kokend water onder te dompelen,
waarbij er wel op moet worden gelet dat er geen ongewenste
thermische schok optreedt. Indien de monsters uit een voorruit zijn
gesneden, moet één van de randen samenvallen met een gedeelte van
de rand van de voorruit.
5.2.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Kleurloos Getint
Kleur van de tussenlaag 1 2
De overige nevenkenmerken zijn niet van belang.
5.3.Beoordeling vanderesultaten
5.3.1. De hittebestendigheidsproef wordt als positief beoordeeld als er zich
geen blaasjes of andere gebreken voordoen op een afstand van meer
dan 15 mm van een niet gesneden rand of 25 mm van een gesneden
randvan het proefstuk of het monster, of op meer d an 10 mm van
eventuele scheurtjes die ten gevolge van de proef zijn ontstaan.
5.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken of monsters
voldoet ten aanzien van de hittebestendigheidsproef indien aan één
van de onderstaande voorwaarden is voldaan:
5.3.2.1. Alle proeven leveren een positief resultaat op.
5.3.2.2. Eén proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken of monsters levert
positieve resultaten op.
6. STRALINGSBESTENDIGHEIDSPROEF
6.1.Beproevingsmethode
6.1.1. Inrichting
6.1.1.1. Stralingsbron, bestaande uit een middendruk-kwikdamplamp met een
kwartsbuis die geen ozon produceert en waarvan de as verticaal is
gemonteerd. De nominale afmetingen van de lamp zijn 360 mm voor
de lengte en 9,5 mm voor de diameter. De lengte van de boog moet
300 ± 4 mm bedragen. De voedingsspanning van de lamp moet 750 ±
50 W zijn.
Ook elke andere stralingsbron die hetzelfde effect heeft als de
hierboven beschreven lamp mag worden gebruikt. Om na te gaan of
de effecten van een andere bron dezelfde zijn, moet de hoeveelheid
afgegeven energie in de golflengteband van 300 tot 450 nm worden
gemeten, waarbij alle andere golflengten worden weggefilterd. Bij de
proef moet de vervangingsbron met dezelfde filters worden gebruikt.
Voor veiligheidsruiten waarbij het verband tussen deze proef en de
gebruiksomstandigheden onvoldoende is moeten de beproevings-
voorwaarden opnieuw worden bezien.
6.1.1.2. Voedingstransformator en condensator waarmee aan de lamp
(6.1.1.1) een piekontsteekspanning van ten minste 1 100 V en een
bedrijfsspanning van 500 V ± 50 V kunnen worden geleverd.
6.1.1.3. Inrichting voor het ondersteunen en draaien van de monsters met 1
tot 5 omw/min rond de centraal geplaatste stralingsbron, zodat een
gelijkmatige blootstelling wordt verkregen.
6.1.2. Proefstukken
6.1.2.1. Afmetingen: 76 × 300 mm.6.1.2.2. De proefstukken worden door het laboratorium uit het bovenste
gedeelte van de ruiten gesneden, op zodanige wijze dat:
— voor andere ruiten dan voorruiten, de bovenrand van de
proefstukken samenvalt met de bovenrand van de ruiten;
— voor voorruiten, de bovenrand van de proefstukken samenvalt
met de bovengrens van het gedeelte dat op regelmatige doorlating
moet worden gecontroleerd; dit wordt bepaald overeenkomstig
punt 9.1.2.2 van de onderhavige bijlage.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 58
▼B
6.1.3. Werkwijze
Controleer de coëfficiënt van de gewone lichtdoorlating bij drie
monsters vóór de blootstelling, volgens de in punt 9.1.1 en 9.1.2 van
de onderhavige bijlage omschreven werkwijze. Bescherm een
gedeelte van elk monster tegen stralingen en plaats het monster
daarna in de proefinrichting, met de lengterichting evenwijdig aan de
as van de lamp, op 230 mm van deze as. Houd de temperatuur van de
monsters gedurende de gehele proef op 45 ºC ± 5 ºC. Plaats de zijde
van elk monster die overeenstemt met de buitenzijde van de ruit in de
trekker voor de lamp. Bij het type lamp als omschreven in punt
6.1.1.1. moet de blootstellingstijd 100 uur bedragen.
Meet na de bestraling opnieuw de coëfficiënt van de gewone
lichtdoorlating op het blootgestelde oppervlak van elk monster.
6.1.4. Elk proefstuk of monster (in totaal 3) wordt overeenkomstig de
hierboven beschreven werkwijze blootgesteldaan een zod anige
straling dat deze op elk punt van het proefstuk of het monster
hetzelfde effect op de gebruikte tussenlaag heeft als wordt
veroorzaakt door zonnestraling van 1 400 W/m2gedurende 100 uur.
6.2.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Kleurloos Getint
Kleur van het glas 2 1
Kleur van de tussenlaag 1 2
De overige nevenkenmerken zijn niet van belang.
6.3.Beoordeling vanderesultaten
6.3.1. De stralingsbestendigheidsproef wordt als positief beoordeeld indien
aan de onderstaande voorwaarden is voldaan:
6.3.1.1. De totale lichtdoorlating, gemeten overeenkomstig punt 9.1.1 en
9.1.2 van de onderhavige bijlage, daalt niet onder 95 % van de
waarde voor de bestraling en daalt in geen geval:
6.3.1.1.1. onder de 70 % voor andere ruiten dan voorruiten die moeten voldoen
aan de voorschriften inzake het gezichtsveld van de bestuurder in alle
richtingen,
6.3.1.1.2. onder 75 % voor voorruiten in het gedeelte dat op normale doorlating
moet worden gecontroleerd, als omschreven in punt 9.1.2.2
hieronder.
6.3.1.2. Bij onderzoek na bestraling van het proefstuk of monster tegen een
witte achtergrondmag wel een lichte verkleuring optred en, maar er
mag geen ander gebrek voorkomen.
6.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken of monsters
voldoet ten aanzien van de stralingsbestendigheidsproef indien aan
één van de onderstaande voorwaarden is voldaan:
6.3.2.1. Alle proeven leveren een positief resultaat op.6.3.2.2. Eén proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken of monsters levert
positieve resultaten op.
7. VOCHTBESTENDIGHEIDSPROEF7.1.Werkwijze
Bewaar drie vierkante monsters of proefstukken van ten minste 300
mm × 300 mm gedurende twee weken verticaal in een gesloten kast
waarin de temperatuur op 50 ºC ± 2 ºC en de relatieve vochtigheid op
95 % ± 4 % worden gehouden(
1).
De proefstukken worden zo gekozen dat:
— ten minste één randvan d e proefstukken samenvalt met een
oorspronkelijke randvan d e ruit.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 59
(1) Bij deze beproevingsvoorwaarden is condensatie op de proefstukken uitgesloten.
▼B
Als er verscheidene proefstukken tegelijk worden beproefd, moet er
tussen de proefstukken voldoende ruimte worden gelaten.
Alle voorzorgsmaatregelen moeten worden genomen om te voor-
komen dat er condensaat van de wanden of het bovenvlak van de kast
op de proefstukken valt.
7.2.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Kleurloos Getint
Kleur van de tussenlaag 1 2
De overige nevenkenmerken zijn niet van belang.
7.3.Beoordeling vanderesultaten
7.3.1. De veiligheidsruit voldoet ten aanzien van de vochtbestendigheid
indien er na de voorgeschreven verblijfsduur in omgevingsomstan-
digheden op meer dan 10 mm van niet gesneden randen en op meer
dan 15 mm van gesneden randen geen belangrijke verandering wordt
geconstateerd; voor gewone en behandelde gelaagde ruiten bedraagt
de verblijfsduur 2 uur, voor met kunststof beklede ruiten van
kunststofglas 48 uur.
7.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken of monsters
voldoet ten aanzien van de vochtbestendigheid indien aan één van de
onderstaande voorwaarden is voldaan:
7.3.2.1. Alle proeven leveren een positief resultaat op.
7.3.2.2. Eén proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie monsters levert positieve resultaten op.
8. BESTANDHEID TEGEN TEMPERATUURVERANDERINGEN8.1.Beproevingsmethode
Twee proefstukken van 300 × 300 mm worden gedurende zes uur in
een kast geplaatst bij een temperatuur van − 40 ºC ± 5 ºC; daarna
worden ze in de omgevingslucht gebracht bij een temperatuur van 23
ºC ± 2 ºC, en dit gedurende één uur of tot op het ogenblik dat de
proefstukken een temperatuurevenwicht hebben bereikt. Daarna
worden zij gedurende drie uur in een luchtstroom met een
temperatuur van 72 ºC ± 2 ºC geplaatst. Nadat de proefstukken
weer in de omgevingslucht bij 23 ºC ± 2 ºC zijn gebracht en tot deze
temperatuur zijn afgekoeld, worden ze onderzocht.
8.2.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Kleurloos Getint
Kleur van de tussenlaag of van de
kunststofbekleding 1 2
De overige nevenkenmerken zijn niet van belang.
8.3.Beoordeling vanderesultaten
De proef op de bestendigheid tegen temperatuurveranderingen wordt
als positief beoordeeld als de proefstukken geen scheurtjes,
troebelingen, loslaten van de lagen of andere duidelijke tekenen
van aantasting vertonen.
9. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
9.1.Lichtdoorlatingsproef
9.1.1. Inrichting
9.1.1.1. Lichtbron, bestaande uit een gloeilamp waarvan de gloeidraad vervat
is binnen een parallellepipedum van 1,5 mm × 1,5 mm × 3 mm. De
spanning die op de gloeidraad van de lamp wordt aangelegd moet
zodanig zijn dat de kleurtemperatuur 2 856 K ± 50 K bedraagt. Deze
spanning moet stabiel zijn op ± 0,001. Het voor de controle van deze1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 60
▼B
spanning gebruikte meettoestel moet nauwkeurig genoeg zijn om de
meting te kunnen uitvoeren.
9.1.1.2. Optisch systeem, bestaande uit een lens met een brandpuntsafstand f
van ten minste 500 mm, met correctie voor chromatische aberraties.De volledige lensopening mag niet meer dan f/20 bedragen. De
afstand tussen de lens en de lichtbron moet zodanig zijn dat een
nagenoeg parallelle lichtbundel wordt verkregen. Breng een
diafragma aan om de diameter van de lichtbundel te beperken tot 7
± 1 mm. Dit diafragma moet ten opzichte van de lichtbundel op een
afstand van 100 ± 50 mm achter de lens worden geplaatst. De meting
vindt in het midden van de lichtbundel plaats.
9.1.1.3. Meettoestel. De ontvanger moet een relatieve spectrale gevoeligheid
hebben die overeenstemt met de spectrale ooggevoeligheidsfactor
voor foto-optisch zien volgens de CIE(
1). Het gevoelig oppervlak van
de ontvanger moet met een lichtverstrooier zijn bedekt en ten minste
gelijk zijn aan tweemaal de doorsnede van de door het optisch
systeem afgegeven parallelle lichtbundel. Als er gebruik wordt
gemaakt van een bolfotometer, moet de opening in de bol ten minste
gelijk zijn aan tweemaal de doorsnede van de parallelle lichtbundel.
Het geheel van ontvanger en meettoestel moet in het nuttige deel van
de schaal een lineariteit hebben die beter is dan 2 %. De ontvanger
moet op de as van de lichtbundel zijn gecentreerd.
9.1.2. Werkwijze
De gevoeligheidvan het meetsysteem moet zod anig zijn afgesteld
dat het meettoestel voor de responsie van de ontvanger 100 aangeeft
wanneer er geen veiligheidsruit in de baan van de lichtbundel is
geplaatst. Als de ontvanger geen licht ontvangt, moet het toestel 0
aanwijzen.
De veiligheidsruit moet op een afstand van de ontvanger worden
geplaatst die ongeveer gelijk is aan vijfmaal de diameter van de
ontvanger. De veiligheidsruit moet tussen het diafragma en deontvanger worden geschoven en zo worden gericht dat de invalshoek
van de lichtbundel gelijk is aan 0º ± 5º. De gewone lichtdoorla-
tingsfactor moet op de veiligheidsruit worden gemeten; voor elk
meetpunt moet het aantal verdelingen n op het meettoestel worden
afgelezen. De coëfficiënt van de gewone lichtdoorlating τ
ris gelijk
aan n/100.
9.1.2.1. Voor voorruiten kunnen twee beproevingsmethoden worden toege-
past, waarbij gebruik wordt gemaakt van een monster dat uit het
meest vlakke gedeelte van de voorruit is gesneden of van een
speciaal vervaardigd vierkant proefstuk met dezelfde materiaalei-
genschappen en dikte als de eigenlijke voorruit. De metingen worden
loodrecht op de ruit verricht.
9.1.2.2. De proef wordt uitgevoerd in de zone I als omschreven in punt
9.2.5.2 van de onderhavige bijlage.
9.1.2.3. Voor trekkers waarvoor zone I als omschreven in punt 9.2.5.2 van
deze bijlage niet kan worden bepaald, wordt de proef verricht in zone
I als omschreven in punt 9.2.5.3 van deze bijlage.
9.1.3. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken
Kleurloos Getint
Kleur van het glas 1 2
Kleur van de tussenlaag
(voor gelaagde voorruiten) 1 2
Niet inbe-
grepenInbegrepen
Schaduw- en/of zonweringsstrook 1 2
De overige nevenkenmerken zijn niet van belang.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 61
(1) Internationale Commissie voor Verlichtingskunde.
▼B
9.1.4. Beoordeling van de resultaten
9.1.4.1. De gewone lichtdoorlating als gemeten overeenkomstig punt 9.1.2
mag voor voorruiten niet minder dan 75 % en voor andere ruiten niet
minder dan 70 % bedragen.
9.1.4.2. Voor ruiten die bestemd zijn om te worden geïnstalleerd op plaatsen
waar zij geen essentiële rol spelen met betrekking tot het zicht van de
bestuurder (bij voorbeeld glazen dak), mag de coëfficiënt van de
gewone lichtdoorlating van de ruit wel minder dan 70 % zijn. De
ruiten met een coëfficiënt van gewone lichtdoorlating van minder
dan 70% moeten met het desbetreffende symbool zijn gemerkt.
9.2.Optischevervormingsproef
9.2.1. Toepassingsgebied
In de beschreven methode wordt een beeld geprojecteerd waarmee de
optische vervorming van een veiligheidsruit kan worden geëvalueerd.
9.2.1.1. Definities9.2.1.1.1. Optische deviatie: hoek tussen de schijnbare richting en de werke-
lijke richting van een punt, gezien door de veiligheidsruit. De waarde
van deze hoek hangt af van de invalshoek van de lichtstraal, de dikte
en de helling van de ruit en de kromtestraal in het invalspunt.
9.2.1.1.2. Optische vervorming in de richting MM ′: algebraïsch verschil van
hoekafwijkingen ∆αgemeten in twee punten M en M ′op het
oppervlak van de ruit, op een zodanige afstand van elkaar dat de
projecties ervan, in een vlak dat loodrecht op de waarnemingsrichting
staat, zich op een vaste afstand ∆x van elkaar bevinden (zie figuur 6).
Een deviatie tegen de klok in wordt als positief beschouwd, een
deviatie met de klok mee als negatief.
9.2.1.1.3. Optische vervorming in een punt M: maximale optische vervorming
voor alle richtingen MM ′vanuit het punt M.
9.2.1.2. Inrichting
Deze methode is gebaseerd op de projectie van een geschikt testbeeld
door de te beproeven veiligheidsruit heen op een scherm. De
vormverandering van het geprojecteerde beeld, veroorzaakt doordat
de ruit in de baan van de lichtbundel staat, geeft de grootte van de
optische vervorming weer. De inrichting bestaat uit de volgende
elementen, opgesteldals aangegeven in figuur 9.
Figuur 6
Schematischeweergavevandevervorming
Opmerkingen: ∆α=α1−α2de optische vervorming in de richting MM ′.
∆x= MC = de afstand tussen de twee rechten die evenwijdig
met de waarnemingsrichting door de punten M en M ′gaan.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 62
▼B
Figuur 7
Optischeopstellingvandeprojector
9.2.1.2.1. Hoogwaardige projector met sterke puntvormige lichtbron, met bij
voorbeeld de volgende eigenschappen:
— brandpuntsafstand ten minste 90 mm;
— lensopening ongeveer 1/2,5;— halogeen-kwartslamp van 150 W (bij gebruik zonder filter);— kwarts 3-lamp van 250 W (bij gebruik van een groenfilter).
Figuur 8
Uitvergrootgedeelte vanhetdiapositief
De projectie-inrichting is schematisch weergegeven in figuur 7. Een
diafragma met diameter 8 mm moet op ongeveer 10 mm van de lens
worden geplaatst.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 63
▼B
9.2.1.2.2. Testbeelden (diapositieven), bij voorbeeld bestaande uit een raster
van heldere stippen op een donkere ondergrond (zie figuur 8). De
diapositieven moeten van hoge kwaliteit en goed scherp zijn zodat
metingen met een afwijking van minder dan 5% kunnen worden
verricht. Zonder te beproeven ruit moeten de afmetingen van de
stippen zodanig zijn dat zij bij projectie op het scherm een raster
vormen van stippen met diameter:R1þR2
R1∆xwaarbij ∆x=4m m
(zie figuren 6 en 9).
Figuur 9
Opstellingvandeinrichtingvoordeoptischevervormingsproef
9.2.1.2.3. Ondersteuning, bij voorkeur van een type dat verticaal en horizontaal
kan bewegen en waarmee de veiligheidsruit ook kan worden
gedraaid.
9.2.1.2.4. Controlemal voor een snelle raming van de maatafwijkingen. Een
geschikte vorm is afgebeeldin figuur 10.
Figuur 10
Voorbeeldvaneengeschiktecontrolemal
9.2.1.3. Werkwijze
9.2.1.3.1. Algemeen
Monteer de veiligheidsruit met de aangegeven hellingshoek op de
ondersteuning (9.2.1.2.3). Projecteer het testbeeld door het te
beproeven oppervlak. Draai de ruit of verplaats deze horizontaal of
verticaal om het gehele oppervlak te onderzoeken.
9.2.1.3.2. Raming met behulp van een controlemal
Wanneer een snelle raming met een nauwkeurigheidvan niet meer
dan 20 % volstaat, wordt de waarde A (zie figuur 10) berekend aan
de hand van de grenswaarde ∆αLvoor de verandering van afwijking
en de waarde R2voor de afstand tussen de veiligheidsruit en het
projectiescherm, volgens de formule:1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 64
▼B
A¼0;145∆αL/C1R2
De verhouding tussen de diameterverandering van het geprojecteerde
beeld -d en de verandering van de hoekafwijking - αwordt gegeven
door de formule:
∆d¼0;29∆α/C1R2
waarin:
∆d wordt uitgedrukt in millimeter;
A wordt uitgedrukt in millimeter;∆α
Lwordt uitgedrukt in boogminuten;
∆αwordt uitgedrukt in boogminuten;
R2wordt uitgedrukt in meter.
9.2.1.3.3. Meting met foto-elektrisch apparaat
Wanneer een precieze meting met een grotere nauwkeurigheidd an
10 % van de grenswaarde vereist is, wordt de waarde ∆dgemeten op
de projectieas, waarbij de breedte van het lichtpunt wordt vastgesteld
in het punt waar de helderheid 0,5 maal zo groot is als de maximale
helderheid van de spot.
9.2.1.4. Uitdr ukking van de resultaten
Evalueer de optische vervorming van de veiligheidsruiten door er de
waarde van te meten op elk punt van het oppervlak en in alle
richtingen, zodat de waarde ∆dmaxwordt gevonden.
