1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B RICHTLIJN 92/50/EEG VAN DE RAAD
van 18 juni 1992
betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor
dienstverlening
(PB L 209 van 24.7.1992, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1Richtlijn 93/36/EEG van de Raad van 14 juni 1993 L 199 1 9.8.1993
►M2Richtlijn 97/52/EG van het EuropeesParlement en de Raad van 13
oktober 1997L 328 1 28.11.1997
►M3Richtlijn 2001/78/EG van de Commissie van 13 september 2001 L 285 1 29.10.2001
Gewijzigd bij:
►A1Toetredingsakte van Oostenrijk, Finland en Zweden C 241 21 29.8.1994
(aangepast door Besluit 95/1/EG, Euratom, EGKS van de Raad) L 1 1 1.1.1995
Gerectificeerd bij:►
C1Rectificatie PB L 214 van 9.8.2002, blz. 1 (2001/78/EG)
NB: Deze geconsolideerde versie bevat referenties naar de Europese rekeneenheid en/of ecu. Vanaf 1 januari 1999 moeten
beide worden gelezen alsreferentie naar de euro — Verordening (EEG) nr. 3308/80 van de Raad (PB L 345 van20.12.1980, blz. 1) en Verordening (EG) nr. 1103/97 van de Raad (PB L 162 van 19.6.1997, blz. 1).
▼B
RICHTLIJN 92/50/EEG VAN DE RAAD
van 18 juni 1992
betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van
overheidsopdrachten voor dienstverlening
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese EconomischeGemeenschap, inzonderheid op artikel 57, lid 2, laatste zin, en artikel66,
Gezien het voorstel van de Commissie(
1),
In samenwerking met het Europese Parlement(2),
Gezien het adviesvan het Economis ch en Sociaal Comité(3),
Overwegende dat de Europese Raad heeft bepaald dat de interne markt
moet worden verwezenlijkt;
Overwegende dat maatregelen dienen te worden genomen die erop
gericht zijn de interne markt geleidelijk tot stand te brengen in de
loop van een periode die op 31 december 1992 eindigt; dat de internemarkt een ruimte zonder binnengrenzen omvat waarin het vrije verkeervan goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd;
Overwegende dat te dien einde de proceduresvoor het plaats en van
overheidsopdrachten voor dienstverlening moeten worden gecoördi-neerd;
Overwegende dat het witboek betreffende de voltooiing van de interne
markt voorziet in een actieprogramma en een tijdschema voor de open-
stelling van overheidsopdrachten, ook in de dienstensector, voor zover
zulksniet reedsisgeregeld bij Richtlijn 71/305/EEG van de Raad van26 juli 1971 betreffende de coördinatie van de proceduresvoor hetplaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken(
4)e n
Richtlijn 77/62/EEG van de Raad van 21 december 1976 betreffende
de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsop-
drachten voor leveringen(5);
Overwegende dat de onderhavige richtlijn door alle aanbestedende
diensten in de zin van Richtlijn 71/305/EEG dient te worden toegepast;
Overwegende dat het noodzakelijk isbelemmeringen voor het vrije
verkeer van diensten te vermijden; dat derhalve dienstverleners natuur-lijke personen of rechtspersonen kunnen zijn; dat deze richtlijn evenwelde toepassing, op nationaal niveau, van de voorschriften inzake de
voorwaarden voor de uitoefening van een werkzaamheid of van een
beroep onverlet laat, voor zover deze voorschriften zich met hetGemeenschapsrecht verdragen;
Overwegende dat, zowel met het oog op de toepassing van de procedu-
revoorschriften inzake aanbestedingen als voor controledoeleinden, dedienstensector het best wordt omschreven door deze onder te verdelenin categorieën die met bepaalde posten van een gemeenschappelijke
nomenclatuur overeenkomen; dat in de bijlagen IA en IB van deze
richtlijn wordt verwezen naar de CPC-indeling (Central Product Classi-fication) van de Verenigde Naties; dat genoemde indeling in detoekomst kan worden vervangen door een communautaire nomencla-tuur; dat in een mogelijke aanpassing van de CPC-indeling in debijlagen IA en IB in die zin dient te worden voorzien;1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 2
(1) PB nr. C 23 van 31. 1. 1991, blz. 1, en
PB nr. C 250 van 25. 9. 1991, blz. 4.
(2) PB nr. C 158 van 17. 6. 1991, blz. 90, en
PB nr. C 150 van 15. 6. 1992.
(3) PB nr. C 191 van 22. 7. 1991, blz. 41.
(4) PB nr. L 185 van 16.8. 1971, blz. 5. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richt-
lijn 90/531/EEG (PB nr. L 297 van 29. 10. 1990, blz. 1).
(5) PB nr. L 13 van 15. 1. 1977, blz. 1. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richt-
lijn 90/531/EEG (PB nr. L 297 van 29. 10. 1990, blz. 1).
▼B
Overwegende dat alleen dienstverlening op basis van een overheidsop-
dracht door deze richtlijn wordt bestreken; dat dienstverlening opandere grondslagen, zoals wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen
of arbeidsovereenkomsten, niet onder deze richtlijn valt;
Overwegende dat krachtensartikel 130 F van het Verdrag het s timu-
leren van onderzoek en ontwikkeling een van de middelen isom dewetenschappelijke en technologische bases van de Europese industriete versterken en dat het openstellen van overheidsopdrachten daartoe
zal bijdragen; dat de cofinanciering van onderzoekprogramma'sniet
onder deze richtlijn zou moeten vallen; dat derhalve buiten deze richt-lijn vallen de opdrachten voor diensten voor onderzoek enontwikkeling andere dan die waarvan de resultaten in hun geheeltoekomen aan de aanbestedende dienst voor gebruik ervan in de uitoe-fening van zijn eigen werkzaamheden, voor zover de dienstverlening
volledig door de aanbestedende dienst wordt beloond;
Overwegende dat opdrachten met betrekking tot de verwerving of huur
van onroerende zaken dan wel betreffende de rechten op deze zakenbijzondere kenmerken vertonen, waardoor het niet dienstig is aanbeste-dingsvoorschriften daarop toe te passen;
Overwegende dat het plaatsen van opdrachten voor bepaalde audiovi-
suele diensten in de omroepsector geschiedt op basis van
overwegingen die de toepassing van een aanbestedingsregeling onge-schikt maken;
Overwegende dat diensten van arbitrage en bemiddeling meestal
worden verleend door instanties of personen die worden aangewezen
of gekozen op een wijze die niet door aanbestedingsvoorschriften kan
worden geregeld;
Overwegende dat de in deze richtlijn bedoelde financiële diensten niet
de instrumenten inzake monetair beleid, wisselkoersen, overheidsschulden beheer van reserves omvatten of die van enig ander beleid datverrichtingen met effecten of andere financiële instrumenten behelst;
dat derhalve de opdrachten betreffende de uitgifte, de aankoop, de
verkoop en de overdracht van effecten of andere financiële instru-menten niet onder deze richtlijn vallen; dat de door centrale bankengeleverde diensten eveneens uitgesloten zijn;
Overwegende dat in de dienstensector dezelfde uitzonderingen als in de
Richtlijnen 71/305/EEG en 77/62/EEG behoren te gelden ten aanzien
van de Staatsveiligheid en het Staatsgeheim, alsmede ten aanzien van
de voorrang van andere aanbestedingsvoorschriften, zoals die welkegelden krachtensinternationale overeenkoms ten of de regelsvan inter-nationale organisaties, dan wel die welke betrekking hebben op delegering van strijdkrachten;
Overwegende dat deze richtlijn de toepassing van met name de arti-
kelen 55, 56 en 66 van het Verdrag onverlet laat;
Overwegende dat overheidsopdrachten voor dienstverlening, met name
op het gebied van diensten inzake het beheer van eigendommen, inbepaalde gevallen werken kunnen omvatten; dat uit Richtlijn 71/305/EEG voortvloeit dat een overeenkomst slechts als een overheidsop-
dracht voor de uitvoering van werken kan worden beschouwd, indien
zij betrekking heeft op de uitvoering van een werk; dat, voor zover dewerken bijkomstig zijn en niet het eigenlijke voorwerp van de opdrachtuitmaken, zij niet de indeling van de overeenkomst als overheidsop-dracht voor de uitvoering van werken kunnen rechtvaardigen;
Overwegende dat deze richtlijn de in Richtlijn 90/531/EEG van de
Raad van 17 september 1990 betreffende de procedures voor het
plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening,vervoer en telecommunicatie (
1) vervatte bepalingen inzake opdrachten
voor dienstverlening onverlet behoort te laten;
Overwegende dat, indien er slechts één aangewezen voorzieningsbron
bestaat, de desbetreffende opdrachten onder bepaalde voorwaarden1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 3
(1) PB nr. L 297 van 29. 10. 1990, blz. 1.
▼B
geheel of ten dele van de onderhavige richtlijn kunnen worden vrijge-
steld;
Overwegende dat, ter vermijding van nodeloze formaliteiten,
opdrachten beneden een bepaalde drempel buiten de werkingssfeer
van de onderhavige richtlijn kunnen worden gelaten; dat de drempelin beginsel dezelfde kan zijn als die voor overheidsopdrachten voorleveringen; dat voor de berekening van de waarde van de opdracht,alsook voor de bekendmaking en de wijze van aanpassing van de drem-
pels, dezelfde voorschriften behoren te gelden als in de overige
Gemeenschapsrichtlijnen inzake overheidsopdrachten;
Overwegende dat, om een einde te maken aan praktijken die in het
algemeen de mededinging en in het bijzonder de deelneming vanonderdanen van andere Lid-Staten aan aanbestedingen beperken, voorde dienstverleners de toegang tot de procedures voor het plaatsen van
opdrachten moet worden vergemakkelijkt;
Overwegende dat gedurende een overgangsperiode de volledige toepas-
sing van de onderhavige richtlijn moet worden beperkt tot opdrachtenvoor dienstverlening waarvoor de bepalingen van de richtlijn de moge-lijkheden tot uitbreiding van het grensoverschrijdende verkeer ten vollegaranderen; dat de opdrachten voor andere diensten gedurende een
bepaalde tijd moeten worden gevolgd, alvorenswordt bes loten de richt-
lijn daarop volledig toe te passen; dat de wijze van controle dient teworden geregeld; dat deze terzelfder tijd de betrokkenen toegang totde relevante informatie dient te verzekeren;
Overwegende dat de voorschriften inzake de gunning van overheidsop-
drachten voor dienstverlening zo nauw mogelijk behoren aan te sluiten
bij de voorschriften inzake overheidsopdrachten voor leveringen en
voor de uitvoering van werken;
Overwegende dat de bepalingen inzake het plaatsen van overheidsop-
drachten van de Richtlijnen 71/305/EEG en 77/62/EEG geschiktkunnen zijn mits daarin de nodige aanpassingen worden aangebracht
ten einde rekening te houden met de bijzondere aspecten van
opdrachten voor dienstverlening betreffende bij voorbeeld de keuzevan de procedure van gunning via onderhandelingen, de prijsvragen,de varianten, de rechtsvorm van de dienstverleners, het reserveren vanbepaalde activiteiten voor een aantal beroepen, registratie en kwaliteits-bewaking;
Overwegende dat gebruik kan worden gemaakt van de procedure van
gunning via onderhandelingen met voorafgaande bekendmaking vaneen aankondiging in gevallen waarin de te verlenen dienst nietvoldoende nauwkeurig kan worden gespecificeerd, met name op hetgebied van intellectuele diensten, en waarin het gunnen van deopdracht derhalve niet kan geschieden door selectie van het beste
aanbod, overeenkomstig de bepalingen inzake de openbare en de niet-
openbare procedure;
Overwegende dat de communautaire voorschriften inzake de onderlinge
erkenning van diploma's, certificaten en andere titels van toepassingzijn, wanneer voor deelneming aan een aanbestedingsprocedure of aan
een prijsvraag voor ontwerpen een bepaalde beroepsbekwaamheid
wordt geëist;
Overwegende dat, om de doelstellingen van de onderhavige richtlijn te
verwezenlijken, de huidige situatie op nationaal vlak met betrekking totde prijsconcurrentie tussen dienstverleners op bepaalde gebieden nietbehoeft te worden gewijzigd;
Overwegende dat de tenuitvoerlegging van de onderhavige richtlijn
opnieuw moet worden bezien uiterlijk drie jaar nadat de termijn vooraanpassing van de nationale voorschriften inzake aanbestedingen isverstreken; dat daarbij met name de mogelijkheid moet worden onder-zocht om de richtlijn op een breder gamma van opdrachten voordienstverlening volledig toe te passen,1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 4
▼B
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
TITEL I
Algemene bepalingen
Artikel 1
In de zin van deze richtlijn:
a) wordt onder „ overheidsopdrachten voor dienstverlening ” verstaan:
schriftelijke overeenkomsten onder bezwarende titel, die zijngesloten tussen een dienstverlener enerzijds en een aanbestedendedienst anderzijds, met uitsluiting van:
i) overheidsopdrachten voor leveringen in de zin van artikel 1,
onder a), van Richtlijn 77/62/EEG en overheidsopdrachten
voor de uitvoering van werken in de zin van artikel 1, ondera), van Richtlijn 71/305/EEG;
ii) opdrachten die worden geplaatst op de gebieden die zijn
genoemd in de artikelen 2, 7, 8 en 9 van Richtlijn 90/531/
EEG en opdrachten die voldoen aan de voorwaarden vanartikel 6, lid 2, van dezelfde richtlijn;
iii) opdrachten betreffende de verwerving of huur, ongeacht de
financiële modaliteiten ervan, van grond, bestaande gebouwen
of andere onroerende zaken of betreffende de rechten hierop;de overeenkomsten betreffende financiële diensten die vooraf-gaand aan, gelijktijdig met of alsvervolg op het koop- ofhuurcontract worden afgesloten, zijn echter, ongeacht hun
vorm, onderworpen aan deze richtlijn;
iv) opdrachten betreffende de aankoop, de ontwikkeling, de
produktie of de coproduktie van programmamateriaal doortelevisie-omroeporganisaties en overeenkomsten betreffende
zendtijd;
v) opdrachten betreffende spraaktelefonie-, telex-, mobiele radio-
telefonie-, oproep- en satellietdiensten;
vi) opdrachten betreffende diensten van arbitrage en bemiddeling;
vii) opdrachten inzake financiële diensten betreffende de uitgifte,
de aankoop, de verkoop en de overdracht van effecten of
andere financiële instrumenten, en door de centrale banken
verleende diensten;
viii) opdrachten inzake tewerkstelling;
ix) opdrachten betreffende diensten voor onderzoek en ontwikke-
ling, met uitzondering van die waarvan de resultaten in hungeheel toekomen aan de aanbestedende dienst voor gebruikervan in de uitoefening van zijn eigen werkzaamheden, voor
zover de dienstverlening volledig beloond wordt door de
aanbestedende dienst;
b) worden als„ aanbestedende diensten ” beschouwd: de Staat, de terri-
toriale lichamen, publiekrechtelijke instellingen en verenigingengevormd door een of meer van deze lichamen of instellingen.
