1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en versch ĳnt buiten de verantwoordel ĳkheid van de instellingen
►B RICHTL ĲN VAN DERAAD
van►C1 7 juni 1988 ◄
inzake de inspectie en de verificatie van de goede laboratoriumprakt ĳken (GLP)
(88/320/EEG)
(PB L 145 van 11.6.1988, blz. 35)
Gewĳzigd b ĳ:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1Richtl ĳn 90/18/EEG van de Commissie van 18 december 1989 L 11 37 13.1.1990
Gerectificeerd b ĳ:
►C1Rectificatie PB L 174 van 6.7.1988, blz. 55 (88/320)
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 2
▼B
RICHTL ĲN VAN DERAAD
van►C1 7 juni 1988 ◄
inzake de inspectie en de verificatie van de goede laboratorium-
praktĳken (GLP)
(88/320/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100 A,
Gezien het voorstel van de Commissie(1),
In samenwerking met het Europese Parlement(2),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité(3),
Overwegende dat de gestandaardiseerde organisatorische methoden
waarmee en de omstandigheden waaronder laboratoriumonderzoekinzake het niet-klinisch testen van chemische produkten ten behoevevan de bescherming van mens, dier en milieuwordt opgezet, u itge-voerd, vastgelegd en gerapporteerd, hierna te noemen „goede laboratori-umprakt ĳken” (GLP), voor de Lid-Staten een zekere garantie inhouden
dat de aldus verkregen testgegevens van goede kwaliteit z ĳn;
Overwegende dat de Raad van de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in b ĳlage 2 van z ĳn besluit
van 12 mei 1981 inzake de wederz ĳdse aanvaarding van gegevens
betreffende de evaluatie van chemicaliën, z ĳn goedkeuring heeft
gehecht aan GLP-beginselen, welke in de Gemeenschap z ĳn aange-
nomen en nader uitgewerkt b ĳRichtl ĳn 87/18/EEG van de Raad van 18
december 1986 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettel ĳke
en bestuursrechtel ĳke bepalingen inzake de toepassing van de begin-
selen van goede laboratoriumprakt ĳken en het toezicht op de toepassing
ervan voor tests op chemische stoffen(
4);
Overwegende dat het b ĳhet testen van chemische produkten wensel ĳk
is de capaciteit van gespecialiseerd personeel en testlaboratoria nietwegens duplicatie van tests als gevolg van verschillende laboratorium-praktĳken in de Lid-Staten te verspillen; dat dit met name geldt voor de
bescherming van dieren, hetgeen beperking vereist van het aantal dier-proeven overeenkomstig Richtl ĳn 86/609/EEG van de Raad van 24
november 1986 inzake de onderlinge aanpassing van de wettel ĳke en
bestuursrechtel ĳke bepalingen van de Lid-Staten betreffende de
bescherming van dieren die voor experimentele en andere wetenschap-pelĳke doeleinden worden gebruikt (
5); dat wederz ĳdse erkenning van
de resultaten van tests waarb ĳerkende standaardmethodes gebruikt z ĳn,
een essentiële voorwaarde is voor het verminderen van het aantal expe-rimenten op dit gebied;
Overwegende dat, willen de testgegevens van laboratoria in een Lid-
Staat ook erkend worden door andere Lid-Staten, evenwel moet wordenvoorzien in een geharmoniseerd systeem voor controle op het onderzoeken inspectie van de laboratoria, ten einde te verzekeren dat z ĳvolgens
de GLP werken;
Overwegende dat de Lid-Staten de instantie aanw ĳzen voor de uitvoe-
ring van de controle op de naleving van de GLP;
Overwegende dat een comité, waarvan de leden door de Lid-Staten
worden benoemd, de Commissie b ĳde technische toepassing van deze
richtlĳn dient b ĳte staan en dient deel te nemen aan haar inspanningen
ter bevordering van het vr ĳe verkeer van goederen door de wederz ĳdse
(1) PB nr. C 13 van 17. 1. 1987, blz. 5.
(2) PB nr. C 156 van 15. 6. 1987, blz. 190, en PB nr. C 122 van 9. 5. 1988.
(3) PB nr. C 232 van 31. 8. 1987, blz. 1.
(4) PB nr. L 15 van 17. 1. 1987, blz. 29.
(5) PB nr. L 358 van 18. 12. 1986, blz. 1.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 3
▼B
erkenning, door de Lid-Staten, van de procedures voor de controle op
het naleven van de GLP; dat het b ĳRichtl ĳn 67/548/EEG van de Raad
van 27 juni 1967 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettel ĳke
en bestuursrechtel ĳke bepalingen inzake de indeling, de verpakking en
het kenmerken van gevaarl ĳke stoffen(1), laatstel ĳk gew ĳzigd b ĳ
Richtl ĳn 87/432/EEG (2), opgerichte Comité hiertoe dienstig kan z ĳn;
Overwegende dat dit Comité niet alleen de Commissie b ĳde toepassing
van deze richtl ĳn kan b ĳstaan, maar ook tot de uitwisseling van infor-
matie en ervaring op dit gebied kan b ĳdragen,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTL ĲN VASTGESTELD:
Artikel 1
1. Deze richtl ĳn heeft betrekking op de inspectie en de verificatie
van de organisatorische methoden waarmee en de omstandighedenwaaronder laboratoriumonderzoek wordt opgezet, uitgevoerd, vastge-legd en gerapporteerd voor het niet-klinisch testen, met het oog op deregelgeving, van chemische produkten (b ĳvoorbeeld cosmetica, indu-
striële chemicaliën, geneesmiddelen, levensmiddelenadditieven, dier-voederadditieven, pesticiden), ten einde de effecten ervan op mens, dieren milieuna te gaan.
2. Met het oog op de toepassing van deze richtl ĳnzĳnd eG L P
omschreven in Richtl ĳn 87/18/EEG.
3. Deze richtl ĳn heeft geen betrekking op de interpretatie en
evaluatie van testresultaten.
Artikel 2
1. De Lid-Staten zien er, volgens de procedure van artikel 3, op toe
dat elk op hun grondgebied gelegen testlaboratorium dat verklaart b ĳ
het uitvoeren van tests op chemische produkten de GLP toe te passen,deze GLP ook naleeft.
2. Als aan lid 1 is voldaan en de inspectie en de verificatie bevredi-
gende resultaten opleveren, kan de betrokken Lid-Staat met gebruikma-king van de formule „Vaststelling van naleving van de GLP volgensRichtl ĳn 88/320/EEG op (datum)”, een bevestiging geven van de
verklaring van een testlaboratorium dat het laboratorium zelf alsmedede er door verrichte testen met de GLP overeenstemmen.
Artikel 3
1. De Lid-Staten w ĳzen de instanties aan die worden belast met de
inspectie van de laboratoria op hun grondgebied en met de controle vandoor laboratoria uitgevoerd onderzoek, om na te gaan of de GLPworden nageleefd.
2. De in lid 1 bedoelde instanties inspecteren het laboratorium en
controleren het onderzoek volgens de bepalingen in de b ĳlage.
Artikel 4
1. De Lid-Staten stellen jaarl ĳks een verslag op over de toepassing
van de GLP op hun grondgebied.
Dit verslag bevat een l ĳst van geïnspecteerde laboratoria, de inspectie-
datum en een korte samenvatting van de bevindingen van de inspecties.
2. De verslagen worden ieder jaar uiterl ĳk op 31 maart aan de
Commissie toegezonden. De Commissie legt deze verslagen voor aanhet in artikel 7 bedoelde Comité. Het Comité kan om meer informatiedan de in lid 1 genoemde gegevens verzoeken.
(1) PB nr. 196 van 16. 8. 1967, blz. 1/67.
(2) PB nr. L 239 van 21. 8. 1987, blz. 1.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 4
▼B
3. De Lid-Staten zien erop toe dat commercieel gevoelige informatieen andere vertrouwel ĳke gegevens waartoe z ĳuit hoofde van de
controle op de naleving van de GLP toegang hebben, alleen wordenverstrekt aan de Commissie, aan reglementair aangewezen nationaleinstanties en aan het organisme dat een laboratorium of onderzoekfinanciert en waarvoor een specifieke inspectie of onderzoekcontrolevan direct belang is.
