1991L0440 — NL — 13.09.1991 — 000.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B RICHTLIJNVANDERAAD
van29juli1991
betreffendedeontwikkelingvandespoorwegenindeGemeenschap
(91/440/EEG)
(PB L 237 van 24.8.1991, blz. 25)
Gerectificeerd bij:
►C1 Rectificatie PB L 299 van 30.10.1991, blz. 50 (91/440)
1991L0440 — NL — 13.09.1991 — 000.001 — 2
▼B
RICHTLIJNVANDERAAD
van29juli1991
betreffendedeontwikkelingvandespoorwegenindeGemeenschap
(91/440/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 75,
Gezien het voorstel van de Commissie (1),
Gezien het advies van het Europese Parlement (2),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (3)
Overwegende dat een grotere integratie van de communautaire vervoer-
sector voor de interne markt van fundamenteel belang is en dat in de
Gemeenschap de spoorwegen een essentieel bestanddeel van devervoersector vormen;
Overwegende dat het met het oog op integratie in een markt met vrije
concurrentie van belang is om de efficiëntie van het spoor te verbeteren,waarbij evenwel met de bijzondere kenmerken van de spoorwegen reke-
ning dient te worden gehouden;
Overwegende dat met het oog op de efficiëntie en het concurrentiever-
mogen van het vervoer per spoor ten opzichte van de andere vervoer-takken, de Lid-Staten de spoorwegondernemingen het statuut dienen tegeven van een volgens commerciële beginselen functionerende onafhan-kelijke onderneming die zich richt naar de behoeften van de markt;
Overwegende dat de toekomstige ontwikkeling en een efficiënte exploi-
tatie van het spoorwegnet kunnen worden vergemakkelijkt door de
exploitatie van de vervoerdiensten te scheiden van het beheer van deinfrastructuur; dat het onder deze omstandigheden nodig is voor beidegenoemde activiteiten in alle gevallen in een afzonderlijk beheer en eenafzonderlijke boekhouding te voorzien;
Overwegende dat om de concurrentie op het stuk van de exploitatie van
de vervoerdiensten te bevorderen ten einde het comfort en de dienstver-
lening aan de gebruikers te verbeteren, de Lid-Staten de algemeneverantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van de spoorweginfrastruc-tuur dienen te blijven dragen;
Overwegende dat, gezien het ontbreken van gemeenschappelijke voor-
schriften betreffende de verdeling van de infrastructuurkosten, de Lid-
Staten na raadpleging van de beheerder van de infrastructuur, voor-
schriften dienen vast te stellen betreffende de door de spoorwegonder-nemingen en de internationale samenwerkingsverbanden van die onder-nemingen voor het gebruik van spoorweginfrastructuur te betalenvergoedingen; dat deze voorschriften op de beginselen van non-discri-
minatie tussen de ►
C1spoorwegondernemingen ◄moeten steunen;
Overwegende dat daartoe de Lid-Staten in het bijzonder ervoor moeten
zorg dragen dat de financiële structuur van de bestaande openbarespoorwegondernemingen gezond is, waarbij zij er echter op moetentoezien dat iedere eventueel noodzakelijke financiële herstructurering inovereenstemming met de desbetreffende bepalingen van het Verdrag
geschiedt;
Overwegende dat de spoorwegondernemingen met het oog op de verge-
makkelijking van het vervoer tussen de Lid-Staten vrij moeten zijn om
(1) PB nr. C 34 van 14. 2. 1990, blz. 8, en
PB nr. C 87 van 4. 4. 1991, blz. 7.
(2) PB nr. C 19 van 28. 1. 1991, blz. 254.
(3) PB nr. C 225 van 10. 9. 1990, blz. 27.
