Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en versch ĳnt buiten de verantwoordel ĳkheid van de instellingen
►B RICHTLIJN 92/58/EEG VAN DE RAAD
van 24 juni 1992
betreffende de minimumvoorschriften voor de veiligheids- en/of gezondheidssignalering op het
werk (negende bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG)
(PB L 245 van 26.8.1992, blz. 23)
Gewĳzigd b ĳ:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1 Richtlijn 2007/30/EG van het Europees Parlement en de Raad van
20 juni 2007L 165 21 27.6.20071992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001—1
▼B
RICHTLIJN 92/58/EEG VAN DE RAAD
van 24 juni 1992
betreffende de minimumvoorschriften voor de veiligheids- en/of
gezondheidssignalering op het werk (negende bijzondere richtlijn
in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Ge-meenschap, inzonderheid op artikel 118 A,
Gezien het voorstel van de Commissie, ingediend na overleg met het
Raadgevend Comité voor de veiligheid, de hygiëne en de gezondheids-bescherming op de arbeidsplaats (
1),
In samenwerking met het Europese Parlement (2),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (3),
Overwegende dat in artikel 118 A van het Verdrag wordt bepaald dat de
Raad door middel van richtlijnen de minimumvoorschriften vaststelt omde verbetering van met name het arbeidsmilieu te bevorderen, ten eindede veiligheid en de gezondheid van de werknemers te beschermen;
Overwegende dat volgens genoemd artikel in deze richtlijnen wordt
vermeden zodanige administratieve, financiële en juridische verplichtin-gen op te leggen dat zij oprichting en ontwikkeling van kleine enmiddelgrote ondernemingen zouden kunnen hinderen;
Overwegende dat de mededeling van de Commissie over haar pro-
gramma inzake de veiligheid, de hygiëne en de gezondheid op hetwerk (
4) voorziet in de herziening en uitbreiding van de werkingssfeer
van Richtlijn 77/576/EEG van de Raad van 25 juli 1977 betreffende deonderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalin-gen van de Lid-Staten inzake de veiligheidssignalering op de arbeids-plaats (
5);
Overwegende dat de Raad in zijn resolutie van 21 december 1987
betreffende de veiligheid, de hygiëne en de gezondheid op de arbeids-
plaats (6) nota heeft genomen van het voornemen van de Commissie om
hem op korte termijn een voorstel voor herziening en uitbreiding vanvoornoemde richtlijn voor te leggen;
Overwegende dat Richtlijn 77/576/EEG om redenen van rationaliteit en
duidelijkheid door de onderhavige richtlijn dient te worden vervangen;
Overwegende dat de onderhavige richtlijn een bijzondere richtlijn is in
de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter be-vordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van dewerknemers op het werk (
7); dat de bepalingen van laatstgenoemde
richtlijn derhalve ten volle van toepassing zijn op de veiligheids- engezondheidssignalering op het werk, onverminderd meer dwingende en/of specifieke bepalingen die in de onderhavige richtlijn zijn opgenomen;
Overwegende dat de bestaande communautaire regelgeving inzonder-
heid betrekking heeft op veiligheidsborden en de signalering van obsta-kels en gevaarlijke plaatsen en daardoor beperkt is tot een beperkt aantalsignaleringswijzen;1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —2
(1) PB nr. C 53 van 28.2.1991, blz. 42, en PB nr. C 279 van 26.10.1991, blz. 13.
(2) PB nr. C 240 van 16.9.1991, blz. 102, en PB nr. C 150 van 15.6.1992.
(3) PB nr. C 159 van 17.6.1991, blz. 9.
(4) PB nr. C 28 van 3.2.1988, blz. 3.
(5) PB nr. L 229 van 7.9.1977, blz. 12, Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richt-
lijn 79/640/EEG van de Commissie (PB nr. L 183 van 19.7.1979, blz. 11).
(6) PB nr. C 28 van 3.2.1988, blz. 1.
(7) PB nr. L 183 van 29.6.1989, blz. 1.
▼B
Overwegende dat een dergelijke beperking tot gevolg heeft dat bepaalde
risico's niet op adequate wijze worden gesignaleerd; dat er derhalvenieuwe signaleringswijzen dienen te worden geïntroduceerd ten eindede werkgevers en werknemers in staat te stellen risico's voor de veilig-heid en/of gezondheid op het werk te herkennen en te vermijden;
Overwegende dat er een veiligheids- en/of gezondheidssignalering moet
bestaan, wanneer risico's niet kunnen worden voorkomen of niet vol-doende kunnen worden beperkt door de collectieve technische bescher-mingsmiddelen of door maatregelen, methoden of handelwijzen in desfeer van de werkorganisatie;
Overwegende dat de talrijke verschillen inzake veiligheids- en/of ge-
zondheidssignalering die momenteel tussen de Lid-Staten bestaan totonveiligheid kunnen leiden, die nog in de hand kan worden gewerktdoor het vrije verkeer van werknemers in het kader van de interne
markt;
Overwegende dat het gebruik op het werk van een geharmoniseerde
signalering er in de regel toe zal bijdragen dat de door taal- en cultuur-verschillen tussen de werknemers veroorzaakte risico's worden beperkt;
Overwegende dat deze richtlijn een concreet element vormt in het kader
van de verwezenlijking van de sociale dimensie van de interne markt;
Overwegende dat het Raadgevend Comité voor de veiligheid, de hygi-
ëne en de gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats, krachtens Be-sluit 74/325/EEG (
1), door de Commissie wordt geraadpleegd voor het
uitwerken van voorstellen op dit gebied,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
AFDELING I
ALGEMENE BEPALINGEN
Artikel 1
Doel
1. In deze richtlijn, die de negende bijzondere richtlijn is in de zin
van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG, worden minimumvoor-schriften vastgesteld voor de veiligheids- en gezondheidssignalering ophet werk.
