D.

INVESTERINGEN (BRUTO) 2.115. De bruto-investeringen omvatten: — investeringen in vaste activa (bruto); — veranderingen in voorraden; — saldo aan- en verkopen van kostbaarheden. 2.116. Aangezien het er bij de LR om gaat de door eenheden in het kader van hun productieve activiteiten gegenereerde stromen te beschrijven, worden hieronder alleen de bruto-investeringen in vaste activa en de veranderingen in voorraden beschreven. 2.117. De bruto-investeringen omvatten het verbruik van vaste activa. De netto-investeringen worden verkregen door het verbruik van vaste activa van de bruto-investeringen af te trekken. Het verbruik van vaste activa betreft de waardevermindering van de vaste activa als gevolg van normale slijtage door hun gebruik in het productieproces (zie punt 3.099). 1. Investeringen in vaste activa (bruto) a) Definitie 2.118. De bruto-investeringen in vaste activa (BIVA) bestaan uit het saldo van de gedurende een bepaalde periode door ingezeten producenten verrichte aan- en verkopen van vaste activa. Tevens omvatten zij bepaalde toevoegingen aan de waarde van niet-geproduceerde activa die zijn gerealiseerd door de productieve activiteit van producerende of institutionele eenheden. Vaste activa zijn de als output van productieprocessen voortgebrachte materiële of immateriële activa die zelf langer dan een jaar herhaaldelijk of voortdurend in andere productieprocessen worden gebruikt (ESR 1995, punt 3.102). b) Beschouwing voor de gehele nationale economie 2.119. Voor de nationale economie als geheel wordt onder bruto-investeringen in vaste activa verstaan het aandeel van het tijdens het verslagjaar geproduceerde bruto binnenlands product dat langer dan een jaar als productiemiddel in het productieproces zal worden gebruikt. Hiermee onderscheidt het zich van consumptie van particuliere huishoudens of van de overheid, van uitvoer en van veranderingen in voorraden. Goederen die weliswaar op een gegeven moment in het verleden zijn geproduceerd en dus om die reden tot het binnenlands product behoren, maar die in de loop van de verslagperiode van bestemming zijn veranderd, worden op deze manier van de BIVA van de nationale economie uitgesloten. Een verandering van gebruik of van eigendom heeft namelijk niet tot gevolg dat deze goederen voor een tweede keer deel gaan uitmaken van het binnenlands product en wijzigt geenszins de totale massa van de vaste activa van de gehele nationale economie. Het is echter wel belangrijk deze transacties bij een analyse per bedrijfstak of sector in aanmerking te nemen. 2.120. Indien de goederen na de eigendomsoverdracht een ander gebruik krijgen (d.w.z. niet langer als vaste activa), neemt de omvang van de vaste activa in de nationale economie af. De gebruikelijkste voorbeelden hiervan zijn motorvoertuigen die huishoudens tweedehands van productie-eenheden kopen, schepen die tweedehands naar het buitenland worden verkocht en gesloopte kapitaalgoederen die voor intermediair gebruik bestemd zijn. Omdat het nieuwe gebruik (consumptie, uitvoer, dan wel enig ander gebruik naar gelang van de aard van de van het schroot vervaardigde goederen) in deze gevallen deel uitmaakt van het binnenlands product, moeten de bruto-investeringen in vaste activa dienovereenkomstig worden verminderd. Daarom maakt het ESR 1995 voor de berekening van de bruto-investeringen in vaste activa gebruik van het begrip „saldo van aan- en verkopen van gebruikte geproduceerde goederen”. Hierdoor kan rekening worden gehouden met de vermindering van de vaste activa. 2.121. Het is mogelijk dat het saldo van aan- en verkopen van gebruikte goederen positief is, d.w.z. dat de vaste activa van de nationale economie toenemen. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer motorvoertuigen die al in de consumptie van het nationaal product waren begrepen, tweedehands worden gekocht voor gebruik als vaste activa. Omdat de verkopen van gebruikte investeringsgoederen gewoonlijk groter zijn dan de aankopen, is het saldo van de aan- en verkopen voor de nationale economie als geheel dus negatief. Indien de bruto-investeringen in vaste activa naar gebruikende bedrijfstakken worden ingedeeld, kan het saldo van aan- en verkopen voor bepaalde bedrijfstakken echter wel positief zijn. c) Criterium van de eigendomsoverdracht 2.122. Uitgangspunt bij de vaststelling van de bruto-investeringen in vaste activa van sectoren of bedrijfstakken is het criterium van de eigendomsoverdracht (aan- of verkoop) en niet dat van het gebruik van de goederen. Bij financiële lease (anders dan bij gewone huur) worden vaste activa gelijkgesteld met de activa van de lessee (indien hij producent is) en niet met die van de lessor. Deze heeft een vordering die overeenkomt met een fictief krediet (zie punt 2.109, onder d), en bijlage II van het ESR 1995 over het onderscheid tussen de verschillende vormen van huur van duurzame goederen) ( 25 ). 2.123. De toepassing van het criterium van de eigendomsoverdracht is afhankelijk van het statistische systeem op grond waarvan de BIVA worden berekend. Als de gegevens van de kopers afkomstig zijn, zijn er in theorie geen moeilijkheden (afgezien van de praktische moeilijkheid alle investeerders bij het onderzoek te betrekken). Vooral in de landbouw komt het evenwel vaak voor dat bij de berekeningen moet worden uitgegaan van gegevens die door de producenten van de investeringsgoederen over hun output of verkopen worden verstrekt. Nog afgezien van de gevallen waarin het niet duidelijk is of een goed tot de vaste activa moet worden gerekend, is het ook moeilijk de werkelijke koper vast te stellen omdat de aard van de vaste activa eerder een aanwijzing geeft over de gebruiker. Bij de landbouw loopt men dus het gevaar ook vaste activa te registreren die niet zijn gekocht door landbouwbedrijven, maar door handelsbedrijven die ze gebruiken voor de verhuur zonder bedieningspersoneel. d) Aankopen 2.124. De aankopen van vaste activa bestrijken behalve nieuwe of gebruikte vaste activa die zijn aangeschaft (gekocht, geruild, ontvangen als kapitaaloverdracht in natura, dan wel verworven door financiële lease) ook voor eigen gebruik geproduceerde vaste activa, belangrijke verbeteringen aan vaste activa en aan niet-geproduceerde materiële activa, de natuurlijke aanwas van in cultuur gebrachte activa als vee en aanplantingen en de kosten van eigendomsoverdracht voor niet-geproduceerde activa (zie ESR 1995, punt 3.103, onder a)). 2.125. Gekochte duurzame activa worden alleen als bruto-investeringen in vaste activa geregistreerd wanneer ze een waarde per eenheid (dan wel een totale waarde indien ze in grote aantallen zijn gekocht) van meer dan 500 EUR, in prijzen van 1995, hebben (zie punt 2.090). 2.126. Dit gaat ook op voor de aankoop of de productie in eigen beheer van duurzame goederen die voor een eerste uitrusting nodig zijn. De voorraad flessen van een brouwer of een wijnproducent (met uitzondering van wegwerpflessen) moet bijvoorbeeld als geheel als activa worden geregistreerd, hoewel de waarde van iedere fles afzonderlijk gering is. Hetzelfde geldt voor tafels en stoelen, vaatwerk en bestekken voor restaurants en voor de gereedschappen van een onderneming. De eerste uitrusting met deze goederen betreft investeringen in vaste activa: in dit geval wordt evenwel geen verbruik van vaste activa berekend omdat wordt aangenomen dat de voorraad, wanneer die eenmaal is aangeschaft, door voortdurende aankopen ter vervanging van verloren gegane of onbruikbaar geworden stukken steeds dezelfde waarde behoudt. Deze lopende vervangingsaankopen worden als intermediair verbruik geregistreerd. Deze in theorie duidelijke regel is in de praktijk niet altijd gemakkelijk toe te passen omdat uit de statistische gegevens over de productie en de verkopen niet altijd precies blijkt of de betrokken goederen voor een eerste uitrusting of ter vervanging van bestaande stukken zijn gekocht. 