1972D0173 — NL — 10.01.1976 — 001.001

Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschĳnt buiten de verantwoordelĳkheid van de instellingen

Gewĳzigd bĳ:

Gerectificeerd bĳ:

▼B

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 26 april 1972

inzake de steun verleend krachtens de Belgische wet van 30 december 1970 betreffende de economische expansie

(Slechts de teksten in de Nederlandse en de Franse taal zijn authentiek)

(72/173/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap en met name op artikel 93, lid 2, alinea 1,

Gezien de schriftelijke en mondelinge opmerkingen van de Lid-Staten en van andere belanghebbenden,

I

Overwegende dat de Belgische Regering de Commissie bij brieven van 25 november 1969 en 11 mei 1970 overeenkomstig artikel 93, lid 3, van het Verdrag een wetsontwerp inzake economische expansie heeft medegedeeld dat ten doel heeft, ter vervanging van de wetten betreffende de regionale steunmaatregelen van 18 juli 1959 en 14 juli 1966, een nieuwe en sectoriële steunregeling in België in te voeren;

Overwegende dat de Commissie ten aanzien van het genoemde wetsontwerp de procedure heeft ingeleid als bedoeld in artikel 93, lid 2, alinea 1, van het Verdrag, wegens de vorm en de wijzen van toepassing van bepaalde steunmaatregelen en wegens het te algemene en te weinig preciese karakter dat deze algemene steunregeling vertoont zolang de uitvoeringsverordeningen en met name de afbakening van de geografische zones, waar de regionale steun zal worden toegepast, niet een beoordeling van de strekking der overwogen maatregelen hebben mogelijk gemaakt;

II

Overwegende dat het wetsontwerp na de stemming in het Belgische parlement de wet betreffende de economische expansie is geworden, welke op 30 december 1970 is bekendgemaakt en op 1 januari 1971 in werking is getreden;

Overwegende dat voorts in het Belgisch Staatsblad van 13 januari 1971 een Koninklijk Besluit van 6 januari 1971 is verschenen houdende zekere voorlopige uitvoeringsmaatregelen van de wet van 30 december 1970 betreffende de economische expansie;

Overwegende dat België door deze maatregelen inbreuk heeft gemaakt op artikel 93, lid 3, van het Verdrag en dat de toepassing van de steunmaatregelen in de wet van 30 december 1970 betreffende de economische expansie derhalve onregelmatig is;

III

Overwegende dat het Koninklijk Besluit van 6 januari 1971 tot gevolg heeft dat uitvoeringsverordeningen van de afgeschafte regionale steunwetten van 18 juli 1959 en 14 juli 1966 van kracht blijven, te weten:

— het Koninklijk Besluit van 27 november 1959 tot aanduiding van de ontwikkelingsgewesten, en

— het Koninklijk Besluit van 17 februari 1967 tot aanduiding van de economische zones waarbinnen de bepalingen van de wet van 14 juli 1966 van toepassing zijn;

dat de Belgische autoriteiten daardoor de mogelijkheid hebben de steun van de nieuwe wet toe te kennen in geografische zones die waren aangewezen voor de toepassing van de afgeschafte wetten;

Overwegende dat de Belgische Regering, door in de wet van 30 december 1970 de omschrijving op te nemen van nieuwe zones voor toepassing van regionale steun, zelf heeft erkend dat de zones uit de afgeschafte wetten niet alle als zodanig meer beantwoorden aan de eisen van de regionale ontwikkeling in België en dat een deel van de oude zones derhalve geen behoefte aan steun meer heeft;

Overwegende dat de situatie in bepaalde gebieden waar zich belangrijke zones bevinden, gezien de resultaten van de tot dusverre verleende steun, de gedane investeringen, de ontwikkeling van de werkgelegenheid en de werkloosheid, de ontwikkeling van de inkomsten, de economische groei, de ontwikkeling der infrastructuren betreffende de communicatiemiddelen en het vervoer en in bepaalde zones de nabijheid van een expanderend economisch centrum, inderdaad van dien aard is dat regionale steun niet gerechtvaardigd is;

