1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B TWEEDE RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 22 juni 1988
tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende het directe verze-
keringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche, tot vaststelling vanbepalingen ter bevordering van de daadwerkelijke uitoefening van het vrij verrichten van dien-
sten en houdende wijziging van Richtlijn 73/239/EEG
(88/357/EEG)
(PB L 172 van 4.7.1988, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1Richtlijn 90/618/EEG van de Raad van 8 november 1990 L 330 44 29.11.1990
►M2Richtlijn 92/49/EEG van de Raad van 18 juni 1992 L 228 1 11.8.1992
NB: Deze geconsolideerde versie bevat referenties naar de Europese rekeneenheid en/of ecu. Vanaf 1 januari 1999 moeten
beide worden gelezen als referentie naar de euro — Verordening (EEG) nr. 3308/80 van de Raad (PB L 345 van20.12.1980, blz. 1) en Verordening (EG) nr. 1103/97 van de Raad (PB L 162 van 19.6.1997, blz. 1).
▼B
TWEEDE RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 22 juni 1988
tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen
betreffende het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering vande levensverzekeringsbranche, tot vaststelling van bepalingen terbevordering van de daadwerkelijke uitoefening van het vrij
verrichten van diensten en houdende wijziging van Richtlijn 73/
239/EEG
(88/357/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 57, lid 2, en artikel 66,
Gezien het voorstel van de Commissie(1),
In samenwerking met het Europese Parlement(2),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité(3),
Overwegende dat de interne verzekeringsmarkt tot ontwikkeling moet
worden gebracht en dat, om dat doel te bereiken, voor de verzekerings-
ondernemingen die hun hoofdkantoor binnen de Gemeenschap hebben
het verrichten van diensten in de Lid-Staten moet worden vergemakke-lijkt, en zodoende aan de verzekeringnemers de mogelijkheid moetworden geboden om niet alleen op in hun land gevestigde verzekeraarseen beroep te doen, maar ook op verzekeraars die hun hoofdkantoor inde Gemeenschap hebben en in andere Lid-Staten zijn gevestigd;
Overwegende dat overeenkomstig het Verdrag iedere discriminatoire
behandeling inzake het verrichten van diensten, gebaseerd op deomstandigheid dat een onderneming niet is gevestigd in de Lid-Staatwaar de dienst wordt verricht, sinds het einde van de overgangsperiodeverboden is; dat dit verbod geldt voor het verrichten van diensten door
iedere vestiging van een onderneming in de Gemeenschap: hoofdkan-
toor, agentschap of bijkantoor;
Overwegende dat om praktische redenen het verrichten van diensten
moet worden omschreven, rekening houdend met enerzijds de vestigingvan de verzekeraar, en anderzijds de plaats waar het risico gelegen is;dat derhalve eveneens een omschrijving moet worden gegeven van de
plaats waar het risico gelegen is; dat bovendien de werkzaamheden
door middel van vestiging moeten worden onderscheiden van de werk-zaamheden in het kader van het vrij verrichten van diensten;
Overwegende dat de Eerste Richtlijn 73/239/EEG van de Raad van 24
juli 1973 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepa-
lingen betreffende de toegang tot het directe verzekeringsbedrijf, met
uitzondering van de levensverzekeringsbranche, en de uitoefeningdaarvan(
4), hierna te noemen eerste richtlijn, laatstelijk gewijzigd bij
Richtlijn 87/344/EEG(5), moet worden aangevuld, inzonderheid om de
controlebevoegdheden en -middelen van de toezichthoudende autori-teiten nader te omschrijven; dat bovendien specifieke bepalingen
moeten worden vastgesteld betreffende de toegang tot, de uitoefening
van en het toezicht op de werkzaamheden in het kader van hetverrichten van diensten;
Overwegende dat aan de verzekeringnemers die wegens hun hoedanig-
heid of grootte of wegens de aard van het te verzekeren risico geen
bijzondere bescherming nodig hebben in de Lid-Staat waar het risico
is gelegen, totale vrijheid moet worden verleend om een beroep tedoen op een zo ruim mogelijke verzekeringsmarkt; dat voorts een1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 2
(1) PB nr. C 32 van 12. 2. 1976, blz. 2.
(2) PB nr. C 36 van 13. 2. 1978, blz. 14, PB nr. C 167 van 27. 6. 1988 en
besluit van 15 juni 1988 (nog niet bekendgemaakt in het Publikatieblad).
(3) PB nr. C 204 van 30. 8. 1976, blz. 13.
(4) PB nr. L 228 van 16. 8. 1973, blz. 3.
(5) PB nr. L 185 van 4. 7. 1987, blz. 77.