9.2.1.5. Andere methode
Daarnaast mag ook de schlierenmethode als variant van de
projectietechniek worden gebruikt, op voorwaarde dat de in de
punten 9.2.1.3.2 en 9.2.1.3.3 vermelde meetnauwkeurigheden in acht
worden genomen.
9.2.1.6. De afstand ∆x moet 4 mm bedragen.
9.2.1.7. De voorruit moet worden gemonteerd in een hellingshoek die
overeenstemt met die van de trekker.
9.2.1.8. De horizontale projectieas moet in een nagenoeg loodrechte stand ten
opzichte van de snede van de voorruit met dit vlak worden gehouden.
9.2.2. De metingen moeten worden uitgevoerd in zone I als omschreven in
punt 9.2.5.2 van deze bijlage.
9.2.2.1. Voor trekkers waarbij zone I als omschreven in punt 9.2.5.2 van deze
bijlage niet kan worden bepaald, moeten de metingen worden
uitgevoerdin zone I ′, gedefinieerd in punt 9.2.5.3 van deze bijlage.
9.2.2.2. Type trekker
De proef moet worden herhaald als de voorruit moet worden
gemonteerdop een trekkertype waarvan het vooruitzicht verschilt
van dat van het trekkertype waarvoor de voorruit reeds is
goedgekeurd.
9.2.3. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken
9.2.3.1. Aardvan het materiaal
Spiegelglas Floatglas Vensterglas
112
9.2.3.2. Andere nevenkenmerken
De overige nevenkenmerken zijn niet van belang.
9.2.4. Aantal monsters
Aantal te beproeven monsters: vier.
9.2.5. Definitie van het gezichtsveld van voorruiten van trekkers
9.2.5.1. Het gezichtsveld wordt gedefinieerd aan de hand van:1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 65
▼B
9.2.5.1.1. het referentiepunt als omschreven in punt 1.2 van de bijlage
(zichtveld) van Richtlijn 74/347/EEG van 25 juni 1974 inzake de
onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten
betreffende het zichtveld en de ruitewissers van landbouw- en
bosbouwtrekkers op wielen. Dit punt wordt in het vervolg aangeduid
met O;
9.2.5.1.2. de rechte OQ, die horizontaal door het referentiepunt gaat en
loodrecht op het middenlangsvlak van de trekker staat.
9.2.5.2. Zone I — de zone van de voorruit die wordt begrensd door de snede
van de voorruit met de volgende vier vlakken:
P1— een verticaal vlak door het referentiepunt dat een hoek van
10º naar links van het middenlangsvlak van de trekker maakt,
P2— een verticaal vlak dat ten opzichte van het middenlangsvlak
van de trekker symmetrisch is met P1.
Indien deze constructie onmogelijk is (bij voorbeeld doordat
geen symmetrie ten opzichte van een middenlangsvlak
bestaat), wordt voor P2het vlak genomen dat ten opzichte
van het lengtevlak van de trekker door het referentiepunt
symmetrisch is met P1,
P3— een vlak waarin de rechte OQ ligt en dat een hoek van 10º
boven het horizontale vlak vormt,
P4— een vlak waarin de rechte OQ ligt en dat een hoek van 8º
boven het horizontale vlak vormt.
9.2.5.3. Voor trekkers waarvoor zone I als omschreven in punt 9.2.5.2 van
deze bijlage niet kan worden bepaald, wordt zone I ′gevormd door de
gehele oppervlakte van de voorruit.
9.2.6. Beoordeling van de resultaten
Een type voorruit voldoet ten aanzien van de optische vervorming als
bij de vier geteste monsters de optische afwijking in elke zone de
maximumwaarde van twee boogminuten niet overschrijdt.
9.2.6.1. Metingen mogen niet worden uitgevoerd in een randzone met een
breedte van 100 mm.
9.2.6.2. Bij gedeelde voorruiten wordt er geen controle verricht in een strook
van 35 mm vanaf de rand van de ruit die tegen de tussenstijl kan
komen.
9.3.Scheidingvanhetsecundairbeeld
9.3.1. Toepassingsgebied
Twee beproevingsmethoden zijn erkend:
— doelwitmethode,
— collimatormethode.
Deze beproevingsmethoden mogen, indien nodig, worden gebruikt
voor goedkeurings-, kwaliteitscontrole- of produktevaluatieproeven.
9.3.1.1. Doelwitproef9.3.1.1.1. Inrichting
Deze methode is gebaseerd op het onderzoek van een verlicht
doelwit door de veiligheidsruit. Het doelwit kan zo zijn ontworpen
dat de proef kan worden uitgevoerd volgens een eenvoudige positief/
negatief-methode. Het doelwit moet bij voorkeur van een van de
volgende types zijn:
a) verlichte ring waarvan de buitendiameter D in een punt op een
afstandvan x meter een hoek van n boogminuten ond erspant
(figuur 11a);
b) verlichte „kring en stip” waarvan de afmetingen zodanig zijn dat
de afstand tussen een punt op de rand van de centrale stip en het
dichtstbijzijnde punt aan de binnenzijde van de kring D in een
punt op een afstandvan x meter een hoek van n boogminuten
onderspant (figuur 11b)).
waarbij:
n = de grenswaarde voor de scheiding van het secundair beeld;
x = de afstand tussen de veiligheidsruit en het doelwit (niet minder
dan 7 m);1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 66
▼B
D = wordt gegeven door de formule:
D¼x/C1tg n :
Het verlichte doelwit bestaat uit een lichtbak van ongeveer 300mm ×
300 mm × 150 mm, waarvan het voorvlak het best kan worden
gevormd door een glasplaat die met ondoorzichtig zwart papier of
met zwarte matverf is bedekt. De bak moet verlicht worden met een
geschikte lichtbron. Debinnenzijde van de bak moet wit zijn geverfd.
Ook andere vormen dan die welke in figuur 14 zijn weergegeven,
mogen als doelwit worden gebruikt. Ook kan het doelwit worden
vervangen door een projectie-inrichting waarvan de beelden op een
scherm worden onderzocht.
9.3.1.1.2. Werkwijze
De veiligheidsruit moet met de aangegeven hellingshoek zodanig op
een geschikte ondersteuning worden geïnstalleerd dat de waarneming
kan worden verricht in een horizontaal vlak dat door het midden van
het doelwit gaat.
De lichtbak moet in een donkere of verduisterde kamer worden
geobserveerd. Elk gedeelte van de veiligheidsruit moet worden
onderzocht op de aanwezigheid van secundaire beelden van het
verlichte doelwit. De veiligheidsruit moet zo worden gedraaid dat de
juiste waarnemingsrichting wordt aangehouden. Daartoe kan gebruik
worden gemaakt van een telescoop.
9.3.1.1.3. Uitdrukking van de resultaten
Ga na of
— bij gebruik van doelwit a) (zie figuur 11a)), het primaire en het
secundaire beeld van de ring gescheiden zijn, met andere
woorden of de grenswaarde voor n is overschreden,
of
— bij gebruik van doelwit b) (zie figuur 11b)), het secundaire beeld
van de centrale stip voorbij het raakpunt met de binnenrand van
de kring komt, met andere woorden of de grenswaarde voor n is
overschreden.
Figuur 11
Afmetingenvandedoelwitten1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 67
▼B
Figuur 12
Opstellingvandebeproevingsinrichting
1. Lamp.
2. Condensator, opening > 8,6 mm.
3. Matglazen scherm, opening > die van de condensator.
4. Gekleurde filter met centraal gat met diameter =0,3 mm, diameter
> 8,6 mm.
5. Plaat met poolcoördinaten, diameter > 8,6 mm.
6. Achromatische lens, f ≥86 mm, opening = 10 mm.
7. Achromatische lens, f ≥86 mm, opening = 10 mm.
8. Zwarte stip, diameter = 0,3 mm.
9. Achromatische lens, f = 20 mm, opening ≤10 mm.
Figuur 13
Inrichtingvoordecollimatorproef
9.3.1.2. Collimatorproef
Indien nodig moet de hieronder beschreven proef worden uitgevoerd.
9.3.1.2.1. Inrichting
De testinrichting bestaat uit een collimator en een telescoop en kan
worden uitgevoerd overeenkomstig figuur 13. Elk ander gelijk-
waardig optisch systeem mag echter eveneens worden gebruikt.
9.3.1.2.2. Werkwijze
De collimator vormt in het oneindige het beeld van een pool-
coördinatenstelsel met in het midden een lichtpunt (zie figuur 14). In
het brandvlak van de waarnemingstelescoop wordt op de optische as
een kleine ondoorzichtige stip geplaatst met een diameter die een
weinig groter is dan die van het geprojecteerde lichtpunt, zodat dit
laatste wordt verduisterd.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 68
▼B
Figuur 14
Voorbeeld van waarneming volgens de methode van de
collimatorproef
Wanneer een proefstuk dat een secundair beeld vertoont tussen de
telescoop en de collimator wordt geplaatst, is een tweede, minder
helder lichtpunt zichtbaar op zekere afstand van het midden van het
poolcoördinatenstelsel. De scheiding van het secundaire beeld wordt
weergegeven door de afstand tussen de twee door de telescoop
waargenomen lichtpunten (zie figuur 14). (De afstandtussen d e
zwarte stip en het lichtpunt in het midden van het poolcoördinaten-
stelsel geeft de optische afwijking weer.)
9.3.1.2.3. Uitdrukking van de resultaten
Onderzoek de veiligheidsruit eerst met een eenvoudige methode om
na te gaan welk gebiedhet sterkste secund aire beeldgeeft.
Onderzoek daarna dit gebied met behulp van de telescoop onder de
toepasselijke invalshoek. Meet vervolgens de maximale scheiding
van het secundaire beeld.
9.3.1.3. De horizontale waarnemingsrichting moet nagenoeg loodrecht op de
snijlijn van de voorruit met het horizontale vlak worden gehand-
haafd.
9.3.2. De metingen moeten naar gelang van de trekkercategorie worden
verricht in de zones omschreven in punt 9.2.2.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 69
▼B
9.3.2.1. Trekkertype
De proef moet worden herhaald wanneer de voorruit moet worden
gemonteerdin een type trekker waarvan het vooruitzicht verschilt
van het type trekker waarvoor de voorruit reeds is goedgekeurd.
9.3.3. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken
9.3.3.1. Aardvan het materiaal
Spiegelglas Floatglas Vensterglas
112
9.3.3.2. Andere nevenkenmerken
De overige nevenkenmerken zijn niet van belang.
9.3.4. Aantal monsters
Aantal te beproeven monsters: vier.
9.3.5. Beoordeling van de resultaten
Een type voorruit voldoet ten aanzien van de scheiding van het
secundaire beeld wanneer bij de vier geteste monsters de scheiding
van het primaire en het secundaire beeld de maximumwaarde van 15
boogminuten niet overschrijdt.
9.3.5.1. Metingen mogen niet worden uitgevoerd in een randzone met een
breedte van 100 mm.
9.3.5.2. Bij gedeelde voorruiten wordt er geen meting verricht in een strook
van 35 mm vanaf de rand van de ruit die tegen de tussenstijl kan
komen.
9.4.Kleurenidentificatie
Wanneer een voorruit in de zones omschreven in de punten 9.2.5.2 en
9.2.5.3 getint is, moet bij vier voorruiten worden nagegaan of de
volgende kleuren kunnen worden geïdentificeerd:
— wit,
— selectief geel,— rood,— groen,
— blauw,
— autogeel.
10. VUURVASTHEIDSPROEF10.1.Doelentoepassingsgebied
Met deze methode kan de horizontale verbrandingssnelheid worden
onderzocht van de materialen die in de bestuurdersruimte van de
trekkers worden gebruikt nadat zij aan een kleine vlam zijn
blootgesteld. Met deze methode kunnen de materialen en elementen
van de binnenbekleding van de trekkers, afzonderlijk of in
combinaties tot een dikte van 15 mm, worden beproefd. De methode
wordt gebruikt om na te gaan of de geproduceerde partijen van deze
materialen dezelfde verbrandingseigenschappen hebben. Gezien de
enorme verschillen tussen de reële situaties in de dagelijkse praktijk
en de welomschreven beproevingsvoorwaarden bij deze methode
(toepassing en richting binnen de trekker, gebruiksomstandigheden,
oorsprong van de vlammen, enz.) kan deze methode niet als geschikt
worden beschouwd voor het beoordelen van alle verbrandingseigen-
schappen in een reële trekker.
10.2.Definities
10.2.1. Verbrandingssnelheid: quotiënt van de verbrande afstand, gemeten
volgens deze methode, en de tijd die de vlam nodig had om deze
afstand af te leggen. Wordt uitgedrukt in millimeter per minuut.
10.2.2. Samengesteld materiaal: materiaal bestaande uit verschillende lagen
van gelijksoortige of verschillende materialen die door cementeren,
lijmen, omhullen, lassen, enz. bij elkaar worden gehouden. Wanneer
er in het samenstel onderbrekingen voorkomen (bij voorbeeld naden,
veelvuldige laspunten, klinknaden, enz.) waarvan overeenkomstig1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 70
▼B
punt 10.5 afzonderlijke monsters kunnen worden genomen, worden
de materialen niet als samengesteld beschouwd.
10.2.3. Blootgestelde zijde: de zijde die naar de bestuurdersruimte is gericht
wanneer het materiaal in de trekker is geïnstalleerd.
10.3.Principe
Een monster wordt horizontaal in een U-vormige houder geplaatst en
in een verbrandingskamer gedurende 15 seconden blootgesteld aan
een welomschreven vlam met geringe energie die tegen de vrije rand
van het monster wordt gehouden. Met de proef wordt nagegaan of de
vlam uitdooft en zo ja wanneer, dan wel hoeveel tijd de vlam nodig
heeft om een bepaalde afstand af te leggen.
10.4.Inrichting
10.4.1. Verbrandingskamer (figuur 15), bij voorkeur van roestvrij staal, met
de in figuur 16 vermelde afmetingen. Aan de voorzijde van deze
kamer bevindt zich een brandvrij kijkvenster, dat eventueel de gehele
voorwand kan beslaan en dat tevens als toegangsluik kan dienen. In
de bodem van de kamer zitten luchtgaten en bovenaan loopt een
luchtspleet over de gehele omtrek. De kamer rust op vier voeten met
een hoogte van 10 mm. Aan één kant van de kamer mag zich een
opening bevinden voor het inbrengen van de monsterhouder; aan de
andere kant is er een opening waar de toevoerpijp voor het gas door
loopt. Het gesmolten materiaal wordt opgevangen in een bakje (zie
figuur 17) dat op de bodem van de kamer tussen de luchtgaten wordt
geplaatst, maar deze niet mag afdekken.
Figuur 15
Voorbeeld van een verbrandingskamer, met monsterhouder en
opvangbakje1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 71
▼B
Figuur 16
Voorbeeldvaneenverbrandingskamer
Figuur 17
Voorbeeldvaneenopvangbakje
10.4.2. Monsterhouder, bestaande uit twee U-vormige metaalplaten of ramen
van corrosiebestendig materiaal. De afmetingen zijn aangegeven in
figuur 18. Op de onderste plaat staan pennen en in de bovenste plaat
zitten overeenkomstige gaten, zodat het monster stevig tussen de
platen kan worden bevestigd.
De pennen dienen ook als merken aan de hand waarvan het begin en
het einde van de verbrandingsafstand kunnen worden gemeten.
Er moet een ondersteuning worden geleverd, bestaande uit hittebe-
stendig draad met een diameter van 0,25 mm dat telkens op een
afstand van 25 mm dwars over de onderste plaat van de monster-
houder wordt gespannen (zie figuur 19).1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 72
▼B
Figuur 18
Voorbeeldvaneenmonsterhouder
Figuur 19
Voorbeeld van de doorsnede van het U-vormige raam, onderste
gedeeldemetvoorzieningvoorbevestigingsdraden
Het onderste gedeelte van het monster moet op 178 mm boven de
bodemplaat hangen. De afstand tussen de rand van de monsterhouder
en de wand van de kamer moet 22 mm bedragen; de afstand tussen
de randen van de monsterhouder in lengterichting en de zijwanden
van de kamer moet 50 mm bedragen (alle afmetingen aan de
binnenzijde gemeten) (zie figuren 15 en 16).
10.4.3. Gasbrander. De voor de proef benodigde kleine vlam wordt geleverd
door een bunsenbrander met een binnendiameter van 9,5 mm. De
brander wordt zodanig in de verbrandingskamer opgesteld dat het
midden van de pijp zich op 19 mm onder het midden van de onderste
rand van de open zijde van het monster bevindt (zie figuur 16).
10.4.4. Gas. Het door de brander geleverde gas moet een verbrandings-
waarde hebben van ongeveer 38 MJ/m3(bij voorbeeldaard gas).1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 73
▼B
10.4.5. Metalen kam met een lengte van ten minste 110 mm en voorzien van
zeven of acht tanden met afgeronde punt per 25 millimeter.
10.4.6. Chronometer, tot op 0,5 s nauwkeurig.
10.4.7. Zuigkap. De verbrandingskamer mag worden opgesteld in een
laboratoriumzuigkap op voorwaarde dat het binnenvolume van de
zuigkap ten minste 20 maal, maar ten hoogste 110 maal zo groot is
als het volume van de verbrandingskamer en dat geen van de
afmetingen ervan (hoogte, breedte of diepte) meer dan 2,5 maal die
van de beide andere bedraagt.
Voor de proef wordt de stijgsnelheid van de lucht in de zuigkap
gemeten op een hoogte van 100 mm en voor en achter het gebied
waar de verbrandingskamer zal worden opgesteld. De meetwaarde
moet tussen 0,10 em 0,30 m/s liggen, zodat de bediener niet door de
verbrandingsprodukten wordt gehinderd. Ook een kap met natuur-
lijke afzuiging mag worden gebruikt, mits de luchtsnelheid
voldoende is.
10.5.Monster
10.5.1. Vorm en afmetingen
De vorm en de afmetingen van het monster zijn aangegeven in figuur
20. De dikte van het monster stemt overeen met de dikte van het te
testen produkt. Deze mag evenwel niet meer dan 13 mm bedragen.
Voor zover mogelijk moet de dikte van het monster over de gehele
lengte constant zijn. Wanneer het vanwege de vorm en de afmetingen
van een produkt niet mogelijk is een monster van bepaalde
afmetingen te nemen, moeten de volgende minimumafmetingen in
acht worden genomen:
a) bij monsters met een breedte tussen 3 en 60 mm moet de lengte
356 mm bedragen. In dit geval wordt het materiaal over de
breedte van het produkt beproefd;
b) bij monsters met een breedte tussen 60 en 100 mm moet de lengte
ten minste 138 mm bedragen. In dit geval komt de mogelijke
verbrandingsafstand overeen met de lengte van het monster en
begint de meting bij het eerste merk;
c) monsters met een breedte van minder dan 60 mm en een lengte
van minder dan 356 mm, alsmede monsters met een breedte
tussen 60 en 100 mm maar een lengte van minder dan 138 mm en
monsters met een breedte van minder dan 3 mm kunnen met deze
methode niet worden beproefd.
10.5.2. Monsterneming
Van het te beproeven materiaal moeten ten minste vijf monsters
worden genomen. Bij materiaal dat in verschillende richtingen een
andere verbrandingssnelheid vertoont (wat uit voorafgaande proeven
moet blijken) moeten de vijf (of meer) monsters zodanig worden
genomen en in de proefinrichting worden geplaatst dat de hoogste
verbrandingssnelheid kan worden gemeten. Als het geleverde
materiaal op een vaste breedte is gesneden, moeten stukken met
een lengte van ten minste 500 mm over de gehele breedte worden
gesneden.
Er moeten dan monsters uit het stuk worden genomen op een afstand
van ten minste 100 mm van de rand van het materiaal en op
onderling gelijke afstanden.