2.127. Goederen en diensten die in bestaande vaste activa zijn verwerkt om deze te verbeteren, te renoveren of om de levensduur of de productiecapaciteit ervan te vergroten, worden geregistreerd bij de vaste activa waarin ze zijn verwerkt. De desbetreffende werkzaamheden worden beschouwd als aankopen van nieuwe vaste activa. In beginsel gaat het hier om alle goederen en diensten die in vaste activa zijn verwerkt en die veel verder gaan dan lopend onderhoud en reparatie. Onder lopend onderhoud wordt verstaan alle prestaties die gezien de normale levensduur van de vaste activa met betrekkelijk korte tussenpozen nodig zijn om de goederen in bruikbare staat te houden. Het betreft bijvoorbeeld de vervanging van snel slijtende onderdelen, schilderen van binnen- en buitenwerk enz. 2.128. Het voor dit onderhoud benodigde bedrag is geen criterium om te bepalen of een dienst in een bepaald geval vaste activa creëert of enkel lopend onderhoud is, aangezien bij dure vaste activa ook diensten voor lopend onderhoud zeer prijzig kunnen zijn (zie punt 2.109, onder e)). De indeling van diensten in verband met gebruikte vaste activa in „lopend onderhoud” en „bruto-investeringen in vaste activa” wordt dus bepaald door de tijdsspanne die verstrijkt tot de dienst opnieuw nodig is. Zo geldt de vervanging van delen die doorgaans binnen een jaar versleten zijn, zoals de banden van een vrachtauto, als lopend onderhoud, terwijl de vervanging van een motor een investering in vaste activa vormt, niet omdat de waarde hoger is, maar omdat een motor gewoonlijk niet ieder jaar hoeft te worden vervangen, maar pas na verscheidene jaren. Door een dergelijke dienst onder de vaste activa te boeken (d.w.z. behandeling als investeringen en niet als lopend onderhoud) kan de waarde dankzij het verbruik van vaste activa gelijkmatig over de gehele gebruiksduur worden uitgesmeerd. 2.129. Volgens het SNA 1993 moet aan de hand van hetzij de omvang van de wijzigingen aan de kenmerken van de vaste activa — d.w.z. omvangrijke veranderingen van de omvang, vorm, effectiviteit, capaciteit of verwachte levensduur — hetzij het feit dat het al dan niet om het soort werkzaamheden gaat die bij dit type vaste activa regelmatig als lopend onderhoud of reparatie wordt uitgevoerd, worden bepaald of er sprake is van verbeteringen (SNA 1993, punt 10.49). e) Verkopen 2.130. Dit betreft niet alleen de eigenlijke verkoop van gebruikte vaste activa, maar ook activa die door hun eigenaar worden afgebroken, afgedankt of vernietigd, dan wel activa die bij een ruil worden afgestaan of die worden geleverd bij een kapitaaloverdracht in natura (zie ESR 1995, punt 3.103, onder b), en punt 3.104). Normaliter moeten verkopen leiden tot een eigendomsoverdracht en direct economisch nut hebben (zodat vaste activa die zonder enig ander economisch nut door de eigenaar worden afgebroken, afgedankt of vernietigd, geen deel uitmaken van de verkopen) (zie SNA 1993, punten 10.35 en 10.39). Sommige van de hierboven gedefinieerde verkopen kunnen binnen dezelfde institutionele eenheid blijven, zoals wanneer door de landbouwer geslachte dieren door zijn gezin worden geconsumeerd. f) Waardering van bruto-investeringen in vaste activa 2.131. Bruto-investeringen in vaste activa moeten worden gewaardeerd tegen de aankoopprijs (inclusief kosten van eigendomsoverdracht, installatiekosten en andere overdrachtskosten) of tegen de basisprijs van soortgelijke vaste activa wanneer het gaat om productie in eigen beheer (de basisprijs kan worden berekend als de som van de gemaakte kosten). Verkopen moeten worden geregistreerd tegen de verkoopprijs; deze moet overeenkomen met de aankoopprijs minus de kosten van eigendomsoverdracht, de installatiekosten en de andere overdrachtskosten (zie punt 2.130). g) Kosten van eigendomsoverdracht 2.132. Bij de kosten van eigendomsoverdracht van vaste activa gaat het om bruto-investeringen in vaste activa van de koper, ook al wordt een deel van de kosten betaald door de verkoper. Deze kosten omvatten de uitgaven voor de inbezitneming van de activa (installatie- en vervoerkosten enz.), honoraria en commissies voor notarissen, experts enz. en belastingen die moeten worden betaald op de door dergelijke intermediairs verrichte diensten in verband met de eigendomsoverdracht van de activa. 2.133. De bruto-investeringen in vaste activa van de koper omvatten de waarde van de gekochte goederen (zonder overdrachtskosten) plus alle overdrachtskosten voor de aankoop. De bruto-investeringen in vaste activa van de verkoper omvatten daarentegen uitsluitend de waarde van de verkochte goederen (zonder overdrachtskosten) ( 26 ). Bij niet-geproduceerde activa (zoals grond en geoctrooieerde activa zoals productierechten) die niet tot de bruto-investeringen in vaste activa behoren, moeten deze kosten worden gescheiden van de aankoop/verkoop van deze activa en bij een afzonderlijke post als bruto-investeringen in vaste activa van de koper worden geregistreerd. h) Bruto-investeringen in vaste activa en veranderingen in de waarde van de activa 2.134. Een balans, die een overzicht van de waarde van de bezittingen en de uitstaande schulden geeft, biedt informatie over de verschillende elementen van de veranderingen in de waarde van de activa. Overeenkomstig de definitie in de balansen (ESR 1995, punt 7.08) kan de verandering van de waarde van de activa tussen het begin en het eind van het verslagjaar als volgt worden omschreven:



Waarde van de activa aan het begin van de periode - Waarde van de activa aan het eind van de periode = Investeringen in vaste activa (bruto) - Verbruik van vaste activa + Overige volumemutaties + Nominale waarderingsverschillen. 2.135. De nominale waarderingsverschillen komen overeen met de geaccumuleerde waarderingsverschillen gedurende de verslagperiode, die voortvloeien uit een verandering in de prijs van de activa waarvan de economische en fysische (kwantitatieve en kwalitatieve) kenmerken gedurende dezelfde periode onveranderd blijven. Deze veranderingen worden geregistreerd in de rekening voor nominale waarderingsverschillen. 2.136. Bij de overige volumemutaties in activa gaat het om stromen met behulp waarvan de ontdekking, het kwaliteitsverlies en de uitputting van natuurlijke hulpbronnen kunnen worden geregistreerd, alsmede de gevolgen van buitengewone gebeurtenissen waardoor het voordeel dat men van activa zou kunnen hebben, kan worden gewijzigd. Voor de bedrijfstak landbouw kunnen deze volumemutaties in activa in drie hoofdcategorieën worden ingedeeld: — uitzonderlijke verliezen en verlies door rampen (aardbevingen, oorlogen, droogte, epidemieën enz.); — het verschil tussen de verwachte afschrijving van de activa (afgemeten aan het verbruik van vaste activa) en de geconstateerde werkelijke afschrijving (als gevolg van onvoorziene veroudering, schade, kwaliteitsvermindering en toevallige gebeurtenissen die leiden tot een snellere afschrijving dan voorzien); — wijzigingen in classificatie of structuur van de vaste activa: bijvoorbeeld veranderingen in de economische bestemming van grond, melkvee dat bestemd wordt voor de vleesproductie (zie punt 2.149, voetnoot 1) of bedrijfsgebouwen die omgebouwd worden voor particulier gebruik of voor een andere economische bestemming. 