2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B RICHTLIJN 2001/80/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
van 23 oktober 2001
inzake de beperking van de emissies van bepaalde verontreinigende stoffen in de lucht door grote
stookinstallaties
(PB L 309 van 27.11.2001, blz. 1)
Gerectificeerdbij:
►C1Rectificatie PB L 319 van 23.11.2002, blz. 30 (2001/80/EG)
▼B
RICHTLIJN 2001/80/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT
EN DE RAAD
van 23 oktober 2001
inzake de beperking van de emissies van bepaalde verontreinigende
stoffen in de lucht door grote stookinstallaties
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,inzonderheid op artikel 175, lid 1,
Gezien het voorstel van de Commissie (
1),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2),
Na raadpleging van het Comité van de Regio's,Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (
3) en gezien de
gemeenschappelijke ontwerp-tekst die op 2 augustus 2001 door hetbemiddelingscomité is goedgekeurd,
Overwegende hetgeen volgt:
(1)Richtlijn 88/609/EEG van de Raad van 24 november 1988
inzake de beperking van de emissies van bepaalde verontreini-
gende stoffen in de lucht door grote stookinstallaties (4) heeft
bijgedragen tot de beperking en terugdringing van de luchtver-ontreiniging door grote stookinstallaties; deze richtlijn dientomwille van de duidelijkheid opnieuw geformuleerd te worden.
(2)In het vijfde Milieuactieprogramma (5) wordt als doelstelling
geformuleerd dat de kritische depositieniveaus van bepaalde
verzurende verontreinigingen als zwaveldioxide (SO2) en stik-
stofoxiden (NOx) in geen geval mogen worden overschreden,
terwijl de doelstelling ten aanzien van de luchtkwaliteit erinbestaat dat alle mensen doeltreffend moeten worden beschermdtegen erkende door luchtverontreiniging veroorzaakte gezond-
heidsrisico's.
(3)Alle lidstaten hebben het Protocol van Gothenburg van 1
december 1999 bij het Verdrag van de Economische Commissievan de Verenigde Naties voor Europa van 1979 betreffendegrensoverschrijdende luchtverontreiniging, ter bestrijding van
verzuring, eutrofiëring en ozon op leefniveau ondertekend; dit
protocol bevat o.a. toezeggingen om de emissies van zwaveldio-xide en stikstofoxiden te verlagen.
(4)De Commissie heeft een mededeling over een communautaire
strategie ter bestrijding van de verzuring gepubliceerd; de herzie-
ning van Richtlijn 88/609/EEG wordt als integrerend onderdeelvan deze strategie aangemerkt teneinde op lange termijn deSO
2-e nN Ox-emissies voldoende te verminderen om de neerslag
en de concentraties tot onder de kritische depositieniveaus teverlagen.
(5)Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, zoals vervat inartikel 5 van het Verdrag, vormt de beperking van de emissievan verzurende stoffen door grote stookinstallaties een doelstel-ling die door individueel optredende lidstaten onvoldoende kanworden verwezenlijkt en ongecoördineerde maatregelen bieden2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 2
(1) PB C 300 van 29.9.1998, blz. 6 en PB C 212 E van 25.7.2000, blz. 36.
(2) PB C 101 van 12.4.1999, blz. 55.
(3) Advies van het Europees Parlement van 14 april 1999 (PB C 219 van
30.7.1999, blz. 175, gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 9
november 2000 (PB C 375 van 28.12.2000, blz. 12) en besluit van het Euro-
pees Parlement van 14 maart 2001 (nog niet verschenen in hetPublicatieblad). Besluit van het Europees Parlement van 20 september 2001
en besluit van de Raad van 27 september 2001.
(
4) PB L 336 van 7.12.1988, blz. 1. Richtlijn laatstelijk gewijzigdbij Richtlijn
94/66/EG van de Raad (PB L 337 van 24.12.1994, blz. 83).
(5) PB C 138 van 17.5.1993, blz. 1.
▼B
geen waarborg dat de gewenste doelstelling ook werkelijk wordt
bereikt; gezien de noodzaak de emissie van verzurende stoffen inde gehele Gemeenschap te beperken, is het doeltreffender maat-
regelen op het niveau van de Gemeenschap te nemen.
(6)Grote stookinstallaties dragen in belangrijke mate bij tot de
emissie van zwaveldioxide en stikstofoxiden in de Gemeenschap
en het is nodig deze emissies te beperken; de benadering moet
derhalve worden aangepast aan de uiteenlopende kenmerkenvan de sector grote stookinstallaties in de lidstaten.
(7)In Richtlijn 96/61/EG van 24 september 1996 inzake geïnte-greerde preventie en bestrijding van verontreiniging (
1) is een
geïntegreerde aanpak van de preventie en bestrijding van veront-reiniging opgenomen, waarin alle aspecten van de milieueffectenvan een installatie op geïntegreerde wijze worden beschouwd;stookinstallaties met een nominaal thermisch vermogen van
meer dan 50 MW vallen binnen het toepassingsgebied van Richt-
lijn 96/61/EG; de Commissie publiceert om de drie jaaringevolge artikel 15, lid3, van d ie richtlijn een inventaris vande voornaamste verantwoordelijke emissies en bronnen, een enander op basis van door de lidstaten verstrekte gegevens; de
Raadstelt overeenkomstig artikel 18 van d ie richtlijn, op voor-
stel van de Commissie, in overeenstemming met de hiertoe inhet Verdrag neergelegde procedures, emissiegrenswaarden vastin die gevallen waarin een communautair optreden noodzakelijkis gebleken, zulks met name op basis van de in artikel 16 vandie richtlijn bedoelde uitwisseling van informatie.
(8)Naleving van de in de onderhavige richtlijn vastgestelde emissie-grenswaarden dient als een noodzakelijke, maar nogontoereikende voorwaarde te worden beschouwd om aan de
eisen van Richtlijn 96/61/EG inzake het gebruik van de beste
beschikbare technieken te voldoen; deze naleving kan strengereemissiegrenswaarden, emissiegrenswaarden voor andere stoffenen andere milieucompartimenten en andere relevante voor-waarden vereisen.
(9)De industrie heeft gedurende vijftien jaar ervaring opgedaan metde invoering van technieken om de emissie van verontreinigendestoffen door grote stookinstallaties te beperken.
(10)Het Protocol inzake zware metalen bij het ECE-Verdrag betref-fende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over langeafstand beveelt maatregelen aan om de door bepaalde installatiesuitgestoten hoeveelheidzware metalen te vermind eren; het is
bekend dat de vermindering van stofemissie door stofbestrij-
dingsinstallaties voordelen zal opleveren voor de verminderingvan stofgebonden emissies van zware metalen.
(11)In de sector grote stookinstallaties nemen installaties voor elek-triciteitsopwekking een belangrijke plaats in.
(12)Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van
19 december 1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor
de interne markt voor elektriciteit (2) moet onder andere tot
gevolg hebben dat onder nieuwkomers in de sector nieuweproductiecapaciteit zal worden verdeeld.
(13)De Gemeenschap streeft naar een beperking van de emissie vankooldioxide; waar haalbaar biedt warmtekrachtkoppeling eenwaardevolle mogelijkheid om bij het brandstofverbruik het alge-hele rendement te verbeteren.
(14)Reeds thans stijgt het gebruik van aardgas voor de elektriciteits-opwekking significant, hetgeen waarschijnlijk nog zalvoortduren, met name door gebruikmaking van gasturbines.
(15)Gezien de toenemende productie van energie uit biomassa, zijnspecifieke emissienormen terzake gerechtvaardigd.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 3
(1) PB L 257 van 10.10.1996, blz. 26.
(2) PB L 27 van 30.1.1997, blz. 20.
▼B
(16)In de Resolutie van de Raad van 24 februari 1997 betreffende
een communautaire strategie voor het afvalbeheer (1) wordt de
noodzaak van de terugwinning van afval onderstreept en isgesteldd at om een hoog niveau van milieubescherming te garan-deren passende emissienormen voor de werking vanafvalverbrandingsinstallaties dienen te gelden.
(17)De industrie heeft ervaring opgedaan met technieken en appara-tuur voor de meting van de belangrijkste verontreinigendestoffen die door grote stookinstallaties worden uitgestoten; de
Europese Commissie voor Normalisatie (CEN) is begonnen te
werken aan een kader waarmee binnen de Gemeenschap verge-lijkbare meetresultaten worden gewaarborgd en een hoogkwaliteitsniveau van deze metingen wordt gegarandeerd.
(18)Er bestaat behoefte om de kennis omtrent de emissie van debelangrijkste verontreinigende stoffen door grote stookinstallatieste verbeteren; deze informatie dient, teneinde voor het verontrei-nigingsniveau van een installatie werkelijk representatief te zijn,
tevens met kennis omtrent het energieverbruik ervan te worden
gecombineerd.
(19)Deze richtlijn dient de termijnen waarbinnen de lidstaten Richt-
lijn 88/609/EEG moeten omzetten en uitvoeren, onverlet te laten,
HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
Deze richtlijn is van toepassing op stookinstallaties met een nominaal
thermisch vermogen van 50 MW of meer, ongeacht het toegepaste
brandstoftype (vaste, vloeibare of gasvormige brandstof).