Van afgewerkte produkten moeten de monsters op dezelfde wijze
worden genomen, voor zover de vorm van het produkt dit toelaat. Als
het produkt meer dan 13 mm dik is, moet van de andere kant dan die
welke naar de bestuurdersruimte is gericht op mechanische wijze een
gedeelte worden afgenomen totdat de dikte nog maar 13 mm
bedraagt.
Samengestelde materialen (zie punt 10.2.2) moeten als één stuk
worden beproefd. Als er verscheidene lagen van verschillende
materialen zijn gebruikt, die niet als een samengesteld materiaal
worden beschouwd, moet elke laag tot op een diepte van 13 mm
vanaf het naar de bestuurdersruimte gerichte oppervlak afzonderlijk
worden beproefd.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 74
▼B
Figuur 20
Monster
10.5.3. Bewaring
De monsters moeten gedurende ten minste 24 uur en ten hoogste 7
dagen bij een temperatuur van 23 ºC ± 2 ºC en een relatieve
vochtigheid van 50 ± 5 % worden bewaard; zij moeten tot op het
ogenblik van de proef onder deze omstandigheden bewaard blijven.
10.6.Werkwijze
10.6.1. Leg monsters met gemoltonneerdof gecapitonneerdoppervlak op
een plat vlak en kam ze met de kam (zie punt 10.4.5) tweemaal tegen
de haren in.
10.6.2. Leg het monster met de blootgestelde zijde naar beneden, dus in de
richting van de vlam, in de monsterhouder (zie punt 10.4.2).
10.6.3. Stel de gasvlam met behulp van het maatstreepje op de kamer in op
een hoogte van 30 mm, waarbij de luchtaanvoer van de brander
wordt afgesloten. De vlam moet gedurende ten minste 1 minuut
hebben gebrand, zodat ze stabiel is, voordat met de proef wordt
begonnen.
10.6.4. Schuif de monsterhouder in de verbrandingskamer, zodat het uiteinde
van het monster aan de vlam wordt blootgesteld, en sluit 15 seconden
later de gastoevoer af.
10.6.5. De verbrandingstijd wordt gemeten vanaf het ogenblik dat de voorste
rand van de vlam voorbij het eerste merk komt. Volg de voortplan-
ting van de vlam aan de zijde die het snelste brandt (boven- of
onderzijde).
10.6.6. De meting van de verbrandingstijd word gestopt op het ogenblik dat
de vlam het laatste merk bereikt of wanneer de vlam uitdooft voordat
zij dit punt heeft bereikt. Als de vlam het laatste meetpunt niet haalt,
wordt de verbrande afstand gemeten tot aan het punt waar de vlam is
gedoofd. De verbrande afstand is het vernietigde gedeelte van het
monster dat aan de oppervlakte of binnenin door verbranding is
verteerd.
10.6.7. Wanneer het monster geen vlam vat of wanneer het niet verder
brandt nadat de brander is gedoofd, of wanneer de vlam uitdooft
voordat zij het eerste merk heeft bereikt zodat het niet mogelijk is
een verbrandingsduur te meten, moet in het beproevingsrapport een
verbrandingssnelheid van 0 mm/min worden genoteerd.
10.6.8. Als er een serie proeven wordt verricht of wanneer een proef
herhaaldelijk wordt uitgevoerd, moet telkens vóór het begin van een
proef worden nagegaan of de temperatuur in de verbrandingskamer
of van de monsterhouder niet meer dan 30 ºC bedraagt.
10.7.Berekeningen
De verbrandingssnelheid B in millimeter per minuut wordt berekend
aan de hand van de formule:1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 75
▼B
B¼s
t/C260
waarin:
s = de lengte van de verbrande afstand in millimeter,
t = de verbrandingsduur voor de afstand s in seconden.
10.8.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
10.9.Beoordeling vanderesultaten
Een met kunststof beklede veiligheidsruit (punt 2.3), dan wel een
veiligheidsruit van kunststofglas (punt 2.4) wordt geacht de vuur-
vastheidsproef bevredigend te hebben doorstaan indien de
verbrandingssnelheid niet meer bedraagt dan 250 mm/min.
11. BESTANDHEID TEGEN CHEMICALIËN
11.1.Tegebruikenchemicaliën
11.1.1. Niet schurende zeepoplossing: 1 gewichtsprocent kaliumoleaat in
gedesioniseerd water.
11.1.2. Schoonmaakprodukt voor ruiten: waterige oplossing van isopropanol
en dipropyleenglycol-monomethylether, telkens in een concentratie
tussen 5 en 10 gewichtsprocent en van ammoniumhydroxide in een
concentratie tussen 1 en 5 gewichtsprocent.
11.1.3. Onverdunde gedenatureerde alcohol: 1 volumedeel methylalcohol in
10 volumedelen ethyl-alcohol.
11.1.4. Referentiebenzine: mengsel van 50 volumeprocent tolueen, 30
volumeprocent 2,2,4-trimethylpentaan, 15 volumeprocent 2,4,4-trimethyl-1-pentaan en 5 volumeprocent ethylalcohol.
11.1.5. Referentiekerosine: mengsel van 50 volumeprocent n-octaan en 50
volumeprocent n-decaan.
11.2.Beproevingsmethode
Twee proefstukken van 180 × 25 mm worden beproefd met elk van
de in punt 11.1 beschreven chemicaliën, waarbij voor elke proef en
elk produkt een nieuw proefstuk wordt gebruikt. Na elke proef
worden de proefstukken gereinigd volgens de voorschriften van de
fabrikant, en daarna gedurende 48 uur bij een temperatuur van 23 ºC
± 2 ºC en een relatieve vochtigheidvan 50 % ± 5 % bewaard . Deze
omstandigheden worden gedurende de proeven gehandhaafd.
De proefstukken worden volledig in de desbetreffende vloeistof
ondergedompeld, gedurende één minuut in de vloeistof gehouden,
daarna uit de vloeistof gehaald en onmiddellijk met een (schone)
absorberende katoenen doek drooggewreven.
11.3.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Kleurloos Getint
Kleur van de tussenlaag of van de
kunststofbekleding 1 2
De overige nevenkenmerken zijn niet van belang.
11.4.Beoordeling vanderesultaten
11.4.1. De proef op de bestandheid tegen chemicaliën wordt als positief
beoordeeld wanneer het proefstuk geen tekenen vertoont van
verwerking, kleverigheid, oppervlaktebarstjes of duidelijk verlies
van doorzichtigheid.
11.4.2. Een serie proefstukken die ter goedkeuring worden aangeboden
voldoet ten aanzien van de bestandheid tegen chemicaliën als aan één
van de volgende voorwaarden is voldaan:
11.4.2.1. Alle proeven leveren een positief resultaat op.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 76
▼B
11.4.2.2. Eén proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken leverde positieve
resultaten op.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 77
▼B
BIJLAGE III-D
VOORRUITENVANGEHARDGLAS
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Men stelt dat voorruiten van gehard glas tot verschillende typen
behoren wanneer zij door ten minste één van de volgende hoofd- of
nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.Dehoofdkenmerkenzijn:
1.1.1. fabrieks- of handelsmerk;1.1.2. vorm en afmetingen
Men stelt dat de voorruiten van gehard glas uiteenvallen in twee
groepen voor de proeven betreffende het breukpatroon en de
mechanische eigenschappen:
1.1.2.1. vlakke voorruiten,
1.1.2.2. gebogen voorruiten;
1.1.3. diktecategorie vastgesteld op basis van de nominale dikte „e”,
waarbij een fabricagetolerantie van ± 0,2 mm is toegestaan:
categorie I e ≤4,5 mm,
categorie II 4,5 mm < e ≤5,5 mm,
categorie III 5,5 mm < e ≤6,5 mm,
categorie IV 6,5 mm < e.
1.2.Denevenkenmerkenzijn:
1.2.1. aardvan het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas);
1.2.2. kleur van het glas (kleurloos of getint);1.2.3. al of niet aanwezigheidvan geleid ers;
1.2.4. al of niet aanwezigheidvan zonweringsstroken.
2. BREUKPROEF
2.1.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
2.1.1. Alleen de aard van het materiaal is van belang.
2.1.2. Men neemt aan dat floatglas en vensterglas dezelfde moeilijkheids-
graadhebben.
2.1.3. De breukproeven moeten worden herhaald wanneer men overgaat
van spiegelglas op floatglas of vensterglas en omgekeerd.
2.1.4. De proeven moeten worden herhaald wanneer andere zonwerings-
stroken dan geschilderde stroken worden gebruikt.
2.2.Aantalmonsters
Er worden zes monsters beproefd van de serie met de kleinste
ontwikkelde oppervlakte en zes monsters van de serie met de
grootste ontwikkelde oppervlakte, gekozen overeenkomstig het
bepaalde in bijlage III-M.
2.3.Verschillende glaszones
Een voorruit van gehardglas moet twee hoofd zones omvatten, F I en
F II; ze mag ook een tussenzone omvatten, F III.
Deze zones worden als volgt gedefinieerd:
2.3.1. Zone F I: randzone met fijn breukpatroon, met een breedte van ten
minste 7 cm rondom de hele voorruit en omvattende een 2 cm brede
buitenstrook waarmee geen rekening wordt gehouden bij de
beoordeling van de beproevingsresultaten.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 78
▼B
2.3.2. Zone F II: zichtbaarheidszone met variabel breukpatroon, die altijd
een rechthoekig gedeelte bevat van ten minste 20 cm hoog en 50 cm
breed.
2.3.2.1. Het middelpunt van de rechthoek bevindt zich binnen een cirkel met
een straal van 10 cm gecentreerdom d e projectie van het
referentiepunt.
2.3.2.2. Voor trekkers waarvoor het referentiepunt niet kan worden bepaald,
moet de ligging van het zichtveld in het keuringsrapport worden
opgegeven.
2.3.2.3. De hoogte van de hierboven genoemde rechthoek mag tot 15 cm
worden teruggebracht voor voorruiten met een hoogte van minder
dan 44 cm.
2.3.3. Zone F III: tussenzone waarvan de breedte niet meer mag bedragen
dan 5 cm, gelegen tussen de zones F I en F II.
2.4.Beproevingsmethode
De toe te passen methode is beschreven in punt 1 van bijlage III-C.
2.5.Inslagpunten (zie bijlage III-N, figuur 2).
2.5.1. De inslagpunten worden als volgt gekozen:
punt 1: in het centrale gedeelte van zone FII op een aan een sterke en
een zwakke spanning onderworpen plek,
punt 2: in zone F III, zo dicht mogelijk bij het verticale
symmetrievlak van zone F II,
punten 3 en 3 ′: op 3 cm van de randen op een mediaanlijn van het
monster; wanneer er een tangindruk is, moet een van de breekpunten
zich bevinden bij de rand met de tangindruk en het andere bij de
tegenoverstaande rand,
punt 4: op de plaats waar de kromtestraal het kleinst is op de langste
mediaanlijn,
punt 5: op 3 cm van de rand van het monster op de plaats waar de
kromtestraal van de omtrek het kleinst is, links of rechts.
2.5.2. Een breukproef wordt verricht opelk van de punten 1,2, 3, 3 ′, 4 en 5.
2.6.Beoordeling vanderesultaten
2.6.1. Een proef wordt geacht een bevredigend resultaat te hebben
opgeleverdwanneer het breukpatroon aan alle in d e punten 2.6.1.1,
2.6.1.2 en 2.6.1.3 genoemde voorwaarden voldoet.
2.6.1.1. Zone F I
2.6.1.1.1. Het aantal scherven in een vierkant van 5 bij 5 cm mag niet kleiner
dan 40 en niet groter dan 350 zijn, behalve, in het geval van een
totaal van minder dan 40, wanneer het aantal scherven in een
vierkant van 10 bij 10 cm waarin zich het vierkant van 5 bij 5 cm
bevindt, niet kleiner is dan 160.
2.6.1.1.2. Bij bovenstaande berekening worden de scherven die over de rand
van het vierkant komen, geteldals halve scherven.
2.6.1.1.3. Het breukpatroon wordt niet gecontroleerd in een 2 cm brede strook
langs de randen van het monster, die de inklemming van de ruit
vormt, evenmin als in een straal van 7,5 cm rondom het inslagpunt.
2.6.1.1.4. Een maximum van drie scherven met een oppervlakte van meer dan 3
cm2is toegestaan; binnen een en dezelfde cirkel van 10 cm diameter
mag er echter niet meer dan één zijn.
2.6.1.1.5. Ongebroken stukken van langwerpige vorm zijn toegestaan mits de
uiteinden geen afgeschuinde vorm hebben en de lengte ervan behalve
in het geval van het bepaalde in punt 2.6.2.2, niet meer bedraagt dan
7,5 cm; indien deze langwerpige scherven de rand van de ruit raken,
mogen zij daarmee geen hoek van meer dan 45º vormen.
2.6.1.2. Zone F II
2.6.1.2.1. De overblijvende zichtbaarheid na het breken wordt gecontroleerd in
de in punt 2.3.2 omschreven rechthoekige zone. In deze rechthoek
moet het totale oppervlak van de scherven van meer dan 2 cm2ten
minste 15 % van het oppervlak van de rechthoek uitmaken. Indien
het echter gaat om een voorruit met een hoogte van minder dan 441989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 79
▼B
cm of waarvan de montagehoek kleiner is dan 15º ten opzichte van
de loodlijn, moet het zichtbaarheidspercentage ten minste gelijk zijn
aan 10 % van het oppervlak van de overeenkomstige rechthoek.
2.6.1.2.2. Geen enkele scherf mag groter zijn dan 16 cm2, behalve in het geval
van het bepaalde in punt 2.6.2.2.
2.6.1.2.3. Binnen een straal van 10 cm rondom het inslagpunt, maar alleen in
het deel van de cirkel dat binnen zone FII ligt, zijn drie scherven met
een oppervlakte van meer dan 16 cm2, maar minder dan 25 cm2,
toegestaan.
2.6.1.2.4. De scherven moeten een regelmatige vorm hebben en mogen geen
punten vertonen zoals beschreven in punt 2.6.1.2.4.1. Onregelmatige
scherven mogen evenwel voorkomen ten belope van 10 in een
willekeurige rechthoek van 50 bij 20 cm en van 25 over het gehele
voorruitoppervlak.
Geen enkele van deze scherven mag een punt vertonen die, gemeten
overeenkomstig punt 2.6.1.2.4.1, langer is dan 35 mm.
2.6.1.2.4.1. Een scherf wordt als onregelmatig beschouwd, indien zij niet past
binnen een cirkel van 40 mm diameter, indien zij ten minste één punt
met een lengte van meer dan 15 mm vertoont, gemeten tussen het
uiteinde ervan en de doorsnede, waarvan de breedte gelijk is aan de
dikte van de ruit, en indien zij één of meer punten vertoont met een
hoek aan de top van minder dan 40º.
2.6.1.2.5. Stukken van langwerpige vorm worden getolereerd in zone F II, op
voorwaarde dat de lengte ervan niet meer dan 10 cm bedraagt,
behalve in het geval van het bepaalde in punt 2.6.2.2.
2.6.1.3. Zone F III
Het breukpatroon in deze zone moet kenmerken vertonen die liggen
tussen die van het breukpatroon dat is toegestaan in de twee
aangrenzende zones (F I en F II).
2.6.2. Een ter goedkeuring aangeboden voorruit voldoet ten aanzien van het
breukpatroon indien ten minste aan één van de onderstaande
voorwaarden is voldaan.
2.6.2.1. Alle proeven, uitgevoerdmet d e inslagpunten als bepaaldin punt
2.5.1, hebben positieve resultaten opgeleverd.
2.6.2.2. Eén proef van alle proeven uitgevoerdmet gebruikmaking van d e in
punt 2.5.1 omschreven inslagpunten heeft een negatief resultaat
opgeleverd met afwijkingen die niet groter zijn dan de volgende
grenswaarden:
zone F I: ten hoogste vijf scherven met een lengte tussen 7,5 en 15
cm,
zone F II: ten hoogste drie scherven met een oppervlak tussen 16 en
20 cm2, gelegen buiten een cirkel met een straal van 10 cm
gecentreerdom het inslagpunt,
zone FIII: ten hoogste vier scherven met een lengte tussen 10en 17,5
cm.
Bij herhaling op een nieuw monster wordt wel aan de voorschriften
van punt 2.6.1 voldaan of blijven de afwijkingen binnen de
bovengenoemde grenswaarden.
2.6.2.3. Twee proeven van alle proeven uitgevoerdmet gebruikmaking van
de in punt 2.5.1 omschreven inslagpunten hebben een negatief
resultaat opgeleverd met afwijkingen die niet meer bedroegen dan de
in punt 2.6.2.2 vermelde grenswaarden; een nieuwe serie proeven op
een nieuwe serie monsters voldoet wel aan de voorschriften van punt
2.6.1 of niet meer dan twee monsters van de nieuwe serie wijken af
van de in punt 2.6.2.2 vermelde grenswaarden.
2.6.3. Als bovenvermelde afwijkingen worden vastgesteld, moeten zij in
het keuringsrapport worden vermeld; foto's van de desbetreffende
gedeelten van de voorruit dienen bij het rapport te worden gevoegd.
3. GEDRAG BIJ BOTSING MET HET HOOFD TEGEN DE RUIT
3.1.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 80
▼B
3.2.Aantalmonsters
3.2.1. Voor iedere groep van voorruiten van gehard glas, worden vier
monsters met nagenoeg de kleinste ontwikkelde oppervlakte en vier
monsters met nagenoeg de grootste ontwikkelde oppervlakte
beproefd, waarbij de acht monsters van hetzelfde type zijn als die
welke zijn gekozen voor de breukproeven (zie punt 2.2).
3.2.2. Ter vervanging mag het laboratorium dat de proeven uitvoert, indien
het zulks nuttig acht, zes proefstukken van 1100 mm × 500 mm (+ 5/
− 2 mm) beproeven voor iedere categorie voorruitdikte.
3.3.Beproevingsmethode
3.3.1. De toe te passen methode is de methode die is beschreven in punt 3
van bijlage III-C.
3.3.2. De valhoogte bedraagt 1,50 m + 0/− 5 mm.
3.4.Beoordeling vanresultaten
3.4.1. Deze proef wordt geacht een bevredigend resultaat te hebben
opgeleverd indien de voorruit of het proefstuk gebroken is.
3.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van het gedrag bij schok van het hoofd tegen de ruit indien aan één
van de onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.4.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd,3.4.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd, maar een nieuwe
serie proeven op een nieuwe serie monsters heeft positieve resultaten
opgeleverd.
4. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
De voorschriften betreffende de optische eigenschappen als
beschreven in punt 9 van bijlage III-C zijn van toepassing op elk
type voorruit.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 81
▼B
BIJLAGE III E
ANDERERUITENVANGELIJKMATIGGEHARDGLAS (1)
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Men stelt dat ruiten van gelijkmatig gehard glas tot verschillende
typen behoren wanneer zij door ten minste één van de volgende
hoofd- of nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.Dehoofdkenmerkenzijn:
1.1.1. fabrieks- of handelsmerk;1.1.2. aard van de harding (thermische of chemische harding);1.1.3. vormcategorie; er worden twee categorieën onderscheiden:1.1.3.1. vlakke ruiten,1.1.3.2. vlakke en gebogen ruiten;1.1.4. diktecategorie waaronder de nominale dikte „e” valt, waarbij een
tolerantie van +/− 0,2 mm is toegestaan:
— categorie I: e ≤3,5 mm,
— categorie II: 3,5 mm < e ≤4,5 mm,
— categorie III: 4,5 mm < e ≤6,5 mm,
— categorie IV: 6,5 mm < e.
1.2.Denevenkenmerkenzijn:
1.2.1. aardvan het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas);1.2.2. kleur (kleurloos of getint);1.2.3. al of niet aanwezigheidvan geleid ers.