2.137. De bruto-investeringen in vaste activa en het verbruik van vaste activa (zie de punten 3.098-3.106) zijn dus niet de enige elementen die in aanmerking moeten worden genomen bij een analyse van de verandering in de waarde van de activa. i) Elementen van de bruto-investeringen in vaste activa 2.138. Het ESR 1995 (punt 3.105) onderscheidt vier elementen die als BIVA moeten worden geregistreerd: — saldo aan- en verkopen van nieuwe of bestaande materiële vaste activa (woningen, overige bouwwerken, vervoermiddelen, machines en werktuigen, in cultuur gebrachte activa); — saldo aan- en verkopen van nieuwe of bestaande immateriële vaste activa (exploratie van minerale reserves, computerprogrammatuur, artistieke werken en overige); — belangrijke verbeteringen aan materiële niet-geproduceerde activa, waaronder grond; — kosten in verband met de eigendomsoverdracht van niet-geproduceerde activa, zoals grond en geoctrooieerde activa. 2.139. Voor de LR onderscheidt men bij de bruto-investeringen in vaste activa vijf elementen: — aanplantingen die herhaaldelijk producten opleveren; — vee; — materiële en immateriële vaste activa: — — machines en werktuigen, — vervoermiddelen, — bedrijfsgebouwen, — overige werken, met uitzondering van grondverbetering (overige bouwwerken enz.), — overige (computerprogrammatuur enz.); — grondverbetering; — kosten in verband met de eigendomsoverdracht van niet-geproduceerde activa, zoals grond en productierechten. 2.140. Voor de in cultuur gebrachte activa betreffen de bruto-investeringen in vaste activa twee soorten activa (aanplantingen en vee) die herhaaldelijk en voortdurend worden gebruikt voor de voortbrenging van producten als fruit, rubber, melk enz.: boomgaarden, wijngaarden, hopvelden, kleinfruitaanplantingen en aspergeculturen. Kerstboomaanplantingen (die slechts eenmaal een gereed product opleveren) zijn evenmin als granen en groenten vaste activa. Tot het investeringsvee behoren bijvoorbeeld fokvee, melkvee, schapen die worden gehouden voor hun wol en trekdieren (slachtdieren en pluimvee behoren niet tot de vaste activa). j) Aanplantingen 2.141. In het ESR 1995 (punt 3.103) worden de bruto-investeringen in vaste activa voor aanplantingen gedefinieerd als het saldo van aan- en verkopen van tot volle wasdom gekomen bomen die herhaaldelijk producten opleveren (zoals fruitbomen) plus de natuurlijke groei van de aanplant (onvolgroeide bomen) gedurende het verslagjaar, tot het moment dat deze tot wasdom komen (d.w.z. een product voortbrengen). 2.142. Deze definitie van de BIVA komt overeen met: — de uitgaven tijdens de verslagperiode voor nieuwe aanplantingen (nieuw of vernieuwd), inclusief de uitgaven voor het onderhoud van de jonge aanplant tijdens het verslagjaar (tijdens de eerste drie jaar); — de stijging van de intrinsieke waarde van de aanplantingen tot deze tot volle wasdom zijn gekomen; — de kosten in verband met de eigendomsoverdracht bij de handel tussen landbouweenheden in tot wasdom gekomen aanplantingen. 2.143. De eerste twee elementen van de BIVA op het gebied van aanplantingen komen overeen met de landbouwproductie aan BIVA in eigen beheer. 2.144. Verkopen van aanplantingen (geregistreerd als negatieve BIVA) kunnen in twee vormen voorkomen. Enerzijds kan het gaan om aanplantingen die op stam aan een andere (landbouw)eenheid worden verkocht. In dat geval worden alleen de kosten in verband met de eigendomsoverdracht in de LR opgenomen. Ook kan de aanplant vóór het eind van de normale levensduur worden gekapt. In dat geval moeten de gekapte aanplantingen volgens de algemene definitie van verkopen een directe economische bestemming hebben, d.w.z. een tegenboeking in de vorm van een besteding van goederen en diensten (zoals de verkoop aan een bedrijf dat is gespecialiseerd in de houtverkoop ( 27 )). In dit tweede geval zullen de als negatieve bruto-investeringen in vaste activa te registreren verkopen van de aanplant waarschijnlijk een bescheiden bedrag betreffen. 2.145. In de meeste gevallen (d.w.z. met uitzondering van het in punt 2.144 expliciet genoemde tweede geval) mag de waarde van de rooiingen dus niet worden afgetrokken van de waarde van de investeringen in aanplantingen. De investeringen die zijn bestemd voor de vernieuwing van de bestaande aanplantingen moeten ook als investeringen en niet als uitgaven voor lopend onderhoud worden beschouwd. 2.146. Rooiingen van aanplantingen moeten in de boekhouding worden geanalyseerd in relatie met de berekening van het verbruik van vaste activa. Overeenkomstig het ESR 1995 geldt ook voor aanplantingen een verbruik van vaste activa, die overeenkomt met de waardevermindering van volgroeide aanplantingen. Rooiingen ( 28 ) moeten als volgt worden geïnterpreteerd: — rooiingen aan het einde van normale levensduur van aanplantingen komen overeen met aan de activa onttrokken aanplantingen. In het kader van het verbruik van vaste activa wordt gedurende het productieve leven van de aanplantingen voortdurend rekening gehouden met deze rooiingen; — „buitengewone” rooiingen zijn rooiingen die vóór het einde van de normale levensduur van de aanplanting plaatsvinden. Hieraan kunnen verschillende redenen ten grondslag liggen (economische, strategische enz.). Ze moeten worden geïnterpreteerd als het verschil tussen de reële (werkelijke) afschrijving en de normale afschrijving die wordt afgemeten aan het verbruik van vaste activa. Deze extra afschrijving moet worden geregistreerd in de rekening van de „overige volumemutaties in activa” (een van de accumulatierekeningen), die geen deel uitmaakt van de rekeningenreeks van de LR. 2.147. De verandering van de waarde van de aanplantingen tijdens de verslagperiode omvat dus vier elementen (zie punt 2.134): — de bruto-investeringen in vaste activa die overeenkomen met het saldo van aan- en verkopen gedurende de verslagperiode, zoals omschreven in de punten 2.141-2.145; — het verbruik van vaste activa waaraan de afschrijving van de aanplantingen wordt afgemeten, zoals omschreven in punt 2.146; — de overige volumemutaties, waarbij rekening wordt gehouden met de gevolgen van onvoorziene of buitengewone gebeurtenissen in verband met de aanplant (zoals buitengewone rooiingen) en die worden geregistreerd in de rekening voor overige volumemutaties in activa (zie de punten 2.136 en 2.146); — de waarderingsverschillen, die de volumemutaties als gevolg van prijswijzigingen tijdens het verslagjaar meten en in de rekening voor nominale waarderingsverschillen van de accumulatierekeningen van het ESR 1995 (zie punt 2.135) worden geregistreerd. 