Artikel 2
In deze richtlijn wordt verstaan onder:1) „emissie”: uitworp van stoffen in de lucht door een stookinstal-
latie;
2) „rookgassen”: gasvormige uitworp die vaste, vloeibare of gasvor-
mige emissies bevat; het debiet van rookgassen wordt berekend inkubieke meter per uur bij genormaliseerde temperatuur (273 K) endruk (101,3 kPa) en na aftrek van het waterdampgehalte, en wordtuitgedrukt in „Nm
3/h”;
3) „emissiegrenswaarde”: toelaatbare hoeveelheid van een stof die
met de rookgassen van een stookinstallatie gedurende een bepaaldeperiode in de lucht mag worden uitgestoten; de emissiegrens-waarde wordt berekend in massa per volume rookgassen bij eenzuurstofgehalte in de rookgassen van 3 volumepercent in het geval
van vloeibare en gasvormige brandstoffen, van 6 volumepercent in
het geval van vaste brandstoffen en van 15 volumepercent in hetgeval van gasturbines, en wordt uitgedrukt in „mg/Nm
3”;
4) „ontzwavelingspercentage”: de verhouding tussen de hoeveelheid
zwavel die gedurende een bepaalde periode op de locatie van een
stookinstallatie niet wordt uitgestoten en de hoeveelheid zwavel in
de brandstof die in de stookinstallatie en de bijhorende voorzie-ningen wordt ingevoerd en in dezelfde periode wordt verbruikt;
5) „exploitant”: iedere natuurlijke of rechtspersoon die de stookinstal-
latie exploiteert of daarover beslissende economische zeggenschap
heeft of aan wie een dergelijke zeggenschap is overgedragen;
6) „brandstof”: elke vaste, vloeibare of gasvormige brandbare stof
waarmee de stookinstallatie wordt gevoed, met uitzondering vanafvalstoffen die vallen onder Richtlijn 89/369/EEG van de Raadvan 8 juni 1989 ter voorkoming van door nieuwe installaties voor2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 4
(1) PB C 76 van 11.3.1997, blz. 1.
▼B
de verbranding van stedelijk afval veroorzaakte luchtverontreini-
ging (1), Richtlijn 89/429/EEG van de Raad van 21 juni 1989 ter
vermindering van door bestaande installaties voor de verbranding
van stedelijk afval veroorzaakte luchtverontreiniging (2) en Richt-
lijn 94/67/EG van de Raad van 16 december 1994 betreffende deverbranding van gevaarlijke afvalstoffen (
3), of toekomstige
communautaire besluiten tot intrekking of vervanging van een ofmeer van deze richtlijnen;
7) „stookinstallatie”: elk technisch toestel waarin brandstoffen worden
geoxydeerd teneinde de aldus opgewekte warmte te gebruiken.
Deze richtlijn is enkel van toepassing op stookinstallaties die
bestemd zijn voor de opwekking van energie, met uitzonderingvan die welke de verbrandingsproducten rechtstreeks in productie-procédés gebruiken. Deze richtlijn is met name niet van toepassing
op de volgende verbrandingsinstallaties:
a) installaties waarin de verbrandingsproducten worden gebruikt
voor directe verwarming, droging of enige andere behandelingvan voorwerpen of materialen, bijvoorbeeldherverhittingsovens
en ovens voor warmtebehandeling;
b) naverbrandingsinstallaties, dat wil zeggen technische voorzie-
ningen voor de zuivering van rookgassen door verbranding, die
niet als autonome stookinstallatie worden geëxploiteerd;
c) installaties voor het regenereren van katalysatoren voor het
katalytisch kraakproces;
d) installaties om zwavelwaterstof om te zetten in zwavel;
e) in de chemische industrie gebruikte reactoren;
f) cokesbatterijovens;
g) windverhitters van hoogovens;h) technische voorzieningen die bij de voortstuwing van een voer-
tuig, schip of vliegtuig worden gebruikt;
i) gasturbines die op offshore-platforms worden gebruikt;j) gasturbines die vóór 27 november 2002 een vergunning hebben
gekregen of waarvoor, vóór 27 november 2002, naar hetoordeel van de bevoegde autoriteit een volledige vergunning isaangevraagd, mits de installatie niet later dan 27 november
2003 in gebruik genomen wordt, onverminderd het bepaalde in
artikel 7, lid1, en bijlage VIII(A) en (B) .
Installaties die worden aangedreven door diesel-, benzine- of
gasmotoren zijn niet aan deze richtlijn onderworpen.
Wanneer twee of meer afzonderlijke nieuwe installaties zo worden
geïnstalleerd dat hun rookgassen naar het oordeel van de bevoegdeautoriteiten, met inachtneming van technische en economischeomstandigheden, via één gemeenschappelijke schoorsteen zoudenkunnen worden uitgestoten, wordt dit samenstel van installaties
als één eenheidaangemerkt;
8) „gemengde stookinstallatie”: elke stookinstallatie die terzelfder tijd
of beurtelings met twee of meer brandstoffen kan worden gevoed;
9) „nieuwe installatie”: elke stookinstallatie waarvoor de eerste bouw-
vergunning of, bij gebreke van een dergelijke procedure, de eerstebedrijfsvergunning op of na 1 juli 1987 is verleend;
10) „bestaande installatie”: elke stookinstallatie waarvoor de eerste
bouwvergunning of, bij gebreke van een dergelijke procedure, de
eerste bedrijfsvergunning vóór 1 juli 1987 is verleend;
11) „biomassa”: producten die geheel of gedeeltelijk bestaan uit plant-
aardig landbouw- of bosbouwmateriaal dat gebruikt kan worden als2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 5
(1) PB L 163 van 14.6.1989, blz. 32.
(2) PB L 203 van 15.7.1989, blz. 50.
(3) PB L 365 van 31.12.1994, blz. 34.
▼B
brandstof om de energetische inhoud ervan te benutten, alsmede de
volgende als brandstof gebruikte afvalstoffen:
a) plantaardig afval uit land- en bosbouw;
b) plantaardige afval van de levensmiddelenindustrie, indien de
opgewekte warmte wordt teruggewonnen;
c) vezelachtig afval afkomstig van de productie van ruwe pulp en
van de productie van papier uit pulp; indien het op de plaatsvan productie wordt meeverbrand en de opgewekte warmtewordt teruggewonnen.
d) kurkafval;
e) houtafval, met uitzondering van houtafval dat ten gevolge van
een behandeling met houtbeschermingsmiddelen of door hetaanbrengen van een beschermingslaag gehalogeneerde organi-
sche verbindingen dan wel zware metalen kan bevatten, wat in
het bijzonder het geval is voor houtafval afkomstig van bouw-en sloopafval;
12) „gasturbine”: een roterende machine die thermische energie in
arbeid omzet, in hoofdzaak bestaande uit een compressor, een ther-misch toestel waarin brandstof wordt geoxydeerd om het
werkmedium te verhitten, en een turbine.
13) „ultraperifere gebieden”: Frankrijk voor de Franse Overzeese
Departementen, Portugal voor de Azoren en Madeira, en Spanjevoor de Canarische Eilanden.
Artikel 3
1. De lidstaten stellen uiterlijk op 1 juli 1990 programma's vast voor
de geleidelijke vermindering van de totale jaarlijkse emissies vanbestaande installaties. In deze programma's worden zowel het tijd-
schema als de uitvoeringsbepalingen voor de desbetreffende
programma's vastgesteld.
2. Tot bij de uitvoering van de bepalingen van artikel 4 die van
toepassing zijn op bestaande installaties, blijven de lidstaten voldoen,overeenkomstig de in lid 1 bedoelde programma's, aan de emissiepla-fonds en verminderingspercentages zoals vastgesteld in bijlage I,
kolom 1 tot en met 6, voor zwaveldioxide, en in bijlage II, kolom 1
tot en met 4, voor stikstofoxiden, op de in die bijlagen gestelde data.
3. Gedurende de uitvoering van de programma's stellen de lidstaten
eveneens de totale jaarlijkse emissies vast overeenkomstig bijlage VIII,punt C.
4. Indien een ingrijpende en onverwachte verandering van de vraag
naar energie of van de beschikbaarheid van bepaalde brandstoffen of
bepaalde opwekkingsinstallaties ernstige technische moeilijkheden
oplevert voor de tenuitvoerlegging van het programma dat een lidstaatkrachtens lid 1 heeft opgesteld, neemt de Commissie op verzoek van debetrokken lidstaten rekening houdend met de toedracht van datverzoek, een besluit om ten aanzien van die lidstaat de emissieplafondsen/of de data van de bijlagen I en II te wijzigen; zij deelt dit besluit
aan de Raad en aan de lidstaten mede. Elke lidstaat kan het besluit
van de Commissie binnen drie maanden ter beoordeling aan de Raadvoorleggen. De Raad kan binnen drie maanden met gekwalificeerdemeerderheid van stemmen een andersluidend besluit nemen.