4. De namen van de door een aangewezen instantie geïnspecteerde
laboratoria, de houding van deze laboratoria ten opzichte van de GLP,en de data waarop de laboratoria z ĳn geïnspecteerd of controle op
onderzoek heeft plaatsgevonden, dienen niet als vertrouwel ĳke gege-
vens te worden beschouwd.
Artikel 5
1. Onverminderd artikel 6 z ĳn de resultaten van de door een Lid-
Staat uitgevoerde inspecties van laboratoria en controles op het onder-zoek in verband met de naleving van de GLP-beginselen bindend voorde andere Lid-Staten.
2. Wanneer een Lid-Staat van oordeel is dat een op z ĳn grondgebied
gevestigd laboratorium dat verklaart de GLP na te leven, deze GLP infeite niet naleeft, waardoor de betrouwbaarheid of de echtheid van hetdoor dit laboratorium uitgevoerde onderzoek kan worden onderm ĳnd,
stelt h ĳde Commissie hiervan onverw ĳld in kennis. De Commissie
deelt dit aan de andere Lid-Staten mee.
Artikel 6
1. Wanneer een Lid-Staat voldoende redenen heeft om te veronder-
stellen dat een laboratorium in een andere Lid-Staat dat verklaart deGLP na te leven, een test niet overeenkomstig de GLP heeft uitgevoerd,kan h ĳnadere inlichtingen vragen aan die Lid-Staat en met name
verzoeken om een nadere controle op het onderzoek, eventueel samenmet een nieuwe inspectie.
Indien de betrokken Lid-Staten niet tot overeenstemming kunnen
komen, stellen z ĳde andere Lid-Staten en de Commissie daarvan
onverw ĳld in kennis onder vermelding van de redenen voor hun beslis-
sing.
2. De Commissie stelt in het kader van het Comité zo spoedig
mogel ĳk een onderzoek in naar de door de Lid-Staten vermelde
redenen; z ĳtreft vervolgens passende maatregelen volgens de procedure
van artikel 8. Hierb ĳkan zĳdeskundigen van de door de Lid-Staten
aangewezen instanties om advies vragen.
3. Indien de Commissie van oordeel is dat deze richtl ĳn moet
worden gew ĳzigd ten einde voor de in lid 1 genoemde kwesties een
oplossing te vinden, stelt z ĳde procedure krachtens artikel 8 in om de
betrokken w ĳzigingen aan te nemen.
Artikel 7
1. Het krachtens artikel 20 van Richtl ĳn 67/548/EEG opgerichte
comité, hierna het „Comité” genoemd, kan alle kwesties betreffende detenuitvoerlegging van deze richtl ĳn, die aan het Comité worden voorge-
legd door de voorzitter, zowel op diens eigen initiatief als op verzoekvan een vertegenwoordiger van een Lid-Staat, in behandeling nemen;het gaat hier met name om kwesties inzake:
— de samenwerking tussen door de Lid-Staten aangewezen instanties
met betrekking tot technische en administratieve aspecten inverband met de toepassing van de GLP;
— de uitwisseling van informatie over de opleiding van inspecteurs.
2. De w ĳzigingen die nodig z ĳn om de in artikel 2, lid 2, vermelde
formule en de b ĳlage van deze richtl ĳn aan te passen aan de technische
vooruitgang, worden overeenkomstig de procedure van artikel 8 vastge-steld.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 5
▼B
Artikel 8
1. De vertegenwoordiger van de Commissie legt aan het Comité een
ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het Comité brengt over ditontwerp advies uit binnen een term ĳn die de voorzitter kan bepalen naar
gelang van de urgentie van de materie. Het advies wordt uitgebrachtmet de meerderheid van stemmen die in artikel 148, lid 2, van hetVerdrag is voorgeschreven voor de aanneming van de besluiten die deRaad op voorstel van de Commissie dient te nemen. B ĳstemmingen in
het Comité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van deLid-Staten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitterneemt niet aan de stemming deel.
2. De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast wanneer z ĳin
overeenstemming z ĳn met het advies van het Comité.
Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeenstemming z ĳn met het
advies van het Comité of indien geen advies is uitgebracht, dient deCommissie onverw ĳld de Raad een voorstel in betreffende de te nemen
maatregelen. De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid vanstemmen.
3. Indien de Raad binnen drie maanden na de indiening van het
voorstel b ĳde Raad geen besluit heeft genomen, worden de voorge-
stelde maatregelen door de Commissie vastgesteld.
Artikel 9
De Lid-Staten doen de nodige wettel ĳke en bestuursrechtel ĳke bepa-
lingen in werking treden om uiterl ĳk op 1 januari 1989 aan deze
richtlĳn te voldoen. Z ĳstellen de Commissie hiervan onverw ĳld in
kennis.
Artikel 10
Deze richtl ĳn is gericht tot de Lid-Staten.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 6
▼M1
BĲLAGE
De bepalingen met betrekking tot de inspectie en de verificatie van goede
laboratoriumprakt ĳken die samengevat z ĳni nd eb ĳlagen A en B van deze
richtlĳn, zĳn die welke respectievel ĳk gevat z ĳni nd eb ĳlagen 1 (de leidraad
voor de procedures voor het toezicht op de naleving van goede laboratorium-praktĳk) en 2 (de leidraad voor de uitvoering van laboratoriuminspecties en
study audits) van de voorlopige Raadsbesluiten en -aanbevelingen inzake denaleving van de beginselen van goede laboratoriumprakt ĳk (OECD ENV/
CHEM/CM/88/15 — eerste herziening).
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 7
▼M1
BĲLAGE A
LEIDRAAD VOOR PROCEDURES VOOR HET TOEZICHT OP DE
NALEVING VAN GOEDE LABORATORIUMPRAKT ĲK (GLP)
Om de wederz ĳdse erkenning van de gegevens die bestemd z ĳn voor de
bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten van de OESO te vergemakkel ĳken, is
het van essentieel belang dat de procedures voor het toezicht op de naleving vanGLP worden geharmoniseerd en dat de kwaliteit en accuratesse ervan vergel ĳk-
baar z ĳn.
Deze annex is bedoeld om de Lid-Staten van de OESO gedetailleerde praktische
richtsnoeren te verschaffen voor de structuur, mechanismen en werkw ĳzen die
zĳzouden moeten aannemen als z ĳnationale programma’s voor toezicht op de
naleving van GLP opzetten, om te bewerkstelligen dat deze programma’s inter-nationaal kunnen worden aanvaard.
Men erkende dat de Lid-Staten GLP-beginselen zouden moeten aannemen en
procedures voor het toezicht op de naleving ervan zouden moeten vaststellengebaseerd op de nationale wettel ĳke en bestuursrechtel ĳke gebruiken en geba-
seerd op de prioriteiten die ze geven aan b ĳvoorbeeld in eerste instantie en in
een later stadium te behandelen categorieën chemicaliën en soorten onderzoeken.
Aangezien het mogel ĳk is dat er Lid-Staten z ĳn die vanwege hun wettel ĳk kader
voor het toezicht op chemicaliën meer dan één instantie voor GLP-toezichtinstellen, is het mogel ĳk dat er meer dan één programma voor de naleving van
GLP wordt opgezet. De in de volgende paragrafen beschreven richtl ĳnen gelden,
voor zover van toepassing, voor elk van deze instanties en programma’s voor denaleving.
TERMINOLOGIE
De begripsomschr ĳvingen die worden gegeven in „OECD Principles of Good
Laboratory Practices”, aangenomen in artikel 1 van Richtl ĳn 87/18/EEG van de
Raad (
1), gelden ook voor dit document. Daarnaast z ĳn de volgende definities
van toepassing:
GLP Principles: beginselen van goede laboratoriumprakt ĳk die in overeenstem-
ming z ĳn met de OESO-beginselen van goede laboratoriumprakt ĳk zoals aange-
nomen in artikel 1 van Richtl ĳn 87/18/EEG.
Toezicht op de naleving van GLP: de regelmatige inspectie van laboratoria en/of
audit van studies, om na te gaan of de GLP-beginselen worden nageleefd.
(Nationaal) programma voor de naleving van GLP: het door een Lid-Staat
opgestelde programma voor toezicht op de naleving van GLP door laboratoria opzĳn grondgebied door middel van inspecties en study audits.
(Nationale) instantie voor GLP-toezicht: een in een Lid-Staat gevestigd beheers-
lichaam dat belast is met het toezicht op de naleving van GLP door laboratoriaop diens grondgebied en met andere taken in verband met GLP, die eventueel opnationaal niveauworden vastgesteld; in een Lid-Staat ku nnen verscheidene vandergel ĳke lichamen gevestigd z ĳn.
