1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 26 juli 1971
betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten inzake gasmeters
(71/318/EEG)
(PB L 202 van 6.9.1971, blz. 21)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1 Richtlijn 74/331/EEG van de Commissie van 12 juni 1974 L 189 9 12.7.1974
►M2 Richtlijn 78/365/EEG van de Commissie van 31 maart 1978 L 104 26 18.4.1978
►M3 Richtlijn 82/623/EEG van de Commissie van 1 juli 1982 L 252 5 27.8.1982
Gerectificeerd bij:
►C1 Rectificatie PB L 34 van 8.2.1972, blz. 7 (71/318/EEG)
▼B
RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 26 juli 1971
betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-
Staten inzake gasmeters
(71/318/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100,
Gezien hetvoorst el van de Commissie,Gezien hetadvies van hetEuropese Parlement (
1),
Gezien hetadvies van hetEconomisch en Sociaal Comit é (2),
Overwegende dat in de Lid-Staten de constructie en de wijze van
keuring van gasmeters zijn geregeld door dwingende voorschriften die
van Lid-Staat tot Lid-Staat verschillen en daardoor een belemmering
vormen voor de handel in deze toestellen; dat er derhalve aanleidingtoe bestaat, deze wetsvoorschriften te harmoniseren;
Overwegende datin de richt lijn van de Raad van 26 juli 1971 inzake
de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten betref-fende voor meetmiddelen en metrologische controlemethodengeldende algemene bepalingen (
3) de procedures van E.E.G.-model-
goedkeuring en eerste E.E.G.-ijk zijn afgebakend; dat overeenkomstig
deze richtlijn de technische voorschriften voor de uitvoering en dewerking van gasmeters dienen te worden vastgesteld,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
De onderhavige richtlijn heeft betrekking op de volgende gasmeters:1. Volumetrische gasmeters:
— gasmeters met heen en weer bewegende wanden,
— rotorgasmeters.
2. Niet-volumetrische gasmeters:
— turbinegasmeters.
Artikel 2
In de bijlage van deze richtlijn zijn de gasmeters omschreven waaraan
de E.E.G.-merken en E.E.G.-tekens kunnen worden verleend. Zij zijn
onderworpen aan de E.E.G.-modelgoedkeuring en aan de eerste
E.E.G.-ijk.
Artikel 3
De Lid-Staten mogen het in de handel brengen en het in gebruik nemen
van gasmeters die zijn voorzien van het E.E.G.-modelgoedkeurings-teken en van het merk van eerste E.E.G.-ijk, niet weigeren, verbiedenof beperken.
Artikel 4
1. Binnen achttien maanden na kennisgeving van deze richtlijn
voeren de Lid-Staten de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepa-lingen in om aan het bepaalde in deze richtlijn te voldoen. Zij stellende Commissie hiervan onmiddellijk in kennis.1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 2
(1) PB nr. C 65 van 5. 6. 1970, blz. 30.
(2) PB nr. C 131 van 29. 10. 1970, blz. 7.
(3) Zie blz. 1 van ditPublikat ieblad.
▼B
2. De Lid-Staten zien erop toe dat de tekst van alle belangrijke
nationale wettelijke bepalingen die zij aanvaarden op het gebiedwaarop deze richtlijn van toepassing is, ter kennis van de Commissie
worden gebracht.
Artikel 5
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 3
▼B
BIJLAGE
HOOFDSTUK I
A.DEFINITIE VAN SOMMIGE IN DE BIJLAGE GEBRUIKTE
TERMEN
1.Meetbereik
Het meetbereik van een gasmeter wordt begrensd door het maximale meet-
vermogen Qmaxen hetminimale meet vermogen Qmin.
2.Metende ruimte van een volumetrische gasmeter
De metende ruimte V van een volumetrische gasmeter is gelijk aan het
gasvolume overeenkomend metéén arbeidscyclus van de met er, datwil
zeggen methetgeheel van de bewegingen der beweegbare organen van de
met er aan heteinde waarvan al deze organen, behalve hett elwerk en de
tussenoverbrengingen, weer voor het eerst hun oorspronkelijke standinnemen.
De metende ruimte wordt bepaald door de waarde van het volume, overeen-
komend met een volledige omwenteling van het controle-element, tevermenigvuldigen met de overbrengingsverhouding van het metende gedeelte
op hett elwerk.
3.Werkdruk en referentiedruk
3.1.Werkdruk
De werkdruk van een gasmeter is het verschil tussen de druk van het te
meten gas aan de inlaat van de gasmeter en de atmosferische druk.
3.2.Referentiedruk
De referentiedruk p
rvan een gasmeter is de gasdruk waarop het aange-
geven gasvolume is betrokken.
Bepalingen inzake het drukmeetpunt voor de referentiedruk zijn vastge-
legd in hoofdstuk III.
4.Drukverbruik
Het drukverbruik van een gasmeter is het verschil tussen de druk gemeten
aan de inlaat en aan de uitlaat van de meter gedurende het doorstromen van
hetgas.
5.Constante der naar buiten tredende overbrengingsinrichtingen
De constante van een naar buiten tredende overbrengingsinrichting is de
waarde van hetvolume overeenkomende meteen volledige omwent eling
van de as van deze overbrenging; deze waarde wordtbepaald door de waarde
van hetvolume, overeenkomende meteen volledige omwent eling van het
controle-element, te vermenigvuldigen met de overbrengingsverhouding van
hett elwerk op de genoemde as.
B.ALGEMENE VOORSCHRIFTEN VOOR GASMETERS
1.Algemeen
1.1. Hoofdstuk I van de onderhavige bijlage legt de algemene voorschriften
vast waarvan alle in artikel 1 van deze richtlijn bedoelde gasmeters
moeten voldoen.
1.2. In de hoofdstukken II en III van deze bijlage zijn de bijzondere voor-
schriften voor de daarin bedoelde gasmeters vastgelegd.