Onderpubliekrechtelijke instelling wordt verstaan, iedere instelling
die:
— isopgericht met het s pecifieke doel te voorzien in behoeften van
algemeen belang andere dan die van industriële of commerciëleaard, en
— rechtspersoonlijkheid heeft en
— waarvan of wel de activiteiten in hoofdzaak door de Staat of de
territoriale of andere publiekrechtelijke instellingen worden gefi-nancierd, of wel het beheer isonderworpen aan toezicht doordeze laatste, of wel de leden van de directie, de raad van bestuur
of de raad van toezicht voor meer dan de helft door de Staat, de
territoriale lichamen of andere publiekrechtelijke instellingenzijn aangewezen.
De lijsten van de instellingen en van de categorieën van publiek-
rechtelijke instellingen die voldoen aan de in de tweede alinea vandit punt genoemde criteria, staan in bijlage I van Richtlijn 71/305/1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 5
▼B
EEG. Deze lijsten zijn zo volledig mogelijk en kunnen worden
herzien volgensde procedure van artikel 30 ter van deze laats terichtlijn;
c) wordt onder „ dienstverleners ” verstaan: natuurlijke of rechtsper-
sonen, met inbegrip van openbare lichamen, die dienstenaanbieden. De dienstverlener die een aanbieding heeft gedaan, wordtaangeduid als„ inschrijver ”; degene die heeft verzocht om een
uitnodiging tot deelneming aan een niet-openbare procedure of aan
een procedure van gunning via onderhandelingen, wordt aangeduidals„gegadigde ”;
d) wordt onder „ openbare procedures ” verstaan: die nationale proce-
dures waarbij alle belangstellende dienstverleners mogen
inschrijven;
e) wordt onder „ niet-openbare procedures ” verstaan: die nationale
procedures waarbij alleen de door de aanbestedende dienst aange-zochte dienstverleners mogen inschrijven;
f) wordt onder „ procedures van gunning via onderhandelingen ”
verstaan: die nationale procedures waarbij de aanbestedende dienstmet door hem gekozen dienstverleners overleg pleegt en in onder-handelingen met een of meer van hen de contractuele voorwaarden
vaststelt;
g) wordt onder „ prijsvragen voor ontwerpen ” verstaan: die nationale
procedures welke tot doel hebben de aanbestedende dienst, inzon-derheid op het gebied van ruimtelijke ordening, stadsplanning,
architectuur en weg- en waterbouw, of op het gebied van de auto-
matische gegevensverwerking, een plan of ontwerp te verschaffendat op basis van mededinging door een jury wordt geselecteerd, aldan niet met toekenning van prijzen.
Artikel 2
Indien een overheidsopdracht betrekking heeft zowel op produkten in
de zin van Richtlijn 77/62/EEG alsop diens ten in de zin van debijlagen IA en IB van deze richtlijn, valt zij onder de werkingssfeervan deze richtlijn indien de waarde van de betrokken diensten die van
de in de opdracht opgenomen produkten te boven gaat.
Artikel 3
1. Bij het plaatsen van overheidsopdrachten voor dienstverlening of
het houden van prijsvragen voor ontwerpen passen de aanbestedendediensten aan de bepalingen van deze richtlijn aangepaste procedurestoe.
2. De aanbestedende diensten zorgen ervoor dat tussen verschillende
dienstverleners niet wordt gediscrimineerd.
3. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen opdat de aanbeste-
dende diensten de bepalingen van deze richtlijn naleven of doen
naleven, wanneer zij voor een opdracht voor dienstverlening die door
een andere instantie dan de aanbestedende dienst is geplaatst en dieverband houdt met een opdracht voor de uitvoering van werken in dezin van artikel 1 bis, lid 2, van Richtlijn 71/305/EEG, rechtstreeks voormeer dan 50 % subsidie verlenen.
Artikel 4
1. Deze richtlijn is van toepassing op de overheidsopdrachten voor
dienstverlening die door aanbestedende diensten op defensiegebied
worden gegund, met uitzondering van de contracten waarop artikel
223 van het Verdrag van toepassing is.
2. Deze richtlijn is niet van toepassing op diensten die geheim zijn
verklaard of waarvan de uitvoering overeenkomstig de in de betrokkenLid-Staat geldende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen metbijzondere veiligheidsmaatregelen gepaard moet gaan of wanneer debescherming van de fundamentele belangen van die Staat zulks vereist.1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 6
▼B
Artikel 5
Deze richtlijn is niet van toepassing op overheidsopdrachten waarvoor
andere procedureregelsgelden en die worden geplaats t:
a) krachtens een tussen een Lid-Staat en een of meer derde landen
gesloten internationale overeenkomst betreffende diensten die
bestemd zijn voor de gemeenschappelijke verwezenlijking of exploi-tatie van een project door de ondertekenende Staten; elkeovereenkomst wordt ter kennis gebracht van de Commissie, dieoverleg kan plegen in het bij Besluit 71/306/EEG(
1) ingestelde
Raadgevend Comité inzake overheidsopdrachten;
b) op grond van een in verband met de legering van strijdkrachten
gesloten internationale overeenkomst betreffende ondernemingen ineen Lid-Staat of in een derde land;
c) volgens de specifieke procedure van een internationale organisatie.
Artikel 6
De bepalingen van deze richtlijn zijn niet van toepassing op overheids-
opdrachten voor dienstverlening die worden gegund aan een instantie,die zelf een aanbestedende dienst is in de zin van artikel 1, onder b),op basis van een alleenrecht dat zij uit hoofde van bekendgemaakte
wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen geniet, op voorwaarde dat
deze bepalingen verenigbaar zijn met het Verdrag.
Artikel 7
1. a) Deze richtlijn is van toepassing op:
— de in artikel 3, lid 3, bedoelde overheidsopdrachten voor
dienstverlening, overheidsopdrachten voor dienstverlening
betreffende diensten, opgenomen in bijlage I B, diensten vancategorie 8 van bijlage I A en telecommunicatiediensten vancategorie 5 van bijlage I A met CPC-referentienummers7524,7525 en 7526, die worden geplaatst door de in artikel 1,
onder b), bedoelde aanbestedende diensten, wanneer de
geraamde waarde exclusief belasting over de toegevoegdewaarde (BTW) ten minste 200 000 ecu bedraagt;
— overheidsopdrachten voor dienstverlening betreffende dien-
sten, opgenomen in bijlage I A, met uitzondering van
diensten van categorie 8 en telecommunicatiediensten van
categorie 5 met de CPC-referentienummers7524, 7525 en7526:
i) die worden geplaatst door de in bijlage I van Richtlijn 93/
36/EEG genoemde aanbestedende diensten, wanneer degeraamde waarde exclusief BTW ten minste 130 000speciale trekkingsrechten (SDR) bedraagt,
ii) die worden geplaatst door de in artikel 1, onder b),
genoemde aanbestedende diensten, voorzover die nietworden vermeld in bijlage I van Richtlijn 93/36/EEG, enwaarvan de geraamde waarde exclusief BTW ten minste
200 000 SDR bedraagt.
b) De tegenwaarde in ecu en in nationale valuta van de onder a)
vastgestelde drempels wordt met ingang van 1 januari 1996 inbeginsel om de twee jaar herzien. Deze tegenwaarde wordt bere-kend op basis van de gemiddelde dagwaarde van deze valuta inecu, en van de ecu in SDR, over de periode van 24 maanden dieeindigt op de laatste dag van de maand augustus die onmiddellijk
voorafgaat aan de 1e januari waarop de herziening van kracht
wordt.
De in dit punt vastgelegde berekeningsmethode wordt in beginsel
twee jaar na de eerste toepassing ervan op voorstel van de1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 7
(1) PB nr. L 185 van 16. 8. 1971, blz. 15. Besluit gewijzigd bij Besluit 77/63/
EEG (PB nr. L 13 van 15. 1. 1977, blz. 15).▼M2
▼M2
Commissie opnieuw bezien in het Raadgevend Comité inzake
overheidsopdrachten.
c) De onder a) vastgestelde drempels en de tegenwaarde daarvan in
ecu en in nationale valuta worden aan het begin van de maandnovember die volgt op de onder b), eerste alinea, bedoeldeherziening, in het Publicatieblad van de Europese Gemeen-
schappen bekendgemaakt.
2. Met het oog op de raming van het bedrag van een opdracht
vermeldt de aanbestedende dienst de geraamde totale vergoeding vande dienstverlener, rekening houdend met het bepaalde in de leden 3tot en met 7.
3. De keuze van de ramingsmethode mag niet bedoeld zijn om
toepassing van deze richtlijn te ontgaan. Evenmin mag een aanbeste-ding voor een bepaald bedrag aan diensten worden opgesplitst omtoepassing van deze richtlijn te ontgaan.
4. Bij het ramen van het bedrag van een opdracht voor de onder-
staande soorten diensten worden — voor zover van toepassing — in
aanmerking genomen:
— voor verzekeringsdiensten, de te betalen premie;
— voor bankdiensten en andere financiële diensten, honoraria, provi-
sies en rente, alsmede andere vormen van beloning;
— voor opdrachten die betrekking hebben op ontwerpen, het te betalen
honorarium of de te betalen provisie.