2. BREUKPROEF2.1.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Materiaal Moeilijkheidsgraad
Spiegelglas 2
Floatglas 1
Vensterglas 1
De overige nevenkenmerken zijn niet van belang.
2.2Keuze vandemonsters
2.2.1. De monsters van elke moeilijk te vervaardigen vormcategorie en
diktecategorie worden voor de proeven gekozen aan de hand van de
onderstaande criteria:
2.2.1.1. voor vlakke ruiten worden twee series monsters geleverd, overeen-
komstig:
2.2.1.1.1. de grootste oppervlakte,2.2.1.1.2. de kleinste hoek tussen twee aangrenzende vlakken;2.2.1.2. voor vlakke en gebogen ruiten worden drie series monsters geleverd,
overeenkomstig:
2.2.1.2.1. de grootste ontwikkelde oppervlakte,1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 82
(1) Dit type ruiten van gelijkmatig gehardglas kan ook voor voorruiten van trekkers word en
gebruikt.
▼B
2.2.1.2.2. de kleinste hoek tussen twee aangrenzende vlakken,
2.2.1.2.3. de grootste segmenthoogte.2.2.2. Proeven op monsters overeenkomstig de grootste oppervlakte „S”
worden van toepassing geacht op elke andere oppervlakte kleiner dan
S+5% .
2.2.3. Wanneer de aangeboden monsters een hoek γvan minder dan 30º
hebben, worden de daarop uitgevoerde proeven van toepassing
geacht op alle gefabriceerde ruiten met een hoek van meer dan γ−
5º.
Wanneer de aangeboden monsters een hoek γvan meer dan of gelijk
aan 30º hebben, worden de daarop uitgevoerde proeven van
toepassing geacht op alle gefabriceerde ruiten met een hoek van
meer dan of gelijk aan 30º.
2.2.4. Wanneer de segmenthoogte h van de aangeboden monsters meer dan
100 mm bedraagt, worden de erop uitgevoerde proeven van
toepassing geacht op alle gefabriceerde ruiten met een segmen-
thoogte die kleiner is dan h + 30 mm.
Wanneer de segmenthoogte van de aangeboden monsters kleiner is
dan of gelijk is aan 100 mm, worden de erop uitgevoerde proeven
van toepassing geacht op alle gefabriceerde ruiten met een
segmenthoogte die kleiner is dan of gelijk is aan 100 mm.
2.3.Aantalmonstersperserie
Het aantal in elke serie voorkomende monsters moet als volgt zijn,
naar gelang van de in punt 1.1.3 gedefinieerde vormcategorieën:
Soort ruit Aantal monsters
Vlak (twee series) 4
Vlak en gebogen (drie series) 5
2.4.Beproevingsmethode
2.4.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 1 van bijlage III-C.
2.5.Inslagpunten (zie bijlage III-N, figuur 3)
2.5.1. Voor vlakke ruiten en gebogen ruiten zijn de inslagpunten als
aangegeven in respectievelijk figuur 3 a), 3 b) van bijlage III-N
enerzijds en 3 c) van bijlage III-N anderzijds, als volgt:
punt 1: op 3 cm van de randen van de ruit in het gedeelte waar de
kromtestraal op de omtrek het kleinst is;
punt 2: op 3 cm van de rand op een der medianen, waarbij de zijde
van de ruit moet worden gekozen die eventuele tangindrukken
vertoont;
punt 3: in het geometrische midden van de ruit;punt 4: alleen voor gebogen ruiten; dit punt wordt gekozen op de
langste mediaan in het gedeelte van de ruit waar de kromtestraal het
kleinst is.
2.5.2. Er dient één proef per voorgeschreven inslagpunt te worden
genomen.
2.6.Beoordeling vanderesultaten
2.6.1. Een proef wordt geacht bevredigend resultaat te hebben opgeleverd
wanneer het breukpatroon aan de volgende voorwaarden voldoet:
2.6.1.1. het aantal scherven in een willekeurig vierkant van 5 cm × 5 cm mag
niet minder dan 40 en niet meer dan 400 bedragen, of 450 voor
beglazingen met een dikte van ten hoogste 3,5 mm.
2.6.1.2. voor de bovenstaande berekening worden scherven die gedeeltelijk
over de rand van het vierkant komen als halve scherven geteld;
2.6.1.3. het breukpatroon wordt niet gecontroleerd in een strook van 2 cm
breedte over de gehele omtrek van het monster, die de inklemming
van de ruit vormt, evenmin als in een straal van 7,5 cm rondom het
inslagpunt;1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 83
▼B
2.6.1.4. scherven met een oppervlakte van meer dan 3 cm2zijn niet
toegestaan, behalve in de delen als omschreven in punt 2.6.1.3;
2.6.1.5. enkele scherven van langwerpige vorm zijn toegestaan mits:
— de uiteinden ervan geen afgeschuinde vorm vertonen,
— zij, indien zij de rand van de ruit raken, daarmee geen hoek van
meer dan 45º vormen
en indien, behalve in het geval van het bepaalde in punt 2.6.2.2, de
lengte ervan niet meer dan 7,5 cm bedraagt.
2.6.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van het breukpatroon indien ten minste aan één van de onderstaande
voorwaarden is voldaan:
2.6.2.1. all proeven uitgevoerdmet gebruikmaking van d e inslagpunten als
voorgeschreven onder punt 2.5.1 hebben een positief resultaat
opgeleverd;
2.6.2.2. één proef van alle uitgevoerde proeven met gebruikmaking van de in
punt 2.5.1 voorgeschreven inslagpunten heeft een negatief resultaat
opgeleverd met afwijkingen die niet groter zijn dan de volgende
grenswaarden:
— ten hoogste vijf scherven met een lengte tussen 6 en 7,5 cm,
— ten hoogste vier scherven met een lengte tussen 7,5 en 10 cm.
Bij herhaling op een nieuw monster wordt wel aan de voorschriften
van punt 2.6.1 voldaan of blijven de afwijkingen binnen de
bovenvermelde grenswaarden;
2.6.2.3. twee proeven van alle uitgevoerde proeven met gebruikmaking van
de in punt 2.5.1 omschreven inslagpunten hebben een negatief
resultaat opgeleverd met afwijkingen die niet meer bedroegen dan de
in punt 2.6.2.2 vermelde grenswaarde; een nieuwe serie proeven op
een nieuwe serie monsters voldoet wel aan de voorschriften van punt
2.6.1 of niet meer dan twee monsters van de nieuwe serie wijken af
van de hierboven in punt 2.6.2.2 vermelde grenswaarden.
2.6.3. Als bovenvermelde afwijkingen worden vastgesteld, moeten zij in
het keuringsrapport worden vermeld; foto's van de desbetreffende
gedeelten van de voorruit dienen bij het rapport te worden gevoegd.
3. MECHANISCHE STERKTE3.1.Kogelvalproef metkogelvan227g
3.1.1. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken
MateriaalMoeilijk-
heidsgraadKleurMoeilijkheids-
graad
Spiegelglas 2 Kleurloos 1
Floatglas 1 Getint 2
Vensterglas 1
Het andere nevenkenmerk (al of niet aanwezigheid van geleiders) is
niet van belang.
3.1.2. Aantal proefstukken
Voor elke diktecategorie als omschreven in punt 1.1.4 worden zes
proefstukken beproefd.
3.1.3. Beproevingsmethode
3.1.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 2.1 van bijlage III-C.
3.1.3.2. De valhoogte (van de onderkant van de kogel tot het bovenvlak van
het proefstuk) is weergegeven in de onderstaande tabel; de valhoogte
is afhankelijk van de dikte van de ruit:
Nominale dikte van de ruit (e) Valhoogte
e≤3,5 mm 2,0 m + 5 / − 0 mm
3,5 mm < e 2,5 m + 5 / − 0 mm1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 84
▼B
3.1.4. Beoordeling van de resultaten
3.1.4.1. De kogelvalproef wordt als positief beschouwd wanneer het proef-
stuk niet breekt.
3.1.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken voldoet ten
aanzien van de mechanische sterkte indien aan ten minste één van de
onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.1.4.2.1. ten hoogste één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd;3.1.4.2.2. twee proeven hebben een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe
serie proeven op een nieuwe serie van zes proefstukken levert
positieve resultaten op.
4. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
4.1.Lichtdoorlating
De voorschriften van punt 9.1 van bijlage III-C betreffende de
coëfficiënt van gewone lichtdoorlating zijn van toepassing op de
ruiten of gedeelten van ruiten van gelijkmatig voorgespannen glas,
die zich bevinden op plaatsen die een essentiële rol spelen voor het
zicht van de bestuurder.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 85
▼B
BIJLAGE III-F
VOORRUITENVANGEWOONGELAAGDGLAS
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Men stelt dat voorruiten van gewoon gelaagd glas tot verschillende
typen behoren wanneer zij door ten minste één van de volgende
hoofd- of nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.Dehoofdkenmerkenzijn:
1.1.1. Fabrieks- of handelsmerk.1.1.2. Vorm en afmetingen.
Men stelt dat voorruiten van gewoon gelaagd glas integrerend deel
uitmaken van één groep voor wat betreft de proeven inzake
mechanische eigenschappen en inzake bestandheid tegen omgevings-
invloeden.
1.1.3. Aantal glasplaten.1.1.4. De nominale dikte „e” van de voorruit; een tolerantie van 0,2n mm
aan weerszijden van de nominale waarde, waarbij n het aantal
glasplaten van de voorruit aangeeft, is toegestaan.
1.1.5. De nominale dikte van de tussenlaag of -lagen.1.1.6. Aarden type van d e tussenlaag of -lagen (bij voorbeeldPVB of
andere tussenlaag van kunststof).
1.2Denevenkenmerkenzijn:
1.2.1. Aardvan het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas).1.2.2. Kleur van de tussenlaag of -lagen (kleurloos of getint), geheel of
gedeeltelijk.
1.2.3. Kleur van het glas (gekleurdof getint).1.2.4. Al dan niet aanwezigheid van geleiders.1.2.5. Al dan niet aanwezigheid van zonweringsstroken.
2. ALGEMEEN
2.1. Voor voorruiten van gewoon gelaagd glas worden de proeven,
behalve de proeven betreffende het gedrag bij botsing met het hoofd
tegen de ruit (punt 3.2) en de optische eigenschappen, uitgevoerd op
vlakke proefstukken die hetzij uit reeds bestaande voorruiten worden
genomen, hetzij daartoe speciaal zijn vervaardigd. In beide gevallen
dienen de proefstukken in alle opzichten strikt representatief te zijn
voor de in serie vervaardigde voorruiten waarvoor goedkeuring wordt
aangevraagd.
2.2. Vóór elke proef moeten de proefstukken gedurende ten minste vier
uur bij een temperatuur van 23 ºC ± 2 ºC worden opgeslagen. De
proeven moeten zo vlug mogelijk worden uitgevoerd nadat de
proefstukken uit de opslagruimte zijn gehaald.
3. GEDRAG BIJ BOTSING MET HET HOOFD TEGEN DE RUIT
3.1.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
3.2.Beproevingopvolledigevoorruitvanhetgedragbijbotsingmet
hethoofdtegenderuit
3.2.1. Aantal monsters
Er worden proeven verricht op vier monsters van de serie met de
kleinste ontwikkelde oppervlakte en op vier monsters van de serie
met de grootste ontwikkelde oppervlakte, gekozen overeenkomstig
het bepaalde in bijlage III-M.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 86
▼B
3.2.2. Beproevingsmethode
3.2.2.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3.3.2 van bijlage III-
C.
3.2.2.2. De valhoogte moet 1,50 m + 0 mm/− 5 mm bedragen.
3.2.3. Beoordeling van de resultaten
3.2.3.1. Het resultaat van deze proef wordt als positief beschouwd wanneer
aan de volgende eisen is voldaan:
3.2.3.1.1. Het monster breekt en vertoont talrijke cirkelvormige scheuren die
nagenoeg om het inslagpunt zijn gecentreerd; de dichtstbijgelegen
scheuren bevinden zich ten hoogste op 80 mm van het inslagpunt.
3.2.3.1.2. De glasplaten moeten vast blijven zitten aan de tussenlaag van
kunststof. Toegestaan wordt dat de platen op een of meer plaatsen
loslaten over een breedte van minder dan 4 mm aan iedere zijde van
de scheur buiten een cirkel met een diameter van 60 mm, gecentreerd
om het inslagpunt.
3.2.3.1.3. Aan de kant van de inslag:3.2.3.1.3.1. de tussenlaag mag niet bloot komen te liggen over een oppervlakte
van meer dan 20 cm
2;
3.2.3.1.3.2. een scheur in de tussenlaag over een lengte van 35 mm is toegestaan.3.2.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van het gedrag bij een botsing met het hoofd tegen de ruit indien aan
één van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.2.3.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.2.3.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie monsters levert positieve resultaten op.
3.3.Beproevingopvlakkeproefstukkenvanhetgedragbijschokvan
hethoofdtegenderuit
3.3.1. Aantal proefstukken
Er worden zes vlakke proefstukken van 1 100 mm × 500 mm (+ 5
mm/− 2 mm) beproefd.
3.3.2. Beproevingsmethode
3.3.2.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3.3.1 van bijlage III-
C.
3.3.2.2. De valhoogte bedraagt 4 m + 25 mm/− 0 mm.3.3.3. Beoordeling van de resultaten
3.3.3.1. Het resultaat van deze proef wordt als positief beschouwd wanneer
aan de volgende eisen is voldaan:
3.3.3.1.1. het proefstuk buigt, breekt en vertoont talrijke cirkelvormige
scheuren die nagenoeg om het inslagpunt zijn gecentreerd;
3.3.3.1.2. de tussenlaag mag wel scheuren maar het dummyhoofd mag niet
door het proefstuk heen gaan;
3.3.3.1.3. er mogen geen grote stukken glas loskomen van de tussenlaag.3.3.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van het gedrag bij een botsing met het hoofd tegen de ruit indien aan
één van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.3.3.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;
3.3.3.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultaten
op.
4. MECHANISCHE STERKTE4.1.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 87
▼B
4.2.Kogelvalproef metkogelvan2260g
4.2.1. Aantal proefstukken
Er worden zes vierkante proefstukken van 300 mm + 10 mm/− 0 mm
beproefd.
4.2.2. Beproevingsmethode
4.2.2.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 2.2 van bijlage III-C.
4.2.2.2. De valhoogte (van de onderkant van de kogel tot het bovenvlak van
het proefstuk) bedraagt 4 m + 25 mm/− 0 mm.
4.2.3. Beoordeling van de resultaten
4.2.3.1. Het resultaat van de proef wordt als positief beschouwd wanneer de
kogel niet binnen vijf seconden na het inslagmoment door de ruit
slaat.
4.2.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken voldoet ten
aanzien van de kogelvalproef met kogel van 2 260 g, indien aan één
van de volgende voorwaarden is voldaan:
4.2.3.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;
4.2.3.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultaten
op.
4.3.Kogelvalproef metkogelvan227g
4.3.1. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
4.3.2. Aantal proefstukken
Er worden 20 vierkante proefstukken van 300 mm + 10/− 0 mm
beproefd.
4.3.3. Beproevingsmethode
4.3.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 2.1 van bijlage III-C.
Er worden tien stuks bij een temperatuur van + 40 ºC ± 2 ºC ten tien
stuks bij een temperatuur van − 20 ºC ± 2 ºC beproefd.
4.3.3.2. De valhoogte voor de verschillende diktecategorieën en het maxi-
maal toegestane gewicht der losgekomen scherven staan in
onderstaande tabel:
Dikte van het proefstuk + 40 ºC − 20 ºC
mmValhoogteMaximaal
toegestaan
gewicht der
schervenValhoogteMaximaal
toegestaan
gewicht der
scherven
m(1)gm (1)g
e≤4,5 9 12 8,5 12
4,5 < e ≤5,5 10 15 9 15
5,5 < e ≤6,5 11 20 9,5 20
e > 6,5 12 25 10 25
(1) Voor de valhoogte is een tolerantie van + 25 mm/− 0 mm toegestaan.
4.3.4. Beoordeling van de resultaten
4.3.4.1. Het resultaat van de proef wordt als positief beschouwd wanneer aan
de volgende voorwaarden is voldaan:
— de kogel slaat niet door het proefstuk heen;
— het proefstuk breekt niet in meerdere stukken;
— indien de tussenlaag niet is gescheurd, bedraagt het gewicht van
de stukken die aan de tegenover het inslagpunt gelegen zijde van
het glas zijn losgekomen niet meer dan de waarden die in punt
4.3.3.2 nader zijn aangegeven.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 88
▼B
4.3.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken voldoet ten
aanzien van de kogelvalproef met kogel van 227 g wanneer aan één
van de volgende twee voorwaarden is voldaan:
4.3.4.2.1. ten minste acht proeven, uitgevoerdbij elk van d e beproevings-
temperaturen, leveren een positief resultaat op;
4.3.4.2.2. meer dan twee proeven bij elk van de beproevingstemperaturen
leveren een negatief resultaat op; een nieuwe serie proeven op een
nieuwe serie proefstukken levert positieve resultaten op.
5. BESTANDHEID TEGEN OMGEVINGSINVLOEDEN
5.1.Slijtproef
5.1.1. Moeilijkheidsgraad en beproevingsmethode
De voorschriften als beschreven in punt 4 van bijlage III-C zijn van
toepassing; de proef wordt uitgevoerd over 1 000 cycli.
5.1.2. Beoordeling van de resultaten
Het veiligheidsglas voldoet ten aanzien van de slijtvastheid als de
lichtverstrooiing door slijtage van het proefstuk niet meer dan 2 %
bedraagt.
5.2.Hittebestendigheidsproef
De voorschriften als beschreven in punt 5 van bijlage III-C zijn van
toepassing.
5.3.Stralingsbestendigheidsproef
5.3.1. Algemeen voorschrift
Deze proef wordt alleen uitgevoerd wanneer het laboratorium, op
grond van de gegevens over de tussenlaag waarover het beschikt, dit
nuttig acht.
5.3.2. De voorschriften als beschreven in punt 6 van bijlage III-C zijn van
toepassing.
5.4.Vochtbestendigheidsproef
De voorschriften als beschreven in punt 7 van bijlage III-C zijn van
toepassing.
6. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
De voorschriften als beschreven in punt 9 van bijlage III-C
betreffende de optische eigenschappen zijn van toepassing op elk
type voorruit.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 89
▼B
BIJLAGE III-G
ANDERERUITENVANGELAAGDGLAS (1)
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Andere ruiten van gelaagd glas dan voorruiten worden geacht tot
verschillende typen te behoren wanneer zij door ten minste één van
de volgende hoofd- of nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.Dehoofdkenmerkenzijn:
1.1.1. fabrieks- of handelsmerk;1.1.2. diktecategorie van de ruit waaronder de nominale dikte „e” valt,
waarbij een tolerantie van +/− 0,2 n mm is toegestaan; „n” duidt het
aantal glasplaten aan:
— categorie I: e ≤5,5 mm,
— categorie II: 5,5 mm < e ≤6,5 mm,
— categorie III: 6,5 mm < e;
1.1.3. nominale dikte van de tussenlaag of -lagen;
1.1.4. aarden type van d e tussenlaag of -lagen, bij voorbeeldPVB of
andere kunststoffolie;
1.1.5. een of andere speciale behandeling die één van de glasplaten
eventueel heeft ondergaan.
1.2.Denevenkenmerkenzijn:
1.2.1. aardvan het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas);
1.2.2. kleur van de tussenlaag (kleurloos of getint, geheel of gedeeltelijk);1.2.3. kleur van het glas (kleurloos of getint).