2.Constructie
2.1.Materiaal
De meters moeten zijn vervaardigd van deugdelijk materiaal, met
geringe inwendige spanningen, datin geringe mat e aan verandering
onderhevig is door veroudering en dat voldoende bestand is tegen
corrosie en tegen aantasting door de gebruikelijk gedistribueerde
gassen of door eventuele condensaten daarvan.
2.2.Dichtheid vandemeters
De gasmeters moeten bij maximale werkdruk volkomen gasdicht zijn.1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 4
▼B
2.3.Beschermingtegeninvloeden vanbuitenaf
De meters moeten zodanig zijn geconstrueerd dat iedere ingreep die de
juistheid der metingen kan beïnvloeden, onmogelijk is zonder bescha-
diging der ijk- of zegelmerken.
2.4.Stromingsrichtingvanhetgas
Op gasmeters waarvan het telwerk slechts positief aanwijst bij door-
stroming van het gas in één richting, moet deze richting door middel
van een pijl zijn aangegeven.
Deze pijl is niet vereist indien de stromingsrichting van het gas door de
constructie is bepaald.
2.5.Metrologische eigenschappen
Bij een debietgelijk aan Qmaxmoet een meter continu kunnen functio-
neren gedurende de in de hoofdstukken II of III vastgelegde perioden,
zonder datde wijzigingen in zijn met rologische eigenschappen de in
die hoofdstukken vastgestelde grenzen overschrijden.
3.Hulpinrichtingen
3.1. Gasmeters mogen zijn voorzien van:
a) inrichtingen voor betaling vooraf,
b) ingebouwde impulsgevers; de uitgang van deze impulsgevers moet
zijn voorzien van een opschriftwaaruitde waarde van één impuls
blijkt, in de vorm:
„1 imp /wedgeq…m3(of dm3)” of
„1 m3/wedgeq… imp”.
Deze hulpinrichtingen worden geacht deel uit te maken van de
gasmeter; zij dienen in dat geval bij de eerste EEG-ijk op de gasmeter
te zijn aangesloten. Aan hun invloed op de meeteigenschappen van de
gasmeter worden geen afzonderlijke eisen gesteld.
3.2. Gasmeters mogen zijn voorzien van aandrijfassen, waaronder zijn te
verstaan uitgaande assen of andere voorzieningen voor het aandrijvenvan afneembare hulpinrichtingen. Het draaimoment dat door de
gasmeter moet worden voortgebracht om de toegepaste hulpinrich-
tingen aan te drijven mag geen grotere verandering in de aanwijzing
van de meter teweegbrengen dan de in de punten II.5.2.1 en III.5.2.1
aangegeven waarden.
3.2.1. Indien slechts één aandrijfas aanwezig is, moet deze worden
gekenmerkt door zijn constante, in de vorm „1 tr /wedgeq…m
3(of
dm3)”, zijn maximaal toelaatbare draaimoment, in de vorm
„Mmax= … N.mm”, en zijn draairichting.
3.2.2. Indien meer dan één aandrijfas aanwezig is, moetelke aandrijfas
worden gekenmerkt door de letter M met index, in de vorm M1,
M2,… ,Mn.door zijn constante, in de vorm „1 tr /wedgeq…m3(of
dm3)”, en door zijn draairichting.
Op de meter, bij voorkeur op de naamplaat, moet de volgende
formule zijn vermeld:
k1M1+k2M2+…+knMn≤A N.mm
waarinA: de getalswaarde van het maximaal toelaatbare draaimoment
opdeaandrijfasmetdegrootsteconstante,indienuitsluitend
dezeaswordtbelast.
DezeaswordtgekenmerktdoordeaanduidingM
1.
ki(i = 1, 2, …, n): een getalswaarde die wordt bepaald door
k1¼C1
Ci
Mi(i = 1, 2, …, n): hetop de aandrijfas metde aanduiding Miuitgeoefende draaimoment.C
i(i = 1, 2, …, n): de constante van de aandrijfas met de
aanduiding Mi.1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 5
▼M2
▼M3
3.2.3. De uitgaande assen van de aandrijfassen moeten op passende
wijze worden afgeschermd wanneer zij nietzijn aangeslot en op
een verwijderbare hulpinrichting.
3.2.4. De verbinding tussen meetwerk en overbrengingsmechanisme
mag bij een belasting met een draaimoment dat driemaal zo
groot is als het volgens de punten I.B.3.2.1 en I.B.3.2.2 toelaat-
bare draaimoment, niet worden verbroken of gewijzigd.
4.Opschriften
4.1. Op elke meter moeten, hetzij op de telwerkplaat, hetzij op een speciale
plaat, hetzij over deze beide platen verdeeld, de navolgende opschriften
worden vermeld:
a) hetEEG-modelgoedkeuringst eken;
b) de identificatie van de fabrikant of zijn firmanaam;
c) een fabrieksnummer en jaartal van vervaardiging:
d) een voor de grootte van de meter kenmerkende aanduiding in de
vorm van de hoofdletter G, gevolgd door een in de hoofdstukken
II of III vastgesteld getal;
e) hetmaximale meet vermogen in de vorm: Qmax…m3/h;
f) hetminimale meet vermogen in de vorm: Qmin…m3/h (of dm3/h);
g) de maximale werkdruk in de vorm: pmax… MPa (of kPa, Pa, bar of
mbar);
h) bij volumetrische gasmeters, de nominale inhoud van de metende
ruimte in de vorm: V … m3(of dm3);
i) in voorkomend geval, de opschriften vermeld in de punten I.B.3.1
en I.B.3.2; deze opschriften mogen echter ook op andere platen of
op de meter zelf worden aangebracht.
Deze opschriften moeten onder de normale gebruiksomstandigheden
van de meter goed zichtbaar, duidelijk leesbaar en onuitwisbaar zijn
aangebracht.
4.2. De dienstvan hetijkwezen die de modelgoedkeuring verleent , kan
bepalen in welke gevallen de aard van hetgas bij de opschrift en moet
worden vermeld.
