Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
"B RICHTLIJN 93/104/EG V AN DE RAAD
van 23 november 1993
betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd
(PB L 307 van 13.12.1993, blz. 18)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
"M1 Richtlijn 2000/34/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22
juni 2000 L 195 41 1.8.20001993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 1
RICHTLIJN 93/104/EG V AN DE RAAD
van 23 november 1993
betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd
DE RAAD V AN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,
inzonderheid op artikel 118 A,
Gezien het voorstel van de Commissie (1),
In samenwerking met het Europees Parlement (2),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (3),
Overwegende dat in artikel 118 A van het Verdrag wordt bepaald dat de Raad
door middel van richtlijn minimumvoorschriften vaststelt om de verbeteringvan met name het arbeidsmilieu te bevorderen ten einde een hogere graad van
bescherming van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers te
waarborgen;
Overwegende dat volgens dit artikel in deze richtlijnen wordt vermeden
administratieve financiële en juridische verplichtingen op te leggen die de
oprichting en ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen zoudenkunnen hinderen;
Overwegende dat het bepaalde in Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van 12
juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevorderingvan de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op
het werk (
4), ten volle van toepassing is op de onder deze richtlijn vallende
gebieden, onverminderd strengere en/of meer specifieke bepalingen die indeze richtlijn vervat zijn;
Overwegende dat het Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van
de werkenden, dat tijdens de Europese Raad van Straatsburg van 9 december1989 door de Staatshoofden en Regeringsleiders van elf Lid-Staten isaangenomen, in punt 7, eerste alinea, punt 8 en punt 19, eerste alinea, onder
meer verklaart:
„7. De verwezenlijking van de interne markt moet leiden tot een
verbetering van de levensstandaard en arbeidsvoorwaarden voor dewerkenden in de Europese Gemeenschap. Dit proces wordt verwezenlijktdoor onderlinge opwaartse aanpassing van die voorwaarden, betreffende
met name de duur en de aanpassing van de arbeidstijd en andere
arbeidsvormen dan arbeid voor onbepaalde duur, zoals arbeid voor eenbepaalde duur, deeltijdarbeid, uitzendarbeid en seizoenarbeid.
8. Alle werkenden in de Europese Gemeenschap hebben recht op een
wekelijkse rusttijd en een jaarlijkse vakantie met behoud van loon,waarvan de duur onderling in opwaartse zin moet worden aangepast,overeenkomstig de nationale gebruiken.
19. Aan alle werkenden moeten in hun arbeidsmilieu bevredigende
voorwaarden worden geboden ten aanzien van de bescherming van hungezondheid en hun veiligheid. Er dienen adequate maatregelen te worden
getroffen om de situatie op dit gebied verder in opwaartse zin te
harmoniseren.”;
Overwegende dat de verbetering van de veiligheid, de hygiëne en de
gezondheid van de werknemers op het werk een doelstelling is die niet aan
overwegingen van zuiver economische aard ondergeschikt gemaakt magworden;
Overwegende dat deze richtlijn een concreet element vormt in het kader van
de verwezenlijking van de sociale dimensie van de interne markt;
Overwegende dat door het vaststellen van minimumeisen bij de organisatie
van de arbeidstijd de arbeidsvoorwaarden van de werknemers in de
Gemeenschap kunnen worden verbeterd;!B
(1) PB nr. C 254 van 9. 10. 1990, blz. 4.
(2) PB nr. C 72 van 18. 3. 1991, blz. 95 en besluit van 27 oktober 1993 (nog niet
verschenen in het Publikatieblad).
(3) PB nr. C 60 van 8. 3. 1991, blz. 26.