2. Deze richtlijn heeft geen betrekking op de communautaire bepa-
lingen betreffende het op de markt brengen van gevaarlijke stoffen enpreparaten, produkten en/of apparatuur, tenzij die communautaire bepa-lingen er uitdrukkelijk naar verwijzen.
3. Deze richtlijn is niet van toepassing op de voor het wegen spoor-
wegverkeer, de binnen- en zeescheepvaart en het luchtverkeer gebruiktesignalering.
4. Richtlijn 89/391/EEG geldt ten volle voor het gehele in lid 1
bedoelde terrein, onverminderd meer dwingende en/of specifieke bepa-lingen die in de overhavige richtlijn zijn opgenomen.
Artikel 2
Definities
In deze richtlijn wordt verstaan onder:1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —3
(1) PB nr. L 185 van 9.7.1974, blz. 15. Besluit laatstelijk gewijzigd bij de
Toetredingsakte van 1985.
▼B
a) veiligheids- en/of gezondheidssignalering: een signalering die, toe-
gepast op een bepaald object, een bepaalde activiteit of een bepaaldesituatie, door middel van —al naar gelang van het geval —een
bord, een kleur, een lichtsignaal, een akoestisch signaal, een mon-delinge mededeling of een hand- of armsein een aanwijzing of eenvoorschrift verstrekt met betrekking tot de veiligheid en/of gezond-heid op het werk;
b) verbodssignaal: een signaal dat een handelwijze waardoor gevaar
zou kunnen worden gelopen of gevaar zou kunnen ontstaan, ver-biedt;
c) waarschuwingssignaal: een signaal dat voor een risico of een gevaar
waarschuwt;
d) gebodssignaal: een signaal dat een bepaalde handelwijze voor-
schrijft;
e) reddings- of hulpsignaal: een signaal dat aanwijzingen geeft met
betrekking tot nooduitgangen of hulp- of reddingsmiddelen;
f) aanwijzingssignaal: een signaal dat andere aanwijzingen geeft dan
die bedoeld onder b) tot en met e);
g) bord: een signaal dat doof de combinatie van een geometrische
vorm, kleuren en een symbool of pictogram een bepaalde aanwij-zing verstrekt. De zichtbaarheid van het bord wordt gegarandeerddoor een voldoende sterke verlichting;
h) aanvullend bord: een bord dat samen met een onder g) genoemd
bord wordt gebruikt en dat aanvullende aanwijzingen verstrekt;
i) veiligheidskleur: een kleur waaraan een bepaalde betekenis is toe-
gekend;
j) symbool of pictogram: een afbeelding die een situatie beschrijft of
een bepaalde handelwijze voorschrijft en die wordt aangebracht opeen bord of een verlicht oppervlak;
k) lichtsignaal: en signaal, uitgezonden door een inrichting bestaande
uit doorzichtig of doorschijnend materiaal dat van binnen uit of vanachteren wordt verlicht, zodat een lichtgevend oppervlak wordtwaargenomen;
l) akoestisch signaal: een gecodeerd geluidssignaal, uitgezonden en
verspreid door een daartoe ontworpen inrichting, zonder gebruikma-king van de menselijke stem of van spraaksynthese;
m) mondelinge mededeling: een overeengekomen mondelinge bood-
schap, met gebruikmaking van de menselijke stem of van spraak-synthese;
n) hand- of armsein: een beweging en/of stand van de armen en/of
handen in gecodeerde vorm, bedoeld om aanwijzingen te gevenaan personen die handelingen verrichten waarbij risico of gevaarvoor werknemers bestaat.
AFDELING II
VERPLICHTINGEN VAN DE WERKGEVERS
Artikel 3
Algemene bepalingen
1. De werkgever moet voorzien in of zich vergewissen van het be-
staan van een veiligheids- en/of gezondheidssignalering op het werk dievoldoet aan het bepaalde in deze richtlijn, wanneer risico's niet kunnenworden voorkomen of niet voldoende kunnen worden beperkt door de1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —4
▼B
collectieve technische beschermingsmiddelen of door maatregelen, me-
thoden of handelwijzen in de sfeer van de werkorganisatie.
De werkgever houdt rekening met elke overeenkomstig artikel 6, lid 3,
onder a), van Richtlijn 89/391/EEG verrichte risico-evaluatie.
2. De signalering die van toepassing is op het weg- en spoorwegver-
keer, de binnen- en zeescheepvaart en het luchtverkeer moet, als daarreden toe is en onverminderd bijlage V, voor dat verkeer worden ge-bruikt binnen de ondernemingen en/of inrichtingen.
Artikel 4
Voor de eerste maal gebruikte veiligheids- en/of
gezondheidssignalering
Veiligheids- en/of gezondheidssignalering die vanaf de in artikel 11, lid
1, eerste alinea, vermelde datum voor de eerste maal op het werk wordtgebruikt, moet, onverminderd artikel 6, aan de in de bijlagen I tot enmet IX opgenomen minimumvoorschriften voldoen.
