1977L0649 — NL — 06.12.1990 — 003.001

Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschĳnt buiten de verantwoordelĳkheid van de instellingen

Gewĳzigd bĳ:

Gerectificeerd bĳ:

▼B

RICHTLIJN VAN DE RAAD

van 27 september 1977

betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten inzake het zichtveld van de bestuurder van motorvoertuigen

(77/649/EEG)

DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100, Gezien het voorstel van de Commissie, Gezien het advies van het Europese Parlement ( 1 ), Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité ( 2 ), Overwegende dat de technische voorschriften waaraan motorvoertuigen krachtens de nationale wetgevingen moeten voldoen, onder andere betrekking hebben op het zichtveld van de bestuurder van motorvoertuigen; Overwegende dat deze voorschriften van Lid-Staat tot Lid-Staat verschillen; dat het derhalve noodzakelijk is dat alle Lid-Staten dezelfde voorschriften aannemen, hetzij ter aanvulling, hetzij in de plaats van hun huidige regelingen, met name om voor elk type voertuig de uitvoering mogelijk te maken van de EEG-goedkeuringsprocedure van Richtlijn 70/156/EEG van de Raad van 6 februari 1970 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan ( 3 ); Overwegende dat het wenselijk is de technische voorschriften zodanig te formuleren dat hiermede hetzelfde wordt beoogd als met de werkzaamheden die ter zake worden uitgevoerd door de Economische Commissie voor Europa van de VN; Overwegende dat deze voorschriften van toepassing zijn op motorvoertuigen van de categorie M1, volgens de internationale indeling van motorvoertuigen die voorkomt in bijlage I van Richtlijn 70/156/EEG; Overwegende dat de onderlinge aanpassing van de nationale wetgevingen inzake motorvoertuigen inhoudt dat de Lid-Staten onderling de controle erkennen die door elk van hen op grond van de gemeenschappelijke voorschriften wordt uitgevoerd, HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

Onder voertuig wordt in deze richtlijn verstaan ieder motorvoertuig van categorie M1, zoals omschreven in bijlage I van Richtlijn 70/156/EEG, op ten minste vier wielen en met een door de constructie bepaalde maximumsnelheid van meer dan 25 km per uur, bestemd om aan het wegverkeer deel te nemen.

Artikel 2

De Lid-Staten mogen de EEG-goedkeuring of de nationale goedkeuring van een voertuig niet weigeren om redenen die verband houden met het zichtveld indien dit voldoet aan de voorschriften van de bijlagen I, III en IV.

Artikel 3

De Lid-Staten mogen de verkoop, de registratie, het in het verkeer brengen of het gebruik van voertuigen niet weigeren of verbieden om redenen die verband houden met het zichtveld indien dit voldoet aan de voorschriften van de bijlagen I, III en IV.

Artikel 4

De Lid-Staat die de goedkeuring heeft verleend, treft de nodige maatregelen om op de hoogte te worden gesteld van elke wijziging van een der in bijlage I, punt 2.2 bedoelde onderdelen of kenmerken. De bevoegde autoriteiten van deze Lid-Staat beoordelen of het gewijzigde type voertuig aan nieuwe proeven moet worden onderworpen, aan de hand waarvan een nieuw keuringsrapport wordt opgesteld. Indien uit de proeven blijkt dat niet aan de voorschriften van deze richtlijn is voldaan, dan wordt de wijziging niet toegestaan.

Artikel 5

De wijzigingen die noodzakelijk zijn om de voorschriften van de bijlagen I, III, IV en V aan te passen aan de vooruitgang van de techniek, worden vastgesteld overeenkomstig de procedure van artikel 13 van Richtlijn 70/156/EEG.

Deze procedure is evenwel niet van toepassing op wijzigingen waarmede de invoering wordt beoogd van voorschriften betreffende een ander dan het zichtveld naar voren over 180°.

Artikel 6

1. De Lid-Staten treffen de maatregelen die nodig zijn om binnen 18 maanden na kennisgeving van deze richtlijn aan deze richtlijn te voldoen en stellen de Commissie hiervan onverwijld in kennis.

2. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst van alle belangrijke bepalingen van intern recht mede, die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied aannemen.

Artikel 7

Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.

Lijst van bijlagen



Bijlage I: Toepassingsgebied, definities, verzoek om EEG-goedkeuring, EEG-goedkeuring, specificaties, beproevingsprocedure (1) (Bijlage II:) Bijlage III: Procedure voor het bepalen van het punt H en de werkelijke rugleuninghoek en voor controle van de relatieve positie van punt R ten opzichte van punt H en de correlatie tussen de ontwerp- en werkelijke rugleuninghoek (1) Aanhangsel: Figuren 1 en 2 Bijlage IV: Methode voor het vaststellen van de dimensionele relaties tussen de primaire referentiemerktekens van het voertuig en het driedimensionele referentiesysteem (1) Aanhangsel: Figuren 1 tot en met 7 Bijlage V: Bijlage bij het EEG-goedkeuringsformulier van een type voertuig met betrekking tot het zichtveld van de bestuurder (1) De technische eisen in deze bijlage komen overeen met die van het desbetreffende ontwerp-reglement van de Economische Commissie voor Europa van de VN; met name de onderverdelingen van de hoofdstukken zijn gelijk. Indien een punt van het ontwerp-reglement niet correspondeert met een punt van deze bijlage, staat het nummer pro memorie tussen haakjes.

BIJLAGE I

TOEPASSINGSGEBIED, DEFINITIES, VERZOEK OM EEG-GOEDKEURING, EEG-GOEDKEURING, SPECIFICATIES, BEPROEVINGSPROCEDURE

1. TOEPASSINGSGEBIED

1.1. Deze richtlijn heeft betrekking op het zichtveld naar voren over 180° van bestuurders van voertuigen van categorie M1. 1.1.1. De richtlijn heeft tot doel een toereikend zichtveld te waarborgen indien de voorruit en het resterende ruitoppervlak droog en schoon zijn.

1.2. De in deze richtlijn vervatte voorschriften zijn zo geformuleerd dat zij betrekking hebben op voertuigen van categorie M1 met links geplaatst stuur. Bij voertuigen van categorie M1 met het stuur rechts, zijn deze voorschriften van toepassing door de criteria mutatis mutandis om te keren.

2. DEFINITIES

(2.1.)