Wanneer een dienst wordt verdeeld in percelen voor elk waarvan een
opdracht isgeplaats t, wordt de waarde van elk perceel in aanmerking
genomen om te beoordelen of het bovengenoemde bedrag isbereikt.
Wanneer de waarde van de percelen gelijk isaan of meer bedraagt dan
dat bedrag, zijn de bepalingen van deze richtlijn van toepassing op allepercelen. De aanbestedende diensten mogen van het bepaalde in lid 1afwijken voor percelen waarvan de geraamde waarde, exclusief BTW,
minder dan 80 000 ecu bedraagt, mitshet s amengetelde bedrag van de
percelen waarvoor isafgeweken niet meer beloopt dan 20 % van detotale waarde van alle percelen.
5. In het geval van opdrachten waarvoor geen totale prijsisvas tge-
steld, geldt voor het geraamde bedrag van de opdracht de volgendeberekeningsgrondslag:
— bij opdrachten met een vaste looptijd die gelijk is aan of korter dan
48 maanden, de totale waarde voor de gehele looptijd;
— bij opdrachten voor onbepaalde duur of waarvan de looptijd langer
isdan 48 maanden, het maandelijkste betalen bedrag vermenigvul-digd met 48.
6. In het geval van opdrachten die met een zekere regelmaat worden
verleend of die zijn bestemd om gedurende een bepaalde periode te
worden herhaald, moet voor de vaststelling van het bedrag van deopdracht als berekeningsgrondslag worden genomen:
— het totale reële bedrag van alle tijdenshet voorafgaande boekjaar of
tijdensde voorafgaande twaalf maanden voor dezelfde categorie
van diensten geplaatste soortgelijke opdrachten, indien mogelijkgecorrigeerd op grond van verwachte wijzigingen in hoeveelheidof waarde gedurende de twaalf maanden volgende op het eerstecontract, of
— het geraamde totale bedrag van de contracten over de twaalf
maanden volgende op de eerste prestatie of, indien deze meer dan
twaalf maanden bedraagt, over de volledige looptijd van het
contract.
7. Indien in een voorgenomen opdracht optiebedingen worden
vermeld, dient voor de berekening van de waarde van de opdracht hethoogst toegestane maximumniveau, inclusief de optiebedingen, alsgrondslag te worden genomen.1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 8
▼B
▼M2
TITEL II
Gedifferentieerde toepassing
Artikel 8
De opdrachten voor het verlenen van in bijlage IA vermelde diensten
worden overeenkomstig de bepalingen van de titels III tot en met VI
geplaatst.
Artikel 9
De opdrachten voor het verlenen van in bijlage IB vermelde diensten
worden overeenkomstig de artikelen 14 en 16 geplaatst.
Artikel 10
De opdrachten die tegelijk betrekking hebben op in bijlage IA en in
bijlage IB vermelde diensten, worden overeenkomstig de bepalingenvan de titelsIII tot en met VI geplaats t indien de waarde van de inbijlage IA vermelde diensten hoger is dan die van de diensten welke
in bijlage IB zijn vermeld en, zo niet, overeenkomstig de artikelen 14
en 16.
TITEL III
Keuze van de procedure voor het plaatsen van de opdracht; regels
inzake prijsvragen voor ontwerpen
Artikel 11
1. Bij het plaatsen van overheidsopdrachten voor dienstverlening
passen de aanbestedende diensten de in artikel 1, onder d), e) en f),
omschreven, aan deze richtlijn aangepaste procedures toe.
2. De aanbestedende diensten kunnen in de volgende gevallen hun
overheidsopdrachten voor dienstverlening plaatsen volgens een proce-
dure van gunning via onderhandelingen, na voorafgaande
bekendmaking van een aankondiging van opdracht:
a) indien de inschrijvingen gedaan in het kader van een openbare of
niet-openbare aanbestedingsprocedure onregelmatig zijn of indien
daarop slechts inschrijvingen zijn gedaan die onaanvaardbaar zijnvolgensde met de artikelen 23 tot en met 28 conforme nationalebepalingen, voor zover de oorspronkelijke voorwaarden van deopdracht niet wezenlijk worden gewijzigd. De aanbestedende dienstbehoeft in dat geval geen aankondiging van opdracht te publiceren,
indien hij bij de gunning via onderhandelingen alle inschrijvers
betrekt die aan de criteria van de artikelen 29 tot en met 35 voldoenen die gedurende de voorafgaande openbare of niet-openbare aanbe-stedingsprocedure offertes hebben gedaan die aan de formele eisenvan de aanbestedingsprocedure voldeden;
b) in buitengewone gevallen, indien het diensten betreft waarvan de
aard en de onzekere omstandigheden een voorafgaande vaststelling
van de totale prijsniet mogelijk maken;
c) wanneer, met name in het geval van intellectuele diensten en dien-
sten in de zin van categorie 6 van bijlage IA, wegens de aard van dete verlenen diensten, de specificaties voor de opdracht nietvoldoende nauwkeurig kunnen worden vastgesteld om de opdrachtovereenkomstig de voorschriften inzake openbare of niet-openbare
proceduresdoor de keuze van de bes te offerte te gunnen.
3. De aanbestedende diensten kunnen in de volgende gevallen hun
overheidsopdrachten voor dienstverlening plaatsen volgens de proce-dure van gunning via onderhandelingen, zonder voorafgaande
bekendmaking van een aankondiging van opdracht:
a) indien in het kader van een openbare of niet-openbare aanbeste-
dingsprocedure geen of geen geschikte inschrijvingen zijn gedaan,1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 9
▼B
▼B
voor zover de oorspronkelijke voorwaarden van de opdracht niet
wezenlijk worden gewijzigd, en de Commissie op haar verzoek eenverslag wordt overgelegd;
b) in geval van diensten die om technische of artistieke redenen of om
redenen van bescherming van alleenrechten slechts aan eenbepaalde dienstverlener kunnen worden toevertrouwd;
c) in geval de opdracht voortvloeit uit een prijsvraag voor ontwerpen
en volgens de toepasselijke voorschriften aan de winnaar of aan
een van de winnaarsvan die prijs vraag moet worden gegund. In ditlaatste geval moeten alle winnaars van de prijsvraag worden uitge-nodigd tot de onderhandelingen;
d) voor zover zulks strikt noodzakelijk is, in geval de termijnen voor
de openbare of de niet-openbare procedure dan wel voor de proce-dure van gunning via onderhandelingen bedoeld in de artikelen 17tot en met 20 wegensdwingende s poed, alsgevolg van gebeurte-nissen die door de betrokken aanbestedende diensten niet kondenworden voorzien, niet in acht kunnen worden genomen. De ter
rechtvaardiging van de dwingende spoed ingeroepen omstandig-
heden mogen in geen geval aan de aanbestedende diensten tewijten zijn;
e) voor aanvullende diensten die niet in het oorspronkelijke ontwerp of
in het eerste contract waren opgenomen, maar die als gevolg van
onvoorziene omstandigheden voor het verlenen van de daarin
beschreven dienst noodzakelijk zijn geworden, op voorwaarde datzij worden gegund aan degene die de laatstbedoelde dienst verricht:
— wanneer deze aanvullende diensten vanuit technisch of econo-
misch oogpunt niet zonder overwegende bezwaren voor de
aanbestedende diensten van de hoofdopdracht kunnen worden
gescheiden, of
— wanneer deze diensten, hoewel zij van de uitvoering van de
oorspronkelijke opdracht kunnen worden gescheiden, voor devervolmaking ervan strikt noodzakelijk zijn.
De gezamenlijke geraamde waarde van de ter zake van aanvullende
diensten geplaatste opdrachten mag echter niet hoger zijn dan 50 %
van het bedrag van de hoofdopdracht;
f) in geval van nieuwe diensten, bestaande uit de herhaling van soort-
gelijke diensten die door dezelfde aanbestedende diensten aan demet een eerste opdracht belaste dienstverlener worden toevertrouwd,mits deze diensten overeenstemmen met een basisproject dat het
voorwerp vormde van een overeenkomstig de in lid 4 bedoelde
procedures geplaatste eerste opdracht. De mogelijkheid om deprocedure van gunning via onderhandelingen toe te passen, dientreeds bij het uitschrijven van de aanbesteding van de eerste verrich-ting te worden vermeld en het totale voor de volgende dienstengeraamde bedrag wordt door de aanbestedende diensten in aanmer-
king genomen voor de toepassing van artikel 7. Tot deze procedure
kan slechts worden overgegaan gedurende een periode van drie jaarvolgende op de totstandkoming van de oorspronkelijke opdracht.
4. In alle andere gevallen maken de aanbestedende diensten voor het
plaatsen van hun overheidsopdrachten voor dienstverlening gebruik vande openbare of van de niet-openbare procedure.
Artikel 12
1. De aanbestedende dienst deelt binnen een termijn van 15 dagen te
rekenen vanaf de datum van ontvangst van een schriftelijk verzoek, aaniedere afgewezen gegadigde of inschrijver de redenen mee van de
afwijzing van zijn aanvraag of van zijn inschrijving op een aanbeste-
ding, en aan iedere inschrijver die een aan de eisen beantwoordendeofferte heeft gedaan, de kenmerken en relatieve voordelen van deuitgekozen offerte alsmede de naam van de begunstigde.
De aanbestedende diensten kunnen evenwel besluiten dat bepaalde, in
de eerste alinea van dit lid genoemde gegevens betreffende de gunningvan de opdracht niet worden meegedeeld indien openbaarmaking van1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 10
▼M2
▼M2
die gegevens de toepassing van de wet in de weg zou staan, in strijd
zou zijn met het openbaar belang of schade zou kunnen toebrengenaan de rechtmatige commerciële belangen van bepaalde openbare of
particuliere ondernemingen, dan wel de eerlijke mededinging tussen
de dienstverleners zou kunnen schaden.
2. De aanbestedende diensten stellen de gegadigden en inschrijvers
zo spoedig mogelijk en desgevraagd schriftelijk in kennis van debesluiten die zijn genomen inzake de gunning van de opdracht, metinbegrip van de redenen waarom zij hebben besloten een opdrachtwaarvoor een oproep tot mededinging wasgedaan niet te plaats en of
de procedure opnieuw te beginnen. Zij stellen ook het Bureau voor
officiële publicaties der Europese Gemeenschappen van die besluitenin kennis.
3. Over elke gegunde opdracht stellen de aanbestedende diensten
een proces-verbaal op dat ten minste het volgende bevat:
— de naam en het adres van de aanbestedende dienst, het voorwerp en
de waarde van de opdracht;
— de namen van de geselecteerde gegadigden of inschrijvers en de
redenen voor die keuze;
— de namen van de uitgesloten gegadigden of inschrijvers en de
redenen voor die uitsluiting;
— de naam van de begunstigde en de redenen voor de keuze van zijn
offerte, alsmede, indien bekend, het gedeelte van de opdracht dat debegunstigde voornemens is aan derden in onderaanneming te geven;
— voor proceduresvan gunning via onderhandelingen, vermelding van
de in artikel 11 genoemde omstandigheden die de toepassing vandeze procedure rechtvaardigen.
Dit proces-verbaal, of de hoofdpunten ervan, worden de Commissie op
haar verzoek toegezonden.
Artikel 13
1. Dit artikel is van toepassing op prijsvragen voor ontwerpen geor-
ganiseerd in het kader van een procedure voor het plaatsen vanopdrachten voor dienstverlening waarvan de geraamde waarde exclu-sief BTW ten minste gelijk is aan:
— de in artikel 7, lid 1, onder a), eerste streepje, vastgestelde drempel
wat betreft de in bijlage I B genoemde diensten, de diensten van
categorie 8 van bijlage I A en de telecommunicatiediensten van
categorie 5 van bijlage I A met de CPC-referentienummers7524,7525 en 7526, die worden geplaatst door de in artikel 1, onder b),vermelde aanbestedende diensten;
— de in artikel 7, lid 1, onder a), tweede streepje, punt i), vastgestelde
drempel wat betreft de in bijlage I A genoemde diensten, metuitzondering van de diensten van categorie 8 en de telecommunica-tiediensten van categorie 5 met de CPC-referentienummers 7524,
7525 en 7526, die worden geplaatst door de in bijlage I van Richt-
lijn 93/36/EEG vermelde aanbestedende diensten;
— de in artikel 7, lid 1, onder a), tweede streepje, punt ii), vastgestelde
drempel voor de in bijlage I A genoemde diensten, met uitzonde-
ring van de diensten van categorie 8 en detelecommunicatiediensten van categorie 5 met de CPC-referentie-nummers7524, 7525 en 7526, die worden geplaats t door de inartikel 1, onder b), vermelde aanbestedende diensten, voorzoverdie niet worden genoemd in bijlage I van Richtlijn 93/36/EEG.