Artikel 5
Reeds in gebruik zijnde veiligheids- en/of gezondheidssignalering
Veiligheids- en/of gezondheidssignalering op het werk die reeds vóór de
in artikel 11, lid 1, eerste alinea, vermelde datum in gebruik was, moet
onverminderd artikel 6, uiterlijk 18 maanden na die datum aan de in de
bijlagen I tot en met IX opgenomen minimumvoorschriften voldoen.
Artikel 6
Vrijstellingen
1. De Lid-Staten kunnen, gelet op de aard van de werkzaamheden
en/of de grootte van de ondernemingen, de categorieën ondernemingenaanwijzen die de in de onderhavige richtlijn bedoelde lichtsignalen en/ofakoestische signalen geheel, gedeeltelijk of tijdelijk mogen vervangen
door alternatieve maatregelen die hetzelfde beschermingsniveau garan-
deren.
2. De Lid-Staten mogen na raadpleging van de sociale partners af-
wijken van de toepassing van bijlage VIII, punt 2, en/of bijlage IX, punt3, mits zij alternatieve maatregelen treffen die hetzelfde beschermings-niveau garanderen.
3. Bij de tenuitvoerlegging van lid 1 raadplegen de Lid-Staten over-
eenkomstig de nationale wetgeving en/of gebruiken de werkgevers- enwerknemersorganisaties.
Artikel 7
Voorlichting en opleiding van de werknemers
1. Onverminderd artikel 10 van Richtlijn 89/391/EEG worden de
werknemers en/of hun vertegenwoordigers geïnformeerd over alle tenaanzien van de veiligheids- en/of gezondheidssignalering op het werk tenemen maatregelen.
2. Onverminderd artikel 12 van Richtlijn 89/391/EEG dienen de
werknemers ten aanzien van de veiligheids- en/of gezondheidssignale-
ring op het werk een passende opleiding te krijgen, met name in de
vorm van nauwkeurige instructies.
De in de vorige alinea bedoelde opleiding dient in het bijzonder betrek-
king te hebben op de betekenis van de signalering, met name wanneerdaarbij woorden worden gebruikt, en op de te volgen algemene enspecifieke handelwijzen.1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —5
▼B
Artikel 8
Raadpleging en deelneming van de werknemers
Overeenkomstig artikel 11 van Richtlijn 89/391/EEG worden de werk-
nemers en/of hun vertegenwoordigers geraadpleegd omtrent en nemenzij deel aan de behandeling van de onder deze richtlijn, met inbegripvan de bijlagen I tot en met IX, vallende onderwerpen.
AFDELING III
DIVERSE BEPALINGEN
Artikel 9
Aanpassing van de bijlagen
Technische aanpassingen van de bijlagen I tot en met IX in verband
met:
—de goedkeuring van richtlijnen inzake de technische harmonisatie en
normalisatie op het gebied van het ontwerp en de vervaardiging vanmiddelen of inrichtingen voor de veiligheids- en/of gezondheidssig-nalering op het werk;
—de technische vooruitgang, de ontwikkeling van internationale voor-
schriften of specificaties en van kennis op het gebied van de veilig-heids- en/of gezondheidssignalering op het werk,
worden vastgesteld overeenkomstig de procedure van artikel 17 van
Richtlijn 89/391/EEG.
Artikel 10
1. Richtlijn 77/576/EEG wordt met ingang van de in artikel 11, lid 1,
eerste alinea, genoemde datum ingetrokken.
Met betrekking tot de in artikel 5 bedoelde gevallen blijft zij na die
datum echter nog gedurende ten hoogste 18 maanden van toepassing.
2. De verwijzingen naar de ingetrokken richtlijn worden veronder-
steld te zijn gedaan naar de overeenkomstige bepalingen van de onder-
havige richtlijn.
Artikel 11
Slotbepalingen
1. De Lid-Staten nemen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen aan om uiterlijk op 24 juni 1994 aan deze richtlijn te vol-doen.
Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.2. Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die
bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaarverwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels
voor deze verwijzing worden vastgesteld door de Lid-Staten.
3. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst mee van de bepalingen
van intern recht die op het onder deze richtlijn vallende gebied reedszijn vastgesteld of die zij op dat gebied vaststellen.
▼
M1__________1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —6
▼B
Artikel 12
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —7
▼B
BIJLAGE I
ALGEMENE MINIMUMVOORSCHRIFTEN INZAKE DE
VEILIGHEIDS- EN/OF GEZONDHEIDSSIGNALERING OP HET WERK
1. Voorafgaande opmerkingen
1.1. Wanneer op grond van de algemene regel van artikel 3 van de richtlijn
een veiligheids- en/of gezondheidssignalering is vereist, moet deze vol-
doen aan de specifieke voorschriften van de bijlagen II tot en met IX.
1.2. Deze bijlage leidt die voorschriften in, omschrijft de verschillende wijzen
van gebruik van de veiligheids- en/of gezondheidssignaleringen en somtde algemene regels op inzake verwisselbaarheid en complementariteit van
de signaleringen.
1.3. De veiligheids- en/of gezondheidssignaleringen mogen alleen worden ge-
bruikt voor het overbrengen van de boodschap of de informatie die indeze richtlijn is bepaald.
2. Signaleringswijzen
2.1. Permanente signalering
2.1.1. De signalering met betrekking tot een verbod, een waarschuwing en een
gebod, alsmede de signalering met betrekking tot de lokalisatie en deidentificatie van reddings- of hulpmiddelen dient permanent te geschiedendoor middel van borden.
De signalering voor de lokalisatie en identificatie van brandbestrijdings-
materiaal dient permanent te geschieden door middel van borden en/of
een veiligheidskleur.