▼B
adequate bescherming moet worden gegarandeerd voor de andere
verzekeringnemers;
Overwegende dat het streven naar bescherming van de verzekeringne-
mers en voorkoming van distorsies van de mededinging een coördinatierechtvaardigt van de in de eerste richtlijn bedoelde congruentieregels;
Overwegende dat de in de Lid-Staten vigerende bepalingen op het
gebied van het op de verzekeringsovereenkomst toepasselijke recht
uiteenlopend blijven; dat de vrijheid om als op de overeenkomst
toepasselijk recht een ander recht te kiezen dan dat van de Lid-Staatwaar het risico is gelegen, in bepaalde gevallen kan worden verleendop grond van regels die rekening houden met de specifieke omstandig-heden;
Overwegende dat de verplichte verzekeringen moeten worden opge-
nomen in het toepassingsgebied van deze richtlijn, waarbij evenwelmoet worden geëist dat de overeenkomst betreffende een dergelijke
verzekering in overeenstemming is met de specifieke bepalingen
betreffende deze verzekering, vastgesteld door de Lid-Staat die deverzekeringsplicht oplegt;
Overwegende dat de bepalingen van de eerste richtlijn betreffende
portefeuille-overdracht moeten worden versterkt en aangevuld metbepalingen die specifiek betrekking hebben op de overdracht van deportefeuille van in het kader van dienstverrichting gesloten overeen-komsten aan een andere onderneming;
Overwegende dat van het toepassingsgebied van de bijzondere bepa-
lingen inzake het vrij verrichten van diensten bepaalde risico's moeten
worden uitgesloten ten aanzien waarvan de specifieke regels die door
de autoriteiten van de Lid-Staten zijn vastgesteld, wegens hun aard enhun sociale gevolgen de toepassing van die bepalingen vooralsnogminder passend maken; dat deze uitsluitingen derhalve na een bepaaldeperiode van toepassing van de richtlijn opnieuw moeten worden bezien;
Overwegende dat bij de huidige stand van de coördinatie aan de Lid-
Staten de bevoegdheid moet worden verleend om ter bescherming vande verzekeringnemers de gelijktijdige uitoefening van werkzaamheden
in het kader van het vrij verrichten van diensten en werkzaamheden in
het kader van vestiging te beperken; dat in een dergelijke beperkingniet kan worden voorzien in de gevallen waarin de verzekeringnemersdie bescherming niet behoeven;
Overwegende dat de toegang tot het vrij verrichten van diensten moet
worden onderworpen aan procedures die garanderen dat de verzeke-ringsonderneming de bepalingen in acht neemt betreffende zowel de
financiële garanties als de verzekeringsvoorwaarden; dat deze proce-
dures kunnen worden versoepeld voor zover de werkzaamheden in hetkader van dienstverrichting betrekking hebben op verzekeringnemersdie wegens hun hoedanigheid of grootte of wegens de aard van het teverzekeren risico geen bijzondere bescherming behoeven in de Lid-Staat waar het risico is gelegen;
Overwegende dat een bijzondere samenwerking op het terrein van het
vrij verrichten van diensten moet worden ingesteld tussen de bevoegde
toezichthoudende autoriteiten van de Lid-Staten onderling en tussen
deze autoriteiten en de Commissie; dat tevens een sanctieregelingmoet worden ingesteld die van toepassing is wanneer de ondernemingdie diensten verricht, zich niet voegt naar de bepalingen van de Lid-Staat van dienstverrichting;
Overwegende dat in afwachting van een latere coördinatie de techni-
sche voorzieningen moeten worden onderworpen aan de regels en hettoezicht van de Lid-Staat van dienstverrichting wanneer de werkzaam-
heden in het kader van dienstverrichting risico's betreffen waarvoor de
Lid-Staat waarvoor de dienstverrichting bestemd is, de verzekeringne-mers een bijzondere bescherming wil bieden; dat de technischevoorzieningen daarentegen onderworpen blijven aan de regels en hettoezicht van de Lid-Staat waar de verzekeraar is gevestigd wanneerdit streven naar bescherming van de verzekeringnemer niet gegrond is;1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 3
▼B
Overwegende dat in sommige Lid-Staten de verzekeringstransacties
niet zijn onderworpen aan enige vorm van indirecte belasting, terwijlin de meeste Lid-Staten bijzondere heffingen en andere vormen van
belasting, extra heffingen bestemd voor compensatie-instellingen daar-
onder begrepen, van toepassing zijn; dat deze heffingen en belastingenin de Lid-Staten waar zij gelden, qua structuur en tarieven aanzienlijkverschillen; dat voorkomen moet worden dat de bestaande verschillenernstige concurrentiedistorsies tussen de Lid-Staten met zich brengen
op het gebied van verzekeringsdiensten; dat onder voorbehoud van
een latere harmonisatie de toepassing van de belastingregeling enandere door de Lid-Staat waar het risico is gelegen vastgesteldevormen van belasting een dergelijk bezwaar kan ondervangen en dathet de taak van de Lid-Staten is de nadere regels voor het innen vandeze heffingen en belastingen vast te stellen;
Overwegende dat voorkomen moet worden dat het gebrek aan coördi-
natie bij de toepassing van deze richtlijn en van Richtlijn 78/473/EEGvan de Raad van 30 mei 1978 tot coördinatie van de wettelijke enbestuursrechtelijke bepalingen op het gebied van de communautaireco-assurantie(
1) ertoe leidt dat in elke Lid-Staat drie verschillende rege-
lingen bestaan; dat te dien einde de risico's die in het kader van
communautaire co-assurantie kunnen worden verzekerd, moetenworden omschreven aan de hand van de criteria die gelden voor degrote risico's in deze richtlijn;
Overwegende dat volgens artikel 8C van het Verdrag rekening dient te
worden gehouden met de inspanning die bepaalde volkshuishoudingen
met verschillen in ontwikkeling zich moeten getroosten; dat dan ookaan bepaalde Lid-Staten een overgangsregeling moet worden toege-staan waardoor de bepalingen van de richtlijn die specifiek betrekkinghebben op het vrij verrichten van diensten, geleidelijk kunnen wordentoegepast,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
TITEL I
Algemene bepalingen
Artikel 1
Deze richtlijn heeft tot doel:
a) aanvulling van de eerste richtlijn (73/239/EEG);
b) vaststelling van de bijzondere bepalingen aangaande het vrij
verrichten van diensten voor de in de eerste richtlijn bedoelde verze-keringsondernemingen en -branches.
Artikel 2
In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder:
a) eerste richtlijn:
Richtlijn 73/239/EEG;
b) onderneming:
— voor de toepassing van de titels I en II
iedere onderneming waaraan overeenkomstig artikel 6 of artikel
23 van de eerste richtlijn vergunning is verleend;
— voor de toepassing van de titels III en V
iedere onderneming waaraan overeenkomstig artikel 6 van de
eerste richtlijn vergunning is verleend;
c) vestiging:
hoofdkantoor, agentschap of bijkantoor van een onderneming, met
inachtneming van artikel 3;1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 4
(1) PB nr. L 151 van 7. 6. 1978, blz. 25.