4.3. Voorts kunnen op de gasmeter worden vermeld: de handelsbenaming,
een bijzonder volgnummer, de naam van de gasdistributiemaatschappij,
een Europees normalisatiemerk en een vermelding ten aanzien van
verrichte herstellingen. Behoudens bijzondere toestemming is elk ander
opschriftof elke andere aanduiding verboden.
5.Telwerken en controle-element
5.1.Telwerken
5.1.1. De telwerken moeten bestaan uit rollen; het laatste element mag
evenwel hierop een uitzondering vormen. De rollen moeten zijn
becijferd in kubieke meter of in decimale veelvouden of delen
van de kubieke meter. Op de telwerkplaat moet het symbool m3
voorkomen.
5.1.1.1. De eventueel aanwezige rollen bestemd voor het
aangeven van de decimale delen van de kubieke meter
moeten duidelijk zijn onderscheiden van de overige
rollen en daarvan zijn gescheiden door een goed zicht-
bare komma.
5.1.1.2. Is de laatste rol van het telwerk becijferd in een deci-
maal veelvoud van de kubieke meter, dan moet op de
telwerkplaat zijn vermeld:
a) hetzij één (of twee, of drie, enz.) vaste nullen na de
laatste rol,
b) hetzij de aanduiding: „× 10” (of „× 100” of
„× 1.000”, enz.), zodatde aflezing st eeds in m3
geschiedt.
5.1.2. Hett elwerk moetvoldoende becijferde rollen hebben om, op
één eenheid van de laatste rol na, het volume te kunnen1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 6
▼M2
▼B
▼M2
▼B
▼B
aanwijzen datis doorgest roomd gedurende een bedrijfsduur van
1.000 uur bij hetmaximale meet vermogen.
5.2.Controle-element
5.2.1. De meters moeten zodanig zijn geconstrueerd dat zij met
voldoende nauwkeurigheid kunnen worden onderzocht. Daartoe
moeten de meters zijn voorzien van een vast controle-element
dan wel van inrichtingen die het aanbrengen van een afneem-
baar controle-element mogelijk maken.
5.2.2. Het vaste controle-element kan bestaan uit het laatste element
van het telwerk en kan op één der volgende wijzen zijn uitge-
voerd:
a) een continu bewegende rol met becijferde schaalverdeling,
b) een wijzer die zich langs een vaste wijzerplaat met becijferde
schaalverdeling beweegt, of een schijf voorzien van een
becijferde schaalverdeling, die zich langs een vaste index
beweegt.
5.2.3. Op de becijferde schaalverdelingen van de controle-elementen
moetde eenheid van becijfering duidelijk en ondubbelzinnig
zijn aangegeven in m3of in decimale delen van de m3; aan het
begin van de schaalverdeling moethetcijfer 0 st aan.
5.2.3.1. De lengte van het schaaldeel moet over de gehele
schaalverdeling constant zijn en mag niet minder
bedragen dan 1 mm.
5.2.3.2. De waarde van hetschaaldeel moetvan de vorm 1 × 10n,
2×1 0nof 5 × 10nm3zijn, waarin n een positief of
negatief geheel getal of nul is.
5.2.3.3. De deelstrepen moeten fijn zijn en een gelijke dikte
hebben. Ingeval de waarde van hetschaaldeel van de
vorm 1 × 10nof 2 × 10nm3is, moeten alle deelstrepen
die een veelvoud van vijf aangeven, alsmede, indien dewaarde van hetschaaldeel van de vorm 5 × 10
nm3is,
alle deelstrepen die een veelvoud van twee aangeven,
zich onderscheiden door een grotere lengte.
5.2.4.►M1De index of wijzerpuntmoetvoldoende scherp zijn om
een betrouwbare en gemakkelijke aflezing mogelijk te maken.
Het controle-element mag voorzien zijn van een merkteken dat
duidelijk afsteekt en voldoende groot is om een foto-elektrische
aftasting mogelijk te maken. Dit merkteken mag de schaalverde-
ling niet bedekken; het mag eventueel de plaats van het cijfer 0
innemen. Hetmerkt eken mag geen afbreuk doen aan de nauw-
keurigheid van de aflezing. ◄
5.3.Diametersvanrollenenwijzerplaten
De diameter der rollen moet ten minste 16 mm bedragen.De diameter der becijferde schaalverdelingen als bedoeld in punt I, B,
5.2.2, sub b), moet ten minste 32 mm bedragen.
5.4.Aflezing vanhettelwerk
Het telwerk moet zodanig zijn uitgevoerd dat aan het beginsel van afle-
zing door eenvoudige nevenschikking wordtvoldaan.
5.5.Verspringendercijfers
Hetverspringen van een cijferrol metéén eenheid moetzich geheel
voltrekken gedurende de tijd waarin de cijferrol, behorende tot de naast
lagere decade, het laatste tiende gedeelte van zijn omwenteling maakt.
5.6.Afnemen vanhettelwerk
De meters moeten zodanig zijn geconstrueerd dat het telwerk tijdens
een onderzoek gemakkelijk kan worden afgenomen.
6.Maximaal toelaatbare fouten
6.1. De fouten van de meter worden uitgedrukt in een relatieve waarde door
de verhouding (in procenten) van het verschil tussen het aangewezen
volume en het volume dat werkelijk door de meter is gestroomd, tot
dit laatste volume.
6.2. Deze fouten zijn betrokken op meting met lucht met een volumieke
massa van 1,2 kg/m
3. Onder normale atmosferische omstandigheden1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 7
▼B
mag worden aangenomen datde omgevingsluchtvan een onderzoekla-
boratorium aan deze voorwaarde voldoet.
6.3. De maximaal toelaatbare fouten zijn vastgelegd in de hoofdstukken II
en III. Zij gelden voor de toegestane doorstromingsrichtingen.
7.Drukverbruik
7.1.Maximaaltoelaatbarewaarden
De maximaal toelaatbare waarden voor het drukverbruik zijn vastge-
legd in de hoofdstukken II en III.