2.1.2. De signalering op recipiënten en leidingen dient te geschieden op de in
bijlage III voorgeschreven wijze.
2.1.3. De signalering van risico's van stoten tegen obstakels en van vallen van
personen dient permanent te geschieden door middel van een veiligheids-
kleur en/of borden.
2.1.4. De markering van verkeerswegen dient permanent te geschieden door
middel van een veiligheidskleur.
2.2. Occasionele signalering
2.2.1. De signalering van gevaarlijke gebeurtenissen, de oproep van personen
voor een specifieke actie, alsmede de dringende evacuatie van personen
dient, rekening houdend met de in punt 3 bedoelde verwisselbaarheid encomplementariteit, occasioneel te geschieden, door middel van een licht-signaal, een akoestisch signaal en/of een mondelinge mededeling.
2.2.2. Het leiden van personen die handelingen verrichten waarbij een risico of
een gevaar bestaat, dient occasioneel te geschieden door middel van hand-of armseinen en/of mondelinge mededelingen.
3. Verwisselbaarheid en complementariteit van signaleringen
3.1. Bij gelijke doeltreffendheid bestaat een vrije keuze tussen:
—een veiligheidskleur of een bord voor het signaleren van risico's van
struikelen, of vallen door hoogteverschil;
—de lichtsignalen, de akoestische signalen of de mondelinge medede-
ling;
—het hand- of armsein of de mondelinge mededeling.
3.2. Een aantal signaleringswijzen kan terzelfder tijd worden gebruikt, name-
lijk:
—het lichtsignaal en het akoestisch signaal,
—het lichtsignaal en de mondelinge mededeling,
—het hand- of armsein en de mondelinge mededeling.
4. De aanwijzingen in onderstaande tabel gelden voor alle signaleringen met
een veiligheidskleur1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —8
▼B
Kleur Betekenis of doel Aanwijzingen en toelichtingen
RoodVerbodssignaal Gevaarlijke houding
Gevaar —alarm Stop, stilstand, noodschakelaars
Evacuatie
Brandbestrijdingsmate-
riaal en brandweeruit-rustingIdentificatie en lokalisatie
Geel of
oranje-
geelWaarschuwingssignaal Pas op, wees voorzichtig
Verificatie
Blauw Gebodssignaal Handelwijze of specifieke actie —
verplichting tot het dragen van de
persoonlijke beschermingsuitrus-ting
Groen Reddingssignaal, eerste
hulp-signaaDeuren, uitgangen, wegen, materi-
aalposten, lokalen
Veilige situatie Terugkeer naar de normale situatie
5. De doeltreffendheid van een signalering mag niet in het gedrang worden
gebracht door:
5.1. de aanwezigheid van een andere signalering of van een andere emissie-
bron van hetzelfde type die de zichtof hoorbaarheid verstoren, hetgeenmet name inhoudt dat:
5.1.1. vermeden wordt teveel borden dicht bij elkaar te plaatsen;
5.1.2. niet terzelfder tijd twee lichtsignalen worden gebruikt die met elkaar
kunnen worden verwisseld;
5.1.3. geen lichtsignaal wordt gebruikt in de nabijheid van een andere, weinig
verschillende lichtbron;
5.1.4. niet terzelfder tijd twee geluidssignalen worden gebruikt;5.1.5. geen geluidssignaal wordt gebruikt als het omgevingslawaai te sterk is;
5.2. een slecht ontwerp, een ontoereikend aantal, een slechte plaatsing, een
slechte staat of een slechte werking van de signaleringsmiddelen of -voorzieningen.
6. De signaleringsmiddelen en -voorzieningen moeten, al naar gelang van
het geval, geregeld worden schoongemaakt, onderhouden, geverifieerd en
gerepareerd, zo nodig vervangen, met het oog op het behoud van hunintrinsieke en/of functionele kwaliteiten.
7. Het aantal signaleringsmiddelen of -voorzieningen dat moet worden aan-
gebracht, en de plaats ervan zijn afhankelijk van de grootte van de risico'sof gevaren of van de te beveiligen zone.
8. Bij signaleringen die een energiebron behoeven, moet voorzien zijn in een
noodinstallatie voor het geval dat deze energiebron zou uitvallen, behalve
indien het risico ophoudt te bestaan bij het uitvallen van de energie.
9. Een licht- en/of geluidssignaal geeft bij inwerkingstelling het begin van
een actie aan; de duur ervan moet even lang zijn als de actie vereist.
De licht- en geluidssignalen moeten na ieder gebruik onmiddellijk op-
nieuw in werking worden gesteld.
10. De licht- en geluidssignalen moeten vóór de ingebruikneming op hun
goede werking en reële doeltreffendheid worden gecontroleerd. Die con-
trole moet nadien voldoende vaak worden herhaald.1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —9
▼B
11. Indien de betrokken werknemers een beperkt gehoor- of gezichtsvermo-
gen hebben, onder meer door het dragen van individuele beschermende
uitrusting, dienen adequate aanvullende maatregelen of vervangingsmaat-regelen te worden genomen.