▼B
d) Lid-Staat waar het risico is gelegen:
— de Lid-Staat waar de goederen zich bevinden, wanneer de verze-
kering betrekking heeft hetzij op onroerend goed, hetzij oponroerend goed en op de inhoud daarvan, voor zover deze door
dezelfde verzekeringspolis wordt gedekt;
— de Lid-Staat van registratie, wanneer de verzekering betrekking
heeft op voer- en vaartuigen van om het even welke aard;
— de Lid-Staat waar de verzekeringnemer de overeenkomst heeft
gesloten, indien het overeenkomsten betreft met een looptijd
van vier maanden of minder die betrekking hebben op tijdens
een reis of vakantie gelopen risico's, ongeacht de branche;
— de Lid-Staat waar de verzekeringnemer zijn gewone verblijf-
plaats heeft, of, indien de verzekeringnemer een rechtspersoonis, de Lid-Staat waar zich de vestiging van deze rechtspersoon
bevindt waarop de overeenkomst betrekking heeft, in alle
gevallen die niet uitdrukkelijk zijn genoemd in de vorige stree-pjes;
e) Lid-Staat van de vestiging:
de Lid-Staat waar de vestiging die het risico dekt, is gelegen;
f) Lid-Staat van dienstverrichting:
de Lid-Staat waar het risico is gelegen, wanneer het wordt gedekt
door een in een andere Lid-Staat gelegen vestiging.
Artikel 3
Voor de toepassing van de eerste richtlijn en van deze richtlijn wordt
met een agentschap of bijkantoor gelijkgesteld, elke duurzame aanwe-
zigheid van een onderneming op het grondgebied van een Lid-Staat,ook indien die aanwezigheid niet de vorm heeft van een bijkantoor ofeen agentschap, maar enkel bestaat uit een bureau, beheerd door eigenpersoneel van de onderneming of door een zelfstandig persoon die
echter gemachtigd is duurzaam voor die onderneming op te treden
zoals een agentschap zou doen.
Artikel 4
In de zin van deze richtlijn en van de eerste richtlijn omvatten de alge-
mene en bijzondere voorwaarden van de verzekeringspolissen niet despecifieke voorwaarden die bestemd zijn om in een afzonderlijk gevalrekening te houden met de bijzondere aspecten van het te dekkenrisico.
TITEL II
Bepalingen ter aanvulling van de eerste richtlijn
Artikel 5
Artikel 5 van de eerste richtlijn wordt met het volgende onderdeel
aangevuld:
„d) grote risico's
i) de risico's die behoren tot de in de bijlage onder A, 4, 5, 6,
7, 11 en 12, vermelde branches;
ii) de risico's die behoren tot de in de bijlage onder A, 14 en
15, vermelde branches wanneer de verzekeringnemer in hetkader van een bedrijf of beroep een industriële of commer-ciële activiteit dan wel een vrij beroep uitoefent en hetrisico daarop betrekking heeft;
iii) de risico's die behoren tot de in de bijlage onder A, 8, 9, 13
en 16, vermelde branches voor zover de verzekeringnemerten minste twee van de drie volgende criteria overschrijdt:
1efase: tot en met 31 december 1992:
— balanstotaal: 12,4 miljoen Ecu
— netto-omzet: 24 miljoen Ecu1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 5
▼B
— gemiddeld personeelsbestand gedurende het boekjaar:
500.
2efase:vanaf 1 januari 1993:
— balanstotaal: 6,2 miljoen Ecu,
— netto-omzet: 12,8 miljoen Ecu,— gemiddeld personeelsbestand gedurende het boekjaar:
250.
Wanneer de verzekeringnemer deel uitmaakt van een groep
maatschappijen waarvan de geconsolideerde jaarrekeningovereenkomstig Richtlijn 83/349/EEG(
1) wordt opgesteld,
worden de bovengenoemde criteria op basis van de gecon-solideerde rekening toegepast.
Iedere Lid-Staat kan aan de onder iii) genoemde categorie
de risico's toevoegen die door beroepsverenigingen, jointventures of tijdelijke verenigingen worden verzekerd.”.
Artikel 6
Voor de toepassing van artikel 15, lid 2, eerste alinea, en artikel 24 van
de eerste richtlijn, voegen de Lid-Staten zich naar bijlage 1 bij dezerichtlijn voor wat betreft de congruentieregels.
Artikel 7
1. Het recht dat van toepassing is op de in deze richtlijn bedoelde
verzekeringsovereenkomsten ter dekking van in de Lid-Staten gelegenrisico's, wordt vastgesteld overeenkomstig de volgende bepalingen:
a) Wanneer de verzekeringnemer zijn gewone verblijfplaats of zijn
hoofdbestuur heeft op het grondgebied van de Lid-Staat waar hetrisico is gelegen, is op de verzekeringsovereenkomst het recht vandeze Lid-Staat van toepassing. Indien zulks volgens het recht van
deze Staat mogelijk is, kunnen de partijen evenwel het recht van
een ander land kiezen.
b) Wanneer de verzekeringnemer niet zijn gewone verblijfplaats of zijn
hoofdbestuur heeft in de Lid-Staat waar het risico is gelegen,kunnen de partijen bij de verzekeringsovereenkomst kiezen tussentoepassing van het recht van de Lid-Staat waar het risico is gelegenof van dat van het land waar de verzekeringnemer zijn gewone
verblijfplaats of zijn hoofdbestuur heeft.
c) Wanneer de verzekeringnemer in het kader van een bedrijf of
beroep een commerciële of industriële activiteit dan wel een vrij
beroep uitoefent en de overeenkomst twee of meer risico's dekt diemet deze activiteit verband houden en in verschillende Lid-Statenzijn gelegen, strekt de vrijheid van keuze van het op de overeen-komst toepasselijke recht zich uit tot het recht van deze Lid-Staten
en van het land waar de verzekeringnemer zijn gewone verblijf-
plaats of zijn hoofdbestuur heeft.