Laboratoriuminspectie: een onderzoek ter plaatse van de werkw ĳzen en prak-
tĳken van de onderzoekinstelling, om te beoordelen in welke mate de GLP-
beginselen worden nageleefd. B ĳdeze inspecties worden de bestuursorganisatie
en werkw ĳzen van het laboratorium onderzocht, worden gesprekken gevoerd met
de voornaamste technische medewerkers en worden de kwaliteit en integriteitvan de door de instelling verkregen gegevens beoordeeld, waarna hieroververslag wordt uitgebracht.
Study audit: een vergel ĳking van de onbewerkte gegevens en b ĳbehorende
aantekeningen met het interim- of eindrapport, om na te gaan of de onbewerktegegevens nauwgezet in het rapport z ĳn verwerkt, om na te gaan of de onder-
zoeken z ĳn uitgevoerd in overeenstemming met het studieplan en de standaard-
werkvoorschriften (SOP’s), om aanvullende informatie te verkr ĳgen die niet in
het rapport is vermeld en om vast te stellen of b ĳhet verkr ĳgen van de gegevens
methodes z ĳn toegepast die afbreuk doen aan de geldigheid ervan.
Inspecteur: iemand die de laboratoriuminspecties uitvoert namens de (nationale)
instantie voor GLP-toezicht.
GLP-status: de mate waarin een laboratorium de GLP-beginselen naleeft volgens
het oordeel van de (nationale) instantie voor GLP-toezicht.
(
1) PB nr. L 15 van 17. 1. 1987, blz. 29.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 8
▼M1
Bevoegde autoriteit: een nationaal lichaam met wettel ĳke verantwoordel ĳkheid
voor bepaalde aspecten van het toezicht op chemicaliën.
ONDERDELEN VAN PROCEDURES VOOR TOEZICHT OP DE NALEVING
VAN GLP
Nationale regelgeving
Een (nationaal) programma voor de naleving van GLP dient te worden beheerd
door een volgens de regels ingesteld beheersorgaan, met een welomschrevenwettel ĳke status, dat kan beschikken over het nodige personeel en dat werkt
binnen een welomschreven regelgevend kader.
De Lid-Staten dienen:
— ervoor te zorgen dat de nationale instantie voor GLP-toezicht rechtstreeks
verantwoordel ĳk is voor een adequaat „team” van inspecteurs met de nodige
technische/wetenschappel ĳke deskundigheid, dan wel dat deze instantie
uiteindel ĳk verantwoordel ĳk is voor zo’n team;
— documenten te publiceren betreffende het vaststellen van GLP-beginselen op
hun grondgebied;
— documenten te publiceren met nadere gegevens over het programma voor de
naleving van GLP, waaronder gegevens over het wettel ĳke of regelgevende
kader waarbinnen het programma wordt uitgevoerd en verw ĳzingen naar
gepubliceerde wetten, normgevende documenten (b ĳvoorbeeld voor-
schriften, uitvoeringsbesluiten), inspectievoorschriften, richtsnoeren, enz.;
— gegevens b ĳte houden over geïnspecteerde laboratoria (en de GLP-status) en
studies waarvoor een audit is uitgevoerd.
Om internationale betrekkingen en contacten te bevorderen, wordt aan de Lid-
Staten verzocht de OESO en de andere Lid-Staten (b ĳvoorbeeld via de OECD
Complementary Information Exchange Procedure) in kennis te stellen van deaard en beschikbaarheid van de opgestelde documentatie over GLP en van hetadres en telefoonnummer van de (nationale) instantie voor GLP-toezicht.
Vertrouwel ĳkheid
Instanties voor GLP-toezicht hebben toegang tot gegevens met commerciële
waarde; in voorkomend geval kan het zelfs nodig z ĳn dat z ĳcommercieel
gevoelige documenten meenemen uit een laboratorium of dat z ĳin hun rapporten
in detail naar deze documenten verw ĳzen.
De Lid-Staten dienen:
— maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat de vertrouwel ĳkheid in acht
wordt genomen, niet alleen door inspecteurs, maar door eenieder die toegangheeft tot vertrouwel ĳke informatie als gevolg van activiteiten in verband met
het toezicht op de naleving van GLP;
— ervoor te zorgen dat, tenz ĳalle commercieel gevoelige en vertrouwel ĳke
informatie geschrapt is, verslagen van laboratoriuminspecties en study auditsuitsluitend ter beschikking worden gesteld van de bevoegde autoriteiten en,in voorkomend geval, de geïnspecteerde laboratoria, de laboratoria betrokkenbĳde study audits en/of de opdrachtgevers.
Desgevraagd dienen de namen van laboratoria die worden geïnspecteerd in het
kader van een (nationaal) programma voor de naleving van GLP, de mate waarinzĳde GLP-beginselen naleven en de data van de inspecties aan instanties voor
GLP-toezicht in andere Lid-Staten ter beschikking te worden gesteld.
Personeel en opleiding
Instanties voor GLP-toezicht dienen:
—ervoor te zorgen dat er een voldoende aantal inspecteurs beschikbaar is .
Het vereiste aantal inspecteurs is afhankel ĳk van:
a) het aantal laboratoria dat b ĳhet nationaal programma voor de naleving
van GLP betrokken is;
b) de frequentie waarmee de GLP-status van de laboratoria moet worden
beoordeeld;
c) het aantal en de complexiteit van de door de betrokken laboratoria
verrichte studies;
d) het aantal door de bevoegde instanties gevraagde b ĳzondere inspecties of
audits.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 9
▼M1
—ervoor te zorgen dat de inspecteurs over de nodige kwalificaties en opleiding
beschikken .
De inspecteurs dienen te beschikken over kwalificaties en praktische ervaring
op het gebied van de uiteenlopende wetenschappel ĳke disciplines die voor
het onderzoeken van chemicaliën van belang z ĳn. De instanties voor GLP-
toezicht dienen:
a) ervoor te zorgen dat er voorzieningen worden getroffen om inspecteurs de
nodige opleidingen te bieden, waarb ĳrekening wordt gehouden met hun
individuele kwalificaties en ervaring;
b) contacten en, waar nodig, gezamenl ĳke opleidingsactiviteiten, met het
personeel van nationale instanties voor GLP-toezicht in andere Lid-Statente stimuleren, ten einde de internationale harmonisatie b ĳde interpretatie
en toepassing van GLP-beginselen, en het toezicht op de naleving vandergel ĳke beginselen, te bevorderen.
—erop toe te zien dat het inspectiepersoneel geen financiële of andere
belangen heeft in de geïnspecteerde laboratoria, de studies waarvoor eenaudit wordt uitgevoerd of de bedr ĳven die opdracht geven voor dergel ĳke
studies.
—de inspecteurs een passend legitimatiebew ĳs te verschaffen (bĳvoorbeeld
een identiteitskaart).
Inspecteurs kunnen:
— deel uitmaken van het personeel in vaste dienst van de nationale instantie
voor GLP-toezicht;
— deel uitmaken van het personeel in vaste dienst van een instelling die los
staat van de nationale instantie voor GLP-toezicht; of
— op contract of anderszins door de nationale instantie voor GLP-toezicht z ĳn
aangenomen om inspecties te verrichten of audits van studies uit te voeren.
In de laatste twee gevallen dient de uiteindel ĳke verantwoordel ĳkheid voor het
vaststellen van de GLP-status van de laboratoria en van de kwaliteit/aanvaard-baarheid van een study audit te berusten b ĳde (nationale) instantie voor GLP-
toezicht, die in voorkomend geval tevens dient te zorgen voor eventuele maatre-gelen op grond van de resultaten van de laboratoriuminspecties of de studyaudits.
Nationale programma’s voor de naleving van GLP
Het toezicht op de naleving van GLP heeft tot doel vast te stellen of de
laboratoria voor de uitvoering van studies de GLP-beginselen z ĳn nagekomen en
of zĳkunnen garanderen dat de verkregen gegevens van voldoende kwaliteit
zĳn. Zoals hierboven vermeld dienen de Lid-Staten nadere gegevens over hun
nationaal programma voor de naleving van GLP bekend te maken. Dit houdtonder meer in dat:
—toepassingsgebieden omvang van het programma moeten word en
omschreven .