2. ALGEMEEN
2.1. Voor ruiten, uitgezonderd voorruiten, van gewoon gelaagd glas
worden de proeven uitgevoerd op vlakke proefstukken die hetzij uit
echte ruiten zijn gesneden, hetzij speciaal zijn vervaardigd. In beide
gevallen dienen de proefstukken in alle opzichten strikt representatief
te zijn voor de ruiten waarvoor goedkeuring wordt aangevraagd.
2.2. Vóór elke proef moeten de proefstukken van gelaagd glas gedurende
ten minste vier uur bij een temperatuur van 23 ºC +/− 2 ºC worden
opgeslagen. De proeven moeten worden uitgevoerd zodra de
proefstukken uit de opslagruimte zijn gehaald.
2.3. De ter goedkeuring aangeboden ruit wordt geacht aan de bepalingen
van deze bijlage te voldoen indien zij van dezelfde samenstelling is
als een reeds overeenkomstig de bepalingen van bijlage III-F, bijlage
III-H of bijlage III-I goedgekeurde voorruit.
3. GEDRAG VAN DE RUIT BIJ BOTSING MET HET HOOFD3.1.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
3.2.Aantalproefstukken
Er worden zes vlakke proefstukken van 1 100 mm × 500 mm (+ 25/−
0 mm) beproefd.
3.3.Beproevingsmethode
3.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3 van bijlage III-C.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 90
(1) Dit type ruiten van gelaagdglas kan ook voor voorruiten van trekkers word en gebruikt.
▼B
3.3.2. De valhoogte bedraagt 1,50 m + 0/− 5 mm (voor ruiten die als
voorruiten van trekkers worden gebruikt bedraagt de valhoogte 4 m +
25 mm/− 0 mm).
3.4.Beoordeling vanderesultaten
3.4.1. Het resultaat van deze proef wordt als positief beschouwd wanneer
aan de volgende eisen is voldaan:
3.4.1.1. het proefstuk buigt, breekt en vertoont talrijke cirkelvormige
scheuren die nagenoeg om het inslagpunt zijn gecentreerd;
3.4.1.2. de tussenlaag mag wel scheuren maar het dummyhoofd mag er niet
doorheen gaan;
3.4.1.3. er mogen geen grote stukken glas loskomen van de tussenlaag.3.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van het gedrag bij een botsing met het hoofd tegen de ruit indien aan
één van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.4.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.4.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultaten
op.
4. MECHANISCHE STERKTE — KOGELVALPROEF MET KOGEL
VAN 227 g
4.1.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
4.2.Aantalproefstukken
Er worden vier vlakke proefstukken van 300 mm × 300 mm (+ 10
mm/− 0 mm) beproefd.
4.3.Beproevingsmethode
4.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 2.1 van bijlage III-C.4.3.2. De valhoogte (van de onderkant van de kogel tot het bovenvlak van
het proefstuk) is weergegeven in de onderstaande tabel; de valhoogte
is afhankelijk van de nominale dikte.
Nominale dikte Valhoogte
e≤5,5 mm 5 m/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150+ 25 mm/− 0 mm 5,5 mm ≤e≤6,5 mm 6 m
6,5 mm ≤e7 m
4.4.Beoordeling vanderesultaten
4.4.1. Het resultaat van de kogelvalproef wordt als positief beschouwd
wanneer aan één van de volgende eisen is voldaan:
— de kogel slaat niet door het proefstuk of het monster heen,
— het proefstuk breekt niet in verschillende stukken,
— het totale gewicht van de paar stukken die aan de tegen-
overgestelde zijde van het inslagpunt kunnen loskomen mag niet
meer bedragen dan 15 g.
4.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken voldoet ten
aanzien van de mechanische sterkte indien aan één van de volgende
voorwaarden is voldaan:
4.4.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd,4.4.2.2. ten hoogste twee proeven hebben een negatief resultaat opgeleverd;
een nieuwe serie proeven op een nieuwe serie monsters levert
positieve resultaten op.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 91
▼B
5. BESTANDHEID TEGEN OMGEVINGSINVLOEDEN
5.1.Slijtproef
5.1.1. Moeilijkheidsgraad en beproevingsmethode
De voorschriften als beschreven in punt 4 van bijlage III-C zijn van
toepassing; de proef wordt uitgevoerd over 1 000 cycli.
5.1.2. Beoordeling van de resultaten
De veiligheidsruit voldoet ten aanzien van de slijtvastheid als de
lichtverstrooiing door slijtage van het proefstuk niet meer dan 2 %
bedraagt.
5.2.Hittebestendigheidsproef
De voorschriften als beschreven in punt 5 van bijlage III-C zijn van
toepassing.
5.3.Stralingsbestendigheidsproef
5.3.1. Algemeen voorschrift
Deze proef wordt alleen uitgevoerd wanneer het laboratorium, op
grond van de gegevens over de tussenlaag waarover het beschikt, dit
nuttig acht.
5.3.2. De voorschriften van punt 6 van bijlage III-C zijn van toepassing.
5.4.Vochtbestendigheidsproef
5.4.1. De voorschriften van punt 7 van bijlage III-C zijn van toepassing.
6. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN6.1.Lichtdoorlating
De voorschriften van punt 9.1 van bijlage III-C betreffende de
coëfficiënt van de gewone lichtdoorlating zijn van toepassing op
ruiten of delen van ruiten die zich bevinden op plaatsen welke voor
het zicht van de bestuurder van essentieel belang zijn.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 92
▼B
BIJLAGE III-H
VOORRUITENVANBEHANDELDGELAAGDGLAS
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Voorruiten van behandeld gelaagd glas worden geacht tot verschil-
lende typen te behoren wanneer zij door ten minste één van de
volgende hoofd- of nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.Dehoofdkenmerkenzijn:
1.1.1. Fabrieks- of handelsmerk.
1.1.2. Vorm en afmetingen
Voorruiten van behandeld gelaagd glas worden geacht tot één en
dezelfde groep te behoren voor de proeven op breukpatroon,
mechanische eigenschappen en bestandheid tegen omgevingsin-
vloeden.
1.1.3. Aantal glasplaten.1.1.4. Nominale dikte „e” van de voorruit, met een tolerantie van 0,2n mm
ten opzichte van de nominale waarde, waarin n het aantal glasplaten
van de voorruit is.
1.1.5. Speciale behandeling die een of meer glasplaten eventueel hebben
ondergaan.
1.1.6. Nominale dikte van de tussenlaag of -lagen.
1.1.7. Aarden type van d e tussenlaag of -lagen (bij voorbeeldPVB of een
andere kunststoffolie).
1.2.Denevenkenmerkenzijn:
1.2.1. Aardvan het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas).1.2.2. Kleur van de tussenlaag of -lagen (kleurloos of getint, geheel of
gedeeltelijk).
1.2.3. Kleur van het glas (kleurloos of getint).
1.2.4. Het al dan niet aanwezig zijn van geleiders.
1.2.5. Het al dan niet aanwezig zijn van zonweringsstroken.
2. ALGEMEEN
2.1. De proeven op voorruiten van behandeld gelaagd glas, behalve de
dummyhoofdproef met een volledige voorruit en de proef op de
optische eigenschappen, worden verricht met speciaal hiertoe
ontworpen vlakke monsters en/of proefstukken. De proefstukken
moeten evenwel in alle opzichten strikt representatief zijn voor de in
serie vervaardigde voorruiten waarvoor de onderdeelgoedkeuring
wordt aangevraagd.
2.2. Vóór elke proef worden de proefstukken of monsters gedurende ten
minste vier uur bij een temperatuur van 23 ºC ± 2 ºC opgeslagen. De
proeven moeten zo spoedig mogelijk worden verricht nadat de
proefstukken of monsters uit de opslagruimte zijn gehaald.
3. VOORGESCHREVEN PROEVEN
Voorruiten van behandeld gelaagd glas worden onderworpen aan:
3.1. de in bijlage III-F voor voorruiten van gelaagd glas voorgeschreven
proeven;
3.2. de in punt 4 beschreven breukproef.
4. BREUKPROEF
4.1.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 93
▼B
Materiaal Moeilijkheidsgraad
Spiegelglas 2
Floatglas 1
Vensterglas 1
4.2.Aantalproefstukkenofmonsters
Een proefstuk van 1 100 mm × 500 mm (+ 5 mm/− 2 mm) of één
monster per inslagpunt beproeven.
4.3.Beproevingsmethode
De toe te passen methode is beschreven in punt 1 van bijlage III-C.
4.4.Inslagpunt(en)
De ruit op elk van de behandelde buitenplaten worden getroffen in
het midden van het proefstuk of het monster.
4.5.Beoordeling vanderesultaten
4.5.1. Voor elk inslagpunt wordt de breukproef geacht een positief resultaat
te hebben opgeleverd indien de gezamenlijke oppervlakte van
breukstukken van 2 cm2of meer in de rechthoek als omschreven in
punt 2.3.2 van bijlage III-D gelijk is aan ten minste 15 % van de
oppervlakte van de rechthoek.
4.5.1.1. Bijeen proefstuk geldt het volgende:
4.5.1.1.1. Het midden van de rechthoek ligt in een cirkel met een straal van 10
cm gecentreerdom d e projectie van het referentiepunt als
gedefineerd in punt 1.2 van de bijlage (zichtveld) van Richtlijn 74/
347/EEG inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van
de Lid-Staten betreffende het zichtveld en de ruitenwissers van
landbouw- of bosbouwtrekkers op wielen.
4.5.1.1.2. Voor trekkers waarbij geen referentiepunt kan worden bepaald moet
de ligging van het gezichtsveld in het keuringsrapport worden
aangegeven.
4.5.1.1.3. De hoogte van bovengenoemde rechthoek kan worden verminderd tot
15 cm bij voorruiten met een hoogte van minder dan 44 cm of die
gemonteerd worden met een hoek van minder dan 15º ten opzichte
van het verticale vlak; het percentage moet ten minste 10 % van het
oppervlak van de overeenkomstige rechthoek bedragen.
4.5.1.2. Bij een proefstuk moet het middelpunt van de rechthoek gelegen zijn
op de langste as van het proefstuk op 450 mm van een van de randen.
4.5.2. Ter goedkeuring aangeboden proefstukken of monsters voldoen ten
aanzien van het breukpatroon indien aan één van de volgende
voorwaarden is voldaan:
4.5.2.1. de proef heeft voor elk inslagpunt een positief resultaat opgeleverd;4.5.2.2. na herhaling van de proef met een nieuwe serie van vier proefstukken
voor elk inslagpunt waarvoor de proef eerst een negatief resultaat had
opgeleverd, leveren de vier nieuwe proeven op dezelfde punten alle
een positief resultaat op.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 94
▼B
BIJLAGE III-I
VEILIGHEIDSRUITEN MET KUNSTSTOFBEKLEDING OP HET
BINNENVLAK
1. Wanneer de materialen voor veiligheidsruiten als omschreven in de bijlagen
III-D tot en met III-H aan de binnenzijde met een kunststoflaag bekleed zijn,
moeten zij voldoen aan de volgende eisen, welke een aanvulling zijn op die
van de desbetreffende bijlagen.
2. SLIJTPROEF2.1.Moeilijkheidsgraadenbeproevingsmethode
De kunststofbekleding moet worden beproefd overeenkomstig de voor-
schriften als beschreven in punt 4 van bijlage III-C, voor een duur van 100
cycli.
2.2.Beoordelingvanderesultaten
De kunststofbekleding voldoet ten aanzien van de slijtvastheid als de
lichtverstrooiing door slijtage van het proefstuk niet meer dan 4 % bedraagt.
3. VOCHTBESTENDIGHEIDSPROEF
3.1. Op voorgespannen veiligheidsruiten met kunststofbekleding wordt een
vochtbestendigheidsproef verricht.
3.2 De voorschriften als beschreven in punt 7 van bijlage III-C zijn van
toepassing.
4. BESTANDHEID TEGEN TEMPERATUURVERANDERINGEN
De voorschriften als beschreven in punt 8 van bijlage III-C zijn van
toepassing.
5. VUURVASTHEIDSPROEF
De voorschriften als beschreven in punt 10 van bijlage III-C zijn van
toepassing.
6. BESTANDHEID TEGEN CHEMICALIËN
De voorschriften als beschreven in punt 11 van bijlage III-C zijn van
toepassing.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 95
▼B
BIJLAGE III-J
VOORRUITENVANKUNSTSTOFGLAS
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Voorruiten van kunststofglas worden geacht tot verschillende typen
te behoren indien zij door ten minste één van de volgende hoofd- of
nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.Dehoofdkenmerkenzijn:
1.1.1. Fabrieks- of handelsmerk.1.1.2. Vorm en afmetingen
Voorruiten van kunststofglas worden geacht integrerend deel uit te
maken van één groep wat betreft de proeven op mechanische sterkte,
bestandheid tegen omgevingsinvloeden, bestandheid tegen tempera-
tuurwisselingen en bestandheid tegen chemicaliën.
1.1.3. Aantal kunststoflagen.
1.1.4. Nominale dikte „e” van de voorruit, met een toelaatbare tolerantie
van ± 0,2 mm.
1.1.5. Nominale dikte van de glasplaat.1.1.6. Nominale dikte van de als tussenlaag (-lagen) gebruikte kunststof-
folie.
1.1.7. Aarden type van d e als tussenlaag (-lagen) gebruikte kunststoffolie
(bij voorbeeld PVB of een andere kunststoffolie) en van de
kunststoffolie aan de binnenkant.
1.1.8. Speciale behandeling die de ruit eventueel heeft ondergaan.
1.2.Denevenkenmerkenzijn:
1.2.1. Aardvan het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas).
1.2.2. Kleur, geheel of gedeeltelijk, van elke kunststoffolie (kleurloos of
getint).
1.2.3. Kleur van het glas (kleurloos of getint).1.2.4. Het al dan niet aanwezig zijn van geleiders.
1.2.5. Het al dan niet aanwezig zijn van zonweringsstroken.
2. ALGEMEEN
2.1. De proeven op voorruiten van kunststofglas, behalve de dummy-
hoofdproeven (3.2) en de proeven op de optische eigenschappen,
worden verricht met vlakke proefstukken die uit reeds bestaande
voorruiten zijn gesneden of speciaal voor de test zijn vervaardigd. In
beide gevallen moeten de proefstukken in alle opzichten strikt
representatief zijn voor de in serie vervaardigde voorruiten waarvoor
de onderdeelgoedkeuring wordt aangevraagd.
2.2. Vóór elke test worden de proefstukken gedurende ten minste vier uur
bij een temperatuur van 23 ºC ± 2 ºC opgeslagen. De tests vinden zo
spoedig mogelijk plaats nadat de proefstukken uit de opslagruimte
zijn gehaald.
3. GEDRAG VAN DE RUIT BIJ BOTSING MET HET HOOFD
3.1.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
3.2.Proef op het gedrag van de gehele voorruit bij botsing met het
hoofd
3.2.1. Aantal monsters
Vier monsters van de serie met de kleinste ontwikkelde oppervlakte
en vier monsters van de serie met de grootste ontwikkelde
oppervlakte, gekozen overeenkomstig de bepalingen van bijlage
III-M, worden beproefd.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 96
▼B
3.2.2. Beproevingsmethode
3.2.2.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 5.3.2 van bijlage III-
C.
3.2.2.2. De valhoogte bedraagt 1,50 m + 0/− 5 mm.
3.2.3. Beoordeling van de resultaten
3.2.3.1. Het resultaat van deze test wordt als positief beschouwd indien aan
de volgende eisen is voldaan:
3.2.3.1.1. De glasplaat breekt met een groot aantal cirkelvormige scheuren die
bij benadering rond het inslagpunt zijn gecentreerd; de dichtst-
bijzijnde scheuren mogen ten hoogste 80 mm van het inslagpunt
verwijderd zijn.
3.2.3.1.2. De glasplaat moet aan de tussenlaag van kunststof blijven hechten.
Buiten een cirkel van 60 mm rondhet inslagpunt mag het glas op een
of meer plaatsen aan beide zijden van de scheur ten hoogste 4 mm
loslaten.
3.2.3.1.3. De tussenlaag mag over een lengte van 35 mm bij het inslagpunt
gescheurdzijn.
3.2.3.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van het gedrag bij een botsing met het hoofd tegen de ruit indien aan
één van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.2.3.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.2.3.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven met een nieuwe serie monsters levert positieve resultaten op.
3.3.Proef op het gedrag bij schok met het hoofd met vlakke
proefstukken
3.3.1. Aantal proefstukken
Er wordenzes vlakke proefstukken van 1 100mm ×500mm (+5/− 2
mm) beproefd.
3.3.2. Beproevingsmethode
3.3.2.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3.3.1 van bijlage III-
C.
3.3.2.2. De valhoogte bedraagt 4 m + 25/− 0 mm.
3.3.3. Beoordeling van de resultaten
3.3.3.1. Het resultaat van deze test wordt als positief beschouwd wanneer aan
de volgende voorwaarden is voldaan:
3.3.3.1.1. de glasplaat buigt en breekt met een groot aantal cirkelvormige
scheuren bij benadering gecentreerd om het inslagpunt;
3.3.3.1.2. de tussenlaag mag scheuren, maar het dummyhoofd mag er niet
doorheen gaan;
3.3.3.1.3. er mag geen grote glascherf van de tussenlaag loskomen.3.3.3.2. Ene serie ter goedkeuring aangeboden proefstukken voldoet ten
aanzien van het gedrag bij schok van het hoofd indien aan één van de
beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.3.3.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.3.3.2.2. een proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven met een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultaten
op.
4. MECHANISCHE STERKTE
4.1.Moeilijkheidsgraden, beproevingsmethoden en beoordeling van
deresultaten
De voorschriften van punt 4 van bijlage III-F zijn van toepassing.
4.2. De derde voorwaarde van punt 4.3.4.1 van bijlage III-F vervalt
evenwel.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 97
▼B
5. BESTANDHEID TEGEN OMGEVINGSINVLOEDEN
5.1.Slijtproef
5.1.1. Slijtproef op het buitenvlak
5.1.1.1. De voorschriften van punt 5.1 van bijlage III-F zijn van toepassing.
5.1.2. Slijtproef op het binnenvlak
5.1.2.1. De voorschriften van punt 2 van bijlage III-I zijn van toepassing.
5.2.Hittebestendigheidsproef
De voorschriften van punt 5 van bijlage III-C zijn van toepassing.
5.3.Stralingsbestendigheidsproef
De voorschriften van punt 6 van bijlage III-C zijn van toepassing.
5.4.Vochtbestendigheidsproef
De voorschriften van punt 7 van bijlage III-C zijn van toepassing.
5.5.Temperatuurwisselingsproef
De voorschriften van punt 8 van bijlage III-C zijn van toepassing.
6. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
De voorschriften van punt 9 van bijlage III-C betreffende de optische
eigenschappen zijn op elk type voorruit van toepassing.
7. VUURVASTHEIDSPROEF
De voorschriften van punt 10 van bijlage III-C zijn van toepassing.
8. BESTANDHEID TEGEN CHEMICALIËN
De voorschriften van punt 11 van bijlage III-C zijn van toepassing.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 98
▼B
BIJLAGE III-K
ANDERERUITENVANKUNSTSTOFGLAS (1)
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Andere ruiten van kunststofglas dan voorruiten worden geacht tot
verschillende typen te behoren wanneer zij door ten minste één van
de volgende hoofd- of nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.Dehoofdkenmerkenzijn:
1.1.1. fabrieks- of handelsmerk;
1.1.2. diktecategorie van de ruit waaronder de nominale dikte „e” valt,
waarbij een tolerantie van ± 0,2 mm is toegestaan:
— categorie I: e ≤3,5 mm,
— categorie II: 3,5 mm < e ≤4,5 mm,
— categorie III: 4,5 mm < e.