2.148. Investeringen aan in cultuur gebrachte plantaardige activa (aanplantingen) worden geregistreerd in de vorm van een verkoop door gespecialiseerde loonbedrijven in de landbouw (met grondbewerking, levering van machines, planten, arbeid enz.), dan wel een output aan in eigen beheer geproduceerde vaste activa (zie punt 1.75). In geval van output aan aanplantingen in eigen beheer moet het volgende worden geregistreerd: a) voor de berekening van de waarde van de output: voor de „in eigen beheer geproduceerde vaste activa: aanplantingen”, hetzij de waarde van soortgelijke aanplantingen gewaardeerd tegen de basisprijs plus het aandeel van de productiekosten tijdens de verslagperiode, hetzij de waarde van het verbruikte materiaal (met inbegrip van kwekerijgewassen) en de tijdens de periode verleende diensten; b) bij de berekening van het intermediair verbruik, de waarde van de verschillende goederen die als intermediair verbruik zijn gebruikt (met inbegrip van kwekerijgewassen); c) voor de bruto-investeringen in vaste activa bij de rubriek „Aanplantingen”, de waarde die wordt verkregen door de waarde van de „in eigen beheer geproduceerde vaste activa: aanplantingen” (d.w.z. de onder a) bedoelde registratie) op te tellen bij de output van aanplantingen van eenheden die zijn gespecialiseerd in dergelijk loonwerk. k) Investeringsvee 2.149. De bruto-investeringen in vaste activa hebben voor vee betrekking op de volgende elementen: — hun natuurlijke groei in een jaar (tot het moment waarop ze volwassen worden); — het saldo van aankopen (invoer) en verkopen (slacht ( 29 ) en uitvoer) van dieren; — de kosten in verband met de eigendomsoverdracht bij handel tussen landbouweenheden ( 30 ). 2.150. In overeenstemming met het ESR 1995 worden de bruto-investeringen in vaste activa voor vee berekend als het verschil tussen de aankopen (plus natuurlijke groei en invoer) gedurende het jaar, met inbegrip van de productie in eigen beheer, en de verkopen van dieren (voor de slacht ( 31 ), de uitvoer of ander finaal gebruik), waarbij de kosten van de eigendomsoverdracht ( 32 ) nog moeten worden opgeteld. De BIVA voor vee strekken zich uit over het gehele leven van het dier. Eerst bestaan ze vooral uit de natuurlijke groei van het dier. Wanneer dit volwassen is, worden de BIVA vooral afgemeten aan de verkopen (voor de slacht of uitvoer). Invoer, uitvoer en kosten in verband met eigendomsoverdracht zijn elementen van de BIVA voor vee, die gedurende het gehele leven van het dier kunnen voorkomen. De natuurlijke groei van dieren (en niet de BIVA als geheel) is een vorm van landbouwproductie van vaste activa in eigen beheer. 2.151. In punt 2.134 is al gezegd dat de berekening van de BIVA voor vee slechts één element van de waardeverandering van de activa vormt. Zo kunnen de BIVA voor vee alleen worden berekend als de verandering in het aantal dieren per categorie tegen de gemiddelde prijs voor het kalenderjaar (kwantitatief) indien aan drie voorwaarden wordt voldaan: — afwezigheid van nominale waarderingsverschillen (d.w.z. een regelmatige ontwikkeling van de prijzen en de veestapel); — afwezigheid van overige volumemutaties (d.w.z. geen verliezen als gevolg van natuurrampen, wijzigingen in de classificatie enz.); — afwezigheid van verbruik van vaste activa (d.w.z. geen voorzienbare vermindering van de waarde van de dieren). Een andere wijze van berekening (direct) betreft de meting van de stromen toevoegingen en onttrekkingen aan de veestapel per categorie tegen de desbetreffende prijzen: bij deze methode moet behalve met de aan- en verkopen ook rekening worden gehouden met toevoegingen (vooral geboorten) en onttrekkingen op de bedrijven. 2.152. Zo kunnen de bruto-investeringen in vaste activa voor vee doorgaans niet worden gemeten als het verschil tussen de waarde van het dier aan het begin en het eind van het verslagjaar. De regel voor de berekening van de BIVA voor vee hangt af van de methode die is gekozen voor de registratie en de meting van de drie elementen voor de verandering van de waarde van de dieren (behalve de BIVA), en vooral van het verbruik van vaste activa. 2.153. In theorie moet voor vee het verbruik van vaste activa worden berekend ( 33 ). Voor vee komt dit overeen met de raming van de verwachte vermindering van de productiviteit van de dieren wanneer deze voor productiedoeleinden zijn gebruikt. Deze vermindering komt tot uiting in de geactualiseerde waarde van de toekomstige inkomsten uit deze dieren. Gezien de praktische moeilijkheden bij de waardering van het verbruik van vaste activa (de definitie van de parameters voor de berekening is uiterst complex, zie de punten 3.105 en 3.106) moet evenwel voor investeringsvee geen verbruik van vaste activa worden berekend. 2.154. Er zijn verschillende methoden voor de berekening van de bruto-investeringen in vaste activa voor vee. Elk van de in punt 2.149 genoemde elementen van de BIVA (natuurlijke groei van de dieren, invoer, verkopen voor de slacht en voor uitvoer en kosten van eigendomsoverdracht) kan het nauwkeurigst worden gemeten met de „perpetual inventory method”. Er zijn echter vele gegevens nodig (zoals de prijzen van investeringsvee gedurende hun gehele productieve leven). Hetzelfde geldt voor methoden die zijn gebaseerd op de productiecyclus van de dieren. Er moet dus worden gekozen voor een eenvoudiger methode, ook al is deze minder nauwkeurig. 2.155. Aanbevolen wordt een indirecte wijze van berekening ( 34 ). Deze is gebaseerd op een berekening van de mutaties in de veestapel en op de volgende twee hypotheses: — de prijzen van de dieren ontwikkelen zich regelmatig en zijn gewoonlijk voorzienbaar, zodat voor de waardering van de hoeveelheden de gemiddelde prijs per jaar kan worden gebruikt zonder dat rekening moet worden gehouden met waarderingsverschillen; — uitzonderlijke verliezen kunnen worden geschat (in hoeveelheid en prijs). 2.156. De BIVA worden gemeten als de som van de volgende elementen:



Investeringen in vaste activa (bruto) = Mutatie in het aantal dieren tussen het begin en het eind van het verslagjaar, gewaardeerd tegen de gemiddelde prijs P over het jaar + Uitstootpercentage + Overige verliezen aan investeringsvee + Kosten van eigendomsoverdracht. 2.157. Het begrip „uitstootpercentage” heeft betrekking op het verschil dat op het moment van de verwijdering van de dieren uit de investeringsveestapel bestaat tussen de waarde van de dieren als investeringsvee (tegen een prijs die men als „kapitaalprijs” kan aanduiden) en de waarde van dezelfde dieren als slachtvee (d.w.z. tegen de prijs waarvoor ze aan het slachthuis worden verkocht). 2.158. De „overige verliezen aan investeringsvee” omvat twee soorten verliezen: — uitzonderlijke verliezen van volwassen investeringsvee; — de waarde van de dieren die tot aan het eind van hun leven (natuurlijke dood) in productie blijven. 2.159. De waarde van de verliezen die bij de berekening van de BIVA moet worden geregistreerd, komt overeen met het verschil tussen de waarde van de dieren aan het begin van de periode en die op het moment van onttrekking. In het geval van slacht (voor verkoop of eigen verbruik) worden deze onttrekkingen gewaardeerd tegen verkoopprijzen, maar indien de dieren geen economisch nut hebben (bv. wanneer ze worden uitgestoten), kan de waarde ook nul bedragen. 