8.Plaats van ijk- en zegelmerken
8.1. De plaatsen der merken moeten zodanig worden gekozen dat het
demonteren van een onderdeel dat met een van die merken is verze-
geld, beschadiging van het merk tot gevolg heeft.
8.2. Indien de onder puntI, B, 4.1 bedoelde opschrift en zijn aangebrachtop
een nietonverbrekelijk metde gasmet er verbonden speciale opschrif-
tenplaat moet de plaats van een der merken zodanig worden gekozen
datditmerk in geval van verwijdering van genoemde plaatwordtbeschadigd; de bedoeling hiervan is, verwijdering van de plaatt e
beletten.
8.3. Er dientvoor hetaanbrengen van ijk- of zegelmerken ruimt e aanwezig
te zijn:
a) op alle nietonverbrekelijk metde gasmet er verbonden plat en
waarop een aanduiding staat als voorgeschreven in de onderhavige
bijlage;
b) op alle delen van de meter die niet op andere wijze kunnen worden
beveiligd tegen ingrepen:
— waardoor de aanwijziging van het telwerk van de meter kan
worden beïnvloed of gewijzigd,
— waardoor de verbinding tussen meetwerk en telwerk kan worden
gewijzigd of verbroken,
— waardoor metrologisch belangrijke onderdelen van de meter
kunnen worden verwijderd of verplaatst;
c) op de aansluiting van de verwijderbare hulpinrichtingen of op de
afschermingen bedoeld in puntI, B, 3.2.3.
9.EEG-modelgoedkeuring en eerste EEG-ijk
De EEG-modelgoedkeuring en de eerste EEG-ijk van gasmeters worden
uitgevoerd volgens de voorschriften van de Richtlijn 71/316/EEG van de
Raad van 26 juli 1971 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen
van de Lid-Staten betreffende voor meetmiddelen en metrologische contro-
lemethoden geldende algemene bepalingen.
9.1.EEG-modelgoedkeuring
9.1.1. Bij de aanvraag tot EEG-modelgoedkeuring van een meter
dienen de onderstaande documenten te worden gevoegd:
— een beschrijving metvermelding van de t echnische
kenmerken van de meter en van het principe van de
werking;
— een perspectieftekening of een foto;
— een lijstvan onderdelen metvermelding van de aard van de
materialen waaruit zij zijn samengesteld;
— een samenstellingstekening met vermelding van de samen-
stellende delen die in de onderdelenlijst zijn opgenomen;
— een maatschets van de complete meter;— een tekening waarop de plaatsen van de ijk- en zegelmerken
zijn aangegeven;
— een tekening van het telwerk met de justeermogelijkheden
daarvan;
— een maatschets van metrologisch belangrijke onderdelen;
— een schets van de telwerkplaat en van de uitvoering van de
opschriften;
— in voorkomend geval een tekening van de hulpinrichtingen
bedoeld in puntI.B.3.1;
— in voorkomend geval een tabel met de kenmerken van de
uitgaande aandrijfassen (punt I.B.3.2);1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 8
▼M3
▼M2
▼M2
— een opgave van de overgelegde documenten;
— een verklaring waaruitblijktdatde met ers die overeenkom-
stig het model worden vervaardigd, zullen voldoen aan de
reglementaire veiligheidsvoorschriften, met name ten
aanzien van de op de opschriftenplaat aangegeven maximale
werkdruk.
9.1.2. In hetEEG-modelgoedkeuringscert ificaatwordthetvolgende
vermeld:
— de naam en woonplaats van degene op wiens naam het certi-
ficaatvan EEG-modelgoedkeuring is gest eld;
— de model- en/of handelsbenaming;— de voornaamste technische en metrologische kenmerken
zoals minimaal en maximaal meetvermogen, de maximale
werkdruk, de nominale binnendiameter van de koppel-
stukken en, bij volumetrische gasmeters, de nominale
inhoud van de metende ruimte;
— hetEEG-modelgoedkeuringst eken;
— de geldigheidsduur van de EEG-modelgoedkeuring;
— bij meters voorzien van aandrijfassen:
a) indien één aandrijfas aanwezig is, de kenmerken van de
as zoals aangegeven in puntI.B.3.2.1;
b) indien meer dan één aandrijfas aanwezig is, de
kenmerken van elke as en de formule, zoals aangegeven
in puntI.B.3.2.2;
— de plaatsaanduiding voor het EEG-modelgoedkeuringsteken,
voor de merken van eerste EEG-ijk en voor zegelmerken,
eventueel op foto of op tekening;
— de lijst van de documenten die het certificaat van EEG-
modelgoedkeuring vergezellen;
— bijzondere opmerkingen.
9.2.EersteEEG-ijk
9.2.1. De ten eerste EEG-ijk aangeboden gasmeters moeten bedrijfsge-
reed zijn. De eerste EEG-ijk waarborgt niet de juiste werking of
de juiste aanwijzing van eventueel aangesloten hulpinrichtingen
als bedoeld onder puntI, B, 3.1 of puntI, B, 3.2. Op deze hulp-
inrichtingen worden, behoudens op de in punt I, B, 8.3, sub c),
bedoelde aansluitingen daarvan, geen EEG-ijkmerk of EEG-
zegelmerken aangebracht.
10.IJk- en zegelmerken
10.1.Hetaanbrengen
De meters die met goed gevolg de proeven bij de ijk hebben onder-
gaan, worden:
— voorzien van hetijkmerk van eerst e EEG-ijk;
— voorzien van de EEG-zegelmerken op de daartoe bestemde in
punt I, B, 8.3 vastgestelde plaatsen.
10.2.Strekking
Hetaanbrengen van merken van eerst e EEG-ijk en EEG-zegelmerken
op gasmeters houdt uitsluitend in dat de betrokken meters voldoen
aan de voorschriften van de onderhavige richtlijn.
HOOFDSTUK II
VOORSCHRIFTEN VOOR GASMETERS MET HEEN EN WEER
BEWEGENDE WANDEN
1.Toepassingsgebied
Dit hoofdstuk heeft te zamen met hoofdstuk I betrekking op gasmeters
waarbij de meting van het doorgestroomde gas geschiedt met behulp van
meetkamers met heen en weer bewegende wanden.