12. Plaatsen, lokalen of afgesloten ruimten die worden gebruikt voor de op-
slag van aanzienlijke hoeveelheden gevaarlijke stoffen, moeten worden
aangegeven door een passend waarschuwingsbord als bedoeld in punt 3.2
van bijlage II, of worden voorzien van een signalering overeenkomstigpunt 1 van bijlage III, tenzij de etikettering van de afzonderlijke verpak-kingen of recipiënten daartoe volstaat.1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —10
▼B
BIJLAGE II
MINIUM GENERAL REQUIREMENTS ALGEMENE MINIMUM-
VOORSCHRIFTEN INZAKE DE SIGNALERINGSBORDEN
1. Intrinsieke kenmerken
1.1. De vorm en de kleuren van de te gebruiken borden worden omschreven
in punt 3, al naar gelang van het specifieke doel ervan (verbodsborden,
waarschuwingsborden, gebodsborden, reddingsborden en borden in ver-band met het brandbestrijdingsmateriaal).
1.2. De pictogrammen moeten zo eenvoudig mogelijk zijn en de voor het
begrip overbodige details dienen te worden weggelaten.
1.3. De gebruikte pictogrammen mogen licht afwijken van of meer gedetail-
leerd zijn dan de voorstellingen in punt 3. De betekenis ervan dientevenwel dezelfde te zijn en verschillen of aanpassingen mogen de beteke-nis niet onduidelijk maken.
1.4. De borden moeten gemaakt zijn van materiaal met een zo groot mogelijke
schokvastheid en weerbestendigheid.
1.5. De borden moeten dusdanige afmetingen en kleur- en lichttechnische
eigenschappen bezitten dat zij goed zichtbaar en gemakkelijk te begrijpen
zijn.
2. Gebruiksomstandigheden
2.1. De borden worden in beginsel, rekening houdend met eventuele obsta-
kels, op passende hoogte en op een passende plaats ten opzichte van het
gezichtsveld geïnstalleerd, hetzij bij de toegang tot een zone waar een
algemeen risico bestaat hetzij in de onmiddellijke nabijheid van een be-paald risico of het te signaleren object, en wel op een goed verlichte engemakkelijk toegankelijke en zichtbare plaats.
Onverminderd het bepaalde in Richtlijn 89/654/EEG (
1), dienen bij slechte
natuurlijke verlichtingsomstandigheden fluorescerende kleuren, reflecte-rende materialen of kunstlicht te worden gebruikt.
2.2. Een bord moet worden verwijderd zodra de situatie die de aanwezigheid
ervan rechtvaardigt, niet meer bestaat.
3. Te gebruiken borden
3.1. Verbodsborden
Intrinsieke kenmerken:
—rond;
—zwart pictogram op witte achtergrond, rode rand en balk (die van links
naar rechts over het pictogram loopt onder een hoek van 45° ten
opzichte van de horizontale lijn) (de rode kleur moet ten minste 35% van het oppervlak van het bord beslaan).
Verboden te roken Vuur, open vlam en
roken verbodenVerboden voor
voetgangers1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —11
(1) PB nr. L 393 van 30.12.1989, blz. 1.
▼B
Verboden met water te blussen Geen drinkwater Geen toegang voor
onbevoegden
Verboden voor transportvoertuigen Niet aanraken
3.2. Waarschuwingsborden
Intrinsieke kenmerken:
—driehoekig;
—zwart pictogram op gele achtergrond, zwarte rand (de gele kleur moet
ten minste 50 % van het oppervlak van het bord beslaan). (1)
Ontvlambare stoffen of
hoge temperatuur (1)Explosieve stoffen Giftige stoffen
Bijtende stoffen Radioactieve stoffen Hangende lasten1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —12
(1) In afwezigheid van een specifiek bord voor hoge temperatuur.
▼B
Transportvoertuigen Gevaar voor elektrische
spanningGevaar
Laserstraal Oxiderende stoffen Niet-ioniserende straling
Belangrijk magnetisch veld Struikelen Vallen door hoogteverschil
Biologisch risico Lage temperatuur Schadelijke of irriterende
stoffen
3.3. Gebodsborden (*)(**)
Intrinsieke kenmerken:
—rond;
—wit pictogram op blauwe achtergrond (de blauwe kleur moet ten
minste 50 % van het oppervlak van het bord beslaan).1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —13
(*) Pictogram als bedoeld in Richtlijn 90/679/EEG van de Raad van 26 november 1990
betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan
biologische agentia op het werk (PB nr. L 374 van 31.12.1990, blz. 1).
(**) Bij wijze van uitzondering mag de achtergrond van dit bord oranje zijn, als die kleur
gerechtvaardigd is omdat er een soortgelijk bord bestaat voor het wegverkeer.
▼B
Oogbescherming verplicht Veiligheidshelm verplicht Gehoorbescherming
verplicht
Adembescherming
verplichtVeiligheidsschoenen
verplichtVeiligheidshandschoenen
verplicht
Veiligheidspak verplicht Gelaatsbescherming
verplichtIndividueel veiligheidsharnas
verplicht
Verplichte oversteekplaats
(voor voetgangers)Algemeen gebod (eventu-
eel samen
met een ander bord)
3.4. Reddingsborden
Intrinsieke kenmerken:
—rechthoekig of vierkant;
—wit pictogram op groene achtergrond (de groene kleur moet ten minste
50 % van het oppervlak van het bord beslaan).
Vluchtweg —nooduitgang1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —14
▼B
Te volgen richting (wordt te zamen met één van de
onderstaande borden gebruikt)
Eerste hulp Brancard Veiligheidsdouche Ogen spoelen
Telefoon voor redding en eerste hulp
3.5. Borden in verband met het brandbestrijdingstnateriaal
Intrinsieke kenmerken:—rechthoekig of vierkant;
—wit pictogram op rode achtergrond (de rode kleur moet ten minste 50
% van het oppervlak van het bord beslaan).