1991L0440 — NL — 13.09.1991 — 000.001 — 3
▼B
samenwerkingsverbanden met in andere Lid-Staten gevestigde spoor-
wegondernemingen aan te gaan;
Overwegende dat aan die internationale samenwerkingsverbanden
toegangs- en doorvoerrechten moeten worden verleend voor wat betreftde infrastructuur van de Lid-Staten waar de samenstellende onderne-
mingen zijn gevestigd, alsmede doorvoerrechten in de andere Lid-Staten
wanneer dat voor de betrokken internationale dienst vereist is;
Overwegende dat het met het oog op de ontwikkeling van het gecombi-
neerde vervoer van belang is, spoorwegondernemingen die internatio-naal gecombineerd goederenvervoer verrichten, toegang te verlenen totde spoorweginfrastructuur van de andere Lid-Staten;
Overwegende dat een raadgevend comité dient te worden opgericht om
de Commissie bij te staan en tevens om op de tenuitvoerlegging van
deze richtlijn toe te zien;
Overwegende dat bijgevolg Beschikking 75/327/EEG van de Raad van
20 mei 1975 betreffende de sanering van de toestand bij de spoorweg-ondernemingen en de harmonisatie van de voorschriften voor de finan-ciële betrekkingen tussen deze ondernemingen en de Staten (
1) moet
worden ingetrokken,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
AFDELING I
Doelentoepassingsgebied
Artikel 1
Met deze richtlijn wordt beoogd de aanpassing van de communautaire
spoorwegen aan de behoeften van de ongedeelde markt te vergemakke-
lijken en hun efficiëntie te vergroten:
— door de bestuurlijke onafhankelijkheid van de spoorwegonderne-
mingen te waarborgen;
— door het beheer van de spoorweginfrastructuur en de exploitatie van
de vervoerdiensten van de spoorwegondernemingen van elkaar tescheiden; daarbij is de boekhoudkundige scheiding verplicht, en deorganisatorische of institutionele scheiding facultatief;
— door de financiële structuur van de spoorwegondernemingen te
saneren;
— door internationale samenwerkingsverbanden van spoorwegonder-
nemingen en spoorwegondernemingen die internationaal gecombi-
neerd goederenvervoer verrichten recht op toegang tot de spoorweg-netten van de Lid-Staten te garanderen.
Artikel 2
1. Deze richtlijn is van toepassing op het beheer van de spoorwegin-
frastructuur en de vervoersactiviteiten per spoor van spoorwegonderne-mingen die in een Lid-Staat zijn of zullen worden gevestigd.
2. Spoorwegondernemingen waarvan de activiteiten zich beperken tot
de exploitatie van stads-, voorstads- en regionaal vervoer, zijn van de
werkingssfeer van deze richtlijn uitgesloten.
Artikel 3
In deze richtlijn wordt verstaan onder:
— „spoorwegonderneming”: iedere privaatrechtelijke of publiekrechte-
lijke onderneming waarvan de voornaamste activiteit bestaat in hetleveren van spoorwegvervoerdiensten voor goederen en/of reizigers,
(1) PB nr. L 152 van 12. 6. 1975, blz. 3.
1991L0440 — NL — 13.09.1991 — 000.001 — 4
▼B
waarbij in ieder geval door deze onderneming voor de tractie moet
worden gezorgd;
— „beheerder van de infrastructuur”: elke overheidsinstantie of onder-
neming die met name belast is met de totstandbrenging en het
onderhoud van de spoorweginfrastructuur, alsmede met het beheervan de regelings- en veiligheidssystemen;
— „spoorweginfrastructuur”: alle elementen welke bedoeld zijn in
bijlage I, deel A, van Verordening (EEG) nr. 2598/70 van de
Commissie van 18 december 1970 betreffende de vaststelling vande inhoud van de verschillende posten van de boekhoudkundigeschema's bedoeld in bijlage I bij Verordening (EEG) nr. 1108/70van de Raad van 4 juni1970 (
1), met uitzondering van het laatste
streepje, dat in de zin van deze richtlijn als volgt luidt: „dienstge-
bouwen voor de infrastructuur.”;
— „internationaal samenwerkingsverband”: ieder samengaan van ten
minste twee in verschillende Lid-Staten gevestigde spoorwegonder-
nemingen, dat ten doel heeft het leveren van diensten op het gebied
van internationaal vervoer tussen Lid-Staten;
— „stads- en voorstadsvervoerdiensten”: vervoerdiensten die beant-
woorden aan de behoeften van een stedelijk centrum of een agglo-
meratie, alsook aan de behoeften aan vervoer tussen dat centrum of
die agglomeratie en de omliggende gebieden;
— „regionale vervoerdiensten”: vervoerdiensten die gericht zijn op de
vervoerbehoeften van een regio.
AFDELING II
Bestuurlijkeonafhankelijkheidvandespoorwegondernemingen
Artikel 4
De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de
spoorwegondernemingen op het stuk van bestuur, beheer, administratieen interne administratieve, economische en boekhoudkundige controleeen onafhankelijke rechtspositie hebben, volgens welke zij met namebeschikken over een vermogen, een begroting en een boekhouding diegescheiden zijn van die van de Staten.
Artikel 5
1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om de spoorwegon-
dernemingen in de gelegenheid te stellen hun activiteiten aan de markt
aan te passen en deze te beheren onder verantwoordelijkheid van hunleidinggevende organen, ten einde doeltreffende en passende diensten teverlenen tegen de laagst mogelijke kosten met inachtneming van devereiste kwaliteit van de dienstverlening.
De spoorwegondernemingen dienen te worden beheerd volgens de
beginselen die van toepassing zijn op handelsvennootschappen, ook
waar het gaat om de door de Staat aan de onderneming opgelegdeverplichtingen inzake openbare dienstverlening en de op dit gebied doorde onderneming met de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat afge-sloten contracten.