2. Dit artikel is van toepassing op alle prijsvragen voor ontwerpen
wanneer het totale bedrag aan prijzengeld en betalingen aan deelnemers
ten minste gelijk is aan:
— de in artikel 7, lid 1, onder a), eerste streepje, vastgestelde drempel
voor de in bijlage I B genoemde diensten, de diensten van categorie8 van bijlage I A en de telecommunicatiediensten van categorie 5van bijlage I A met de CPC-referentienummers7524, 7525 en1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 11
▼B
▼M2
▼M2
7526, die worden geplaatst door de in artikel 1, onder b), vermelde
aanbestedende diensten;
— de in artikel 7, lid 1, onder a), tweede streepje, vastgestelde
drempel voor de in bijlage I A genoemde diensten, met uitzonde-ring van de diensten van categorie 8 en de
telecommunicatiediensten van categorie 5 met de CPC-referentie-
nummers7524, 7525 en 7526, die worden geplaats t door de inbijlage I van Richtlijn 93/36/EEG vermelde aanbestedende diensten;
— de in artikel 7, lid 1, onder a), tweede streepje, punt ii), vastgestelde
drempel voor de in bijlage I A genoemde diensten, met uitzonde-ring van de diensten van categorie 8 en detelecommunicatiediensten van categorie 5 met de CPC-referentie-nummers7524, 7525 en 7526, die worden geplaats t door de in
bijlage I, onder b), vermelde aanbestedende diensten, voorzover
die niet worden vermeld in bijlage I van Richtlijn 93/36/EEG.
3. De voorschriften voor het uitschrijven van een prijsvraag voor
ontwerpen worden vastgesteld overeenkomstig de eisen van dit artikelen worden ter beschikking gesteld van degenen die belang stellen in
deelneming aan de prijsvraag.
4. De toelating van deelnemersaan prijs vragen voor ontwerpen mag
niet worden beperkt:
— tot het grondgebied van een Lid-Staat of een deel daarvan;
— op grond van het feit dat de deelnemers, ingevolge de wetgeving
van de Lid-Staat waar de prijsvraag wordt uitgeschreven, natuur-lijke personen dan wel rechtspersonen moeten zijn.
5. Bij prijsvragen met een beperkt aantal deelnemers stellen de
aanbestedende diensten duidelijke en niet-discriminerende selectiecri-
teria vast. In alle gevallen moet het aantal kandidaten dat wordt
uitgenodigd om aan de prijsvraag deel te nemen een daadwerkelijkemededinging waarborgen.
6. De jury bestaat uitsluitend uit natuurlijke personen die onafhanke-
lijk zijn van de deelnemersaan de prijs vraag. Indien van de deelnemersaan een prijsvraag een bijzondere beroepskwalificatie wordt geëist,moet ten minste een derde van de juryleden diezelfde kwalificatie of
een gelijkwaardige kwalificatie hebben.
De jury is autonoom in haar besluiten of adviezen. Haar besluiten of
adviezen worden genomen, respectievelijk uitgebracht, op basis vananoniem voorgelegde projecten en uitsluitend op grond van de criteriavermeld in de in artikel 15, lid 3, bedoelde aankondiging.
TITEL IV
Gemeenschappelijke regels op technisch gebied
Artikel 14
1. De in bijlage II bedoelde technische specificaties worden in de
algemene documenten of in de contractuele documenten die bij iedere
opdracht behoren, opgenomen.
2. Onverminderd de verplichte nationale technische voorschriften,
voor zover deze met het Gemeenschapsrecht verenigbaar zijn, wordendeze technische specificaties door de aanbestedende dienst aangegevendoor verwijzing naar de nationale normen ter omzetting van de Euro-pese normen, door verwijzing naar Europese technische goedkeuringenof door verwijzing naar gemeenschappelijke technische specificaties.
3. Een aanbestedende dienst kan van lid 2 afwijken, indien:
a) de normen, de Europese technische goedkeuringen of de gemeen-
schappelijke technische specificaties geen bepalingen bevatten
inzake de vaststelling van overeenstemming of indien er geen tech-nische middelen zijn om de overeenstemming van een produkt metdeze normen, deze Europese technische goedkeuringen of dezegemeenschappelijke technische specificaties op bevredigende wijzevast te stellen;1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 12
▼B
▼B
b) de toepassing van lid 2 afbreuk doet aan de toepassing van Richtlijn
86/361/EEG van de Raad van 24 juli 1986 betreffende de eerste fasevan de wederzijdse erkenning van goedkeuringen van eindappara-
tuur voor telecommunicatie (
1) of van Beschikking 87/95/EEG van
de Raad van 22 december 1986 betreffende de normalisatie op hetgebied van de informatietechnologieën en de telecommunicatie (
2)o f
van andere communautaire besluiten betreffende diensten ofprodukten op specifieke gebieden;
c) de toepassing van de normen, Europese technische goedkeuringen of
gemeenschappelijke technische specificaties de aanbestedendedienst verplicht tot het gebruik van produkten of van materiaal datmet de reeds door de aanbestedende dienst gebruikte apparatuuronverenigbaar is, dan wel tot buitensporig hoge kosten of tot
onevenredig grote technische moeilijkheden leidt; hij kan dit echter
slechts doen in het kader van een welomschreven en schriftelijkvastgelegde strategie met het oog op overgang binnen een vastge-stelde termijn naar Europese normen, Europese technischegoedkeuringen of gemeenschappelijke technische specificaties;
d) het betrokken project werkelijk innoverend is, waardoor het gebruik
van bestaande normen, Europese technische goedkeuringen ofgemeenschappelijke technische specificaties niet dienstig zou zijn.
4. Aanbestedende diensten die van lid 3 gebruik maken, vermelden,
wanneer enigszins mogelijk, de redenen daarvoor in de in het Publica-
tieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakte
aankondiging van opdracht of in het bestek en in elk geval in hun
interne documentatie; zij verstrekken deze informatie desgevraagd aande Lid-Staten en aan de Commissie.
5. Indien ter zake geen Europese normen, Europese technische goed-
keuringen of gemeenschappelijke technische specificaties bestaan:
a) worden de technische specificaties omschreven door verwijzing naar
de nationale technische specificaties waarvan is erkend dat zij aan
de wezenlijke voorschriften van de Gemeenschapsrichtlijnen inzake
de technische harmonisatie voldoen, volgens de in die richtlijnenbepaalde proceduresen met name volgensdie van Richtlijn 89/106/EEG(
3);
b) kunnen de technische specificaties worden omschreven door verwij-
zing naar de nationale technische specificaties inzake het ontwerpen,
het berekenen en het uitvoeren van het werk en het gebruik van deprodukten;
c) kunnen de technische specificaties worden omschreven door verwij-
zing naar andere documenten.
In dit geval dient in volgorde van voorkeur te worden verwezen
naar:
i) nationale normen ter omzetting van de door het land van de
aanbestedende dienst aanvaarde internationale normen;
ii) andere nationale normen en nationale technische goedkeuringen
van het land van de aanbestedende dienst;
iii) iedere andere norm.
6. Tenzij dergelijke specificaties door het voorwerp van de opdracht
zijn gerechtvaardigd, verbieden de Lid-Staten het opnemen in de
contractbepalingen die voor een bepaalde opdracht gelden, van techni-sche specificaties die produkten van een bepaald fabrikaat of van eenbepaalde herkomst dan wel bijzondere werkwijzen vermelden, waar-door bepaalde dienstverleners worden begunstigd of uitgeschakeld.Het ismet name verboden merken, octrooien of typen, of een bepaalde
oorsprong of produktie aan te duiden. Een dergelijke aanduiding,
vergezeld van de vermelding „of daarmee overeenstemmend”, isevenwel toegestaan wanneer het de aanbestedende diensten niet moge-1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 13
(1) PB nr. L 217 van 5. 8. 1986, blz. 21. Richtlijn gewijzigd bij Richtlijn 91/
263/EEG (PB nr. L 128 van 23. 5. 1991, blz. 1).
(2) PB nr. L 36 van 7. 2. 1987, blz. 31.
(3) PB nr. L 40 van 11. 2. 1989, blz. 12.
▼B
lijk isdoor middel van voldoende nauwkeurige en voor alle betrok-
kenen begrijpelijke technische specificaties het voorwerp van deopdracht te omschrijven.
TITEL V
Gemeenschappelijke regels voor de bekendmaking
Artikel 15
1. De aanbestedende diensten maken zo spoedig mogelijk na het
begin van het begrotingsjaar via een enuntiatieve aankondiging voorelke in bijlage IA opgenomen categorie van diensten de totale behoeftebekend die zij voornemenszijn in de loop van de komende twaalf
maanden door middel van opdrachten te dekken, indien het geraamde
totale bedrag, het in artikel 7 bepaalde in aanmerking genomen, tenminste 750 000 ecu bedraagt.
2. De aanbestedende diensten die een overheidsopdracht voor dienst-
verlening wensen te plaatsen volgens een openbare of een niet-openbare procedure dan wel, onder de in artikel 11 vastgestelde voor-
waarden, volgenseen procedure van gunning via onderhandelingen,
geven hun voornemen hiertoe te kennen in een aankondiging.
3. De aanbestedende diensten die een prijsvraag voor ontwerpen
wensen uit te schrijven, geven hun voornemen hiertoe te kennen ineen aankondiging.
Artikel 16
1. De aanbestedende diensten die een overheidsopdracht hebben
gegund of een prijsvraag voor ontwerpen hebben uitgeschreven, zenden
een aankondiging betreffende de uitslag van de aanbestedingsproce-
duresaan het Bureau voor officiële publikatiesder Europes eGemeenschappen.
2. De aankondigingen worden bekendgemaakt:
— voor overheidsopdrachten voor in bijlage IA opgenomen diensten,
overeenkomstig de artikelen 17 tot en met 20;
— voor prijsvragen voor ontwerpen, overeenkomstig artikel 17.
3. Met betrekking tot overheidsopdrachten voor in bijlage IB opge-
nomen diensten vermeldt de aanbestedende dienst in de aankondigingof hij met de bekendmaking daarvan instemt.
4. De Commissie stelt de regels vast voor de opstelling van perio-
dieke verslagen aan de hand van de in lid 3 genoemdeaankondigingen alsmede voor de bekendmaking van die verslagen
volgens de in artikel 40, lid 3, vastgestelde procedure.
5. Voor zover openbaarmaking van de gegevensover de opdracht
toepassing van de wet in de weg zou staan, in strijd zou zijn met hetopenbaar belang, de rechtmatige commerciële belangen van een over-heids- of particuliere onderneming zou kunnen schaden of afbreuk zoukunnen doen aan de eerlijke mededinging tussen dienstverleners,
behoeven deze gegevensniet te worden bekendgemaakt.
Artikel 17
1. De aankondigingen worden opgesteld overeenkomstig de in de
bijlagen III en IV opgenomen modellen en geven de daarin gevraagdeinlichtingen nauwkeurig weer. De aanbestedende diensten mogen geenandere eisen stellen dan die genoemd in de artikelen 31 en 32, wanneerzij inlichtingen vragen betreffende de economische en technische eisendie zij aan dienstverleners stellen voor hun selectie (punt 13 van bijlage
IIIB, punt 13 van bijlage IIIC en punt 12 van bijlage IIID).
2. De aankondigingen worden door de aanbestedende dienst zo snel
mogelijk en langs de meest passende kanalen toegezonden aan hetBureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen. Bijde in artikel 20 bedoelde versnelde procedure worden de aankondi-gingen per telexbericht, telegram of telefax verzonden.1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 14
▼B
De aankondiging bedoeld in artikel 15, lid 1, wordt zo spoedig moge-
lijk na het begin van elk begrotingsjaar verzonden.