2.160. Bij de overige verliezen aan investeringsvee en het uitstootpercentage gaat het om stromen die worden geregistreerd in de rekening voor overige volumemutaties in activa van de balans. Hierdoor kunnen de verschillende elementen van de waardeverandering van de activa en de BIVA worden gekoppeld, terwijl voorts wordt gezorgd voor conformiteit met het ESR 1995. Wanneer hiermee geen rekening zou worden gehouden, ontstaat een onderschatting van de feitelijke omvang van de bruto-investeringen in vaste activa voor vee. 2.161. De schatting van de output van investeringsvee in eigen beheer, die overeenkomt met de natuurlijke groei van de dieren, vloeit voort uit de in punt 2.149 genoemde definitie van de BIVA voor vee, toegepast op categorieën onvolwassen dieren: Output in eigen beheer = BIVA + verkopen (voor de slacht en voor uitvoer) - aankopen (invoer) ( 35 ) - (kosten van eigendomsoverdracht) l) Materiële en immateriële vaste activa (behalve in cultuur gebrachte activa) 2.162. De materiële en immateriële vaste activa, met uitzondering van in cultuur gebrachte activa (aanplantingen en vee), omvatten de volgende elementen: — machines en werktuigen; — vervoermiddelen; — bedrijfsgebouwen; — overige (programmatuur enz.). 2.163. De bruto-investeringen in vaste activa omvatten de aankopen van deze activa (tijdens het verslagjaar geproduceerde of ingevoerde nieuwe activa of reeds bestaande activa) minus de verkopen ervan aan andere eenheden (van de bedrijfstak landbouw of van andere bedrijfstakken). Indien de aan- en verkopen betrekking hebben op twee eenheden van de bedrijfstak landbouw gedurende hetzelfde verslagjaar, worden de stromen geconsolideerd en worden alleen de kosten van de eigendomsoverdracht bij de desbetreffende post van de vaste activa geregistreerd. 2.164. In het geval van bouwwerken of kapitaalgoederen (bestemd voor de verkoop) waarvan de productie zich over verschillende perioden uitstrekt, moet de waarde van de gedurende de productieperiode verrichte werkzaamheden bij de veranderingen in voorraden van de producent worden geboekt in de vorm van onderhanden werk. Deze (roerende en onroerende) goederen worden pas na de eigendomsoverdracht als bruto-investeringen in vaste activa geregistreerd. Wanneer deze productie daarentegen in eigen beheer plaatsvindt, worden de werkzaamheden gedurende de gehele productieperiode als bruto-investeringen in vaste activa geregistreerd (zie punt 2.025). 2.165. Activa waarvan het economisch gebruik verandert zonder dat er sprake is van een verandering van eigenaar (zoals wanneer een bedrijfsgebouw voor andere doeleinden dan voor de landbouwproductie wordt gebruikt), worden niet bij de verkopen van activa geregistreerd, maar in de rekening voor overige volumemutaties in activa. m) Grondverbetering 2.166. Omvangrijke verbeteringen aan materiële niet-geproduceerde activa hebben doorgaans betrekking op grondverbeteringen (kwaliteit, grotere opbrengst door irrigatie, drainage, voorkoming van overstromingen enz.) en moeten als alle andere BIVA worden behandeld. Aangezien aan- en verkopen van grond niet als BIVA worden geregistreerd (het zijn niet-geproduceerde activa), worden investeringen voor grondverbetering afzonderlijk in een speciale rubriek van de BIVA opgenomen. 2.167. Deze investeringen komen overeen met de uitgaven voor grondverbetering en de voorbereiding op een ander productief gebruik, met uitzondering van uitgaven voor lopend onderhoud (zie de punten 2.127-2.129). Deze uitgaven moeten voor rekening van de landbouwers zijn of het resultaat van deze uitgaven moet hun eigendom worden. Het gaat vooral om uitgaven voor infrastructurele werkzaamheden voor ontginning, egalisering, drooglegging, irrigatie en verkaveling (zie ESR 1995, punt 3.106 en SNA 1993, punten 10.51-10.54). n) Kosten van eigendomsoverdracht van niet-geproduceerde activa 2.168. De kosten van eigendomsoverdracht van niet-geproduceerde activa betreffen de aankoop van grond en immateriële niet-geproduceerde activa (zoals octrooien en productierechten) door landbouweenheden. Deze aankopen van niet-geproduceerde activa worden niet geregistreerd als bruto-investeringen in vaste activa (maar onder een andere post van de kapitaalrekening omdat het om niet-geproduceerde activa gaat), terwijl alleen de kosten van de eigendomsoverdracht als BIVA worden geregistreerd (voor de koper, maar niet voor de verkoper). o) Goederen en diensten die niet onder de bruto-investeringen in vaste activa vallen 2.169. De volgende goederen en diensten vallen niet onder de bruto-investeringen in vaste activa: a) klein gereedschap, arbeidskleding, reserveonderdelen en materiaal van geringe waarde (minder dan 500 EUR tegen prijzen van 1995), ook al hebben deze goederen een normale levensduur van meer dan een jaar (zie evenwel de punten 2.125 en 2.126); omdat deze goederen herhaaldelijk moeten worden vernieuwd, worden ze volgens de gangbare praktijk in de bedrijfsboekhouding als intermediair verbruik beschouwd (zie de punten 2.105 en 2.106); b) gewoon onderhoud en gewone reparaties (zie de punten 2.127-2.129). Deze worden als intermediair verbruik beschouwd; c) wetenschappelijk onderzoek, reclame, marktonderzoek enz. Aankopen van deze diensten worden als intermediair verbruik beschouwd (zie punt 2.108, onder d)); d) duurzame goederen die huishoudens voor de bevrediging van hun huishoudelijke behoeften kopen; aangezien ze niet voor productiedoeleinden worden gebruikt, worden ze als consumptie beschouwd; e) voorraadvee: voor de vleesproductie gehouden mestdieren, inclusief pluimvee; f) waarderingsverschillen voor vaste activa (moeten worden geregistreerd in de rekening voor nominale waarderingsverschillen (zie punt 2.135); g) verliezen van vaste activa als gevolg van rampen (besmettelijke veeziekten, overstromingen, stormen enz.) (zie de punten 2.045 en 2.136). 2.170. De waarde van vaste activa die zowel voor professionele als voor particuliere doeleinden worden gebruikt (bv. auto's), wordt geregistreerd naargelang ze voor elk van beide doeleinden worden gebruikt: deels als bruto-investeringen in vaste activa en deels als consumptie. 2. Veranderingen in voorraden a) Definitie van voorraden en veranderingen in voorraden 2.171. De voorraden omvatten alle goederen die geen deel uitmaken van de vaste activa en die op een gegeven moment in het bezit van productie-eenheden zijn. Er zijn twee soorten voorraden: voorraden bij de gebruikers en voorraden bij de producenten: — De voorraden bij de gebruikers bestaan uit de grondstoffen en het materiaal die op een later tijdstip als intermediaire input in het productieproces zullen worden gebruikt. Normaliter berekent men het verbruik van deze producten door de aankopen (of andere vormen van verwerving) te corrigeren voor de veranderingen in voorraden gedurende de verslagperiode (zie punt 2.021). — De voorraden bij de producenten omvatten de voorraden gereed product en onderhanden werk bij de producenten. Bij de berekening van de output wordt hiermee rekening gehouden. De voorraden bij de producenten omvatten: — — het gereed product van de bedrijfstak: het gaat om goederen die de producent niet van plan is vóór het gebruik voor andere economische doeleinden nog eens te bewerken. Bij de landbouw gaat het om plantaardige producten, olijfolie, druivenmost, dierlijke producten en niet-landbouwproducten die in het kader van niet-scheidbare nevenactiviteiten zijn voortgebracht; — onderhanden werk: dit betreft nog niet voltooide output. Voor de LR gaat het om wijn, slachtvee, kippen en ander pluimvee (ook fokdieren) en andere dieren, met uitzondering van investeringsvee. Gewassen te velde (zie punt 2.012) worden in de jaarrekeningen niet als voorraden onderhanden werk beschouwd. 