Overwegende dat een deel van de krachtens de wet van 30 december 1970 verleende regionale steun derhalve onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt; dat de steun aan investeringen in ontwikkelde gebieden welke deze steun niet van node hebben de mededinging en het handelsverkeer namelijk ongunstig beïnvloedt in een mate die strijdig is met het algemeen belang, omdat de verlening ervan ertoe bijdraagt dat het evenwicht tussen de gebieden van de Gemeenschap verder wordt verstoord en dus het bereiken van de fundamentele doelstellingen van het Verdrag verhindert;

IV

Overwegende dat de Belgische Regering, op de hoogte gesteld van het onregelmatige karakter der steunmaatregelen en van de onverenigbaarheid van enkele daarvan met de gemeenschappelijke markt, pogingen in het werk heeft gesteld om nieuwe ontwikkelingszones in België af te bakenen en tevens, gedurende de laatste maanden, haar beslissingen betreffende de verlening van regionale steun heeft opgeschort;

Overwegende dat de Belgische Regering de Commissie bij brief van 24 september 1971, overeenkomstig artikel 93, lid 3, van het Verdrag een wetsontwerp tot wijziging van artikel 11 van de wet betreffende de economische expansie heeft medegedeeld, alsmede een ontwerp voor een Koninklijk Besluit waarin een lijst van nieuwe ontwikkelingszones wordt gegeven; dat de Belgische Regering de Commissie bij brief van 11 oktober 1971 de criteria en motiveringen heeft medegedeeld op grond waarvan de genoemde ontwikkelingszones werden aangeduid;

Overwegende dat uit de lijst van de geprojecteerde nieuwe zones blijkt dat deze zich praktisch in alle streken van het land bevinden; dat elk der 9 provincies en 41 van de 43 arrondissementen van het land worden gesteund; dat noch de oppervlakte, noch de vorm der zones in het geding is, maar dat het gaat om de situatie in de gebieden waar deze zones gelegen zijn;

Overwegende dat men derhalve te maken heeft met een regionale steunregeling die zich op bijna het gehele nationale grondgebied zou uitstrekken;

Overwegende dat zulk een ontbreken van regionale specificiteit bij de steun zou betekenen dat deze zou worden verleend in gebieden waar dat niet gerechtvaardigd is, hetgeen hem onverenigbaar zou maken met de gemeenschappelijke markt; dat het ontbreken van regionale specificiteit bovendien wordt bevestigd door het feit dat geen onderscheiding heeft plaatsgevonden van de genoemde zones in twee categorieën, ten einde de intensiteit van de steun aan de hand van de ernst der problemen te differentiëren, zoals artikel 11 van de wet van 30 december 1970 trouwens voorschrijft;

Overwegende dat de localisatie van de zones in de Belgische gebieden werd voorzien aan de hand van een reeks kwantitatieve criteria welke ten doel hadden de vier kwalitatieve criteria die in artikel 11 van de wet zijn opgenomen te vertegenwoordigen, te weten de huidige en voorzienbare structurele ondertewerkstelling, het reële of dreigende teruglopen van belangrijke economische activiteiten, de abnormaal lage levensstandaard en de traagheid van de economische groei; dat de keuze en de toepassing van de kwantitatieve criteria leiden tot een toekenning van te veel gewicht aan enkele daarvan en tot een methode voor het indelen van alle territoriale eenheden van het land volgens een stelsel van optelling van alle punten die voor al deze criteria aan ieder van deze territoriale eenheden worden toegekend, waardoor noch de aard noch de ernst der op te lossen problemen meer aan de dag treedt, hetgeen een correcte toepassing van het beginsel van regionale specificiteit zou verhinderen;

Overwegende dat bovendien de methode die wordt gebruikt om de sociaal-economische problemen van de gebieden te karakteriseren uitgaat van een te grote versnippering van het grondgebied, zonder dat een samenhang wordt aangegeven tussen de aldus omschreven situaties en zonder dat aan deze problemen een voldoende regionale dimensie wordt verleend;