Een nationaal programma voor de naleving van GLP kan betrekking hebben
op slechts een beperkte categorie chemicaliën, b ĳvoorbeeld industriële
chemicaliën, bestr ĳdingsmiddelen, geneesmiddelen, enz., maar ook alle
chemicaliën omvatten. Wat het toepassingsgebied van het toezicht betreft,dienen zowel de categorieën chemicaliën als de soorten onderzoeken, b ĳ
voorbeeld fysisch, chemisch, toxicologisch en/of ecotoxicologisch, te wordenvermeld.
—moet worden aangegeven op grond van welke regeling laboratoria onder het
programma voor de naleving van GLP vallen .
Het is mogel ĳk dat het dwingend is voorgeschreven GLP-beginselen na te
leven voor gegevens over de veiligheid voor gezondheid en milieudie in hetkader van toelating of kennisgeving worden gebruikt. Laboratoria moeten demogel ĳkheid hebben een inspectie op naleving van de GLP-beginselen zelf
aan te vragen b ĳde betrokken (nationale) instantie voor GLP-toezicht.
—informatie moet worden verstrekt over categorieën laboratoriuminspecties/
study audits .
In een nationaal programma voor de naleving van GLP dienen
a) routinematige laboratoriuminspecties plaats te vinden — d.w.z. het
normale toezicht op laboratoria, in principe eens in de twee jaar. Dezeinspecties behelzen een algemene inspectie van het laboratorium en een(beperkte) study audit van een lopende of voltooide studie;
b) bĳzondere laboratoriuminspecties/study audits te worden uitgevoerd op
verzoek van een bevoegde instantie — b ĳvoorbeeld inspecties/study
audits op grond van vragen in verband met de indiening van gegevens b ĳ
een bevoegde instantie.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 10
▼M1
—moet worden aangegeven over welke bevoegdheden inspecteurs beschikken
wat betreft hun toegang tot laboratoria en tot gegevens waarover laboratoriabeschikken .
Hoewel inspecteurs gewoonl ĳk niet tegen de wens van de laboratoriumlei-
ding laboratoria zullen willen betreden, kunnen er zich omstandighedenvoordoen, waaronder toegang tot de laboratoria en de gegevens van essen-tieel belang z ĳn voor de bescherming van de volksgezondheid of het milieu.
Voor dergel ĳke gevallen dienen de bevoegdheden waarover de nationale
instantie voor GLP-toezicht beschikt, te worden afgebakend.
—de procedures voor laboratoriuminspecties en study audits met het oog op
het toezicht op de naleving van GLP moeten worden beschreven .
In de documentatie dient te worden aangegeven welke werkw ĳzen zullen
worden gehanteerd om zowel de organisatorische aspecten als de omstandig-heden waaronder de planning, uitvoering, voortgangsbewaking en rapportagevan de laboratoriumstudies plaatsvinden, worden onderzocht. In b ĳlage B
van deze richtl ĳn worden richtsnoeren voor dergel ĳke werkw ĳzen gegeven.
—wordt omschreven welke maatregelen kunnen worden getroffen naar aanlei-
ding van inspecties en study audits .
Verdere afhandeling van laboratoriuminspecties en study audits
Nadat een laboratoriuminspectie of study audit heeft plaatsgevonden, dient de
inspecteur een schriftel ĳk verslag over z ĳn bevindingen op te stellen.
De Lid-Staten dienen maatregelen te treffen indien t ĳdens of na een laboratori-
uminspectie of study audit bl ĳkt dat GLP-beginselen niet worden nageleefd. De
aangepaste maatregelen dienen te worden beschreven in documenten van de(nationale) instantie voor GLP-toezicht.
Indien b ĳeen laboratoriuminspectie of study audit slechts geringe afw ĳkingen
van de GLP-beginselen worden geconstateerd, wordt het laboratorium verzochtdeze kleine afw ĳkingen te corrigeren. Eventueel kan het nodig z ĳn dat de
inspecteur, op een passend t ĳdstip, de faciliteit opnieuw bezoekt om te contro-
leren of de veranderingen z ĳn doorgevoerd.
Indien geen of slechts kleine afw ĳkingen z ĳn gevonden, kunnen de nationale
instanties voor GLP-toezicht:
— een verklaring afgeven dat het laboratorium geïnspecteerd is en dat gebleken
is dat het overeenkomstig de GLP-beginselen functioneert. Hierb ĳworden de
datum van inspectie en, in voorkomend geval, de op dat t ĳdstip geïnspec-
teerde categorieën onderzoeken in dat laboratorium vermeld; dergel ĳke
verklaringen kunnen worden gebruikt ter informatie van instanties voornationaal GLP-toezicht in andere Lid-Staten,
en/of
— de bevoegde instantie, die om een study audit verzocht heeft, een gedetail-
leerd verslag van de resultaten aanbieden.
Indien ernstige afw ĳkingen worden gevonden, hangen de door de nationale
instanties voor GLP-toezicht te treffen maatregelen af van de specifieke omstan-digheden van het betrokken geval en van de wettel ĳke of bestuursrechtel ĳke
bepalingen op grond waarvan in het betrokken land het GLP-toezicht is opgezet.Voorbeelden van mogel ĳke maatregelen z ĳn:
— de afgifte van een verklaring met details van de gevonden gebreken of
tekortkomingen die afbreuk kunnen doen aan de geldigheid van de in hetlaboratorium verrichte studies;
— opschorting van laboratoriuminspecties of study audits van een laboratorium
en, indien administratief mogel ĳk, bĳvoorbeeld verw ĳdering van het labora-
torium uit het programma voor de naleving van GLP of uit eventuele l ĳsten
of registers van laboratoria die z ĳn onderworpen aan GLP-inspecties;
— te eisen dat een verklaring met een gedetailleerde omschr ĳving van de
afwĳkingen aan bepaalde rapporten van studies wordt gehecht;
— gerechtel ĳke maatregelen, als dit op grond van de omstandigheden geboden
is en op grond van de wettel ĳke/bestuursrechtel ĳke procedures mogel ĳk is.
Indien ernstige afw ĳkingen worden gevonden die bepaalde studies nadelig
kunnen hebben beïnvloed, overweegt de nationale instantie voor GLP-toezicht denoodzaak om de betrokken bevoegde autoriteiten of instanties voor GLP-toezichtin andere Lid-Staten hiervan in kennis te stellen.
Beroepsprocedures
Gewoonl ĳk zullen problemen of meningsverschillen tussen inspecteurs en labo-
ratoriumleiding in de loop van laboratoriuminspectie of study audit wordenopgelost. In voorkomend geval zal het echter niet alt ĳd mogel ĳkzĳn overeen-
stemming te bereiken. Derhalve dient te worden voorzien in een procedure aan
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 11
▼M1
de hand waarvan een laboratorium bezwaar kan maken tegen de resultaten van
een laboratoriuminspectie of study audit in het kader van het toezicht op denaleving van GLP en/of tegen de maatregelen die de instanties voor GLP-toezicht op grond daarvan willen nemen.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 12
▼M1
BĲLAGE B
LEIDRAAD VOOR DE UITVOERING VAN LABORATORIUMINSPEC-
TIES EN STUDY AUDITS
INLEIDING
Deze b ĳlage heeft tot doel richtsnoeren te geven voor de uitvoering van laborato-
riuminspecties en study audits die door de Lid-Staten van de OESO onderlingkunnen worden erkend.
Ze heeft hoofdzakel ĳk betrekking op laboratoriuminspecties, een activiteit die
een groot deel van de t ĳd van de GLP-inspecteurs in beslag neemt. Veelal zal als
onderdeel van een laboratoriuminspectie een beperkte study audit of „review”plaatsvinden; daarnaast zullen evenwel van t ĳd tot t ĳd ook study audits moeten
worden verricht op verzoek van b ĳvoorbeeld een bevoegde autoriteit. Algemene
richtsnoeren voor de uitvoering van study audits worden gegeven aan het eindevan deze b ĳlage.
Laboratoriuminspecties worden uitgevoerd om vast te stellen in welke mate
laboratoria en de daar uitgevoerde studies voldoen aan de GLP-beginselen en omde betrouwbaarheid van de gegevens vast te stellen ten einde te garanderen datde resulterende gegevens van voldoende kwaliteit z ĳn voor beoordeling en
besluitvorming door nationale bevoegde autoriteiten. Naar aanleiding van delaboratoriuminspecties worden rapporten uitgebracht, waarin wordt beschreven inwelke mate een laboratorium voldoet aan de GLP-beginselen. De laboratoriumin-specties dienen regelmatig op routinebasis plaats te vinden, ten einde een regi-stratie van de GLP-status van een laboratorium op te zetten en b ĳte houden.