2.Meetbereik en grootte
2.1. De toelaatbare waarden van de maximale meetvermogens en de maxi-
mumwaarden van de bijbehorende minimale meetvermogens, alsmede
de minimumwaarden van de metende ruimten zijn in de onderstaande
tabel in afhankelijkheid van de grootte (G) van de meters vermeld:1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 9
▼M3
▼B
▼B
GQmax
m3/hQmin
m3/h
(maximum-
waarde)V
dm3
(minimum-
waarde)
1,6 2,5 0,016 0,7
2,5 4 0,025 1,2
460,0402,0
6 10 0,060 3,5
10 16 0,100 6,016 25 0,160 10
25 40 0,250 18
40 65 0,400 30
65 100 0,650 55
100 160 1,000 100160 250 1,600 200
250 400 2,500 400
400 650 4,000 900
650 1.000 6,500 2.000
2.2. Wanneer voor een bepaald type gasmeter Q
minkleiner is dan hetin de
tabel onder punt II, 2.1 aangegeven getal, moet de getalwaarde van deze
Qminovereenkomen meteen der in de derde kolom van de t abel aange-
geven getallen of een decimaal deel daarvan.
2.3. Meters met een metende ruimte die kleiner is dan de in de tabel van
puntII, 2.1 aangegeven waarde, kunnen worden goedgekeurd mit s het
model van deze meters voldoet aan de eisen van de in punt II, 7.2.5
omschreven duurbeproeving.
3.Constructiedetails
3.1. Bij elke gasmeter mag het verschil tussen de berekende waarde (V) van
de metende ruimte en de op de meter aangegeven waarde niet meer dan
5 % van laatstgenoemde waarde bedragen.
3.2. De meters G 1,6 tot en met G 6 mogen zijn voorzien van een inrichting
die het normaal functioneren van het metende gedeelte verhindertwanneer het gas in een niet toegestane richting stroomt.
4.Controle-element
4.1. Bij de meters G 1,6 tot en met G 6 moet het controle-element volgens
punt I, B, 5.2.2 zijn uitgevoerd. Bij de meters G 10 tot en met G 650
moet het controle-element:
— hetzij volgens punt I, B, 5.2.2,
— hetzij afneembaar
zijn uitgevoerd.
4.2. Wanneer het controle-element is uitgevoerd volgens punt I, B, 5.2.2,
moet en de waarde van hetschaaldeel van hetcont role-elementen de
becijfering aan onderstaande waarden voldoen:
Grootte van de meterMaximumwaarde
van hetschaaldeelBecijfering per
G1,6t/mG60,2dm31 dm3
G10t/mG652 dm3             10dm3
G100t/mG65020 dm3         100dm3
4.3. Bij meters waarvan het controle-element volgens punt I, B, 5.2.2 is
uitgevoerd, mag de standaardafwijking bij een reeks van ten minste 30opeenvolgende metingen die bij een doorstromingssnelheid van onge-
veer 0,1 Q
maxen onder dezelfde omstandigheden met de hierna
aangegeven luchtvolumes worden verricht, de in onderstaande tabelvermelde waarden nietoverschrijden:1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 10
▼B
Grootte van de meterTe meten luchtvo-
lumeMaximaal toelaat-
bare waarde van de
standaardafwijking
G 1,6 t/m G 4 20 V 0,2 dm3
G 6 10 V 0,2 dm3
G 10 t/m G 65 10 V 2 dm3
G 100 t/m G 650 5 V 20 dm3
De te meten luchtvolumes mogen worden vervangen door de naastbijge-
legen volumes die overeenkomen met een geheel aantal omwentelingen
van het controle-element.
5.Maximaal toelaatbare fouten
5.1.Algemene bepalingen5.1.1. De maximaal toelaatbare fouten in plus en min zijn in onder-
staande tabel aangegeven:
Debieten
QMaximaal toelaatbare
fouten bij eerste E.E.G.-
ijk
Qmin≤Q<2Qmin3%
2Qmin≤Q≤  Qmax2%
5.1.2. Bij de eerste E.E.G.-ijk mogen de fouten van een meter bij
debieten Q gelegen tussen 2 Qminen Qmax, indien die fouten
alle hetzelfde teken hebben, niet alle groter zijn dan 1 %.
5.2.Bijzonderebepalingen
5.2.1. Bij belasting van de aandrijfassen met de maximale draaimo-
menten die ingevolge de punten I, B, 3.2.1 of I, B, 3.2.2 op de
gasmeter zijn aangegeven, mag de aanwijzing van de gasmeter,
onverminderd hetbepaalde in puntII, 6.3.2, bij Qminmetniet
meer dan 1,5 % veranderen.
6.Drukverbruik
6.1.TotaaldrukverbruikHet totale drukverbruik mag bij doorstroming van lucht met een
volumieke massa van 1,2 kg/m
3bij een debietgelijk aan Qmax, gemid-
deld nietmeer bedragen dan:
Grootte van de meterMaximaal toelaatbare waarden van het gemid-
delde totale drukverbruik bij eerste E.E.G.-ijk
N/m2mbar
G 1,6 t/m G 10 200 2
G 16 t/m G 40 300 3
G 65 t/m G 650 400 4
6.2.Mechanischdrukverbruik
Hetmechanisch drukverbruik, zijnde hetdrukverbruik bij doorst roming
van luchtmeteen volumieke massa van 1,2 kg/m3bij een debietgelegen
tussen Qminen 2 Qmin, mag onderstaande waarden niet overschrijden:1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 11
▼M1
▼B
▼M2
▼M3
▼B
▼B
Grootte van de meterMaximaal toelaatbare waarden van het mecha-
nisch drukverbruik bij eerste E.E.G.-ijk
N/m2mbar
G 1,6 t/m G 40 60 0,6
G 65 t/m G 650 100 1,0
Bovenstaande waarden vormen maximale waarden van het mechanisch
verbruik.