d) Niettegenstaande het bepaalde onder b) en c), kunnen de partijen,
wanneer de in die onderdelen bedoelde Lid-Staten een grotere vrij-heid voor de keuze van het op de overeenkomst toepasselijke rechttoestaan, zich op deze vrijheid beroepen.
e) Niettegenstaande het bepaalde onder a), b) en c), kunnen de
partijen, wanneer de door de overeenkomst gedekte risico's beperktzijn tot schadegevallen die zich kunnen voordoen in een andere Lid-
Staat dan de Lid-Staat waar het risico is gelegen, als omschreven in
artikel 2, onder d), altijd het recht van eerstgenoemde Lid-Staatkiezen.
f) Voor de risico's bedoeld in artikel 5, onder d), van Richtlijn 73/239/
EEG, kunnen de partijen vrij kiezen welk recht van toepassing is.1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 6
(1) PB nr. L 193 van 18. 7. 1983, blz. 1.▼M2
▼B
g) De rechtskeuze door partijen in de onder a) en f) bedoelde gevallen
laat, wanneer alle overige elementen van het geval op het tijdstip
van deze keuze met een enkele Lid-Staat zijn verbonden, onverlet
de dwingende bepalingen van deze Lid-Staat, te weten de bepa-
lingen waarvan volgens het recht van deze Lid-Staat niet bijovereenkomst mag worden afgeweken.
h) De in de vorige onderdelen bedoelde rechtskeuze moet uitdrukkelijk
zijn gedaan of voldoende duidelijk blijken uit de bepalingen van deovereenkomst of de omstandigheden van het geval. Zo niet, ofindien geen keuze is gedaan, wordt de overeenkomst beheerst doorhet recht van het land waarmee zij het nauwst is verbonden van allevolgens de vorige onderdelen in aanmerking komende landen.Indien evenwel een deel van de overeenkomst kan worden afge-
scheiden en dit deel nauwer verbonden is met een ander van de
volgens de vorige onderdelen in aanmerking komende landen, kanhierop bij wijze van uitzondering het recht van dat andere landworden toegepast. Aangenomen wordt dat de overeenkomst hetnauwst is verbonden met de Lid-Staat waar het risico is gelegen.
i) Indien een Staat uit meer dan een territoriale eenheid bestaat en elke
eenheid daarvan eigen rechtsregels voor verbintenissen uit overeen-komst bezit, wordt voor de vaststelling van het overeenkomstig dezerichtlijn, toe te passen recht iedere eenheid als een land beschouwd.
Een Lid-Staat waarbinnen verschillende territoriale eenheden eigen
rechtsregels voor verbintenissen uit overeenkomst bezitten, is nietverplicht de bepalingen van deze richtlijn toe te passen opconflicten tussen het recht van deze eenheden.
2. Dit artikel laat de toepassing onverlet van de bepalingen van hetland van de rechter die, ongeacht het op de overeenkomst toepasselijke
recht, het geval dwingend beheersen.
Indien het recht van een Lid-Staat daarin voorziet, kan gevolg worden
toegekend aan de dwingende bepalingen van het recht van de Lid-Staatwaar het risico is gelegen of van een Lid-Staat die de verzekerings-plicht oplegt, indien en voor zover die bepalingen volgens het rechtvan deze landen toepasselijk zijn, ongeacht het recht dat de overeen-komst beheerst.
Wanneer de overeenkomst risico's dekt die gelegen zijn in meer dan
één Lid-Staat, wordt voor de toepassing van dit lid de overeenkomst
beschouwd als bestaande uit verscheidene overeenkomsten waarvanelk betrekking heeft op één Lid-Staat.
3. Behoudens het in de voorgaande leden bepaalde, passen de Lid-
Staten op de in deze richtlijn bedoelde verzekeringsovereenkomstende algemene bepalingen van hun internationaal privaatrecht inzakeverbintenissen uit overeenkomst toe.
Artikel 8
1. Onder de in dit artikel omschreven voorwaarden kunnen de verze-keringsondernemingen overeenkomstig de bepalingen van deze richtlijn
en van de eerste richtlijn overeenkomsten voor verplichte verzeke-
ringen aanbieden en sluiten.
2. Wanneer een Lid-Staat de verplichting tot verzekering oplegt,
voldoet de overeenkomst slechts aan deze verplichting indien zijstrookt met de specifieke bepalingen met betrekking tot die verzekeringdie deze Lid-Staat heeft vastgesteld.
3. Wanneer bij verplichte verzekering het recht van de Lid-Staat
waar het risico is gelegen, strijdig is met het recht van de Lid-Staat
die de verplichting tot verzekering oplegt, heeft dit laatste voorrang.
4.
a)Onverminderdhethiernaonderc)bepaaldeisartikel7,lid2,
derdealinea,vantoepassingwanneerdeverzekeringsovereen-
komstdekkinggeeftinverscheideneLid-Statenwaarvanten
minsteééneenverplichtingtotverzekeringoplegt.1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 7
M2►
◄
▼M2
c) Een Lid-Staat kan, in afwijking van artikel 7, voorschrijven dat
het recht dat van toepassing is op de overeenkomst inzake een
verplichte verzekering het recht is van de Staat die de verzeke-
ringsplicht oplegt.
d) Wanneer de verzekeraar in een Lid-Staat die een verzekerings-
plicht oplegt, het beëindigen van de dekking aan de bevoegdeautoriteiten moet melden, kan deze beëindiging aan benadeeldederden slechts worden tegengeworpen onder de door de wetge-ving van deze Lid-Staat bepaalde voorwaarden.
