2013R0549 — NL — 24.08.2015 — 001.001

Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschĳnt buiten de verantwoordelĳkheid van de instellingen

►B VERORDENING (EU) Nr. 549/2013 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 21 mei 2013 betreffende het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie (Voor de EER relevante tekst) (PB L 174 van 26.6.2013, blz. 1)

Gewĳzigd bĳ:









▼B

VERORDENING (EU) Nr. 549/2013 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

van 21 mei 2013

betreffende het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie

(Voor de EER relevante tekst)







HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 338, lid 1, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van de Europese Centrale Bank ( 1 ), Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure ( 2 ), Overwegende hetgeen volgt: (1) De beleidsvorming in de Unie en het toezicht op de economieën van de lidstaten en op de economische en monetaire unie (EMU) vereisen vergelijkbare, actuele en betrouwbare informatie over de structuur van de economie en de ontwikkeling van de economische situatie in iedere lidstaat of regio. (2) De Commissie moet een rol vervullen bij het toezicht op de economieën van de lidstaten en op de EMU en moet met name regelmatig aan de Raad verslag uitbrengen over de vooruitgang die lidstaten hebben geboekt bij het nakomen van hun verplichtingen met betrekking tot de EMU. (3) De burgers van de Unie hebben economische rekeningen nodig als basisinstrument voor de analyse van de economische situatie van een lidstaat of regio. Ter wille van de vergelijkbaarheid moeten die rekeningen worden opgesteld op basis van dezelfde, niet voor verschillende uitleg vatbare beginselen. De verstrekte informatie moet zo nauwkeurig, volledig en tijdig mogelijk zijn om maximale transparantie in alle sectoren te waarborgen. (4) De Commissie dient aggregaten van de nationale en regionale rekeningen te gebruiken voor administratieve doeleinden van de Unie en met name voor budgettaire berekeningen. (5) In 1970 werd een administratief document met als titel „Europees stelsel van economische rekeningen (ESER)” gepubliceerd, dat betrekking had op het door deze verordening bestreken gebied. Dit document was enkel en alleen door het Bureau voor de Statistiek van de Europese Gemeenschappen en onder zijn uitsluitende verantwoordelijkheid opgesteld en was het resultaat van het werk dat gedurende verscheidene jaren door dit bureau in samenwerking met de nationale bureaus voor de statistiek van de lidstaten was verricht ter uitwerking van een systeem van nationale rekeningen dat beantwoordde aan de behoeften van het economische en sociale beleid van de Europese Gemeenschappen. Het was de Gemeenschapsversie van het systeem van nationale rekeningen van de Verenigde Naties, dat tot dan toe in de Gemeenschappen was gebruikt. In 1979 werd een tweede editie van dat document gepubliceerd, waarin de oorspronkelijke tekst was bijgewerkt ( 3 ). (6) Bij Verordening (EG) nr. 2223/96 van de Raad van 25 juni 1996 inzake het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Gemeenschap ( 4 ) is een systeem van nationale rekeningen opgezet teneinde te voldoen aan de eisen van het economische, sociale en regionale beleid van de Gemeenschap. Dat systeem was in grote lijnen consistent met het toen nieuwe stelsel van nationale rekeningen, welke in februari 1993 door de Statistische Commissie van de Verenigde Naties was vastgesteld (het 1993 SNA), zodat de resultaten in alle lidstaten van de Verenigde Naties internationaal vergelijkbaar zouden zijn. (7) Het 1993 SNA is bijgewerkt in de vorm van een nieuw systeem van nationale rekeningen (het 2008 SNA), dat in februari 2009 door de Statistische Commissie van de Verenigde Naties is vastgesteld, teneinde de nationale rekeningen beter af te stemmen op de nieuwe economische context, de vooruitgang op het gebied van methodologisch onderzoek en de behoeften van de gebruikers. (8) Teneinde rekening te houden met de ontwikkelingen in het SNA, moet het bij Verordening (EG) nr. 2223/96 vastgestelde Europese systeem van rekeningen (het ESR 95) worden herzien, zodat het herziene Europese systeem van rekeningen, zoals bij deze verordening wordt ingesteld, een aan de economische structuur van de lidstaten aangepaste versie van het 2008 SNA vormt en de gegevens van de Unie vergelijkbaar zijn met die van haar belangrijkste internationale partners. (9) Voor het opstellen van milieu-economische rekeningen bij wijze van satellietrekeningen bij het herziene Europese systeem van rekeningen, is in Verordening (EU) nr. 691/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 6 juli 2011 inzake Europese milieu-economische rekeningen ( 5 ) een gemeenschappelijk kader voor het verzamelen, samenstellen, toezenden en evalueren van Europese milieu-economische rekeningen vastgelegd. (10) Wat de sociale en de milieurekeningen betreft, moet ook ten volle rekening worden gehouden met de Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement van 20 augustus 2009 met als titel „Het bbp en verder — Meting van de vooruitgang in een veranderende wereld”. Er is een noodzaak om op een krachtige wijze door te gaan met methodologische studies en gegevenstests, met name ten aanzien van vraagstukken die verband houden met „Het bbp en verder” en de Europa 2020-strategie, met het doel een meetmethode voor welzijn en vooruitgang te ontwikkelen waarbij meer elementen in aanmerking worden genomen, teneinde de bevordering van slimme, duurzame en inclusieve groei te ondersteunen. In dit verband dienen de vraagstukken inzake externe milieufactoren en sociale ongelijkheid te worden aangepakt. De kwestie van veranderingen in de productiviteit moet eveneens in aanmerking worden genomen. Dit moet het mogelijk maken gegevens die de bbp aggregaten aanvullen, zo spoedig mogelijk beschikbaar te maken. De Commissie moet aan het Europees Parlement en de Raad in 2013 een follow-up mededeling aangaande „Het bbp en verder” voorleggen als ook, in voorkomend geval, in 2014 wetgevingsvoorstellen. De gegevens over de nationale en regionale rekeningen moeten worden gezien als één middel voor het verwezenlijken van deze doelstellingen. (11) Het gebruik van nieuwe, geautomatiseerde en realtimeverzamelingsmethoden moet worden onderzocht. (12) Het herziene Europese systeem van rekeningen, als ingesteld bij deze verordening, (ESR 2010) bevat een methodologie en een leveringsprogramma waarin de rekeningen en tabellen worden gespecificeerd die alle lidstaten binnen de voorgeschreven termijnen moeten indienen. De Commissie moet die rekeningen en tabellen op vaste tijdstippen ter beschikking van de gebruikers stellen, waar nodig volgens een vooraf bekendgemaakt tijdschema, met name met het oog op het toezicht op de economische convergentie en een goede coördinatie van het economische beleid van de lidstaten. (13) Een gebruikersvriendelijke aanpak voor het bekendmaken van gegevens moet worden gehanteerd, om zodoende burgers van de Unie en andere belanghebbenden van toegankelijke en bruikbare informatie te voorzien. (14) Het ESR 2010 moet geleidelijk in de plaats van alle andere systemen komen als referentiekader voor gemeenschappelijke normen, definities, classificaties en registratieregels, dat bestemd is voor de opstelling van de rekeningen van de lidstaten ten behoeve van de doelstellingen van de Unie en waarmee resultaten kunnen worden verkregen die van lidstaat tot lidstaat vergelijkbaar zijn. (15) Krachtens Verordening (EG) nr. 1059/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 26 mei 2003 betreffende de opstelling van een gemeenschappelijke nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek (NUTS) ( 6 ) moet voor alle statistieken van de lidstaten die zij aan de Commissie toezenden en die naar territoriale eenheden dienen te worden ingedeeld, de NUTS-nomenclatuur worden gebruikt. Met het oog op de opstelling van vergelijkbare regionale statistieken moeten de territoriale eenheden daarom worden gedefinieerd overeenkomstig de NUTS-nomenclatuur. (16) Voor de doorgifte van gegevens, inclusief vertrouwelijke gegevens, door de lidstaten zijn de bepalingen van Verordening (EG) nr. 223/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2009 betreffende de Europese statistiek ( 7 ) van toepassing. Dienovereenkomstig dient derhalve ook bij het nemen van maatregelen overeenkomstig de onderhavige verordening de bescherming van vertrouwelijke gegevens te worden gegarandeerd en moet erop worden toegezien dat de productie en verspreiding van Europese statistieken niet leidt tot onwettige openbaarmaking of gebruik voor andere dan statistische doeleinden. (17) Er is een taskforce opgericht die de behandeling van indirect gemeten diensten van financiële intermediairs (IGDFI) in de nationale rekeningen verder moet onderzoeken, onder meer een voor risico gecorrigeerde methode die risico uitsluit van de IGDFI-berekeningen om de verwachte toekomstige kosten van gerealiseerde risico's weer te geven. Rekening houdend met de bevindingen van de taskforce kan het nodig zijn de methoden voor de berekening en de toerekening van IGDFI door middel van een gedelegeerde handeling te wijzigen teneinde betere resultaten te verkrijgen. (18) De uitgaven voor onderzoeks- en ontwikkelingswerk vormen een investering en moeten derhalve als bruto-investeringen in vaste activa worden geregistreerd. Het is echter nodig het formaat van de gegevens aangaande onderzoek en ontwikkeling, die als bruto-investeringen in vaste activa moeten worden geregistreerd, door middel van een gedelegeerde handeling te specificeren wanneer in een test waarvoor aanvullende tabellen moeten worden ontwikkeld, wordt aangetoond dat de betrouwbaarheid en vergelijkbaarheid van de gegevens groot genoeg is. (19) Richtlijn 2011/85/EU van 8 november 2011 tot vaststelling van voorschriften voor de begrotingskaders van de lidstaten ( 8 ) schrijft voor dat relevante informatie wordt bekendgemaakt over voorwaardelijke verplichtingen met potentieel grote gevolgen op de overheidsbegrotingen, met inbegrip van overheidsgaranties, oninbare leningen en uit de exploitatie van overheidsbedrijven voortvloeiende verplichtingen met vermelding van de omvang ervan. Deze vereisten stellen een aanvullende bekendmaking verplicht naast de uit hoofde van deze verordening vereiste bekendmaking. (20) In juni 2012 heeft de Commissie (Eurostat) een taskforce over de gevolgen van Richtlijn 2011/85/EU voor de vergaring en verspreiding van begrotingsgegevens ingesteld, die zich heeft toegespitst op de uitvoering van de voorschriften betreffende de voorwaardelijke verplichtingen en andere relevante informatie die kan wijzen op potentieel grote gevolgen voor de overheidsbegrotingen, met inbegrip van overheidsgaranties, uit de exploitatie van overheidsbedrijven voortvloeiende verplichtingen, publiek-private partnerschappen, oninbare leningen, en overheidsparticipatie in kapitaal van bedrijven. Een volledige uitvoering van het werk van deze taskforce zou bijdragen tot een deugdelijke analyse van de economische betrekkingen die ten grondslag liggen aan de contracten van publiek-private partnerschappen, met inbegrip van bouw-, beschikbaarheids- en vraagrisico's, als toepasselijk, en tot het opvangen van impliciete schulden van buiten de balans vallende publiek-private partnerschappen, en tegelijkertijd grotere transparantie en betrouwbare statistieken over schulden bevorderen. (21) Het bij Besluit 74/122/EEG van de Raad ( 9 ) ingestelde Comité voor economische politiek (EPC) heeft werk verricht met betrekking tot duurzame pensioenen en pensioenhervormingen. Het is nodig om zowel op nationaal als op Europees niveau het werk van statistici enerzijds en het onder auspiciën van het EPC verrichte werk van experts aangaande vergrijzende bevolkingen anderzijds nauw te coördineren wat betreft de macro-economische aannamen en andere actuariële parameters, met het oog op samenhang en grensoverschrijdende vergelijkbaarheid van de resultaten alsmede efficiënte mededeling van de gegevens en informatie in verband met pensioenen aan de gebruikers en de belanghebbenden. Daarnaast moet worden verduidelijkt dat opgebouwde pensioenrechten in de sociale zekerheid op zich geen maatregel voor duurzame overheidsfinanciën uitmaken. (22) Gegevens en informatie over de voorwaardelijke verplichtingen van de lidstaten worden verstrekt in het kader van de werkzaamheden betreffende de procedure voor het multilaterale toezicht in het stabiliteits- en groeipact. Tegen juli 2018 moet de Commissie een verslag indienen waarin wordt beoordeeld of beschikbaarstelling van die gegevens in de context van het ESR 2010 nodig is. (23) Het is belangrijk het belang te onderstrepen van regionale rekeningen van de lidstaten voor het regionale beleid, het economische beleid en het beleid inzake sociale cohesie van de Unie, als ook voor de analyse van economische onderlinge afhankelijkheid. Daarnaast wordt erkend dat het noodzakelijk is de transparantie van rekeningen op regionaal niveau, onder meer overheidsrekeningen, te vergroten. De Commissie (Eurostat) dient bijzondere aandacht te besteden aan de regionale begrotingsgegevens van lidstaten met autonome regio's of regeringen. (24) Teneinde bijlage A bij deze verordening te wijzigen om te zorgen voor een geharmoniseerde interpretatie en internationale vergelijkbaarheid ervan, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) handelingen vast te stellen. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passend overleg pleegt, onder meer met het Comité voor het Europees statistisch systeem, dat is opgericht bij Verordening (EG) nr. 223/2009. Het is krachtens artikel 127, lid 4, en artikel 282, lid 5, VWEU bovendien van bijzonder belang dat de Commissie tijdens haar voorbereidende werkzaamheden, waar nodig, overleg pleegt met de Europese Centrale Bank op het gebied waarop deze bevoegd is. De Commissie moet bij de voorbereiding en opstelling van de gedelegeerde handelingen ervoor zorgen dat de desbetreffende documenten tijdig en op gepaste wijze gelijktijdig worden toegezonden aan het Europees Parlement en aan de Raad. (25) De meeste in het kader van het economisch bestuur van de Unie gebruikte statistische aggregaten, in het bijzonder de buitensporigtekortprocedure en de procedure bij macro-economische onevenwichtigheden, worden bepaald onder verwijzing naar het ESR. Wanneer de Commissie uit hoofde van die procedures gegevens en verslagen verstrekt, dient zij passende informatie te geven over de gevolgen op de desbetreffende aggregaten van de wijzigingen in de methodologie van het ESR 2010 zoals middels gedelegeerde handelingen in overeenstemming met de bepalingen van deze verordening zijn ingevoerd. (26) De Commissie zal een beoordeling uitvoeren of de gegevens betreffende onderzoek en ontwikkeling zowel in lopende prijzen als in volume vóór eind mei 2013 een kwaliteitsniveau hebben bereikt dat voor de toepassing in nationale rekeningen volstaat, in nauwe samenwerking met de lidstaten, met als doel de betrouwbaarheid en vergelijkbaarheid te garanderen van de ESR-gegevens aangaande onderzoek en ontwikkeling. (27) Daar de tenuitvoerlegging van deze verordening ingrijpende aanpassingen van de nationale statistische systemen zal vergen, zal de Commissie de lidstaten afwijkingen toestaan. Met name in het programma voor de indiening van gegevens van de nationale rekeningen moet rekening worden gehouden met de ingrijpende politieke en statistische veranderingen die zich in enkele lidstaten gedurende de referentieperiode van het programma hebben voorgedaan. Deze door de Commissie toegestane afwijkingen moeten tijdelijk en voor herziening vatbaar zijn. De Commissie moet de betrokken lidstaten steunen in hun inspanningen om de vereiste aanpassingen aan hun statistische systemen te verwezenlijken zodat deze afwijkingen zo snel mogelijk kunnen worden beëindigd. (28) Het verkorten van de indieningstermijnen kan een aanzienlijke last en aanzienlijke kosten voor respondenten en nationale bureaus voor de statistiek in de Unie met zich meebrengen, met het risico dat er gegevens van minder goede kwaliteit worden geproduceerd. De voor- en nadelen moeten daarom worden afgewogen wanneer de termijnen voor de toezending van de gegevens worden vastgesteld. (29) Om eenvormige voorwaarden te waarborgen voor de uitvoering van deze verordening, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend. Die bevoegdheden moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 tot vaststelling van de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren ( 10 ). (30) Daar de doelstelling van deze verordening, namelijk de vaststelling van een herzien Europees rekeningenstelsel, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt en beter door de Unie kan worden verwezenlijkt, kan de Unie volgens het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan wat nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken. (31) Het Comité voor het Europees statistisch systeem is geraadpleegd. (32) Het Comité voor monetaire, financiële en betalingsbalansstatistiek dat is opgericht bij Besluit 2006/856/EG van de Raad van 13 november 2006 tot oprichting van een Comité voor monetaire, financiële en betalingsbalansstatistiek ( 11 ) en het Comité bruto nationaal inkomen (BNI-comité) dat is opgericht bij Verordening (EG, Euratom) nr. 1287/2003 van de Raad van 15 juli 2003 betreffende de harmonisatie van het bruto nationaal inkomen tegen marktprijzen („BNI-verordening”) ( 12 ), zijn geraadpleegd, Overwegende hetgeen volgt: HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:







Artikel 1

Onderwerp

1. Bij deze verordening wordt het Europees rekeningenstelsel 2010 („het ESR 2010” of „het ESR”) vastgesteld.

2. Het ESR 2010 voorziet in:

a) methoden (bijlage A) betreffende de gemeenschappelijke normen, definities, classificaties en registratieregels die moeten worden gebruikt voor de opstelling van statistische rekeningen en tabellen op vergelijkbare grondslagen ten behoeve van de Unie, en van de resultaten die worden voorgeschreven uit hoofde van artikel 3;

b) een programma (bijlage B) waarin de termijnen zijn vastgesteld waarbinnen de lidstaten de in overeenstemming met de onder a) bedoelde methoden op te stellen rekeningen en tabellen bij de Commissie (Eurostat) moeten indienen.

3. Onverminderd de artikelen 5 en 10 is deze verordening van toepassing op alle wetgevingshandelingen van de Unie waarin naar het ESR of naar de definities daarvan wordt verwezen.

4. Deze verordening verplicht de lidstaten er niet toe om ook voor hun eigen behoeften de rekeningen overeenkomstig het ESR 2010 op te stellen.

Artikel 2

Methodes

1. De onder artikel 1, lid 2, onder a), bedoelde methoden van het ESR 2010 zijn opgenomen in bijlage A.

2. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 7 gedelegeerde handelingen vast te stellen met betrekking tot wijzigingen in de methoden van het ESR 2010 teneinde de inhoud nader te bepalen en te verbeteren met als doel de geharmoniseerde interpretatie of de internationale vergelijkbaarheid ervan zeker te stellen, op voorwaarde dat hierdoor de onderliggende concepten zelf niet worden gewijzigd, er voor producenten binnen het Europees statistisch systeem geen extra middelen voor de uitvoering nodig zijn, en de toepassing ervan niet leidt tot een wijziging in de eigen middelen.

3. Bij twijfel over de correcte toepassing van de registratieregels van het ESR 2010 verzoekt de betrokken lidstaat de Commissie (Eurostat) om verduidelijking. De Commissie (Eurostat) behandelt het verzoek onverwijld en stelt de betrokken lidstaat en alle andere lidstaten onverwijld in kennis van haar advies over de gevraagde verduidelijking.

4. De lidstaten voeren de berekening en de toerekening van indirect gemeten diensten van financiële intermediairs (IGDFI) in de nationale rekeningen uit volgens de in bijlage A beschreven methoden. De Commissie is bevoegd vóór 17 september 2013 overeenkomstig artikel 7 gedelegeerde handelingen vast te stellen met betrekking tot een herziene methode voor de berekening en de toerekening van IGDFI. Bij het uitoefenen van haar bevoegdheid krachtens dit lid ziet de Commissie erop toe dat dergelijke gedelegeerde handelingen niet leiden tot aanzienlijke administratieve lastenverzwaring voor de lidstaten of de respondenten.

5. De uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling worden door de lidstaten als bruto-investeringen in vaste activa geregistreerd. De Commissie is bevoegd gedelegeerde handelingen overeenkomstig artikel 7 aan te nemen ter waarborging van de betrouwbaarheid en de vergelijkbaarheid van de ESR 2010-gegevens van de lidstaten over onderzoek en ontwikkeling. Bij het uitoefenen van haar bevoegdheid krachtens dit lid ziet de Commissie erop toe dat dergelijke gedelegeerde handelingen niet leiden tot aanzienlijke administratieve lastenverzwaring voor de lidstaten of de respondenten.

Artikel 3

Indiening van de gegevens bij de Commissie

1. De lidstaten verstrekken de Commissie (Eurostat) de in bijlage B opgenomen rekeningen en tabellen binnen de daarin voor iedere tabel voorgeschreven termijn.

2. De lidstaten dienen de bij deze verordening voorgeschreven gegevens en metagegevens bij de Commissie in overeenkomstig een gespecificeerde uitwisselingsstandaard en andere praktische regelingen.

De gegevens worden in elektronische vorm bij het centrale punt voor gegevenstoezending bij de Commissie ingediend of geüpload. De uitwisselingsstandaard en andere praktische regelingen voor de toezending van gegevens worden door de Commissie vastgelegd middels uitvoeringshandelingen. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 8, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld.

Artikel 4

Kwaliteitsbeoordeling

1. Voor de toepassing van deze verordening zijn de kwaliteitscriteria van artikel 12, lid 1, van Verordening (EG) nr. 223/2009 van toepassing op de overeenkomstig artikel 3 van deze verordening in te dienen gegevens.

2. De lidstaten dienen bij de Commissie (Eurostat) een verslag in over de kwaliteit van de overeenkomstig artikel 3 in te dienen gegevens.

3. Bij de toepassing van de in lid 1 bedoelde kwaliteitscriteria op de onder deze verordening vallende gegevens worden de modaliteiten, de structuur, de periodiciteit en de evaluatie-indicatoren van de kwaliteitsverslagen door de Commissie vastgesteld middels uitvoeringshandelingen. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 8, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld.

4. De Commissie (Eurostat) beoordeelt de kwaliteit van de ingediende gegevens.

Artikel 5

Datum van toepassing en van eerste indiening van de gegevens

1. Het ESR 2010 wordt voor het eerst toegepast op de overeenkomstig bijlage B opgestelde gegevens die met ingang van 1 september 2014 moeten worden ingediend.

2. De gegevens worden bij de Commissie (Eurostat) ingediend binnen de in bijlage B vermelde termijnen.

3. In overeenstemming met lid 1 zenden de lidstaten de Commissie (Eurostat) tot aan de eerste indiening van gegevens volgens het ESR 2010 de rekeningen en tabellen volgens het ESR 95 toe.

4. Onverminderd artikel 19 van Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000 van de Raad van 22 mei 2000 houdende toepassing van Besluit 2007/436/EG, Euratom betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Gemeenschappen ( 13 ), controleren de Commissie en de betrokken lidstaat of deze verordening correct wordt toegepast en leggen zij de resultaten van deze controle voor aan het in artikel 8, lid 1, van deze verordening genoemde comité.

Artikel 6

Afwijkingen

1. In zoverre voor de toepassing van deze verordening grote aanpassingen van een nationaal statistisch systeem nodig zijn, verleent de Commissie de lidstaten tijdelijke afwijkingen van de toepassing ervan middels uitvoeringshandelingen. Deze afwijkingen verstrijken uiterlijk op 1 januari 2020. Deze uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 8, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld.

2. De Commissie staat een afwijking krachtens lid 1 slechts toe voor een periode die toereikend is om de betreffende lidstaat in staat te stellen zijn statistische systeem aan te passen. Het aandeel van de betrokken lidstaat in het bbp van de Unie of de eurozone mag op zich geen motief zijn voor het toestaan van een afwijking. Waar passend, helpt de Commissie de lidstaten in kwestie bij hun inspanningen om de vereiste aanpassingen aan hun statistische systeem te verwezenlijken.

3. Voor de in de leden 1 en 2 uiteengezette doeleinden, dient de betrokken lidstaat uiterlijk 17 oktober 2013 een met redenen omkleed verzoek in bij de Commissie.

Na raadpleging van het Comité voor het Europees statistisch systeem brengt de Commissie uiterlijk op 1 juli 2018 aan het Europees Parlement en de Raad verslag uit over de toepassing van de toegestane afwijkingen, teneinde na te gaan of zij nog steeds gerechtvaardigd zijn.

Artikel 7

Uitoefening van de delegatie

1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel vastgestelde voorwaarden.

2. De in artikel 2, leden 2 en 5, bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor een termijn van vijf jaar met ingang 16 juli 2013. De in artikel 2, lid 4, bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor een termijn van twee maanden met ingang van 16 juli 2013. De Commissie stelt uiterlijk negen maanden voor het einde van de termijn van vijf jaar een verslag op over de bevoegdheidsdelegatie. De bevoegdheidsdelegatie wordt stilzwijgend met termijnen van dezelfde duur verlengd, tenzij het Europees Parlement of de Raad zich uiterlijk drie maanden voor het einde van elke termijn tegen deze verlenging verzet.

3. Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 2, leden 2, 4 en 5, bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken.

Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet.

4. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad.

5. Een overeenkomstig artikel 2, leden 2, 4 en 5, vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement of de Raad binnen een termijn van drie maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad daartegen geen bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad de Commissie voor het verstrijken van die termijn hebben medegedeeld daartegen geen bezwaar te zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met drie maanden verlengd.

Artikel 8

Comité

1. De Commissie wordt bijgestaan door het Comité voor het Europees statistisch systeem ingesteld bij Verordening (EG) nr. 223/2009. Dat comité is een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011.

2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 5 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing.

Artikel 9

Samenwerking met andere comités

1. Voor alle aangelegenheden die vallen onder de bevoegdheid van het Comité voor monetaire, financiële en betalingsbalansstatistiek, dat is opgericht bij Besluit 2006/856/EG, vraagt de Commissie dat comité om advies overeenkomstig artikel 2 van dat besluit.