2.2. Type voertuig voor wat het zichtveld betreft

Onder „type voertuig voor wat het zichtveld betreft”, worden voertuigen verstaan welke onderling geen essentiële verschillen vertonen ten aanzien van:

2.2.1. de in- en uitwendige vormen en inrichtingen binnen het gebied vermeld in punt 1 en die van invloed kunnen zijn op het zichtveld;

2.2.2. de vormen en afmetingen van de voorruit en de montage daarvan.

2.3. Driedimensioneel referentiesysteem

Onder „driedimensioneel referentiesysteem” verstaat men een referentiesysteem bestaande uit een verticaal vlak in de lengterichting X—Z, een horizontaal vlak X—Y, en een verticaal dwarsvlak Y—Z (zie bijlage IV, aanhangsel, figuur 5). Het systeem wordt gebruikt ter vaststelling van de dimensiecorrelatie tussen de plaats van bepaalde punten van het ontwerp op de tekeningen, en de werkelijke plaats van deze punten bij het voertuig. De procedure voor het situeren van het voertuig ten opzichte van het systeem is aangegeven in bijlage IV; alle coördinaten ten opzichte van het nulpunt van de grond, zijn gebaseerd op een bedrijfsklaar voertuig als omschreven in punt 2.6 van bijlage I van Richtlijn 70/156/EEG plus een passagier op de zitplaats vóór, waarbij de passagier een massa bezit van 75 kg ± 1 %.

2.3.1. Voertuigen met een vering waarbij de vrije hoogte boven het wegdek kan worden geregeld, worden beproefd in de normale, door de fabrikant aangegeven gebruiksomstandigheden.

2.4. Primaire referentiemerktekens

Onder „primaire referentiemerktekens” verstaat men openingen, oppervlakken, merktekens en identificatietekens op de carrosserie van het voertuig. Het gebruikte type referentiemerkteken en de plaats van elk referentiemerkteken ten opzichte van de X-, Y- en Z-assen van het driedimensionele referentiesysteem en hun afstand van een theoretisch vlak voorstellende de grond moeten door de fabrikant worden aangegeven. Deze merktekens kunnen die zijn welke voor de constructie van de carrosserie zijn gebruikt.

2.5. Rugleuninghoek

(zie bijlage III, punt 1.3)

2.6. Werkelijke rugleuninghoek

(Zie bijlage III, punt 1.4)

2.7. Ontwerprugleuninghoek

(Zie bijlage III, punt 1.5)

2.8. Punten V

Onder „punten V” verstaat men punten waarvan de plaats in de passagiersruimte wordt bepaald in relatie tot de verticale langsvlakken door de middelpunten van de meest buitenwaarts ontworpen zitplaatsen van de voorstoelen en gerelateerd aan punt „R” en de ontwerphoek van de rugleuning. Deze punten worden gebruikt om na te gaan of voldaan wordt aan de eisen met betrekking tot het zichtveld.

2.9. Punt R of referentiepunt van de zitplaats

(Zie bijlage III, punt 1.2)

2.10. Punt H

(Zie bijlage III, punt 1.1)

2.11. Niveaupunten van de voorruit

Onder „niveaupunten van de voorruit” verstaat men punten waar lijnen die straalsgewijze van de V-punten naar het buitenoppervlak van de voorruit lopen, deze voorruit snijden.

2.12. Doorzichtig gedeelte

Onder „doorzichtig gedeelte” verstaat men het gedeelte van de voorruit of ander van glas voorzien oppervlak van het voertuig waarvan de doorlaatbaarheid voor licht, gemeten in rechte hoeken ten opzichte van het oppervlak, niet minder bedraagt dan 70 %.

2.13. Punten P

Onder „punten P” verstaat men de punten waarom het hoofd van de bestuurder draait bij waarneming van objecten in een horizontaal vlak op ooghoogte.

2.14. Punten E

Onder „punten E” verstaat men de punten die de middelpunten van de ogen van de bestuurder voorstellen en waarvan wordt uitgegaan bij de beoordeling van de mate waarin de A-stijlen het zicht belemmeren.

2.15. A-stijl

Onder „A-stijl” verstaat men elke daksteun vóór het verticale dwarsvlak dat zich op een afstand van 68 mm vóór de V-punten bevindt en niet-transparante delen omvat zoals voorruitlijsten en deurframes, bevestigd aan of gelegen naast een dergelijke steun.

2.16. Horizontaal verstellingsbereik van de zitplaats

Onder „horizontaal verstellingsbereik van de zitplaats” verstaat men het bereik van de normale besturingsposities waarin door de fabrikant is voorzien met het oog op de verstelling van de bestuurderszitplaats in de richting van de X-as (zie punt 2.3).

2.17. Verlengd verstellingsbereik van de zitplaats

Onder „verlengd verstellingsbereik van de zitplaats” verstaat men het door de fabrikant opgegeven bereik van de zitplaatsverstelling in de richting van de X-as (zie punt 2.3) dat buiten het bereik van de normale in punt 2.16 vermelde besturingsposities valt en dat dient om zitplaatsen te veranderen in ligplaatsen, of om de toegang tot het voertuig te vergemakkelijken.

(2.18.)

3. VERZOEK OM EEG-GOEDKEURING

3.1. Het verzoek om EEG-goedkeuring van een type voertuig voor wat betreft het zichtveld van de bestuurder wordt ingediend door de fabrikant of door diens gemachtigde.

3.2. Deze aanvraag gaat vergezeld van de volgende in drievoud opgestelde bescheiden en van de volgende gegevens: 3.2.1. beschrijving van het voertuig voor wat betreft de punten vermeld onder punt 2.2 met tekeningen op schaal alsmede een foto of een opengewerkte detailtekening van de passagiersruimte. De nummers en/of symbolen ter identificatie van het type voertuig moeten zijn vermeld; 3.2.2. bijzonderheden van de primaire referentiemerktekens welke voldoende gedetailleerd zijn om de positie van deze merktekens ten opzichte van elkaar en ten opzichte van punt R snel te kunnen bepalen en te kunnen controleren.

3.3. Een voertuig dat representatief is voor het goed te keuren type voertuig moet ter beschikking worden gesteld van de technische dienst die met de goedkeuringsproeven is belast.

4. EEG-GOEDKEURING

(4.1.)

(4.2.)

4.3. Een formulier overeenkomstig het in bijlage V afgebeelde model wordt bij het EEG-goedkeuringsformulier gevoegd.

(4.4.) — (4.4.1.) — (4.4.2.)