TERMINOLOGIE
De begripsomschr ĳvingen die worden gegeven in „OECD Principles of Good
Laboratory Practice”, aangenomen in artikel 1 van Richtl ĳn 87/18/EEG en in
bĳlage A van deze richtl ĳn gelden ook voor deze b ĳlage.
LABORATORIUMINSPECTIES
Inspecties van de naleving van de GLP-beginselen kunnen plaatsvinden in elke
onderzoekinstelling die met het oog op de regelgeving gegevens over de veilig-heid voor gezondheid of milieuprodu ceert. In voorkomend geval moeten deinspecteurs een audit uitvoeren van gegevens over de fysische, chemische, toxi-cologische of ecotoxicologische eigenschappen van een stof of preparaat. Inbepaalde gevallen kan het nodig z ĳn dat de inspecteurs een beroep doen op
deskundigen op specifieke vakgebieden.
De grote diversiteit van de instellingen (zowel wat de fysieke indeling als wat de
bestuursorganisatie betreft) en de verscheidenheid aan soorten studies, waarmeede inspecteurs te maken kr ĳgen, hebben tot gevolg dat inspecteurs hun eigen
beoordelingsvermogen dienen te gebruiken om vast te stellen in welke mate enomvang aan de beginselen van GLP wordt voldaan. Desondanks dienen deinspecteurs b ĳde beoordeling of in een bepaald laboratorium of b ĳeen bepaalde
studie de betrokken beginselen in voldoende mate z ĳn nageleefd, te streven naar
een consequente werkw ĳze.
In dit hoofdstuk wordt richting gegeven aan de inspectie van de verschillende
onderdelen van de onderzoekinstelling, haar personeel en de werkw ĳzen die
waarsch ĳnlĳk door de inspecteurs worden onderzocht. Voor elk onderdeel is er
een toelichting van het doel, alsmede een illustratieve l ĳst van specifieke
aspecten die t ĳdens een inspectie aan de orde zouden kunnen komen. De l ĳsten
hebben niet de pretentie van volledigheid en dienen ook niet als zodanig teworden beschouwd.
De inspecteurs dienen zich niet bezig te houden met de noodzaak of de doelstel-
lingen van het onderzoek of met de interpretatie van de resultaten van onderzoek,voorzover dat de risico’s voor de volksgezondheid of het milieubetreft. Dit valtonder de verantwoordel ĳkheid van de autoriteiten b ĳwie deze gegevens met het
oog op de regelgeving worden ingediend.
Het valt niet te verm ĳden dat laboratoriuminspecties en study audits de normale
gang van zaken in een laboratorium verstoren. Daarom moeten inspecteurs hunwerkzaamheden zorgvuldig plannen en, voor zover mogel ĳk, rekening houden
met de wensen van de laboratoriumleiding in verband met het t ĳdstip van de
bezoeken aan bepaalde delen van de laboratoria.
De inspecteurs zullen t ĳdens hun inspecties en study audits toegang hebben tot
vertrouwel ĳke, commercieel waardevolle informatie. Het is van essentieel belang
dat zĳgaranderen dat deze informatie uitsluitend ter kennis van bevoegd perso-
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 13
▼M1
neel komt. Hun verantwoordel ĳkheden in dit verband worden vastgelegd in hun
nationale procedures voor toezicht op de naleving van GLP.
INSPECTIEPROCEDURES
Voorbereiding
Doel:de inspecteur op de hoogte brengen van de organisatiestructuur, de ruimte-
lĳke indeling van de gebouwen en de verscheidenheid aan onderzoek van de
instelling die zal worden geïnspecteerd.
Voordat z ĳeen laboratoriuminspectie of study audit verrichten, dienen inspec-
teurs zich op de hoogte te stellen omtrent de te bezoeken instelling. De infor-matie die over een instelling beschikbaar is, moet worden doorgenomen. Dezeinformatie kan bestaan uit eerdere inspectierapporten, de indeling van de onder-zoekinstelling, organisatieschema’s, onderzoekrapporten, protocollen en curriculavitae (CV) van de voornaamste personeelsleden. Uit dergel ĳke documenten
wordt informatie verkregen over:
— het type, de omvang en de indeling van de instelling;
— de verscheidenheid aan onderzoek, waarmee men t ĳdens de inspectie naar
alle waarsch ĳnlĳkheid te maken kr ĳgt;
— de organisatiestructuur van de instelling.
Met name dienen de inspecteurs aandacht te schenken aan eventuele tekortko-
mingen die b ĳeerdere inspecties gebleken z ĳn. Wanneer geen eerdere laboratori-
uminspecties hebben plaatsgevonden, kan een oriënterend bezoek plaatsvindenom relevante informatie te verkr ĳgen.
Aan de laboratoria dient te worden meegedeeld op welke datum en op welk
tĳdstip de inspecteurs zullen komen, wat het doel van hun bezoek is en hoelang
zĳnaar verwachting zullen bl ĳven. Zodoende kunnen de laboratoria ervoor
zorgen dat het nodige personeel en de gewenste documentatie beschikbaar z ĳn.
Indien specifieke documenten of aantekeningen moeten worden onderzocht, kanhet nuttig z ĳn dit van tevoren aan het laboratorium mede te delen, zodat z ĳ
tĳdens de laboratoriuminspectie onmiddell ĳk beschikbaar z ĳn.
Openingsgesprek
Doel:de leiding en het personeel van de instelling in kennis stellen van de reden
van de inspectie of study audit die zal plaatsvinden en aangeven om welke delenvan het laboratorium, voor audit geselecteerd onderzoek, documenten en mede-werkers het waarsch ĳnlĳk zal gaan.
De administratieve en praktische details van een laboratoriuminspectie of study
audit dienen aan het begin van het bezoek te worden besproken met de leidingvan de instelling. T ĳdens het openingsgesprek moeten de inspecteurs:
— het doel en de reikw ĳdte van het bezoek uiteenzetten;
— aangeven welke documentatie nodig is voor de laboratoriuminspectie, b ĳ
voorbeeld l ĳsten van lopend en voltooid onderzoek, onderzoekplannen, stan-
daardwerkvoorschriften en onderzoekrapporten. B ĳdeze gelegenheid dient
overeenstemming te worden bereikt over de toegang tot relevante docu-menten en moeten zo nodig regelingen worden getroffen voor het kopiërendaarvan;
— een duidel ĳk inzicht kr ĳgen in de organisatiestructuur en het personeelsbe-
stand van de instelling;
— informeren of er tegel ĳkertĳd onderzoeken waarvoor de GLP-beginselen
gelden en onderzoeken waarvoor dit niet het geval is, worden uitgevoerd;
— een eerste keuze maken uit de delen van de instelling die t ĳdens de laborato-
riuminspectie zullen worden onderzocht;
— aangeven welke documenten en specimina nodig z ĳn voor de audit van
lopend of voltooid onderzoek.
Alvorens een inspectie verder uit te voeren, is het raadzaam dat de inspecteur
contact opneemt met de kwaliteitsbewakingsafdeling van het laboratorium.
Over het algemeen zal het nuttig z ĳn dat inspecteurs t ĳdens de inspectie van een
instelling worden vergezeld door een lid van de kwaliteitsbewakingsafdeling vande instelling.
Inspecteurs kunnen verlangen dat z ĳde beschikking kr ĳgen over een vertrek
waar z ĳdocumenten kunnen onderzoeken en andere activiteiten kunnen
verrichten.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 14
▼M1
Organisatie en personeel
Doel:nagaan of de omvang en de kwalificaties van het personeelsbestand en ook
de ondersteunende diensten van de onderzoekinstelling voldoen aan de eisen dieop grond van de aard en de hoeveelheid van het uitgevoerde onderzoek kunnenworden gesteld, of de organisatorische structuur aan de eisen voldoet en of hetbeleid van de leiding ten aanzien van opleiding en bescherming van de gezond-heid van het personeel in overeenstemming is met het onderzoek dat in deinstelling plaatsvindt.