2. De Commissie verstrekt het Comité bruto nationaal inkomen („BNI-comité”), dat is opgericht bij Verordening (EG, Euratom) nr. 1287/2003, alle informatie betreffende de tenuitvoerlegging van deze verordening die het nodig heeft voor de uitvoering van de taken van het BNI-comité.

Artikel 10

Overgangsbepalingen

1. Ten behoeve van de begroting en de eigen middelen blijft het Europese systeem van rekeningen als bedoeld in artikel 1, lid 1, van Verordening (EG, Euratom) nr. 1287/2003 en de daarmee samenhangende wetgevingshandelingen, met name Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000 en Verordening (EEG, Euratom) nr. 1553/89 van de Raad van 29 mei 1989 betreffende de definitieve uniforme regeling voor de inning van de eigen middelen uit de belasting over de toegevoegde waarde ( 14 ), het ESR 95 zolang Besluit 2007/436/EG, Euratom van de Raad van 7 juni 2007 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Gemeenschappen ( 15 ) van toepassing is.

2. Voor de vaststelling van de eigen middelen uit de btw mogen de lidstaten, zolang Besluit 2007/436/EG, Euratom van kracht is, in afwijking van lid 1 ook op het ESR 2010 gebaseerde gegevens gebruiken wanneer de benodigde gedetailleerde ESR 95-gegevens niet beschikbaar zijn.

Artikel 11

Rapportage over impliciete verplichtingen

Uiterlijk 2014 legt de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad een rapport voor met de bestaande informatie over publiek-private partnerschappen en andere impliciete (waaronder ook voorwaardelijke) verplichtingen die buiten de overheidssfeer zijn aangegaan.

Uiterlijk 2018 legt de Commissie voorts aan het Europees Parlement en aan de Raad een rapport voor waarin wordt geëvalueerd in hoeverre de publicatie door de Commissie (Eurostat) van de informatie over verplichtingen representatief is voor alle impliciete (inclusief voorwaardelijke) verplichtingen die buiten de overheidssfeer zijn aangegaan.

Artikel 12

Herziening

Uiterlijk op 1 juli 2018 en daarna om de vijf jaar legt de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad een rapport voor over de toepassing van deze verordening.

In het verslag wordt onder meer het volgende beoordeeld:

a) de kwaliteit van gegevens over nationale en regionale rekeningen;

b) de doeltreffendheid van deze verordening en het op ESR 2010 toegepaste toezichtsproces, en

c) de vooruitgang wat betreft gegevens aangaande voorwaardelijke verplichtingen en de beschikbaarheid van ESR 2010-gegevens.

Artikel 13

Inwerkingtreding

Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.