2. De spoorwegondernemingen stellen hun eigen activiteitenpro-
gramma's vast, met inbegrip van de investerings- en financierings-
plannen. Deze programma's zijn gericht op het financiële evenwicht vande ondernemingen en op de verwezenlijking van de overige doelstel-lingen op het gebied van technisch, commercieel en financieel beheer;daarnaast dienen deze programma's te voorzien in de middelen om deze
doelstellingen te bereiken.
3. Binnen het kader van de door de Staat vastgestelde richtsnoeren
voor het algemene beleid en met inachtneming van de nationale, even-
(1) PB nr. L 278 van 23. 12. 1970, blz. 1; deze verordening is gewijzigd bij
Verordening (EEG) nr. 2116/78 (PB nr. L 246 van 8. 9. 1978, blz. 7).
1991L0440 — NL — 13.09.1991 — 000.001 — 5
▼B
tueel meerjarige, plannen of contracten, met inbegrip van de investe-
rings- en financieringsplannen, zijn de spoorwegondernemingen in hetbijzonder vrij om:
— met één of meer andere spoorwegondernemingen een internationaal
samenwerkingsverband te vormen;
— hun interne organisatie vast te stellen, onverminderd de bepalingen
van afdeling III;
— toezicht te houden op de levering en de marketing van de diensten,
en de tarieven ervan vast te stellen, onverminderd Verordening(EEG) nr. 1191/69 van de Raad van 26 juni1969 betreffende hetoptreden van de Lid-Staten ten aanzien van met het begrip openbaredienst verbonden verplichtingen op het gebied van het vervoer perspoor, over de weg en over de binnenwateren (
1);
— besluiten betreffende het personeel, de activa en de eigen aankopen
te nemen;
— hun marktaandeel uit te breiden, nieuwe technologieën en nieuwe
diensten te ontwikkelen en nieuwe managementtechnieken in tevoeren;
— nieuwe activiteiten te starten in aanverwante sectoren.
AFDELING III
Scheidingtussenhetbeheervandeinfrastructuurendevervoersac-
tiviteit
Artikel 6
1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen
dat de boekhouding van de activiteiten met betrekking tot de exploitatie
van de vervoerdiensten gescheiden is van die van de activiteiten betref-
fende het beheer van de spoorweginfrastructuur. De voor een van dezetwee activiteiten verstrekte steun mag niet worden overgedragen naarde andere activiteit.
Dit verbod moet terug te vinden zijn in de wijze waarop de boekhou-
dingen van deze twee activiteiten gevoerd worden.
2. De Lid-Staten kunnen voorts bepalen dat deze scheiding tot
uitdrukking komt in het bestaan van afzonderlijke afdelingen binneneen zelfde onderneming of dat de infrastructuur door een afzonderlijkeeenheid wordt beheerd.
Artikel 7
1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen voor de ontwikkeling
van de nationale spoorweginfrastructuur waarbij zij, zo nodig, de alge-mene behoeften van de Gemeenschap in aanmerking nemen.
Zij zien erop toe dat de veiligheidsnormen en -voorschriften worden
vastgesteld en dat de toepassing ervan gecontroleerd wordt.
2. De Lid-Staten kunnen de spoorwegondernemingen of elke andere
beheerder belasten met het beheer van de spoorweginfrastructuur, enmet name met de verantwoordelijkheid voor de investeringen, het
onderhoud en de financiering die dit beheer uit technisch, commercieel
en financieel oogpunt behelst.
3. De Lid-Staten kunnen voorts de beheerder van de infrastructuur,
met inachtneming van de artikelen 77, 92 en 93 van het Verdrag, finan-ciële middelen verstrekken die voldoende zijn in verhouding tot de
taken, de omvang en de financiële behoeften, met name om nieuwe
investeringen te dekken.
(1) PB nr. L 156 van 28. 6. 1969, blz. 1; deze verordening is laatstelijk gewijzigd
bij Verordening (EEG) nr. 1893/91 (PB nr. L 169 van 29. 6. 1991, blz. 1).
1991L0440 — NL — 13.09.1991 — 000.001 — 6
▼B
Artikel 8
De beheerder van de infrastructuur past voor het gebruik van de door
hem beheerde spoorweginfrastructuur een vergoeding toe die moetworden betaald door de spoorwegondernemingen en de internationalesamenwerkingsverbanden die van deze infrastructuur gebruik maken.Na raadpleging van deze beheerder bepalen de Lid-Staten de wijze van
vaststelling van deze vergoeding.
In de gebruiksvergoeding, die zodanig wordt berekend dat iedere discri-
minatie tussen spoorwegondernemingen wordt vermeden, kan met namerekening worden gehouden met de kilometrage, de samenstelling van detrein en met specifieke factoren als snelheid, asdruk en de intensiteitwaarmee, of de periode waarin, van de infrastructuur gebruik wordtgemaakt.