2.172. Gewassen te velde worden in de Europese landbouw niet als onderhanden werk beschouwd omdat de productiecyclus van verreweg de meeste teelten korter is dan een verslagjaar. Ook wordt ervan uitgegaan dat registratie op het moment van de oogst bij de analyse van de inkomsten uit deze activiteit een voldoende samenhang met de productiekosten waarborgt (zie punt 2.012). Wanneer de oogst, de voorbereiding van de grond en het zaaien niet in dezelfde verslagperiode plaatsvinden, geven de rekeningen voor de periode waarin de kosten zijn ontstaan een boekverlies te zien en die van de oogstperiode een boekwinst. Toch is deze registratiemethode aanvaardbaar, aangezien de situatie van jaar tot jaar gelijk is en er dus bij benadering sprake is van een compensatie in die zin dat de uitgaven in dezelfde periode worden gecompenseerd met de winst van de verkoop van de voorafgaande oogst. Alleen bij een aanzienlijke verandering van de productie of bij zeer slechte oogsten is deze compensatie niet mogelijk. Dan kan registratie van output als onderhanden werk wel aangewezen zijn (zie ook punt 2.013). 2.173. Diensten maken geen deel uit van de voorraden, met uitzondering van die welke zijn opgenomen in de aankoopwaarde van de opgeslagen goederen. 2.174. Volgens het ESR 1995 worden de veranderingen in voorraden gemeten door op de waarde van de toevoegingen aan de voorraden de waarde van de onttrekkingen en de waarde van eventuele lopende verliezen op in voorraad gehouden goederen in mindering te brengen. b) Moment van registratie en waardering van veranderingen in voorraden 2.175. Toevoegingen aan de voorraden moeten worden gewaardeerd op het moment van de toevoeging, terwijl onttrekkingen moeten worden gewaardeerd tegen de prijzen op het moment waarop de goederen aan de voorraden worden onttrokken. Het moment van registratie (en de waardering) van de toevoegingen en onttrekkingen aan de voorraden moet in overeenstemming zijn met dat van de andere transacties in producten (output en intermediair verbruik). 2.176. De veranderingen in voorraden (toevoegingen, onttrekkingen of periodieke verliezen aan gereed product of onderhanden werk) moeten worden gewaardeerd tegen basisprijzen. Toevoegingen aan onderhanden werk moeten worden gewaardeerd op basis van de verhouding tussen de totale productiekosten aan het eind van de periode en de basisprijs van een soortgelijk gereed product. De waarde van de toevoegingen van onderhanden werk kan ook worden geschat aan de hand van de waarde van de productiekosten vermeerderd met een toeslag voor het verwachte exploitatieoverschot of het (geraamde) gemengd inkomen (zie ESR, punten 3.51 en 3.52). 2.177. Voor de registratie van de toevoegingen en onttrekkingen aan de voorraden wordt in het ESR 1995 de „perpetual inventory method” aanbevolen. Toepassing van deze methode is echter over het algemeen niet mogelijk omdat het moeilijk is informatie over de toevoegingen en onttrekkingen te verzamelen. In een poging tot afstemming op de „perpetual inventory method” beveelt het ESR 1995 een „kwantitatieve methode” aan, waarbij de veranderingen in voorraden worden gemeten als het volumeverschil tussen de voorraden aan het begin en het eind van het verslagjaar, gewaardeerd tegen de gemiddelde prijzen gedurende de beschouwde periode. Deze methode is evenwel alleen bruikbaar wanneer de prijzen constant blijven of wanneer de prijzen en hoeveelheden van de opgeslagen goederen tijdens de verslagperiode volgens een vast ritme stijgen of dalen. 2.178. Op plantaardige producten kan deze „kwantitatieve methode” niet worden toegepast wegens de schommelingen in de prijzen en hoeveelheden gedurende het productieproces en de structuur van vraag en aanbod. Dit specifieke „landbouwprobleem” wordt in het ESR 1995 ook genoemd (punt 3.124, onder c)). 2.179. Ook mag niet uit het oog worden verloren dat de veranderingen in voorraden als gedefinieerd in punt 2.174 slechts een van de elementen van de waardeverandering van de voorraden tussen het begin en het eind van het verslagjaar is. Tussen de begin- en de eindbalans van de voorraden bestaat namelijk een fundamenteel boekhoudkundig verband:



Waarde van de eindvoorraad in prijzen van het eind van de periode: - Waarde van de beginvoorraad in prijzen aan het begin van de periode = Veranderingen in voorraden (toevoegingen - onttrekkingen - periodieke verliezen) + nominale waarderingsverschillen + overige volumemutaties. 2.180. De nominale waarderingsverschillen en de overige volumemutaties ( 36 ) mogen bij de raming van de output niet in aanmerking worden genomen, maar horen thuis in de rekening voor overige mutaties in activa (respectievelijk in de rekening voor nominale waarderingsverschillen en de rekening voor overige volumemutaties in activa). 2.181. De belangrijkste moeilijkheid bij de waardering van de veranderingen in voorraden in de LR betreft plantaardige producten. Hierbij gaat het immers om seizoengebonden producten die pas na de oogst worden opgeslagen en gedurende enige maanden na de oogst weer aan de voorraden worden onttrokken, vaak nog tot in het volgende verslagjaar. Ook de prijs kan van verslagjaar tot verslagjaar, en zelfs binnen eenzelfde verslagjaar, sterk fluctueren. c) Veranderingen in voorraden dieren en dierlijke producten 2.182. Voor een waardering van de veranderingen in de veestapel is het nauwelijks van belang of de dieren vanaf hun geboorte in het land zijn gefokt of dat ze op jonge leeftijd uit het buitenland zijn ingevoerd om in het land te worden gefokt en gemest. Op het moment dat de ingevoerde dieren door het binnenlandse bedrijf voor de fok worden aangekocht, worden ze zogezegd genationaliseerd en als binnenlandse productie behandeld. 2.183. Voor de waardering van de veranderingen in de veestapel aan het eind van de verslagperiode moet een onderscheid worden gemaakt tussen voorraadvee en investeringsvee (zie de punten 2.140 en 2.202). Voor de eerste categorie wordt de basisprijs bepaald aan de hand van de som van de totale productiekosten voor een gemiddeld dier in de verschillende veeklassen tot en met het verslagjaar plus een toeslag voor het geschatte exploitatieoverschot of gemengd inkomen (zie punt 2.176). Indien een dier ooit is ingevoerd, kan de aankoopprijs op het moment van de invoer worden beschouwd als de som van de productiekosten tot dat tijdstip. 2.184. Omdat de prijs van de dieren zich in het algemeen gelijkmatig ontwikkelt, kan de waardering van de veranderingen in de voorraad dieren eenvoudig worden benaderd zonder rekening te houden met nominale waarderingsverschillen. Hiertoe wordt voor iedere categorie dieren de verandering in volume van de veestapel tussen het eind en het begin van het verslagjaar vermenigvuldigd met de gedurende deze gehele periode waargenomen gemiddelde prijs. d) Veranderingen in voorraden seizoenproducten 2.185. Seizoenproducten (zie de punten 2.178 en 2.181) zijn producten waarvoor de kwantitatieve methode wegens de onregelmatige ontwikkeling van de prijzen en hoeveelheden geen goede benadering van de „perpetual inventory method” geeft. Dan zou het namelijk kunnen voorkomen dat bij de berekening van de veranderingen in voorraden ook nominale waarderingsverschillen worden meegenomen. Een mogelijke oplossing is de raming van de veranderingen in voorraden over kortere perioden dan de verslagperiode (bv. ieder kwartaal), omdat de ontwikkeling van de prijzen en hoeveelheden hierin gelijkmatiger verloopt. Toch is het vaak moeilijk een dergelijke methode toe te passen, omdat basisgegevens ontbreken. 