(4) PB nr. L 183 van 29. 6. 1989, blz. 1.1993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 2
Overwegende dat de werknemers in de Gemeenschap ter wille van hun
veiligheid en gezondheid — dagelijkse, wekelijkse en jaarlijkse — mini-mumrusttijden en voldoende pauzes moeten genieten; dat in dit verband ookeen maximale duur voor de werkweek dient te worden vastgesteld;
Overwegende dat rekening moet worden gehouden met de beginselen van de
Internationale Arbeidsorganisatie ter zake van de organisatie van de
arbeidstijd, met inbegrip van de beginselen op het gebied van nachtarbeid;
Overwegende dat, wat de wekelijkse rusttijd betreft, naar behoren rekening
moet worden gehouden met de uiteenlopende culturele, etnische, religieuze en
andere factoren in de Lid-Staten; dat het met name ten slotte een zaak is vande Lid-Staat te beslissen of, en zo ja, in welke mate de zondag in dewekelijkse rusttijd begrepen dient te zijn;
Overwegende dat onderzoek heeft uitgewezen dat het menselijk organisme’ s
nachts gevoeliger is voor verstoringen van het milieu en voor bepaalde
belastende vormen van arbeidsorganisatie en dat lange perioden van
nachtarbeid schadelijk voor de gezondheid van de werknemers zijn en hunveiligheid op het werk in gevaar kunnen brengen;
Overwegende dat de duur van de nachtarbeid, met inbegrip van overwerk,
moet worden beperkt en dat moet worden bepaald dat de werkgevers dieregelmatig gebruik maken van nachtarbeiders, de bevoegde autoriteiten, op
hun verzoek daarvan kennis geven;
Overwegende dat het van belang is dat nachtarbeiders alvorens zij bij
nachtarbeid worden ingezet en daarna op gezette tijden recht hebben op een
gratis medische keuring en dat zij bij gezondheidsproblemen, voor zovermogelijk, passend dagwerk krijgen;
Overwegende dat de situatie van nachtarbeiders en werknemers in ploegen-
dienst ten aanzien van hun veiligheid en gezondheid een op de aard van hetwerk afgestemde bescherming vereist en dat de beschermende en preventieve
diensten en voorzieningen doeltreffend moeten zijn qua organisatie en
werking;
Overwegende dat sommige arbeidspatronen schadelijke gevolgen voor de
veiligheid en de gezondheid van de werknemers kunnen hebben; dat bij deorganisatie van het werk volgens een bepaald rooster, rekening dient teworden gehouden met het algemene beginsel van de aanpassing van de arbeid
aan de mens;
Overwegende dat het, vanwege de specifieke aard van de arbeid nodig kan
zijn afzonderlijke maatregelen te treffen voor de aanpassing van de arbeidstijd
in bepaalde sectoren of voor bepaalde activiteiten die buiten de werkingssfeervan deze richtlijn vallen;
Overwegende dat, gelet op de problematiek in verband met de organisatie van
de arbeidstijd, in enige soepelheid bij de toepassing van sommige bepalingen
van deze richtlijn dient te worden voorzien, maar daarbij de beginselen van de
bescherming van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers in achtdienen te worden genomen;
Overwegende dat er dient te worden bepaald dat van sommige bepalingen van
deze richtlijn naar gelang van het geval kan worden afgeweken door deLid-Staten of de sociale partners; dat de betrokken werknemers bij
afwijkingen in het algemeen gelijkwaardige compenserende rusttijden moeten
worden geboden,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN V ASTGESTELD:
AFDELING I
TOEP ASSINGSGEBIED — DEFINITIES
Artikel 1
Doel en toepassingsgebied
1. Deze richtlijn bepaalt minimumvoorschriften inzake veiligheid en
gezondheid op het gebied van de organisatie van de arbeidstijd.!B1993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 3
2. Deze richtlijn is van toepassing op:
a) de minimale dagelijkse en wekelijkse rusttijden en de minimale jaarlijkse
vakantie, alsmede op de pauzes en de maximale wekelijkse arbeidstijd,
en
b) bepaalde aspecten van nacht- en ploegenarbeid en van het werkrooster.
3. Onverminderd de artikelen 14 en 17 is deze richtlijn van toepassing op
alle particuliere of openbare sectoren in de zin van artikel 2 van Richtlijn89/391/EEG van de Raad.
Onverminderd artikel 2, punt 8, is deze richtlijn niet van toepassing op
zeevarenden als omschreven in Richtlijn 1999/63/EG van de Raad van 21 juni
1999 inzake de overeenkomst betreffende de organisatie van de arbeidstijd
van zeevarenden gesloten door de Associatie van reders van de EuropeseGemeenschap (ECSA) en de Federatie van de bonden voor het vervoers-
personeel in de Europese Unie (FST) (
1).
4. Het bepaalde in Richtlijn 89/391/EEG is ten volle van toepassing op de in
lid 2 bedoelde aangelegenheden, onverminderd strengere en/of meer
specifieke bepalingen die in deze richtlijn vervat zijn.