6.3.Bijzonderebepalingen
6.3.1. Bij meters waarvan de bedrijfsdruk hoger ligt dan 0,1 MPa
(1 bar), gelden de voorschriften volgens punt II.6.2 inzake het
mechanische drukverlies, terwijl het in punt II.6.1 bedoelde totale
drukverlies van deze meters buiten beschouwing blijft.
6.3.2. Bij aansluiting van hulpinrichtingen mag het mechanische druk-
verlies van de gasmet ers metnietmeer dan 20 Pa (0,2 mbar)
toenemen.
7.E.E.G.-modelgoedkeuring
7.1. Behalve hetexemplaar van hetmodel moetde aanvrager aanst onds t wee
à zes proefmeters die overeenkomstig het model zijn vervaardigd, ter
beschikking stellen van de bevoegde dienst.
Op verzoek van de bevoegde dienstmoetditaant al worden verdeeld
over verschillende G-waarden wanneer gelijktijdig goedkeuring daar-
voor wordtaangevraagd.
Naar gelang van het verloop der proeven kunnen extra proefmeters
worden verlangd.
7.1.1. Er kan toestemming worden verleend om van deze bepaling af te
wijken, met dien verstande dat de proefmeters op een later tijdstip
ter beschikking kunnen worden gesteld. Evenwel wordt niet
eerder over de goedkeuring van hetmodel beslist , dan na volledig
onderzoek van deze proefmeters.
7.1.2. De proefmeters blijven eigendom van de aanvrager en worden
hem na verlening van de modelgoedkeuring teruggegeven.
7.2.Onderzoek
7.2.1. Het model en de proefmeters moeten voldoen aan de bepalingen
van hoofdstuk I en van de punten 2 tot en met 6 van dit hoofd-
stuk.
7.2.2. Voorts mag bij elke meter het verschil tussen het hoogste en het
laagste punt van de miswijzingscurve bij debieten, gelegen
binnen het meetbereik van de gasmeter, niet meer bedragen dan
3% .
7.2.3. Hetmodel en de proefmet ers worden vervolgens onderworpen
aan een duurbeproeving. Deze proef wordtuit gevoerd:
7.2.3.1. Voor meters G 1,6 tot en met G 10: bij het maximale
meetvermogen van de meters, met lucht; bij meters
waarbij op de opschriftenplaat de aard van het te meten
gas is aangegeven, mag de proef evenwel geheel of
gedeeltelijk met dat gas worden verricht;
7.2.3.2. Bij meters G 16 tot en met G 650: zoveel mogelijk bij
het maximale meetvermogen van de meters, met lucht
of metgas.
7.2.4. De tijdsduur van de duurbeproeving voor meters waarvan de
metende ruimte ten minste gelijk is aan de waarden vermeld in
de tabel van punt II, 2.1 bedraagt:
7.2.4.1. Voor meters G 1,6 tot en met G 10: 1.000 uur; de proef
mag worden onderbroken, zij moetevenwel binnen 60
dagen zijn beëindigd;
7.2.4.2. Voor meters G 16 tot en met G 650: zodanig dat elke
meter een lucht- of gasvolume meet dat overeenkomt
meteen bedrijfsduur van 1.000 uur bij maximaal meet -1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 12
▼M2
▼B
▼B
vermogen van de meter: de proef moet binnen 6
maanden zijn beëindigd.
7.2.5. Bij meters met een metende ruimte die kleiner is dan de in de
tabel van punt II, 2.1 vermelde waarden, moet de tijdsduur vande duurbeproeving 2.000 uur bedragen en moetde beproeving
worden uitgebreid tot een groter aantal apparaten dan voorge-
schreven in puntII, 7.1, naar gelang van de G-waarde van de
betrokken meter en de algemene kenmerken ervan.
7.2.6. Na de duurbeproeving moeten de gasmeters (met uitzondering
van ten hoogste één indien de proef met drie of meer meters
wordtgenomen) aan alle onderst aande eisen voldoen:
a) hetverschil t ussen hethoogst e en hetlaagst e puntvan de
miswijzingscurve van elke gasmeter afzonderlijk, bij debietengelegen binnen het meetbereik van de gasmeter, mag niet
meer bedragen dan 4 %;
b) de waarden van de fouten mogen niet meer dan 1,5 %
afwijken van de oorspronkelijk gevonden waarden; deze regel
isechterbijhetdebietQ
minuitsluitend van toepassing op
afwijkingen van de foutin negat ieve zin;
c) hetmechanisch drukverbruik mag metnietmeer dan 20 N/m2
(0,2 mbar) zijn toegenomen.
7.2.7. Bij meters met één of meer aandrijfassen moet bij ten minste drie
met ers van elke G-waarde metluchtmeteen volumieke massavan 1,2 kg/m
3(zie puntI.B.6.2) worden onderzochtof zij voldoen
aan de voorschriften van punt I.B.3.2.4 alsmede van de puntenII.5.2.1 en II.6.3.2.
Bij meters met meer dan één aandrijfas moet de proef worden
uitgevoerd aan de as die de meest ongunstige waarde oplevert.
Bij meters met dezelfde G-waarde wordt de kleinste van de
verkregen waarden als de waarde van het maximaal toelaatbare
draaimomentbeschouwd.
Indien een model meters met verschillende G-waarden omvat,
behoeftde proef inzake hetdraaimomentalleen bij met ers met
de kleinste G-waarde te worden uitgevoerd indien voor de grotere
meters hetzelfde draaimoment geldt en indien hun aandrijfas door
dezelfde of een grotere constante wordt gekenmerkt.
7.3.Wijzigingvaneenreedsgoedgekeurdmodel
Indien de aanvraag tot goedkeuring betrekking heeft op wijziging van
een reeds goedgekeurd model, beslistde dienstvan hetijkwezen die
hetoorspronkelijke model heeftgoedgekeurd, naar gelang van de aard
van de wijziging of en in hoeverre de bepalingen van de punten 7.1,
7.2.3, 7.2.4 en 7.2.5 van dit hoofdstuk van toepassing zijn.