Artikel 4
1. Onverminderd artikel 17 treffen de lidstaten passende maatregelen
teneinde te bewerkstelligen dat iedere bouwvergunning of, bij gebreke
van een dergelijke procedure, iedere bedrijfsvergunning voor een
nieuwe stookinstallatie — waarvoor vóór 27 november 2002 naar hetoordeel van de bevoegde autoriteit een volledige vergunning is aange-vraagd, mits de installatie uiterlijk 27 november 2003 in gebruikgenomen wordt — voorschriften bevat met betrekking tot de inachtne-ming van de in punt A van de bijlagen III tot en met VII voor2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 6
▼B
zwaveldioxide, stikstofoxiden en stof vastgestelde emissiegrens-
waarden.
2. De lidstaten treffen passende maatregelen teneinde te bewerkstel-
ligen dat iedere bouwvergunning of, bij gebreke van een dergelijkeprocedure, iedere bedrijfsvergunning voor een andere nieuwe stookin-stallatie dan die welke zijn bedoeld in lid 1, voorschriften bevat metbetrekking tot de inachtneming van de in punt B van de bijlagen IIItot en met VII voor zwaveldioxide, stikstofoxiden en stof vastgestelde
emissiegrenswaarden.
3. Onverminderd Richtlijn 96/61/EG en Richtlijn 96/62/EG van de
Raad van 27 september 1996 inzake de beoordeling en het beheer vande luchtkwaliteit (
1) bereiken de lidstaten uiterlijk op 1 januari 2008
significante emissiereducties, door
a) passende maatregelen te treffen om te bewerkstelligen dat alle
bedrijfsvergunningen voor bestaande installaties voorschriftenbevatten met betrekking tot de inachtneming van de voor nieuwestookinstallaties vastgestelde emissiegrenswaarden voor nieuweinstallaties, als bedoeld in lid 1, of
b) ervoor te zorgen dat bestaande installaties onderworpen worden aan
het in lid 6 bedoelde nationale emissiereductieplan,
en, wanneer zulks passend is, door de artikelen 5, 7 en 8 toe te passen.
4. Onverminderd de Richtlijnen 96/61/EG en 96/62/EG kunnen
bestaande installaties worden vrijgesteld van de verplichting tot inacht-neming van de in lid 3, bedoelde emissiegrenswaarden, en vanopneming in het nationale emissiereductieplan, op voorwaarde dat:
a) de exploitant van een bestaande installatie zich in een schriftelijke
verklaring die uiterlijk op 30 juni 2004 aan de bevoegde autoriteitwordt overgelegd, ertoe verbindt om de installatie vanaf 1 januari2008 tot 31 december 2015 niet langer dan 20000 bedrijfsuren inbedrijf te nemen;
b) de exploitant elk jaar aan de bevoegde autoriteit meedeelt hoeveel
van de resterende exploitatietijd hij reeds heeft gebruikt en nog zalgebruiken.
5. De lidstaten kunnen eisen dat strengere emissiegrenswaarden en
uitvoeringstermijnen in acht worden genomen dan die welke in deleden 1, 2, 3 en 4 en in artikel 10 zijn genoemd; ook kunnen zij andereverontreinigende stoffen opnemen en aanvullende eisen stellen of deaanpassing van de installaties aan de technische vooruitgang voor-
schrijven.
6. Onverminderd de onderhavige richtlijn en Richtlijn 96/61/EG, en
met inachtneming van de kosten en baten en hun verplichtingen uithoofde van Richtlijn 2001/81/EG van het Europees Parlement en deRaadvan 23 oktober 2001 inzake nationale emissieplafond s (
2)e n
Richtlijn 96/62/EG, kunnen de lidstaten voor bestaande installaties een
nationaal emissiereductieplan opstellen en uitvoeren, waarin, ondermeer, de plafonds van de bijlagen I en II in acht genomen worden.
Het nationale emissiereductieplan brengt de totale jaarlijkse emissies
van NO
x,S O2en stof van bestaande installaties terug tot de niveaus
die bereikt zouden zijn, als de in lid 3, onder a), bedoelde emissie-
grenswaarden waren toegepast op de bestaande installaties die in het
jaar 2000 in bedrijf zijn (met inbegrip van die installaties die in 2000worden onderworpen aan een door de bevoegde autoriteit goedgekeurdsaneringsplan teneinde te voldoen aan de door de nationale wetgevingvereiste emissiereductie) en op basis van de effectieve jaarlijkse exploi-
tatietijd, de gebruikte brandstof en het thermisch vermogen, gemiddeld
gedurende de afgelopen vijf jaar van exploitatie, tot en met het jaar2000.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 7
(1) PB L 296 van 21.11.1996, blz. 55.
(2) Zie blz. 22 van dit Publicatieblad.
▼B
De sluiting van een in het nationale emissiereductieplan opgenomen
installatie heeft niet tot gevolg dat de totale jaarlijkse emissies van deresterende installaties van het plan worden verhoogd.
Een bestaande of nieuwe installatie kan in geen geval op grond van een
nationaal emissiereductieplan worden vrijgesteld van de bepalingen vande desbetreffende communautaire wetgeving, onder meer Richtlijn 96/
61/EG.
Voor nationale emissiereductieplannen gelden de volgende voor-
waarden:
a) het plan bevat doelstellingen en daarvan afgeleide streefgetallen,
maatregelen en tijdschema's om die doelstellingen en streefgetallente halen, alsmede een controlemechanisme;
b) de lidstaten stellen de Commissie uiterlijk 27 november 2003 in
kennis van hun nationale emissiereductieplan;
c) binnen zes maanden na de kennisgeving van punt b) beoordeelt de
Commissie of het plan al dan niet beantwoordt aan de vereisten vandit lid 6. Wanneer de Commissie van mening is dat dit niet het
geval is, stelt zij de lidstaat daarvan in kennis en deelt de lidstaat
binnen de drie daaropvolgende maanden mee welke maatregelengenomen zijn om aan de vereisten van dit lid tegemoet te komen;
d) de Commissie stelt uiterlijk op 27 november 2002 richtsnoeren op
om de lidstaten bij de uitwerking van hun plannen bij te staan.
7. Uiterlijk 31 december 2004 zal de Commissie, in het licht van de
vooruitgang die geboekt is om de volksgezondheid te beschermen ende communautaire milieudoelstellingen inzake verzuring en luchtkwali-teit overeenkomstig Richtlijn 96/62/EG te halen, het EuropeesParlement en de Raad een verslag voorleggen met een beoordeling van:
a) de noodzaak van verdere maatregelen;
b) hoeveelheden zware metalen uitgestoten door grote stookinstallaties;
c) kosteneffectiviteit, kosten en baten van verdere emissiereductie in
de sector van de grote stookinstallaties in de lidstaten in vergelijkingmet andere sectoren;
d) de technische en economische haalbaarheid van de emissiereductie;
e) de gevolgen van zowel de normen voor de sector grote stookinstal-
laties, inclusief de bepalingen voor binnenlandse vaste brandstoffen,als de concurrentiesituatie op de energiemarkt, voor het milieu en deinterne markt;
f) alle nationale emissiereductieplannen die de lidstaten op grond van
lid6 hebben verstrekt.
De Commissie zal in haar verslag een adequaat voorstel opnemen voor
mogelijke einddata of voor lagere grenswaarden voor de uitzonderingvan voetnoot 2 bij Bijlage VI, deel A.
8. Het in lid 7 bedoelde verslag gaat zo nodig vergezeld van
passende voorstellen, met inachtneming van Richtlijn 96/61/EG.
Artikel 5
In afwijking van het bepaalde in bijlage III geldt het volgende:
1) Voor installaties met een nominaal thermisch vermogen van 400
MW of meer die niet meer dan de hierna volgende aantallen perjaar in bedrijf zijn (voortschrijdend gemiddelde over een periode
van vijf jaar):
— 2 000 uur tot 31 december 2015;
— 1 500 uur vanaf 1 januari 2016,
geldt een SO
2-emissiegrenswaarde van 800 mg/Nm3.
Deze bepaling is niet van toepassing op nieuwe installaties waar-
voor de vergunning overeenkomstig artikel 4, lid 2, is verleend.
2) Tot en met 31 december 1999 mag Spanje vergunningen afgeven
voor nieuwe, vóór eind2005 in bed rijf te stellen krachtinstallaties2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 8
▼B
met een nominaal thermisch vermogen van 500 MW of meer,
waarin van eigen bodem afkomstige of geïmporteerde vaste brand-stoffen worden gestookt en die aan de volgende vereisten voldoen:
a) voor geïmporteerde vaste brandstoffen een SO
2-emissiegrens-
waarde van 800 mg/Nm3;
b) voor van eigen bodem afkomstige vaste brandstoffen minimaal
60 % ontzwaveling,
mits de totale toegestane capaciteit van installaties waarvoor deze
afwijking geldt, niet meer bedraagt dan:
— 2 000 MWe voor installaties die vaste brandstoffen van eigen
bodem stoken;
— 7 500 MWe voor installaties die geïmporteerde vaste brand-
stoffen stoken, ofwel — indien dat lager is — 50 % van de
totale nieuwe capaciteit van alle installaties op vaste brand-
stoffen waarvoor uiterlijk op 31 december 1999 een vergunningis afgegeven.