Artikel 2
Definities
V oor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder:
1.arbeidstijd: de tijd waarin de werknemer werkzaam is, ter beschikking
van de werkgever staat en zijn werkzaamheden of functie uitoefent,
overeenkomstig de nationale wetten en/of gebruiken;
2.rusttijd: de tijd die geen arbeidstijd is;
3.nachttijd: een tijdvak van ten minste zeven uren, als vastgesteld bij de
nationale wetgeving, dat in ieder geval de periode tussen vierentwintiguur en vijf uur omvat;
4.nachtarbeider:
a) enerzijds, een werknemer die normaal gedurende ten minste drie
uren van zijn dagelijkse arbeidstijd werkzaam is binnen de nachttijd;
b) anderzijds, een werknemer die gedurende een bepaald gedeelte van
zijn jaarlijkse arbeidstijd binnen de nachttijd werkzaam kan zijn, als
vastgesteld, naar keuze van de betrokken Lid-Staat, bij:
i) de nationale wetgeving na raadpleging van de sociale partners,
of
ii) collectieve overeenkomsten of bedrijfsakkoorden tussen de
sociale partners op nationaal of regionaal niveau;
5.ploegenarbeid: een regeling van de arbeid in ploegen, waarbij de
werknemers na elkaar op dezelfde werkplek werken, volgens een bepaald
rooster, ook bij toerbeurt en al dan niet continu, met als gevolg dat dewerknemers over een bepaalde periode van dagen of weken opverschillende tijden moeten werken;
6.werknemer in ploegendienst: een werknemer die volgens een ploegen-
dienstrooster werkt;
7. „ Mobiele werknemer ”: een werknemer die als lid van het rijdend, varend
of vliegend personeel in dienst is van een bedrijf dat diensten verrichtvoor het vervoer van passagiers of goederen over de weg, in de lucht of in
de binnenvaart;
8. „ Offshorewerkzaamheden ”: werkzaamheden die hoofdzakelijk op of
vanaf offshore-installaties (waaronder boortorens) worden verricht endie rechtstreeks of onrechtstreeks verband houden met de exploratie,winning of exploitatie van minerale hulpbronnen, met inbegrip van
koolwaterstoffen, alsmede duikwerkzaamheden uitgevoerd vanaf een!B
(1) PB L 167 van 2.7.1999, blz. 33.!M1
!B
!M11993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 4
offshore-installatie of een vaartuig in verband met dergelijke werk-
zaamheden;
9. „ Passende rusttijd ”: regelmatige, in tijdseenheden uitgedrukte rust-
perioden die voldoende lang en ononderbroken zijn om ervoor te zorgendat de werknemers als gevolg van vermoeidheid wegens lange werktijdenof andere onregelmatige werkroosters geen letsel toebrengen aan
zichzelf, hun collega’ s of anderen en hun gezondheid op korte of op
lange termijn niet schaden.
AFDELING II
MINIMUMRUSTTIJDEN — ANDERE ASPECTEN V AN DE ORGA-
NISATIE V AN DE ARBEIDSTIJD
Artikel 3
Dagelijkse rusttijd
De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen opdat alle werknemers in elk
tijdvak van vierentwintig uur een rusttijd van ten minste elf aaneengeslotenuren genieten.
Artikel 4
Pauzes
De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen opdat alle werknemers, wanneer
de dagelijkse arbeidstijd meer dan zes uren bedraagt, een pauze hebbenwaarvan de praktische details, met name de duur en de voorwaarden voor de
toekenning, worden vastgesteld bij collectieve overeenkomst of bedrijfs-
akkoord tussen de sociale partners of, bij ontstentenis daarvan, bij denationale wetgeving.
Artikel 5
Wekelijkse rusttijd
De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen opdat alle werknemers voor elk
tijdvak van zeven dagen een ononderbroken minimumrusttijd van vier-entwintig uren genieten waaraan de in artikel 3 bedoelde elf uren dagelijkse
rusttijd worden toegevoegd.
Indien objectieve, technische of arbeidsorganisatorische omstandigheden dit
rechtvaardigen, kan voor een minimumrusttijd van vierentwintig uren worden
gekozen.
Artikel 6
Maximale wekelijkse arbeidstijd
De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen opdat in verband met de
noodzakelijke bescherming van de veiligheid en de gezondheid van dewerknemers:
1. de wekelijkse arbeidstijd via wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen
of via collectieve overeenkomsten of bedrijfsakkoorden tussen de socialepartners wordt beperkt;
2. de gemiddelde arbeidstijd in elk tijdvak van zeven dagen, inclusief
overwerk, niet meer dan achtenveertig uren bedraagt.
Artikel 7
Jaarlijkse vakantie
1. De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen opdat aan alle werknemers
jaarlijks een vakantie met behoud van loon van ten minste vier weken wordt
toegekend, overeenkomstig de in de nationale wetten en/of gebruiken
geldende voorwaarden voor het recht op en de toekenning van een dergelijkevakantie.!M1
!B
!M1
!B1993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 5
2. De minimumperiode van de jaarlijkse vakantie met behoud van loon kan
niet door een financiële vergoeding worden vervangen, behalve in geval vanbeëndiging van het dienstverband.
AFDELING III
NACHTARBEID — PLOEGENARBEID — WERKROOSTER
Artikel 8
Duur van de nachtarbeid
De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen opdat:
1. de normale arbeidstijd voor nachtarbeiders gemiddeld niet langer is dan
acht uren per tijdvak van vierentwintig uur;
2. nachtarbeiders wier werk bijzondere risico’ s dan wel grote lichamelijke of
geestelijke spanningen meebrengt, niet langer werken dan acht uren ineen periode van vierentwintig uur waarin zij nachtarbeid verrichten.