(4.5.)

(4.6.)

(4.7.)

(4.8.)

5. SPECIFICATIES

5.1. Zichtveld van de bestuurder

5.1.1. Het doorzichtig gedeelte van de voorruit moet in elk geval de niveaupunten van de voorruit omvatten; deze zijn: 5.1.1.1. een „horizontaal niveaupunt” vóór V1 en 17° naar links (zie bijlage IV, aanhangsel, figuur 1); 5.1.1.2. een „bovenste verticaal niveaupunt” gelegen vóór V1 en 7° boven het horizontale vlak. Tot en met 30 september 1981 bedraagt deze hoek evenwel slechts 5°. 5.1.1.3. een „onderste verticaal niveaupunt” vóór V2 en 5° onder het horizontale vlak. 5.1.1.4. Ten einde het zicht naar voren op de tegenoverliggende helft van de voorruit te controleren worden drie aanvullende niveaupunten geprojecteerd; hiertoe worden de punten omschreven in punt 5.1.1.1 tot en met 5.1.1.3 gespiegeld ten opzichte van het middenlangsvlak van het voertuig.

5.1.2. ▼M2 De afschermingshoek voor elke A-stijl, zoals omschreven in punt 5.1.2.1, mag niet meer bedragen dan 6° (zie bijlage IV, Aanhangsel, figuur 3). De afschermingshoek door de A-stijl aan de passagierszijde, zoals omschreven in punt 5.1.2.1.2, behoeft niet te worden vastgesteld wanneer de beide stijlen symmetrisch zijn ten opzichte van het verticale middenlangsvlak van het voertuig. 5.1.2.1. Bij elke A-stijl wordt de afschermingshoek gemeten door beide volgende horizontale doorsneden in één vlak op elkaar te brengen: Doorsnede 1 : Door vanaf punt Pm, zich bevindend op de plaats omschreven in punt 5.3.1.1, een vlak te tekenen dat naar boven een hoek van 2° vormt met het horizontale door Pm naar voren lopende vlak. De horizontale doorsnede door de A-stijl wordt bepaald op basis van het meest voorwaarts gelegen punt van de snijlijn van de A-stijl en het hellend vlak (zie bijlage IV, Aanhangsel, figuur 2). Doorsnede 2 : Herhaal dezelfde procedure, waarbij wordt uitgegaan van een vlak dat een hoek van 5° naar beneden vormt met het horizontale door Pm naar voren lopende vlak (zie bijlage IV, Aanhangsel, figuur 2). 5.1.2.1.1. De afschermingshoek door de A-stijl aan de bestuurderszijde is de hoek die op het bovenaanzicht wordt gevormd door een evenwijdige lijn vanuit E2 naar de raaklijn vanuit E1 aan de buitenrand van doorsnede S2 en de raaklijn vanuit E2 aan de binnenrand van doorsnede S1 (zie bijlage IV, Aanhangsel, figuur 3). 5.1.2.1.2. De afschermingshoek door de A-stijl aan de passagierszijde is de hoek die op het bovenaanzicht wordt gevormd door een evenwijdige lijn vanuit E3 naar de raaklijn vanuit E3 aan de binnenrand van doorsnede S1 en de raaklijn vanuit E4 aan de buitenrand van doorsnede S2 (zie bijlage IV, Aanhangsel, figuur 3). ▼B 5.1.2.2. Geen enkel voertuig mag meer dan twee A-stijlen bezitten.

5.1.3. ▼M2 Er mag geen andere afscherming ontstaan dan die welke wordt teweeggebracht door de A-stijlen, de verdeelstijlen van vaste of beweegbare ventilatie- of zijraampjes, aan de buitenzijde geplaatste radioantennes, achteruitkijkspiegels en ruitewissers in het rechtstreeks gezichtsveld van de bestuurder naar voren over 180°, onder een horizontaal vlak door V1 en boven drie vlakken door V2, waarvan één loodrecht op het vlak X—Z en voorwaarts 4° hellend onder het horizontale vlak en de beide andere loodrecht op het vlak Y—Z en 4° naar beneden hellend onder het horizontale vlak (zie bijlage IV, figuur 4). Als niet-belemmerend voor het gezichtsveld worden beschouwd: — ingelaten of opgedrukte radioantennegeleiders met de volgende maximumbreedte: — — ingelaten geleiders: 0,5 millimeter, — opgedrukte geleiders: 1,0 millimeter. — Deze radioantennegeleiders mogen de zone A, zoals omschreven in Richtlijn 78/318/EEG betreffende ruitewissers en -sproeiers van motorvoertuigen ( 4 ), niet doorkruisen. De zone A mag echter worden doorkruist door drie radioantennegeleiders indien de breedte daarvan niet groter is dan 0,5 millimeter; — binnen de zone A normaal in zigzag- of sinusvorm aangebrachte geleiders voor ontdooiing/ontwaseming met de volgende afmetingen: — — zichtbare maximumbreedte: 0,03 millimeter, — maximale dichtheid van de geleiders: — — bij verticale geleiders: 8/cm, — bij horizontale geleiders: 5/cm. ▼B 5.1.3.1. Afscherming door de buitenrand van het stuurwiel en het instrumentenpaneel aan de binnenzijde van het stuurwiel is toegestaan indien een vlak door V2, dat loodrecht op het vlak X—Z staat en het bovenste gedeelte van de buitenrand van het stuurwiel raakt, voorwaarts ten minste 1° onder het horizontale vlak helt.

5.2. Posities van de punten V

5.2.1. De posities van de punten V ten opzichte van punt R, zoals aangegeven door de coördinaten XYZ van het driedimensionele referentiesysteem, zijn weergegeven in de tabellen I en IV. 5.2.1.1. Tabel I geeft de fundamentele coördinaten voor een ontwerprugleuninghoek van 25°. De positieve richting voor de coördinaten is weergegeven in bijlage IV, aanhangsel, figuur 1.



TABEL I Punt V X Y Z V1 68 mm − 5 mm 665 mm V2 68 mm − 5 mm 589 mm

5.3. Posities van punten P

5.3.1. De posities van de punten P ten opzichte van punt R, zoals aangegeven door de coördinaten XYZ van het driedimensionele referentiesysteem, zijn weergegeven in de tabellen II, III en IV. ▼M2 5.3.1.1. Tabel II geeft de fundamentele coördinaten voor een ontwerprugleuninghoek van 25°. De positieve richting voor de coördinaten is weergegeven in bijlage IV, Aanhangsel, figuur 1. Pm is het snijpunt van de lijn die P1 met P2 verbindt en het verticale langsvlak dat door punt R loopt.