1.1.3. nominale dikte van de tussenlaag of -lagen van kunststof;
1.1.4. nominale dikte van de ruit;
1.1.5. type van de als tussenlaag (-lagen) gebruikte kunststoffolie (bij
voorbeeld PVB of een andere kunststof) en van de kunststoflaag op
de binnenzijde;
1.1.6. een of andere speciale behandeling die de glasplaat eventueel heeft
ondergaan.
1.2.Denevenkenmerkenzijn:
1.2.1. aardvan het materiaal (spiegelglas, floatglas, vensterglas);1.2.2. kleur (geheel of gedeeltelijk van de kunststoflaag (-lagen) (kleurloos
of getint));
1.2.3. kleur van het glas (kleurloos of getint).
2. ALGEMEEN
2.1. Voor andere ruiten van kunststofglas dan voorruiten worden vlakke
proefstukken beproefd die hetzij uit echte ruiten zijn gesneden, hetzij
speciaal zijn vervaardigd. In beide gevallen dienen de proefstukken
in alle opzichten strikt representatief te zijn voor de ruiten waarvoor
goedkeuring wordt aangevraagd.
2.2. Vóór elke proef moeten de proefstukken van kunststofglas gedurende
ten minste vier uur bij een temperatuur van 23 ºC ± 2 ºC worden
opgeslagen. De proeven moeten worden verricht zodra de proef-
stukken uit de opslagruimte zijn gehaald.
2.3. De ter goedkeuring aangeboden ruit voldoet aan de bepalingen van
de onderhavige bijlage als zij van dezelfde samenstelling is als een
voorruit die reeds is goedgekeurd overeenkomstig de bepalingen van
bijlage III-J.
3. GEDRAG BIJ BOTSING MET HET HOOFD TEGEN DE RUIT
3.1.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
3.2.Aantalproefstukken
Er worden zes vlakke proefstukken van 1 100 mm × 500 mm (+ 5
mm/− 2 mm) beproefd.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 99
(1) Dit type ruiten van kunststofglas kan ook voor voorruiten van trekkers worden gebruikt.
▼B
3.3.Beproevingsmethode
3.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3 van bijlage III-C.3.3.2. De valhoogte bedraagt 1,50 m + 0 mm/− 5 mm (voor ruiten die als
voorruit op trekkers worden gebruikt bedraagt de valhoogte 4 m + 21
mm/− 0 mm).
3.4.Beoordeling vanderesultaten
3.4.1. Het resultaat van deze proef wordt als positief beschouwd wanneer
aan de volgende eisen is voldaan:
3.4.1.1. de glasplaat breekt en vertoont talrijke scheuren;3.4.1.2. scheuren van de tussenlaag zijn aanvaardbaar, maar het dummyhoofd
mag er niet doorheen gaan;
3.4.1.3. er komen geen grote glasscherven los van de tussenlaag.3.4.2. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van het gedrag bij een botsing met het hoofd tegen de ruit indien aan
één van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.4.2.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;3.4.2.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven met een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultaten
op.
4. MECHANISCHE STERKTE — KOGELVALPROEF MET KOGEL
VAN 227 g
4.1. De voorschriften als beschreven in punt 4 van bijlage III-G zijn van
toepassing, met uitzondering van de tabel in punt 4.3.2, die moet
worden vervangen door de volgende:
Nominale dikte Valhoogte
e≤3,5 mm 5 m/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150+ 25 mm/− 0 mm 3,5 mm < e ≤4,5 mm 6 m
e > 4,5 mm 7 m
4.2. Het voorschrift van het derde streepje van punt 4.4.1 van bijlage III-
G is niet van toepassing.
5. BESTANDHEID TEGEN OMGEVINGSINVLOEDEN5.1.Slijtproef
5.1.1. Slijtproef op het buitenvlak
De voorschriften van punt 5.1 van bijlage III-G zijn van toepassing.
5.1.2. Slijtproef op het binnenvlak
De voorschriften van punt 2.1 van bijlage III-I zijn van toepassing.
5.2.Hittebestendigheidsproef
De voorschriften van punt 5 van bijlage III-C zijn van toepassing.
5.3.Stralingsbestendigheidsproef
De voorschriften van punt 6 van bijlage III-C zijn van toepassing.
5.4.Vochtbestendigheidsproef
De voorschriften van punt 7 van bijlage III-C zijn van toepassing.
5.5.Temperatuurwisselingsproef
De voorschriften van punt 8 van bijlage III-C zijn van toepassing.
6. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
De voorschriften van punt 9.1 van bijlage III-C betreffende de
coëfficiënt van de gewone lichtdoorlating zijn van toepassing op1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 100
▼B
ruiten of gedeelten van ruiten die gelegen zijn opplaatsen welke voor
het zicht van de bestuurder van essentieel belang zijn.
7. VUURVASTHEIDSPROEF
De voorschriften van punt 10 van bijlage III-C zijn van toepassing.
8. BESTANDHEID TEGEN CHEMICALIËN
De voorschriften van punt 11 van bijlage III-C zijn van toepassing.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 101
▼B
BIJLAGE III-L
DUBBELEBEGLAZINGEN
1. DEFINITIE VAN HET TYPE
Dubbele beglazingen worden geacht tot verschillende typen te
behoren wanneer zij door ten minste één van de volgende hoofd- of
nevenkenmerken van elkaar verschillen.
1.1.Dehoofdkenmerkenzijn:
1.1.1. fabrieks- of handelsmerk;
1.1.2. samenstelling van de dubbele beglazing (symmetrisch, asymme-
trisch);
1.1.3. type van elk der samenstellende ruiten als omschreven in punt 1 van
de bijlagen III-E, III-G en III-K;
1.1.4. nominale dikte van de ruimte tussen de beide ruimten;
1.1.5. type vatting (organisch, glas-glas of glas-metaal).
1.2.Denevenkenmerkenzijn:
1.2.1. de nevenkenmerken van elk der samenstellende ruiten als
omschreven in punt 1.2 van de bijlagen III-E, III-G en III-K.
2. ALGEMEEN
2.1. Alle samenstellende ruiten van de dubbele beglazing moeten zijn
goedgekeurd of wel worden beproefd overeenkomstig de eisen van
de erop van toepassing zijnde bijlage (bijlage III-E, III-G of III-K).
2.2. Proeven met dubbele beglazingen met een nominale dikte van de
tussenruimte „e” worden van toepassing geacht op alle dubbele
beglazingen met dezelfde eigenschappen en een nominale dikte van
de tussenruimte van e ± 3 mm. De aanvrager kan evenwel het
monster met de kleinste tussenruimte en dat met de grootste
tussenruimte ter goedkeuring aanbieden.
2.3. Voor dubbele beglazingen waarvan ten minste één ruit van gelaagd
glas of van kunststofglas is, worden de proefstukken gedurende ten
minste vier uur vóór de proef opgeslagen bij een temperatuur van 23
ºC ± 2 ºC. De proeven worden verricht zodra de proefstukken uit de
opslagruimte zijn gehaald.
3. GEDRAG BIJ BOTSING MET HET HOOFD TEGEN DE BEGLA-
ZING
3.1.Moeilijkheidsgraadvandenevenkenmerken
Geen enkel nevenkenmerk is van belang.
3.2.Aantalproefstukken
Er worden zes proefstukken van 1 100 mm × 500 mm (+ 5/− 2 mm)
beproefd voor elke diktecategorie van de samenstellende ruiten en
elke dikte van de tussenruimte als omschreven in punt 1.1.4
hierboven.
3.3.Beproevingsmethode
3.3.1. De toe te passen methode is beschreven in punt 3 van bijlage III-C.
3.3.2. De valhoogte bedraagt 1,50 m + 0/− 5 mm.3.3.3. Bij een asymmetrische dubbele beglazing worden er drie proeven aan
elke zijde verricht.
3.4.Beoordeling vanderesultaten
3.4.1. Voor dubbele beglazing bestaande uit twee ruiten van gelijkmatig
voorgespannen glas:
het resultaat van deze proef wordt als positief beschouwd wanneer de
beide elementen breken.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 102
▼B
3.4.2. Voor dubbele beglazing bestaande uit twee ruiten, uitgezonderd
voorruiten, van gelaagdglas:
het resultaat van deze proef wordt als positief beschouwd wanneer
aan de volgende eisen is voldaan:
3.4.2.1. de beide elementen van het proefstuk buigen, breken en vertonen
talrijke cirkelvormige scheuren die bij benadering om het inslagpunt
zijn gecentreerd;
3.4.2.2. scheuren van de tussenlaag (-lagen) zijn aanvaardbaar maar het
dummyhoofd mag er niet doorheen gaan;
3.4.2.3. er komen geen grote glasscherven los van de tussenlaag.3.4.3. Voor dubbele beglazing bestaande uit een ruit van gelijkmatig gehard
glas en een andere ruit van gelaagd glas of kunststofglas dan een
voorruit:
het resultaat van deze proef wordt als positief beschouwd wanneer
aan de volgende eisen is voldaan:
3.4.3.1. de ruit van voorgespannen glas breekt;
3.4.3.2. de ruit van gelaagd glas buigt, breekt en vertoont talrijke cirkel-
vormige scheuren die bij benadering om het inslagpunt zijn
gecentreerd;
3.4.3.3. scheuren van de tussenlaag (-lagen) zijn aanvaardbaar maar het
dummyhoofd mag er niet doorheen gaan;
3.4.3.4. er komen geen grote glasscherven los van de tussenlaag.3.4.4. Een serie ter goedkeuring aangeboden monsters voldoet ten aanzien
van het gedrag bij een botsing met het hoofd tegen de ruit indien aan
één van de beide onderstaande voorwaarden is voldaan:
3.4.4.1. alle proeven hebben een positief resultaat opgeleverd;
3.4.4.2. één proef heeft een negatief resultaat opgeleverd; een nieuwe serie
proeven op een nieuwe serie proefstukken levert positieve resultaten
op.
4. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN
De voorschriften van punt 9.1 van bijlage III-C betreffende de
lichtdoorlating zijn van toepassing op dubbele beglazingen of delen
van dubbele beglazingen die gesitueerd zijn op punten welke voor
het zicht van de bestuurder van essentieel belang zijn.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 103
▼B
BIJLAGE III-M
GROEPERING VAN VOORRUITEN MET HET OOG OP KEURINGS-
PROEVEN
1. Voor groepering worden de volgende elementen in aanmerking
genomen:
1.1. ontwikkelde oppervlakte van de voorruit,1.2. segmenthoogte,1.3. kromte.
2. Een groep wordt gevormd door een diktecategorie.
3. De voorruiten worden gerangschikt in stijgende orde van grootte van
de ontwikkelde oppervlakte.
Daaruit worden de grootste vijf ende kleinste vijf geselecteerd
waaraan het volgende cijfer wordt gegeven:
1 voor de grootste, 1 voor de kleinste,
2 voor de op een na grootste, 2 voor de op een na kleinste,
3 voor de op twee na grootste, 3 voor de op twee na kleinste,4 voor de op drie na grootste, 4 voor de op drie na kleinste,
5 voor de op vier na grootste. 5 voor de op vier na kleinste.
4. Voor de segmenthoogte wordt in elk van de beide series als
omschreven in punt 3, het volgende cijfer gegeven:
1 voor de grootste segmenthoogte,
2 voor de op een na grootste segmenthoogte,3 voor de op twee na grootste segmenthoogte, enz.
5. Voor de kromtestraal wordt in elk van beide series als omschreven in
punt 3, het volgende cijfer gegeven:
1 voor de kleinste kromtestraal,
2 voor de op een na kleinste kromtestraal,
3 voor de op twee na kleinste kromtestraal, enz.
6. Voor elke voorruit van de beide series als omschreven in punt 3
worden de cijfers opgeteld.
6.1. De volledige serie proeven als omschreven in de bijlagen III-D, III-F,
III-H, III-I of III-J wordt dan genomen op de voorruit onder de
grootste vijf en op de voorruit onder de kleinste vijf die bij de
optelling het laagste totaal scoren.
6.2. Op de overige voorruiten van dezelfde serie worden alleen de
proeven genomen ter controle van de optische eigenschappen als
omschreven in punt 9 van bijlage III-C.
7. Enkele voorruiten met parameters die inzake vorm en/of kromtestraal
grote afwijkingen vertonen ten opzichte van de uiterste gevallen van
de geselecteerde groep kunnen ook worden beproefd indien de
technische dienst die de proeven verricht van mening is dat deze
parameters belangrijke negatieve effecten kunnen hebben.
8. De grenswaarden voor de groep worden vastgesteld volgens de
ontwikkelde oppervlakten van de voorruiten. Wanneer een ter
goedkeuring van een bepaald type aangeboden voorruit een
ontwikkelde oppervlakte heeft die niet overeenstemt met de
vastgestelde grenswaarden en/of een aanmerkelijk grotere segmen-
thoogte of kleinere kromtestraal bezit, moet deze voorruit worden
beschouwd als behorend tot een nieuw type; zij wordt dan aan
aanvullende proeven onderworpen indien de technische dienst zulke
proeven technisch noodzakelijk acht gezien de inlichtingen waarover
hij beschikt met betrekking tot het produkt en de gebruikte
materialen.
9. Wanneer naderhand doorde houdervan een goedkeuring in een reeds
goedgekeurde diktecategorie een ander model voorruit zou worden
gefabriceerd:1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 104
▼B
9.1. wordt nagegaan of dit model kan worden ingedeeld bij de grootste
vijf of de kleinste vijf voorruiten die met het oog op de goedkeuring
van de beschouwde groep werden gekozen;
9.2. worden opnieuw cijfers gegeven volgens de in de punten 3, 4 en 5
omschreven procedure;
9.3. als het totaal van de aan de opnieuw in de grootste vijf of kleinste vijf
opgenomen voorruit toegekende cijfers:
9.3.1. het laagste is, worden op de voorruit de volgende proeven verricht:
9.3.1.1. voor voorruiten van voorgespannen glas:
9.3.1.1.1. breukpatroon,9.3.1.1.2. gedrag bij botsing met het hoofd,
9.3.1.1.3. optische vervorming,
9.3.1.1.4. scheiding van het secundaire beeld,9.3.1.1.5. lichtdoorlating;
9.3.1.2. voor voorruiten van gewoon gelaagdglas of van kunststofglas:
9.3.1.2.1. gedrag bij botsing met het hoofd,9.3.1.2.2. optische vervorming,
9.3.1.2.3. scheiding van het secundaire beeld,
9.3.1.2.4. lichtdoorlating;9.3.1.3. op voorruiten van behandeld gelaagd glas zijn de proeven als
voorgeschreven in de punten 9.3.1.1.1, 9.3.1.1.2 en 9.3.1.2 van
toepassing;
9.3.1.4. voor met kunststof beklede voorruiten zijn, naar gelang van het
geval, de proeven als voorgeschreven in punt 9.3.1.1 of 9.3.1.2 van
toepassing;
9.3.2. in het tegenovergestelde geval worden enkel de proeven genomen ter
controle van de optische eigenschappen als omschreven in punt 9 van
bijlage III-C.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 105
▼B
BIJLAGE III-N
METINGVANSEGMENTHOOGTENENPLAATSVANINSLAGPUNTEN
Figuur 1
Meting vandesegmenthoogte„h”
Bij enkel gebogen ruiten is de segmenthoogte gelijk aan: h1maximum.
Bij dubbel gebogen ruiten is de segmenthoogte gelijk aan: h1+h2maximum.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 106
▼B
Figuur 2
Voorvoorruitenvoorgeschreveninslagpunten1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 107
▼B
Figuren 3a), 3b) en 3c)
Voorgeschreveninslagpuntenvoorruitenvangelijkmatiggehardglas
De punten 2 in de figuren 3a), 3b) en 3c) zijn voorbeelden van de ligging van punt 2 als voorgeschreven
in punt 2.5 van bijlage III-E.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 108
▼B
BIJLAGE III-O
CONTROLEOPDEOVEREENSTEMMINGVANDEPRODUKTIE
1. DEFINITIES
In deze bijlage wordt verstaan onder:
1.1.produkttype: alle ruiten met dezelfde hoofdkenmerken;
1.2.dikteklasse: alle ruiten waarvan de verschillende samenstellende
delen, binnen de toegestane toleranties, dezelfde dikte hebben;
1.3.produktie-eenheid: alle voor de vervaardiging van een of meer
ruittypes gebruikte produktiemiddelen die op één geografische plaats
zijn geïnstalleerd; een eenheid kan verschillende produktielijnen
omvatten;
1.4.werkperiode: een periode waarin één produktielijn gedurende de
dagelijkse werktijd een produktie verzorgt;
1.5.produktieperiode: een periode waarin een zelfde produkttype
ononderbroken in dezelfde produktielijn wordt gefabriceerd;
1.6.Ps:het aantal ruiten van hetzelfde produkttype dat in één
werkperiode wordt gefabriceerd;
1.7.Pr:het aantal ruiten van hetzelfde produkttype dat gedurende een
produktieperiode wordt gefabriceerd.
2. PROEVEN
De ruiten worden onderworpen aan de volgende proeven.
2.1.Voorruitenvangehardglas
2.1.1. Breukproef overeenkomstig de voorschriften van punt 2 van bijlage
III-D.
2.1.2. Meting van de lichtdoorlating overeenkomstig de voorschriften van
punt 9.1 van bijlage III-C.
2.1.3. Optische vervormingsproef overeenkomstig de voorschriften van
punt 9.2 van bijlage III-C.
2.1.4. Proef op de scheiding van het secundaire beeld overeenkomstig de
voorschriften van punt 9.3 van bijlage III-C.
2.2.Ruitenvangelijkmatiggehardglas
2.2.1. Breukproef overeenkomstig de voorschriften van punt 2 van bijlage
III-E.
2.2.2. Meting van de lichtdoorlating overeenkomstig de voorschriften van
punt 9.1 van bijlage III-C.
2.2.3. Voor ruiten die als voorruit worden gebruikt:2.2.3.1. Optische vervormingsproef overeenkomstig de voorschriften van
punt 9.2 van bijlage III-C.
2.2.3.2. Proef op de scheiding van het secundaire beeld overeenkomstig de
voorschriften van punt 9.3 van bijlage III-C.
2.3.Voorruiten van gewoon gelaagd glas en voorruiten van kunst-
stofglas
2.3.1. Proef op het gedrag van de ruit bij schok van het hoofd
overeenkomstig de voorschriften van punt 3 van bijlage III-F.
2.3.2. Kogelvalproef met kogel van 2260 g overeenkomstig de voor-
schriften van punt 4.2 van bijlage III-F en van punt 2.2 van bijlage
III-C.
2.3.3. Hittebestendigheidsproef overeenkomstig de voorschriften van punt 5
van bijlage III-C.
2.3.4. Meting van de lichtdoorlating overeenkomstig de voorschriften van
punt 9.1 van bijlage III-C.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 109
▼B
2.3.5. Optische vervormingsproef overeenkomstig de voorschriften van
punt 9.2 van bijlage III-C.
2.3.6. Proef op de scheiding van het secundaire beeld overeenkomstig de
voorschriften van punt 9.3 van bijlage III-C.
2.3.7. Uitsluitendvoor voorruiten van kunststofglas:
2.3.7.1. Slijtproef overeenkomstig de voorschriften van punt 2.1 van bijlage
III-I.
2.3.7.2. Vochtbestendigheidsproef overeenkomstig de voorschriften van punt
3 van bijlage III-I.
2.3.7.3. Proef op de bestandheid tegen chemicaliën overeenkomstig de
voorschriften van punt 11 van bijlage III-C.
2.4.Andereruitenvangewoongelaagdglasenvankunststofglas
2.4.1. Kogelvalproef met kogel van 227 g overeenkomstig de voorschriften
van punt 4 van bijlage III-G.
2.4.2. Hittebestendigheidsproef overeenkomstig de voorschriften van punt 5
van bijlage III-C.