De in artikel 16, lid 1, bedoelde aankondiging wordt uiterlijk 48 dagen
na de gunning van de betrokken opdracht of de afsluiting van debetrokken prijsvraag verzonden.
3. De in artikel 15, lid 1, en artikel 16, lid 1, bedoelde aankondi-
gingen worden in extenso bekendgemaakt in het Publicatieblad van
de Europese Gemeenschappen en via de TED-databank in de officiële
talen van de Gemeenschappen, waarbij alleen de tekst in de oorspron-kelijke taal authentiek is.
4. De in artikel 15, leden 2 en 3, bedoelde aankondigingen worden
in extenso in de oorspronkelijke taal bekendgemaakt in het Publicatie-
blad van de Europese Gemeenschappen en via de TED-databank. Een
samenvatting met de belangrijkste gegevens van de verschillende
aankondigingen wordt in de andere officiële talen van de Gemeen-
schappen gepubliceerd, waarbij alleen de tekst in de oorspronkelijketaal authentiek is.
5. Het Bureau voor officiële publikatiesder Europes e Gemeen-
schappen maakt de aankondigingen uiterlijk twaalf dagen natoezending bekend. Bij de in artikel 20 bedoelde versnelde procedurewordt deze termijn verkort tot vijf dagen.
6. De bekendmaking in de officiële publikatiebladen of in de pers
van het land van de aanbestedende dienst mag niet plaatsvinden vóórde datum van verzending aan het Bureau voor officiële publikatiesderEuropese Gemeenschappen en moet deze laatste datum vermelden. Zijmag geen andere gegevensbevatten dan die welke in het Publicatie-
blad van de Europese Gemeenschappen worden bekendgemaakt.
7. De aanbestedende diensten moeten de datum van verzending
kunnen aantonen.
8. De kosten van bekendmaking van de aankondigingen van
opdrachten in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
komen voor rekening van de Gemeenschappen. De tekst van dezeaankondiging mag niet meer dan één bladzijde van het Publikatiebladbeslaan, hetgeen overeenkomt met ongeveer 650 woorden. Ieder
nummer van het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
waarin een of meer aankondigingen zijn opgenomen, bevat tevenshetmodel of de modellen waarnaar de bekendgemaakte aankondiging(en)verwijst (verwijzen).
Artikel 18
1. Bij openbare procedureswordt de termijn voor de ontvangs t van
de aanbiedingen door de aanbestedende diensten vastgesteld op tenminste 52 dagen, te rekenen vanaf de datum van verzending van de
aankondiging.
2. De in lid 1 vastgestelde termijn voor de ontvangst van de offertes
kan worden vervangen door een andere termijn die voor de belangstel-lenden lang genoeg isom een geldige offerte te doen, en die doorgaansniet korter isdan 36 dagen, maar in geen geval korter dan 22 dagen,vanaf de datum van verzending van de aankondiging van de opdracht,
indien de aanbestedende diensten de in artikel 15, lid 1, bedoelde enun-
tiatieve aankondiging naar het model van bijlage III A(voorinformatie), aan het Publicatieblad van de Europese Gemeen-
schappen hebben toegezonden tussen ten minste 52 dagen en ten
hoogste twaalf maanden vóór de datum van toezending aan het Publi-
catieblad van de Europese Gemeenschappen van de in artikel 15, lid 2,
bedoelde aankondiging van een opdracht, mitsdeze enuntiatieveaankondiging bovendien ten minste evenveel gegevens bevat alsvermeld in het model van een aankondiging in bijlage III B (openbareprocedure), voorzover die gegevensop het ogenblik van de publicatievan de aankondiging beschikbaar zijn.1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 15
▼M2
▼B
3. Voor zover daarom tijdig isverzocht, moeten de aanbes tedende
diensten of de bevoegde diensten de dienstverleners binnen zes dagenna de ontvangst van dit verzoek de bestekken en aanvullende stukken
toezenden.
4. Voor zover daarom tijdig isverzocht, dienen nadere inlichtingen
over het bestek door de aanbestedende diensten te worden verstrektuiterlijk zesdagen vóór het vers trijken van de termijn waarbinnen de
inschrijvingen worden ingewacht.
5. Indien de bestekken en de aanvullende stukken of nadere inlich-
tingen wegenshun omvang niet kunnen worden vers trekt binnen de inde leden 3 en 4 gestelde termijnen of indien de inschrijvingen slechts
na een bezichtiging op de plaatszelf of na inzage ter plaats e van de bij
het bestek behorende stukken kunnen worden gedaan, dienen de in deleden 1 en 2 bepaalde termijnen dienovereenkomstig te wordenverlengd.
Artikel 19
1. Bij niet-openbare proceduresen proceduresvan gunning via
onderhandelingen in de zin van artikel 11, lid 2, wordt de termijnvoor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming door de aanbeste-dende diensten vastgesteld op ten minste 37 dagen, te rekenen vanaf de
datum van verzending van de aankondiging.
2. De aanbestedende diensten nodigen de daartoe uitgekozen gega-
digden gelijktijdig en schriftelijk uit tot het doen van een aanbieding.Bij de uitnodigingsbrief moeten het bestek en de aanvullende stukkenworden ingesloten. De brief bevat ten minste:
a) in voorkomend geval, het adres van de dienst waar het bestek en de
aanvullende stukken kunnen worden aangevraagd en de uiterstedatum voor deze aanvraag, alsmede het eventueel ter verkrijgingvan deze stukken te betalen bedrag en de wijze van betaling
daarvan;
b) de uiterste datum voor de ontvangst van de aanbiedingen, het adres
waar deze moeten worden ingediend en de taal of talen waarin zij
moeten worden gesteld;
c) een verwijzing naar de bekendgemaakte aankondiging;
d) de aanduiding van de stukken die eventueel moeten worden bijge-
sloten, hetzij ter staving van de door de gegadigde overeenkomstig
artikel 17, lid 1, verstrekte controleerbare verklaringen, hetzij teraanvulling van de in dit zelfde artikel vermelde inlichtingen enzulksonder dezelfde voorwaarden alsges teld in de artikelen 31 en32;
e) de gunningscriteria, indien deze niet in de aankondiging zijn
vermeld.
3. Bij niet-openbare proceduresbedraagt de door de aanbes tedende
diensten vast te stellen termijn voor de ontvangst van de aanbiedingenten minste 40 dagen, te rekenen vanaf de datum waarop de schriftelijkeuitnodiging isverzonden.
4. De in lid 3 vastgestelde termijn voor de ontvangst van de offertes
kan worden teruggebracht tot 26 dagen, indien de aanbestedende dien-
sten de in artikel 15, lid 1, bedoelde enuntiatieve aankondiging naar het
model van bijlage III A (voorinformatie) aan het Publicatieblad van de
Europese Gemeenschappen hebben toegezonden tussen ten minste 52
dagen en ten hoogste twaalf maanden vóór de datum van toezendingaan hetPublicatieblad van de Europese Gemeenschappen van de in
artikel 15, lid 2, bedoelde aankondiging van een opdracht, mitsdeze
enuntiatieve aankondiging bovendien ten minste evenveel gegevensbevat alsvermeld in het model in bijlage III C (niet-openbare proce-dure) of in voorkomend geval in bijlage III D (procedure van gunningvia onderhandelingen), voorzover die gegevensop het ogenblik van depublicatie van de aankondiging beschikbaar zijn.1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 16
▼M2
▼B
5. De aanvragen tot deelneming aan een procedure voor plaatsing
van een opdracht kunnen per brief, telegram, telexbericht of telefaxdan wel telefonisch geschieden. In de laatste vier gevallen moeten zij
worden bevestigd per brief die wordt verzonden vóór het verstrijken
van de in lid 1 bedoelde termijn.
6. Nadere inlichtingen over het bestek, voor zover tijdig aange-
vraagd, dienen door de aanbestedende diensten te worden verstrekt
uiterlijk zesdagen vóór het vers trijken van de termijn waarbinnen de
inschrijvingen worden ingewacht.
7. Indien de inschrijvingen slechts na een bezichtiging op de plaats
zelf of na inzage ter plaatse van de bij het bestek behorende stukken
kunnen worden gedaan, dienen de in de leden 3 en 4 bepaalde
termijnen dienovereenkomstig te worden verlengd.
Artikel 20
1. Wanneer het om dringende redenen onmogelijk isde in artikel 19
voorgeschreven termijnen in acht te nemen, kunnen de aanbestedendediensten de hierna vastgestelde verkorte termijnen toepassen:
a) een termijn voor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming, die
niet minder mag bedragen dan 15 dagen, te rekenen vanaf de datum
waarop de aankondiging isverzonden;
b) een termijn voor de ontvangst van de aanbiedingen, die niet minder
mag bedragen dan tien dagen, te rekenen vanaf de datum van deuitnodiging.
2. Voor zover tijdig aangevraagd, dienen nadere inlichtingen over
het bestek door de aanbestedende diensten te worden verstrekt uiterlijk
vier dagen vóór het verstrijken van de termijn waarbinnen de inschrij-vingen worden ingewacht.
3. De aanvragen tot deelneming aan de aanbesteding en de uitnodi-
gingen tot inzending van een aanbieding moeten langs de snelst
mogelijke kanalen geschieden. Indien de aanvragen tot deelnemingaan de aanbesteding per telegram, telexbericht of telefax dan wel tele-fonisch geschieden, dienen zij te worden bevestigd per brief die wordtverzonden vóór het verstrijken van de in lid 1 bedoelde termijn.
Artikel 21
De aanbestedende diensten kunnen in het Publicatieblad van de Euro-
pese Gemeenschappen aankondigingen bekendmaken betreffende
overheidsopdrachten voor dienstverlening, die niet onderworpen zijn
aan de in deze richtlijn verplicht gestelde bekendmaking.
Artikel 22
De nadere regels betreffende het opstellen, het verzenden, de ontvangst,
de vertaling, de collecte en de verspreiding van de in de artikelen 15,
16 en 17 vermelde aankondigingen, de in artikel 16, lid 4, en artikel 39bedoelde statistische overzichten en de in de bijlagen IA en IBgenoemde indeling, alsmede de verwijzing in de aankondigingen naarbepaalde nomenclatuurposten binnen de in de bijlagen IA en IB opge-nomen categorieën van diensten kunnen worden gewijzigd volgens de
in artikel 40, lid 3, vastgestelde procedure.
TITEL VI
HOOFDSTUK 1
Gemeenschappelijke regels inzake de deelneming
Artikel 23
►M21.◄De gunning geschiedt, met inachtneming van artikel
24, op de grondslag van de in hoofdstuk 3 vervatte criteria, nadat degeschiktheid van de dienstverleners die niet uit hoofde van artikel 291992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 17
▼B
zijn uitgesloten, door de aanbestedende diensten is nagegaan overeen-
komstig de in de artikelen 31 en 32 vermelde criteria.
2. Inschrijvingen worden schriftelijk, rechtstreeks of via de post
ingediend. De lidstaten kunnen evenwel elke andere vorm van indie-ning toestaan die er borg voor staat dat:
— elke inschrijving alle informatie bevat die voor de beoordeling
ervan nodig is;
— het vertrouwelijke karakter van de inschrijvingen, in afwachting van
de beoordeling ervan, wordt gerespecteerd;
— de inschrijvingen, indien zulks om redenen van juridisch bewijs
noodzakelijk is, zo snel mogelijk schriftelijk of door toezending
van een gewaarmerkt afschrift worden bevestigd;
— het openen van de inschrijvingen plaatsvindt na het verstrijken van
de termijn voor indiening.
Artikel 24
1. Wanneer voor de gunning van een opdracht het criterium van de
economisch voordeligste aanbieding wordt gehanteerd, mogen de
aanbestedende diensten de door een inschrijver voorgestelde varianten
in overweging nemen voor zover die aan de door deze aanbestedendediensten gestelde minimumeisen voldoen. De aanbestedende dienstenvermelden in het bestek aan welke voorwaarden deze varianten tenminste moeten voldoen, alsmede hoe zij moeten worden ingediend.
Zij geven in de aankondiging van de opdracht aan of varianten niet
zijn toegestaan.