Artikel 6
De lidstaten dragen er zorg voor, dat voor nieuwe installaties waarvoor
een vergunning is verleendovereenkomstig artikel 4, lid2, of voor
installaties waarop artikel 10 van toepassing is, de technische en econo-
mische haalbaarheid van warmtekrachtkoppeling wordt onderzocht.Indien de haalbaarheid wordt bevestigd, rekening houdend met demarkt- en distributiesituatie, worden de installaties in die zinontworpen.
Artikel 7
1. De lidstaten dragen er zorg voor, dat in de in artikel 4 genoemde
vergunningen voorschriften bevatten inzake procedures bij storingen ofuitvallen van de zuiveringsinrichting. Meer bepaald verlangt debevoegde autoriteit dat de exploitant ingeval de zuiveringsinrichting isuitgevallen en niet binnen 24 uur weer normaal functioneert, de instal-
latie geheel of gedeeltelijk stillegt of met een weinig vervuilende
brandstof in werking houdt. In elk geval wordt de bevoegde autoriteitbinnen 48 uur op de hoogte gesteld. De som van de perioden vanwerking zonder zuiveringsinrichting mag in een periode van 12maanden in geen geval meer bedragen dan 120 uur. De bevoegde auto-
riteit kan uitzonderingen toestaan op de limieten van 24 uur en 120 uur,
wanneer, naar haar oordeel:
a) het absoluut noodzakelijk is om de energievoorziening in stand te
houden, of
b) de installatie met de uitgevallen inrichting anders voor een beperkte
tijd zou worden vervangen door een installatie die over het geheelgenomen een hogere emissie zou veroorzaken.
2. De bevoegde autoriteit kan de verplichting tot het naleven van de
in artikel 4 bedoelde emissiegrenswaarden voor zwaveldioxide bij
installaties waar voor dit doel normaliter laagzwavelige brandstof wordtverstookt, voor een periode van ten hoogste zes maanden opschorten,indien de exploitant wegens een onderbreking van de voorziening metlaagzwavelige brandstof ten gevolge van een ernstig tekort aan derge-
lijke brandstoffen niet in staat is deze grenswaarden in acht te nemen.
De Commissie wordt onverwijld op de hoogte gesteld van dergelijkegevallen.
3. De bevoegde autoriteit kan vrijstelling verlenen van de verplichte
emissiegrenswaarden van artikel 4 voor een installatie die normaliter
gasvormige brandstof gebruikt maar die als gevolg van een plotselinge
onderbreking in de gasvoorziening uitzonderlijk een andere brandstofmoet gebruiken, en zonder vrijstelling zou moeten worden uitgerustmet een zuiveringsinrichting, en dit voor maximum 10 dagen, tenzij ereen absolute noodzaak bestaat om de energievoorziening in stand tehouden.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 9
▼B
Artikel 8
1. Bij de toekenning van de vergunning van artikel 4, leden 1 en 2,
aan installaties die gelijktijdig met twee of meer brandstoffen wordengevoed, en voor dergelijke installaties die vallen onder artikel 4, lid 3
of artikel 10, stelt de bevoegde autoriteit de emissiegrenswaarden als
volgt vast:
a) ten eerste, door de emissiegrenswaarde voor elke brandstof en elke
verontreinigende stof te nemen die overeenkomt met het nominalethermische vermogen van de installatie zoals aangegeven in debijlagen III tot en met VII;
b) ten tweede, door de gewogen emissiegrenswaarden per brandstof te
bepalen; deze waarden worden verkregen door elk van de hierboven
bedoelde grenswaarden te vermenigvuldigen met de hoeveelheiddoor elke brandstof geleverde warmte, gedeeld door de warmtegeleverd door alle brandstoffen tezamen;
c) ten derde, door de per brandstof gewogen emissiegrenswaarden bij
elkaar op te tellen.
2. In polyvalente stookinstallaties die distillatie- en omzettingsresi-
duen afkomstig van het raffineren van ruwe aardolie, alleen of incombinatie met andere brandstoffen, zelf verbruiken, zijn, niettegen-staande het bepaalde in lid 1, de voorschriften inzake de brandstofmet de hoogste emissiegrenswaarde (bepalende brandstof) onvermin-derd van toepassing, indien tijdens de werking van de installatie het
aandeel van de door deze brandstof geleverde warmte ten minste 50 %
bedraagt van de warmte geleverd door alle brandstoffen tezamen.
Indien het aandeel van de beslissende brandstof kleiner dan 50 % is,
wordt de emissiegrenswaarde naar rato van de door elke brandstofgeleverde warmte en gelet op de warmte geleverd door alle brand-stoffen tezamen als volgt bepaald:
a) ten eerste, door de emissiegrenswaarde voor elke brandstof en elke
verontreinigende stof te nemen die overeenkomt met het nominalethermische vermogen van de installatie zoals aangegeven in de
bijlagen III tot en met VII;
b) ten tweede, door de emissiegrenswaarde te berekenen voor de bepa-
lende brandstof (de brandstof met de hoogste emissiegrenswaardeop grondvan d e bijlagen III tot en met VII of, in geval van tweebrandstoffen met dezelfde emissiegrenswaarde, de brandstof die de
grootste hoeveelheid warmte levert): deze waarde wordt verkregen
door de in de bijlagen III tot en met VII vermelde grenswaardevoor deze brandstof met twee te vermenigvuldigen en van deuitkomst ervan de emissiegrenswaarde voor de brandstof met delaagste emissiegrenswaarde af te trekken;
c) ten derde, door de gewogen emissiegrenswaarden per brandstof te
bepalen; deze waarden worden verkregen door de berekende emis-siegrenswaarde van de bepalende brandstof te vermenigvuldigenmet de hoeveelheid door de bepalende brandstof geleverde warmteen elk der andere grenswaarden te vermenigvuldigen met de
hoeveelheid door elke brandstof geleverde warmte, en de uitkomst
van elke vermenigvuldiging te delen door de warmte geleverd dooralle brandstoffen tezamen;
d) ten vierde, door de per brandstof gewogen emissiegrenswaarden bij
elkaar op te tellen.
3. Als alternatief voor lid 2 kunnen voor zwaveldioxide de volgende
gemiddelde emissiegrenswaarden, ongeacht de gebruikte brandstofcom-
binaties, worden toegepast:
a) voor nieuwe installaties als bed oeldin artikel 4, lid1 en lid3: 1 000
mg/Nm
3, berekend als het gemiddelde van alle installaties van dat
type binnen de raffinaderij;
b) voor nieuwe installaties als bedoeld in artikel 4, lid 2: 600 mg/Nm3,
berekend als het gemiddelde van alle installaties van dat type binnende raffinaderij, met uitzondering van gasturbines.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 10
▼B
De bevoegde autoriteiten zien erop toe dat de toepassing van deze
bepaling niet tot een verhoging van de emissies van bestaande installa-ties leidt.
4. Bij de toekenning van de in artikel 4, leden 1 en 2, bedoelde
vergunning aan installaties die beurtelings met twee of meer brand-stoffen worden gevoed en in het geval van dergelijke installatieswaarop artikel 4, lid 3, of artikel 10 van toepassing is, zijn de in debijlagen III tot en met VII genoemde emissiegrenswaarden voor elke
gebruikte brandstof van toepassing.
Artikel 9
Rookgassen uit stookinstallaties worden op gecontroleerde wijze uitge-
stoten via een schoorsteen. De uitstootvoorschriften worden vermeld inde vergunning van artikel 4, alsook in die voor installaties waaropartikel 10 van toepassing is. De bevoegde autoriteit zorgt er met namevoor dat de schoorsteenhoogte zo wordt berekend, dat er geen gevaarbestaat voor gezondheid of milieu.
Artikel 10
Bij uitbreiding van een stookinstallatie met ten minste 50 MW, zijn de
emissiegrenswaarden van punt B van de bijlagen III tot en met VII van
toepassing op het nieuwe gedeelte van de installatie; zij worden vastge-steldop grondvan het thermische vermogen van d e gehele installatie.Dit geldt niet voor de gevallen bedoeld in artikel 8, leden 2 en 3.
Heeft de exploitant van een stookinstallatie een wijziging voor in de
zin van de artikelen 2, lid 10, onder b), en 12, lid 2, van Richtlijn 96/
61/EG, dan zijn de emissiegrenswaarden van punt B van de bijlagen III
tot en met VII met betrekking tot SO
2,N Oxen stofdeeltjes van toepas-
sing.
Artikel 11
De lidstaten zorgen ervoor dat ingeval stookinstallaties worden
gebouwdd ie aanzienlijke gevolgen kunnen hebben voor het milieu ineen andere lidstaat, alle passende informatie wordt uitgewisseld en
overleg wordt gepleegd overeenkomstig artikel 7 van Richtlijn 85/337/
EEG van de Raad van 27 juni 1985 inzake de milieueffectbeoordelingvan bepaalde openbare en particuliere projecten (
1).
Artikel 12
De lidstaten treffen de nodige maatregelen om de controle, overeen-
komstig bijlage VIII, punt A, op de emissies van de door dezerichtlijn bestreken stookinstallaties alsmede op alle overige waarden
die voor de tenuitvoerlegging van deze richtlijn zijn vereist, te verze-
keren. Zij kunnen verlangen dat een dergelijke controle voor rekeningvan de exploitant geschiedt.