2.4.3. Meting van de lichtdoorlating overeenkomstig de voorschriften van
punt 9.1 van bijlage III-C.
2.4.4. Alleen voor ruiten van kunststofglas:
2.4.4.1. Slijtproef overeenkomstig de voorschriften van punt 2.1 van bijlage
III-I.
2.4.4.2. Vochtbestendigheidsproef overeenkomstig de voorschriften van punt
3 van bijlage III-I.
2.4.4.3. Proef op de bestandheid tegen chemicaliën overeenkomstig de
voorschriften van punt 11 van bijlage III-C.
2.4.5. Aan de bovenvermelde eisen is voldaan wanneer de overeenkomstige
proeven zijn uitgevoerd op een voorruit met dezelfde samenstelling.
2.5.Voorruitvanbehandeldgelaagdglas
2.5.1. Naast de in punt 2.3 van deze bijlage genoemde proeven wordt een
breukproef verricht overeenkomstig de voorschriften van punt 4 van
bijlage III-H.
2.6.Ruitenmetkunststofbekleding
Naast de in de desbetreffende punten van de onderhavige bijlage
vermelde proeven worden nog de volgende proeven verricht:
2.6.1. Slijtproef overeenkomstig de voorschriften van punt 2.1 van bijlage
III-I.
2.6.2. Vochtbestendigheidsproef overeenkomstig de voorschriften van punt
3 van bijlage III-I.
2.6.3. Proef op de bestandheid tegen chemicaliën overeenkomstig de
voorschriften van punt 11 van bijlage III-C.
2.7.Dubbelebeglazing
Hierop moeten met dezelfde frequentie en dezelfde eisen de in deze
bijlage vermelde proeven worden uitgevoerd voor elke ruit waaruit
de dubbele beglazing is samengesteld.
3. FREQUENTIE EN RESULTATEN VAN DE PROEVEN
3.1.Breukpatroon
3.1.1. Proeven
3.1.1.1. Een eerste serie proeven waarbij zich een breuk voordoet op elk van
de door de onderhavige richtlijn voorgeschreven inslagpunten wordt
— met fotografische opnamen — uitgevoerdbij het begin van d e
produktie van elk nieuw type ruit, ten einde het gevoeligste
breekpunt te bepalen.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 110
▼B
Op voorruiten van gehard glas wordt deze eerste serie proeven echter
pas uitgevoerd wanneer de jaarproduktie van ruiten van dit type meer
dan 200 stuks bedraagt.
3.1.1.2. Tijdens de produktieperiode wordt de controleproef uitgevoerd op
het in punt 3.1.1.1 aangeduide breekpunt.
3.1.1.3. Bij het begin van elke produktieperiode of na een verandering van
tint moet een controleproef worden genomen.
3.1.1.4. In de loop van de produktieperiode moeten er met de onderstaande
minimale frequentie controleproeven worden uitgevoerd:
Voorruiten van gehardglasRuiten, uitgezonderd voorruiten,
van gehardglasVoorruiten van behan-
deld gelaagd glas
—P s≤200: een per produk-
tieperiode—P r≤500: een per werk-
periode0,1 % per type
— Ps > 200: een per vier
produktieuren— Pr > 500: twee per werk-
periode
3.1.1.5. Aan het einde van de produktieperiode moet een controleproef
worden genomen op een van de laatste gefabriceerde ruiten.
3.1.1.6. Als Pr < 20 behoeft er slechts één breukproef per produktieperiode te
worden genomen.
3.1.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd, ook de resultaten waarvoor
geen fotografisch bewijs voorhanden is.
Voorts moet er één fotografische contactopname per werkperiode
worden gemaakt, behalve wanneer Pr ≤500, in welk geval er slechts
één fotografische contactopname per produktieperiode wordt
gemaakt.
3.2.Gedragvanderuitbijbotsingmethethoofd
3.2.1. Proeven
De controle vindt plaats op een monster dat overeenstemt met ten
minste 0,5 % van de dagproduktie van gelaagde voorruiten in een
produktielijn, met maximaal 15 voorruiten per dag.
De keuze van de monsters moet representatief zijn voor de produktie
van de verschillende voorruittypen.
In overleg met de ter zake bevoegde overheidsinstantie kunnen deze
proeven worden vervangen door een kogelvalproef met een kogel
van 2 260 g (zie punt 3.3). In elk geval wordt het gedrag bij botsing
met het hoofdbeproefdmet ten minste twee monsters per
diktecategorie per jaar.
3.2.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.3.Kogelvalproef metkogelvan2260g
3.3.1. Proeven
De controle wordt ten minste eenmaal per maand en per
diktecategorie verricht.
3.3.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.4.Kogelvalproef metkogelvan227g
3.4.1. Proeven
De proefstukken worden uit monsters gesneden. Om praktische
redenen kunnen de proeven echter ook op afgewerkte produkten of
op een gedeelte daarvan worden uitgevoerd.
De controle vindt plaats op een monster dat overeenstemt met ten
minste 0,5 % van de produktie van een werkperiode, met maximaal
10 monsters per dag.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 111
▼B
3.4.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.5.Hitteproef
3.5.1. Proeven
De proefstukken worden uit monsters gesneden. Om praktische
redenen kunnen de proeven echter ook op afgewerkte produkten of
op een gedeelte daarvan worden uitgevoerd. Deze laatste worden zo
gekozen dat alle tussenlagen in verhouding tot het gebruik ervan
worden getest.
De controle vindt plaats op ten minste drie monsters van de
dagproduktie per tussenlaagkleur.
3.5.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.6.Lichtdoorlating
3.6.1. Proeven
Er worden monsters beproefd die representatief zijn voor getinte
afgewerkte produkten.
De controle vindt ten minste bij het begin van elke produktieperiode
plaats, wanneer een wijziging van de eigenschappen van de ruit de
resultaten van de proef beïnvloedt.
Ruiten waarbij de gewone lichtdoorlating, gemeten bij de goedkeu-
ring van het type, gelijk is aan of groter is dan 80 % voor voorruiten
en 75 % voor andere ruiten worden niet beproefd, evenmin als de
ruiten van categorie V.
In plaats van een proef te laten uitvoeren, mag de leverancier voor
ruiten van voorgespannen glas een certificaat overleggen waaruit
blijkt dat aan de bovenstaande voorschriften is voldaan.
3.6.2. Resultaten
De waarde van de lichtdoorlating moet worden genoteerd. Bovendien
wordt voor voorruiten met schaduw- of zonweringsstrook aan de
hand van de in punt 3.2.1.2.2.3 van bijlage III-A vermelde
tekeningen nagegaan of de stroken wel degelijk buiten de zone I ′
vallen.
3.7.Optischevervormingenscheidingvanhetsecundairebeeld
3.7.1. Proeven
Elke voorruit wordt op uiterlijke gebreken geïnspecteerd. Voorts
worden volgens de voorgeschreven methoden, of andere methoden
die vergelijkbare resultaten opleveren, metingen uitgevoerd in de
verschillende lichtzones, met de volgende minimale frequentie:
indien Ps ≤200: één monster per werkperiode,
indien Ps > 200: twee monsters per werkperiode,
of 1 % van de volledige produktie, waarbij de genomen monsters
representatief zijn voor de volledige produktie.
3.7.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.8.Slijtvastheid
3.8.1. Proeven
Alle met kunststof beklede ruiten en ruiten van kunststofglas worden
op slijtvastheid beproefd. De controle vindt ten minste eenmaal per
maand en per type van het voor de bekleding of voor de tussenlaag (-
lagen) gebruikte kunststofmateriaal plaats.
3.8.2. Resultaten
De gemeten lichtdiffusiewaarde moet worden genoteerd.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 112
▼B
3.9.Vochtbestendigheid
3.9.1. Proeven
Alleen met kunststof beklede ruiten en ruiten van kunststofglas
worden op vochtbestendigheid beproefd. De controle vindt ten
minste eenmaal per maand en per type van het voor de bekleding ofvoor de tussenlaag (-lagen) gebruikte kunststofmateriaal plaats.
3.9.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.
3.10.Bestandheidtegenchemicaliën
3.10.1. Proeven
Alleen met kunststof beklede ruiten en ruiten van kunststofglas
worden op bestandheid tegen chemicaliën beproefd. De controle
vindt ten minste eenmaal per maand en per type van het voor de
bekleding of voor de tussenlaag (-lagen) gebruikte kunststofmateriaal
plaats.
3.10.2. Resultaten
Alle resultaten moeten worden genoteerd.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 113
▼B
BIJLAGE III-P
MODEL
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 114
▼B
BIJLAGE IV
MECHANISCHE KOPPELINGEN TUSSEN TREKKERS EN
GETROKKEN VOERTUIGEN EN VERTICALE BELASTING OP HET
KOPPELINGSPUNT
1.Definities
1.1. Onder „mechanische koppelingen tussen trekkers en getrokken
verbindingen” worden verstaan de technische eenheden die op de
trekker en op het getrokken voertuig zijn aangebracht voor de
mechanische koppeling van deze voertuigen.
In deze richtlijn worden uitsluitend de aan de kant van de trekker
aangebrachte mechanische koppelinrichtingen behandeld.
De talrijke soorten mechanische koppelingen kunnen in grote lijnen
als volgt worden ingedeeld:
— koppelinrichting met vangbek (pinkoppeling) (zie figuren 1 en 2,
aanhangsel 1);
— trekhaak (zie figuur 3, aanhangsel 1);
— zwevende stang (trekstang) (zie figuur 4, aanhangsel 1).
1.2. Onder „type mechanische koppeling van trekker met getrokken
voertuig” worden verstaan delen die onderling geen essentiële
verschillen vertonen, met name op de volgende punten:
1.2.1. soort mechanische koppelinrichting;
1.2.2. koppelbare trekring;
1.2.3. uiterlijke vorm, afmetingen of wijze van werking (bij voorbeeld
automatisch of niet-automatisch);
1.2.4. materiaal;
1.2.5. D-waarde overeenkomstig definitie in aanhangsel 2 bij een proef
volgens de dynamische methode, of maximaal getrokken massa
overeenkomstig definitie in aanhangsel 3 bij een proef volgens de
statische methode, alsmede verticale belasting op koppelpunt S;
1.3. Onder „referentiepunt van de koppelinrichting” wordt verstaan bij
een vangbek, het punt van de as van de pen dat zich op gelijke
afstand van de flenzen bevindt, en bij een haak, het snijpunt van het
symmetrievlak van de haak met de generatrice van het concave
gedeelte van deze haak ter hoogte van het contact met de ring
wanneer deze zich in de trekstand bevindt.
1.4. Onder „hoogte van de mechanische koppeling boven de grond (h)”
wordt verstaan de afstand tussen het horizontale vlak door het
referentiepunt van de mechanische koppeling en het horizontale vlak
waarop de wielen van de trekker staan.
1.5. Onder „uitstekend deel van de mechanische koppeling (c)” wordt
verstaan de afstand tussen het referentiepunt van de mechanische
koppelinrichting en het verticale vlak door de as van de achterwielen
van de trekker.
1.6. Onder „verticale belasting op het koppelpunt (S)” wordt verstaan de
belasting die in statische toestand wordt overgebracht op het
referentiepunt van de mechanische koppeling.
1.7. „Automatisch” is een koppelinrichting die bij het inglijden van de
trekring gesloten en vergrendeld wordt zonder dat daartoe verdere
handelingen nodig zijn.
1.8. Onder „wielbasis van de trekker (l)” wordt verstaan de afstand tussen
de verticale vlakken die loodrecht op het middenlangsvlak van de
trekker door de assen van de trekker gaan.
1.9. Onder „gewicht op de vooras van de lege trekker (ma)” wordt
verstaan het gedeelte van het ledige gewicht van de trekker dat in
statische toestand op het wegdek wordt overgebracht door de vooras
van de trekker.
2.Algemenevoorschriften
2.1. Mechanische koppelinrichtingen kunnen automatisch of niet-auto-
matisch zijn.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 115
▼B
2.2. Mechanische koppelinrichtingen aan de trekker moeten voldoen aan
de voorschriften betreffende afmetingen, sterkte en verticale
belasting op het koppelpunt overeenkomstig de punten 3.1 tot en
met 3.3.
2.3. De mechanische koppelinrichtingen moeten zodanig zijn geconstru-
eerd en vervaardigd, dat zij onder normale omstandigheden
ononderbroken op bevredigende wijze werken en de in deze richtlijn
voorgeschreven eigenschappen behouden.
2.4. Alle constructiedelen van de mechanische koppelingen moeten zijn
vervaardigd uit materiaal van een dusdanige kwaliteit dat zij bestand
zijn tegen de in punt 3.2 genoemde proeven en dienen duurzame
sterkte-eigenschappen te bezitten.
2.5. Alle koppelingen en vergrendelingen daarvan moeten gemakkelijk
vast- en losgemaakt kunnen worden, doch zodanig zijn uitgevoerd
dat een onopzettelijke ontgrendeling bij normale bedrijfsomstandig-
heden niet mogelijk is.
Bij automatische koppelinrichtingen moet de vergrendelde standdoor
twee van elkaar onafhankelijke beveiligingen goedsluitendword en
beveiligd. Het losmaken van deze beveiligingen mag evenwel
geschieden door een gemeenschappelijke bedieningsinrichting.
2.6. De trekring moet aan beide zijden van de lengteas van de niet aan het
voertuig bevestigde koppelinrichting ten minste 60º horizontaal
kunnen draaien. Bovendien is verticaal zowel naar boven als naar
beneden een beweegbaarheid van 20º vereist (zie ook aanhangsel 1).
De draaiingshoeken behoeven niet tegelijkertijd mogelijk te zijn.
2.7. De axiale draaibaarheid van de trekring moet bij pinkoppelingen ten
minste 90º naar rechts of links om de koppelingslengteas bedragen,
en worden afgeremd door een weerstandsmoment van 30 tot 150 Nm.
De axiale draaibaarheid van de trekring moet bij de trekhaak ten
minste 20º naar rechts of links om de lengteas van de trekhaak
bedragen.
3.Bijzonderevoorschriften
3.1. Afmetingen
De afmetingen voor de mechanische koppelinrichtingen aan de
trekker dienen te beantwoorden aan aanhangsel 1, figuren 1 tot en
met 4. De keuze van aldaar niet vermelde afmetingen is vrij.
3.2. Sterkte
3.2.1. Ten einde de sterkte te controleren worden de mechanische
koppelinrichtingen onderworpen aan hetzij een dynamische proef
overeenkomstig aanhangsel 2, hetzij een statische proef overeen-
komstig aanhangsel 3.
3.2.2. De proef mag geen blijvende vervorming, breuken of scheuren
veroorzaken.
3.3. Verticale belasting op het koppelpunt (S)
3.3.1. De maximale statische belasting op het koppelpunt wordt door de
fabrikant vastgesteld. Zij mag echter in geen geval 3 ton
overschrijden.
3.3.2. Goedkeuringsvoorwaarden
3.3.2.1. De toelaatbare statische verticale belasting mag de door de fabrikant
van de trekker opgegeven technisch toelaatbare statische verticalebelasting, alsmede de op basis van de EEG-onderdeelgoedkeuring
voor de koppelinrichting vastgestelde statische verticale belasting
niet overschrijden.
3.3.2.2. De voorschriften van Richtlijn 74/151/EEG, bijlage I, punt 2, moeten
in acht worden genomen, waarbij de maximale belasting van de
achteras gelet op de door de fabrikant opgegeven weerstand van de
achterbanden niet mag worden overschreden.
3.4. Hoogte van de koppelinrichting boven het grondvlak (h)
(zie figuur)1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 116
▼B
3.4.1. Elke trekker moet zijn uitgerust met een koppelinrichting waarvan de
hoogte boven het grondvlak aan een van de volgende relaties moet
voldoen:
h1/C20ma/C00;2mt ðÞ l/C0S:c
0;80 ;8mtþS ðÞof h2/C20m1a/C00;2mlt ðÞ l/C0S:c
0;80 ;8mltþS ðÞ
waarin:
mt: massa van de trekker (zie bijlage I, punt 1.6);
mlt: massa van de trekker (zie bijlage I, punt 1.6) met verzwarings-
massa op de vooras;
ma: gewicht op de vooras van de lege trekker (zie bijlage IV, punt
1.9);
mla: gewicht op de vooras van de trekker (zie bijlage IV, punt 1.9)
met verzwaringsmassa op de vooras;
l: wielbasis van de trekker (zie bijlage IV, punt 1.8);S: verticale belasting op het koppelpunt (zie bijlage IV, punt 1.6);c: afstandtussen het referentiepunt van d e mechanische verbin-
ding en het verticale vlak door de as van de achterwielen van de
trekker (zie bijlage IV, punt 1.5).
4.AanvraagomEEG-onderdeelgoedkeuring
4.1. De aanvraag om EEG-onderdeelgoedkeuring van een koppelinrich-
ting voor een trekker moet door de fabrikant van de koppelinrichting
of door zijn gevolmachtigde worden ingediend.
4.2. De aanvraag voor elk type mechanische koppelinrichting moet
vergezeld gaan van de volgende beschrijvende documenten en
gegevens:
— tekeningen van de koppelinrichting op schaal, in drievoud. In
deze tekeningen moeten in het bijzonder de vereiste afmetingen
in detail zijn weergegeven, alsmede de maten voor de koppeling;
— korte technische beschrijving van de koppelinrichting waaruit in
het bijzonder het type en het gebruikte materiaal blijken;
— vermelding van de in aanhangsel 2 genoemde D-waarde bij de
dynamische proef, of van de in aanhangsel 3 genoemde T-waarde
(trekkracht) bij de statische proef, alsmede de verticale belasting
op het koppelpunt S;
— een model of, op verzoek van de technische instantie,
verscheidene modellen.
5.Opschriften
5.1. Iedere mechanische koppelinrichting die overeenkomt met het type
waarvoor een EEG-onderdeelgoedkeuring is verleend, moet zijn
voorzien van de volgende opschriften:1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 117
▼B
5.1.1. fabrieks- of handelsmerk;
5.1.2. EEG-goedkeuringsmerk voor onderdelen volgens het model van
aanhangsel 4;
5.1.3. bij controle van de sterkte volgens aanhangsel 2 (dynamische proef):
toelaatbare D-waarde,
S-waarde (statische verticale belasting);
5.1.4. bij controle van de sterkte volgens aanhangsel 3 (statische proef):
maximaal getrokken massa en verticale belasting op koppelpunt S.
5.2. De gegevens moeten duidelijk zichtbaar, goed leesbaar en onuitwis-
baar zijn aangebracht.
6.Gebruiksaanwijzing
Bij elke mechanische koppelinrichting moet een gebruiksaanwijzing
van de fabrikant worden geleverd. Hierin dienen onder meer het
EEG-onderdeelgoedkeuringsnummer, alsmede naar gelang van de
verrichte proef de D- dan wel T-waarden te zijn vermeld.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 118
▼B
Aanhangsel 1
SCHEMA'SVANKOPPELINRICHTINGEN
Figuur 1
Niet-automatischekoppelinrichting.
1) De bekhoogte moet ten minste over de halve bekbreedte aanwezig zijn.
2) De draaibaarheidswaarden zijn het minimum dat moet kunnen worden bereikt met de bruikbare
trekringen.
3) Nominale afmetingsmarge voor koppelpinnen.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 119
▼B
Figuur 2
Niet-automatischekoppelinrichting
overeenkomendmet ISO 6489/II van oktober 1980.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 120
▼B
Draaiingshoek overeenkomstig de punten 2.8 en 2.9
Figuur 3
Trekhaak
overeenkomendmet ISO 6489/I van oktober 1980.
1) Tussen de punten x en y mag geen deel van de trekhaak buiten de straal r
liggen.