TABEL II Punt P X Y Z P1 35 mm − 20 mm 627 mm P2 63 mm 47 mm 627 mm Pm 43,36 mm 0 mm 627 mm ▼B 5.3.1.2. Tabel III geeft de nadere correcties die moeten worden aangebracht op de X-coördinaten van P1 en P2 indien het horizontale verstellingsbereik, zoals gedefinieerd in punt 2.16, meer bedraagt dan 108 mm. De positieve richting voor de coördinaten is aangegeven in bijlage IV, aanhangsel, figuur 1.



TABEL III Horizontaal verstellingsbereik Δ X 108 tot en met 120 mm − 13 mm 121 tot en met 132 mm − 22 mm 133 tot en met 145 mm − 32 mm 146 tot en met 158 mm − 42 mm meer dan 158 mm − 48 mm

5.4. Correctie voor ontwerprugleuninghoeken die ongelijk zijn aan 25°

Tabel IV geeft de waarden aan waarmee de coördinaten X en Z van elk punt P en elk punt V moeten worden gecorrigeerd indien de ontwerprugleuninghoek ongelijk is aan 25°. De positieve richting van de coördinaten is aangegeven in bijlage IV, aanhangsel, figuur 1.







TABEL IV Rugleuninghoek (in °) Horizontale coördinaten Δ X Verticale coördinaten Δ Z 5 − 186 mm 28 mm 6 − 177 mm 27 mm 7 − 167 mm 27 mm 8 − 157 mm 27 mm 9 − 147 mm 26 mm 10 − 137 mm 25 mm 11 − 128 mm 24 mm 12 − 118 mm 23 mm 13 − 109 mm 22 mm 14 − 99 mm 21 mm 15 − 90 mm 20 mm 16 − 81 mm 18 mm 17 − 72 mm 17 mm 18 − 62 mm 15 mm 19 − 53 mm 13 mm 20 − 44 mm 11 mm 21 − 35 mm 9 mm 22 − 26 mm 7 mm 23 − 18 mm 5 mm 24 − 9 mm 3 mm 25 0 mm 0 mm 26 9 mm − 3 mm 27 17 mm − 5 mm 28 26 mm − 8 mm 29 34 mm − 11 mm 30 43 mm − 14 mm 31 51 mm − 18 mm 32 59 mm − 21 mm 33 67 mm − 24 mm 34 76 mm − 28 mm 35 84 mm − 32 mm 36 92 mm − 35 mm 37 100 mm − 39 mm 38 108 mm − 43 mm 39 115 mm − 48 mm 40 123 mm − 52 mm

5.5. Posities van de punten E

5.5.1. E1 en E2 bevinden zich elk op 104 mm van P1; E2 bevindt zich op 65 mm van E1 (zie bijlage IV, aanhangsel, figuur 4).

5.5.2. ▼M2 De rechte die E1 met E2 verbindt, wordt om P1 gedraaid totdat de raaklijn uit E1 aan de buitenrand van de doorsnede S2 van de A-stijl aan de zijde van de bestuurder een hoek van 90° vormt met de rechte E1—E2 (zie bijlage IV, Aanhangsel, figuur 3). ▼M2 ————— ▼B

5.5.3. E3 en E4 bevinden zich beide op 104 mm van P2. E3 bevindt zich op 65 mm van E4 (zie bijlage IV, aanhangsel, figuur 4).

▼M2

De rechte die E3 met E4 verbindt wordt om P2 gedraaid totdat de raaklijn uit E4 aan de buitenrand van de doorsnede S2 van de A-stijl aan de zijde van de passagier een hoek van 90° vormt met de rechte E3—E4 (zie bijlage IV, Aanhangsel, figuur 3).

▼B

6. BEPROEVINGSPROCEDURE

6.1. Zichtveld van de bestuurder

6.1.1. De dimensionele relatie tussen de primaire referentiemerktekens van het voertuig en het driedimensionele referentiesysteem wordt bepaald aan de hand van de procedure voorgeschreven in bijlage IV.

6.1.2. De posities van de punten V1 en V2 worden bepaald in relatie tot het punt R zoals aangegeven door de coördinaten XYZ van het driedimensionele referentiesysteem en zijn weergegeven in tabel I onder punt 5.2.1.1, en tabel IV onder punt 5.4. De niveaupunten van de voorruit kunnen dan worden gevonden aan de hand van de nauwkeurig bepaalde punten V, zoals aangegeven onder punt 5.1.1.

6.1.3. De relatieve posities van de punten P, het punt R en de middenlijn van de zitplaats van de bestuurder, zoals aangegeven door de coördinaten XYZ van het driedimensionele referentiesysteem, worden bepaald aan de hand van de tabellen II en III onder punt 5.3. De correctie voor andere ontwerprugleuninghoeken dan die van 25° is vermeld in tabel IV onder punt 5.4.

6.1.4. ▼M2 De afschermingshoek (zie 5.1.2) wordt gemeten in de hellende vlakken zoals aangegeven in bijlage IV, Aanhangsel, figuur 2. De relatie tussen P1 en P2, die respectievelijk verbonden zijn met E1 en E2, E3 en E4, is weergegeven in bijlage IV, Aanhangsel, figuur 5. 6.1.4.1. De rechte die E1 met E2 verbindt, dient op de in punt 5.5.2 beschreven wijze te worden geplaatst. De afschermingshoek door de A-stijl van de zijde van de bestuurder wordt dan gemeten zoals aangegeven in punt 5.1.2.1.1. 6.1.4.2. De rechte die E3 met E4 verbindt, dient op de in punt 5.5.4 beschreven wijze te worden geplaatst. De afschermingshoek door de A-stijl aan de zijde van de passagier wordt dan gemeten zoals aangegeven in punt 5.1.2.1.2.

▼M2

De fabrikant kan de afschermingshoek meten op het voertuig of op de schema's. In geval van twijfel kunnen de technische diensten eisen dat proeven aan het voertuig worden verricht.

▼B

(7.)

(8.)

(9.)

(10.)