Artikel 13
De lidstaten treffen de nodige maatregelen opdat de exploitant de
bevoegde autoriteiten binnen een redelijke termijn in kennis stelt vande resultaten van de continumetingen, de controle op de meetappara-
tuur, de niet-continue metingen en alle overige metingen die werden
verricht om de naleving van deze richtlijn te kunnen beoordelen.
Artikel 14
1. Bij continumetingen worden de in punt A van de bijlagen III tot
en met VII bedoelde emissiegrenswaarden geacht te zijn nageleefd,2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 11
(1) PB L 175 van 5.7.1985, blz. 40. Richtlijn laatstelijk gewijzigdbij Richtlijn
97/11/EG van de Raad (PB L 73 van 14.3.1997, blz. 5).
▼B
indien uit de evaluatie van de resultaten voor de bedrijfsduur tijdens
een kalenderjaar blijkt dat
a) geen kalendermaandgemiddelde boven de emissiegrenswaarden ligt,
en
b) in het geval van:
i) zwaveldioxide en stof, 97 % van alle 48-uursgemiddelden 110 %
van de emissiegrenswaarden niet te boven gaat;
ii) stikstofoxiden, 95 % van alle 48-uursgemiddelden 110 % van de
emissiegrenswaarden niet te boven gaat.
Met de in artikel 7 bedoelde perioden alsmede perioden van opstarten
en stilleggen wordt geen rekening gehouden.
2. Indien uitsluitend niet-continue metingen of andere geschikte
bepalingsmethoden zijn vereist, worden de in de bijlagen III tot en
met VII bedoelde emissiegrenswaarden geacht te zijn nageleefd, indiende resultaten van alle meetcycli of van deze andere methoden, dieovereenkomstig de door de bevoegde overheid vastgelegde regels zijnbepaald en vastgesteld, de emissiegrenswaarden niet overschrijden.
►
C13. In de gevallen bedoeld in artikel 5, punt 2, worden ◄de
ontzwavelingspercentages geacht te zijn bereikt, indien uit de evaluatievan metingen die zijn verricht overeenkomstig bijlage VIII, deel A,punt 3, blijkt dat alle kalendermaandgemiddelden of alle voortschrij-dende maandgemiddelden voldoen aan de vereisten betreffende deontzwavelingspercentages.
Met de in artikel 7 bedoelde perioden alsmede perioden van opstarten
en stilleggen wordt geen rekening gehouden.
4. Voor nieuwe installaties met een vergunning die overeenkomstig
artikel 4, lid 2, is verleend, worden de emissiegrenswaarden geacht tezijn nageleefd, indien voor de bedrijfsuren in een kalenderjaar:
a) geen gevalideerd daggemiddelde hoger is dan de toepasselijke
cijfers in punt B van de bijlagen III tot VII;
b) 95 % van alle gevalideerde uurgemiddelden in één jaar niet hoger is
dan 200 % van de toepasselijke cijfers in punt B van de bijlagen IIItot VII.
De „gevalideerde gemiddelden” worden bepaald overeenkomstig
bijlage VIII, deel A, punt 6.
Met de in artikel 7 bedoelde perioden alsmede perioden van opstarten
en stilleggen wordt geen rekening gehouden.
Artikel 15
1. De lidstaten stellen de Commissie uiterlijk op 31 december 1990
in kennis van de volgens artikel 3, lid 1, opgestelde programma's.
Uiterlijk één jaar na afloop van elke fase van de emissievermindering
van bestaande installaties, leggen de lidstaten aan de Commissie eenbeknopt rapport voor over de resultaten van de uitvoering van deprogramma's.
Tevens is een tussentijds rapport vereist halverwege elke fase.2. De in lid 1 bedoelde rapporten bevatten een overzicht van:
a) alle stookinstallaties die onder deze richtlijn vallen,
b) de emissies van zwaveldioxide en stikstofoxiden, uitgedrukt in ton
per jaar en als concentratie van deze stoffen in de rookgassen,
c) de reeds genomen of voorgenomen maatregelen om de emissies te
verminderen, en van de wijzigingen in de keuze van de gebruiktebrandstof,
d) de uitgevoerde of voorgenomen wijzigingen in de bedrijfsvoering,
e) de uitgevoerde of voorgenomen definitieve stillegging van stookin-
stallaties, en2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 12
▼B
f) in voorkomend geval, de emissiegrenswaarden die volgens de
programma's voor bestaande installaties gelden.
Bij de bepaling van de jaarlijkse emissies en de concentraties verontrei-
nigende stoffen in de rookgassen houden de lidstaten rekening met de
artikelen 12, 13 en 14.
3. De lidstaten die artikel 5 en de bepalingen van de aantekening
(NB) in bijlage III of bijlage VI, deel A toepassen, brengen daaroverjaarlijks verslag uit aan de Commissie.
Artikel 16
De lidstaten stellen sancties vast op inbreuken op de krachtens deze
richtlijn vastgestelde nationale bepalingen De sancties zijn doeltreffend,evenredig en afschrikkend.
Artikel 17
1. Onverminderd lid 2 wordt Richtlijn 88/609/EEG ingetrokken met
ingang van 27 november 2002, en zulks onverminderd de verplich-
tingen van de lidstaten inzake de termijnen voor omzetting en
toepassing van die richtlijn, tevens vermeld in bijlage IX bij de onder-havige richtlijn.
2. Ten aanzien van nieuwe installaties waarvoor een vergunning is
verleendvóór 27 november 2002 zoals vermeldin artikel 4, lid1, vand eze richtlijn, blijven artikel 4, lid1, artikel 5, lid2, artikel 6, artikel15, lid3, bijlagen III, VI, VIII en bijlage IX, d eel A, punt 2 van Richt-
lijn 88/609/EEG, zoals gewijzigdbij Richtlijn 94/66/EG, van
toepassing tot en met 31 december 2007, waarna zij worden inge-trokken.
3. Verwijzingen naar Richtlijn 88/609/EEG worden uitgelegd als
verwijzingen naar de onderhavige richtlijn en gelezen overeenkomstigde concordantietabel in bijlage X.
Artikel 18
1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen in werking treden om vóór 27 november 2002 aan deze
richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in
kennis.
Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepa-
lingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar dezerichtlijn verwezen. De regels voor die verwijzing worden vastgestelddoor de lidstaten.
2. Voor bestaande installaties en nieuwe installaties waarvoor een
vergunning is verleendovereenkomstig artikel 4, lid1, is bijlage VIII,
deel A, punt 2, vanaf 27 november 2004 van toepassing.
3. De lidstaten stellen de Commissie in kennis van de bepalingen
van intern recht die zij op het onder deze richtlijn vallende gebiedaannemen.
Artikel 19
Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in
hetPublicatieblad van de Europese Gemeenschappen
Artikel 20
Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 13
▼B
BIJLAGE I
PLAFONDS EN STREEFCIJFERS VOOR DE VERMINDERING VAN SO2-EMISSIES VOOR BESTAANDE
INSTALLATIES (1)(2)
Lidstaat0 123456789
SO2-emissies
van GSI 1980
in kilotonEmissieplafond
(in kiloton/jaar)Vermindering in % t.o.v. emis-
sies 1980Vermindering in % t.o.v. aange-
paste emissies 1980
Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 1 Fase 2 Fase 3
1993 1998 2003 1993 1998 2003 1993 1998 2003
België 530 318 212 159 − 40 − 60 − 70 − 40 − 60 − 70
Denemarken 323 213 141 106 − 34 − 56 − 67 − 40 − 60 − 70
Duitsland2 225 1335 890 668 − 40 − 60 − 70 − 40 − 60 − 70
Griekenland303 320 320 320 + 6 + 6 + 6 − 45 − 45 − 45Spanje 2 290 2290 1 730 1 440 0 − 24 − 37 − 21 − 40 − 50Frankrijk 1 910 1146 764 573 − 40 − 60 − 70 − 40 − 60 − 70
Ierland99 124 124 124 + 25 + 25 + 25 − 29 − 29 − 29
Italië 2 450 1800 1 500 900 − 27 − 39 − 63 − 40 − 50 − 70Luxemburg 3 1,8 1,5 1,5 − 40 − 50 − 60 − 40 − 50 − 50Nederland 299 180 120 90 − 40 − 60 − 70 − 40 − 60 − 70Portugal 115 232 270 206 + 102 + 135 + 79 − 25 − 13 − 34
Verenigd
Koninkrijk 3 883 3106 2 330 1 553 − 20 − 40 − 60 − 20 − 40 − 60
Oostenrijk 90 54 36 27 − 40 − 60 − 70 − 40 − 60 − 70
Finland171 102 68 51 − 40 − 60 − 70 − 40 − 60 − 70
Zweden 112 67 45 34 − 40 − 60 − 70 − 40 − 60 − 702001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 14
(1) Na 1 juli 1987 toegestane capaciteit kan extra emissies veroorzaken.
(2) Emissies door stookinstallaties waarvoor vóór 1 juli 1987 een vergunning is afgegeven, maar die op die datum nog niet in bedrijf
waren en waarmee geen rekening is gehouden bij de in deze bijlage vastgestelde emissieplafonds, moeten ofwel voldoen aan devoorwaarden van deze richtlijn voor nieuwe stookinstallaties ofwel worden meegeteld bij de totale emissies van de bestaande
installaties, die de in deze bijlage vastgestelde plafonds niet mogen overschrijden.