Figuur 4
Zwevendestang
overeenkomendmet ISO-norm 6489/III.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 121
▼B
Aanhangsel 2
DYNAMISCHEBEPROEVINGSMETHODE
1. BEPROEVINGSMETHODE
De sterkte van de mechanische koppeling moet door middel van
wisselende belastingen op een proefbank worden aangetoond.
Hierna volgt een beschrijving van de methode die moet worden
toegepast voor de vermoeiingsproef op de complete mechanische
koppelinrichting, dat wil zeggen de mechanische koppeling wordt
met alle voor de bevestiging daarvan noodzakelijke onderdelen op
een proefbank gemonteerden getest.
De wisselende belastingen van de koppelinrichting moeten zoveel
mogelijk sinusvormig (wisselend en/of aangroeiend) geschieden met
een van het materiaal afhankelijk aantal belastingswisselingen.
Hierbij mogen geen scheurtjes of breuken optreden.
2. BEPROEVINGSCRITERIA
De basis voor de belastingshypothesen zijn de horizontale kracht-
component in de lengteas van de trekker en de verticale
krachtcomponent.
Dwars op de lengteas van de trekker gerichte horizontale kracht-
componenten alsook momenten worden buiten beschouwing gelaten
mits zij van ondergeschikt belang zijn.
De horizontale krachtcomponent in de lengteas van de trekker wordt
weergegeven door een rekenkundig bepaalde vergelijkingskracht, de
D-waarde.
Voor de mechanische koppeling geldt:
D¼g/C1MT/C1MA
MTþMA
Hierin is:
MT= technisch toelaatbare totale massa van de trekker;
MA= technisch toelaatbare totale massa van het getrokken voer-
tuig;
g = 9,81 m/s2.
De verticale krachtcomponent loodrecht op de rijweg wordt gevormd
door de verticale statische druk S.
De technisch toelaatbare belastingen worden door de fabrikant
aangegeven.
3. WERKWIJZE
3.1.Algemeneeisen
De proefkracht wordt op de te testen mechanische koppelinrichting
uitgeoefend met behulp van een bijbehorende standaardtrekring
onder een hoek, die wordt gevormd door de verhouding tussen de
verticale proefkracht Fven de horizontale proefkracht Fh, en die in het
middenlangsvlak van voor boven naar achter beneden is gericht.
De proefkracht wordt uitgeoefend op het normale aanrakingspunt
tussen de mechanische koppelinrichting en de trekring. De speling
tussen koppelinrichting en trekring moet zo gering mogelijk zijn.
In principe wordt de proefkracht wisselend om het nulpunt
uitgeoefend. Bij de wisselende proefkracht is de gemiddelde
belasting gelijk aan nul.
Koppelinrichtingen van een type waarbij beproeving met wisselende
proefkracht niet mogelijk is (bij voorbeeldte veel speling, trekhaak),
kunnen worden getest met een kracht die in trek- of duwrichting,
naar gelang van de belasting, aangroeiend wordt uitgeoefend.
Bij de beproeving met aangroeiende belasting is de beproevings-
belasting gelijk aan de hoogste belasting, de laagste belasting mag tot
5 % van de hoogste belasting bedragen.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 122
▼B
Bij de beproeving met wisselende belasting moet door een passende
opbouw van het beproevingsmodel en een zorgvuldige keuze van de
installatie voor de krachtuitoefening gewaarborgd zijn, dat naast de
beoogde proefkracht geen andere momenten of loodrecht op de
proefkracht optredende krachten worden uitgeoefend; de hoekfout
voor de krachtrichting bij beproeving met wisselende belasting mag
niet groter dan +/− 1,5º zijn; bij beproeving met aangroeiende
belasting moet de hoek bij de hoogste belasting worden ingesteld.
De beproevingsfrequentie mag niet meer dan 30 Hz bedragen.Voor constructiedelen van staal of gietstaal bedraagt het aantal
belastingswisselingen 2 · 10
6. De hierop aansluitende scheurcontrole
wordt verricht met de penetrantonderzoekmethode of een gelijk-
waardige methode.
Veren en/of schokdempers in de verbindingsdelen worden voor de
beproeving niet gedemonteerd, doch kunnen wel worden vervangen
indien zij tijdens de beproeving abnormaal worden belast (bij
voorbeeldinwerking van warmte) en beschad igdraken. In het
keuringsrapport moet het gedrag van deze onderdelen vóór, tijdens
en na de beproeving worden beschreven.
3.2.Proefkrachten
De proefkracht is de resultante van de horizontale en de verticale
proefcomponenten
F¼ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
Fh2þFv2p
waarin:
Fh= ± 0,6 D bij wisselende belasting
ofF
h= 1,0 D bij aangroeiende belasting (trekken of duwen);
Fv= g · 1,5 S;
S = statische oplegdruk (verticale krachtcomponent op de rijweg).1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 123
▼B
Aanhangsel 3
KOPPELINRICHTING
STATISCHEBEPROEVINGSMETHODE
1. BEPROEVINGSVOORSCHRIFTEN
1.1.Algemeen
1.1.1. De koppelinrichting wordt, na controle van de constructiekenmerken,
aan statische proeven onderworpen volgens de voorschriften van de
punten 1.2, 1.3 en 1.4.
1.2.Voorbereidingvandeproeven
De proeven moeten worden uitgevoerd op een speciaal toestel,
terwijl de koppelinrichting en het eventuele verbindingsframe met de
landbouwtrekker aan een stijve structuur zijn bevestigd met dezelfde
delen die worden gebruikt voor de montage van de koppelinrichtingop de landbouwtrekker.
1.3.Instrumentariumvoordebeproeving
De instrumenten voor de registratie van de aangelegde belasting en
de verplaatsingen moeten de volgende precisie hebben:
— aangelegde belasting: ± 50 daN,
— verplaatsing: ± 0,01 mm.
1.4.Uitvoeringvandeproef
1.4.1. De koppelinrichting moet eerst worden onderworpen aan een
trekbelasting van ten hoogste 15 % van de in punt 1.4.2 aangegeven
beproevingstrekbelasting.
1.4.1.1. De in punt 1.4.1 genoemde handeling wordt ten minste tweemaal
herhaald, waarbij de belasting aan het begin gelijk is aan nul, daarna
geleidelijk wordt opgevoerd tot de in punt 1.4.1 vermelde waarde en
vervolgens wordt verlaagd tot 500 daN; de voorbelasting moet ten
minste 60 seconden worden aangehouden.
1.4.2. Het aantekenen van de gegevens voor de opstelling van het
belastings-/vervormingsdiagram bij trek, of de grafiek van dat
diagram die door de aan het trektoestel verbonden schrijver wordt
geleverd, moet worden uitgevoerd door alleen toenemende belas-
tingen vanaf 500 daN op het referentiepunt van de koppelinrichting
aan te leggen.
Bij waarden gelijk aan of lager dan de beproevingstrekbelasting, die
op 1,5 maal de waarde van de technisch toelaatbare maximaal
getrokken massa wordt gesteld, mogen geen breuken optreden.
Bovendien moet worden geverifieerd dat het diagram van de
vervormingen bij de verschillende belastingen in het interval tussen
500 daN en een derde van de maximale trekbelasting een regelmatig
verloop vertoont, zonder bijzondere uitschieters.
1.4.2.1. De permanente vervormingen worden in het belastings-/vervor-
mingsdiagram genoteerd bij de belasting van 500 daN, nadat de
beproevingsbelasting tot die waarde is teruggebracht.
1.4.2.2. De waarde van de genoteerde permanente vervorming mag niet meer
bedragen dan 25 % van de geconstateerde maximale elastische
vervorming.
1.5. Voorafgaandaan d e in punt 1.4.2 beschreven beproeving moet een
proef worden uitgevoerd waarbij een verticale belasting op het
referentiepunt van de koppelinrichting geleidelijk wordt opgevoerd
van een voorbelasting van 500 daN tot een verticale belasting van
driemaal de door de fabrikant opgegeven maximaal toelaatbare
verticale belasting.
Gedurende de proef mag de vervorming van de trekinrichting niet
meer bedragen dan 10 % van de geconstateerde maximale elastische
vervorming.
De controle geschiedt nadat de verticale belasting is weggenomen en
de voorbelasting van 500 daN opnieuw is aangelegd.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 124
▼B
Aanhangsel 4
GOEDKEURINGSMERKVOORONDERDELEN
Het EEG-goedkeuringsmerk bestaat uit:
— een rechthoek waarbinnen de letter „e” en het kengetal of de kenletters staan
van de Lid-Staat die de goedkeuring heeft verleend:
1 voor Bondsrepubliek Duitsland,
2 voor Frankrijk,3 voor Italië,
4 voor Nederland,
6 voor België,9 voor Spanje,
11 voor het VerenigdKoninkrijk,
13 voor Luxemburg,18 voor Denemarken,IRL voor Ierland,
EL voor Griekenland,
21 voor Portugal;
— een EEG-keuringsnummer op een willekeurige plaats onder en nabij de
rechthoek, overeenkomendmet het nummer van het EEG-goed keurings-
formulier voor het betrokken type koppelinrichting wat betreft sterkte en
afmetingen;
— boven de rechthoek waarin de letter „e” is ingeschreven, de letters D of ST
naar gelang van de proef op de mechanische koppeling (dynamische proef =
D; statische proef = ST).
VoorbeeldvaneenEEG-goedkeuringsmerk
Verklaring:
De koppelinrichting met het hierboven aangegeven EEG-goedkeuringsmerk is
een koppelinrichting, waarvoor in Duitsland(e1) ond er nr. 88-563 een EEG-
goedkeuring is verleend en die aan een dynamische sterkteproef is onderworpen
(D).1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 125
▼B
Aanhangsel 5
MODELVANEENEEG-GOEDKEURINGSFORMULIERVOORONDERDELEN
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 126
▼B
Aanhangsel 6
VOORWAARDEN VOOR HET VERLENEN VAN DE EEG-GOEDKEU-
RING
1. De aanvraag om EEG-goedkeuring voor een type trekker met betrekking tot
sterkte en afmetingen van de koppelinrichting wordt ingediend door de
fabrikant van de trekker of zijn gevolmachtigde.
2. Voor het verlenen van de goedkeuring moet aan de betrokken technische
instantie een representatief type trekker worden aangeboden met een
koppelinrichting waarvoor een reglementaire onderdeelgoedkeuring is
afgegeven.
3. De betrokken technische instantie gaat na of het type koppelinrichting
waarvoor een onderdeelgoedkeuring is afgegeven, geschikt is voor het type
trekker waarvoor een goedkeuring wordt aangevraagd. Zij gaat in het
bijzonder na of de bevestiging van de koppelinrichting overeenkomt met die
welke bij de EEG-onderdeelgoedkeuring is getoond.
4. De houder van de EEG-goedkeuring kan verzoeken deze uit te breiden tot
andere typen koppelinrichtingen.
5. De bevoegde autoriteiten verlenen deze uitbreiding onder de volgende
voorwaarden:
5.1. voor het nieuwe type koppelinrichting is een EEG-onderdeelgoedkeuring
verleend;
5.2. zij is geschikt voor het type trekker, waarvoor om uitbreiding van de EEG-
goedkeuring wordt verzocht;
5.3. de bevestiging van de koppelinrichting aan de trekker komt overeen met die
welke bij het verlenen van de EEG-onderdeelgoedkeuring is getoond.
6. Het EEG-goedkeuringsformulier gaat bij elke verlening of weigering van
een goedkeuring of uitbreiding daarvan vergezeld van een formulier
overeenkomstig het model van aanhangsel 5.
7. De nummers 2 en 3 vervallen indien de aanvraag om EEG-goedkeuring voor
een type trekker tegelijk wordt ingediend met een aanvraag om EEG-
onderdeelgoedkeuring voor een bepaald type koppelinrichting.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 127
▼B
Aanhangsel 7
MODEL
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 128
▼B
BIJLAGE V
PLAATS EN WIJZE WAAROP DE VOORGESCHREVEN PLATEN EN
GEGEVENSOPDETREKKERMOETENWORDENAANGEBRACHT
1. ALGEMEEN
1.1. Iedere landbouw- of bosbouwtrekker moet zijn voorzien van de plaat
en de gegevens die onder de volgende punten zijn beschreven. Deze
plaat en deze gegevens worden aangebracht door de fabrikant of zijn
gemachtigde.
2. CONSTRUCTIEPLAAT
2.1. De constructieplaat waarvan het model in het aanhangsel van deze
bijlage is opgenomen, moet op een duidelijk zichtbare en gemakke-
lijk toegankelijke plaats vast worden aangebracht op een onderdeel
dat zolang de trekker in gebruik is, normaal niet voor vervanging in
aanmerking komt; de plaats moet goed leesbaar en onuitwisbaar in de
aangegeven volgorde onderstaande gegevens bevatten:
2.1.1. Naam van de fabrikant.
2.1.2 Type trekker (en eventueel model).2.1.3. EEG-goedkeuringsnummer
Dit nummer bestaat uit de kleine letter „e”, gevolgd doorhet kengetal
of de kenletters van het land dat de EEG-goedkeuring heeft verleend
(1 voor Duitsland, 2 voor Frankrijk, 3 voor Italië, 4 voor Nederland,
►
A15 voor Zweden, ◄6 voor België, 9 voor Spanje, 11 voor het
VerenigdKoninkrijk, ►A112 voor Oostenrijk, ◄13 voor
Luxemburg, ►A117 voor Finland, ◄18 voor Denemarken, 21
voor Portugal, EL voor Griekenland, IRL voor Ierland) en daarna
door het goedkeuringsnummer dat overeenkomt met het nummer van
het voor het type voertuig afgegeven goedkeuringsformulier. Tussen
de letter „e” en het kengetal of de kenletters van het land dat de EEG-
goedkeuring heeft verleend alsmede tussen dat getal of die letters en
het goedkeuringsnummer, wordt een sterretje geplaatst.
2.1.4. Identificatienummer van de trekker (1).
2.1.5. Toegestane minimum- en maximummassa van de trekker in
volbelaste toestand, afhankelijk van de luchtbanden die kunnen
worden gemonteerd.
2.1.6. Uiterste waarden van de toegestane maximummassa voor elke as van
de trekker, gespecificeerd volgens de luchtbanden die zijn gemon-
teerd; deze gegevens dienen te worden vermeld in de volgorde van
voren naar achteren.
2.1.7. Technisch toelaatbare maximaal getrokken massa('s) overeenkomstig
bijlage I, punt 1.7.
2.1.8. De Lid-Staten kunnen eisen dat voor de trekkers die op hun markt
worden gebracht, niet alleen de naam van de fabrikant maar ook het
land van de uiteindelijke assemblage wordt vermeld, indien deze
uiteindelijke assemblage wordt verricht in een ander land dan dat van
de fabrikant, mits dit land geen Lid-Staat van de Gemeenschap is.
2.2. De fabrikant kan aanvullende gegevens aanbrengen onder of naast de
voorgeschreven gegevens, buiten een duidelijk afgebakende recht-
hoek die uitsluitend de in de punten 2.1.1 tot en met 2.1.7
voorgeschreven gegevens bevat (zie voorbeeldvan d e constructie-
plaat).
3. IDENTIFICATIENUMMER VAN DE TREKKER
Het identificatienummer van de trekker is een gestructureerde
combinatie van tekens die de fabrikant aan iedere trekker geeft.
Het doel ervan is de mogelijkheid te bieden om — zonder
gebruikmaking van verdere informatie — iedere trekker, en met
name het type, door bemiddeling van de fabrikant gedurende 30 jaar
duidelijk te identificeren.
Het identificatienummer moet aan de volgende voorschriften
voldoen:
3.1. Het moet zijn aangebracht op de constructieplaat en tevens op het
chassis of op een gelijkwaardige constructie.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 129
▼B
3.1.1. Het moet voor zover mogelijk op één regel staan.
3.1.2. Het moet aan de rechtervoorzijde van de trekker op het chassis of op
een gelijkwaardige constructie zijn aangebracht.
3.1.3. Het moet op een duidelijk zichtbare, bereikbare plaats zijn
ingeslagen, ingestampt of op soortgelijke wijze aangebracht en welzo dat het niet kan worden uitgewist of beschadigd.
4. GEBRUIKTE TEKENS
4.1. Voor alle onder de punten 2 en 3 bedoelde gegevens moeten Latijnse
letters en Arabische cijfers worden gebruikt. De Latijnse letters van
de in de punten 2.1.1 en 3 bedoelde gegevens moeten hoofdletters
zijn.
4.2. Voor de tekens van het identificatienummer van het voertuig:
4.2.1. is het gebruik van de letters I, O en Q alsmede van streepjes,
sterretjes of andere bijzondere tekens niet toegestaan;
4.2.2. moeten de letters en cijfers de volgende minimumhoogte hebben:4.2.2.1. 7 mm voor de op het chassis, het frame of een gelijkwaardige
constructie van het voertuig aangebrachte tekens;
4.2.2.2. 4 mm voor de op de constructieplaat aangebrachte tekens.
Voorbeeldvaneenconstructieplaat
Onderstaand voorbeeld heeft een louter indicatieve waarde en deelt niets mee
over de gegevens die werkelijk op de constructieplaat zullen voorkomen.
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 130
▼B
Aanhangsel
MODEL
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 131
▼B
BIJLAGE VI
BEDIENINGSORGAAN VOOR DE REMINRICHTING VAN
GETROKKEN VOERTUIGEN EN REMVERBINDING TUSSEN DE
TREKKERENDEGETROKKENVOERTUIGEN
1. Wanneer de trekker een rembedieningsorgaan voor een getrokken voertuig
bezit, moet dit orgaan voor hand- of voetbediening zijn ingericht, regelbaar
en vanuit de bestuurdersplaats te bedienen zijn en mag het niet beïnvloed
worden door de bediening van andere inrichtingen.
Wanneer de trekker is uitgerust met een pneumatisch of hydraulisch systeem
voor de verbinding van de trekker met de getrokken massa, dient er slechts
één bedieningsorgaan voor het remmen van het samenstel te zijn.
2. De volgende remsystemen kunnen systemen zijn waarvan de kenmerken zijn
aangegeven in de definities van bijlage I bij Richtlijn 76/432/EEG
betreffende de reminrichtingen van landbouw- en bosbouwtrekkers op
wielen.
De installatie moet zodanig zijn ontworpen en uitgevoerd dat er geen storing
in de werking van de trekker optreedt wanneer de reminstallatie van het
getrokken voertuig uitvalt of slecht werkt, of wanneer zich een breuk in de
koppeling voordoet.
3. Een hydraulische of pneumatische verbinding tussen trekker en getrokken
voertuig moet voorts voldoen aan één van de volgende voorwaarden:
3.1.Hydraulischeverbinding
De hydraulische verbinding moet van het type met enkele leiding zijn.
Het verbindingsstuk moet beantwoorden aan ISO-norm 5676 van 1983,
waarbij het steekgedeelte zich aan de trekker bevindt.
Het bedieningsorgaan moet zodanig zijn geregeld dat de druk op de
koppeling in de ruststand nihil is en de werkdruk tussen ten minste 10 en ten
hoogste 15 megapascal ligt.
De energiebron mag niet van de motor losgekoppeld kunnen worden.
3.2.Pneumatischeverbinding
De verbinding tussen de trekker en het getrokken voertuig moet van het type
met twee leidingen zijn: automatische leiding en rechtstreekse remleiding
die met drukverhoging werkt.
Het verbindingsstuk moet beantwoorden aan norm ISO 1728 van 1980.
Het bedieningsorgaan moet zodanig zijn geregeld dat aan de koppeling een
werkdruk van ten minste 0,65 tot ten hoogste 0,8 megapascal kan worden
afgegeven.1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 132
▼B
Aanhangsel
MODEL
1989L0173 — NL — 30.10.1997 — 002.001 — 133