V oor de toepassing van dit punt wordt arbeid die bijzondere riciso’ s dan
wel grote lichamelijke of geestelijke spanningen meebrengt, gedefinieerd
in de nationale wetten en/of gebruiken of in collectieve overeenkomstenof bedrijfsakkoorden tussen de sociale partners, met inachtneming van despecifieke effecten en risico’ s van nachtarbeid.
Artikel 9
Medische keuring en overgang van nachtarbeiders naar dagwerk
1. De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen opdat:
a) nachtarbeiders alvorens zij bij nachtarbeid worden ingezet en daarna op
gezette tijden, recht hebben op een gratis medische keuring;
b) nachtarbeiders met gezondheidsproblemen waarvan vaststaat dat deze
verband houden met de nachtarbeid, waar mogelijk passend dagwerkkrijgen.
2. Bij de in lid 1, onder a), bedoelde gratis medische keuring moet het
medisch geheim worden gerespecteerd.
3. De in lid 1, onder a), bedoelde gratis medische keuring kan deel uitmaken
van de nationale gezondheidszorg.
Artikel 10
Garanties voor nachtarbeid
De Lid-Staten kunnen de arbeid van bepaalde categorieën nachtarbeiders die
bij hun werk in nachttijd een veiligheids- of gezondheidsrisico lopen, opbepaalde, in de nationale wetten en/of gebruiken vastgestelde voorwaarden,afhankelijk stellen van bepaalde garanties.
Artikel 11
Kennisgeving wanneer regelmatig gebruik wordt gemaakt van nacht-
arbeiders
De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen opdat werkgevers die regelmatig
gebruik maken van nachtarbeiders, de bevoegde autoriteiten daarvan op hun
verzoek in kennis stellen.
Artikel 12
Bescherming op het gebied van veiligheid en gezondheid
De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen opdat:
1. nachtarbeiders en werknemers in ploegendienst ten aanzien van hun
veiligheid en gezondheid een mate van bescherming genieten die op de
aard van hun werk is afgestemd;
2. de passende beschermings- en preventiediensten of -voorzieningen voor
de veiligheid en de gezondheid van nachtarbeiders en werknemers in!B1993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 6
ploegendienst gelijkwaardig zijn aan die welke voor andere werknemers
gelden, en steeds ter beschikking staan.
Artikel 13
Werkrooster
De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen opdat werkgevers die voor-
nemens zijn de werkzaamheden volgens een bepaald rooster in te delen,
vooral wat de pauzes tijdens de arbeidstijd betreft, rekening houden met hetalgemene beginsel van de aanpassing van de arbeid aan de mens, met nameten einde monotone en tempogebonden arbeid, afhankelijk van het soort werk
en de veiligheids- en gezondheidseisen, te verlichten.
AFDELING IV
DIVERSE BEPALINGEN
Artikel 14
Meer specifieke Gemeenschapsvoorschriften
De bepalingen van deze richtlijn gelden niet wanneer andere communautaire
besluiten meer specifieke voorschriften inzake de organisatie van de
arbeidstijd voor bepaalde beroepen of beroepswerkzaamheden bevatten.
Artikel 15
Gunstiger bepalingen
Deze richtlijn staat er niet aan in de weg dat de Lid-Staten wettelijke en
bestuursrechtelijke bepalingen toepassen of invoeren die gunstiger zijn voorde bescherming van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers, danwel de toepassing bevorderen of mogelijk maken van collectieve over-
eenkomsten of bedrijfsakkoorden tussen de sociale partners die gunstiger zijn
voor de bescherming van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers.
Artikel 16
Referentieperioden
De Lid-Staten mogen een referentieperiode vaststellen die:
1. voor de toepassing van artikel 5 (wekelijkse rusttijd), niet langer is dan
veertien dagen;
2. voor de toepassing van artikel 6 (maximale wekelijkse arbeidstijd), niet
langer is dan vier maanden.
De perioden van overeenkomstig artikel 7 toegekende jaarlijkse vakantie
en de perioden van ziekteverlof worden niet meegerekend of zijn neutraalvoor de berekening van het gemiddelde;
3. voor de toepassing van artikel 8 (duur van de nachtarbeid), is vastgesteld
na raadpleging van de sociale partners of in collectieve overeenkomsten
of bedrijfsakkoorden op nationaal of regionaal niveau tussen de sociale
partners.