▼B
BIJLAGE II
PLAFONDS EN STREEFCIJFERS VOOR DE VERMINDERING VAN NOx-EMISSIES VOOR BESTAANDE
INSTALLATIES (1)(2)
Lidstaat0123456
NOx-emissies
(als NO2) van
GSI 1980
(in kiloton)NOx-emissieplafonds
(in kiloton/jaar)Vermindering in % t.o.v. emis-
sies 1980Vermindering in % t.o.v. aange-
paste emissies 1980
Fase 1 Fase 2 Fase 1 Fase 2 Fase 1 Fase 2
1993(1) 1998 1993 (1) 1998 1993 (1) 1998
België 110 88 66 − 20 − 40 − 20 − 40
Denemarken 124 121 81 − 3 − 35 − 10 − 40Duitsland870 696 522 − 20 − 40 − 20 − 40
Griekenland36 70 70 + 94 + 94 0 0
Spanje 366 368 277 + 1 − 24 − 20 − 40Frankrijk 400 320 240 − 20 − 40 − 20 − 40Ierland28 50 50 + 79 + 79 0 0
Italië 580 570 428 − 2 − 26 − 20 − 40
Luxemburg 3 2,4 1,8 − 20 − 40 − 20 − 40Nederland 122 98 73 − 20 − 40 − 20 − 40Portugal 23 59 64 + 157 + 178 − 8 0Verenigd
Koninkrijk 1 016 864 711 − 15 − 30 − 15 − 30
Oostenrijk 19 15 11 − 20 − 40 − 20 − 40Finland81 65 48 − 20 − 40 − 20 − 40
Zweden 31 25 19 − 20 − 40 − 20 − 40
(1) De lidstaten mogen om technische redenen de datum van fase 1 voor vermindering van NOx-emissies met ten hoogste twee jaar
uitstellen door de Commissie binnen één maand na kennisgeving van deze richtlijn daarvan in kennis te stellen.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 15
(1) Na 1 juli 1987 toegestane capaciteit kan extra emissies veroorzaken.
(2) Emissies door stookinstallaties waarvoor vóór 1 juli 1987 een vergunning is afgegeven, maar die op die datum nog niet in bedrijf
waren en waarmee geen rekening is gehouden bij de in deze bijlage vastgestelde emissieplafonds, moeten ofwel voldoen aan devoorwaarden van deze richtlijn voor nieuwe stookinstallaties ofwel worden meegeteld bij de totale emissies van de bestaande
installaties, die de in deze bijlage vastgestelde plafonds niet mogen overschrijden.
▼B
BIJLAGE III
EMISSIEGRENSWAARDEN VOOR SO2
Vaste brandstoffen
A. Emissiegrenswaarden voor SO2, uitgedrukt in mg/Nm3(O2-gehalte 6 %),
voor nieuwe en bestaande installaties overeenkomstig respectievelijk artikel
4, lid1 en artikel 4, lid3:
NB:Indien bovenstaande emissiegrenswaarden op grond van de brandstof-
kenmerken niet kunnen worden gehaald, moet bij installaties met een
nominaal thermisch vermogen van 100 MWth of minder een ontzwave-
lingspercentage van tenminste 60 % worden gerealiseerd, bij installaties
met meer dan 100 MWth vermogen en met 300 MWth vermogen of
minder een van 75 %, en voor installaties met meer dan 300 MWth
vermogen een van 90 %. Voor installaties met meer dan 500 MWth
vermogen geldt een ontzwavelingspercentage van tenminste 94 % of
van tenminste 92 % ingeval vóór 1 januari 2001 een contract voor de
inrichting van een rookgasontzwavelings- of kalkinjectie-installatie is
gesloten en de desbetreffende werkzaamheden zijn begonnen.
B. Emissiegrenswaarden voor SO2, uitgedrukt in mg/Nm3(O2-gehalte 6 %),
voor nieuwe installaties overeenkomstig artikel 4, lid2, met uitzond ering
van gasturbines.
Soort brandstof 50 tot 100 MWth 100 tot 300 MWth > 300 MWth
Biomassa 200 200 200
Algemeen 850 200(1) 200
(1) Behalve in het geval van de „ultraperifere gebieden” waar een waarde van 850 tot
200 mg/Nm3(lineaire daling) zal gelden.
NB:Indien bovenstaande emissiegrenswaarden op grond van de brandstof-
kenmerken niet kunnen worden gehaald, moet bij installaties met een
nominaal thermisch vermogen van 300 MWth of minder 300 mg/Nm3
SO2of een ontzwavelingspercentage van tenminste 92 % worden gere-2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 16
▼B
aliseerden geld en voor installaties met een nominaal thermisch
vermogen van meer dan 300 MWth een ontzwavelingspercentage van
tenminste 95 % alsmede een maximaal toegestane emissiegrenswaarde
van 400 mg/Nm3.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 17
▼B
BIJLAGE IV
EMISSIEGRENSWAARDEN VOOR SO2
Vloeibare brandstoffen
A. Emissiegrenswaarden voor SO2, uitgedrukt in mg/Nm3(O2-gehalte 3 %),
voor nieuwe en bestaande installaties overeenkomstig respectievelijk artikel
4, lid1 en artikel 4, lid3:
B. Emissiegrenswaarden voor SO2, uitgedrukt in mg/Nm3(O2-gehalte 3 %),
voor nieuwe installaties overeenkomstig artikel 4, lid2, met uitzond ering
van gasturbines.
50 tot 100 MWth 100 tot 300 MWth > 300 MWth
850 400 tot 200
(lineaire daling) (1)200
(1) Behalve in het geval van de „ultraperifere gebieden” waar een waarde van 850 tot
200 mg/Nm3(lineaire daling) zal gelden.
Voor twee installaties met een nominaal thermisch vermogen van 250 MWth
op Kreta en Rhodos die vóór 31 december 2007 een vergunning moeten
krijgen, is een emissiegrenswaarde van 1 700 mg/Nm3van toepassing.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 18
▼B
BIJLAGE V
EMISSIEGRENSWAARDEN VOOR SO2
Gasvormige brandstoffen
A. Emissiegrenswaarden voor SO2, uitgedrukt in mg/Nm3(O2-gehalte 3 %),
voor nieuwe en bestaande installaties overeenkomstig respectievelijk artikel
4, lid1 en artikel 4, lid3:
Soort brandstofEmissiegrenswaarden
(in mg/Nm3)
Gasvormige brandstoffen in het algemeen 35
Vloeibaar gemaakt gas 5
Gassen met lage calorische waarde, verkregen
door vergassing van raffinaderijresiduen, cokeso-
vengas, hoogovengas 800
Gas verkregen door vergassing van kolen (1)
(1) De Raad zal de voor dit gas geldende emissiegrenswaarden later vaststellen aan de
hand van voorstellen die de Commissie in het licht van verdere technische ervaringzal doen.
B. Emissiegrenswaarden voor SO2, uitgedrukt in mg/Nm3(O2-gehalte 3 %),
voor nieuwe installaties overeenkomstig artikel 4, lid2:
Gasvormige brandstoffen in het algemeen 35
Vloeibaar gemaakt gas 5Gassen met lage calorische waarde uit cokes-
ovens 400
Gassen met lage calorische waarde uit hoog-
ovens 2002001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 19
▼B
BIJLAGE VI
EMISSIEGRENSWAARDEN VOOR NOx(GEMETEN ALS NO2)
A. Emissiegrenswaarden voor NOx, uitgedrukt in mg/Nm3(O2-gehalte 6 % voor
vaste brandstoffen, 3 % voor vloeibare en gasvormige brandstoffen) voor
nieuwe en bestaande installaties overeenkomstig respectievelijk artikel 4,
lid1, en artikel 4, lid3:
Soort brandstofEmissiegrenswaarden (1)
(mg/Nm3)
Vast(2)(3):
50 tot 500 MWth: 600
>500 MWth 500
Vanaf 1 januari 2016
50 tot 500 MWth: 600
>500 MWth 200
Vloeibaar:
50 tot 500 MWth: 450
>500 MWth 400
Gasvormig:
50 tot 500 MWth 300
>500 MWth 200
(1) Behalve voor de „ultraperifere gebieden” waar de volgende waarden zullen gelden:
Vast, in het algemeen: 650
Vast met < 10 % vluchtige bestanddelen: 1 300
Vloeibaar: 450Gasvormig: 350
(
2) Tot 31 december 2015 zal voor installaties met een nominaal thermisch vermogen
van meer dan 500 MWth, die vanaf 2008 niet meer dan 2 000 uur per jaar in
bedrijf zijn (voortschrijdend gemiddelde over een periode van vijf jaar):
— in het geval van installaties die een vergunning hebben overeenkomstig artikel
4, lid 3, onder a), een emissiegrenswaarde voor stikstofoxide (gemeten in NO2)
van 600 mg/Nm3gelden;
— in het geval van installaties die onderworpen zijn aan een nationaal plan over-
eenkomstig artikel 4, lid 6, hun bijdrage tot het nationale plan beoordeeldworden op grond van een grenswaarde van 600 mg/Nm
3.