De aanbestedende diensten mogen een ingediende variant niet
verwerpen uitsluitend omdat deze is opgesteld met gebruikmaking vantechnische specificaties die zijn omschreven door verwijzing naarnationale normen ter omzetting van Europese normen, naar Europese
technische goedkeuringen, naar de in artikel 14, lid 2, bedoelde
gemeenschappelijke technische specificaties of naar de in artikel 14,lid 5, onder a) en b), bedoelde nationale technische specificaties.
2. Aanbestedende diensten die overeenkomstig lid 1 varianten
hebben toegestaan, mogen een variant niet verwerpen uitsluitend omdat
zij, indien zij werd gekozen, veeleer tot een opdracht voor leveringen
dan tot een overheidsopdracht voor dienstverlening in de zin van dezerichtlijn zou leiden.
Artikel 25
In het bestek kan de aanbestedende dienst de inschrijver verzoeken in
zijn offerte aan te geven welk gedeelte van de opdracht hij eventueel
voornemensisaan derden in onderaanneming te geven.
Deze mededeling laat de vraag naar de aansprakelijkheid van de hoofd-
dienstverlener onverlet.
Artikel 26
1. Combinaties of consortiums van dienstverleners mogen
inschrijven. Van deze consortiums of combinaties mag niet worden
verlangd dat zij met het oog op de inschrijving een bepaalde rechts-
vorm aannemen, doch dit kan wel van een combinatie of eenconsortium worden geëist wanneer de opdracht daaraan is gegund.
2. Gegadigden of inschrijvers die krachtens de wetgeving van de
Lid-Staat waarin zij zijn gevestigd, gerechtigd zijn de betrokken dien-sten te verlenen, mogen niet worden afgewezen louter op grond van het
feit dat zij krachtensde wetgeving van de Lid-Staat waarin de opdracht
wordt gegund, een natuurlijke persoon dan wel een rechtspersoonzouden moeten zijn.
3. Van rechtspersonen kan echter worden verlangd dat zij in de
inschrijving of in het verzoek tot deelneming de namen en de beroeps-1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 18
▼M2
▼B
▼B
kwalificatiesvermelden van de pers onen die met het verlenen van de
dienst worden belast.
Artikel 27
1. Bij niet-openbare proceduresen bij proceduresvan gunning via
onderhandelingen kiezen de aanbestedende diensten uit degenen dieaan de in de artikelen 29 tot en met 35 gestelde eisen voldoen en aande hand van de over de eigen situatie van de dienstverlener verstrektegegevensen de gegevensen bes cheiden die nodig zijn voor de beoor-
deling van de technische en economische minimumeisen waaraan deze
moet voldoen, de gegadigden die zij zullen uitnodigen om in teschrijven of deel te nemen aan de onderhandelingen.
2. Wanneer aanbestedende diensten een opdracht plaatsen volgens
de niet-openbare procedure, mogen zij een minimum en een maximumaangeven waartussen het aantal dienstverleners zich zal situeren dat zijvoornemenszijn aan te zoeken. Dit minimumaantal en dit maximum-
aantal worden dan aangegeven in de aankondiging. Deze aantallen
hangen af van de aard van de te verlenen dienst. Het minimumaantalmag niet minder bedragen dan vijf. Het maximumaantal kan wordenvastgesteld op 20.
Het aantal gegadigden dat mag inschrijven, moet in ieder geval groot
genoeg zijn om een werkelijke mededinging te garanderen.
3. Wanneer aanbestedende diensten in de gevallen bedoeld in artikel
11, lid 2, een opdracht plaatsen volgens de procedure van gunning viaonderhandelingen, mag het aantal gegadigden dat tot de onderhande-lingen wordt toegelaten, niet kleiner zijn dan drie, voor zover er
voldoende geschikte gegadigden zijn.
4. Elke Lid-Staat ziet erop toe dat de aanbestedende diensten zich
zonder discriminatie en onder dezelfde voorwaarden als die welke zij
voor eigen onderdanen stellen, tot onderdanen van de andere Lid-Staten
wenden die aan de vereisten voldoen.
Artikel 28
1. De aanbestedende dienst kan al dan niet op last van een Lid-Staat
in het bestek aangeven bij welke dienst of diensten de inschrijvers de
ter zake dienende informatie kunnen verkrijgen over de verplichtingen
die ter zake van de arbeidsbescherming en de arbeidsvoorwaardengelden in de Lid-Staat, de regio of de plaatswaar de diens ten wordenverricht, en die van toepassing zijn op de diensten die tijdens deuitvoering van de opdracht op het werkterrein worden verricht.
2. De aanbestedende dienst die de in lid 1 vermelde informatie
verstrekt, verzoekt de inschrijvers of degenen die aan een aanbeste-dingsprocedure deelnemen, aan te geven dat zij bij de voorbereiding
van hun offerte rekening hebben gehouden met de verplichtingen die
voor hen voortvloeien uit de bepalingen inzake arbeidsbescherming enarbeidsvoorwaarden die gelden op de plaats waar de dienst wordtverricht. Deze bepaling laat onverlet de toepassing van artikel 37inzake de verificatie van abnormaal lage offertes.
HOOFDSTUK 2
Criteria voor de kwalitatieve selectie
Artikel 29
Van deelneming aan een opdracht kan worden uitgesloten iedere
dienstverlener:
a) die in staat van faillissement, vereffening, surséance van betaling of
akkoord verkeert, dan wel zijn werkzaamheden heeft gestaakt of ineen andere soortgelijke toestand verkeert ingevolge een gelijkaar-dige procedure van de nationale wettelijke regeling;
b) wiens faillissement is aangevraagd of tegen wie een procedure van
vereffening of surséance van betaling of akkoord dan wel een1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 19
▼B
andere soortgelijke procedure die in de nationale wettelijke regeling
isvoorzien, aanhangig isgemaakt;
c) die bij een rechterlijke beslissing die kracht van gewijsde heeft,
veroordeeld is geweest voor een delict dat de beroepsmoraliteit vande dienstverlener in het gedrang brengt;
d) die in de uitoefening van zijn beroep een ernstige fout heeft begaan,
vastgesteld op elke grond die de aanbestedende diensten aanneme-lijk kunnen maken;
e) die niet aan zijn verplichtingen heeft voldaan ten aanzien van de
betaling van de sociale-verzekeringsbijdragen overeenkomstig dewettelijke bepalingen van het land waar hij gevestigd is of van hetland van de aanbestedende dienst;
f) die niet aan zijn verplichtingen heeft voldaan ten aanzien van de
betaling van zijn belastingen overeenkomstig de wettelijke bepa-lingen van het land van de aanbestedende dienst;
g) die zich in ernstige mate schuldig heeft gemaakt aan valse verkla-
ringen bij het verstrekken van de inlichtingen die overeenkomstigdit hoofdstuk kunnen worden verlangd of die deze inlichtingen niet
heeft verstrekt.
Indien de aanbestedende dienst van de dienstverlener het bewijs
verlangt dat hij niet in een van de onder a), b), c), e) of f) genoemdeomstandigheden verkeert, aanvaardt deze dienst als voldoende bewijs:
— voor a), b) of c), een uittreksel uit zijn strafregister of, bij ontbreken
daarvan, een gelijkwaardig document, afgegeven door een gerechte-lijke of overheidsinstantie van het land van oorsprong of vanherkomst, waaruit blijkt dat aan deze eisen is voldaan;
— voor e) of f), een door een bevoegde instantie van de betrokken
Lid-Staat verstrekt getuigschrift.
Indien geen zodanig document of getuigschrift door het betrokken land
wordt afgegeven, kan dit worden vervangen door een verklaring diedoor de betrokkene onder ede isafgelegd ten overs taan van een gerech-telijke of overheidsinstantie, een notaris of een bevoegde
beroepsorganisatie van het land van oorsprong of herkomst.
De Lid-Staten wijzen binnen de in artikel 44 bedoelde termijn de
instanties en organisaties aan die voor de afgifte van de bedoelde docu-menten en getuigschriften bevoegd zijn en stellen de overige Lid-Statenen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.
Artikel 30
1. Indien de gegadigden voor een overheidsopdracht voor dienstver-
lening of de inschrijvers over een bijzondere vergunning moetenbeschikken of indien zij lid moeten zijn van een bepaalde organisatieom in hun land van herkomst de dienst in kwestie te kunnen verrichten,kan de aanbestedende dienst verlangen dat zij aantonen dat zij overdeze vergunning beschikken of lid zijn van de bedoelde organisatie.
2. Iedere gegadigde of inschrijver kan worden verzocht, aan te tonen
dat hij volgens de eisen die gelden in het land waar hij is gevestigd, isingeschreven in het beroepsregister of in het handelsregister, of eenverklaring onder ede of een attest te verstrekken, als bedoeld in lid 3.
3. De bedoelde beroeps- of handelsregisters, verklaringen of attesten
zijn:
— voor België: het „Handelsregister — Registre du commerce” en de
„Beroepsorden — Ordres professionnels”;
— voor Denemarken: de „Erhvervs- og Selskabsstyrelsen”;
— voor Duitsland: het „Handelsregister”, de „Handwerksrolle” en het
„Vereinsregister”;
— voor Griekenland: de dienstverlener kan worden verzocht om een
verklaring onder ede ten overstaan van een notaris betreffende deuitoefening van het betrokken beroep; in de in de geldende wette-lijke regeling bepaalde gevallen, voor het verrichten van de inbijlage IA vermelde diensten voor onderzoek, het beroepsregister1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 20
▼B
„Μητρώο Μελετητών ”, alsmede „ Μητρώο Γραφείων
Μελετών ”;
— voor Spanje: het „Registro central de empresas consultoras y de
servicios del ministerio de Economía y Hacienda”;
— voor Frankrijk: het „Registre du commerce” en het „Répertoire des
métiers”;
— voor Italië: het „Registro della Camera di commercio, industria,
agricoltura e artigianato” of het „Registro delle commissioni
provinciali per l'artigianato” of het „Consiglio nazionale degliordini professionali”;
— voor Luxemburg: het „Registre aux firmes” en de „Rôle de la
Chambre desmétiers ”;
— voor Nederland: het „Handelsregister”;
— voor Portugal: het „Registro Nacional das Pessoas Colectivas”;
— voor het Verenigd Koninkrijk en voor Ierland: de dienstverlener kan
verzocht worden een attest van de „Registrar of Companies” of de
„Registrar of Friendly Societies” over te leggen of, bij ontstentenisdaarvan, een attest dat de betrokkene onder ede heeft verklaard hetdesbetreffende beroep uit te oefenen in het land waar hij zich heeftgevestigd op een bepaalde plaats en onder een welbepaaldehandelsnaam;
— in Oostenrijk, het „Firmenbuch”, het „Gewerberegister, de Mitglie-
derverzeichnisse der Landeskammern;”
— in Finland, het „Kaupparekisteri — Handelsregistret;”
— in Zweeden, het „Aktiebolags-, Handels- eller Föreningsregistren”.
Artikel 31
1. In het algemeen kan de financiële en economische draagkracht
van de dienstverlener worden aangetoond door een of meer van de
volgende referenties:
a) passende bankverklaringen of het bewijs van een verzekering tegen
beroepsrisico's;
b) overlegging van balansen of van uittreksels uit de balansen van de
dienstverlener, indien de vennootschapswetgeving van het land waarde dienstverlener is gevestigd publikatie van de balans voorschrijft;
c) een verklaring betreffende de totale omzet en de omzet betreffende
de diensten waarover de opdracht gaat, over de laatste drie boek-
jaren.
2. De aanbestedende dienst geeft in de aankondiging van opdracht
of in de uitnodiging tot inschrijving de in lid 1 bedoelde referentie(s)
aan die hij verlangt, evenalsde andere referentiesdie moeten wordenovergelegd.
3. Indien de dienstverlener om gegronde redenen niet in staat is de
door de aanbestedende dienst gevraagde referenties over te leggen, kanhij zijn economische en financiële draagkracht aantonen door anderedocumenten die de aanbestedende dienst geschikt acht.
Artikel 32
1. De geschiktheid van dienstverleners om diensten te verrichten kan
worden beoordeeld aan de hand van met name hun vakkundigheid, effi-ciency, ervaring en betrouwbaarheid.