Indien de bij artikel 5 vereiste wekelijkse minimumrusttijd van
vierentwintig uren in de referentieperiode valt, wordt daarmee geenrekening gehouden voor de berekening van het gemiddelde.
Artikel 17
Afwijkingen
1. Met inachtneming van de algemene beginselen inzake de bescherming
van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers, kunnen de Lid-Statenafwijken van de artikelen 3, 4, 5, 6, 8 en 16, wanneer de duur van dearbeidstijd wegens de bijzondere kenmerken van de verrichte werkzaamheid
niet wordt gemeten en/of vooraf bepaald, of door de werknemers zelf kan
worden bepaald, en met name wanneer het gaat om:
a) leidinggevend personeel of andere personen met een autonome
beslissingsbevoegdheid;!B
!M1
!B1993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 7
b) arbeidskrachten in gezins- of familieverband;
c) werknemers die in kerken en religieuze gemeenschappen de eredienst
verzorgen.
2. Mits de betrokken werknemers gelijkwaardige compenserende rusttijden
worden geboden of, in de uitzonderlijke gevallen waarin dit op objectieve
gronden niet mogelijk is, een passende bescherming, kan bij wettelijke of
bestuursrechtelijke bepaling, bij collectieve overeenkomst of bedrijfsakkoordtussen de sociale partners worden afgeweken:
2.1. van de artikelen 3, 4, 5, 8 en 16:
a) voor werkzaamheden waarbij de arbeidsplaats en de woonplaats van
de werknemer ver van elkaar verwijderd zijn — waaronderoffshorewerkzaamheden — of waarbij de verschillende arbeids-
plaatsen van de werknemer ver van elkaar verwijderd zijn;
b) voor bewakings-, surveillance- en wachtdiensten die verband houden
met de noodzakelijke bescherming van goederen en personen, metname wanneer het gaat om bewakers, conciërges of bewakings-
firma’ s;
c) voor werkzaamheden waarbij de continuïteit van de dienst of de
productie moet worden gewaarborgd, met name in geval van:
i) diensten in verband met opvang, behandeling en/of verzorging in
ziekenhuizen of soortgelijke instellingen, waaronder de activi-
teiten van artsen in opleiding, tehuizen en gevangenissen;
ii) haven- en luchthavenpersoneel;iii) pers, radio, televisie, filmproductie, post en telecommunicatie,
diensten van ambulances, brandweer en civiele bescherming;
iv) gas-, water- en elektriciteitsproductie en -voorziening, huisvuil-
ophaaldiensten of verbrandingsinstallaties;
v) bedrijven waar het arbeidsproces om technische redenen niet
kan worden onderbroken;
vi) onderzoek- en ontwikkelingswerkzaamheden;vii) landbouw;viii)werknemers die werk zaam zijn in het geregeld stedelijk
personenvervoer;
d) in geval van te verwachten toename van het werk, met name
i) in de landbouw;ii) in het toerisme;iii) bij de posterijen;
e) voor het spoorwegpersoneel:
i) met onregelmatige werkzaamheden;ii) dat zijn arbeidstijd aan boord van treinen doorbrengt; ofiii) met werkzaamheden die samenhangen met de dienstregeling en
die de continuïteit en stiptheid van het spoorwegverkeer
verzekeren;
2.2. van de artikelen 3, 4, 5, 8 en 16:
a) in de in artikel 5, lid 4, van Richtlijn 89/391/EEG bedoelde
omstandigheden;
b) in geval van ongeval of dreigend ongeval;
2.3. van de artikelen 3 en 5:
a) voor ploegenarbeid, telkens wanneer de werknemer van ploeg
verandert en tussen het eind van de ene dienst en het begin van de
volgende geen dagelijkse en/of wekelijkse rusttijd kan genieten;
b) bij werkzaamheden waarbij de arbeidstijd over de dag is opgesplitst,
inzonderheid het werk van schoonmaakpersoneel;!B
!M1
!B1993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 8
!M1
2.4. van de artikelen 6 en 16, punt 2, in het geval van artsen in opleiding:
a) in het kader van artikel 6, voor een overgangsperiode van vijf jaar,
gerekend vanaf 1 augustus 2004
i) kunnen de lidstaten, zo nodig, twee jaar meer tijd nemen om te
werken aan oplossingen voor de moeilijkheden die zij onder-vinden om inzake hun verantwoordelijkheden voor de organi-satie en verstrekking van gezondheidsdiensten en medische zorg
aan de arbeidstijdbepalingen te voldoen. De betrokken lidstaat
stelt de Commissie, onder opgave van redenen, hiervan op dehoogte ten minste zes maanden voor het verstrijken van deovergangsperiode, zodat de Commissie, na passende raadple-
ging, binnen drie maanden na ontvangst van deze informatie
haar advies kan meedelen. Legt de lidstaat het advies van deCommissie naast zich neer, dan moet hij dit besluit motiveren.