5. a) Elke Lid-Staat deelt de Commissie de risico's mee waarvoor zijn
wetgeving een verzekeringsplicht oplegt, en geeft daarbij hetvolgende aan:
— de specifieke bepalingen betreffende deze verzekering;
— de gegevens die moeten voorkomen in de verklaring die de
verzekeraar aan de verzekerde moet afgeven, wanneer deze
Lid-Staat een bewijs verlangt dat aan de verzekeringsplicht
is voldaan. Elke Lid-Staat kan eisen dat onder die gegevensde verklaring van de verzekeraar voorkomt, dat de overeen-komst in overeenstemming is met de specifieke bepalingenbetreffende deze verzekering.
b) De Commissie maakt de onder a) bedoelde gegevens bekend in
hetPublikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen .
c) Iedere Lid-Staat aanvaardt als verklaring dat aan de verzekerings-
plicht is voldaan, een document waarvan de inhoud overeenstemtmet het bepaalde onder a), tweede streepje.
Artikel 9
1. In artikel 9 en in artikel 11, lid 1, van de eerste richtlijn wordt de
laatste alinea vervangen door:
„De onder a) en b) bedoelde gegevens betreffende de algemene en
bijzondere voorwaarden en de tarieven zijn echter niet vereist metbetrekking tot de in artikel 5, onder d), bedoelde risico's.”.
2. In de artikelen 8 en 10 van de eerste richtlijn wordt lid 3vervangen door:
„3. De huidige coördinatie belet niet dat de Lid-Staten wettelijke en
bestuursrechtelijke bepalingen handhaven of invoeren, met namebetreffende de noodzaak van een technische kennis van de bestuurders,alsmede de goedkeuring van de statuten, van de algemene en bijzon-dere voorwaarden van de verzekeringspolissen, van de tarieven en van
elk ander document dat voor de normale uitoefening van het toezicht
vereist is.
Voor de in artikel 5, onder d), bedoelde risico's stellen de Lid-Staten
echter geen bepalingen vast waarin de goedkeuring of systematische
mededeling wordt geëist van de algemene en bijzondere voorwaardenvan de verzekeringspolissen, van de tarieven, van de formulieren enandere gedrukte documenten waarvan de onderneming gebruik wilmaken in haar betrekkingen met de verzekeringnemers. Voor hettoezicht op de naleving van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepa-
lingen betreffende deze risico's kunnen zij alleen de niet-systematische
mededeling van deze voorwaarden en andere documenten eisen, zonderdat dit vereiste voor de onderneming een voorwaarde voor de uitoefe-ning van haar werkzaamheden mag vormen.
Voor de in artikel 5, onder d), bedoelde risico's kunnen de Lid-Staten
de voorafgaande kennisgeving of de goedkeuring van voorgesteldetariefverhogingen alleen als onderdeel van een algemeen prijscontrole-systeem handhaven of invoeren.
De huidige coördinatie belet de Lid-Staten evenmin de ondernemingen
die een vergunning aanvragen of hebben verkregen voor branche 18onder A van de bijlage, te onderwerpen aan het toezicht op de directeof indirecte middelen in de vorm van personeel en uitrusting, met inbe-1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 8
▼B
▼B
grip van de kwalificaties van de medische staf en de kwaliteit van de
uitrusting waarover zij beschikken om hun verplichtingen die onderdeze branche vallen na te komen.”.
Artikel 10
Artikel 19 van de eerste richtlijn wordt aangevuld met het volgende lid:
„3. Iedere Lid-Staat neemt de nodige maatregelen opdat de op de
verzekeringsondernemingen toezichthoudende autoriteiten over debevoegdheden en middelen beschikken die noodzakelijk zijn omtoezicht uit te oefenen op de werkzaamheden van de op zijn grondge-bied gevestigde verzekeringsondernemingen, met inbegrip van de
werkzaamheden die buiten dit grondgebied worden verricht, overeen-
komstig de richtlijnen van de Raad betreffende deze werkzaamhedenen met het oog op de toepassing ervan.
Deze bevoegdheden en middelen moeten aan de toezichthoudende
autoriteiten met name de mogelijkheid verschaffen om:
— grondige informatie te verkrijgen over de situatie en alle werk-
zaamheden van de onderneming, met name:
— door het inwinnen van inlichtingen of het opvragen van
documenten betreffende de verzekeringsactiviteiten,
— door het verrichten van controles ter plaatse in de bedrijfs-
ruimten van de onderneming;
— jegens de onderneming alle afdoende en noodzakelijke maatre-
gelen te treffen om te bewerkstelligen dat de werkzaamhedenvan de onderneming blijven stroken met de wettelijke enbestuursrechtelijke bepalingen welke de onderneming in de
onderscheiden Lid-Staten in acht moet nemen, inzonderheid
met het programma van werkzaamheden, voor zover dit laatsteverplicht blijft, alsook om misstanden te vermijden of te beëin-digen die de belangen der verzekerden zouden schaden;
— te bewerkstelligen dat de door de toezichthoudende autoriteiten
noodzakelijk geachte maatregelen worden toegepast, zo nodigdoor de tenuitvoerlegging ervan te gelasten, in voorkomend
geval door een beroep te doen op de gerechtelijke instanties.
De Lid-Staten kunnen de toezichthoudende autoriteiten ook de moge-
lijkheid bieden alle inlichtingen te verkrijgen betreffende deovereenkomsten die in het bezit zijn van tussenpersonen.”.
Artikel 11
1. Artikel 21 van de eerste richtlijn wordt geschrapt.
TITEL III
Bijzondere bepalingen ten aanzien van het vrij verrichten van dien-
sten
Artikel 12
1. De bepalingen van deze titel zijn van toepassing wanneer een
onderneming vanuit een in een Lid-Staat gelegen vestiging een risicodekt dat volgens artikel 2, onder d), is gelegen in een andere Lid-Staat;deze laatste is de Lid-Staat van dienstverrichting in de zin van deze
titel.
2. De bepalingen van deze titel zijn niet van toepassing op de
verrichtingen en ondernemingen en evenmin op de instellingen waaropde eerste richtlijn niet van toepassing is, noch op de risico's die moetenworden gedekt door de in artikel 4 van die richtlijn genoemde publiek-rechtelijke instellingen.1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 9
▼M2
▼B
▼M2
Artikel 12bis
1. Dit artikel is van toepassing wanneer een onderneming vanuit een
vestiging in een Lid-Staat dekking verleent voor een onder nummer 10
van punt A van de bijlage bij Richtlijn 73/239/EEG begrepen risico,
met uitzondering van de aansprakelijkheid van de vervoerder, dat ineen andere Lid-Staat gelegen is.