AFDELING IV
Financiëlesanering
Artikel 9
1. De Lid-Staten voeren, samen met de bestaande openbare spoor-
wegondernemingen, passende mechanismen in om de schuldenlast vandeze ondernemingen te helpen terugbrengen tot een niveau dat geen
belemmering vormt voor een gezond financieel beheer, en om de finan-
ciële situatie van die ondernemingen te saneren.
2. Daartoe kunnen de Lid-Staten de nodige maatregelen nemen, opdat
binnen de boekhouding van deze ondernemingen een afzonderlijkeschulddelgingsdienst wordt ingesteld.
Alle leningen van de onderneming ter financiering van investeringen en
ter dekking van overschrijdingen van exploitatie-uitgaven welke hetgevolg zijn van activiteiten op het gebied van het spoorwegvervoer of
van het beheer van de spoorweginfrastructuur, kunnen bij de passiva
van deze dienst worden geboekt totdat de schuld is afgelost. Deschulden uit activiteiten van dochterondernemingen kunnen niet inaanmerking worden genomen.
3. De toekenning van steun van de Lid-Staten voor het aflossen van
de in dit artikel bedoelde schulden geschiedt met inachtneming van deartikelen 77, 92 en 93 van het Verdrag.
AFDELING V
Toegangtotdespoorweginfrastructuur
Artikel 10
1. Aan de internationale samenwerkingsverbanden worden toegangs-
en doorvoerrechten verleend in de Lid-Staten waar de samenstellendespoorwegondernemingen zijn gevestigd, alsmede doorvoerrechten in deandere Lid-Staten voor het verrichten van internationale vervoerdiensten
tussen de Lid-Staten waar de samenstellende ondernemingen van die
samenwerkingsverbanden zijn gevestigd.
2. De spoorwegondernemingen die onder de werkingssfeer van
artikel 2 vallen, krijgen onder billijke voorwaarden recht op toegang totde infrastructuur van de andere Lid-Staten met het oog op de exploitatievan internationale gecombineerde goederenvervoerdiensten.
3. De internationale samenwerkingsverbanden en de spoorwegonder-
nemingen die internationaal gecombineerd goederenvervoer verrichten,
sluiten de nodige administratieve, technische en financiële overeenkom-
sten met de beheerders van de gebruikte spoorweginfrastructuur om deproblemen te regelen op het gebied van de regeling en de veiligheid vanhet verkeer in verband met de in de leden 1 en 2 bedoelde internationalevervoerdiensten. Die overeenkomsten mogen geen discriminerende
voorwaarden bevatten.
1991L0440 — NL — 13.09.1991 — 000.001 — 7
▼B
AFDELING VI
Slotbepalingen
Artikel 11
1. De Lid-Staten kunnen de Commissie elk vraagstuk met betrekking
tot de toepassing van deze richtlijn voorleggen. Na raadpleging van hetin lid 2 bedoelde Comité over deze vraagstukken neemt de Commissiede passende besluiten.
2. De Commissie wordt bijgestaan door een Raadgevend Comité
bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten
door de vertegenwoordiger van de Commissie.
De vertegenwoordiger van de Commissie legt het Comité een ontwerp
van de te nemen maatregelen voor. Het Comité brengt binnen eentermijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie vande materie advies uit over dit ontwerp, zo nodig door middel van eenstemming.
Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-
Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt
opgenomen.
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het Comité
uitgebrachte advies. Zij brengt het Comité op de hoogte van de wijzewaarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies.
Artikel 12
De bepalingen van deze richtlijn zijn van toepassing onverminderd het
bepaalde in Richtlijn 90/531/EEG van de Raad van 17 september 1990betreffende de procedures voor het plaatsen van opdrachten in desectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie (
1).
Artikel 13
Beschikking 75/327/EEG wordt ingetrokken per 1 januari 1993.Verwijzingen naar de ingetrokken beschikking worden beschouwd als
verwijzingen naar deze richtlijn.
Artikel 14
De Commissie dient vóór 1 januari 1995 bij de Raad een verslag in
over de toepassing van deze richtlijn, in voorkomend geval vergezeld
van passende voorstellen met betrekking tot de voortzetting van decommunautaire actie inzake de ontwikkeling van de spoorwegen, metname op het gebied van het internationaal goederenvervoer.
Artikel 15
De Lid-Staten doen, na raadpleging van de Commissie, de nodige
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiter-lijk op 1 januari 1993 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de
Commissie daarvan onverwijld in kennis.
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepa-
lingen naar deze richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij deofficiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwij-zing worden vastgesteld door de Lid-Staten.
Artikel 16
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.
(1) PB nr. L 297 van 29. 10. 1990, blz. 1.