2.186. De voorraden seizoenproducten kunnen ook worden gewaardeerd door de ontwikkeling van de prijzen voor opgeslagen goederen te analyseren. Om ten minste drie redenen kan de prijs van een goed gedurende de opslag ervan veranderen (SNA 1993, punt 6.105): — de fysieke kwaliteiten van een goed kunnen in de loop van de tijd beter of slechter worden; — er kan sprake zijn van seizoenfactoren die vraag of aanbod beïnvloeden, waardoor de prijs ervan in de loop van het jaar regelmatig en voorspelbaar varieert zonder dat de fysieke kwaliteiten ervan hoeven te veranderen; — ook kunnen algemene factoren, zoals een algemene prijsinflatie, tot gevolg hebben dat de prijs van het goed verandert zonder dat de fysieke of economische kenmerken ervan veranderen. 2.187. Het verschil tussen de prijs van het goed bij de opslag en dat waarbij het goed weer aan de voorraden wordt onttrokken, moet in de eerste twee gevallen de waarde weergeven van een tijdens de opslag ontstane extra output (SNA 1993, punt 6.106). De producten die verscheidene maanden na de oogst aan de voorraden worden onttrokken, zijn namelijk vanuit economisch standpunt niet gelijk aan de producten die werden opgeslagen. Deze toegenomen waarde van de producten mag niet als nominaal waarderingsverschil worden aangemerkt (SNA 1993, punt 12.70). 2.188. Uitgaande van de verschillende elementen van de waardeverandering van de voorraden en van de factoren die de prijsverandering van de in voorraad gehouden producten bepalen, en ook nog omdat het moeilijk is de registratie van waarderingsverschillen bij de berekening van seizoenproductie volledig uit te sluiten, worden twee methoden aanbevolen. Het verschil tussen beide is gelegen in hun interpretatie van de opslag en in het moment van registratie van de wijziging van de waarde van de goederen als gevolg van hun opslag. De eerste methode is de referentiemethode, die moet worden toegepast op de waardering van de output en de veranderingen in voorraden van seizoenproducten. De tweede methode kan voor meer specifieke gevallen worden gebruikt (vooral voor producten waarvan de prijs moeilijk te voorspellen is). 2.189. Bij de referentiemethode worden de veranderingen in voorraden vastgesteld als het verschil tussen de waarde van de output gedurende het jaar en de waarde van de verkopen (en ander gebruik) gedurende hetzelfde jaar ( 37 ). Uitgangspunt hierbij is dat er aan het eind van het landbouwjaar (eind van het eerste halfjaar van het volgende kalenderjaar) geen voorraden meer zijn. Bij deze methode wordt de totale, gedurende jaar n geoogste output rechtstreeks gewaardeerd met behulp van de gewogen gemiddelde prijs voor het landbouwjaar (n/n+1), waarna hiervan de waarde van alle verkopen (en ander gebruik) gedurende kalenderjaar n, voorzover dit overeenkomt met het oogstjaar ( 38 ), wordt afgetrokken tegen de prijzen op het moment van de verkoop (of ander gebruik). 2.190. Bij deze methode wordt opslag beschouwd als een factor voor de prijsstijging van de goederen tijdens de opslag. Aldus wordt een onderscheid gemaakt tussen de opslag zelf en de gevolgen ervan voor de prijs van de producten. De waardestijging door de opslag wordt vooraf verrekend omdat deze wordt toegerekend aan de output van jaar n (het oogstjaar, ook al vindt de verkoop gedurende twee kalenderjaren plaats). De prijsontwikkeling kan namelijk zonder veel problemen vooraf worden geschat omdat deze het gevolg is van vrij regelmatige, voorspelbare veranderingen (zie punt 2.186). 2.191. Dankzij deze methode kan, waar mogelijk, worden voorkomen dat bij de berekening van de output waarderingsverschillen worden meegenomen. Zo wordt gezorgd voor samenhang tussen de berekening van de output in waarde en hoeveelheid en wordt vermeden dat de output op basis van onderhanden werk moet worden geregistreerd (waarvoor gegevens over de omvang van de voorraden aan het begin en het eind van het kalenderjaar nodig zijn, met de desbetreffende prijzen). Ook wordt hierdoor de opstelling van rekeningen in constante prijzen vereenvoudigd. 2.192. Bij een tweede methode, die wordt aanbevolen voor het specifieke geval van producten waarvan de prijs moeilijk voorspelbaar is (zoals groenten en fruit, aardappelen en olijfolie) en de omvang van de opslag op het landbouwbedrijf economisch gezien belangrijk is, wordt opslag gezien als een verlengstuk van het productieproces. Deze methode is minder stringent dan de referentiemethode wat de uitsluiting van waarderingsverschillen bij de berekening van de output betreft. De prijsstijging van de opgeslagen goederen wordt pas achteraf in aanmerking genomen en toegerekend aan het jaar waarin de opslag plaatsvond. 2.193. Bij deze tweede methode wordt de seizoenoutput direct berekend als de som van de verkopen, het andere gebruik en de veranderingen in voorraden, die worden geschat door de voorraden aan het begin en het eind van het verslagjaar tegen lopende prijzen te waarderen. 2.194. De twee methoden lopen uiteen wat de berekening van de veranderingen in voorraden betreft, maar niet bij de waardering van de verkopen (deze worden gewaardeerd tegen de basisprijs op het moment waarop ze aan de voorraden worden onttrokken). e) Veranderingen in voorraden wijn (van druiven die op het bedrijf zelf zijn voortgebracht) 2.195. Wijn is een product dat in het algemeen jarenlang wordt opgeslagen om ouder en rijper te worden. Tijdens de opslag verandert de kwaliteit. Opslag van wijn op het landbouwbedrijf kan worden beschouwd als een uitbreiding van het productieproces omdat de wijn die de opslag verlaat, anders is dan de wijn die erin is gegaan. Daarom moet opgeslagen wijn worden behandeld als onderhanden werk en de toegenomen waarde als een toename van de output, die in de loop van de tijd voortdurend moet worden gemeten. 2.196. Er zijn drie factoren waardoor de waarde van de wijn kan veranderen: wijziging van de kwaliteit, veranderingen in de structuur van vraag en aanbod (d.w.z. de prijsverhouding tussen jonge en oude wijnen) en een algemene prijsverhoging. Terwijl een waardeverandering van wijn als gevolg van de eerste twee factoren bij de bepaling van de output wel in aanmerking moet worden genomen, moet een prijsstijging als gevolg van een algemene prijsstijging voor wijn bij de outputwaarde buiten beschouwing blijven en als waarderingsverschil worden behandeld (geregistreerd in de rekening voor nominale waarderingsverschillen). 2.197. De toegenomen waarde van de wijn zou naargelang deze ouder wordt voortdurend in de waarde van de output moeten worden verwerkt. Omdat hiervoor een grote hoeveelheid informatie over de structuur van de wijnvoorraden naar productiejaar, kwaliteit en productiezone alsmede over de ontwikkeling van de bijbehorende prijzen noodzakelijk is, die evenwel in het algemeen niet in de lidstaten beschikbaar is, zijn er twee praktische methoden om in de landbouwrekeningen de waardering van ouder wordende wijn te benaderen. Weliswaar zijn ze conceptueel gezien niet zo strikt, maar toch lijken beide methoden gezien de beschikbaarheid van gegevens aanvaardbaar. Iedere lidstaat maakt zijn keuze op basis van de structuur van zijn wijnbouw en zijn statistisch systeem. 