2. De technische bekwaamheid van de dienstverlener kan op een of
meer van de volgende manieren worden bewezen, afhankelijk van deaard, de hoeveelheid en het gebruik van de te verlenen diensten:
a) door studie- en beroepsdiploma's van de dienstverlener en/of van het
stafpersoneel van de onderneming en in het bijzonder van degenendie met de dienstverlening zijn belast;1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 21
▼A1
▼B
▼B
b) door overlegging van een lijst van de voornaamste diensten die de
dienstverlener gedurende de afgelopen drie jaar heeft verricht, metvermelding van bedrag en datum en van de publiek- of privaatrech-
telijke instanties waarvoor zij bestemd waren:
— indien het diensten aan aanbestedende diensten betreft, worden
de diensten aangetoond door certificaten die door de bevoegde
autoriteit zijn opgesteld of goedgekeurd;
— indien het gaat om diensten aan particulieren, worden de certifi-
caten opgesteld door degene te wiens behoeve de diensten zijnverricht; bij ontstentenis daarvan is een verklaring van de dienst-verlener toegelaten;
c) door opgave van de al dan niet tot de onderneming van de dienst-
verlener behorende technici of technische organen, in het bijzondervan die welke belast zijn met de kwaliteitscontrole;
d) door een verklaring betreffende de gemiddelde jaarlijkse personeels-
bezetting van de onderneming van de dienstverlener en de omvangvan haar staf gedurende de laatste drie jaar;
e) door een verklaring welke de outillage, het materieel en de techni-
sche uitrusting vermeldt, waarover de dienstverlener voor hetverrichten van de diensten beschikt;
f) door een beschrijving van de maatregelen die de dienstverlener treft
om kwaliteit te waarborgen en de mogelijkheden die hij biedt tenaanzien van ontwerpen en onderzoek;
g) wanneer de te verlenen diensten van complexe aard zijn of in
uitzonderlijke gevallen voor een bijzonder doel vereist zijn, doormiddel van controle door de aanbestedende dienst of, namens deaanbestedende dienst, door een bevoegd officieel orgaan van hetland waar de dienstverlener is gevestigd, onder voorbehoud van de
instemming van dat orgaan; deze controle heeft betrekking op de
technische bekwaamheid van de dienstverlener en, indien nodig, demogelijkheden die hij biedt ten aanzien van ontwerpen en onder-zoek, alsmede de door hem getroffen maatregelen inzakekwaliteitscontrole;
h) door opgave van het gedeelte van de opdracht dat de dienstverlener
desgevallend voornemens is in onderaanneming te geven.
3. De aanbestedende dienst geeft in de aankondiging of in de uitno-
diging tot inschrijving aan, welke referenties hij verlangt.
4. Bij het inwinnen van de in artikel 31 en in de leden 1, 2 en 3 van
dit artikel bedoelde inlichtingen mag niet verder worden gegaan dangezien de inhoud van de opdracht verantwoord is, en de aanbestedendedienst moet met de gerechtvaardigde belangen van de dienstverlenersmet betrekking tot de bescherming van hun fabrieks- of bedrijfsge-
heimen rekening houden.
Artikel 33
Indien de aanbestedende dienst de overlegging verlangt van een door
een onafhankelijke instantie opgestelde verklaring dat de dienstverleneraan bepaalde normen inzake kwaliteitsbewaking voldoet, dient deze teverwijzen naar kwaliteitsbewakingsregelingen die op de Europese
normenreeksEN 29000 zijn gebas eerd en die zijn gecertificeerd door
instanties die voldoen aan de Europese normenreeks EN 45000. Deaanbestedende diensten erkennen gelijkwaardige verklaringen van inandere Lid-Staten gevestigde instanties. Zij aanvaarden eveneensandere bewijzen inzake gelijkwaardige maatregelen op het gebied vande kwaliteitsbewaking van dienstverleners die niet voor dergelijke
verklaringen in aanmerking komen of die niet binnen de gestelde
termijnen dergelijke verklaringen kunnen verkrijgen.
Artikel 34
Binnen de grenzen van de artikelen 29 tot en met 32, kunnen de aanbe-
stedende diensten verlangen dat de dienstverlener de overgelegdegetuigschriften en bescheiden aanvult of nader toelicht.1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 22
▼B
Artikel 35
1. De Lid-Staten waar officiële lijsten van erkende dienstverleners
bestaan, dienen deze lijsten aan te passen aan artikel 29, onder a) toten met d) en g), en de artikelen 30 tot en met 32.
2. De op een officiële lijst ingeschreven dienstverleners kunnen bij
elke aanbesteding een door de bevoegde autoriteit afgegeven bewijsvan inschrijving aan de aanbestedende dienst overleggen. Op dit bewijs
worden de referentiesvermeld op grond waarvan de ins chrijving op de
lijst mogelijk was, alsmede de classificatie van deze lijst.
3. De door de bevoegde autoriteiten bevestigde inschrijving van de
dienstverlener op een officiële lijst vormt ten aanzien van de aanbeste-dende diensten van de andere Lid-Staten slechts een vermoeden vanmet de classificatie van de dienstverlener overeenkomende geschiktheidvoor de dienstverlening, wat betreft artikel 29, onder a) tot en met d)
en g), artikel 30, artikel 31, onder b) en c), en artikel 32, onder a).
De gegevens welke uit de inschrijving op de officiële lijst kunnen
worden afgeleid, mogen niet ter discussie worden gesteld. Niettemin
kan, met betrekking tot de betaling van de bijdragen aan de socialeverzekering, bij elke aanbesteding een aanvullende verklaring van deingeschreven dienstverleners worden verlangd.
De voorgaande bepalingen worden door de aanbestedende diensten van
de andere Lid-Staten alleen toegepast op dienstverleners die zijn geves-tigd in de Lid-Staat waar de officiële lijst is opgesteld.
4. Voor een eventuele inschrijving van dienstverleners uit andere
Lid-Staten op een officiële lijst mogen geen andere bewijzen en verkla-ringen worden geëist dan die voor nationale dienstverleners en in geen
geval andere dan die welke in de artikelen 29 tot en met 33 zijn
bepaald.
5. De Lid-Staten waar officiële lijsten bestaan, delen de andere Lid-
Staten het adres van de instantie mee waaraan verzoeken tot inschrij-ving kunnen worden gericht.
HOOFDSTUK 3
Gunningscriteria
Artikel 36
1. Onverminderd de nationale wettelijke of bestuursrechtelijke bepa-
lingen betreffende de vergoeding voor bepaalde diensten, kunnen decriteria aan de hand waarvan de aanbestedende dienst een opdracht
gunt, zijn:
a) hetzij, indien gunning aan de inschrijver met de economisch voorde-
ligste aanbieding plaatsvindt, verschillende criteria die variëren al
naar gelang van de aard van de opdracht, zoalsde kwaliteit, de tech-nische waarde, de esthetische en functionele kenmerken, deklantenservice en technische bijstand, de datum van levering en determijn voor levering of uitvoering, en de prijs;
b) hetzij alleen de laagste prijs.
2. Indien de opdracht aan de inschrijver met de economisch voorde-
ligste aanbieding moet worden gegund, vermelden de aanbestedende
diensten in het bestek of in de aankondiging van de opdracht degunningscriteria die zij voornemens zijn te hanteren, zo mogelijk inafnemende volgorde van het belang dat eraan wordt gehecht.
Artikel 37
Indien voor een bepaalde opdracht aanbiedingen worden gedaan die in
verhouding tot de te verrichten dienst abnormaal laag lijken, verzoektde aanbestedende dienst, voordat hij deze aanbiedingen kan afwijzen,schriftelijk om de door hem dienstig geachte preciseringen over desamenstelling van de betrokken aanbieding en onderzoekt hij desamenstelling aan de hand van de ontvangen toelichtingen.1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 23
▼B
De aanbestedende dienst kan toelichtingen in aanmerking nemen die
verband houden met de opzet van de dienstverlening, de gekozen tech-nische oplossingen, de uitzonderlijk gunstige omstandigheden waarvan
de inschrijver kan profiteren voor het verrichten van de dienst of de
originaliteit van het door de inschrijver voorgestelde ontwerp.
Indien in het bestek en de andere stukken is bepaald dat de opdracht
aan de laagste inschrijver wordt gegund, is de aanbestedende dienstverplicht de Commissie mee te delen welke te laag beoordeelde aanbie-
dingen zijn afgewezen.
TITEL VII
Slotbepalingen
Artikel 38
De berekening van de termijnen geschiedt overeenkomstig Verordening
(EEG, Euratom) nr. 1182/71 van de Raad van 3 juni 1971 houdende
vaststelling van de regels die van toepassing zijn op termijnen, dataen aanvangs- en vervaltijden(
1).
Artikel 38 bis
Bij het gunnen van overheidsopdrachten door de aanbestedende dien-
sten passen de lidstaten in hun onderlinge betrekkingen voorwaardentoe die even gunstig zijn als die welke zij bij de tenuitvoerlegging vande in het kader van de multilaterale handelsbesprekingen van deUruguay-Ronde(
2) gesloten Overeenkomst inzake overheidsopdrachten
hierna „Overeenkomst” te noemen, toepassen tegenover derde landen.
Te dien einde raadplegen de lidstaten elkaar in het kader van het Raad-gevend Comité inzake overheidsopdrachten over de uit hoofde van deOvereenkomst te treffen maatregelen.
Artikel 39
1. Om de resultaten van de toepassing van de richtlijn te kunnen
beoordelen, zenden de lidstaten de Commissie een statistisch overzicht
van de in het voorgaande jaar door de aanbestedende diensten
geplaatste opdrachten voor dienstverlening toe, uiterlijk op 31 oktober1997, en vervolgensuiterlijk op 31 oktober van elk jaar.
2. In dit statistisch overzicht worden ten minste vermeld:
a) in het geval van de in bijlage I bij Richtlijn 93/36/EEG vermelde
aanbestedende diensten:
— de totale geraamde waarde van de door elke aanbestedende
dienst geplaatste opdrachten waarvan de waarde lager is dan de
drempel,
— het aantal en de waarde van de door elke aanbestedende dienst
geplaatste opdrachten waarvan de waarde hoger is dan dedrempel, zo mogelijk onderverdeeld naar procedure, categorievan diensten volgens de in bijlage I gebruikte nomenclatuur ennationaliteit van de dienstverlener aan wie de opdracht isgegund, en, in geval van gunning via onderhandelingen, onder-
verdeeld overeenkomstig artikel 11, onder opgave van het
aantal en de waarde van de aan elke lidstaat en aan derde landengegunde opdrachten;
b) in het geval van alle andere aanbestedende diensten waarvoor deze
richtlijn geldt, het aantal en de waarde van de door elke categorieaanbestedende diensten geplaatste opdrachten waarvan de waarde1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 24
(1) PB nr. L 124 van 8. 6. 1971, blz. 1.
(2) Besluit 94/800/EG van de Raad van 22 december 1994 betreffende de slui-
ting, namens de Europese Gemeenschap wat betreft de onder haar
bevoegdheid vallende aangelegenheden, van de uit de multilaterale handels-
besprekingen in het kader van de Uruguay-Ronde (1986-1994)
voortvloeiende overeenkomsten (PB L 336 van 23. 12. 1994, blz. 1).▼M2
▼M2
hoger isdan de drempel, zo mogelijk onderverdeeld naar procedure,
categorie van diensten volgens de in bijlage I gebruikte nomencla-tuur en nationaliteit van de dienstverlener aan wie de opdracht is
gegund, en, in geval van gunning via onderhandelingen, onderver-
deeld overeenkomstig artikel 11, onder opgave van het aantal ende waarde van de aan elke lidstaat en aan derde landen gegundeopdrachten;
c) in het geval van de in bijlage I bij Richtlijn 93/36/EEG vermelde
aanbestedende diensten, het aantal en de totale waarde van deopdrachten die door elke aanbestedende dienst zijn geplaatst opgrond van de afwijkingen van de Overeenkomst; in het geval vanalle andere aanbestedende diensten waarvoor deze richtlijn geldt,
de totale waarde van de opdrachten die door elke categorie aanbe-
stedende diensten zijn geplaatst op grond van de afwijkingen vande Overeenkomst;
d) andere, volgens de procedure van artikel 40, lid 3, te bepalen statis-
tische gegevens die nodig zijn volgens de Overeenkomst.