8.Eerste E.E.G.-ijk
8.1.Juistheidsproeven
Een meter wordt geacht te voldoen aan de voorschriften inzake de maxi-
maal toelaatbare fouten, wanneer deze fouten bij onderstaande debieten
nietworden overschreden:
a) bij hetdebietQ
min;
b) bij een debiet in de orde van grootte van 1/5 Qmax;
c) bij hetdebietQmax.
Wanneer het onderzoek onder afwijkende omstandigheden wordt uitge-
voerd, moeten uit de resultaten daarvan ten minste dezelfde conclusies
als die, verkregen op grond van de eerder genoemde proeven, kunnen
worden getrokken.1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 13
▼M1
▼M2
▼B
▼M1
▼B
HOOFDSTUK III
VOORSCHRIFTEN VOOR ROTORGASMETERS EN TURBINEGASME-
TERS
1.Toepassingsgebied
Het onderhavige hoofdstuk is te zamen met de voorschriften van hoofdstuk I
van toepassing op:
1.1.Rotorgasmeters
waarbij de meting van het doorgestroomde gas geschiedt met behulp van
meetkamers met roterende scheidingswanden,
1.2.Turbinegasmeters
waarbij de gasstroom een schoepenrad in draaiende beweging brengt en
het aantal omwentelingen van het rad het doorgestroomde gasvolume
aangeeft.
2.Meetbereik
2.1. Deze gasmeters moeten, naar gelang van de G-waarde, een van de meet-
bereiken hebben volgende uit de onderstaande tabel:
GQmaxm3/hMeetbereik
Klein Gemiddeld Groot
Qminm3/h
16 25 5 2,5 1,3
25 40 8 4 2
40 65 13 6 3
65 100 20 10 5
100 160 32 16 8160 250 50 25 13
250 400 80 40 20
400 650 130 65 32
650 1 000 200 100 50
1 000 1 600 320 160 80
of uit de decimale veelvouden van de laatste vijf reeksen van waarden
uitdie t abel.
3.Constructiedetails
3.1.Rotorgasmeters
3.1.1. Voor het meten van het drukverlies moeten de meters bij de
inlaat en bij de uitlaat zijn voorzien van een drukmeetpunt voor
statische druk; de bij de inlaat gemeten druk geldt als referentie-
druk.
3.1.2. De meters mogen zijn voorzien van een inrichting voor het
draaien van de rotors met de hand, voor zover daardoor geen
misbruik kan ontstaan ten aanzien van de juiste werking van de
gasmeter.
3.1.3. Bij meters G 160 en groter mogen de lagers van de rotorassen
zodanig zijn uitgevoerd dat deze zonder verbreking van de zegel-
merken toegankelijk zijn.
3.2.Turbinegasmeters
3.2.1. De meters moeten zijn voorzien van een drukmeetpunt voor stati-
sche druk waarmede, eventueel indirect, de druk onmiddellijk
vóór het schoepenrad als referentiedruk kan worden gemeten.1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 14
▼M2
▼B
▼M3
▼B
▼B
3.2.1.1. Indien vóór het schoepenrad een inrichting tot vernau-
wing van de gasstroom aanwezig is, mogen de meters,
behalve het volgens punt III, 3.2.1 vereiste drukmeetpunt
nog een tweede drukmeetpunt vóór deze inrichting
hebben, met behulp waarvan te zamen met het drukmeet-
puntvolgens puntIII, 3.2.1 hetdrukverschil over
genoemde inrichting kan worden gemeten.
3.3.Drukmeetpunten
3.3.1. De boorgaten voor drukmeetpunten moeten een diameter van ten
minste 3 mm hebben. Sleufvormige drukmeetpunten moeten in de
stromingsrichting een breedte van ten minste 2 mm en een dwars-
doorsnede van ten minste 10 mm2hebben.
3.3.2. De drukmeetpunten moeten zijn voorzien van een gasdicht
afsluitorgaan.
3.3.3 Het drukmeetpunt voor de referentiedruk moet duidelijk zichtbaar
en onuitwisbaar zijn voorzien van de aanduiding „pr”, en het
andere drukmeetpunt van de aanduiding „p”.
4.Controle-element
4.1. Mett oepassing van puntI.B.5.2.2 a) en b) mag de waarde van het
schaaldeel van het controle-element ten hoogste bedragen:
bijwaardenvanG16t/mG650,002m3
bijwaardenvanG100t/mG650 0,02m3
bijwaardenvanG1000t/mG6500 0,2m3
bijwaardenvanG10000enmeer 2,0m3
4.2.Deschaalverdelingvanhetcontrole-elementmoettenminstealsvolgt
zijnbecijferd:
bijwaardenvanG16t/mG65per0,01m3
bijwaardenvanG100t/mG650per 0,1m3
bijwaardenvanG1000t/mG6500per 1,0m3
bijwaardenvanG10000enmeerper 10,0m3
5.Maximaaltoelaatbarefouten
5.1.Algemenebepalingen
5.1.1.Demaximaaltoelaatbarefouteninplusenminzinzijninonder-
staandetabelaangegeven:
Debieten QMaximaal toelaatbare fouten
bij de eerste EEG-ijk
Qmin≤Q< 0,2 Qmax              2%
0,2Qmax≤Q≤Qmax  1%
5.1.2. De fouten mogen, indien zij alle hetzelfde teken hebben, niet alle
groter zijn dan de helft van de maximaal toelaatbare fouten.
5.2.Bijzonderebepalingen
5.2.1. Bij belasting van de aandrijfassen met de maximale draaimo-
menten, die ingevolge de punten I.B.3.2.1 of I.B.3.2.2 op de
gasmeter zijn aangegeven, mag de aanwijzing van de gasmeter
bij Qminmaximaal met de in onderstaande tabel aangegeven
waarden veranderen.1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 15
▼M3
▼M2
▼M2
QminVeranderingen van de
aanwijzing bij Qmin
0,05 Qmax1%
0,1 Qmax0,5 %
0,2 Qmax0,25 %
6.E.E.G.-modelgoedkeuring
6.1. Behalve hetexemplaar van hetmodel moetde aanvrager aanst onds t wee
à zes proefmeters die overeenkomstig het model zijn vervaardigd, ter
beschikking stellen van de bevoegde dienst.