De leiding dient te worden verzocht bepaalde documenten te verstrekken, b ĳ
voorbeeld:
— plattegronden;
— schematische overzichten van de bestuurl ĳke en de wetenschappel ĳke orga-
nisatie van de instelling;
— CV’s van de belangr ĳkste medewerkers die betrokken z ĳnbĳde voor de
study audits geselecteerde typen onderzoek;
—lĳst(en) van lopend en voltooid onderzoek met informatie over het type
onderzoek, begin-/einddata, testsysteem, toedieningsw ĳze en naam van de
study director;
— beleid inzake personeelsopleiding en bescherming van de gezondheid, indien
een dergel ĳk beleid is uitgewerkt;
— gegevens over de opleiding van het personeel, voor zover beschikbaar;— een index voor de standaardwerkvoorschriften (SOP’s — Standard Operating
Procedures) van de instelling;
— specifieke standaardwerkvoorschriften in verband met het onderzoek of de
werkw ĳzen die worden geïnspecteerd of waarvoor een audit wordt uitge-
voerd;
—lĳst(en) van personen die leiding geven aan de onderzoeken waarvoor een
audit wordt uitgevoerd (study directors).
De inspecteur controleert met name:
—lĳsten van lopend en voltooid onderzoek om het niveauvan de door het
laboratorium uitgevoerde werkzaamheden te beoordelen;
— de identiteit en de kwalificaties van de study directors, het hoofd van de
kwaliteitsbewakingsafdeling en ander belangr ĳk personeel;
— of er standaardwerkvoorschriften z ĳn voor alle relevante onderzoekgebieden.
Kwaliteitsbewakingsprogramma
Doel:nagaan of de regelingen die worden gebruikt om de leiding te verzekeren
dat het laboratoriumonderzoek overeenkomstig de GLP-beginselen wordt uitge-voerd, toereikend z ĳn.
Het hoofd van de afdeling voor kwaliteitsbewaking (QA, Quality Assurance)
moet worden verzocht uiteen te zetten welke systemen en methodes wordengebruikt voor inspecties en voortgangsbewaking van onderzoek in het kader vande kwaliteitsbewaking en welk systeem wordt gebruikt om de waarnemingen dieten behoeve van kwaliteitsbewaking worden gedaan, vast te leggen. De inspec-teurs controleren:
— de kwalificaties van het hoofd van de afdeling voor kwaliteitsbewaking en
van alle personeel van deze afdeling;
— of de afdeling voor kwaliteitsbewaking onafhankel ĳk van het b ĳhet onder-
zoek betrokken personeel functioneert;
— hoe de afdeling voor kwaliteitsbewaking inspecties plant en uitvoert en de
aangegeven kritieke fasen in een onderzoek controleert en welke middelen erbeschikbaar z ĳn voor inspecties en toezicht ten behoeve van kwaliteitsbewa-
king;
— of er, indien de onderzoeken zo kort duren dat het niet haalbaar is elk
onderzoek afzonderl ĳk te controleren, voorzieningen z ĳn getroffen om steek-
proefsgew ĳze controles te verrichten;
— de omvang en diepgang van de kwaliteitsbewaking in alle fasen van de
uitvoering van het onderzoek;
— de kwaliteitsbewakingsprocedures die worden gevolgd om het eindrapport te
controleren op overeenstemming met de onbewerkte gegevens;
— of de leiding rapporten ontvangt van de afdeling voor kwaliteitsbewaking
over problemen die afbreuk kunnen doen aan de kwaliteit of betrouwbaarheidvan een onderzoek;
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 15
▼M1
— de maatregelen die de afdeling voor kwaliteitsbewaking treft, indien er
afwĳkingen worden gevonden;
— de eventuele rol van de afdeling voor kwaliteitsbewaking, als onderzoek of
delen van onderzoek plaatsvinden in contractlaboratoria;
— de eventuele rol van de afdeling voor kwaliteitsbewaking b ĳde beoordeling,
herziening en b ĳwerking van de standaardwerkvoorschriften.
Faciliteiten
Doel:nagaan of de omvang, de bouw, het ontwerp en de lokatie van de
onderzoekinstelling voldoen aan de eisen van het onderzoek dat daar wordtuitgevoerd.
De inspecteur controleert of:
— het ontwerp is berekend op een voldoende mate van scheiding, zodat b ĳ
voorbeeld te testen stoffen, dieren, voeders, pathologische specimina, enz.van een bepaald onderzoek niet met die van een ander kunnen wordenverward;
— er goed functionerende procedures voor klimaatbewaking en -registratie z ĳn
op nauw luisterende gebieden zoals ruimten voor dieren en andere biologi-sche testsystemen, opslagruimten voor te testen stoffen en laboratorium-ruimten;
— de algemene gang van zaken in de verschillende faciliteiten goed is en er, zo
nodig, procedures z ĳn voor de bestr ĳding van ongewenste organismen.
Verzorging, huisvesting en onderbrenging van biologische testsystemen
Doel:indien in de onderzoekinstelling onderzoek wordt verricht, waarb ĳdieren
of andere biologische testsystemen worden gebruikt, nagaan of de ondersteu-nende voorzieningen en omstandigheden voor de verzorging, huisvesting enonderbrenging ervan toereikend z ĳn om stress en andere problemen die het
testsysteem en dus de kwaliteit van de gegevens kunnen beïnvloeden, tevermĳden.
Het is mogel ĳk dat in een onderzoekinstelling onderzoeken worden verricht
waarvoor een verscheidenheid aan dier- of plantesoorten, alsmede microbiële ofandere cellulaire of subcellulaire systemen nodig is. De aard van de gebruiktetestsystemen is bepalend voor de aspecten van de verzorging, huisvesting ofonderbrenging die door de inspecteur worden gecontroleerd. Afhankel ĳk van de
testvereisten beoordeelt de inspecteur of:
— er voldoende voorzieningen z ĳn voor de gebruikte biologische testsystemen
en voor de onderzoekvereisten;
— er regelingen z ĳn om dieren en planten die in de instelling worden binnenge-
bracht onder quarantaine te stellen en of deze regelingen naar behorenfunctioneren;
— er regelingen z ĳn om dieren (of zo nodig andere elementen van een testsys-
teem), waarvan bekend is of vermoed wordt dat z ĳziek z ĳn of dragers van
een ziekte z ĳn, te isoleren;
— gezondheid, gedrag en andere aspecten, al naar gelang van het testsysteem,
voldoende worden gecontroleerd en geregistreerd;
— de apparatuur om de voor elk biologisch testsysteem vereiste omgevingscon-
dities te handhaven adequaat, goed onderhouden en doelmatig is;
— dierenkooien, rekken, tanks en andere behuizingen alsmede b ĳkomende
uitrusting voldoende schoon worden gehouden;
— analyses om de omgeving en ondersteunende systemen te controleren naar
behoren worden verricht;
— er voorzieningen z ĳn voor de verw ĳdering en vernietiging van dierl ĳk afval
en afval van de testsystemen, welke zodang functioneren dat overlast vanongedierte, stank, de kans op ziekten en milieuvervuiling minimaal z ĳn;
— er opslagruimtenten z ĳn voor diervoeders of soortgel ĳke materialen voor alle
testsystemen; of deze ruimten niet worden gebruikt voor de opslag vanandere materialen, zoals te testen stoffen, bestr ĳdingsmiddelen of desinfecte-
rende middelen en of z ĳgescheiden z ĳn van de ruimten waar dieren gehuis-
vest z ĳn of andere biologische testsystemen gehouden worden;
— opgeslagen voeders en strooisel beschermd z ĳn tegen aantasting als gevolg
van slechte omgevingsinvloeden, ongedierte of besmetting.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 16
▼M1
Apparatuur, materialen, reagentia en specimina
Doel:nagaan of het laboratorium beschikt over goed opgestelde operationele
apparatuur, of hoeveelheid en capaciteit hiervan voldoende z ĳn voor de onder-
zoeken die in de instelling worden verricht en of de materialen, reagentia enspecimina naar behoren worden geëtiketteerd, gebruikt en opgeslagen.
De inspecteur controleert of:
— de apparatuur schoon is en in goede staat verkeert;
— werking, onderhoud, standaardisatie en calibratie van de apparatuur worden
geregistreerd;
— materialen en chemicaliën naar behoren z ĳn geëtiketteerd en b ĳde juiste
temperatuur z ĳn opgeslagen en of vervaldata niet worden overschreden. Op
etiketten van reagentia dienen herkomst, identiteit, concentratie en/of andereeventuele nuttige informatie te worden vermeld;
— specimina goed worden geïdentificeerd naar testsysteem, onderzoek, aard en
datum van verzameling;
— de gebruikte apparaten en materialen de testsystemen niet beïnvloeden.