Brandslang Ladder Blusapparaat Telefoon voor
brandbestrijding
Te volgen richting (wordt te zamen met één van de bovenstaande borden gebruikt)1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —15
▼B
BIJLAGE III
MINIMUMVOORSCHRIFTEN INZAKE DE SIGNALERING OP
RECIPIËNTEN EN LEIDINGEN
1. Recipiënten die gebruikt worden bij werkzaamheden met gevaarlijke stof-
fen of preparaten als omschreven in de Richtlijnen 67/548/EEG (1)e n
88/379/EEG (2) en recipiënten gebruikt voor de opslag van dergelijke
gevaarlijke stoffen of preparaten alsmede zichtbare leidingen die derge-lijke gevaarlijke stoffen of preparaten bevatten of waardoor deze gevaar-lijke stoffen of preparaten worden getransporteerd, moeten voorzien zijn
van de in deze richtlijnen voorgeschreven etikettering (pictogram of sym-
bool op gekleurde achtergrond).
De eerste alinea is niet van toepassing op recipiënten die worden gebruikt
bij werkzaamheden van korte duur of op recipiënten met een vaak wis-
selende inhoud, mits er toereikende alternatieve maatregelen worden ge-
nomen, met name op het gebied van voorlichting en/of opleiding, diehetzelfde beschermingsniveau garanderen.
De in de eerste alinea bedoelde etikettering kan:—worden vervangen door waarschuwingsborden als weergegeven in
bijlage II met hetzelfde pictogram of symbool;
—worden aangevuld met extra informatie zoals de naam en/of de for-
mule van de stof of van het gevaarlijke preparaat, en met bijzonder-heden over het risico;
—voor het transport van recipiënten op de arbeidsplaats worden aange-
vuld met of vervangen door borden die op communautair niveau van
toepassing zijn voor het transport van gevaarlijke stoffen of prepara-
ten.
2. Deze signalering moet op de volgende wijze worden aangebracht:
—op de zichtbare zijde(n);
—in de vorm van hard materiaal, zelfklevend materiaal of verf.
3. De intrinsieke kenmerken, als bedoeld in bijlage II, punt 1.4, alsmede de
gebruiksomstandigheden, als bedoeld in bijlage II, punt 2, betreffende de
signaleringsborden, zijn, als daar reden toe is, van toepassing op de inpunt 1 van deze bijlage bedoelde etikettering.
4. De op leidingen gebruikte etikettering moet, onverminderd de punten 1, 2
en 3, zichtbaar en voldoende herhaald worden aangebracht in de nabijheid
van de meest gevaarlijke plaatsen, zoals kleppen en aansluitingspunten.
5. Plaatsen, lokalen of afgesloten ruimten die worden gebruikt voor de op-
slag van aanzienlijke hoeveelheden gevaarlijke stoffen of preparaten,moeten worden aangegeven door een passend waarschuwingsbord als
bedoeld in bijlage II, punt 3.2, of worden voorzien van een signalering
overeenkomstig bijlage III, punt 1, tenzij, rekening houdend met bijlageII, punt 1.5, wat de afmetingen betreft, de etikettering van de afzonder-lijke verpakkingen of recipiënten ter zake volstaat.
De opslag van een aantal gevaarlijke stoffen of preparaten kan worden
aangegeven door het waarschuwingsbord „Gevaar ”.
The signs or labels referred to above must be positioned, as appropriate,
near the storage area or on the door leading into the storage room.1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —16
(1) PB nr. 196 van 16.8.1967, blz. 1.
(2) PB nr. L 187 van 16.7.1988, blz. 14.
▼B
BIJLAGE IV
MINIMUMVOORSCHRIFTEN INZAKE DE IDENTIFICATIE EN
LOKALISATIE VAN HET BRANDBESTRIJDINGSMATERIAAL
1. Opmerking vooraf
Deze bijlage is van toepassing op het materiaal dat uitsluitend voor brand-
bestrijding wordt gebruikt.
2. De identificatie van het brandbestrijdingsmateriaal moet geschieden door
het kleuren van het materiaal en door middel van een lokalisatiebord en/ofhet kleuren van de plaatsen of de toegangen tot de plaatsen waar hetbrandbestrijdingsmateriaal zich bevindt.
3. De identificatiekleur van het brandbestrijdingsmateriaal is rood.
Met het oog op een gemakkelijke identificatie moet het rode oppervlak
groot genoeg zijn.
4. De in punt 3.5 van bijlage II bedoelde borden moeten worden gebruikt al
naar gelang van de plaats waar dit materiaal zich bevindt.1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —17
▼B
BIJLAGE V
MINIMUMVOORSCHRIFTEN INZAKE DE SIGNALERING VAN
OBSTAKELS EN GEVAARLIJKE PLAATSEN EN DE MARKERING
VAN VERKEERSWEGEN
1. Signalering van obstakels en gevaarlijke plaatsen
1.1. De signalering van gevaar door stoten tegen obstakels, door vallende
voorwerpen of personen, geschiedt door middel van geel, afgewisseldmet zwart, of rood, afgewisseld met wit, binnen de bebouwde zonesvan de onderneming waartoe de werknemer in het kader van zijn werk
toegang heeft.
1.2. De afmetingen van de signalering dienen rekening te houden met de
afmetingen van het gesignaleerde obstakel of de gesignaleerde gevaarlijkeplaats.
1.3. De gele en zwarte of rode en witte banden moeten onder een hoek van
circa 45° worden aangebracht en ongeveer dezelfde afmetingen hebben.