Vanaf 1 januari 2016 zal voor dergelijke installaties die niet meer dan 1 500 uur
per jaar in bedrijf zijn (voortschrijdend gemiddelde over een periode van vijf jaar)ook een emissiegrenswaarde voor stikstofoxide (gemeten in NO
2) van 450 mg/Nm3
gelden.
(3) Tot 1 januari 2018 zal voor installaties die tijdens de op 1 januari 2001 eindigende
periode van 12 maanden werkten en nog steeds werken met vaste brandstoffen met
minder dan 10% vluchtige bestanddelen, een waarde van 1 200 mg/Nm3gelden.
B. Emissiegrenswaarden voor NOx, uitgedrukt in mg/Nm3voor nieuwe installa-
ties overeenkomstig artikel 4, lid2, met uitzond ering van gasturbines
Vaste brandstoffen (O2-gehalte 6 %)
Soort brandstof 50 tot 100 MWth 100 tot 300 MWth > 300 MWth
Biomassa 400 300 200
Algemeen 400 200(1) 200
(1) Behalve in het geval van de „ultraperifere gebieden” waar een waarde van 300 mg/
Nm3(lineaire daling) zal gelden.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 20
▼B
Vloeibare brandstoffen (O2-gehalte 3 %)
50 tot 100 MWth 100 tot 300 MWth > 300 MWth
400 200(1) 200
(1) Behalve in het geval van de „ultraperifere gebieden” waar een waarde van 300 mg/
Nm3(lineaire daling) zal gelden.
Voor twee installaties met een nominaal thermisch vermogen van 250 MWth
op Kreta en Rhodos die vóór 31 december 2007 een vergunning moeten
krijgen, is een emissiegrenswaarde van 400 mg/Nm3van toepassing.
Gasvormige brandstoffen (O2-gehalte 3 %)
50 tot 300 MWth > 300 MWth
Aardgas (opmerking 1) 150 100
Overige gassen 200 200
Gasturbines
Emissiegrenswaarden voor NOx, uitgedrukt in mg/Nm3(O2-gehalte 15 %),
voor één gasturbine-eenheidovereenkomstig artikel 4, lid2 (d e grens-
waarden gelden uitsluitend bij een belasting boven 70 %)
> 50 MWth
(thermisch vermogen bij
ISO-omstandigheden)
Aardgas (opmerking 1) 50 (opmerking 2)
Vloeibare brandstoffen (opmerking 3) 120Gasvormige brandstoffen (behalve aardgas) 120
Deze grenswaarden zijn niet van toepassing op gasturbines die, voor nood-
gevallen, minder dan 500 uur per jaar in bedrijf zijn. De exploitant van
dergelijke installaties dient elk jaar een overzicht van dergelijke bedrijfsuren
bij de bevoegde autoriteit in te dienen.
Opmerking 1: Onder aardgas wordt verstaan in de natuur voorkomend
methaan met maximaal 20 % (v/v) inerte en andere bestand-
delen.
Opmerking 2: 75 mg/Nm
3in de volgende gevallen, waarin het rendement
van de gasturbine vastgesteld wordt bij ISO-basisbelasting-
somstandigheden:
— gasturbines die in een systeem met warmtekrachtkoppe-
ling worden gebruikt met een totaal rendement van meerdan 75 %;
— gasturbines die in een warme/kracht centrale worden
gebruikt met een gemiddeld jaarlijks totaal elektriciteits-
rendement van meer dan 55 %;
— gasturbines voor mechanische aandrijving.
Voor single-cyclus gasturbines die niet in één van deze drie
categorieën vallen, maar een rendement hebben dat hoger is
dan 35 % (bepaald bij ISO-basisbelastingsomstandigheden),
wordt de emissiegrenswaarde vastgesteld op 50* η/35, waarbij
ηhet als percentage uitgedrukte (en bij ISO-basisbelasting-
somstandigheden bepaalde) rendement van de gasturbine is.
Opmerking 3: Deze emissiegrenswaarde geldt uitsluitend voor gasturbines
die met lichte en middeldestillaten worden gestookt.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 21
▼B
BIJLAGE VII
EMISSIEGRENSWAARDEN VOOR STOF
A. Emissiegrenswaarden voor stof, uitgedrukt in mg/Nm3(O2-gehalte 6 % voor
vaste brandstoffen, 3 % voor vloeibare en gasvormige brandstoffen) voor
nieuwe en bestaande installaties overeenkomstig respectievelijk artikel 4,
lid1, en artikel 4, lid3:
Soort brandstofThermisch vermogen
(in MWth)Emissiegrenswaarden
(in Nm3)
Vast ≥500
< 50050(2)
100
Vloeibaar (1) alle installaties 50
Gasvormig alle installaties 5 als regel
10 voor hoogovengas
50 voor door de ijzer-
en staalindustrie gepro-
duceerd gas dat elders
kan worden gebruikt
(1) Er mag een emissiegrenswaarde van 100 mg/Nm3worden gehanteerd voor installa-
ties met een thermisch vermogen van minder dan 500 MWth waarin vloeibare
brandstof met een asgehalte van meer dan 0,06 % wordt gestookt.
(2) Er mag een emissiegrenswaarde van 100 mg/Nm3worden gehanteerd voor installa-
ties die een vergunning hebben overeenkomstig artikel 4, lid 3, met een thermischvermogen van 500 MWth of meer, waarin vaste brandstof wordt gestookt met eenwarmtegehalte van minder dan 5 800 kJ/kg (netto calorische waarde), een vochtge-
halte van meer dan 45 % per gewicht, een gecombineerd vocht- en asgehalte van
meer dan 60 % per gewicht en een calciumoxidegehalte van meer dan 10 %.
B. Emissiegrenswaarden voor stof, uitgedrukt in mg/Nm3voor nieuwe installa-
ties overeenkomstig artikel 4, lid2, met uitzond ering van gasturbines:
Vaste brandstoffen (O2-gehalte 6 %)
50 tot 100 MWth > 100 MWth
50 30
Vloeibare brandstoffen (O2-gehalte 3 %)
50 tot 100 MWth > 100 MWth
50 30
Voor twee installaties met een nominaal thermisch vermogen van 250 MW
op Kreta en Rhodos die vóór 31 december 2007 een vergunning moeten
krijgen, is een emissiegrenswaarde van 50 mg/Nm3van toepassing.
Gasvormige brandstoffen (O2-gehalte 3 %)
Normaliter 5
Voor hoogovengas 10
Voor door de ijzer- en staalindustrie
geproduceerd gas dat elders kan
worden gebruikt302001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 22
▼B
BIJLAGE VIII
EMISSIEMETING
A.Regels voor de meting en beoordeling van de emissies van stookinstalla-
ties.
1.Tot 27 november 2004
Tot die datum vindt de meting van de concentraties zwaveldioxide, stof
en stikstofoxiden voor nieuwe installaties waaraan een vergunning is
verleendovereenkomstig artikel 4, lid1, met een nominaal thermisch
vermogen van meer dan 300 MW continu plaats. De controle op zwavel-
dioxide en stof kan echter worden beperkt tot niet-continue metingen of
andere geschikte bepalingsmethoden, indien voor de bepaling van de
concentraties gebruik kan worden gemaakt van zulke metingen of
methoden, die door de bevoegde autoriteiten moeten worden getoetst en
goedgekeurd.
In het geval van nieuwe, niet in de eerste alinea bedoelde installaties
waaraan een vergunning is verleendovereenkomstig artikel 4, lid1,
kunnen de bevoegde autoriteiten eisen dat continumetingen voor die drie
verontreinigende stoffen plaatsvinden wanneer zij dat noodzakelijk
achten. Indien geen continumetingen worden vereist, worden geregeld
niet-continue metingen of andere door de bevoegde autoriteiten goedge-
keurde geschikte bepalingsmethoden gebruikt om de in de emissies
aanwezige hoeveelheid van de bovengenoemde stoffen te beoordelen.
2.Met ingang van 27 november 2002 en onverminderd artikel 18, lid 2
Vanaf die datum eisen de bevoegde autoriteiten continumetingen van de
concentraties zwaveldioxide, stikstofoxiden en stof van afvalgassen van
elke stookinstallatie met een nominaal thermisch vermogen van 100
MW of meer.
In afwijking daarvan zijn continumetingen niet voorgeschreven in de
volgende gevallen:
— voor stookinstallaties met een levensduur van minder dan 10000
bedrijfsuren;
— voor zwaveldioxide en stof van ketels en gasturbines die met aardgas
worden gestookt,
— voor zwaveldioxide van gasturbines en ketels die gestookt worden
met olie waarvan het zwavelgehalte bekendis, ingeval er geen
ontzwavelingsuitrusting is;
— voor zwaveldioxide van met biomassa gestookte ketels, wanneer de
exploitant kan aantonen dat de SO2-emissies in geen geval hoger zijn
dan de voorgeschreven emissiegrenswaarden.