BIJLAGE A

HOOFDSTUK 1 ALGEMENE KENMERKEN EN GRONDBEGINSELEN ALGEMENE KENMERKEN Mondialisering GEBRUIK VAN HET ESR 2010 Kader voor analyse en beleid Kenmerken van de ESR 2010-begrippen Indeling naar sector Satellietrekeningen ESR 2010 en 2008 SNA ESR 2010 en ESR 95 GRONDBEGINSELEN VAN HET ESR 2010 ALS SYSTEEM Statistische eenheden en hun indeling Institutionele eenheden en sectoren Eenheden van economische activiteit op lokaal niveau (lokale EEA's) en bedrijfstakken Ingezeten en niet-ingezeten eenheden; totale economie en buitenland Stromen en standen Stromen Transacties Kenmerken van transacties Interacties en interne transacties Monetaire en niet-monetaire transacties Transacties met en zonder tegenprestatie Herordende transacties Omleiding Splitsing Vaststelling van de principaal van een transactie Grensgevallen Overige mutaties in activa Overige volumemutaties in activa en passiva Waarderingsverschillen Standen Het rekeningenstelsel en de aggregaten Registratieregels Terminologie voor beide zijden van de rekeningen Dubbele registratie/viervoudige registratie Waardering Bijzondere waarderingsmethoden voor producten Waardering in constante prijzen Moment van registratie Consolidatie en saldering Consolidatie Saldering Rekeningen, saldi en aggregaten Het rekeningenstelsel Goederen-en-dienstenrekening Buitenlandrekening Saldi Aggregaten Bbp: een aggregaat van cruciaal belang Het input-outputsysteem Aanbod- en gebruiktabellen Symmetrische input-outputtabellen HOOFDSTUK 2 EENHEDEN EN INDELING VAN EENHEDEN AFBAKENING VAN DE NATIONALE ECONOMIE INSTITUTIONELE EENHEDEN Hoofdkantoren en holdings Groepen ondernemingen Entiteiten voor specifieke doeleinden Financiële instellingen binnen concernverband Kunstmatige dochterondernemingen Voor specifieke doeleinden opgerichte eenheden van de overheid INSTITUTIONELE SECTOREN Niet-financiële vennootschappen (S.11) Subsector niet-financiële vennootschappen in handen van de overheid (S.11001) Subsector nationale niet-financiële vennootschappen in handen van de particuliere sector (S.11002) Subsector niet-financiële vennootschappen in handen van het buitenland (S.11003) Financiële instellingen (S.12) Financiële intermediairs Financiële hulpbedrijven Financiële instellingen m.u.v. financiële intermediairs en financiële hulpbedrijven Institutionele eenheden die tot de sector financiële instellingen behoren Subsectoren van financiële instellingen Combinaties van subsectoren van financiële instellingen Onderverdeling van subsectoren van financiële instellingen in financiële instellingen in handen van de overheid, nationale financiële instellingen in handen van de particuliere sector en financiële instellingen in handen van het buitenland Centrale bank (S.121) Deposito-instellingen m.u.v. de centrale bank (S.122) GMF's (S.123) Beleggingsfondsen m.u.v. GMF's (S.124) Overige financiële intermediairs m.u.v. verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen (S.125) Lege financiële instellingen die securitisatietransacties verrichten (LFI's) Handelaren in effecten en derivaten, financiële instellingen die zich bezighouden met het verstrekken van leningen, en gespecialiseerde financiële instellingen Financiële hulpbedrijven (S.126) Financiële instellingen en kredietverstrekkers binnen concernverband (S.127) Verzekeringsinstellingen (S.128) Pensioenfondsen (S.129) Overheid (S.13) Centrale overheid (m.u.v. socialezekerheidsfondsen) (S.1311) Deelstaatoverheid (m.u.v. socialezekerheidsfondsen) (S.1312) Lagere overheid (m.u.v. socialezekerheidsfondsen) (S.1313) Socialezekerheidsfondsen (S.1314) Huishoudens (S.14) Werkgevers en zelfstandigen (S.141 en S.142) Werknemers (S.143) Huishoudens met inkomen uit vermogen (S.1441) Huishoudens met pensioeninkomen (S.1442) Huishoudens met overige overdrachten (S.1443) Instellingen zonder winstoogmerk t.b.v. huishoudens (S.15) Buitenland (S.2) Sectorindeling van de productie-eenheden naar gangbare rechtsvorm EENHEDEN VAN ECONOMISCHE ACTIVITEIT OP LOKAAL NIVEAU (LOKALE EEA'S) EN BEDRIJFSTAKKEN Eenheid van economische activiteit op lokaal niveau Bedrijfstak Indeling van bedrijfstakken HOMOGENE PRODUCTIE-EENHEDEN EN HOMOGENE BRANCHES Homogene productie-eenheid Homogene branche HOOFDSTUK 3 TRANSACTIES IN PRODUCTEN EN NIET-GEPRODUCEERDE ACTIVA TRANSACTIES IN PRODUCTEN IN HET ALGEMEEN PRODUCTIE EN OUTPUT Hoofd-, neven- en hulpactiviteiten Output (P.1) Institutionele eenheden: onderscheid tussen „markt”, „voor eigen finaal gebruik” en „niet-markt” Moment van registratie en waardering van de output Producten van landbouw, bosbouw en visserij (sectie A) Industriële producten (sectie C); Bouwwerken — Bouwnijverheid (sectie F) Groot- en detailhandel; reparatie van motorvoertuigen en motorfietsen (sectie G) Vervoer en opslag (sectie H) Verschaffen van accommodatie en maaltijden (sectie I) Financiële diensten en verzekeringen (sectie K): output van de centrale bank Financiële diensten en verzekeringen (sectie K): financiële diensten in het algemeen Tegen directe betaling verleende financiële diensten Financiële diensten waarvoor rentekosten in rekening worden gebracht Financiële diensten bestaande uit de aan- of verkoop van financiële activa en passiva op financiële markten Financiële diensten verleend in het kader van verzekerings- en pensioenregelingen waarbij de activiteit uit verzekeringspremies en het rendement op spaargelden wordt gefinancierd Exploitatie van en handel in onroerend goed (sectie L) Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische diensten (sectie M); Administratieve en ondersteunende diensten (sectie N) Openbaar bestuur en defensie, verplichte sociale verzekeringen (sectie O) Onderwijs (sectie P); Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke diensten (sectie Q) Kunst, amusement en recreatie (sectie R); Andere diensten (sectie S) Particuliere huishoudens als werkgever (sectie T) INTERMEDIAIR VERBRUIK (P.2) Moment van registratie en waardering van het intermediair verbruik CONSUMPTIE (P.3, P.4) Consumptieve bestedingen (P.3) Werkelijke consumptie (P.4) Moment van registratie en waardering van de consumptieve bestedingen Moment van registratie en waardering van de werkelijke consumptie BRUTO-INVESTERINGEN (P.5) Bruto-investeringen in vaste activa (P.51g) Moment van registratie en waardering van bruto-investeringen in vaste activa Verbruik van vaste activa (P.51C) Veranderingen in voorraden (P.52) Moment van registratie en waardering van veranderingen in voorraden Saldo aan- en verkopen van kostbaarheden (P.53) IN- EN UITVOER VAN GOEDEREN EN DIENSTEN (P.6 EN P.7) In- en uitvoer van goederen (P.61 en P.71) In- en uitvoer van diensten (P.62 en P.72) TRANSACTIES IN BESTAANDE GOEDEREN SALDO AAN- EN VERKOPEN VAN NIET-GEPRODUCEERDE ACTIVA (NP) HOOFDSTUK 4 VERDELINGSTRANSACTIES BELONING VAN WERKNEMERS (D.1) Lonen (D.11) Lonen in geld Lonen in natura Sociale premies t.l.v. werkgevers (D.12) Werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.121) Toegerekende sociale premies t.l.v. werkgevers (D.122) BELASTINGEN OP PRODUCTIE EN INVOER (D.2) Productgebonden belastingen (D.21) Belasting over de toegevoegde waarde (btw) (D.211) Belastingen op invoer (exclusief btw) (D.212) Overige productgebonden belastingen (D.214) Niet-productgebonden belastingen op productie (D.29) Belastingen op productie en invoer, betaald aan de instellingen van de Europese Unie Belastingen op productie en invoer: moment van registratie en te registreren bedragen SUBSIDIES (D.3) Productgebonden subsidies (D.31) Subsidies op invoer (D.311) Overige productgebonden subsidies (D.319) Niet-productgebonden subsidies op productie (D.39) INKOMEN UIT VERMOGEN (D.4) Rente (D.41) Rente op deposito's en leningen Rente op schuldbewijzen Rente op wissels en vergelijkbare kortlopende financiële verhoudingen Rente op obligaties Renteswaps en rentetermijncontracten Rente op financiële lease Overige rentebetalingen Moment van registratie Winstuitkeringen (D.42) Dividenden (D.421) Inkomen onttrokken aan quasivennootschappen (D.422) Herbelegde winsten op buitenlandse directe investeringen (D.43) Overig inkomen uit beleggingen (D.44) Inkomen uit beleggingen toe te rekenen aan polishouders (D.441) Inkomen uit beleggingen te betalen i.v.m. pensioenrechten (D.442) Inkomen uit beleggingen toe te rekenen aan aandeelhouders van collectieve-beleggingsfondsen (D.443) Inkomen uit natuurlijke hulpbronnen (D.45) Inkomen uit grond Inkomen uit minerale hulpbronnen BELASTINGEN OP INKOMEN, VERMOGEN ENZ. (D.5) Belastingen op inkomen (D.51) Belastingen op vermogen enz. (D.59) SOCIALE PREMIES EN UITKERINGEN (D.6) Sociale premies (netto) (D.61) Werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.611) Toegerekende sociale premies t.l.v. werkgevers (D.612) Werkelijke sociale premies t.l.v. huishoudens (D.613) Aanvullende sociale premies t.l.v. huishoudens (D.614) Sociale uitkeringen (exclusief sociale overdrachten in natura) (D.62) Uitkeringen sociale zekerheid in geld (D.621) Uitkeringen overige sociale verzekering (D.622) Uitkeringen sociale voorziening in geld (D.623) Sociale overdrachten in natura (D.63) Sociale overdrachten in natura — niet-marktproducten van de overheid en izw's t.b.v. huishoudens (D.631) Sociale overdrachten in natura — door de overheid en izw's t.b.v. huishoudens aangekochte marktproducten (D.632) OVERIGE INKOMENSOVERDRACHTEN (D.7) Premies schadeverzekering (netto) (D.71) Uitkeringen schadeverzekering (D.72) Inkomensoverdrachten binnen de overheid (D.73) Inkomensoverdrachten i.v.m. internationale samenwerking (D.74) Overige inkomensoverdrachten, n.e.g. (D.75) Inkomensoverdrachten aan izw's t.b.v. huishoudens (D.751) Inkomensoverdrachten tussen huishoudens (D.752) Andere overige inkomensoverdrachten, n.e.g. (D.759) Boetes Loterijen en kansspelen Schadeloosstellingen Eigen middelen van de EU op basis van btw en bni (D.76) CORRECTIE VOOR MUTATIES IN PENSIOENRECHTEN (D.8) KAPITAALOVERDRACHTEN (D.9) Vermogensheffingen (D.91) Investeringsbijdragen (D.92) Overige kapitaaloverdrachten (D.99) AANDELENOPTIES VOOR WERKNEMERS HOOFDSTUK 5 FINANCIËLE TRANSACTIES ALGEMENE KENMERKEN VAN FINANCIËLE TRANSACTIES Financiële activa, financiële aanspraken en financiële passiva Voorwaardelijke activa en voorwaardelijke passiva Categorieën financiële activa en passiva Balansen, financiële rekening en overige stromen Waardering Netto- en brutoregistratie Consolidatie Saldering Registratieregels voor financiële transacties Een financiële transactie met een inkomens- of kapitaaloverdracht als tegenboeking Een financiële transactie met inkomen uit vermogen als tegenboeking Moment van registratie Een financiële rekening van-wie-aan-wie CLASSIFICATIE VAN FINANCIËLE TRANSACTIES IN CATEGORIEËN Monetair goud en bijzondere trekkingsrechten (SDR's) (F.1) Monetair goud (F.11) Bijzondere trekkingsrechten — SDR's (F.12) Chartaal geld en deposito's (F.2) Chartaal geld (F.21) Deposito's (F.22 en F.29) Girale deposito's (F.22) Overige deposito's (F.29) Schuldbewijzen (F.3) Hoofdkenmerken van schuldbewijzen Indeling naar oorspronkelijke looptijd en valuta Indeling naar soort rentevoet Schuldbewijzen met vaste rente Schuldbewijzen met variabele rente Schuldbewijzen met gemengde rente Onderhandse plaatsingen Securitisatie Gedekte obligaties Leningen (F.4) Hoofdkenmerken van leningen Classificatie van leningen naar oorspronkelijke looptijd, valuta en doel Onderscheid tussen transacties in leningen en transacties in deposito's Onderscheid tussen transacties in leningen en transacties in schuldbewijzen Onderscheid tussen transacties in leningen, handelskredieten en handelswissels Effectenleningen en retrocessieovereenkomsten Financiële leases Andere soorten leningen Financiële activa die niet tot de leningen behoren Deelnemingen en aandelen of rechten van deelneming in beleggingsfondsen (F.5) Deelnemingen (F.51) Aandelencertificaten Beursgenoteerde aandelen (F.511) Niet-beursgenoteerde aandelen (F.512) Beursintroductie, notering aanvragen, notering beëindigen, aandelenterugkoop Financiële activa die niet als aandelenbewijzen worden geclassificeerd Overige deelnemingen (F.519) Waardering van transacties in deelnemingen Aandelen of rechten van deelneming in beleggingsfondsen (F.52) Aandelen of rechten van deelneming in geldmarktfondsen (GMF's) (F.521) Aandelen/rechten van deelneming in beleggingsfondsen m.u.v. GMF's (F.522) Waardering van transacties in aandelen of rechten van deelneming in beleggingsfondsen Verzekerings-, pensioen- en standaardgarantieregelingen (F.6) Technische voorzieningen schadeverzekering (F.61) Levensverzekerings- en lijfrenterechten (F.62) Pensioenrechten (F.63) Voorwaardelijke pensioenrechten Aanspraken van pensioenfondsen op pensioenbeheerders (F.64) Rechten op niet-pensioenuitkeringen (F.65) Voorzieningen voor claims in het kader van standaardgaranties (F.66) Standaardgaranties en eenmalige garanties Financiële derivaten en aandelenopties voor werknemers (F.7) Financiële derivaten (F.71) Opties Termijncontracten Opties tegenover termijncontracten Swaps Rentetermijncontracten Kredietderivaten Kredietverzuimswaps Niet onder financiële derivaten begrepen financiële instrumenten Aandelenopties voor werknemers (F.72) Waardering van transacties in financiële derivaten en aandelenopties voor werknemers Overige vorderingen/schulden (F.8) Handelskredieten en voorschotten (F.81) Overige transitorische posten (F.89) BIJLAGE 5.1 — CLASSIFICATIE VAN FINANCIËLE TRANSACTIES Indeling van financiële transacties in categorieën Indeling van financiële transacties naar verhandelbaarheid Gestructureerde effecten Classificatie van financiële transacties naar soort inkomen Classificatie van financiële transacties naar soort rentevoet Classificatie van financiële transacties naar looptijd Korte en lange looptijd Oorspronkelijke looptijd en resterende looptijd Classificatie van financiële transacties naar valuta Monetaire aggregaten HOOFDSTUK 6 OVERIGE STROMEN INLEIDING OVERIGE MUTATIES IN ACTIVA EN PASSIVA Overige volumemutaties in activa en passiva (K.1 tot en met K.6) Economisch ontstaan van activa (K.1) Economisch verlies van niet-geproduceerde activa (K.2) Verlies door rampen (K.3) Niet-gecompenseerde confiscaties (K.4) Overige volumemutaties, niet elders geclassificeerd (K.5) Wijzigingen in classificaties (K.6) Wijzigingen in sectorclassificatie en structuur van de institutionele eenheden (K.61) Wijzigingen in de classificatie van activa en passiva (K.62) Nominale waarderingsverschillen (K.7) Neutrale waarderingsverschillen (K.71) Reële waarderingsverschillen (K.72) Waarderingsverschillen per type financieel actief of passief Monetair goud en bijzondere trekkingsrechten (SDR's) (AF.1) Chartaal geld en deposito's (AF.2) Schuldbewijzen (AF.3) Leningen (AF.4) Deelnemingen en aandelen of rechten van deelneming in beleggingsfondsen (AF.5) Verzekerings-, pensioen- en standaardgarantieregelingen (AF.6) Financiële derivaten en aandelenopties voor werknemers (AF.7) Overige vorderingen/schulden (AF.8) Activa in vreemde valuta HOOFDSTUK 7 BALANSEN SOORTEN ACTIVA EN PASSIVA Definitie van actief UITSLUITINGEN VAN DE ACTIVA EN PASSIVA CATEGORIEËN ACTIVA EN PASSIVA Geproduceerde niet-financiële activa (AN.1) Niet-geproduceerde niet-financiële activa (AN.2) Financiële activa en passiva (AF) WAARDERING VAN BALANSPOSTEN Algemene waarderingsbeginselen NIET-FINANCIËLE ACTIVA (AN) Geproduceerde niet-financiële activa (AN.1) Vaste activa (AN.11) Intellectuele eigendommen (AN.117) Kosten eigendomsoverdracht voor niet-geproduceerde activa (AN.116) Voorraden (AN.12) Kostbaarheden (AN.13) Niet-geproduceerde niet-financiële activa (AN.2) Natuurlijke hulpbronnen (AN.21) Grond (AN.211) Minerale en energiereserves (AN.212) Overige natuurlijke hulpbronnen (AN.213, AN.214 en AN.215) Contracten, leases en vergunningen (AN.22) Saldo aan- en verkopen van goodwill en marketingactiva (AN.23) FINANCIËLE ACTIVA EN PASSIVA (AF) Monetair goud en bijzondere trekkingsrechten (SDR's) (AF.1) Chartaal geld en deposito's (AF.2) Schuldbewijzen (AF.3) Leningen (AF.4) Deelnemingen en aandelen of rechten van deelneming in beleggingsfondsen (AF.5) Verzekerings-, pensioen- en standaardgarantieregelingen (AF.6) Financiële derivaten en aandelenopties voor werknemers (AF.7) Overige vorderingen/schulden (AF.8) FINANCIËLE BALANSEN PRO-MEMORIEPOSTEN Duurzame consumptiegoederen (AN.m) Buitenlandse directe investeringen (AF.m1) Niet-renderende leningen (AF.m2) Registratie van niet-renderende leningen BIJLAGE 7.1 BEKNOPTE OMSCHRIJVING VAN ALLE CATEGORIEËN ACTIVA BIJLAGE 7.2 EEN OVERZICHT VAN DE BEGINBALANS TOT EN MET DE EINDBALANS HOOFDSTUK 8 HET REKENINGENSTELSEL INLEIDING Het rekeningenstelsel REKENINGENSTELSEL Lopende rekeningen Productierekening (I) Inkomensverdelings- en inkomensbestedingsrekeningen (II) Primaire inkomensverdelingsrekeningen (II.1) Inkomensvormingsrekening (II.1.1) Rekening voor bestemming van primaire inkomens (II.1.2) Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening (II.1.2.1) Rekening voor bestemming van overige primaire inkomens (II.1.2.2) Secundaire inkomensverdelingsrekening (II.2) Tertiaire inkomensverdelingsrekening (II.3) Inkomensbestedingsrekening (II.4) Rekening voor besteding van het beschikbaar inkomen (II.4.1) Rekening voor besteding van het alternatief beschikbaar inkomen (II.4.2) Accumulatierekeningen (III) Kapitaalrekening (III.1) Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. besparingen en kapitaaloverdrachten (III.1.1) Kapitaalvormingsrekening (III.1.2) Financiële rekening (III.2) Rekening voor overige mutaties in activa (III.3) Rekening voor overige volumemutaties in activa (III.3.1) Herwaarderingsrekening (III.3.2)) Rekening voor neutrale waarderingsverschillen (III.3.2.1) Rekening voor reële waarderingsverschillen (III.3.2.2) Balansen (IV) Beginbalans (IV.1) Balansmutaties (IV.2) Eindbalans (IV.3) BUITENLANDREKENINGEN (V) Lopende rekeningen Rekening voor goederen- en dienstentransacties van het buitenland (V.I) Rekening voor inkomenstransacties van het buitenland (V.II) Accumulatierekeningen van het buitenland (V.III) Kapitaalrekening (V.III.1) Financiële rekening (V.III.2) Rekening voor overige mutaties in activa (V.III.3) Balansen (V.IV) GOEDEREN-EN-DIENSTENREKENING (0) INTEGRAAL REKENINGENSTELSEL AGGREGATEN Bruto binnenlands product tegen marktprijzen (bbp) Exploitatieoverschot van de totale economie Gemengd inkomen van de totale economie Inkomen uit bedrijfsuitoefening van de totale economie Nationaal inkomen (tegen marktprijzen) Nationaal beschikbaar inkomen Besparingen Saldo lopende transacties van het buitenland Vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (–) van de totale economie Vermogenssaldo van de totale economie Uitgaven en inkomsten van de overheid HOOFDSTUK 9 DE AANBOD- EN GEBRUIKTABELLEN EN HET INPUT-OUTPUTSYSTEEM INLEIDING BESCHRIJVENDE FUNCTIE STATISTISCH INSTRUMENT ANALYSE-INSTRUMENT MEER BIJZONDERHEDEN OVER DE AANBOD- EN GEBRUIKTABELLEN Classificaties Waarderingsprincipes Handels- en vervoersmarges Saldo belastingen en subsidies op productie en invoer Andere basisbegrippen Aanvullende informatie GEGEVENSBRONNEN EN HET IN EVENWICHT BRENGEN ANALYSE-INSTRUMENT EN AANVULLINGEN HOOFDSTUK 10 HET METEN VAN PRIJS- EN VOLUMEMUTATIES TOEPASSINGSGEBIED VAN PRIJS- EN VOLUME-INDEXCIJFERS IN NATIONALE REKENINGEN Het geïntegreerde systeem van prijs- en volume-indexcijfers Andere prijs- en volume-indexcijfers ALGEMENE BEGINSELEN VOOR HET METEN VAN PRIJS- EN VOLUME-INDEXCIJFERS Definitie van prijzen en volumes voor marktproducten Kwaliteit, prijs en homogene producten Prijzen en volume Nieuwe producten Uitgangspunten voor niet-marktdiensten Beginselen voor de toegevoegde waarde tegen basisprijzen en het bbp SPECIFIEKE PROBLEMEN BIJ DE TOEPASSING VAN DE BEGINSELEN Productgebonden belastingen en subsidies en invoer Niet-productgebonden belastingen en subsidies op productie Verbruik van vaste activa Beloning van werknemers Kapitaalgoederenvoorraad en voorraden vlottende activa BEREKENING VAN HET REËLE INKOMEN VOOR DE TOTALE ECONOMIE INTERNATIONALE PRIJS- EN VOLUME-INDEXCIJFERS HOOFDSTUK 11 BEVOLKING EN INPUT VAN ARBEID TOTALE BEVOLKING ECONOMISCH ACTIEVE BEVOLKING WERKGELEGENHEID Werknemers Zelfstandigen Werkzame personen en ingezetenschap WERKLOOSHEID BANEN Banen en ingezetenschap DE VERBORGEN ECONOMIE TOTAAL AANTAL GEWERKTE UREN Vaststelling van de werkelijk gewerkte uren ARBEIDSJAREN INPUT VAN ARBEID VAN WERKNEMERS BIJ CONSTANTE BELONING PRODUCTIVITEITSMETINGEN HOOFDSTUK 12 NATIONALE KWARTAALREKENINGEN INLEIDING BIJZONDERE KENMERKEN VAN NATIONALE KWARTAALREKENINGEN Tijdstip van registratie Onderhanden werk Activiteiten die in bepaalde perioden binnen een jaar zijn geconcentreerd Weinig frequente betalingen Flash-ramingen Het in evenwicht brengen van posten en benchmarking voor de nationale kwartaalrekeningen Het in evenwicht brengen van posten Consistentie tussen kwartaal- en jaarrekeningen — benchmarking Kettingindexcijfers voor prijs- en volumemutaties Correcties voor seizoens- en werkdaginvloeden Volgorde van berekening van voor seizoensinvloeden gecorrigeerde kettingindexcijfers voor het volume HOOFDSTUK 13 REGIONALE REKENINGEN INLEIDING REGIONAAL GEBIED EENHEDEN EN REGIONALE REKENINGEN Institutionele eenheden Lokale EEA's en regionale productieactiviteiten per bedrijfstak METHODEN VOOR REGIONALISATIE AGGGREGATEN VOOR PRODUCTIEACTIVITEITEN Bruto toegevoegde waarde en bruto binnenlands product per regio De toerekening van de IGDFI aan bedrijfstakken die van deze diensten gebruikmaken Werkzame personen Beloning van werknemers Overgang van regionale bruto toegevoegde waarde naar regionaal bbp Volumegroeipercentages van de regionale bruto toegevoegde waarde REGIONALE REKENINGEN VAN HET INKOMEN VAN DE HUISHOUDENS HOOFDSTUK 14 INDIRECT GEMETEN DIENSTEN VAN FINANCIËLE INTERMEDIAIRS (IGDFI) HET BEGRIP IGDFI EN DE GEVOLGEN VAN DE TOEREKENING VAN IGDFI AAN DE GEBRUIKENDE SECTOREN VOOR DE BELANGRIJKSTE AGGREGATEN BEREKENING VAN DE IGDFI-OUTPUT VAN DE SECTOREN S.122 EN S.125 Benodigde statistische gegevens Referentietarieven Intern referentietarief Externe referentietarieven Gedetailleerde uitsplitsing van de IGDFI naar institutionele sector Uitsplitsing van de aan huishoudens toegerekende IGDFI in intermediair verbruik en consumptie BEREKENING VAN DE INVOER VAN IGDFI HET VOLUME VAN DE IGDFI BEREKENING VAN DE IGDFI PER BEDRIJFSTAK DE OUTPUT VAN DE CENTRALE BANK HOOFDSTUK 15 CONTRACTEN, LEASES EN VERGUNNINGEN INLEIDING HET ONDERSCHEID TUSSEN OPERATIONELE LEASE, LEASE VAN HULPBRONNEN EN FINANCIËLE LEASE Operationele leases Financiële leases Lease van hulpbronnen Vergunningen om natuurlijke hulpbronnen te gebruiken Vergunningen om specifieke activiteiten uit te oefenen Publiek-private partnerschappen Concessieovereenkomsten voor diensten Verhandelbare operationele leases (AN.221) Exclusief recht op toekomstige goederen en diensten (AN.224) HOOFDSTUK 16 VERZEKERINGEN INLEIDING Directe verzekering Herverzekering De betrokken eenheden OUTPUT VAN DIRECTE VERZEKERING Verdiende premies Premieaanvullingen Gecorrigeerde ontstane schaden en verschuldigde uitkeringen Gecorrigeerde ontstane schaden bij schadeverzekeringen Verschuldigde uitkeringen levensverzekering Verzekeringstechnische voorzieningen Vaststelling van de verzekeringsoutput Schadeverzekering Levensverzekering Herverzekering TRANSACTIES DIE SAMENHANGEN MET SCHADEVERZEKERING Toerekening van de output van verzekering aan de gebruikers Verzekeringsdiensten aan en uit het buitenland Boekingsposten LEVENSVERZEKERINGSTRANSACTIES TRANSACTIES DIE SAMENHANGEN MET HERVERZEKERING TRANSACTIES DIE SAMENHANGEN MET VERZEKERINGSHULPBEDRIJVEN LIJFRENTE REGISTRATIE VAN ONTSTANE SCHADEN BIJ SCHADEVERZEKERINGEN Behandeling van gecorrigeerde ontstane schaden Behandeling van verlies door rampen HOOFDSTUK 17 SOCIALE VERZEKERING EN PENSIOENEN INLEIDING Socialeverzekeringsregelingen, sociale voorzieningen en individuele verzekeringsovereenkomsten Sociale uitkeringen Door de overheid verstrekte sociale uitkeringen Door andere institutionele eenheden verstrekte sociale uitkeringen Pensioenen en andere uitkeringsvormen NIET-PENSIOENUITKERINGEN SOCIALE VERZEKERING Niet-pensioenregelingen sociale zekerheid Overige werkgerelateerde socialeverzekeringsregelingen Registratie van standen en stromen per soort niet-pensioenregeling sociale verzekering Socialezekerheidsregelingen Overige werkgerelateerde niet-pensioenregelingen sociale verzekering PENSIOENEN Soorten pensioenregelingen Pensioenregelingen sociale zekerheid Overige werkgerelateerde pensioenregelingen Toegezegdepremieregelingen Toegezegde-uitkeringsregelingen Fictieve toegezegdepremieregelingen en hybride regelingen Toegezegde-uitkeringsregelingen vergeleken met toegezegdepremieregelingen Pensioenadministrateur, pensioenbeheerder, pensioenfonds en pensioenregeling voor meer dan één werkgever Registratie van standen en stromen per soort pensioenregeling sociale verzekering Transacties voor pensioenregelingen sociale zekerheid Transacties voor overige werkgerelateerde pensioenregelingen Transacties voor toegezegdepremieregelingen Overige stromen in verband met toegezegdepremieregelingen Transacties voor toegezegdepremieregelingen AANVULLENDE TABEL VOOR VERWORVEN PENSIOENRECHTEN IN DE SOCIALE VERZEKERING Opzet van de aanvullende tabel De kolommen van de tabel De rijen van de tabel Begin- en eindbalans Mutaties in pensioenrechten a.g.v. van transacties Mutaties in pensioenrechten a.g.v. overige economische stromen Bijbehorende indicatoren Actuariële veronderstellingen Tot heden opgebouwde pensioenrechten Disconteringsvoet Loonontwikkelingen Demografische veronderstellingen HOOFDSTUK 18 BUITENLANDREKENINGEN INLEIDING ECONOMISCH GEBIED Ingezetenschap INSTITUTIONELE EENHEDEN BIJKANTOREN IN DE INTERNATIONALE REKENINGEN VAN DE BETALINGSBALANS FICTIEVE INGEZETEN EENHEDEN ONDERNEMINGEN DIE ACTIEF ZIJN IN VERSCHILLENDE GEBIEDEN GEOGRAFISCHE UITSPLITSING DE INTERNATIONALE REKENINGEN VAN DE BETALINGSBALANS SALDI IN DE LOPENDE REKENINGEN VAN DE INTERNATIONALE REKENINGEN DE REKENINGEN VOOR DE SECTOR BUITENLAND EN HUN RELATIE MET DE INTERNATIONALE REKENINGEN VAN DE BETALINGSBALANS Rekening voor goederen- en dienstentransacties van het buitenland Waardering Veredeling Transitohandel Goederen die onder transitohandel vallen Invoer en uitvoer van IGDFI Rekening voor primaire en secundaire inkomens van het buitenland Rekening voor primair inkomen Inkomen uit directe investeringen De rekening voor secundaire inkomens (inkomensoverdrachten) van het BPM 6 De kapitaalrekening van het buitenland Financiële rekening van het buitenland en internationale investeringspositie BALANSEN VOOR DE SECTOR BUITENLAND HOOFDSTUK 19 EUROPESE REKENINGEN INLEIDING VAN NATIONALE TOT EUROPESE REKENINGEN Conversie van gegevens in verschillende valuta’s Europese instellingen De rekening van het buitenland Het in evenwicht brengen van transacties Het meten van prijs- en volumemutaties Balansen „Van-wie-aan-wie”-matrices BIJLAGE 19.1. — DE REKENINGEN VAN EUROPESE INSTELLINGEN Middelen Bestedingen Consolidatie HOOFDSTUK 20 OVERHEIDSREKENINGEN INLEIDING DEFINITIE VAN DE SECTOR OVERHEID Eenheden binnen de sector overheid Overheidsinstellingen Bij de sector overheid ingedeelde izw's Overige overheidsinstellingen Zeggenschap van de overheid Afbakening tussen markt- en niet-marktproducenten Het begrip economisch significante prijzen Criterium „de afnemer van de output van een overheidsproducent” De output wordt hoofdzakelijk aan vennootschappen en huishoudens verkocht De output wordt alleen aan de overheid verkocht De output wordt aan de overheid en aan anderen verkocht De markt-/niet-markttoets Financiële intermediairs en afbakening van de overheid Grensgevallen Hoofdkantoren van overheidsondernemingen Pensioenfondsen Quasivennootschappen Herstructureringsbureaus Bureaus voor privatisering Afsplitsingsstructuren Entiteiten voor specifieke doeleinden Joint ventures Marktregulerende instellingen Supranationale autoriteiten Subsectoren van de sector overheid Centrale overheid Deelstaatoverheid Lagere overheid Socialezekerheidsfondsen DE PRESENTATIE VAN STATISTIEKEN OVER DE OVERHEIDSFINANCIËN Kader Inkomsten Belastingen en sociale premies Verkoop Overige inkomsten Uitgaven Beloning van werknemers en intermediair verbruik Uitgaven in verband met sociale uitkeringen Rente Overige lopende uitgaven Kapitaaluitgaven Koppeling met de consumptieve bestedingen (P.3) van de overheid Overheidsuitgaven naar functie (COFOG) Saldi Het vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (–) (B.9) Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. besparingen en kapitaaloverdrachten (B.101) Financiering Transacties in activa Transacties in financiële passiva Overige economische stromen Herwaarderingsrekening Rekening voor overige volumemutaties in activa Balansen Consolidatie REGISTRATIEVRAAGSTUKKEN IN VERBAND MET DE OVERHEID Belastinginkomsten Aard van de belastinginkomsten Belastingkortingen Te registreren bedragen Oninbare bedragen Moment van registratie Registratie op transactiebasis Registratie van belastingen op transactiebasis Rente Obligaties met disagio en nulcouponobligaties Indexeffecten Financiële derivaten Rechterlijke uitspraken Defensie-uitgaven Betrekkingen van de overheid met overheidsondernemingen Deelnemingen in overheidsondernemingen en winstuitkeringen Deelnemingen Kapitaalinjecties Subsidies en kapitaalinjecties Regels bij bijzondere omstandigheden Begrotingstransacties Winstuitkeringen door overheidsondernemingen Dividenden en onttrekking van deelnemingen Belastingen en onttrekking van deelnemingen Privatisering en nationalisatie Privatisering Indirecte privatiseringen Nationalisatie Transacties met de centrale bank Herstructureringen, fusies en herclassificaties Schuldtransacties Overname, kwijtschelding en afschrijving van schuld Overname en kwijtschelding van schuld Overname van schuld met overdracht van niet-financiële activa Afschrijving of afwaardering van schulden Overige schuldsanering Aankoop van schuld boven de marktwaarde Defeasance en bailouts Schuldgaranties Garanties van het type derivaat Standaardgaranties Eenmalige garanties Securitisatie Definitie Criteria voor een verkoop Registratie van stromen Overige vraagstukken Pensioenverplichtingen Betaling van een bedrag ineens Publiek-private partnerschappen Draagwijdte van publiek-private partnerschappen Economische eigendom en toerekening van activa Vraagstukken in verband met de registratie Transacties met internationale en supranationale organisaties Ontwikkelingshulp DE PUBLIEKE SECTOR Zeggenschap in de publieke sector Centrale banken Quasivennootschappen in handen van de overheid Entiteiten voor specifieke doeleinden en niet-ingezetenen Joint ventures HOOFDSTUK 21 VERBANDEN TUSSEN BEDRIJFSBOEKHOUDINGEN EN NATIONALE REKENINGEN, EN HET METEN VAN ONDERNEMINGSACTIVITEITEN ENKELE SPECIFIEKE REGELS EN METHODEN VAN DE BEDRIJFSBOEKHOUDING Moment van registratie Dubbele en viervoudige registratie Waardering Winst-en-verliesrekening en balans NATIONALE REKENINGEN EN BEDRIJFSBOEKHOUDINGEN: PRAKTISCHE KWESTIES DE OMZETTING VAN BEDRIJFSBOEKHOUDINGEN NAAR NATIONALE REKENINGEN: HET VOORBEELD VAN EEN NIET-FINANCIËLE ONDERNEMING Conceptuele correcties Correcties ten behoeve van de consistentie met de rekeningen van overige sectoren Voorbeelden van correcties ten behoeve van de volledigheid SPECIFIEKE KWESTIES Waarderingsverschillen Mondialisering Fusies en overnames HOOFDSTUK 22 SATELLIETREKENINGEN INLEIDING Functionele classificaties HOOFDKENMERKEN VAN SATELLIETREKENINGEN Functionele satellietrekeningen Speciale sectorrekeningen Opname van niet-monetaire gegevens Grotere mate van detail en aanvullende begrippen Verschillende basisbegrippen Gebruik van modellen en experimentele resultaten Opzet en samenstelling van satellietrekeningen NEGEN SPECIFIEKE SATELLIETREKENINGEN Landbouwrekeningen Milieurekeningen Zorgrekeningen Rekeningen voor de productie van huishoudens Arbeidsrekeningen en socialerekeningenmatrices (SAM) Productiviteits- en groeirekeningen Kennismodule Rekeningen van de sociale bescherming Satellietrekeningen voor toerisme HOOFDSTUK 23 CLASSIFICATIES INLEIDING CLASSIFICATIE VAN INSTITUTIONELE SECTOREN (S) CLASSIFICATIE VAN TRANSACTIES EN OVERIGE MUTATIES IN ACTIVA Transacties in producten (P) Transacties in niet-geproduceerde niet-financiële activa (NP-codes) Verdelingstransacties (D) Inkomensoverdrachten in geld en in natura (D.5-D.8) Transacties in financiële activa en passiva (F) Overige mutaties in activa (K) CLASSIFICATIE VAN SALDI EN VERMOGENSSALDI (B) CLASSIFICATIE VAN BALANSPOSTEN (L) CLASSIFICATIE VAN ACTIVA (A) Niet-financiële activa (AN) Financiële activa (AF) CLASSIFICATIE VAN AANVULLENDE POSTEN Niet-renderende leningen Kapitaaldiensten Pensioentabel Duurzame consumptiegoederen Buitenlandse directe investeringen Voorwaardelijke posities Chartaal geld en deposito’s Classificatie van schuldbewijzen volgens vervaldatum Beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde schuldbewijzen Langlopende leningen met een resterende looptijd van minder dan één jaar en langlopende leningen met hypotheekgarantie Beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde aandelen in beleggingsfondsen Achterstallige rente en terugbetalingen Individuele overdrachten en totaal van de overdrachten SAMENVOEGING EN CODERING VAN BEDRIJFSTAKKEN (A) EN PRODUCTEN (P) CLASSIFICATIE VAN OVERHEIDSFUNCTIES (COFOG) CLASSIFICATIE VAN INDIVIDUELE VERBRUIKSFUNCTIES (COICOP) CLASSIFICATIE VAN DE FUNCTIES VAN INSTELLINGEN ZONDER WINSTOOGMERK TEN BEHOEVE VAN HUISHOUDENS (COPNI) CLASSIFICATIE VAN DE UITGAVEN VAN PRODUCENTEN NAAR FUNCTIE (COPP) HOOFDSTUK 24 DE REKENINGEN Tabel 24.1 Rekening 0: Goederen-en-dienstenrekening Tabel 24.2 Complete rekeningenreeks voor de totale economie Tabel 24.3 Complete rekeningenreeks voor niet-financiële vennootschappen Tabel 24.4 Complete rekeningenreeks voor financiële instellingen Tabel 24.5 Complete rekeningenreeks voor de overheid Tabel 24.6 Complete rekeningenreeks voor huishoudens Tabel 24.7 Complete rekeningenreeks voor instellingen zonder winstoogmerk t.b.v. huishouden