Testsystemen
Doel:nagaan of er goede procedures z ĳn voor de behandeling en controle van de
verscheidenheid aan testsystemen die nodig z ĳn voor het in de instelling
verrichte onderzoek, b ĳvoorbeeld chemische en fysische systemen, cellulaire en
microbiële systemen, planten of dieren.
Fysische en chemische systemen
De inspecteur controleert of:
— de stabiliteit van de te testen stoffen en de referentiestoffen bepaald werd en
of de in de onderzoekplannen gespecificeerde referentiestoffen z ĳn gebruikt,
indien dit op grond van de onderzoekplannen nodig is;
— er standaardwerkvoorschriften z ĳn voor de laboratoriumwerkzaamheden en
of deze worden nagekomen;
— in geautomatiseerde systemen de onbewerkte gegevens, die worden omgezet
in grafieken, op registratieapparatuur vastgelegde gegevens of computeruit-draaien, worden gedocumenteerd en gearchiveerd.
Biologische testsystemen
Afgezien van de relevante aspecten die hierboven worden genoemd met betrek-
king tot de verzorging, huisvesting of onderbrenging van biologische testsys-temen, controleert de inspecteur of:
— de testsystemen in overeenstemming z ĳn met de onderzoekplannen;
— de testsystemen in voldoende mate beschreven z ĳn;
— dieren t ĳdens het onderzoek in voldoende mate en, indien nodig en van
toepassing, op eenduidige w ĳze geïdentificeerd z ĳn;
— de behuizing of onderbrenging van de testsystemen naar behoren is
beschreven en alle nodige informatie wordt vermeld;
— onderzoeken die met dezelfde diersoorten (of dezelfde biologische testsys-
temen) maar met verschillende stoffen worden verricht, voldoende van elkaargescheiden z ĳn;
— diersoorten (en andere biologische testsystemen) qua ruimte en t ĳd
voldoende gescheiden z ĳn;
— de omgeving waarin het biologische testsysteem zich bevindt, overeenstemt
met de specificaties in het onderzoekplan of in de standaardwerkvoor-schriften wat aspecten als temperatuur of dag- en nachtritme betreft;
— de ontvangst, behandeling, behuizing of onderbrenging, verzorging en beoor-
deling van de gezondheid worden geregistreerd op een w ĳze die voor de
testsystemen geschikt is;
— schriftel ĳk aantekening wordt gehouden van onderzoek, quarantaine, morbi-
diteit, mortaliteit, gedrag, diagnose en behandeling van dierl ĳke en plant-
aardige testsystemen of andere soortgel ĳke aspecten, al naar gelang van de
aard van het biologische testsysteem;
— er voorzieningen z ĳn getroffen voor een correcte vernietiging van testsys-
temen na afloop van het onderzoek.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 17
▼M1
Teststoffen en referentiestoffen
Doel:nagaan of het laboratorium procedures heeft
i) om ervoor te zorgen dat identiteit, sterkte, hoeveelheid en samenstelling van
te testen stoffen en referentiestoffen overeenstemmen met de specificaties en
ii) om deze stoffen naar behoren te ontvangen en op te slaan.
De inspecteur controleert of:
— er standaardwerkvoorschriften z ĳn voor registratie van de ontvangst en voor
behandeling, bemonstering, gebruik en opslag van te testen stoffen en refe-rentiestoffen;
— potten en dergel ĳke met te testen stoffen of referentiestoffen naar behoren
geëtiketteerd z ĳn;
— de opslagomstandigheden geschikt z ĳn om de concentratie, zuiverheid en
stabiliteit van de te testen stoffen en referentiestoffen te handhaven;
— er, indien van toepassing, werkvoorschriften z ĳn om de identiteit, zuiverheid,
samenstelling en stabiliteit van de te testen stoffen en referentiestoffen tebepalen en contaminatie ervan te voorkomen;
— er, indien van toepassing, aantekening wordt gehouden van de samenstelling,
kenmerken, concentratie en stabiliteit van te testen stoffen en referentie-stoffen;
— er, indien van toepassing, werkvoorschriften z ĳn om de homogeniteit en
stabiliteit van mengsels die te testen stoffen en referentiestoffen bevatten, tebepalen;
— indien van toepassing, potten en dergel ĳke met mengsels (of verdunde oplos-
singen) van de te testen stoffen en referentiestoffen geëtiketteerd z ĳne n
aantekening wordt gehouden van de homogeniteit en stabiliteit van de inhoudervan;
— er in het geval van onderzoeken die langer dan vier weken duren, voor
analytische doeleinden monsters z ĳn genomen uit elke part ĳte testen stoffen
en referentiestoffen en of deze lang genoeg z ĳn bewaard;
— er werkvoorschriften z ĳn voor het mengen van stoffen, ten einde een foutieve
identificatie of onderlinge contaminatie te verm ĳden.
Standaardwerkvoorschriften
Doel:nagaan of het laboratorium beschikt over op schrift gestelde standaard-
werkvoorschriften in verband met alle Belangr ĳke aspecten van de laboratorium-
werkzaamheden, aangezien het toepassen van op schrift gestelde standaardwerk-voorschriften een van de belangr ĳkste beheerstechnieken voor het regelen van de
laboratoriumwerkzaamheden is. Deze voorschriften hebben rechtstreeks betrek-king op de routinewerkzaamheden in de door het laboratorium uitgevoerdeonderzoeken.
De inspecteur controleert of:
— in elke laboratoriumruimte onmiddell ĳk beschikbare relevante goedgekeurde
exemplaren van de standaardwerkvoorschriften voorhanden z ĳn;
— er procedures z ĳn voor de herziening en b ĳwerking van de standaardwerk-
voorschriften;
— eventuele w ĳzigingen of veranderingen van standaardwerkvoorschriften z ĳn
goedgekeurd en gedateerd;
— er een historisch archief van de standaardwerkvoorschriften wordt b ĳge-
houden;
— er standaardwerkvoorschriften beschikbaar z ĳn voor onder meer de volgende
activiteiten:
i) ontvangst, identificatie, etikettering, behandeling, bemonstering,
gebruik en opslag van te testen stoffen en referentiestoffen;
ii) onderhoud, reiniging en calibratie van meetapparatuur en apparatuur
voor klimaatbewaking;
iii) bereiding van reagentia en dosering van formuleringen;
iv) bĳhouden van aantekeningen, rapportage, opslaan en terugzoeken van
aantekeningen en verslagen;
v) inrichting en klimaatbewaking van ruimten waarin de testsystemen zich
bevinden;
vi) ontvangst, overbrenging, plaatsing, karakterisering, identificatie en
verzorging van testsystemen;
vii) behandeling van de testsystemen voor, t ĳdens en na afloop van het
onderzoek;
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 18
▼M1
viii) vernietiging van testsystemen;
ix) gebruik van bestr ĳdingsmiddelen en reinigingsmiddelen, en
x) activiteiten in het kader van het programma voor kwaliteitsbewaking.
Uitvoering van het onderzoek
Doel:verifiëren of er op schrift gestelde onderzoekplannen bestaan en of deze
plannen en de w ĳze waarop het onderzoek wordt uitgevoerd in overeenstemming
zĳn met de GLP-beginselen.
De inspecteur controleert of:
— het onderzoekplan is ondertekend door de study director;
— eventuele w ĳzigingen in het onderzoekplan z ĳn ondertekend en gedateerd;
— de datum waarop het onderzoekplan door de opdrachtgever is goedgekeurd,
vermeld is (indien van toepassing);
— metingen, waarnemingen en onderzoeken in overeenstemming z ĳn met het
onderzoekplan en de relevante standaardwerkvoorschriften;
— de resultaten van deze metingen, waarnemingen en onderzoeken rechtstreeks,
onmiddell ĳk, nauwkeurig en leesbaar z ĳn geregistreerd, ondertekend (of
geparafeerd) en gedateerd;
— eventuele veranderingen in de onbewerkte gegevens, ook die welke in
computers z ĳn opgeslagen, eerdere vermeldingen niet onleesbaar maken, of
de reden voor de verandering wordt vermeld en of de veranderingen z ĳn
ondertekend en gedateerd;
— met de computer gegenereerde of in de computer opgeslagen gegevens terug
te vinden z ĳn en de procedures om deze gegevens tegen w ĳzigingen door
onbevoegden of verlies te beschermen toereikend z ĳn;
— de in het onderzoek gebruikte computersoftware betrouwbaar en accuraat is
en kan worden gevalideerd;
— eventuele onverwachte gebeurtenissen, die in de onbewerkte gegevens z ĳn
geregistreerd, z ĳn onderzocht en geëvalueerd;
— de in de (tussent ĳdse of definitieve) onderzoekrapporten vermelde resultaten
consistent en volledig z ĳne no fz ĳeen juiste weergave vormen van de
onbewerkte gegevens.