2. De Lid-Staat van dienstverrichting eist van de onderneming dat
zij toetreedt tot, en deelneemt in de financiering van het nationalebureau en het nationale garantiefonds van die Staat.
Van de onderneming kan evenwel met betrekking tot in het kader van
dienstverrichting gedekte risico's geen andere betaling of bijdrage aanhet bureau of het fonds van de Lid-Staat van dienstverrichting wordengeëist, dan een die, op dezelfde grondslag als geldt voor onderne-mingen welke voor risico's van branche 10, met uitzondering van deaansprakelijkheid van de vervoerder, vanuit een vestiging in die Staat
dekking verlenen, is berekend op basis van haar premie-inkomsten of
het aantal door haar in de betrokken branche in die Staat gedekterisico's.
3. Deze richtlijn vormt geen beletsel om te bepalen dat een dienst-
verrichtende verzekeringsonderneming zich moet houden aan devoorschriften van de Lid-Staat van dienstverrichting inzake dekkingvan verzwaarde risico's, voor zover die voorschriften van toepassingzijn op de aldaar gevestigde ondernemingen.
4. De Lid-Staat van dienstverrichting verplicht de onderneming er
zorg voor te dragen dat het feit dat zij in het kader van dienstverrich-ting dekking voor een risico van branche 10 verleent, met uitzonderingvan de aansprakelijkheid van de vervoerder, er niet toe leidt dat
personen die een vordering, ontstaan uit voorvallen die zich op het
grondgebied van die Staat hebben voorgedaan, indienen, in een nade-liger positie verkeren dan wanneer de onderneming vanuit eenvestiging aldaar werkzaam zou zijn.
Daartoe eist de Lid-Staat van dienstverrichting van de onderneming dat
zij een op zijn grondgebied woonachtige of gevestigde vertegenwoor-diger aanstelt, die alle nodige informatie met betrekking totvorderingen vergaart, en over voldoende bevoegdheid beschikt om de
onderneming te vertegenwoordigen tegenover personen die schade
hebben geleden en een vordering kunnen indienen — met inbegripvan de vergoeding van dergelijke vorderingen — en deze ondernemingte vertegenwoordigen of zo nodig te laten vertegenwoordigen voor derechter en de autoriteiten van die Lid-Staat in verband met deze vorde-ringen.
Ook kan de vertegenwoordiger worden verplicht de onderneming bij de
bevoegde autoriteiten van de Staat van dienstverrichting te vertegen-woordigen wanneer het gaat om de controle op het bestaan van
geldige verzekeringspolissen wettelijke aansprakelijkheid motorrij-
tuigen.
De Lid-Staat van dienstverrichting mag de vertegenwoordiger niet
verplichten zich namens de onderneming die hem heeft aangesteld,
bezig te houden met andere dan de in de tweede en derde alineagenoemde werkzaamheden. De vertegenwoordiger houdt zich namensde betrokken onderneming niet bezig met het directe verzekeringsbe-drijf.
De aanwijzing van de vertegenwoordiger wordt niet beschouwd als de
opening van een bijkantoor of agentschap in de zin van artikel 6, lid 2,onder b), van Richtlijn 73/239/EEG, noch als een vestiging in de zinvan artikel 2, onder c), van deze richtlijn.1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 10
▼M1
▼M2
Artikel 14
Elke verzekeringsonderneming die voornemens is haar werkzaamheden
voor het eerst in het kader van het vrij verrichten van diensten in één
of meer Lid-Staten uit te oefenen, is gehouden de bevoegde autoriteitenvan de Lid-Staat van herkomst hiervan vooraf in kennis te stellen, metopgave van de aard van de risico's die zij voornemens is te dekken.
Artikel 16
1. De bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van herkomst delen
binnen één maand na de in artikel 14 bedoelde kennisgeving aan deLid-Staat of de Lid-Staten op het grondgebied waarvan de verzeke-ringsonderneming voornemens is in het kader van het vrij verrichten
van diensten werkzaamheden uit te oefenen, mee:
a) dat de verzekeringsonderneming de vereiste solvabiliteitsmarge
bezit, berekend overeenkomstig het bepaalde in de artikelen 16 en17 van Richtlijn 73/239/EEG;
b) de branches die de onderneming mag uitoefenen;
c) de aard van de risico's die de onderneming voornemens is in de Lid-
Staat van dienstverrichting te dekken.
Zij stellen tegelijkertijd de betrokken onderneming daarvan in kennis.
Elke Lid-Staat op wiens grondgebied een verzekeringsonderneming
voornemens is, in het kader van het vrij verrichten van diensten, de inbranche 10 van punt A van de bijlage bij Richtlijn 73/239/EEG inge-deelde risico's te dekken, met uitzondering van de wettelijkeaansprakelijkheid van de vervoerder, kan eisen dat betrokken onderne-ming:
— de naam en het adres bekend maakt van de vertegenwoordiger van
de verzekeringsonderneming bedoeld in artikel 12 bis, lid 4, vandeze richtlijn;
— een verklaring overlegt waarin staat dat de onderneming is toege-
treden tot het nationale bureau en het nationale garantiefonds van
de Lid-Staat van dienstverrichting.
2. Wanneer de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van herkomst
de in lid 1 bedoelde gegevens niet meedelen binnen de gesteldetermijn, delen zij de redenen van deze weigering binnen die zelfdetermijn aan de verzekeringsonderneming mee. Tegen deze weigeringmoet beroep openstaan bij de rechter in de Lid-Staat van herkomst.