HOOFDSTUK 1

ALGEMENE KENMERKEN EN GRONDBEGINSELEN

ALGEMENE KENMERKEN

1.01 Het Europese systeem van rekeningen (hierna het „ESR 2010” of het „ESR” genoemd) is een internationaal compatibel boekhoudkundig raamwerk voor een systematische en uitvoerige beschrijving van een totale economie (een regio, land of groep landen), de elementen waaruit deze economie is opgebouwd en haar betrekkingen met andere totale economieën.

1.02 Het vóór het ESR 2010 toegepaste systeem, het Europese systeem van rekeningen 1995 (het ESR 95), werd gepubliceerd in 1996 ( 16 ). De ESR 2010-methoden, zoals vastgelegd in deze bijlage, hebben voor de eerste dertien hoofdstukken dezelfde structuur als de ESR 95-publicatie, maar bevatten daarnaast elf nieuwe hoofdstukken waarin aspecten van het systeem worden uitgewerkt die uitdrukking geven aan ontwikkelingen in het meten van moderne economieën of in het gebruik van het ESR 95 in de Europese Unie (de EU).

1.03 Deze handleiding heeft de volgende structuur. Hoofdstuk 1 gaat over het begrippenapparaat dat ten grondslag ligt aan het systeem, en beschrijft de beginselen van het ESR alsook de fundamentele statistische eenheden en hun indeling. Voorts bevat het een overzicht van het rekeningenstelsel en een korte beschrijving van de belangrijkste aggregaten, de rol van de aanbod- en gebruiktabellen en het input-outputsysteem. Hoofdstuk 2 beschrijft de institutionele eenheden die bij het meten van de economie worden gebruikt, en hoe deze eenheden in sectoren en andere groepen worden ingedeeld om analysen mogelijk te maken. Hoofdstuk 3 beschrijft alle transacties in producten (goederen en diensten) en niet-geproduceerde activa in het systeem. Hoofdstuk 4 beschrijft alle transacties in de economie waarbij inkomen en vermogen worden verdeeld en herverdeeld. Hoofdstuk 5 beschrijft de financiële transacties in de economie. Hoofdstuk 6 beschrijft de mutaties die zich in de waarde van activa kunnen voordoen als gevolg van niet-economische gebeurtenissen of prijsveranderingen. Hoofdstuk 7 beschrijft balansen en het schema voor de classificatie van activa en passiva. In hoofdstuk 8 worden het rekeningenstelsel en de saldi van de afzonderlijke rekeningen beschreven. Hoofdstuk 9 beschrijft de aanbod- en gebruiktabellen en de functie die zij vervullen om de aggregaten voor inkomen, output en uitgaven in de economie met elkaar in overeenstemming te brengen. In dat hoofdstuk worden ook de input-outputtabellen beschreven die uit de aanbod- en gebruiktabellen kunnen worden afgeleid. Hoofdstuk 10 beschrijft de begripsmatige grondslag voor het meten van prijs- en volumemutaties in relatie tot de nominale waarden die in de rekeningen worden gebruikt. Hoofdstuk 11 beschrijft de maatstaven voor bevolking en arbeidsmarkt, die bij economische analysen met de maatstaven van de nationale rekeningen kunnen worden gebruikt. Hoofdstuk 12 bevat een korte beschrijving van de nationale kwartaalrekeningen en van de accentverschillen ten opzichte van de jaarrekeningen.

1.04 Hoofdstuk 13 beschrijft de doelstellingen en begrippen van een systeem van regionale rekeningen en de problemen die verband houden met de opstelling van die rekeningen. Hoofdstuk 14 betreft het meten van financiële diensten die door financiële intermediairs worden verstrekt en uit nettorenteontvangsten worden gefinancierd. Het hoofdstuk is het resultaat van jaren onderzoek en ontwikkeling door de lidstaten om een solide berekeningswijze te vinden die voor alle lidstaten geharmoniseerd is. Hoofdstuk 15 over contracten, leases en vergunningen is nodig om in de nationale rekeningen een onderdeel van toenemend belang te kunnen beschrijven. In de hoofdstukken 16 en 17 over verzekering, sociale verzekering en pensioenen wordt beschreven hoe deze stelsels in de nationale rekeningen worden behandeld, omdat herverdelingskwesties door de vergrijzing steeds belangrijker worden. Hoofdstuk 18 handelt over de buitenlandrekeningen, die in de nationale rekeningen het equivalent zijn van de rekeningen van het meetsysteem voor de betalingsbalans. Hoofdstuk 19 over de Europese rekeningen is ook nieuw en behandelt aspecten van de nationale rekeningen waarvoor als gevolg van Europese institutionele en handelsregelingen problemen ontstaan die een geharmoniseerde aanpak vereisen. Hoofdstuk 20 beschrijft de rekeningen voor de sector overheid — een sector van bijzonder belang aangezien kwesties met betrekking tot een prudent begrotingsbeleid van de lidstaten essentieel blijven voor een economisch beleid in de EU. In hoofdstuk 21 worden de verbanden tussen bedrijfsboekhoudingen en nationale rekeningen beschreven, een gebied van groeiend belang vanwege een steeds groter aandeel van multinationale ondernemingen in het bruto binnenlands product (bbp) in alle landen. Hoofdstuk 22 beschrijft het verband tussen satellietrekeningen en de belangrijkste nationale rekeningen. De hoofdstukken 23 en 24 dienen voor referentiedoeleinden: hoofdstuk 23 bevat de classificaties die in het ESR 2010 zijn gebruikt voor de sectoren, activiteiten en producten, terwijl in hoofdstuk 24 de complete rekeningenreeks voor elke sector is opgenomen.

1.05 De structuur van het ESR 2010 is consistent met de mondiale richtlijnen voor de nationale rekeningen, als bepaald in het Systeem van nationale rekeningen 2008 (System of National Accounts 2008 — 2008 SNA), afgezien van bepaalde verschillen in presentatie en de hogere precisiegraad van sommige ESR 2010-begrippen die voor specifieke EU doeleinden worden gebruikt. Deze richtsnoeren zijn opgesteld onder de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van de Verenigde Naties (VN), het Internationaal Monetair Fonds (IMF), het Bureau voor de statistiek van de Europese Unie (Eurostat), de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en de Wereldbank. Het ESR 2010 is gericht op de situatie en informatiebehoeften in de EU. Evenals het 2008 SNA is het ESR 2010 in overeenstemming gebracht met de begrippen en classificaties die in veel andere sociale en economische statistieken worden gebruikt (bv. werkgelegenheidsstatistieken, industriestatistieken en statistieken van de buitenlandse handel). Het ESR 2010 fungeert dan ook als het centrale referentiekader voor de sociale en economische statistiek van de EU en haar lidstaten.

1.06 Het ESR raamwerk bestaat uit twee belangrijke reeksen tabellen: a) de institutionele sectorrekeningen; b) het input-outputsysteem en de rekeningen per bedrijfstak.

1.07 De sectorrekeningen geven voor elk van de institutionele sectoren een systematische beschrijving van de verschillende fasen van het economische proces: productie, inkomensvorming, inkomensverdeling en -herverdeling, inkomensbesteding en financiële en niet-financiële accumulatie. De sectorrekeningen omvatten ook balansen voor een beschrijving van de standen van activa en passiva, en het vermogenssaldo aan het begin en het eind van de verslagperiode.

1.08 Door middel van de aanbod- en gebruiktabellen worden in het input-outputsysteem het productieproces (kostenstructuur, inkomensvorming en werkzame personen) en de goederen- en dienstenstromen (output, in- en uitvoer, finale consumptie, intermediair verbruik en investeringen per productgroep) uitvoerig beschreven. In dit systeem komen twee belangrijke boekhoudkundige identiteiten tot uiting: de som van de in een bedrijfstak gegenereerde inkomens is gelijk aan de door die bedrijfstak gegenereerde toegevoegde waarde, en voor elk product of elke productgroep is het aanbod gelijk aan de vraag.

1.09 Het ESR 2010 bevat begrippen voor bevolking en werkzame personen. Deze begrippen zijn van belang voor de sectorrekeningen, de rekeningen per bedrijfstak en het aanbod- en gebruikssysteem.

1.10 Het ESR 2010 is niet beperkt tot de nationale jaarrekeningen, maar strekt zich ook uit tot de kwartaalrekeningen en de rekeningen voor kortere of langere perioden. Het geldt ook voor de regionale rekeningen.

1.11 Het ESR 2010 bestaat naast het 2008 SNA wegens het gebruik dat in de EU van de meetwaarden in de nationale rekeningen wordt gemaakt. De lidstaten zijn zelf verantwoordelijk voor het verzamelen en presenteren van hun nationale rekeningen ter beschrijving van de economische situatie van hun land. Zij stellen ook een set van rekeningen samen die in het kader van een bij verordening vastgesteld leveringsprogramma bij de Commissie (Eurostat) worden ingediend ten behoeve van belangrijke toepassingen op het gebied van sociaal, economisch en begrotingsbeleid in de Unie. Tot die toepassingen behoren onder meer het vaststellen van de bijdragen van de lidstaten aan de EU-begroting via de „vierde middelenbron”, de steun aan de regio's van de EU via het structuurfondsenprogramma, en het toezicht op de economische prestaties van de lidstaten in het kader van de procedure bij buitensporige tekorten en van het stabiliteits- en groeipact.