(BIJLAGE II)

▼M3

BIJLAGE III

PROCEDURE VOOR HET BEPALEN VAN HET PUNT H EN DE WERKELIJKE HOEK VAN HET BOVENLICHAAM VOOR ZITPLAATSEN IN MOTORVOERTUIGEN

1. DOEL

De in deze bijlage beschreven procedure wordt gebruikt om de plaats van het punt H en de werkelijke hoek van het bovenlichaam vast te stellen voor een of meer zitplaatsen in een motorvoertuig en ter verificatie van de relatie tussen gemeten gegevens en de door de fabrikant van het voertuig opgegeven ontwerp-specificaties ( 5 ).

2. DEFINITIES

In deze bijlage wordt verstaan onder:

2.1. „referentiegegevens”: een of meer van de volgende kenmerken van een zitplaats:

2.1.1. het punt H en het punt R en de correlatie daartussen;

2.1.2. de werkelijke hoek van het bovenlichaam en de ontwerp-hoek van het bovenlichaam en de correlatie daartussen;

2.2. „driedimensionale H-punt-machine” (3DH-machine): het toestel dat wordt gebruikt voor het bepalen van punt H en de werkelijke hoek van het bovenlichaam. Dit toestel wordt in aanhangsel 1 van deze bijlage beschreven;

2.3. „punt H”: het draaipunt van bovenlichaam en dijen van de 3DH-machine die overeenkomstig onderstaand punt 4 op een zitplaats van het voertuig is geïnstalleerd. Het punt H ligt in het midden van de middellijn van het toestel, d.w.z. tussen de vizierknoppen van het punt H op beide flanken van de 3DH-machine. In theorie komt punt H overeen met punt R (zie punt 3.2.2 voor tolerantie). Na vaststelling volgens de procedure van punt 4 wordt punt H geacht een vast punt te zijn ten opzichte van de stoel-kussencombinatie en mee te bewegen wanneer de stoel wordt versteld;

2.4. „punt R” of „referentiepunt van de zitplaats”: een voor iedere zitplaats door de fabrikant van het toestel gedefinieerd ontwerp-punt, vastgesteld in relatie tot het driedimensionale referentiesysteem;

2.5. „bovenlichaamslijn”: de middellijn van de peilstift van de 3DH-machine met de peilstift in volledig achterwaartse stand;

2.6. „werkelijke bovenlichaamshoek”: de hoek tussen een verticale lijn door punt H en de bovenlichaamslijn, gemeten met behulp van de rughoekmeter op de 3DH-machine. De werkelijke bovenlichaamshoek is in theorie gelijk aan de ontwerp-bovenlichaamshoek (zie punt 3.2.2 voor tolerantie);

2.7. „ontwerp-bovenlichaamshoek”: de hoek gemeten tussen een verticale lijn door punt R en de bovenlichaamslijn in een positie die overeenstemt met de door de fabrikant van het voertuig vastgestelde ontwerp-positie van de rugleuning;

2.8. „middenvlak van de inzittende” (C/LO): het middenvlak van de 3DH-machine, geplaatst op iedere aangegeven zitplaats; het wordt voorgesteld door de coördinaat van het punt H op de Y-as. Voor afzonderlijke zitplaatsen valt het middenvlak van de zitplaats samen met het middenvlak van de inzittende. Voor andere zitplaatsen wordt het middenvlak van de inzittende door de fabrikant aangegeven;

2.9. „driedimensionaal referentiesysteem”: een systeem zoals beschreven in aanhangsel 2 van deze bijlage;

2.10. „vaste merktekens”: fysieke punten (gaten, vlakken, merktekens of inkepingen) op de carrosserie van het voertuig, zoals aangegeven door de fabrikant;

2.11. „meetstand van het voertuig”: de positie van het voertuig als bepaald door de coördinatien van de vaste merktekens in het driedimensionale referentiesysteem.

3. VOORSCHRIFTEN

3.1. Presentatie van gegevens

Voor iedere zitplaats waarover referentiegegevens worden verlangd om aan te tonen dat aan de bepalingen van de onderhavige richtlijn is voldaan, dienen alle onderstaande gegevens of een passende selectie daaruit in de in aanhangsel 3 van deze bijlage aangegeven vorm te worden ingediend:

3.1.1. de coördinaten van punt R in het driedimensionale referentiesysteem;

3.1.2. de ontwerp-bovenlichaamshoek;

3.1.3. de nodige gegevens om de zitplaats (indien verstelbaar) in de meetstand te zetten zoals beschreven in punt 4.3.

3.2. Correlatie tussen gemeten gegevens en ontwerp-specificaties

3.2.1. De coördinaten van punt H en de waarde van de werkelijke bovenlichaamshoek, verkregen door toepassing van de procedure van punt 4, moet respectievelijk worden vergeleken met de coördinaten van punt R en de waarde van de ontwerp-bovenlichaamshoek zoals aangegeven door de fabrikant van het voertuig.

3.2.2. De relatieve posities van punt R en punt H en de correlatie tussen ontwerp-bovenlichaamshoek en de werkelijke bovenlichaamshoek worden voor de betreffende zitplaats bevredigend geacht indien punt H, zoals bepaald door zijn coördinaten, in een vierkant ligt met zijden van 50 mm waarin de diagonalen van de horizontale en verticale zijden elkaar in punt R snijden en indien de werkelijke bovenlichaamshoek niet meer dan 5° van de ontwerp-bovenlichaamshoek afwijkt.

3.2.3. Indien aan deze voorwaarden wordt voldaan, worden punt R en de ontwerp-bovenlichaamshoek gebruikt om de conformiteit met de voorschriften van deze richtlijn aan te tonen.

3.2.4. Indien punt H of de werkelijke bovenlichaamshoek niet voldoet aan de voorwaarden van punt 3.2.2, dienen punt H en de werkelijke bovenlichaamshoek nog tweemaal te worden bepaald (driemaal in totaal). Indien de resultaten van twee van deze drie proeven aan de voorschriften voldoen, zijn de voorwaarden van punt 3.2.3 van toepassing.

3.2.5. Indien de resultaten van ten minste twee van de drie in punt 3.2.4 beschreven proeven niet voldoen aan de eisen van punt 3.2.2 of indien een en ander niet kan worden geverifieerd omdat de fabrikant van het voertuig verzuimd heeft informatie te verstrekken over de positie van punt R of over de ontwerp-bovenlichaamshoek, wordt het zwaartepunt van de drie gemeten punten of het gemiddelde van de drie gemeten hoeken genomen en geacht van toepassing te zijn in alle gevallen waarin in deze richtlijn sprake is van punt R of de ontwerp-bovenlichaamshoek.