3. De verzekeringsonderneming kan haar werkzaamheden aanvangen
vanaf de officieel bevestigde datum waarop haar bericht is gegeven vande in lid 1, eerste alinea, bedoelde mededeling.
Artikel 17
Wanneer de verzekeringsonderneming voornemens is in de in artikel
14 bedoelde gegevens een wijziging aan te brengen, volgt zij daartoede in de artikelen 14 en 16 bepaalde procedure.
Artikel 26
1. De risico's die in aanmerking komen voor dekking in het kader
van communautaire co-assurantie in de zin van Richtlijn 78/473/EEG
zijn die welke zijn omschreven in artikel 5, onder d), van de eersterichtlijn.
2. De in deze richtlijn opgenomen bepalingen met betrekking tot de
risico's die zijn omschreven in artikel 5, onder d), van de eerste richt-lijn zijn van toepassing op de eerste verzekeraar.1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 11
▼B
▼B
TITEL IV
Overgangsbepalingen
Artikel 27
1. Voor Griekenland, Ierland, Spanje en Portugal gelden de
volgende overgangsmaatregelen:
i) tot en met 31 december 1992 mogen deze Lid-Staten op alle
risico's de regeling toepassen die geldt voor andere dan de inartikel 5, onder d), van de eerste richtlijn omschreven risico's;
ii) vanaf 1 januari 1993 tot en met 31 december 1994 geldt de rege-
ling voor grote risico's voor de in artikel 5, onder d), i) en ii), vande eerste richtlijn bedoelde risico's; voor de in artikel 5, onder d),iii), van dat artikel bedoelde risico's stellen deze Lid-Staten de toete passen drempelwaarden vast;
iii)Spanje
— vanaf 1 januari 1995 tot en met 31 december 1996 zijn de in
artikel 5, onder d), iii), van de eerste richtlijn genoemde drem-pelwaarden van de eerste fase van toepassing;
— vanaf 1 januari 1997 zijn de drempelwaarden van de tweede
fase van toepassing.
Portugal,IerlandenGriekenland— vanaf 1 januari 1995 tot en met 31 december 1998 zijn de in
artikel 5, onder d), iii), van de eerste richtlijn genoemde drem-pelwaarden van de eerste fase van toepassing;
— vanaf 1 januari 1999 zijn de drempelwaarden van de tweede
fase van toepassing.
De vanaf 1 januari 1995 toegestane uitzondering is alleen van toepas-
sing op overeenkomsten ter dekking van tot de branches 3, 8, 9, 10, 13
en 16 behorende risico's die uitsluitend gelegen zijn in een van de vierLid-Staten waarvoor deze overgangsregeling geldt.
2. Tot en met 31 december 1994 is artikel 26, lid 1, van deze richt-
lijn niet van toepassing op risico's die gelegen zijn in de vier in ditartikel genoemde Lid-Staten. Voor de overgangsperioden vanaf 1
januari 1995 zijn de in artikel 5, onder d), iii), van de eerste richtlijn
omschreven risico's die in deze Lid-Staten zijn gelegen en in aanmer-king komen voor dekking in het kader van communautaire co-assurantie in de zin van Richtlijn 78/473/EEG, die welke de in lid 1,onder iii), van dit artikel bedoelde drempelwaarden overschrijden.
TITEL V
Slotbepalingen
Artikel 28
De Commissie en de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten werken
nauw samen, ten einde het toezicht op het directe verzekeringsbedrijf
binnen de Gemeenschap te vergemakkelijken.
Iedere Lid-Staat brengt de Commissie op de hoogte van de belang-
rijkste moeilijkheden die de toepassing van deze richtlijn met zichbrengt, onder meer van de moeilijkheden die zich voordoen indieneen Lid-Staat een abnormale verplaatsing constateert van de verzeke-ringsactiviteit ten nadele van de op zijn grondgebied gevestigde
ondernemingen naar agentschappen en bijkantoren die in de nabijheid
van zijn grondgebied zijn gelegen.
De Commissie en de bevoegde autoriteiten van de betrokken Lid-
Staten onderzoeken deze moeilijkheden zo snel mogelijk ten einde eenafdoende oplossing te vinden.
In voorkomend geval dient de Commissie bij de Raad passende voor-
stellen in.1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 12
▼M1
▼B
▼B
Artikel 29
De Commissie legt de Raad op gezette tijden en voor de eerste maal op
1 juli 1993 een verslag voor over de ontwikkeling van de markt der in
het kader van het vrij verrichten van diensten gesloten verzekeringen.
Artikel 30
Telkens wanneer in deze richtlijn de Ecu wordt vermeld, is de vanaf 31
december van elk jaar in aanmerking te nemen tegenwaarde in natio-
nale valuta die welke geldt op de laatste dag van de voorgaandemaand oktober waarvoor de tegenwaarde van de Ecu in alle valuta'svan de Gemeenschap beschikbaar is.
Artikel 2 van Richtlijn 76/580/EEG(
1) is alleen van toepassing op de
artikelen 3, 16 en 17 van de eerste richtlijn.
Artikel 31
De Raad gaat om de vijf jaar, op voorstel van de Commissie, over tot
onderzoek naar en, in voorkomend geval, tot herziening van alle in Ecu
uitgedrukte bedragen in deze richtlijn, rekening houdende met de
ontwikkeling van de economische en monetaire toestand in deGemeenschap.
Artikel 32
De Lid-Staten wijzigen hun nationale bepalingen overeenkomstig deze
richtlijn binnen achttien maanden na kennisgeving daarvan(
2) en stellen
de Commissie onmiddellijk van de wijzigingen in kennis.
De overeenkomstig de eerste alinea gewijzigde bepalingen worden
binnen vierentwintig maanden na de kennisgeving van de richtlijntoegepast.
Artikel 33
Na de kennisgeving van deze richtlijn stellen de Lid-Staten de
Commissie in kennis van de teksten van alle belangrijke wettelijke of
bestuursrechtelijke bepalingen die zij op het door de richtlijn bestrekengebied aannemen.