De kennisgeving en de motivering door de lidstaat worden
tezamen met het advies van de Commissie in het Publicatieblad
van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt en doorge-
leid aan het Europees Parlement.
ii) kunnen de lidstaten, zo nodig, hierenboven nog één jaar extra
tijd nemen om te werken aan oplossingen voor de bijzonderemoeilijkheden die zij inzake bovengenoemde verantwoordelijk-
heden ondervinden. Zij volgen in dat geval de procedure van
punt i).
In het kader van de overgangsperiode:
iii) zorgen de lidstaten ervoor dat de wekelijkse arbeidstijd in geen
geval meer bedraagt dan gemiddeld 58 uur gedurende de eerstedrie jaar van de overgangsperiode, gemiddeld 56 uur voor devolgende twee jaar en gemiddeld 52 uur voor de resterende
periode.
iv) raadpleegt de werkgever de vertegenwoordigers van de werk-
nemers tijdig om zo mogelijk steeds een overeenkomst te
bereiken over de regeling voor de overgangsperiode. Binnen de
onder punt iii) vastgestelde grenzen kan deze overeenkomstbetrekking hebben op:
— de gemiddelde wekelijkse arbeidstijd tijdens de overgangs-
periode en
— de maatregelen om de wekelijkse arbeidstijd tegen het einde
van de overgangsperiode terug te brengen tot een gemid-delde van 48 uur.
b) in het kader van artikel 16, punt 2, op voorwaarde dat de
referentieperiode tijdens het eerste gedeelte van de onder a), iii),bepaalde overgangsperiode niet meer dan twaalf maanden en daarnaniet meer dan zes maanden bedraagt.
3. Van de artikelen 3, 4, 5, 8 en 16 mag worden afgeweken bij collectieve
overeenkomst of bedrijfsakkoord tussen de sociale partners op nationaal ofregionaal niveau of, conform de door deze sociale partners vastgelegde regels,
bij collectieve overeenkomst of bedrijfsakkoord tussen de sociale partners op
een lager niveau.
Lid-Staten waar er geen wettelijke regeling bestaat voor het sluiten van
collectieve overeenkomsten of bedrijfsakkoorden tussen de sociale partnersop nationaal of regionaal niveau op de door deze richtlijn bestreken gebieden,of Lid-Staten waar daartoe een specifiek wetgevend kader bestaat, binnen de
grenzen van genoemd kader, kunnen overeenkomstig de nationale wetten
en/of gebruiken toestaan dat er van de artikelen 3, 4, 5, 8 en 16 wordtafgeweken bij collectieve overeenkomst of bedrijfsakkoord tussen de socialepartners op een passend collectief niveau.
De afwijkingen bedoeld in de eerste en de tweede alinea zijn slechts
toegestaan mits de betrokken werknemers gelijkwaardige compenserenderusttijden worden geboden of, in uitzonderlijke gevallen waarin dat op
objectieve gronden niet mogelijk is, de betrokken werknemers een passende
bescherming wordt geboden.!B1993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 9
De Lid-Staten kunnen regels opstellen:
— voor de toepassing van dit lid door de sociale partners,
en
— voor de uitbreiding van de bepalingen van de overeenkomstig dit lid
gesloten collectieve overeenkomsten of bedrijfsakkoorden tot andere
werknemers, overeenkomstig de nationale wetten en/of gebruiken.
4. De in lid 2, punt 2.1 en punt 2.2, en in lid 3, bedoelde mogelijkheid om af
te wijken van artikel 16, punt 2, mag niet tot gevolg hebben dat er een
referentieperiode wordt vastgesteld die langer is dan zes maanden.
De Lid-Staten kunnen evenwel, met inachtneming van de algemene begin-
selen inzake de bescherming van de veiligheid en de gezondheid van dewerknemers, toestaan dat om objectieve, technische of arbeidsorganisatori-sche redenen in collectieve overeenkomsten of bedrijfsakkoorden tussen de
sociale partners langere referentieperioden worden vastgesteld, die echter in
geen geval langer mogen zijn dan twaalf maanden.
Vóór het verstrijken van een periode van zeven jaar, te rekenen vanaf de in
artikel 18, lid 1, onder a), genoemde datum, bespreekt de Raad aan de handvan een voorstel van de Commissie, dat vergezeld gaat van een evaluatie-
verslag, de bepalingen van dit lid opnieuw en beslist hij welk gevolg daaraan
moet worden gegeven.