4. PROCEDURE VOOR HET BEPALEN VAN HET PUNT H EN DE WERKELIJKE BOVENLICHAAMSHOEK

4.1. Het voertuig wordt eerst, indien door de fabrikant gewenst, op een temperatuur van 20 ± 10 °C gebracht om het materiaal van de zitplaats op kamertemperatuur te brengen. Indien op de te testen zitplaats nog nooit plaats werd genomen, dient een persoon of toestel van 70 tot 80 kg gedurende tweemaal 1 minuut op de stoel te worden geplaatst met het oog op het rekken van kussens en rugleuning. Op verzoek van de fabrikant dienen alle zitplaatsen vóór de installatie van de 3DH-machine gedurende minimaal 30 minuten onbelast te blijven.

4.2. Het voertuig moet zich in de in punt 2.11 bepaalde meetstand bevinden.

4.3. Indien de zitplaats verstelbaar is, wordt hij eerst in de achterste normale rij- of gebruiksstand gezet, waarbij uitsluitend met longitudinale verstelling van de zitplaats rekening wordt gehouden en niet met bewegingen die niet dienen voor het instellen van de normale besturings- of gebruiksstanden. Indien de stoel op andere manieren kan worden versteld (verticaal, inclinatie, rugleuning, enz.) wordt de door de fabrikant van het voertuig aangegeven stand ingesteld. Verende stoelen worden stevig vastgezet op een hoogte die overeenkomt met een normale door de fabrikant te specificeren rijpositie.

4.4. Het oppervlak van de zitplaats dat in aanraking komt met de 3DH-machine wordt bedekt met een neteldoek van voldoende afmeting en geschikte weefselstructuur. Deze kan worden omschreven als een gewone katoenen stof met 18,9 draden per cm2 en een gewicht van 0,228 kg/m2 of gebreide of niet geweven stof met vergelijkbare kenmerken. Indien de proef op een stoel buiten het voertuig wordt uitgevoerd, dient de vloer waarop de stoel wordt geplaatst dezelfde essentiële kenmerken ( 6 ) te hebben als de vloer van het voertuig waarin de stoel zal worden gebruikt.

4.5. Plaats het zit- en rugdeel van de 3DH-machine zo dat het middenvlak van de inzittende (C/LO) samenvalt met het middenvlak van de 3DH-machine. Op verzoek van de fabrikant mag de 3DH-machine verder binnenwaarts worden geschoven dan de C/LO indien de 3DH-machine zover naar buiten toe komt te zitten dat de stoelrand het horizontaal plaatsen van de 3DH-machine verhindert.

4.6. Bevestig de beide voet/onderbeen-combinaties aan het zitdeel, hetzij afzonderlijk hetzij met behulp van de T-staaf/onderbeen-combinatie. De lijn door de vizierknoppen van punt H dient evenwijdig aan de bodem te lopen en loodrecht op het middenlangsvlak van de stoel te staan.

4.7. De instelling van de positie van voeten en benen van de 3DH-machine gebeurt als volgt: 4.7.1. Aangegeven zitplaats: bestuurder en passagier aan de buitenzijde vooraan 4.7.1.1. De beide voet/been-combinaties worden naar voren bewogen totdat de voeten op een natuurlijke manier op de vloer rusten, zo nodig tussen de bedieningspedalen in. Indien mogelijk wordt de linkervoet ongeveer even ver links van het middenvlak van de 3DH-machine geplaatst als de rechtervoet rechts daarvan. Het waterpas waarmee de stand in de dwarsrichting van de 3DH-machine wordt gecontroleerd, wordt op horizontaal gebracht door, indien nodig, het zitdeel te herschikken of door de been/voet-combinaties naar achteren te bewegen. De lijn door de vizierknoppen van punt H moet loodrecht op het middenlangsvlak van de zitplaats worden gehouden. 4.7.1.2. Indien het linkerbeen niet evenwijdig aan het rechterbeen kan worden gehouden en de linkervoet niet kan steunen op de constructie, wordt de linkervoet bewogen totdat hij steun vindt. De lijn door de vizierknoppen moet in dezelfde stand blijven. 4.7.2. Aangegeven zitplaats: achteraan, aan de buitenzijde Voor achterzitplaatsen of extra zitplaatsen worden de benen volgens de specificaties van de fabrikant geplaatst. Indien de voeten daardoor rusten op delen van de vloer met verschillende niveaus, wordt de voet die het eerst in aanraking komt met de voorste stoel gebruikt als referentie en wordt de andere voet zo geplaatst dat het waterpas dat de dwarsrichting van het zitdeel van de machine aangeeft, horizontaal staat. 4.7.3. Andere aangegeven zitplaatsen In het algemeen dient de procedure van punt 4.7.1 te worden gevolgd, zij het dat de voeten volgens de specificaties van de fabrikant van het voertuig worden geplaatst.

4.8. Breng de been- en dijgewichten aan en zet de 3DH-machine waterpas.

4.9. Kantel het rugdeel naar voren tot tegen de voorpal en trek de 3DH-machine aan de T-staaf weg van de rugleuning. Zet de 3DH-machine opnieuw op haar plaats volgens een van de volgende methoden:

4.9.1. Indien de 3DH-machine de neiging vertoont achteruit te schuiven, ga dan als volgt te werk: laat de 3DH-machine achteruit glijden totdat niet langer een voorwaarts gerichte trekkracht op de T-staaf om de beweging af te remmen, nodig is, d.w.z. totdat het zitdeel de rugleuning raakt. Breng het onderbeen zo nodig in de juiste stand.

4.9.2. Indien de 3DH-machine niet de neiging vertoont achteruit te glijden, ga dan als volgt te werk: schuif de 3DH-machine naar achteren door op de T-staaf een horizontale achterwaarts gerichte kracht uit te oefenen, totdat het zitdeel de rugleuning raakt (zie figuur 2 van aanhangsel 1 bij deze bijlage).