2.198. Het vooraf in aanmerking nemen van de veroudering van wijn: bij de eerste methode worden toevoegingen aan de voorraad wijn die bij de producent ouder wordt, gewaardeerd aan de hand van de verkoopprijzen van wijnen die dit verouderingsproces al achter de rug hebben, zoals deze zijn waargenomen tijdens het tweede halfjaar. De verwachte waardevermeerdering wordt zodoende al in aanmerking genomen bij de output van het oogstjaar. Het gaat hier slechts om een gedeeltelijke waardestijging omdat deze wijnen niet tegen hun echte verkoopprijs worden gewaardeerd, maar tegen de prijs van andere wijnen uit hetzelfde productiegebied, maar dan ouder. Het verschil tussen hun echte verkoopprijs en de prijs die wordt gebruikt voor de waardering van de toevoegingen aan de voorraden, wordt niet geregistreerd bij de outputwaarde omdat het als een waarderingsverschil wordt gezien (vooral door inflatie). Omdat geen onderscheid wordt gemaakt naar het oogstjaar van de wijn die is opgeslagen dan wel verkocht, gaat deze methode ervan uit dat de markt voor kwaliteitswijnen wat de leeftijd van de wijnen betreft homogeen is. 2.199. Het achteraf in aanmerking nemen van de veroudering van wijn: het is ook mogelijk toevoegingen aan de voorraden te waarderen tegen de prijs van jonge wijnen op het moment van de oogst, en de toevoeging aan het onderhanden werk voor wijn (d.w.z. de prijsstijging door veroudering, afgezien van de gevolgen van een algemene prijswijziging voor wijn) pas te registreren op het moment waarop de ouder geworden wijn wordt verkocht. Omdat de verkopen worden gewaardeerd tegen de gemiddelde jaarprijs, wordt iedere waardestijging tussen het oogstjaar en het jaar van verkoop toegerekend aan de output van het jaar van verkoop (en dus niet verdeeld over de tijd). Voor deze methode zijn meer gegevens over de structuur van de wijnvoorraden nodig omdat ervan wordt uitgegaan dat de verdeling van de voorraden (en van de onttrekkingen aan de voorraden) naar oogstjaar bekend zijn. Toch kan hiermee een nauwkeuriger beeld worden verkregen van de verkopen en de voorraden per jaargang. 2.200. Voor een verdeling in de tijd van de waardestijging van de wijn door veroudering kan uiteraard geen van deze beide praktische methoden worden gebruikt: bij de ene wordt de waardestijging vooraf geregistreerd en bij de andere achteraf. Dit ongemak telt in beide gevallen niet zo zwaar als men ervan uitgaat dat bij de productie van oude wijn een zekere stabiliteit in de tijd bestaat. De eerste methode lijkt de voorkeur te verdienen wanneer de gemiddelde verouderingsduur kort is. 3. Registratie van vee als „bruto-investeringen in vaste activa” of als „veranderingen in voorraden” 2.201. Zoals in de punten 2.140 en 2.151 al is uiteengezet worden veranderingen in het aantal dieren (in de zin van de landbouwstatistiek), afhankelijk van de diersoort, als bruto-investeringen in vaste activa dan wel als veranderingen in voorraden geregistreerd. a) Definitie 2.202. De bruto-investeringen in vaste activa voor vee hebben betrekking op dieren, d.w.z. vaste activa die herhaaldelijk en voortdurend in het productieproces worden gebruikt. Dit investeringsvee wordt gefokt voor de output die het regelmatig levert en omvat onder andere fokvee, melkvee, trekdieren en schapen en andere dieren die worden gefokt voor hun wol. Bij voorraadvee gaat het daarentegen om dieren die gedurende de lopende of een voorafgaande periode zijn geproduceerd om op een later tijdstip te worden verkocht of voor andere al dan niet productieve doeleinden te worden gebruikt. Het betreft dieren die worden gefokt voor hun vlees zoals slachtvee en pluimvee. b) Registratie van ingevoerde dieren 1. Investeringsvee 2.203. Indien de dieren op het moment van de invoer duidelijk kunnen worden geïdentificeerd als vaste activa, moeten ze altijd als aankopen bij de bruto-investeringen in vaste activa worden geregistreerd (zie de punten 2.149 en 2.150). Uiteraard omvatten de bruto-investeringen in vaste activa van de landbouw alleen dieren die door de bedrijfstak landbouw zijn gekocht en bijvoorbeeld geen rijpaarden voor particulier gebruik of dieren die voor andere doeleinden zijn gekocht. 2. Voorraadvee 2.204. Als dieren op het moment van de invoer daarentegen duidelijk als voorraadvee kunnen worden geïdentificeerd (bv. slachtdieren), moet de invoer als een toevoeging aan de voorraden onderhanden werk worden beschouwd en daarom bij de berekening van de output als negatieve verkopen worden afgetrokken (zie punt 2.069). 3. Behandeling 2.205. Het is vaak moeilijk om aan de hand van de beschikbare bronnen een duidelijk onderscheid te maken tussen beide categorieën dieren. Daarom moet de waarde van alle ingevoerde dieren (investerings- en voorraadvee, maar geen dieren die onmiddellijk worden geslacht) bij de berekening van de output van de verkopen worden afgetrokken. Indien deze dieren op een gegeven moment naar het productievee worden overgebracht (d.w.z. vaste activa worden), worden ze geregistreerd als vaste activa die tijdens de verslagperiode waarin de overgang plaatsvond, in eigen beheer zijn geproduceerd (zoals voor dieren die in het land zelf zijn geproduceerd en opgefokt en die vervolgens tot het productievee zijn gaan behoren) (zie de punten 2.069 en 2.070). 2.206. Dieren die worden ingevoerd om onmiddellijk te worden geslacht (als invoer van de slachthuizen) worden niet in de LR geregistreerd omdat deze alleen betrekking hebben op de output van de nationale landbouw. c) Registratie van de handel in dieren tussen landbouweenheden 2.207. Investeringsvee: De handel in investeringsvee wordt bij de bruto-investeringen in vaste activa geregistreerd als aan- en verkopen van vaste activa (diensten in verband met de eigendomsoverdracht zijn in de aankoopprijs begrepen). Wanneer de aan- en verkopen binnen hetzelfde verslagjaar plaatsvinden, heffen deze stromen elkaar op en worden alleen de diensten in verband met de eigendomsoverdracht als bruto-investeringen in vaste activa geregistreerd (zie punt 2.068). 2.208. Voorraadvee: Aan- en verkopen van voorraadvee worden alleen geregistreerd wanneer ze in twee verschillende verslagperioden plaatsvinden. Diensten in verband met deze handel die in de aankoopprijs zijn begrepen, moeten van de waarde van de output worden afgetrokken wanneer de handel tijdens hetzelfde verslagjaar plaatsvindt (zie punt 2.067). 2.209. Door de bijzondere behandeling van de veehandel tussen landbouweenheden en de invoer van dieren bestaat er geen intermediair verbruik voor „vee en dierlijke producten”. d) Niet voor de landbouw bestemde dieren 2.210. Het fokken van ren- en rijpaarden, katten, honden, siervogels, vechtstieren en dieren voor dierentuinen en circussen behoort ook tot de bedrijfstak landbouw, ongeacht of ze gefokt worden om er verder mee te fokken, voor de vleesproductie of voor recreatieve of sportieve doeleinden (zie punt 1.78). Het gebruik van deze dieren voor dienstverlening maakt alleen dan deel uit van de bedrijfstak landbouw wanneer deze activiteiten als niet-scheidbare nevenactiviteit door landbouweenheden worden uitgeoefend. Wanneer niet voor de landbouw bestemde dieren worden gefokt door eenheden waarvoor de landbouw uitsluitend een vrijetijdsbesteding is, maakt dit geen deel uit van de LR (zie punt 1.24). 2.211. Deze dieren kunnen worden verkocht aan: — huishoudens: alle verdere transacties betreffende deze dieren blijven in de LR buiten beschouwing; — aan andere bedrijfstakken: een waakhond, een circusdier of een renpaard gaat dan bijvoorbeeld deel uitmaken van de bruto-investeringen in vaste activa van de bedrijfstak die het dier heeft gekocht.