Artikel 17 bis
Mobiele werknemers en offshorewerkzaamheden
1. De artikelen 3, 4, 5 en 8 zijn niet van toepassing op mobiele werknemers.
2. De lidstaten nemen echter de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat
dergelijke mobiele werknemers, behalve in de omstandigheden bedoeld inartikel 17, punt 2.2, recht hebben op een passende rusttijd.
3. Met inachtneming van de algemene beginselen inzake de bescherming
van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers, en mits er sprake is
van raadpleging van de betrokken sociale partners en van inspanningen om
alle relevante vormen van sociale dialoog — met inbegrip van overleg indiende partners zulks wensen, kunnen de lidstaten, om objectieve of technischeredenen of om redenen in verband met de werkorganisatie, de in artikel 16,
punt 2, bedoelde referentieperiode tot twaalf maanden verlengen voor
werknemers die hoofdzakelijk offshorewerkzaamheden verrichten.
4. Uiterlijk op 1 augustus 2005 onderwerpt de Commissie, na raadpleging
van de lidstaten en de sociale partners op Europees niveau, de uitvoering vande bepalingen betreffende de offshorewerknemers vanuit het oogpunt vangezondheid en veiligheid aan een nieuw onderzoek, met het doel zo nodig
adequate wijzigingen voor te stellen.
Artikel 17 ter
Werknemers aan boord van zeevissersvaartuigen
1. De artikelen 3, 4, 5, 6 en 8 zijn niet van toepassing op werknemers aan
boord van zeevissersvaartuigen die de vlag van een lidstaat voeren.
2. De lidstaten nemen echter de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat
alle werknemers aan boord van zeevissersvaartuigen die de vlag van een
lidstaat voeren, recht hebben op een passende rusttijd en om het aantalarbeidsuren te beperken tot gemiddeld 48 per week, berekend over een
referentieperiode van maximaal twaalf maanden.
3. Binnen de in de leden 2, 4 en 5 vastgestelde grenzen nemen de lidstaten
de nodige maatregelen om, gezien de noodzaak om de veiligheid en de
gezondheid van die werknemers te beschermen, ervoor te zorgen
a) dat de arbeidsuren worden beperkt tot een maximumaantal uren dat
binnen een bepaalde periode niet mag worden overschreden, of
b) dat een minimumaantal rusturen binnen een bepaalde periode wordt
gewaarborgd.!B
!M11993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 10
Het maximumaantal arbeidsuren en het minimumaantal rusturen worden
nader bepaald door middel van wetten, regelingen, bestuursrechtelijkebepalingen of in collectieve arbeidsovereenkomsten of overeenkomstentussen de sociale partners.
4. De grenzen voor het aantal arbeidsuren of rusturen worden als volgt
bepaald:
a) het maximumaantal arbeidsuren mag niet meer bedragen dan:
i) 14 uur in elke periode van 24 uur en
ii) 72 uur in elke periode van zeven dagen;
of
b) het minimumaantal rusturen mag niet minder bedragen dan:
i) 10 uur in elke periode van 24 uur en
ii) 77 uur in elke periode van zeven dagen.
5. De rusttijd mag in niet meer dan twee rustperioden — waarvan er één
minstens zes uur moet bedragen — worden opgedeeld en de tijdruimte tussen
twee opeenvolgende rustperioden mag niet langer zijn dan 14 uur.
6. Met inachtneming van de algemene beginselen van de bescherming van
de gezondheid en de veiligheid van de werknemers, en om objectieve of
technische redenen of om werkorganisatorische redenen, kunnen de lidstaten
uitzonderingen toestaan — waaronder de vaststelling van referentieperioden— op de in de leden 2, 4 en 5 vastgestelde grenzen. Dergelijke uitzonderingenvoldoen zoveel mogelijk aan de gestelde normen, maar er kan rekening
worden gehouden met meer frequente of langere vakanties, of met de
toekenning van compensatieverlof aan de werknemers. Deze uitzonderingenkunnen worden vastgelegd in
i) wetten, regelingen of bestuursrechtelijke bepalingen, mits er sprake is van
raadpleging, waar mogelijk, van de vertegenwoordigers van de betrokkenwerkgevers en werknemers en er inspanningen worden gedaan om allerelevante vormen van sociale dialoog aan te moedigen of
ii) collectieve overeenkomsten of overeenkomsten tussen de sociale
partners.
7. De kapitein van een zeevissersvaartuig heeft het recht om van een
werknemer aan boord te verlangen alle uren te werken die noodzakelijk zijnvoor de onmiddellijke veiligheid van het vaartuig, de personen aan boord ofde lading, of om bijstand te verlenen aan andere vaartuigen of personen die op
zee in nood verkeren.
8. Lidstaten kunnen bepalen dat werknemers aan boord van zeevissersvaar-
tuigen die krachtens de nationale wetgeving of praktijk tijdens een bepaalde
periode van het kalenderjaar welke een maand overschrijdt niet mogen varen,
hun jaarlijkse vakantie uit hoofde van artikel 7 tijdens deze periode moetennemen.