4.10. Oefen een kracht van 100 ± 10 N uit op rug- en zitdeel van de 3DH-machine in het snijpunt van de gradenboog van het heupgewricht en de geleiding voor de T-staaf. De kracht wordt uitgeoefend langs een lijn die vanaf bovengenoemd snijpunt naar een punt net boven de geleiding voor de dijstaaf loopt (zie figuur 2 van aanhangsel 1 van deze bijlage). Duw daarna voorzichtig de rug van de machine terug tegen de rugleuning. Tijdens de rest van de procedure moet ervoor worden gezorgd dat de 3DH-machine niet meer naar voren glijdt.

4.11. Plaats het linker en rechter bilgewicht en nadien afwisselend de acht bovenlichaamsgewichten. Houdt de 3DH-machine horizontaal.

4.12. Kantel het rugdeel naar voren om de druk op de rugleuning weg te nemen. Schommel de 3DH-machine zijdelings heen en weer binnen een bereik van 10° (5° aan elke zijde van het verticale middenvlak) gedurende drie volledige cyclussen om eventuele spanning tussen de 3DH-machine en de stoel op te heffen. Tijdens deze schommelbeweging kan de positie van de T-staaf van de 3DH-machine gaan afwijken van de gespecificeerde horizontale en verticale posities. Daarom moet de T-staaf tijdens de schommelbeweging worden tegengehouden door een aangepaste zijdelingse kracht uit te oefenen. Het tegenhouden van de T-staaf en het schommelen van de 3DH-machine moet voorzichtig gebeuren, om te voorkomen dat er ongewild in verticale, voorwaartse of achterwaartse richting externe kracht wordt uitgeoefend. De voeten van de 3DH-machine behoeven in dit stadium niet te worden geblokkeerd of vastgehouden. Indien de positie van de voeten zich wijzigt, moeten zij voorlopig in die stand worden gelaten. Zet het rugdeel opnieuw voorzichtig tegen de rugleuning aan en controleer of de twee waterpassen een horizontale stand aangeven. Indien de voeten tijdens het schommelen van de 3DH-machine op een of andere manier zijn verschoven, dienen zij als volgt in de juiste stand te worden teruggezet: Licht de voeten beurtelings tot een zo klein mogelijke hoogte van de vloer op, totdat geen verdere beweging van de voet meer wordt verkregen. Tijdens het oplichten moeten de voeten vrij kunnen draaien; er mag geen voorwaartse of zijdelingse kracht worden uitgeoefend. Wanneer beide voeten weer zijn neergezet moeten de hielen in contact zijn met de daartoe bestemde constructie. Controleer of het laterale waterpas horizontaal staat; indien nodig dient op de bovenkant van het rugdeel een zijwaartse kracht te worden uitgeoefend die voldoende is om het zitdeel van de 3DH-machine horizontaal op de stoel te plaatsen.

4.13. Terwijl de T-staaf wordt vastgehouden om te voorkomen dat de 3DH-machine op het stoelkussen naar voren glijdt, wordt als volgt te werk gegaan: a) het rugdeel wordt tegen de rugleuning geplaatst; b) op de rughoekstaaf wordt ongeveer ter hoogte van het middelpunt van de bovenlichaamsgewichten herhaaldelijk een horizontaal naar achteren gerichte kracht van niet meer dan 25 N uitgeoefend, totdat de gradenboog van het heupgewricht aangeeft dat het toestel na het wegvallen van de druk stabiel blijft. Er mogen geen externe neerwaartse of zijdelingse krachten op de 3DH-machine worden uitgeoefend. Indien een nieuwe niveau-aanpassing van de 3DH-machine noodzakelijk is, wordt het rugdeel naar voren gekanteld, wordt de machine opnieuw horizontaal geplaatst en wordt de procedure vanaf punt 4.12 overgedaan.

4.14. Voer de noodzakelijke metingen uit.

4.14.1. De coördinaten van punt H worden gemeten ten opzichte van het driedimensionale referentiestelsel.

4.14.2. De werkelijke bovenlichaamshoek wordt afgelezen op de rughoekgradenboog van de 3DH-machine met de peilstift in de achterste stand.

4.15. Indien de plaatsing van de 3DH-machine moet worden overgedaan, dient de gehele zitplaats vóór de nieuwe plaatsing gedurende ten minste 30 minuten onbelast te blijven. De 3DH-machine mag niet langer op de zitplaats blijven rusten dan nodig is om de proef uit te voeren.

4.16. Indien de zitplaatsen van een zelfde rij als gelijksoortig kunnen worden beschouwd (bank, identieke stoelen, enz.), wordt er slechts één punt H en één werkelijke bovenlichaamshoek per rij zitplaatsen bepaald, door de in aanhangsel 1 van deze bijlage beschreven 3DH-machine op een plaats te zetten die representatief voor de rij zitplaatsen wordt geacht. Deze plaats is:

4.16.1. in de voorste rij de plaats van de bestuurder;

4.16.2. in de achterste rij of rijen, een plaats aan de buitenzijde.

Aanhangsel 1

BESCHRIJVING VAN DE DRIEDIMENSIONALE H-PUNT-MACHINE (3DH-MACHINE) ( 7 )

1. Rug- en zitdeel

Het rug- en zitdeel zijn vervaardigd van gewapend plastic en metaal: zij simuleren het menselijke bovenlichaam en de dijen en zijn scharnierend verbonden in punt H. Op de in punt H scharnierende peilstift wordt een gradenboog bevestigd om de werkelijke bovenlichaamshoek te meten. Een aan het zitdeel bevestigde verstelbare dijstaaf vormt de middellijn van de dijen en de basislijn voor de gradenboog van het heupgewricht.

2. Lichaams- en beenelementen

De onderbeenelementen worden met de zitpan verbonden door middel van de T-staaf tussen de knieën, die een zijdelings uitsteeksel is van de verstelbare dijstaaf. Er worden gradenbogen in de onderbeenelementen verwerkt om de kniehoek te meten. De schoen/voet-combinaties worden voorzien van een schaalverdeling om de voethoek te meten. Met behulp van twee waterpassen wordt het toestel in de ruimte georiënteerd. Op de twee waterpassen wordt het toestel in de ruimte georiënteerd. Op de respectieve zwaartepunten van de elementen worden gewichten aangebracht ten einde een zetelindruk te verkrijgen die overeenstemt met die van een mannelijk persoon van 76 kg. Er moet worden nagegaan of alle gewrichten van de 3DH-machine vrij kunnen bewegen zonder merkbare wrijving.