Wanneer geen continumetingen voorgeschreven zijn, moeten ten minste
om de zes maanden niet-continue metingen plaatsvinden. Als alternatief
kunnen passende, door de bevoegde autoriteiten te controleren en goed
te keuren bepalingsmethoden worden gebruikt om de in de emissies
aanwezige hoeveelheid van bovengenoemde verontreinigende stoffen te
beoordelen. Daarbij worden de betrokken normen van de Europese
Commissie voor Normalisatie (CEN) gebruikt zodra die beschikbaar
zijn. Indien er geen CEN-normen bestaan, worden de ISO-normen, dan
wel nationale of internationale normen die gegevens van een gelijkwaar-
dige wetenschappelijke kwaliteit opleveren, toegepast.
3. In het geval van installaties die moeten voldoen aan de ontzwavelings-
eisen vastgesteldin artikel 5, lid2 en Bijlage III, zijn d e in punt 2
genoemde voorschriften betreffende het meten van SO2-emissies van
toepassing. Bovendien moet het zwavelgehalte van de brandstof die in
de stookinstallatie met de daarbij behorende voorzieningen wordt inge-
bracht, geregeld worden gecontroleerd.
4. Bij wezenlijke veranderingen in de gebruikte brandstof of de wijze van
functioneren van de stookinstallaties moeten de bevoegde autoriteiten
daarvan in kennis worden gesteld. Zij beslissen of de in punt 2 vermelde
bepalingen inzake controle toereikend zijn dan wel aangepast dienen te
worden.
5. Tot de overeenkomstig lid 2 uitgevoerde continumetingen behoren de
betrokken procesparameters, namelijk zuurstofgehalte, temperatuur, druk
en waterdampgehalte. De continumeting van het waterdampgehalte van2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 23
▼B
de uitlaatgassen is niet nodig, op voorwaarde dat het monster van het
uitlaatgas gedroogd wordt voordat de emissies geanalyseerd worden.
Representatieve metingen, dat wil zeggen steekproeven en analyses van
de betrokken verontreinigende stoffen en procesparameters alsmede refe-
rentiemeetmethoden om automatische meetsystemen te ijken, worden
uitgevoerd overeenkomstig de CEN-normen, zodra die beschikbaar zijn.
Indien er geen CEN-normen bestaan, worden de ISO-normen, dan wel
nationale of internationale normen die gegevens van een gelijkwaardige
wetenschappelijke kwaliteit opleveren, toegepast.
Continu werkende meetapparatuur moet ten minste eenmaal per jaar
worden geijkt door middel van volgens de referentiemethoden uitge-
voerde parallelle metingen.
6. De waarden van de 95 %-betrouwbaarheidsintervallen van individuele
metingen mogen de volgende percentages van de emissiegrenswaarden
niet overschrijden:
Zwaveldioxide 20 %
Stikstofoxiden 20 %
Stof 30 %.
De gevalideerde uur- en daggemiddelden worden vastgesteld op grond
van de gevalideerde gemeten uurgemiddelden, na aftrek van de waarde
van de hiervoren bepaalde betrouwbaarheidsinterval.
Een dag waarvan meer dan 3 uurgemiddelden ongeldig zijn wegens
storing of onderhoud van het continu werkende meetsysteem, wordt
ongeldig verklaard. Indien daardoor meer dan 10 dagen per jaar ongeldig
worden verklaard, verplicht de bevoegde autoriteit de exploitant passende
maatregelen te treffen om de betrouwbaarheid van het continu werkende
controlesysteem te verbeteren.
B.Bepaling van de totale jaarlijkse emissies van nieuwe stookinstallaties
Tot en met 2003 zorgen de bevoegde autoriteiten ervoor dat zij de resultaten
ontvangen van de bepaling van de totale jaarlijkse emissies van zwaveldio-
xide en stikstofoxiden. Bij continumeting telt de exploitant van de
stookinstallatie voor iedere verontreinigende stof afzonderlijk de massa van
de dagelijkse emissies bij elkaar op, op basis van het debiet van de rook-
gassen. Waar geen continumeting plaatsvindt, maakt de exploitant aan de
hand van het bepaalde in punt A.1 ten genoegen van de bevoegde autori-
teiten ramingen van de totale jaarlijkse emissies.
De lidstaten moeten tegelijk met de in punt C.3 vereiste mededeling betref-
fende de totale jaarlijkse emissies van bestaande installaties aan de
Commissie ook mededeling doen van de totale jaarlijkse SO2-emissies en
NOx-emissies van nieuwe installaties.
Met ingang van 2004 en voor elk jaar daarna stellen de lidstaten een inven-
taris op van de emissie van SO2,N Oxen stof van alle stookinstallaties met
een nominaal thermisch vermogen van ten minste 50 MW. De bevoegde
autoriteit ontvangt voor elke installatie die onder het beheer van één exploi-
tant op een bepaalde locatie in werking is de volgende gegevens:
— de totale emissie van SO2,N Oxen stof (als totaal zwevende deeltjes) per
jaar;
— de totale hoeveelheid energie die per jaar is gebruikt, uitgedrukt in de
calorische onderwaarde en gespecificeerd voor de vijf categorieën brand-
stoffen: biomassa, andere vaste brandstoffen, vloeibare brandstoffen,
aardgas en andere gassen.
Een samenvatting van de resultaten van deze inventaris, waarin de emissies
van elke raffinaderij apart zijn aangegeven, wordt om de drie jaar binnen
twaalf maanden na het einde van de betrokken periode van drie jaar aan de
Commissie verstrekt. De jaarlijkse gegevens per installatie worden op
verzoek aan de Commissie verstrekt. De Commissie zal de lidstaten, binnen
twaalf maanden na ontvangst van de nationale inventarissen, een samenvat-
ting doen toekomen van de vergelijking en beoordeling van de inventarissen.
Met ingang van 1 januari 2008 brengen de lidstaten elk jaar aan de
Commissie verslag uit over de bestaande installaties die krachtens artikel 4,
lid4, voor vrijstelling in aanmerking komen en verstrekken zij haar een
overzicht van de gebruikte en ongebruikte tijd voor de resterende bedrijfs-
duur van de installaties.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 24
▼B
C.Bepaling van de totale jaarlijkse emissies van bestaande stookinstallaties
tot en met 2003
1. De lidstaten moeten met ingang van 1990, voor elk daaropvolgend jaar
tot en met 2003, een volledige emissie-inventaris van SO2en NOxopstellen voor bestaande installaties:
— met betrekking tot iedere installatie afzonderlijk voor installaties van
meer dan 300 MWth en voor raffinaderijen;
— gezamenlijk voor de andere stookinstallaties waarop deze richtlijn van
toepassing is.
2. De voor deze inventarisatie toegepaste methode moet stroken met die
welke is gebruikt voor het bepalen van de SO2en NOx-emissies van stoo-
kinstallaties in 1980.
3. De resultaten van deze inventaris moeten binnen negen maanden na het
einde van het betrokken jaar in de vorm van een overzichtelijk verzamel-
document aan de Commissie worden medegedeeld. De voor het opstellen
van die emissie-inventarissen gebruikte methode en de gedetailleerde
basisgegevens moeten ter beschikking van de Commissie worden gesteld
indien zij daarom verzoekt.
4. De Commissie moet een systematische vergelijking van zulke nationale
inventarissen organiseren en moet, indien daartoe aanleiding bestaat, de
Raad voorstellen doen die ten behoeve van een doeltreffende uitvoering
van deze richtlijn gericht zijn op harmonisatie van de voor de emissie-
inventarissen gebruikte methoden.2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 25
▼B
BIJLAGE IX
TERMIJNEN VOOR OMZETTING EN UITVOERING VAN DE INGETROKKEN RICHT-
LIJN
(bedoeld in artikel 17, lid 1)
Richtlijn Omzettingstermijn Uitvoeringstermijn
88/609/EEG (PB L 336 van 7.12.1988,
blz. 1)30 juni 1990 1 juli 1990
31 december 1990
31 december 1993
31 december 1998
31 december 2003
94/66/EG (PB L 337 van 24.12.1994, blz.
83)24 juni 19952001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 26
▼B
BIJLAGE X
CONCORDANTIETABEL
(bedoeld in artikel 17, lid 3)
Deze richtlijn Richtlijn 88/609/EEG
Artikel 1 Artikel 1
Artikel 2 Artikel 2
Artikel 3 Artikel 3Artikel 4, lid1 Artikel 4, lid1Artikel 4, leden 2, 3 en 4
Artikel 4, lid5 Artikel 4, lid3
Artikel 4, leden 6, 7 en 8Artikel 5 Artikel 5
Artikel 6
Artikel 6
Artikel 7 Artikel 8Artikel 8 Artikel 9Artikel 9 Artikel 10Artikel 10 Artikel 11
Artikel 11 Artikel 12
Artikel 12 Artikel 13, lid1Artikel 13 Artikel 14Artikel 14 Artikel 15
Artikel 15, leden 1, 2 en 3 Artikel 16, leden 1, 2 en 4
Artikel 16Artikel 17Artikel 18, lid1, alinea 1, en lid3 Artikel 17, led en 1 en 2
Artikel 18, lid1, alinea 2 en lid2, en artikel 19
Artikel 20 Artikel 18Bijlagen I t/m VIII Bijlagen I t/m IXBijlagen IX en X —2001L0080 — NL — 27.11.2001 — 000.001 — 27