1.4. Voorbeeld:
2. Markering van verkeerswegen
2.1. Wanneer het gebruik en de uitrusting van de lokalen dat vereisen voor de
bescherming van de werknemers, dienen de verkeerswegen voor voer-
tuigen duidelijk door doorlopende strepen met een goed zichtbare kleur
—bij voorkeur wit of geel, doch afhankelijk van de kleur van de grond
—te worden aangegeven.
2.2. Bij het aanbrengen van de strepen moet rekening worden gehouden met
de nodige veiligheidsafstanden tussen de voertuigen die er kunnen rijden
en elk voorwerp dat zich in de nabijheid en tussen de voetgangers en de
voertuigen kan bevinden.
2.3. De zich buiten in de bebouwde zones bevindende permanente wegen
zouden ook moeten worden gemarkeerd, voor zover dat nodig is, tenzij
zij voorzien zijn van passende hekken of een passende bestrating.1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —18
▼B
BIJLAGE VI
MINIMUMVOORSCHRIFTEN INZAKE DE LICHTSIGNALEN
1. Intrinsieke kenmerken
1.1. Rekening houdend met de gebruiksomstandigheden moet het door een
signaal uitgezonden licht een aan de omgeving aangepast lichtcontrast
veroorzaken dat niet tot verblinding mag leiden maar voldoende zichtbaar
moet zijn.
1.2. Het lichtoppervlak dat een signaal uitzendt, moet uniform van kleur zijn
of een pictogram op een bepaalde achtergrond bevatten.
1.3. De uniforme kleur moet beantwoorden aan de tabel inzake de betekenis
van de kleuren, opgenomen in bijlage I, punt 4.
1.4. Wanneer het signaal een pictogram bevat, moet dit voldoen aan alle op
signaleringsborden van toepassing zijnde regels, als nader omschreven inbijlage II.
2. Bijzondere gebruiksregels
2.1. Wanneer een voorziening een continu en intermitterend signaal kan uit-
zenden, moet het intermitterende signaal worden gebruikt om ten opzichte
van het continue signaal aan te geven dat het gaat om een situatie die eengroter gevaar inhoudt of waarbij de gewenste of verplichte interventie ofactie met grotere spoed moet worden uitgevoerd.
De duur van elke flits en de frequentie van de flitsen van een intermitte-
rend lichtsignaal moeten zodanig zijn geregeld:
—dat een goede perceptie van de boodschap wordt gegarandeerd en
—dat wordt vermeden dat er verwarring ontstaat tussen verschillende
lichtsignalen, respectievelijk tussen een intermitterend en een continulichtsignaal.
2.2. Wanneer een intermitterend lichtsignaal wordt gebruikt in plaats of ter
completering van een geluidssignaal, moet de code van het signaal iden-
tiek zijn.
2.3. Een voorziening om een lichtsignaal uit te zenden in geval van groot
gevaar, moet speciaal in het oog worden gehouden of uitgerust zijn met
een reservelamp.1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —19
▼B
BIJLAGE VII
MINIMUMVOORSCHRIFTEN INZAKE DE GELUIDSSIGNALEN
1. Intrinsieke kenmerken
1.1. Een geluidssignaal moet:
a) een geluidsniveau hebben dat duidelijk hoger is dan het niveau van het
omgevingslawaai, zodat het goed hoorbaar is, doch niet te luid of
pijnlijk voor de oren;
b) gemakkelijk herkenbaar zijn, met name rekening houdend met de duur
van de impulsen en met het interval tussen impulsen en groepen vanimpulsen, en gemakkelijk te onderscheiden zijn van een ander geluids-signaal en andere omgevingsgeluiden.
1.2. Wanneer een voorziening een geluidssignaal met variabele en vaste fre-
quentie kan uitzenden, moet de variabele frequentie worden gebruikt omten opzichte van de vaste frequentie aan te geven dat het gaat om eensituatie die een groter gevaar inhoudt of waarbij de gewenste of verplichte
interventie of actie met grotere spoed moet worden uitgevoerd.
2. Te gebruiken code
Het geluid van een ontruimingssignaal moet continu zijn.1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —20
▼B
BIJLAGE VIII
MINIMUMVOORSCHRIFTEN INZAKE DE MONDELINGE
MEDEDELING
1. Intrinsieke kenmerken
1.1. De mondelinge mededeling vindt plaats tussen een spreker of zender en
een of meer toehoorders, en wel in de vorm van korte teksten, woord-
groepen en/of afzonderlijke woorden, eventueel gecodeerd.
1.2. De mondelinge boodschappen moeten zo kort, eenvoudig en duidelijk
mogelijk zijn; de taalvaardigheid van de spreker en het gehoorvermogenvan de toehoorder(s) moeten voldoende zijn om een ondubbelzinnige
communicatie tot stand te brengen.
1.3. De mondelinge mededeling is direct (gebruik van de menselijke stem) of
indirect (menselijke stem of spraaksynthese, verspreid door een middel adhoc).
2. Bijzondere gebruiksregels
2.1. De betrokken personen moeten de gebruikte taal goed kennen, zodat zij
de mondelinge boodschap correct kunnen uitspreken en begrijpen en zich
al naar gelang van de boodschap op passende wijze kunnen gedragen ophet vlak van de veiligheid en/of de gezondheid.