Overwegende dat bepaalde situaties met gebruikmaking van statistieken die zeer oud zijn of zonder betekenis voor het onderhavige probleem zijn omschreven; dat men bij geen der gekozen of uitgewerkte kwantitatieve criteria is overgegaan tot het vaststellen van drempels die de betekenis van de in artikel 11 van de wet gebruikte kwalificaties als „abnormaal lager” of „belangrijk” verduidelijken, omdat voor alle criteria de toestand in de territoriale eenheden slechts is omschreven aan de hand van de afwijkingen van de nationale gemiddelden, die volgens dezelfde methoden zijn berekend; waarbij de geringste afwijking in aanmerking werd genomen;

Overwegende dat men tenslotte door zonder voldoende rechtvaardiging af te wijken van de genoemde indeling, ontwikkelingszones in 41 van de 43 arrondissementen van het land aanduidt welke zodoende met groeicentra overdekt werden;

V

Overwegende dat in België gebieden bestaan waar de verlening van regionale steun gerechtvaardigd is en dat de afwijzing van alle nieuwe zones de genoemde gebieden onverdiend zou straffen omdat zulk een afwijzing het verbod van de steun zou inhouden zolang er niet op correcte wijze nieuwe zones zijn vastgesteld;

Overwegende dat de afbakening van de gebieden die steun behoeven slechts met een zeer uiteenlopende mate van zekerheid van geval tot geval kan geschieden zolang de technische problemen op het gebied van de statistieken, de kwantitatieve criteria en de methoden niet tot een oplossing zijn gebracht; dat een beschikking daarom slechts voorlopig kan zijn;

Overwegende dat in het algemeen het onderzoek van de sociaal-economische situatie op regionaal niveau niet altijd de onderkenning van alle belangrijke problemen toelaat; dat derhalve de meeste Lid-Staten gebruik maken van statistische gegevens die zijn verzameld op het niveau van kleinere administratieve eenheden; dat in het onderhavige geval de Belgische Regering aldus te werk is gegaan door zich voor de motivering van de afbakening van de steungebieden te baseren op gegevens die op het niveau van de arrondissementen zijn verkregen, die naar zij verklaart de kleinste administratieve eenheden vormen waarvoor voor het gehele land de noodzakelijke statistische gegevens beschikbaar zijn;

Overwegende dat de Commissie bijgevolg verplicht was voor haar beoordeling eveneens uit te gaan van de gegevens die per arrondissement beschikbaar zijn, daarbij rekening houdend met de correlatie tussen aangrenzende situaties en waarbij de problemen worden gesitueerd in grotere regionale verbanden, zodat wordt bereikt dat de problemen een voldoende regionale dimensie verkrijgen;

Overwegende dat het mogelijk is aan de hand van verschillende studies, die door de Commissie met het van alle nodige voorzorgen omgeven gebruik van de door de Belgische Regering verstrekte gegevens — en ondanks de onvolkomenheid daarvan — (huidige en voorzienbare werkloosheid, teruglopen van bepaalde activiteiten, gemiddelde inkomsten per inwoner en groeiritme) zijn verricht en, waarbij aldus wordt getracht alle kwalitatieve criteria van de wet van 30 december 1970 toe te passen, bepaalde problemen te karakteriseren die de conclusie wettigen dat zekere gebieden steunverlening behoeven; dat men door nieuwe indelingen te maken, door bepaalde drempels te kiezen om de voornaamste verschijnselen te typeren, door iedere te strakke en mechanische toepassingsvorm van de criteria te vermijden maar ook door rekening te houden met de kwantitatieve en vooral kwalitatieve correlatie tussen deze criteria, door de territoriale eenheden op verschillende wijzen te hergroeperen ten einde de betrekkingen binnen de gebieden niet te verwaarlozen, zich, door de samenhang en de onderlinge betrekkingen der situaties, ervan op de hoogte kan stellen of de geïdentificeerde problemen een voldoende regionale dimensie hebben;