Artikel 18
Slotbepalingen
1. a) De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen in werking treden om uiterlijk op 23 november 1996 aan
deze richtlijn te voldoen of vergewissen zich er uiterlijk op die datumvan dat de sociale partners via overeenkomsten de nodige maat-
regelen nemen; de Lid-Staten nemen in dit laatste geval alle
noodzakelijke maatregelen om te allen tijde de door deze richtlijngeëiste resultaten te kunnen waarborgen.
b) i) Een Lid-Staat kan evenwel, met inachtneming van de algemene
beginselen inzake de bescherming van de veiligheid en de
gezondheid van de werknemers, besluiten artikel 6 niet toe tepassen, mits hij door de nodige maatregelen te treffen het
volgende waarborgt:
— geen enkele werkgever verlangt dat een werknemer meer
dan achtenveertig uur werkt tijdens een periode van zevendagen, berekend als gemiddelde van de in artikel 16, punt 2,
bedoelde referentieperiode, tenzij de werknemer met het
verrichten van dergelijke arbeid heeft ingestemd;!M1
!B1993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 11
— geen enkele werknemer mag nadeel ondervinden van het
feit dat hij niet bereid is dergelijke arbeid te verrichten;
— de werkgever houdt registers bij van alle werknemers die
dergelijke arbeid verrichten;
— de registers worden ter beschikking gesteld van de bevoegde
autoriteiten die, in verband met de veiligheid en/of degezondheid van de werknemers, de mogelijkheid om de
maximale wekelijkse arbeidstijd te overschrijden, kunnen
verbieden of beperken;
— de werkgever verstrekt de bevoegde autoriteiten, op hun
verzoek, inlichtingen over de gevallen waarin werknemersermee hebben ingestemd om langer dan achtenveertig uur te
werken tijdens een periode van zeven dagen, berekend als
gemiddelde van de in artikel 16, punt 2, bedoeldereferentieperiode.
Vóór het verstrijken van een periode van zeven jaar, te rekenen
vanaf de onder a) genoemde datum, bespreekt de Raad aan de
hand van een voorstel van de Commissie, dat vergezeld gaat van
een evaluatieverslag, de bepalingen van het onderhavige punt i)opnieuw en beslist hij welk gevolg daaraan moet wordengegeven.
ii) Evenzo kunnen de Lid-Staten, wat de toepassing van artikel 7
betreft, een overgangsperiode aanhouden van ten hoogste drie
jaar, te rekenen vanaf de onder a) genoemde datum, mitsgedurende deze overgangsperiode:
— aan alle werknemers jaarlijks een vakantie met behoud van
loon van drie weken wordt toegekend, overeenkomstig de inde nationale wetten en/of gebruiken geldende voorwaarden
voor het recht op en de toekenning van een dergelijke
vakantie,
en
— de periode van drie weken jaarlijkse vakantie met behoud
van loon niet door een financiële vergoeding kan wordenvervangen, behalve in geval van beëindiging van het
dienstverband.
c) De Lid-Staten stellen de Commissie onverwijld daarvan in kennis.
2. Wanneer de Lid-Staten de in lid 1 bedoelde bepalingen aannemen, wordt
in die bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar
verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voordeze verwijzing worden vastgesteld door de Lid-Staten.
3. Onverminderd het recht van de Lid-Staten om, in het licht van de
ontwikkeling van de situatie, andersluidende wettelijke, bestuursrechtelijke en
contractuele bepalingen aan te nemen op het gebied van de arbeidstijd en mits
de hand wordt gehouden aan de minimumeisen van deze richtlijn, vormt detenuitvoerlegging van deze richtlijn geen rechtvaardiging voor een verlagingvan het algemene beschermingsniveau van de werknemers.
4. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst mede van de bepalingen van
intern recht die op het onder deze richtlijn vallende gebied reeds zijn
vastgesteld of die zij op dat gebied vaststellen.
5. De Lid-Staten brengen de Commissie om de vijf jaar verslag uit over de
praktische tenuitvoerlegging van de bepalingen van deze richtlijn, ondervermelding van de standpunten van de sociale partners.
De Commissie stelt het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en
Sociaal Comité en het Raadgevend Comité voor de veiligheid, de hygiëne en
de gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats hiervan in kennis.
6. Met inachtneming van de leden 1 tot en met 5, legt de Commissie om de
vijf jaar aan het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en SociaalComité een verslag voor over de uitvoering van deze richtlijn.
Artikel 19
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.!B1993L0104 — NL — 01.08.2000 — 001.001 — 12