Artikel 34
De bijlagen vormen een integrerend deel van deze richtlijn.
Artikel 35
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 13
(1) PB nr. L 189 van 13. 7. 1976, blz. 13.
(2) De kennisgeving van deze richtlijn heeft plaatsgevonden op 30 juni 1988.
▼B
BIJLAGE1
CONGRUENTIEREGELS
De valuta waarin de verplichtingen van de verzekeraar luiden, wordt vastge-
steld overeenkomstig de volgende voorschriften:
1. Wanneer de dekking van een overeenkomst in een bepaalde valuta is uitge-
drukt, worden de verplichtingen van de verzekeraar geacht opeisbaar te zijn
in deze valuta.
2. Wanneer de dekking van een overeenkomst niet in een bepaalde valuta is
uitgedrukt, worden de verplichtingen van de verzekeraar geacht opeisbaar te
zijn in de valuta van het land waar het risico is gelegen. De verzekeraar kan
evenwel de valuta kiezen waarin de premie is uitgedrukt, in gevallen waarin
er goede gronden voor een dergelijke keuze aanwezig zijn.
Dit kan het geval zijn indien het al bij de ondertekening van de overeen-
komst waarschijnlijk is dat de schade-uitkering niet in de valuta van het
land waar het risico is gelegen, maar in de premievaluta zal worden betaald.
3. De Lid-Staten mogen de verzekeraar toestaan ervan uit te gaan dat de valuta
waarin hij aan zijn verplichtingen moet voldoen, die is welke hij overeen-
komstig de opgedane ervaring zal gebruiken, of bij ontstentenis daarvan, de
valuta van het land waar hij is gevestigd:
— voor overeenkomsten ter dekking van de risico's die zijn ingedeeld in de
branches 4, 5, 6, 7, 11, 12 en 13 (uitsluitend producentenaansprakelijk-
heid), en
— voor overeenkomsten ter dekking van de in de andere branches inge-
deelde risico's, wanneer overeenkomstig de aard van de risico's aan de
verplichtingen moet worden voldaan in een andere valuta dan die welke
zou voortvloeien uit de toepassing van de voorgaande bepalingen.
4. Wanneer een schadegeval bij de verzekeraar is gemeld en de uitkeringen
moeten gebeuren in een bepaalde andere valuta dan die welke uit de toepas-
sing van de voorgaande bepalingen voortvloeit, worden de verplichtingen van
de verzekeraar geacht in die valuta opeisbaar te zijn, met name de valuta
waarin de door de verzekeraar te betalen schadevergoeding is vastgesteld bij
een rechterlijke uitspraak of bij overeenkomst tussen de verzekeraar en de
verzekerde.
5. Indien een schade wordt begroot in een valuta die bij de verzekeraar vooraf
bekend is, doch die verschilt van die welke voortvloeit uit de toepassing van
de voorgaande bepalingen, mogen de verzekeraars ervan uitgaan dat hun
verplichtingen opeisbaar zijn in deze valuta.
6. De Lid-Staten kunnen de ondernemingen toestaan om tegenover hun techni-
sche voorzieningen geen congruente activa te stellen, indien uit de toepassing
van de voorgaande bepalingen voortvloeit dat de onderneming — hoofdkan-
toor of bijkantoor — om te voldoen aan het congruentiebeginsel, over activa
in een bepaalde valuta moet beschikken voor een bedrag van niet meer dan
7 % van de activa in andere valuta's.
In het geval echter van:
a) congruentie in Griekse drachmen, Ierse ponden of Portugese escudo's,
mag dit bedrag niet meer bedragen dan:
— 1 miljoen Ecu gedurende een overgangsperiode die eindigt op 31
december 1992;
— 2 miljoen Ecu gedurende de periode vanaf 1 januari 1993 tot en met
31 december 1998;
b) congruentie in Belgische of Luxemburgse franken of Spaanse peseta's,
mag dit bedrag niet meer bedragen dan 2 miljoen Ecu gedurende een
periode die eindigt op 31 december 1996.
Na afloop van de onder a) en b) genoemde overgangsperioden is de alge-
mene regeling op deze valuta's van toepassing, tenzij de Raad anders besluit.
7. Het staat de Lid-Staten vrij, van de ondernemingen — hoofdkantoor of
bijkantoor — de toepassing van het congruentiebeginsel niet te verlangen,indien de verplichtingen opeisbaar zijn in een andere valuta dan die van een
van de Lid-Staten van de Gemeenschap, indien er voor beleggingen in deze
valuta voorschriften bestaan, indien voor deze valuta transferbeperkingen
gelden of ten slotte indien deze valuta om soortgelijke redenen ongeschikt
is om te worden gebruikt tot dekking van technische voorzieningen.1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 14
▼M2
8. Verzekeringsondernemingen mogen een bedrag van ten hoogste 20 % van
hun in een bepaalde valuta luidende verplichtingen dekken met niet-
congruente activa.
9. Iedere Lid-Staat kan bepalen dat, wanneer krachtens bovenstaande voor-
schriften tegenover verplichtingen activa moeten staan die luiden in de
valuta van een Lid-Staat, aan deze voorwaarde eveneens wordt geacht te
zijn voldaan, indien de betreffende activa in ecu luiden.1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 15
▼B
BIJLAGE2A
TECHNISCHE EXPLOITATIEREKENING
1. Totaalbedrag van de verdiende brutopremies
2. Totaal geleden schade3. Provisiekosten
4. Bruto technisch resultaat.1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 16
▼B
BIJLAGE2B
TECHNISCHE EXPLOITATIEREKENING
1. Brutopremies van het laatste afgesloten tekenjaar
2. Bruto geleden schade van het laatste afgesloten tekenjaar (inclusief voorzie-
ning aan het einde van het tekenjaar)
3. Provisiekosten
4. Bruto technisch resultaat1988L0357 — NL — 02.07.1992 — 002.001 — 17