Rapportage van onderzoekresultaten
Doel:nagaan of de eindrapporten z ĳn opgesteld volgens de GLP-beginselen.
Indien een eindrapport beschikbaar is, controleert de inspecteur of:
— het is ondertekend en gedateerd door de study director en door ander
belangr ĳk wetenschappel ĳk personeel;
— de study director een verklaring heeft ondertekend, waarin h ĳde verantwoor-
delĳkheid op zich neemt voor de geldigheid van het onderzoek en bevestigt
dat het onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met de GLP-beginselen;
— in het verslag een ondertekende en gedateerde verklaring inzake kwaliteitsbe-
waking is opgenomen;
— eventuele w ĳzigingen z ĳn aangebracht door daartoe gemachtigd personeel;
— de plaats, waar alle monsters, specimina en onbewerkte gegevens z ĳn opge-
slagen, is vermeld.
Opslag en bewaring van vastgelegde gegevens
Doel:nagaan of de instelling informatie op de juiste w ĳze heeft vastgelegd en
gerapporteerd en of er goede voorzieningen z ĳn getroffen om vastgelegde gege-
vens veilig op te slaan en te bewaren.
De inspecteur controleert:
— de archiefvoorzieningen voor de opslag van onderzoekplannen, onbewerkte
gegevens, eindrapporten, monsters en specimina;
— de procedure voor het terugzoeken van gearchiveerd materiaal;— de procedures voor beperking van de toegang tot de archieven tot bevoegd
personeel en voor registratie van diegenen die toegang hebben gehad totonbewerkte gegevens, objectglaasjes, enz.;
— of een inventaris wordt b ĳgehouden van materiaal dat is verw ĳderd uit en
teruggebracht naar de archieven;
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 19
▼M1
— of vastgelegde gegevens worden bewaard gedurende de vereiste of gewenste
tĳde nz ĳn beschermd tegen verlies of beschadiging als gevolg van brand,
schadel ĳke omgevingsinvloeden, enz.
STUDY AUDITS
In het kader van laboratoriuminspecties dienen onder andere (beperkte) study
audits plaats te vinden. Dit kunnen beknopte beoordelingen z ĳn van lopend of
voltooid onderzoek. Als de bevoegde autoriteiten om specifieke study auditsverzoeken, dienen uitvoering en rapportage van het onderzoek aan een nauw-gezet onderzoek te worden onderworpen. Gezien de grote verscheidenheid aansoorten onderzoek die voor een audit in aanmerking komen, kunnen slechtsalgemene richtsnoeren worden gegeven. De inspecteurs en anderen die b ĳstudy
audits betrokken z ĳn, zullen, wat de aard en de omvang van de onderzoeken
betreft, alt ĳd een beroep moeten doen op hun beoordelingsvermogen. Hun doel
moet z ĳn het onderzoek te reconstrueren aan de hand van het onderzoekplan
door gebruik te maken van de relevante standaardwerkvoorschriften, onbewerktegegevens en ander gearchiveerd materiaal.
In voorkomend geval kan het nodig z ĳn dat de inspecteurs een beroep doen op
andere deskundigen om een effectieve study audit uit te voeren — b ĳvoorbeeld
als weefselcoupes onder een microscoop moeten worden onderzocht.
Bĳde uitvoering van een study audit moet de inspecteur:
— namen, taakomschr ĳvingen en een overzicht van de opleiding en ervaring
van een aantal b ĳhet onderzoek betrokken medewerkers, b ĳvoorbeeld de
study director en de belangr ĳkste onderzoekers, ontvangen;
— controleren of er voldoende personeel is met een opleiding op gebieden die
voor het verrichte onderzoek van belang z ĳn;
— vaststellen welke specifieke instrumenten of speciale uitrusting voor het
onderzoek z ĳn gebruikt en de calibratiegegevens en het onderhouds- en
servicedossier van de apparatuur onderzoeken;
— de aantekeningen over de stabiliteit van de te testen stoffen, analyses en
formuleringen van deze stoffen, analyses van voeder, enz., onderzoeken;
— trachten, zo mogel ĳk door middel van interviews, na te gaan met welke taken
een aantal b ĳhet onderzoek betrokken medewerkers t ĳdens het onderzoek
belast was, om na te gaan of deze medewerkers voldoende t ĳd hadden om de
in het onderzoekplan of verslag gespecificeerde taken te vervullen;
— kopieën verkr ĳgen van alle documentatie die betrekking heeft op controle-
procedures of die een integrerend deel uitmaakt van het onderzoek, zoals:
i) het onderzoekplan;
ii) de standaardwerkvoorschriften die werden gehanteerd op het t ĳdstip
waarop het onderzoek plaatsvond;
iii) logboeken, laboratoriumaantekenboeken, dossiers, losse aantekeningen,
uitdraaien van computergegevens, enz.; en
iv) het eindrapport.
In onderzoeken waarin gebruik wordt gemaakt van dieren (knaagdieren en
andere zoogdieren), dienen de inspecteurs een bepaald percentage dieren indivi-dueel te volgen vanaf hun aankomst in het laboratorium tot en met autopsie. Metname dienen z ĳte letten op de vastgelegde gegevens ten aanzien van:
— lichaamsgewicht van de dieren, opname van voedsel en water, formulering
en dosering, enz.;
— klinische waarnemingen en autopsiebevindingen;— klinische chemie;— pathologie.
VOLTOOIING VAN DE INSPECTIE OF STUDY AUDIT
Als een laboratoriuminspectie of study audit voltooid is, dient de inspecteur erop
voorbereid te z ĳnzĳn conclusies te bespreken met vertegenwoordigers van de
onderzoekinstelling en dient h ĳeen schriftel ĳk rapport — het inspectierapport —
op te stellen.
Bĳde laboratoriuminspectie van elk groot laboratorium zal waarsch ĳnlĳk een
aantal kleinere afw ĳkingen van de GLP-beginselen aan het licht komen, maar
deze zullen in de regel niet ernstig genoeg z ĳn om afbreuk te doen aan de
geldigheid van het in dat laboratorium verrichte onderzoek.
1988L0320 — NL — 18.12.1989 — 001.001 — 20
▼M1
In dergel ĳke gevallen kan een inspecteur zonder bezwaar rapporteren dat het
laboratorium op grond van de door de (nationale) instantie voor GLP-toezichtopgestelde criteria te werk gaat volgens de GLP-beginselen. Het laboratoriumdient evenwel in kennis te worden gesteld van de gevonden onvolkomenheden ofgebreken en de leiding dient toe te zeggen dat er maatregelen zullen wordengetroffen om hier iets aan te doen. Het kan nodig z ĳn dat de inspecteur het
laboratorium na een zekere t ĳd opnieuw bezoekt, om te controleren of de nodige
maatregelen z ĳn genomen.
Indien t ĳdens een study audit of laboratoriuminspectie een ernstige afw ĳking van
de GLP-beginselen aan het licht komt, die naar de mening van de inspecteurafbreuk kan doen aan de geldigheid van dat onderzoek of het in de instellingverrichte onderzoek, dient de inspecteur dit te rapporteren aan de nationaleinstantie die verantwoordel ĳk is voor het GLP-toezicht.
De maatregelen die door deze instantie worden genomen, z ĳn afhankel ĳk van de
aard en omvang van de afw ĳking en van de wettel ĳke en/of bestuursrechtel ĳke
bepalingen in het programma voor toezicht op de naleving van GLP.
Indien een study audit is uitgevoerd op verzoek van een bevoegde autoriteit,
wordt een volledig verslag van de bevindingen opgemaakt, dat via de betrokkennationale instantie die is belast met het GLP-toezicht wordt toegezonden aan debetrokken autoriteit.