2.2. Wanneer een mondelinge mededeling wordt gebruikt in plaats of ter
completering van hand- of armseinen, moeten, als er geen codes worden
gebruikt, woorden worden gebezigd zoals bij voorbeeld:
—start: om het begin van een commando aan te duiden;
—stop: om een beweging te onderbreken of te beëindigen;
—einde: om de werkzaamheden stop te zetten;
—hijsen: om een last te doen ophijsen;
—vieren: om een last te doen vieren;
—vooruit,9
>>>>=
>>>>;de betekenis van deze bewegingen dient in voor-
komend geval gecoördineerd te worden met dedienovereenkomstige hand- of armseinen;—achteruit
—naar rechts
—naar links:
—gevaar: om een noodstop af te dwingen;
—snel: om uit veiligheidsoverwegingen een beweging te
versnellen.1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —21
▼B
BIJLAGE IX
MINIMUMVOORSCHRIFTEN INZAKE DE HAND- EN ARMSEINEN
1. Kenmerken
Een hand- of armsein moet precies en eenvoudig zijn, uit een breed
gebaar bestaan; gemakkelijk te geven en te begrijpen zijn en goed van
een ander hand- of armsein kunnen worden onderscheiden.
Het gelijktijdig gebruik van beide armen dient symmetrisch te verlopen en
mag slechts één enkel signaal weergeven.
Mits zij een ten minste gelijkwaardige betekenis en begrijpelijkheid heb-
ben en beantwoorden aan de hierboven genoemde kenmerken, mogen degebruikte hand- en armseinen licht afwijken van of meer gedetailleerd zijn
dan de in punt 3 opgenomen voorstellingen.
2. Bijzondere gebruiksregels
2.1. De persoon die seinen geeft, genaamd seingever, geeft met behulp van
hand- en armseinen besturingsinstructies door aan de ontvanger van deseinen, genaamd bestuurder.
2.2. De seingever moet de gehele besturingsoperatie kunnen zien, zonder
daarbij door de handeling gehinderd te worden.
2.3. De seingever mag zijn aandacht uitsluitend wijden aan het geven van de
besturingsinstructies en de veiligheid van de werknemers die zich in denabijheid bevinden.
2.4. Wanneer niet aan de in punt 2.2 genoemde voorwaarden kan worden
voldaan, dienen een of meer bijkomende seingevers te worden ingescha-
keld.
2.5. De bestuurder moet de in uitvoering zijnde transportbeweging stopzetten
om nieuwe instructies te vragen, wanneer hij de ontvangen orders niet
met de nodige veiligheidsgaranties kan uitvoeren.
2.6. Maatregelen ter ondersteuning van de hand- en armseinen
De seingever moet gemakkelijk door de bestuurder kunnen worden her-
kend.
De seingever dient een of meer geëigende herkenningstekens te dragen,
bij voorbeeld jas, helm, ondermouwen, armbanden, bats.
Deze herkenningstekens dienen een heldere, bij voorkeur voor alle tekens
gelijke kleur te hebben die uitsluitend door de seingever mag worden
gebruikt.
3. Te gebruiken gecodeerde gebaren
Inleidende opmerkingDe hieronder aangegeven gecodeerde gebaren doen geen afbreuk aan het
gebruik van andere op communautair niveau van toepassing zijnde codes,
met name in bepaalde bedrijvigheidssectoren, waarmee dezelfde handelin-
gen worden aangeduid.1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —22
▼B
Betekenis Beschrijving Illustratie
A. Algemene gebaren
BEGIN
Pas op!Begin van commandoBeide armen zijn horizontaal gestrekt met
de handpalmen naar voren
STOPOnderbreking
Einde van de bewegingDe rechterarm is opgeheven en de rech-
terhandpalm naar voren gehouden
EINDE
Einde van de werkzaamhedenBeide handen zijn ter hoogte van de
borst samengevoegd
B. Verticale bewegingen
HIJSEN Met de opgeheven rechterarm en naar
voren gebrachte rechterhandpalm wordttraag een cirkelbeweging gemaakt
VIEREN Met de naar beneden gerichte rechterarm
en naar binnen gehouden rechterhand-
palm wordt traag een cirkelbeweging ge-
maakt
VERTICALE AFSTAND De afstand wordt met de handen aange-
geven
1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —23
▼B
Betekenis Beschrijving Illustratie
C. Horizontale bewegingen
VOORUIT Beide armen worden gebogen, beide
handpalmen worden naar binnen gehou-
den en met de voorarmen worden trage
bewegingen naar het lichaam toe ge-maakt
ACHTERUIT Beide armen worden gebogen, beide
handpalmen worden naar buiten gehou-
den, met de voorarmen worden trage be-wegingen van het lichaam af gemaakt
NAAR RECHTSten opzichte van de signaalgeverMet de ongeveer horizontaal gestrekte
rechterarm en de naar beneden gehoudenrechterhandpalm worden trage rich-tingaanwijzende bewegingen gemaakt
NAAR LINKSten opzichte van de signaalgeverMet de ongeveer horizontaal gestrektelin-
kerarm en de naar beneden gehoudenlin-
kerhandpalm worden trage richtingaan-
wijzende bewegingen gemaakt
HORIZONTALE AFSTAND De afstand wordt met de handen aange-
geven
D. Gevaar
GEVAAR
NoodstopBeide armen opgeheven, handpalmen
naar voren
SNELLE BEWEGING De gecodeerde, bevelende gebaren ter
aangeving van de bewegingen wordenzeer snel uitgevoerd
TRAGE BEWEGING De gecodeerde, bevelende gebaren ter
aangeving van de bewegingen wordenzeer langzaam uitgevoerd1992L0058 —NL—27.06.2007 —001.001 —24