Overwegende tenslotte dat de Commissie ter beoordeling van de situaties ook rekening heeft gehouden met de toestanden in de andere gebieden van de Gemeenschap; dat zij daarbij heeft geconstateerd dat de twee laagst geplaatste Belgische gebieden zich wat betreft het bruto regionale produkt bevinden op een peil van 76 % ten opzichte van het EEG-gemiddelde van 1969 en dat het laagste peil in de Gemeenschap 33 % bedraagt; dat zij bovendien rekening heeft gehouden met de toestanden in de grensgebieden;

Overwegende dat de Commissie op grond van al deze overwegingen in de huidige omstandigheden tot de conclusie is gekomen dat steun slechts binnen de volgende gebieden verenigbaar kan worden geacht met de gemeenschappelijke markt: in de provincie Antwerpen, het arrondissement Turnhout; in de provincie West-Vlaanderen, de arrondissementen Diksmuide, Ieper, Tielt en Veurne; in de provincie Oost-Vlaanderen, de arrondissementen Eeklo en Oudenaarde; in de provincie Henegouwen, de arrondissementen Ath, Charleroi, Bergen, Mouscroen, Soignies en Thuin; in de provincie Luik, de arrondissementen Hoei, Luik, Verviers en Waremme; in de provincie Limburg, de arrondissementen Hasselt, Maaseik en Tongeren; in de provincie Luxemburg, de arrondissementen Arlon, Bastogne, Marche, Neufchâteau en Virton; in de provincie Namen, de arrondissementen Dinant, Namen en Philippeville;

Overwegende dat het de taak van de Belgische Regering is om binnen deze gebieden de plaats en de omvang van de steungebieden te bepalen, rekening houdend met de eisen van de ruimtelijke ordening;

VI

Overwegende dat de Commissie op basis van door de Belgische Regering bij haar brieven van 10, 13 en 20 maart 1972 verschafte aanvullende gegevens heeft kunnen verifiëren dat bepaalde sociaal-economische situaties niet blijven binnen de grenzen van de administratieve eenheden maar zich voortzetten op een gedeelte van het grondgebied van aangrenzende arrondissementen; een en ander rechtvaardigt de verlening van regionale steun in de volgende door de Belgische Regering aangegeven zones:

— voortzetting van het arrondissement Turnhout: de zone die zich uitstrekt over de gemeenten Oostmalle en Westmalle;

— voortzetting van het arrondissement Turnhout en van de provincie Limburg: de zone die zich uitstrekt over de gemeenten Aarschot, Averbode, Begijnendijk, Betekom, Booischot, Diest, Heist-op-den-Berg, Langdorp, Messelbroek, Molenstede, Rillaar, Scherpenheuvel, Testelt, Webbekom, Wiekevorst, Zichem;

— voortzetting van het arrondissement Oudenaarde: de zone die zich uitstrekt over de gemeenten Appelterre-Eichem, Denderhoutem, Denderleeuw, Geraardsbergen, Grimmingen, Idegem, Iddergem, Moerbeke, Nederboelare, Nederhasselt, Ninove, Okegem, Onkerzeel, Outer, Schendelbeke, Viane, Zandbergen;

— verbinding tussen de twee gedeelten van het arrondissement Mouscroen: de zone die zich uitstrekt over de gemeenten Aalbeke, Lauwe, Menen, Rekkem;

VII

Overwegende dat deze conclusie, onafhankelijk van het voortdurend onderzoek waaraan al de steunregelingen zijn onderworpen, slechts voorlopig kan zijn zolang de werkzaamheden die met de deskundigen van de Belgische overheid worden verricht niet hebben geleid tot klaarheid van alle technische aspecten van de problemen in verband met de aanduiding van ontwikkelingszones in België; dat aan de hand van deze werkzaamheden en rekening houdend met de resultaten van de toepassing die intussen aan regionale steunmaatregelen zal zijn gegeven, een nieuw ontwerp voor ontwikkelingszones aan de Commissie ter beoordeling moet worden voorgelegd;

Overwegende dat, gezien de ingewikkeldheid der te bestuderen problemen en het belang van de te bereiken doelstellingen, een termijn van twee jaar voor het nemen van een nieuwe beschikking redelijk lijkt;