Figuur 1

ONDERDELEN VAN DE 3DH-MACHINE

Figuur 2

AFMETINGEN VAN DE ONDERDELEN VAN DE 3DH-MACHINE EN VERDELING VAN DE BELASTING

Aanhangsel 2

DRIEDIMENSIONAAL REFERENTIESTELSEL

1. Het driedimensionale referentiesysteem ( 8 ) bestaat uit drie loodrecht op elkaar staande vlakken die door de fabrikant van het voertuig worden vastgesteld (zie figuur).

2. Het voertuig wordt in de meetstand gebracht door het zo op het grondvlak te plaatsen dat de coördinaten van de vaste merktekens overeenstemmen met de door de fabrikant opgegeven waarden.

3. De coördinaten van punt R en punt H worden vastgesteld ten opzichte van de door de fabrikant van het voertuig gedefinieerde vaste merktekens.

Aanhangsel 3

REFERENTIEGEGEVENS BETREFFENDE DE ZITPLAATSEN

▼B

BIJLAGE IV

METHODE VOOR HET VASTSTELLEN VAN DE DIMENSIONELE RELATIES TUSSEN DE PRIMAIRE REFERENTIEMERKTEKENS VAN HET VOERTUIG EN HET DRIEDIMENSIONELE REFERENTIESYSTEEM

1. RELATIE TUSSEN REFERENTIESYSTEEM EN PRIMAIRE REFERENTIEMERKTEKENS VAN HET VOERTUIG

Ter verificatie van de kenmerkende afmetingen op en in een voertuig dat overeenkomstig deze richtlijn ter goedkeuring wordt aangeboden, moeten de correlatie tussen de coördinaten van het driedimensionele referentiesysteem, omschreven in punt 2.3 van bijlage I, welke is vastgesteld in het eerste stadium van de ontwikkeling van het voertuig, en de posities van de primaire referentiemerktekens, omschreven in punt 2.4 van bijlage I, nauwkeurig worden bepaald, zodat de kenmerkende punten die op de fabriekstekeningen voorkomen op een aan de hand van deze tekeningen vervaardigd voertuig, kunnen worden teruggevonden.

2. METHODE TER VASTSTELLING VAN DE CORRELATIE TUSSEN REFERENTIESYSTEEM EN REFERENTIEMERKTEKENS

Ten einde deze correlatie te kunnen vaststellen wordt op de grond een referentievlak met een X-as en Y-as met maatverdeling bepaald. De te gebruiken methode is afgebeeld in figuur 6 van het aanhangsel bij deze bijlage. Het referentievlak is een hard, vlak en horizontaal oppervlak waarop het voertuig wordt geplaatst. Twee meetlatten zijn stevig op dit oppervlak bevestigd. De meetlatten moeten een maatverdeling hebben in millimeters, de X—X-lat mag niet korter zijn dan 8 meter en de Y—Y-lat niet korter dan 4 meter. De meetlatten worden loodrecht ten opzichte van elkaar geplaatst, zoals aangegeven in figuur 6 van het aanhangsel van deze bijlage. Het snijpunt van deze latten is het nulpunt op de grond.

3. CONTROLE VAN HET REFERENTIEVLAK

Ten einde rekening te houden met oneffenheden in het referentievlak, dienen de afwijkingen van de vloer langs de X- en Y-latten op onderlinge afstanden van 250 mm te worden gemeten en dienen de verkregen resultaten te worden genoteerd zodat de nodige correcties kunnen worden aangebracht bij de controle van het voertuig.

4. WERKELIJKE BEPROEVINGSSTAND

Ten einde rekening te houden met kleine afwijkingen van de veerhoogte, enz., dient men over een middel te beschikken om de referentiemerktekens vóór het meten in de correcte coördinaatposities in relatie tot de ontwerpstand te kunnen brengen. Voorts moet het mogelijk zijn het voertuig in geringe mate zijdelings en/of in de lengterichting te verplaatsen, zodat het op juiste wijze in het referentiesysteem kan worden geplaatst.

5. RESULTATEN

Nadat het voertuig aan de hand van het referentiesysteem en de ontwerpstand in de juiste positie is geplaatst, kunnen gemakkelijk de plaatsen worden vastgesteld van de punten die noodzakelijk zijn voor bestudering van de eisen met betrekking tot het zichtveld naar voren.

Proeven om na te gaan of aan de eisen is voldaan kunnen onder meer het gebruik omvatten van theodolieten, lichtbronnen of schaduwapparatuur of de toepassing van andere methoden waarvan de gelijkwaardigheid kan worden aangetoond.

▼M2

Aanhangsel

▼B

Figuur 1

BEPALING VAN DE PUNTEN V

▼M2

Figuur 2

▼M2

Figuur 3

▼B

Figuur ►() M2 4

EVALUATIE VAN DE AFSCHERMING IN HET RECHTSTREEKSE ZICHTVELD NAAR VOREN OVER 180° VAN DE BESTUURDER

Figuur ►() M2 5

SCHETS VAN DE ONDERLINGE POSITIES VAN DE PUNTEN E EN P

Figuur ►() M2 6

DRIEDIMENSIONEEL REFERENTIESYSTEEM

▼C1

Figuur ►() M2 7

VLAKKE MEETPLAATS

▼B

BIJLAGE V

MODEL

( 1 ) PB nr. C 125 van 8. 6. 1976, blz. 49.

( 2 ) PB nr. C 197 van 23. 8. 1976, blz. 10.

( 3 ) PB nr. L 42 van 23. 2. 1970, blz. 1.

( 4 ) PB nr. L 81 van 28. 3. 1978, blz. 49.

( 5 ) Voor iedere zitplaats waarvoor het punt H niet kan worden bepaald met behulp van de „driedimensionale H-punt-machine” of procedures, maar met uitzondering van de zitplaatsen voorin, kan de bevoegde instantie bepalen dat het door de fabrikant opgegeven punt R als referentiepunt mag worden genomen.

( 6 ) Kantelhoek, hoogteverschil met de stoelverankering, oppervlaktestructuur, enz.

( 7 ) De machine komt overeen met de machine die wordt beschreven in ISO-norm 6549-1980. Voor nadere gegevens over de bouw van de 3DH-machine wordt verwezen naar

Society of Automotive Engineers (SAE), 400 Commonwealth Drive, Warrendale, Pennsylvania 15096

( 8 ) Het referentiesysteem stemt overeen met ISO-norm 4130-1978.