Op verzoek van de bevoegde dienstmoetditaant al worden verdeeld
over verschillende G-waarden wanneer gelijktijdig goedkeuring daar-
voor wordtaangevraagd.
Naar gelang van het verloop der proeven kunnen extra proefmeters
worden verlangd
6.1.1. Er kan toestemming worden verleend om van deze bepaling af te
wijken, met dien verstande dat de proefmeters op een later tijdstip
ter beschikking kunnen worden gesteld. Evenwel wordt niet
eerder over de goedkeuring van hetmodel beslist , dan na
ontvangst en onderzoek van de proefmeters.
6.1.2. De proefmeters blijven eigendom van de aanvrager en worden
hem na verlening der goedkeuring teruggegeven.
6.2.Onderzoek
6.2.1. Hetonderzoek omvatin hetbijzonder hetvast st ellen van de
fouten van elke meter door een proef met lucht met een
volumieke massa van 1,2 kg/m3. Hetresult aatvan elke proef
wordtafzonderlijk in beschouwing genomen.
6.2.1.1. Bij elke meter dient, in het meetbereik waarvoor goed-
keuring wordtaangevraagd, de miswijzingscurve t e
liggen binnen de band waarvan de breedte is bepaald
door de maximaal toelaatbare fouten bij eerste E.E.G.-
ijk.
6.2.1.2. Bij elke meter mag het verschil tussen het hoogste en het
laagste punt van de miswijzingscurve in het meetgebied
tussen 1/2 Qmaxen Qmaxnietgrot er zijn dan 1 %.
6.2.2. De meters worden daarna onderworpen aan een duurbeproeving
metluchtof metgas.
6.2.2.1. De duurbeproeving moetzoveel mogelijk geschieden bij
het maximale meetvermogen van de meter. De meter
wordt zolang in bedrijf gehouden totdat een lucht- of
gasvolume is gemeten dat overeenkomt met een bedrijfs-
duur van 1.000 uur bij hetmaximale meet vermogen; de
bedrijfsduur mag evenwel nietlanger dan zes maanden
bedragen.
6.2.2.2. Na de duurbeproeving moeten de meters opnieuw
worden onderzochtmetluchtmeteen volumieke massa
van 1,2 kg/m3, waarbij dezelfde standaardapparatuur als
bij hetonderzoek volgens puntIII, 6.2.1 dientt e wordengebruikt.
Onder deze omstandigheden van onderzoek:
a) mogen de voor de in puntIII, 7.1 aangegeven
debieten vastgestelde foutwaarden bij elke gasmeter
(met uitzondering van ten hoogste één) niet meer
dan 1 % afwijken van de bij hetonderzoek volgens
punt III, 6.2.1 vastgestelde waarden, en
b) mag hetverschil t ussen hethoogst e en hetlaagst e
puntvan de miswijzingscurve bij elke met er (met
uitzondering van ten hoogste één) in het meetgebied
tussen ½ Q
maxen Qmaxnietgrot er zijn dan 1,5 %.1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 16
▼B
▼M2
6.2.3. Meters met aandrijfassen
6.2.3.1. Bij meters met één of meer aandrijfassen moet bij ten
minste drie meters van elke G-waarde met lucht met
een volumieke massa van 1,2 kg/m3(zie puntI.B.6.2)
worden onderzochtof zij voldoen aan de voorschrift en
van puntI.B.3.2.4 en puntIII.5.2.1.
Bij meters met meer dan één aandrijfas moet de proef
worden uitgevoerd aan de as die de meest ongunstige
waarde oplevert.
Bij meters met dezelfde G-waarde wordt de kleinste van
de verkregen waarden als de waarde van hetmaximaal
toelaatbare draaimoment beschouwd.
Indien een model meters met verschillende G-waarden
omvat, behoeft de proef inzake het draaimoment alleen
aan meters met de kleinste G-waarde te worden uitge-
voerd, indien voor de grotere meters hetzelfde
draaimomentgeldten indien hun aandrijfas door
dezelfde of een grotere constante wordt gekenmerkt.
6.2.3.2 Bij meters met meer dan één waarde voor Qminbehoeft
alleen de proef bedoeld in puntIII.6.2.3.1 voor de
kleinste waarde van Qminte worden uitgevoerd. De
toelaatbare draaimomenten voor de overige meetbereiken
kunnen aan de hand van hetbeproevingsresult aatworden
berekend.
Voor hetomrekenen naar andere waarden van Qmingelden de volgende regels:
a) bij constant debiet is de verandering van de fout
evenredig methetdraaimoment ;
b) bij constant draaimoment is de verandering van de
fout bij rotorgasmeters omgekeerd evenredig met het
debiet en bij turbinegasmeters omgekeerd evenredig
methetkwadraatvan hetdebiet .
7.Eerste E.E.G.-ijk
7.1.Juistheidsproeven
Een meter wordt geacht te voldoen aan de voorschriften inzake de maxi-
maal toelaatbare fouten, wanneer deze fouten bij onderstaande debieten
nietworden overschreden:
Qmin, 0,10 Qmax(indien deze waarde groter is dan Qmin), 0,25 Qmax,
0,40 Qmax, 0,70 Qmaxen Qmax.
Wanneer het onderzoek onder afwijkende omstandigheden wordt uitge-
voerd, moeten uit de resultaten daarvan ten minste dezelfde conclusies
als die, verkregen op grond van de eerder genoemde proeven, kunnen
worden getrokken.
7.2. Van de in punt III, 7.1 opgegeven debieten zijn afwijkingen toegestaan
van plus of min 5 %1971L0318 — NL — 22.07.1982 — 003.001 — 17
▼B
▼M3
▼B