De statistische gegevens die op grond van dit lid moeten worden
verstrekt, omvatten geen gegevens betreffende opdrachten in verbandmet diensten als bedoeld in categorie 8 van bijlage I A, telecommuni-catiediensten van categorie 5 van bijlage I A, met de CPC-referentienummers7524, 7525 en 7526, of diens ten alsbedoeld in
bijlage I B, mitshun geraamde waarde exclus ief BTW minder dan
200 000 ecu bedraagt.
3. De Commissie bepaalt volgens de procedure van artikel 40, lid 3,
de aard van de overeenkomstig deze richtlijn te verstrekken statistischegegevens.
Artikel 40
1. De Commissie wordt bijgestaan door het Raadgevend Comité
inzake overheidsopdrachten, dat is ingesteld bij Besluit 71/306/EEG.
2. Met betrekking tot opdrachten voor het verlenen van telecommu-
nicatiediensten (bijlage IA, categorie 5) wordt de Commissie eveneensbijgestaan door het Raadgevend Comité inzake opdrachten voor detelecommunicatiesector, dat is ingesteld bij Richtlijn 90/531/EEG.
3. In het kader van de in dit lid bedoelde procedure legt de vertegen-
woordiger van de Commissie het comité een ontwerp voor van de tenemen maatregelen. Het comité brengt binnen een termijn die de voor-
zitter kan vaststellen al naar gelang van de urgentie van de materie
adviesuit over dit ontwerp, zo nodig door middel van een s temming.
Het advieswordt in de notulen opgenomen; voortsheeft iedere Lid-
Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordtopgenomen.
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité
uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze
waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies.
4. De in de leden 1 en 2 bedoelde comitésonderzoeken op initiatief
van de Commissie of op verzoek van een Lid-Staat alle vraagstukkenwelke op de toepassing van deze richtlijn betrekking hebben.
Artikel 41
Artikel 1, lid 1, van Richtlijn 89/665/EEG(
1) wordt vervangen door:
„1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om ervoor te
zorgen dat, wat betreft de proceduresvoor het plaats en van over-heidsopdrachten die vallen onder de werkingssfeer van deRichtlijnen 71/305/EEG, 77/62/EEG en 92/50/EEG (*), tegen dedoor de aanbestedende diensten genomen besluiten doeltreffend envooral zo snel mogelijk beroep kan worden ingesteld overeenkom-1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 25
(1) PB nr. L 395 van 30. 12. 1989, blz. 33.▼B
▼B
stig het bepaalde in de volgende artikelen, met name artikel 2, lid
7, op grond van het feit dat door die besluiten het Gemeenschaps-recht inzake overheidsopdrachten of de nationale voorschriften
waarin dat Gemeenschapsrecht is omgezet, geschonden zijn.
(*) PB nr. L 209 van 24. 7. 1992, blz. 1.”.
Artikel 42
2. In artikel 4 bisvan Richtlijn 71/305/EEG wordt lid 2 vervangen
door:
„2. a) De tegenwaarde van de drempel in nationale valuta wordt in
beginsel om de twee jaar herzien, te rekenen vanaf 1 januari1992. Deze tegenwaarde wordt berekend op de grondslagvan de gemiddelde dagwaarde van de genoemde valuta in
ecu, over de periode van 24 maanden die eindigt op de
laatste dag van de maand augustus die onmiddellijk vooraf-gaat aan de eerste januari waarop de herziening van krachtwordt. Deze tegenwaarden worden in de eerste dagen vannovember bekendgemaakt in het Publicatieblad van de
Europese Gemeenschappen .
b) De onder a) bedoelde berekeningsmethode wordt in beginsel
twee jaar na de eerste toepassing ervan op voorstel van deCommissie opnieuw bezien door het Raadgevend Comitéinzake overheidsopdrachten.”.
Artikel 43
Uiterlijk drie jaar nadat de termijn waarover de Lid-Staten beschikken
om zich naar deze richtlijn te voegen isvers treken, maakt de
Commissie in nauwe samenwerking met de in artikel 40, leden 1 en
2, genoemde comitésde voorlopige balansop van de toepas s ing vandeze richtlijn, met bijzondere aandacht voor het effect van de toepas-sing van de richtlijn op de overheidsopdrachten voor de in bijlage IAopgenomen diensten en voor de bepalingen betreffende de technische
normen. Zij onderzoekt met name de mogelijkheid om de richtlijn
volledig toe te passen op overheidsopdrachten voor de andere, inbijlage IB opgenomen diensten en de gevolgen van de in eigen beheerverleende diensten voor de daadwerkelijke openstelling van de markt inde dienstensector. Zij doet de nodige voorstellen om deze richtlijndienovereenkomstig aan te passen.
Artikel 44
1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen in werking treden om vóór 1 juli 1993 aan deze richtlijn te
voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepa-
lingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaarverwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regelsvoor deze verwijzing worden vastgesteld door de Lid-Staten.
2. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst mede van de voor-
naamste bepalingen van intern recht die zij op het onder deze richtlijn
vallende gebied vaststellen.
Artikel 45
Deze richtlijn isgericht tot de Lid-Staten.1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 26
▼M1
▼B
▼B
BIJLAGE IA
Diensten in de zin van artikel 8
Categorie Benaming CPC-indeling
1 Onderhouds- en reparatiediensten 6112, 6122, 633, 886
2 Diensten voor vervoer over land (1), met inbegrip van
diensten voor vervoer per pantserwagen en koeriers-
diensten, postvervoer uitgezonderd712 (uitgezonderd 71235),
7512, 87304
3 Diensten voor luchtvervoer van passagiers en vracht,
met uitzondering van postvervoer73 (uitgezonderd 7321)
4 Postvervoer over land (1) en door de lucht 71235, 7321
5 Telecommunicatiediensten (2) 752
6 Financiële diensten:
a) verzekeringsdiensten
b) bankverrichtingen en diensten in verband met
beleggingen (3)ex 81
812, 814
7 Computer- en aanverwante diensten 84
8 O & O-diensten (4)8 5
9 Diensten van accountancy, controle en boekhouding 862
10 Diensten voor marktonderzoek en peiling van de open-
bare mening864
11 Diensten voor bedrijfsadvisering (5) en aanverwante
diensten865, 866
12 Bouwkundige diensten; technische en geïntegreerde
technische diensten; diensten van stedebouw en land-
schapsarchitectuur; diensten voor aanverwante techni-
sche en wetenschappelijke advisering; diensten voor
het uitvoeren van technische proeven en analyses867
13 Advertentie- en reclamediensten 871
14 Diensten voor het schoonmaken van gebouwen en het
beheer van onroerende goederen874
82201 tot en met 82206
15 Uitgeverij- en drukkerijdiensten, in regie of op
contractbasis88442
16 Riolering en vuilophaaldiensten; afvalverwerking en
aanverwante diensten94
(1) Met uitzondering van de spoorwegdiensten, die vallen onder categorie 18.
(2) Uitgezonderd spraaktelefonie-, telex-, radiotelefonie-, semafoon- en satellietdiensten.
(3) Uitgezonderd financiële diensten betreffende de uitgifte, de aankoop, de verkoop en de overdracht van effecten
of andere financiële instrumenten, en door de centrale banken verleende diensten.
(4) Uitgezonderd diensten voor onderzoek en ontwikkeling andere dan die waarvan de resultaten in hun geheel
toekomen aan de aanbestedende dienst voor gebruik ervan in de uitoefening van zijn eigen werkzaamheden,
voor zover de dienstverlening volledig door de aanbestedende dienst wordt beloond.
(5) Uitgezonderd diensten voor arbitrage en bemiddeling.1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 27
▼B
BIJLAGE IB
Diensten in de zin van artikel 9
Categorie Benaming CPC-indeling
17 Hotel- en restauratiediensten 64
18 Spoorwegvervoerdiensten 71119 Vervoerdiensten over het water 7220 Diensten voor ondersteunend en hulpvervoer 74
21 Diensten van juridische aard 861
22 Plaatsing van personeel en personeelsverschaffing 87223 Opsporings- en bewakingsdiensten, uitgezonderd
vervoer per pantserwagen873 (uitgezonderd 87304)
24 Diensten voor onderwijs en beroepsonderwijs 92
25 Gezondheids- en sociale diensten 9326 Diensten voor recreatie, cultuur en sport 9627 Andere diensten1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 28
▼B
BIJLAGE II
Definitie van enkele technische specificaties
In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder:
1. „technische specificatie ”: alle technische voorschriften, met name die welke
zijn opgenomen in het bestek, die een omschrijving geven van de vereiste
kenmerken van een werk, een materiaal, een produkt of een levering en aan
de hand waarvan op objectieve wijze een werk, een materiaal, een produkt of
een levering zodanig kan worden omschreven dat dit beantwoordt aan het
gebruik waarvoor het door de aanbestedende dienst is bestemd. Deze voor-
schriften omvatten het niveau van kwaliteit en gebruiksgeschiktheid,
veiligheid en afmetingen met inbegrip van de voorschriften voor het mate-
riaal, het produkt of de levering inzake het systeem voor het waarborgen
van de kwaliteit, de terminologie, de symbolen, de proefnemingen en proef-
nemingsmethoden, de verpakking en het merken of etiketteren. Zij omvatten
eveneensde voors chriften voor het berekenen en het ontwerpen van het
werk, de voorwaarden voor de proefnemingen, controle en oplevering van
de werken, alsmede de bouwtechnieken of bouwwijzen en alle andere voor-
waarden van technische aard die de aanbestedende dienst bij algemene dan
wel bijzondere maatregel kan voorschrijven met betrekking tot de voltooide
werken en tot de materialen of bestanddelen waaruit deze werken zijn samen-
gesteld;
2. „norm”: technische specificatie die door een erkende normaliseringsinstelling
voor herhaalde of voortdurende toepassing is goedgekeurd, waarvan de
inachtneming in beginsel niet verplicht is;
3. „Europese norm ”: norm die door het EuropeesComité voor normalis atie
(CEN) of het Europees Comité voor elektrotechnische normalisatie (Cenelec)
als „Europese norm (EN)” of „harmonisatiebescheid (HD)” is goedgekeurd
volgens de gemeenschappelijke regels van deze organisaties of die is goed-
gekeurd door het Europees Normalisatie-instituut voor de telecommunicatie
(ETSI) alseen „Europes e telecommunicatienorm (NET)”;
4. „Europese technische goedkeuring ”: op de bevinding dat aan de fundamen-
tele voorschriften wordt voldaan, gebaseerde, gunstig uitvallende technische
beoordeling waarbij een produkt geschikt wordt verklaard voor het gebruik
voor bouwdoeleinden volgens zijn intrinsieke eigenschappen en de voor de
toepassing en het gebruik ervan vastgestelde voorwaarden. De Europese tech-
nische goedkeuring wordt afgegeven door de te dien einde door de Lid-Staat
erkende instelling;
5. „gemeenschappelijke technische specificatie ”: de technische specificatie die
volgenseen door de Lid-Staten erkende procedure isopges teld met het oog
op een uniforme toepassing in alle Lid-Staten en die in het Publicatieblad
van de Europese Gemeenschappen isbekendgemaakt;
6. „fundamentele voorschriften ”: voorschriften met betrekking tot de veiligheid,
de gezondheid en andere aspecten van algemeen belang waaraan de werken
kunnen voldoen.1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 29
▼M2
BIJLAGE III
MODELLEN VOOR DE AANKONDIGING VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN VOOR
DIENSTVERLENING
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 30
▼M3
▼C1
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 31
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 32
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 33
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 34
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 35
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 36
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 37
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 38
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 39
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 40
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 41
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 42
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 43
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 44
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 45
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 46
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 47
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 48
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 49
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 50
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 51
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 52
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 53
▼B
BIJLAGE IV
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 54
▼M3
▼C1
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 55
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 56
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 57
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 58
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 59
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 60
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 61
▼C1
1992L0050 — NL — 18.11.2001 — 004.002 — 62