1.12 Om ervoor te zorgen dat heffingen en voordelen worden verdeeld op basis van meetwaarden die op strikt consistente wijze zijn samengesteld en gepresenteerd, moeten de voor deze doeleinden gebruikte economische statistieken volgens dezelfde definities en regels worden samengesteld. Het ESR 2010 is een verordening waarin de regels, afspraken, definities en classificaties zijn vastgesteld die moeten worden toegepast bij het samenstellen van de nationale rekeningen in de lidstaten die onder het in bijlage B bij deze verordening beschreven programma voor de indiening van gegevens vallen.

1.13 Gezien de zeer grote geldsommen die gemoeid zijn met het in de EU functionerende systeem van bijdragen en voordelen, is het van essentieel belang dat het meetsysteem in alle lidstaten op consistente wijze wordt toegepast. In dergelijke omstandigheden is het belangrijk te kiezen voor een voorzichtige aanpak bij ramingen waarvoor geen direct waarneembare gegevens op de markt beschikbaar zijn; daarbij moet het gebruik van op modellen gebaseerde procedures voor de raming van meetwaarden in de nationale rekeningen worden vermeden.

1.14 De ESR 2010-begrippen zijn op diverse punten specifieker en preciezer dan die van het 2008 SNA, teneinde een zo groot mogelijke consistentie te garanderen tussen de uit de nationale rekeningen afgeleide meetwaarden van de lidstaten. Uitgaande van dit essentiële vereiste om over solide consistente ramingen te kunnen beschikken, is een kernsysteem van nationale rekeningen in de EU vastgesteld. Wanneer de metingen van de lidstaten niet consistent genoeg zijn, worden deze ramingen over het algemeen opgenomen in het zogenaamde „niet-kernsysteem”, dat betrekking heeft op aanvullende tabellen en satellietrekeningen.

1.15 Een voorbeeld van een gebied waar men het voor het ontwerp van het ESR 2010 nodig achtte om voorzichtig te werk te gaan, zijn de pensioenverplichtingen. Er zijn sterke argumenten voor het meten van deze verplichtingen ter ondersteuning van economische analysen, maar het cruciale vereiste in de EU om rekeningen te produceren die in tijd en ruimte consistent zijn, noopte tot een voorzichtige aanpak.

Mondialisering

1.16 Door de toenemende mondialisering van economische activiteiten is het internationale handelsverkeer in al zijn vormen toegenomen en wordt het voor landen moeilijker om hun binnenlandse economie in de nationale rekeningen te registreren. Mondialisering is het dynamische en multidimensionale proces waarbij de nationale hulpbronnen internationaal mobieler worden, terwijl de nationale economieën steeds afhankelijker van elkaar worden. Het aspect van de mondialisering dat mogelijk de meeste meetproblemen voor de nationale rekeningen veroorzaakt, is het toenemende aandeel van internationale transacties verricht door multinationale ondernemingen, waarbij grensoverschrijdende transacties plaatsvinden tussen moedermaatschappijen, dochtermaatschappijen en filialen. Er zijn echter nog andere dataproblemen, zoals blijkt uit onderstaande, meer uitputtende lijst: 1) verrekenprijzen tussen gelieerde ondernemingen (waardering van invoer en uitvoer); 2) het toenemende gebruik van verwerking tegen vergoeding („toll processing”), waarbij goederen over internationale grenzen heen worden verhandeld zonder verandering van eigenaar (veredeling), en van transitohandel; 3) de internationale handel via internet, zowel voor ondernemingen als voor huishoudens; 4) de handel in en het gebruik van intellectuele eigendom over de hele wereld; 5) werknemers die in het buitenland werken en aanzienlijke bedragen overmaken aan hun gezin in het land van herkomst (geldzendingen door werknemers, als deel van de individuele overdrachten); 6) multinationale ondernemingen die hun activiteiten over nationale grenzen heen organiseren om zo efficiënt mogelijk te produceren en de totale belastingdruk zo laag mogelijk te houden. Daardoor kunnen kunstmatige ondernemingsstructuren ontstaan die de economische realiteit niet weergeven; 7) het gebruik van offshorefinancieringsentiteiten (entiteiten voor specifieke doeleinden (SPE's) en andere vormen) om de financiering van wereldwijde activiteiten te regelen; 8) de wederuitvoer van goederen, en in de EU het vervoer van goederen tussen lidstaten nadat zij in de Unie zijn binnengebracht (quasidoorvoer); 9) een toenemende vervlechting van buitenlandse directe investeringen, en de noodzaak om stromen van directe investeringen te identificeren en in te delen.

1.17 Al deze steeds vaker voorkomende aspecten van mondialisering maken het voor nationale statistici moeilijker om grensoverschrijdende stromen in kaart te brengen en nauwkeurig te meten. Zelfs met een uitgebreid en solide verzamel- en meetsysteem voor de posten in de sector buitenland (en bijgevolg ook in de internationale rekeningen in de betalingsbalans) zullen als gevolg van de mondialisering nog extra inspanningen nodig zijn om de kwaliteit van de nationale rekeningen voor alle economieën en groepen van economieën te handhaven.

GEBRUIK VAN HET ESR 2010

Kader voor analyse en beleid

1.18 Het ESR-kader kan worden gebruikt voor analyse en beoordeling van: a) de structuur van een totale economie. Voorbeelden van gebruikte typen van metingen zijn: 1. toegevoegde waarde en werkzame personen per bedrijfstak; 2. toegevoegde waarde en werkzame personen per regio; 3. inkomensverdeling naar sector; 4. invoer en uitvoer per productgroep; 5. consumptieve bestedingen per functionele rubriek en productgroep; 6. investeringen in vaste activa en kapitaalgoederenvoorraad per bedrijfstak; 7. samenstelling van de standen en stromen van financiële activa naar soort actief en sector; b) specifieke delen of aspecten van een economie. Dit geldt bijvoorbeeld voor: 1. het bank- en financieringswezen in de nationale economie; 2. de rol van de overheid en haar financiële positie; 3. de economie van een bepaalde regio (in vergelijking met die van het land als geheel); 4. de besparingen en schulden van huishoudens; c) de ontwikkeling van een economie in de loop der tijd. Dit geldt bijvoorbeeld voor: 1. de analyse van de groei van het bbp; 2. de analyse van de inflatie; 3. de analyse van seizoensinvloeden op de uitgaven van huishoudens op basis van kwartaalrekeningen; 4. de analyse van veranderingen in het belang van bepaalde soorten financiële instrumenten in de loop der tijd, bijvoorbeeld het toegenomen belang van financiële derivaten; 5. de vergelijking van de industriële structuren van de nationale economie op lange termijn; d) een totale economie in vergelijking met andere economieën. Dit geldt bijvoorbeeld voor: 1. de vergelijking van de rollen en de omvang van de overheid in de lidstaten van de EU; 2. de analyse van de onderlinge afhankelijkheid van de economieën van de EU, waarbij rekening wordt gehouden met de lidstaten en hun regio's; 3. de analyse van de samenstelling en de bestemming van de uitvoer van de EU; 4. de vergelijking van de groeicijfers voor het bbp of het beschikbare inkomen per hoofd van de bevolking in de EU en andere ontwikkelde economieën.

1.19 De cijfers uit het ESR-kader spelen een belangrijke rol bij de vorming van en het toezicht op het sociale en economische beleid van de EU en haar lidstaten. Uit de volgende voorbeelden blijkt waarvoor het ESR-kader onder meer wordt gebruikt: a) het toezien op en het aansturen van de macro-economische en de monetaire beleidsvorming in de eurozone, en het vaststellen van convergentiecriteria voor de economische en monetaire unie (EMU) op basis van de maatstaven van de nationale rekeningen (bv. groeicijfers voor het bbp); b) de vaststelling van criteria voor de procedure bij buitensporige tekorten: hoogte van het overheidstekort en de overheidsschuld; c) de toekenning van financiële steun aan de regio's in de EU: voor de toewijzing van financiële middelen aan de regio's wordt gebruikgemaakt van de statistieken van de regionale rekeningen; d) de vaststelling van de eigen middelen op de EU-begroting. Deze zijn op drie manieren afhankelijk van de cijfers uit de nationale rekeningen: 1. de totale middelen van de EU worden vastgesteld als percentage van de som van de bruto nationale inkomens (bni) van de lidstaten; 2. het derde eigen middel van de EU is gebaseerd op de btw. De bijdragen van de lidstaten in het kader van dit middel worden grotendeels bepaald door de cijfers uit de nationale rekeningen, want deze cijfers worden gebruikt voor de berekening van het gemiddelde btw-tarief; 3. de hoogte van de bijdragen van de lidstaten in het kader van het vierde eigen middel van de EU is gebaseerd op een raming van hun bruto nationaal inkomen. Deze ramingen vormen de grondslag voor de meeste betalingen van de lidstaten.

Kenmerken van de ESR 2010-begrippen

1.20 Om een evenwicht tot stand te brengen tussen de behoeften aan gegevens en de mogelijkheid deze gegevens te leveren, hebben de begrippen in het ESR 2010 verscheidene belangrijke kenmerken. De kenmerken bestaan hierin dat de rekeningen: a) internationaal compatibel zijn; b) geharmoniseerd zijn met andere systemen voor sociale en economische statistieken; c) onderling samenhangend zijn; d) operationeel zijn, wat betekent dat zij in de praktijk kunnen worden gemeten; e) afwijken van de meeste administratieve begrippen; f) duurzaam en onveranderlijk zijn gedurende een lange periode; g) gericht zijn op het beschrijven van het economische proces in monetaire en gemakkelijk waarneembare grootheden; h) in verschillende situaties en voor verschillende doeleinden bruikbaar zijn.

1.21 De begrippen in het ESR 2010 zijn internationaal compatibel omdat: a) de begrippen in het ESR 2010 consistent zijn met die in de mondiale richtlijnen voor de nationale rekeningen (2008 SNA); b) het ESR 2010 voor de lidstaten de standaard is voor de indiening van gegevens uit de nationale rekeningen bij alle internationale organisaties. c) internationale compatibiliteit van de begrippen van wezenlijk belang is wanneer statistieken van verschillende landen met elkaar worden vergeleken.

1.22 De begrippen in het ESR 2010 zijn geharmoniseerd met de begrippen in andere sociale en economische statistieken, omdat het ESR 2010 gebruikmaakt van begrippen en classificaties (bv. de statistische classificatie van economische activiteiten — NACE Rev. 2 ( 17 )) die ook worden gebruikt voor andere sociale en economische statistieken van de lidstaten; zo is bijvoorbeeld in de industriestatistiek, de statistiek van de buitenlandse handel en de werkgelegenheidsstatistiek het aantal begripsmatige verschillen tot een minimum beperkt. Bovendien zijn de begrippen en classificaties in het ESR 2010 geharmoniseerd met die van de Verenigde Naties. Deze harmonisatie met sociale en economische statistieken is een steun bij de koppeling aan en vergelijking met deze cijfers, waardoor de kwaliteit van de cijfers in de nationale rekeningen kan worden gegarandeerd. Bovendien kan de informatie in deze specifieke statistieken beter worden gerelateerd aan de algemene statistieken over de nationale economie.

1.23 Dankzij de gemeenschappelijke begrippen die in het gehele systeem van nationale rekeningen en in de andere systemen voor sociale en economische statistieken worden gebruikt, kunnen consistente meetwaarden worden afgeleid. Zo kunnen bijvoorbeeld de volgende verhoudingscijfers worden berekend: a) productiviteitscijfers, zoals de toegevoegde waarde per gewerkt uur (hiertoe moeten de begrippen toegevoegde waarde en gewerkte uren consistent te zijn); b) nationaal beschikbaar inkomen per hoofd van de bevolking (hiertoe moeten de begrippen nationaal beschikbaar inkomen en maatstaven voor de bevolking consistent zijn); c) investeringen in vaste activa als percentage van de kapitaalgoederenvoorraad (hiertoe moeten de definities van deze stromen en standen consistent zijn); d) overheidstekort en overheidsschuld als percentage van het bruto binnenlands product (hiertoe moeten de begrippen overheidstekort, overheidsschuld en bruto binnenlands product consistent zijn). Dankzij de interne consistentie van de begrippen kunnen ramingen worden gemaakt door bepaalde posten van elkaar af te trekken: zo kunnen de besparingen worden geraamd als het verschil tussen het beschikbare inkomen en de consumptieve bestedingen.

1.24 Bij de toepassing van de begrippen in het ESR 2010 wordt er rekening mee gehouden dat de gegevens moeten kunnen worden verzameld en gemeten. Het operationele karakter blijkt op diverse manieren uit de aanwijzingen voor het opstellen van de rekeningen: a) activiteiten of posten worden alleen beschreven indien zij significant van omvang zijn. Zo mag de productie van goederen in eigen beheer door huishoudens zoals weven en pottenbakken niet als productie worden geregistreerd, omdat deze vormen van productie voor de landen van de EU niet significant zijn; b) bij sommige begrippen wordt aangegeven hoe hiervan een raming moet worden gemaakt. Zo wordt bij de definitie van verbruik van vaste activa verwezen naar de lineaire afschrijvingsmethode. Voor de berekening van de kapitaalgoederenvoorraad moet de „perpetual inventory method” worden toegepast wanneer directe informatie over de kapitaalgoederenvoorraad ontbreekt. Een ander voorbeeld is de waardering van de productie in eigen beheer, die in beginsel tegen basisprijzen wordt gewaardeerd, maar zo nodig kan de waardering tegen basisprijzen worden benaderd door de verschillende kosten bij elkaar op te tellen; c) er zijn enkele afspraken gemaakt. Zo worden door de overheid verstrekte collectieve diensten altijd als consumptieve bestedingen ingedeeld.

1.25 De voor de statistieken van de nationale rekeningen benodigde gegevens kunnen echter niet altijd gemakkelijk rechtstreeks worden verzameld, omdat de onderliggende begrippen gewoonlijk afwijken van de begrippen die aan de basis van administratieve gegevensbronnen liggen. Voorbeelden van administratieve bronnen zijn bedrijfsboekhoudingen, gegevens voor bepaalde soorten belastingen (btw, inkomstenbelasting, invoerheffingen enz.), socialezekerheidsgegevens en gegevens van toezichthoudende organen voor het bank- en verzekeringswezen. Deze administratieve gegevens worden gebruikt voor het opstellen van de nationale rekeningen. Over het algemeen worden zij in overeenstemming gebracht met de begrippen in het ESR. De begrippen in het ESR verschillen gewoonlijk van hun administratieve equivalenten in de volgende opzichten: a) administratieve begrippen verschillen van land tot land, zodat er aan de hand van administratieve begrippen geen internationale compatibiliteit mogelijk is; b) administratieve begrippen veranderen in de loop der tijd, zodat er aan de hand van administratieve begrippen geen vergelijkingen in de tijd kunnen worden gemaakt; c) ten aanzien van de begrippen die aan de basis van de administratieve bronnen liggen, heerst gewoonlijk geen consistentie tussen de verschillende administratieve systemen, zodat koppeling en vergelijking van gegevens, wat van essentieel belang is voor de opstelling van nationale rekeningen, niet mogelijk is; d) de administratieve begrippen zijn over het algemeen niet bijzonder geschikt voor economische analysen en de beoordeling van economisch beleid.

1.26 Niettemin beantwoorden administratieve bronnen heel goed aan de behoefte aan gegevens voor de nationale rekeningen en andere statistieken, omdat: a) begrippen en classificaties die oorspronkelijk voor statistische doeleinden werden vastgesteld, ook voor administratieve doeleinden worden gebruikt, bijvoorbeeld de indeling van de overheidsuitgaven naar soort; b) bij administratieve bronnen expliciet rekening wordt gehouden met de (hiervan losstaande) behoefte aan gegevens voor statistische doeleinden; dit geldt bijvoorbeeld voor het Intrastat-systeem, dat informatie verstrekt over het goederenverkeer tussen de lidstaten.

1.27 De belangrijkste begrippen in het ESR zijn duurzaam en onveranderlijk gedurende een lange periode, omdat: a) zij zijn goedgekeurd als de internationale standaard voor vele jaren; b) heel weinig van de onderliggende begrippen in de achtereenvolgende internationale richtlijnen voor het opstellen van nationale rekeningen verandering ondergaan. Door deze begripsmatige continuïteit behoeven minder vaak tijdreeksen te worden herberekend. Bovendien zijn de begrippen minder gevoelig voor nationale en internationale politieke druk. Daarom kunnen de cijfers uit de nationale rekeningen dienen als objectieve bron van gegevens voor economisch beleid en economische analysen.

1.28 De begrippen in het ESR 2010 zijn gericht op het beschrijven van het economisch proces in monetaire en gemakkelijk waarneembare grootheden. Standen en stromen die niet gemakkelijk in monetaire eenheden kunnen worden uitgedrukt of die geen duidelijk monetair equivalent hebben, worden niet in het ESR geregistreerd. Dit beginsel is niet strikt toegepast, omdat ook rekening dient te worden gehouden met de vereiste consistentie en de behoeften van gebruikers. Zo is het ter wille van de consistentie noodzakelijk de waarde van collectieve overheidsdiensten als output te registreren omdat de beloning van werknemers en de aanschaf van allerlei goederen en diensten door de overheid gemakkelijk in monetaire eenheden kunnen worden vastgesteld. Dankzij de beschrijving van de collectieve overheidsdiensten in relatie tot de rest van de nationale economie zijn de nationale rekeningen als geheel tevens van meer nut voor economisch onderzoek en beleid.

1.29 De reikwijdte van de begrippen in het ESR kan worden toegelicht aan de hand van een aantal belangrijke grensgevallen. De volgende vormen van productie worden binnen de productiegrens van het ESR geregistreerd (zie de punten 3.07, 3.08 en 3.09): a) de productie van individuele en collectieve overheidsdiensten; b) de productie in eigen beheer van woondiensten door bewoners van een eigen huis; c) de productie van goederen voor eigen finale consumptie, bijvoorbeeld landbouwproducten; d) het in eigen beheer produceren van bouwwerken, ook indien dit door huishoudens wordt gedaan; e) de productie van diensten door betaald huishoudelijk personeel; f) het kweken van vis in viskwekerijen; g) illegale productie, mits alle bij de transactie betrokken eenheden daar vrijwillig aan deelnemen; h) productie waarvan de opbrengst niet volledig bij de belastingdienst wordt opgegeven, zoals clandestiene textielproductie.

1.30 De volgende vormen van productie vallen buiten de productiegrens en mogen niet in het ESR worden geregistreerd: a) huishoudelijke en persoonlijke diensten die worden geproduceerd en geconsumeerd binnen hetzelfde huishouden, zoals schoonmaken, het bereiden van maaltijden of de verzorging van zieken of bejaarden; b) vrijwilligerswerk dat niet resulteert in de productie van goederen, zoals gratis verzorging en schoonmaken; c) natuurlijke toename van de visstand in de open zee.

1.31 Het ESR registreert alle output die het resultaat is van productie binnen de productiegrens. De output van hulpactiviteiten wordt evenwel niet geregistreerd. Alle input die een hulpactiviteit verbruikt, wordt behandeld als input in de activiteit die zij ondersteunt. Indien een bedrijf dat uitsluitend hulpactiviteiten verricht, statistisch waarneembaar is doordat afzonderlijke rekeningen voor zijn productie gemakkelijk beschikbaar zijn, of indien het geografisch op een andere plaats gevestigd is dan de bedrijven waarvoor het werkt, moet het zowel in de nationale als in de regionale rekeningen als afzonderlijke eenheid worden geregistreerd en opgenomen in de bedrijfsclassificatie die met zijn hoofdactiviteit overeenstemt. Wanneer geen geschikte basisgegevens beschikbaar zijn, kan de output van de hulpactiviteit worden geraamd door de kosten op te tellen.

1.32 Indien een activiteit als productie wordt beschouwd en de output ervan wordt geregistreerd, worden de inkomens, de werkzame personen, de finale consumptie enz. die hierop betrekking hebben, ook geregistreerd. Omdat bijvoorbeeld de productie van woondiensten door bewoners van een eigen huis als productie wordt geregistreerd, worden ook het inkomen en de consumptieve bestedingen die hierdoor voor deze bewoners worden gegenereerd, geregistreerd. Wat werkzame personen betreft, wordt niets geregistreerd, aangezien er bij de productie van woondiensten door bewoners van een eigen huis per definitie geen input van arbeid is. Daardoor blijft het ESR consistent met het systeem van de arbeidsstatistiek, waarin voor woningbezit geen werkzame personen worden geregistreerd. Het omgekeerde doet zich voor wanneer activiteiten niet als productie worden beschouwd: huishoudelijke diensten die binnen hetzelfde huishouden worden geproduceerd en verbruikt, genereren geen inkomen en consumptieve bestedingen, zodat degenen die deze diensten verrichten, niet tot de werkzame personen behoren.

1.33 Het ESR bevat ook afspraken, zoals: a) waardering van de output van de overheid; b) waardering van de output van verzekeringsdiensten en van de indirect gemeten diensten van financiële intermediairs; c) de registratie van alle collectieve overheidsdiensten als consumptieve bestedingen en niet als intermediair verbruik.

Indeling naar sector

1.34 Sectorrekeningen worden gecreëerd door eenheden in sectoren onder te brengen, zodat transacties en saldi van de rekeningen naar sector kunnen worden gepresenteerd. Door de presentatie naar sector worden veel belangrijke meetwaarden voor economisch en begrotingsbeleid aangereikt. De belangrijkste sectoren zijn huishoudens, overheid, vennootschappen (financiële instellingen en niet-financiële vennootschappen), instellingen zonder winstoogmerk (izw's) ten behoeve van huishoudens, en het buitenland. Het onderscheid tussen markt- en niet-marktactiviteiten is van groot belang. Een entiteit in handen van de overheid die een marktgerichte vennootschap blijkt te zijn, wordt in de sector vennootschappen ingedeeld, buiten de sector overheid. Op die manier maken de tekorten en schulden van de vennootschap geen deel uit van het tekort en de schuld van de overheid.

1.35 Het is belangrijk dat duidelijke, deugdelijke criteria voor de classificatie van entiteiten in sectoren worden vastgesteld. De publieke sector bestaat uit alle in de economie ingezeten institutionele eenheden waarover de overheid zeggenschap heeft. De particuliere sector bestaat uit de overige ingezeten eenheden. In tabel 1.1 zijn de criteria aangegeven die worden gebruikt om het onderscheid te maken tussen de publieke en de particuliere sector, en in de publieke sector tussen de sector overheid en de sector vennootschappen in handen van de overheid, en in de particuliere sector tussen de sector izw's t.b.v. huishoudens en de sector particuliere vennootschappen.



Tabel 1.1 Criteria In handen van de overheid (publieke sector) In particuliere handen (particuliere sector) Niet-marktoutput Overheid Izw's t.b.v. huishoudens Marktoutput Vennootschappen in handen van de overheid Particuliere vennootschappen

1.36 Zeggenschap wordt gedefinieerd als de bevoegdheid om het algemene beleid of programma van een institutionele eenheid te bepalen. Verdere bijzonderheden in verband met de definitie van zeggenschap worden gegeven in punten 2.35 tot en met 2.39.

1.37 Het onderscheid tussen markt en niet-markt en bijgevolg, voor entiteiten van de publieke sector, de indeling ervan in de sector overheid of in de sector vennootschappen, wordt bepaald door de volgende regel: Een activiteit wordt als marktactiviteit beschouwd wanneer de desbetreffende goederen en diensten onder de volgende voorwaarden worden verhandeld: 1) verkopers streven naar winstmaximalisatie op lange termijn en verkopen daartoe vrijwillig op de markt goederen en diensten aan wie bereid is de gevraagde prijs te betalen; 2) kopers streven, rekening houdend met hun schaarse middelen, naar nutsmaximalisatie door zich bij hun aankopen te laten leiden door de vraag welke producten tegen de aangeboden prijs het best aan hun behoeften voldoen; 3) van een effectieve markt is sprake wanneer verkopers en kopers toegang tot en informatie over de markt hebben. Er kan ook dan sprake zijn van een effectieve markt wanneer niet volledig aan deze voorwaarden wordt voldaan.

1.38 Dankzij de specificaties van het begrippensysteem van het ESR is flexibiliteit mogelijk: enkele begrippen zijn niet expliciet in het systeem opgenomen, maar kunnen niettemin gemakkelijk hieruit worden afgeleid. Zo kunnen er nieuwe sectoren worden gevormd door in het ESR gedefinieerde subsectoren te herschikken.

1.39 Flexibiliteit wordt ook geboden door de mogelijkheid om aanvullende criteria in te voeren die niet in strijd zijn met de logica van het systeem. Aan de hand van deze criteria kunnen bijvoorbeeld subsectorrekeningen worden opgesteld die gebaseerd zijn op het aantal werkzame personen in productie-eenheden of de hoogte van het inkomen van huishoudens. Wat de werkzame personen betreft, kan nog een onderverdeling worden gemaakt naar opleidingsniveau, leeftijd en geslacht.

Satellietrekeningen

1.40 Voor sommige gegevensbehoeften moeten aparte satellietrekeningen worden opgesteld: Dit geldt bijvoorbeeld voor: a) socialerekeningenmatrices (Social Accounting Matrix — SAM); b) de rol van het toerisme in de nationale economie; c) de analyse van de kosten en de financiering van de gezondheidszorg; d) onderzoeks- en ontwikkelingswerk dat wordt erkend als investering in intellectuele eigendom; e) de erkenning van menselijk kapitaal als activa in de nationale economie; f) de analyse van het inkomen en de uitgaven van huishoudens op basis van micro-economische benaderingen van inkomen en uitgaven; g) de wisselwerking tussen milieu en economie; h) de productie binnen huishoudens; i) de analyse van veranderingen in de welvaart; j) de analyse van de verschillen tussen de cijfers in de nationale rekeningen en de bedrijfsboekhoudingen, en de invloed ervan op effecten- en valutabeurzen; k) de raming van belastingopbrengsten.

1.41 Satellietrekeningen komen aan dergelijke gegeve