Overwegende dat de regionale specificiteit van de steun voor zones die liggen in de gebieden waar deze zal worden toegestaan, zoals artikel 11 van de betrokken Belgische wet trouwens voorschrijft, vereist dat er een differentiatie van de zones in categorieën plaatsvindt aan de hand van de urgentie van de problemen der gebieden en dat de maximumintensiteit van de steun eveneens naar dit onderscheid wordt gedifferentieerd; dat het door de Belgische Regering op te stellen ontwerp waarin deze differentiatie wordt uitgewerkt aan de Commissie dient te worden voorgelegd, zodat deze zich daarover kan uitspreken;

VIII

Overwegende dat de wet van 30 december 1970 naast de regionale steun in artikel 5 bovendien kadervoorschriften bevat die de verlening buiten de ontwikkelingszones van sectoriële steun mogelijk maken; dat de toepassing van deze bepalingen volgens de wet een Koninklijk Besluit nodig maakt, waarbij de criteria en de toepassingsmodaliteiten van deze sectoriële steun worden omschreven; dat deze criteria en modaliteiten aan de Commissie moeten worden medegedeeld zodat zij zich vooraf daarover kan uitspreken;

Overwegende dat een der essentiële gegevens die men moet kennen voor de beoordeling van de gevolgen van de sectoriële steun voor de concurrentie en het handelsverkeer, de sector is waar zij worden toegepast; dat een toepassingsverordening van de genoemde kaderbepalingen praktisch de sectoren die steun genieten niet van te voren kan opsommen, zelfs indien zij algemene selectiviteitscriteria omschrijft;

Overwegende dat de Commissie zich derhalve vooraf moet kunnen uitspreken over de gevallen van toepassing; dat er, wanneer het gaat om sectoriële steun, een onderscheid moet worden gemaakt tussen de steun die aan de gehele sector wordt verleend en die welke aan een beperkt aantal ondernemingen toekomt;

Overwegende dat het in het geval van de toepassing van de genoemde steun op de gehele sector voldoende is, indien de Commissie, evenals bij de instelling van een stelsel van specifieke steunmaatregelen, de nodige inlichtingen worden verstrekt, met name betreffende: de kenmerken van de sector, de op te lossen problemen, de doelstellingen, wijzen van toepassing en intensiteit der steunmaatregelen;

Overwegende dat het in het geval van toepassing van sectoriële steun op een beperkt aantal ondernemingen daarentegen noodzakelijk is de Commissie de individuele en kenmerkende gevallen mede te delen, zodat zij daarover uitspraak kan doen;

Overwegende dat de verlening van de sectoriële steun dus van passende voorwaarden afhankelijk moet worden gesteld;

Overwegende dat, gezien het zeer uiteenlopende belang der investeringen naar gelang van de aard der sectoren en de betrokken operaties en het belang van de steun die voor eenzelfde bedrag relatief groter is wanneer de omvang van de investering geringer is, een tweeledig criterium moet worden gekozen (omvang van de investering en het relatieve belang van de steun) ten einde kenmerkende gevallen te definiëren; dat het voor de hand ligt een drempel van 100 miljoen Belgische frank te kiezen voor de omvang van de investering en een intensiteit van 15 % in netto subsidie-equivalent (volgens de communautaire methode van waardering van de regionale steun) ten einde de relatieve importantie van de steun vast te stellen;

Overwegende dat het onderzoek naar de invloed van de betrokken wet op de in bijlage II genoemde sectoren van produkten in het kader van het steunbeleid in de landbouw als bedoeld onder punt VI van de Resolutie van de Raad van 25 mei 1971 betreffende de nieuwe oriëntering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (PB nr. C 52 van 27 mei 1971) valt en dat voorts de aan de genoemde sectoren verleende steun onder de toepassing van de op 17 april 1972 vastgestelde richtlijnen van de Raad betreffende de landbouwhervorming valt; dat deze beschikking derhalve niet kan worden toegepast op aan de in bijlage II genoemde produkten verleende steun,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN: