1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B RICHTLIJN 95/1/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
van 2 februari 1995
betreffende de door de constructie bepaalde maximumsnelheid, het maximumkoppel en het netto-
maximumvermogen van twee- of driewielige motorvoertuigen
(PB L 52 van 8.3.1995, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1 Richtlijn 2002/41/EG van de Commissie van 17 mei 2002 L 133 17 18.5.2002
▼B
RICHTLIJN 95/1/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN
DE RAAD
van 2 februari 1995
betreffende de door de constructie bepaalde maximumsnelheid, het
maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van twee- of
driewielige motorvoertuigen
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,inzonderheid op artikel 100 A,
Gelet op Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 juni 1992 betref-
fende de goedkeuring van twee- of driewielige motorvoertuigen (
1),
Gezien hetvoorst el van de Commissie (2),
Gezien hetadvies van hetEconomisch en Sociaal Comit é (3),
Volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag (4),
Overwegende dat de interne markt een ruimte zonder binnengrenzen
omvatwaarin hetvrije verkeer van goederen, personen, dienst en enkapitaal is gewaarborgd; dat de daartoe noodzakelijke maatregelendienen te worden vastgesteld;
Overwegende dat de meetmethoden voor de door de constructie
bepaalde maximumsnelheid, hetmaximumkoppel en hetnet t o-maxi-
mumvermogen van twee- of driewielige motorvoertuigen van Lid-Staat tot Lid-Staat verschillen; dat deze verschillen het handelsverkeerbinnen de Gemeenschap belemmeren;
Overwegende datde hinderpalen voor de werking van de int erne markt
kunnen worden weggenomen indien alle Lid-Staten hun nationale rege-lingen door dezelfde voorschriften vervangen;
Overwegende dat het noodzakelijk is om, wat de meetmethoden betreft,
geharmoniseerde voorschriften voor de door de constructie bepaalde
maximumsnelheid, hetmaximumkoppel en hetnet t o-maximumver-
mogen van twee- of driewielige motorvoertuigen vast te stellen omvoor elk type van de genoemde voertuigen de goedkeuringsproceduresvan Richtlijn 92/61/EEG te kunnen toepassen,
HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
Deze richtlijn is van toepassing op de meetmethoden voor de door de
constructie bepaalde maximumsnelheid, het maximumkoppel en hetnetto-maximumvermogen van elk type voertuig als omschreven inartikel 1 van Richtlijn 92/61/EEG.
Artikel 2
De procedure voor hetverlenen van de goedkeuring, watde door de
constructie bepaalde maximumsnelheid, het maximumkoppel en hetnetto-maximumvermogen (meetmethoden) van een type twee- of drie-wielig motorvoertuig betreft, alsmede de voorwaarden voor het vrijeverkeer van deze voertuigen zijn vastgesteld bij Richtlijn 92/61/EEG.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 2
(1) PB nr. L 225 van 10. 8. 1992, blz. 72.
(2) PB nr. C 93 van 13. 4. 1992, blz. 116.
(3) PB nr. C 313 van 30. 11. 1992, blz. 7.
(4) Advies van hetEuropees Parlementvan 11 februari 1993 (PB nr. C 72 van
15. 3. 1993, blz. 128), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 28
juni 1993 (nog nietverschenen in hetPublikat ieblad) en besluitvan het
Europees Parlementvan 4 mei 1994 (PB nr. C 205 van 25. 7. 1994, blz.
159); gemeenschappelijk ontwerp van het Bemiddelingscomité van 13
december 1994.
▼B
Artikel 3
Binnen twee jaar na de aanneming van deze richtlijn verricht de
Commissie wederom een grondige studie om na te gaan of er een
verband bestaat tussen ongevallen en een maximummotorvermogen
van meer dan 74 kW. Deze studie dient niet alleen een overzicht tebevatten van de meeste recente wetenschappelijke bevindingen voorhetbeleid, maar ook gebaseerd t e zijn op nieuwe research en moetdefinitieve aanbevelingen ter zake bevatten. Aan de hand van deconclusies van deze studie stelt de Commissie, indien nodig, nieuwe
wetgeving voor.
Artikel 4
De wijzigingen die noodzakelijk zijn om de bijlagen I en II aan te
passen aan de technische vooruitgang, worden vastgesteld volgens de
procedure van artikel 13 van Richtlijn 70/156/EEG (
1).
Artikel 5
1. De Lid-Staten stellen de bepalingen die nodig zijn om uiterlijk op
2 augustus 1996 aan deze richtlijn te voldoen, vast en maken dezebekend. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepa-
lingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaarverwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels
voor deze verwijzing worden vastgesteld door de Lid-Staten.
Vanaf bovengenoemde datum mogen de Lid-Staten het voor het eerst
in hetverkeer brengen van voert uigen die aan de bepalingen van dezerichtlijn beantwoorden, niet meer verbieden.
Zij passen deze bepalingen toe vanaf 2 februari 1997.2. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst van de bepalingen
van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallendegebied vaststellen.
Artikel 6
De Lid-Staten kunnen in hun nationale wetgeving bepalen dat de eerste
inschrijving en de daaropvolgende inschrijvingen op hun grondgebied
van voertuigen met een netto-maximumvermogen van meer dan 74 kW
kunnen worden geweigerd.
Artikel 7
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 3
(1) PB nr. L 42 van 23. 2. 1970, blz. 1. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richt-
lijn 92/53/EEG (PB nr. L 225 van 10. 8. 1992, blz. 1).
▼B
LIJST VAN BIJLAGEN
BIJLAGE I: Voorschriften voor de meting van de door de constructie bepaalde maximumsnel-
heid …. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Appendix 1: Procedure voor de bepaling van de correctiecoëfficiënt van het circuit ..Appendix 2: Inlichtingenformulier wat betreft de essentiële kenmerken van het type voertuig die
van invloed zijn op de door de constructie bepaalde maximumsnelheid …. . . . . . . .
Appendix 3: Goedkeuringscertificaat wat betreft de door de constructie bepaalde maximumsnel-
heid van een type twee- of driewielig motorvoertuig … ...........................
BIJLAGE II: Voorschriften voor de meting van het maximumkoppel en het netto-maximumver-
mogen van de motor … . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Appendix 1: Bepaling van het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van motoren
van bromfietsen met elektrische ontsteking …. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Subappendix 1: Inlichtingenformulier wat betreft de essentiële kenmerken van het type motor die
van invloed zijn op hetmaximumkoppel en hetnet t o-maximumvermogen …. . . . .
Subappendix 2: Goedkeuringscertificaat wat betreft het maximumkoppel en het netto-maximumver-
mogen van de motor van een type bromfiets …. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Appendix 2: Bepaling van het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van motoren
van motorfietsen en driewielers met elektrische ontsteking … .....................
Subappendix 1: Meting van het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen met behulp van
de motortemperatuur … . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Subappendix 2: Inlichtingenformulier wat betreft de essentiële kenmerken van het type motor die
van invloed zijn op hetmaximumkoppel en hetnet t o-maximumvermogen …. . . . .
Subappendix 3: Goedkeuringscertificaat wat betreft het maximumkoppel en het netto-maximumver-
mogen van de motor van een type motorfiets of driewieler …. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Appendix 3: Bepaling van het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van motoren
met compressieontsteking van twee- of driewielige motorvoertuigen …. . . . . . . . . . .
Subappendix 1: Inlichtingenformulier wat betreft de essentiële kenmerken van het type motor die
van invloed zijn op hetmaximumkoppel en hetnet t o-maximumvermogen …. . . . .
Subappendix 2: Goedkeuringscertificaat wat betreft het maximumkoppel en het netto-maximumver-
mogen van de motor van een type twee- of driewielig motorvoertuig …. . . . . . . . . .1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 4
▼B
BIJLAGE I
VOORSCHRIFTEN VOOR DE METING VAN DE DOOR DE
CONSTRUCTIE BEPAALDE MAXIMUMSNELHEID
1. VOORSCHRIFTEN
1.1. De door de constructie bepaalde maximumsnelheid van het voer-
tuig wordt gemeten overeenkomstig onderstaande voorschriften.
2. VOORBEREIDING VAN HET VOERTUIG
2.1. Het voertuig moet schoon zijn en alleen de accessoires die tijdens
de proef nodig zijn voor hetfunct ioneren van hetvoert uig, mogen
in werking zijn.
2.2. De afstelling van het brandstof- en ontstekingssysteem, de visco-
siteit van de verschillende oliesoorten voor de bewegende delen
en de bandenspanning moeten in overeenstemming zijn met de
voorschriften van de constructeur.
2.3. De motor, de overbrenging en de banden moeten overeenkomstig
de voorschriften van de constructeur zijn ingelopen.
2.4. Vóór de proef moeten alle delen van het voertuig bij de normale
bedrijfstemperatuur in thermisch evenwicht verkeren.
2.5. De massa van hetvoert uig moetgelijk zijn aan de massa in rijk-
lare toestand.
2.6. De verdeling van de belasting over de wielen moet in overeen-
stemming zijn met de voorschriften van de constructeur.
3. BESTUURDER3.1. Voertuigen zonder cabine
3.1.1. De bestuurder moet een massa van 75 ± 5 kg en een lengte van
1,75 ± 0,05 m hebben. Bij bromfietsen bedragen de toleranties
evenwel slechts ± 2 kg, respectievelijk ± 0,02 m.
3.1.2. De bestuurder moet een nauwsluitende overall of gelijkwaardige
kleding dragen.
3.1.3. Hij moet op de voor de bestuurder bestemde zitplaats zitten, met
zijn voeten op de pedalen of voetsteunen en met zijn armen
normaal gestrekt. Indien de maximale snelheid van het voertuig
bij zittende bestuurder meer dan 120 km/h bedraagt, moeten de
uitrusting en de houding van de bestuurder in overeenstemming
zijn met de aanbevelingen van de constructeur. In deze houding
moet de bestuurder evenwel gedurende de proef te allen tijde het
voertuig onder controle kunnen houden. De houding van de
bestuurder moet gedurende de gehele proef gelijk blijven; de
houding moetin hetbeproevingsrapportworden beschreven, dan
wel door middel van foto's worden geïllustreerd.
3.2. Voertuigen met cabine
3.2.1. De bestuurder moet een massa van 75 ± 5 kg hebben. Bij brom-
fietsen bedraagt de tolerantie evenwel slechts ± 2 kg.
4. KENMERKEN VAN HET TESTPARCOURS
4.1. De proeven moeten plaatsvinden op een weg:
4.1.1. waarop de maximumsnelheid over hetgehele in punt4.2 gedefi-
nieerde meettraject kan worden gehandhaafd. De toegangsweg tot
het meettraject moet dezelfde eigenschappen (wegdek en langs-
profiel) hebben als het meettraject zelf en moet lang genoeg zijn
om de maximumsnelheid van het voertuig te kunnen bereiken;
4.1.2. die schoon, glad, droog en geasfalteerd is of over een gelijkwaar-
dige deklaag beschikt;
4.1.3. die een helling in lengterichting heeft van ten hoogste 1 % en een
verkanting van ten hoogste 3 %. Het hoogteverschil tussen twee
willekeurige punten van het meettraject mag niet meer dan 1 m
bedragen.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 5
▼B
4.2. De mogelijke vormen van het meettraject zijn in de punten 4.2.1,
4.2.2 en 4.2.3 aangegeven.
4.2.1. Type 1
4.2.2. Type 2
4.2.3. Type 3
4.2.3.1. De twee meettrajecten L moeten dezelfde lengte hebben en prak-
tisch parallel lopen.
4.2.3.2. Indien beide meettrajecten L gekromd zijn, moeten de centrifu-
gaalkrachten in afwijking van het bepaalde in punt 4.1.3 door
hetdwarsprofiel van de bocht en worden gecompenseerd.
4.2.3.3. In plaats van de twee meettrajecten L, zie punt 4.2.3.1, mag het
totale circuit als meettraject worden gekozen. In dit geval dient
de straal van de bochten minimaal 200 m te bedragen en moeten
de centrifugaalkrachten worden gecompenseerd door het dwars-
profiel van de bochten.
4.3. De keuze van de lengte L van het meettraject moet worden afge-
stemd op de precisie van de apparatuur en van de gebruikte
methode voor de bepaling van de tijd t waarin het traject wordt
afgelegd, zodatde werkelijke snelheid meteen maximale
onnauwkeurigheid van ± 1 % kan worden bepaald. Indien de
meetapparatuur met de hand wordt bediend, mag de lengte L
van het meettraject niet kleiner zijn dan 500 m. Indien een meet-
traject van het type 2 is gekozen, moet de tijd t met elektronische
meetapparatuur worden bepaald.
5. ATMOSFERISCHE OMSTANDIGHEDEN
Luchtdruk: 97 ± 10 kPa.
Temperatuur: tussen 278 en 308 K.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 6
▼M1
▼B
▼B
Relatieve vochtigheid: 30 tot 90 %.
Gemiddelde windsnelheid, gemeten 1 m boven de grond: < 3 m/s,
windstoten van < 5 m/s toegelaten.
6. BEPROEVINGSPROCEDURE
6.1. Er moetgebruik worden gemaaktvan de versnelling waarin het
voertuig op een horizontaal rijvlak zijn maximale snelheid
bereikt. De brandstoftoevoer wordt met behulp van het bedie-
ningsorgaan maximaal gehouden en de choke wordtbuit en
werking gesteld.
6.2. De bestuurder van voertuigen zonder cabine moet in de in punt
3.1.3 bepaalde houding blijven.
6.3. Het voertuig dient het meettraject met constante snelheid te
bereiken. Meettrajecten van het type 1 of 2 moeten achtereenvol-
gens in beide richtingen worden afgelegd.
6.3.1. Bij meettrajecten van het type 2 is het toegestaan de proef in
slechts één richting uit te voeren, indien het voertuig door de
eigenschappen van ditcircuitzijn maximale snelheid in een van
beide richtingen niet kan bereiken. In dat geval:
6.3.1.1. moethetparcours vijfmaal onmiddellijk na elkaar worden afge-
legd;
6.3.1.2. mag de axiale componentvan de wind een snelheid van nietmeer
dan 1 m/s hebben.
6.4. Bij meettrajecten van het type 3 moeten de beide trajecten L
zonder onderbreking na elkaar in een en dezelfde richting worden
afgelegd.
6.4.1. Indien het gehele circuit het meettraject vormt, moet dit in een en
dezelfde richting ten minste tweemaal worden afgelegd. Het
verschil tussen de langste en de kortste gemeten tijd mag niet
meer dan 3 % bedragen.
6.5. Voor de brandstof en het smeermiddel moeten de door de
constructeur aanbevolen soorten worden gebruikt.
6.6. De totale tijd t die nodig is om het meettraject in beide richtingen
af te leggen, moet worden bepaald met een maximale onnauw-
keurigheid van ± 0,7 %.
6.7. Bepaling van de gemiddelde snelheid
Bij de proefneming wordtde gemiddelde snelheid V (km/h) op
onderstaande wijze bepaald.
6.7.1. Meettraject van het type 1 of 2
V¼3;6/C22L
t¼7;2L
t
waarin:
L = lengte (m) van het meettraject,
t = totale tijd (s) die nodig is om beide meettrajecten L (m) af
te leggen.
6.7.2. Meettraject van het type 2 dat slechts in een van beide richtingen
wordt afgelegd:
V=V awaarin:Va = de bij elke passage gemeten snelheid (km/h) =
3;6L
t1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 7
▼M1
▼B
▼B
waarin t = de tijd (s) die nodig is om het meettraject L (m) af te
leggen.
6.7.3. Meettraject van het type 3
6.7.3.1. Indien het meettraject uit twee deeltrajecten L bestaat
(zie punt4.2.3.1):
V¼3;6/C22L
t¼7;2L
t
waarin:
L = lengte (m) van het meettraject,
t = totale tijd (s) die nodig is om beide meettrajecten L (m) af
te leggen.
6.7.3.2. Indien het gehele circuit het meettraject vormt (zie punt 4.2.3.3):
V = Va.k
waarin:Va = gemeten snelheid (km/h) =
3;6L
t
waarin:
L = lengte (m) van het feitelijk afgelegde traject op het circuit,
t = tijd (s) die nodig is om een volledige ronde af te leggen:
t¼1
n/C1Xn
i¼1/C1ti
waarin:
n = aantal ronden,
ti= tijd (s) die nodig is om de i-de ronde af te leggen;
k = correctiecoëfficiënt (1,00 ≤k≤1,05); deze coëfficiëntis
kenmerkend voor hetgebruikt e circuiten moetovereen-
komstig appendix 1 experimenteel worden vastgesteld.
6.8. De gemiddelde snelheid moet ten minste tweemaal na elkaar
worden bepaald.
7. MAXIMUMSNELHEID
De maximumsnelheid van het voertuig moet worden uitgedrukt in
km/h door middel van hetgehele get al datzo min mogelijk
afwijktvan hetrekenkundige gemiddelde van de waarden van de
bij twee achtereenvolgende proefnemingen gemeten snelheden die
nietmeer dan 3 % van elkaar verschillen. Wanneer hetrekenkun-
dige gemiddelde precies tussen twee opeenvolgende gehele
getallen ligt, wordt afgerond naar het grootste van beide getallen.
8. TOLERANTIES BIJ DE METING VAN DE MAXIMUMSNEL-
HEID
8.1. De door de technische dienst bepaalde maximumsnelheid mag ten
hoogste ± 5 % afwijken van de door de constructeur opgegeven
waarde.
8.2. Bij een controle op de overeenstemming van de produktie mag de
maximumsnelheid ten hoogste ± 5 % afwijken van de waarde die
bij de proef voor de goedkeuring van hett ype is bepaald. Deze
tolerantie wordt voor bromfietsen met een door de constructie
bepaalde maximumsnelheid van ten hoogste 30 km/h tot ± 10 %
verhoogd.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 8
▼B
Appendix 1
Procedure voor de bepaling van de correctiecoëfficiënt van het circuit
1. De coëfficiënt k van het circuit moet voor snelheden tot de toege-
stane maximumsnelheid worden bepaald.
2. De coëfficiëntk dientvoor verschillende waarden van de snelheid
te worden bepaald, waarbij het verschil tussen twee opeenvol-
gende waarden nietmeer dan 30 km/h mag bedragen.
3. Bij elke gekozen waarde van de snelheid moetde proef overeen-
komstig de voorschriften van deze richtlijn worden uitgevoerd,
waarbij de volgende grootheden worden bepaald:
3.1. snelheid gemeten op het rechte eind: Vd;3.2. snelheid gemeten over het gehele circuit: Va.
4. Voor elke gemeten snelheid worden de waarden Va en Vd in een
grafiek (figuur 1) uitgezet en de opeenvolgende punten worden
door middel van lijnstukken met elkaar verbonden.
Figuur 1
5. Bij elke snelheid volgtde coëfficiëntk uitde volgende formule:
k¼Vd
Va:1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 9
▼B
Appendix 2
Inlichtingenformulier wat betreft de essentiële kenmerken van het type
voertuig die van invloed zijn op de door de constructie bepaalde maximum-
snelheid
(Bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om
goedkeuring van hetvoert uig wordtingediend.)
Volgnummer (door de aanvrager toegekend): …
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de door de constructie bepaalde
maximumsnelheid van een type twee- of driewielig motorvoertuig moeten de
inlichtingen worden verstrekt die worden genoemd in bijlage II bij Richtlijn
92/61/EEG, deel A, punten:
0.1,
0.2,
0.4 tot en met 0.6,
2.1 tot en met 2.2.1,
3.0 tot en met 3.1.1,
4.1 tot en met 4.6,
5.2,
5.2.2.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 10
▼B
Appendix 3
1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 11
▼B
BIJLAGE II
VOORSCHRIFTEN VOOR DE METING VAN HET MAXIMUMKOPPEL
EN HET NETTO-MAXIMUMVERMOGEN VAN DE MOTOR
1. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
1.1. Appendix 1 geldtvoor de bepaling van hetmaximumkoppel en
het netto-maximumvermogen van motoren (met elektrische
ontsteking) van bromfietsen.
1.2. Appendix 2 geldtvoor de bepaling van hetmaximumkoppel en
het netto-maximumvermogen van motoren (met elektrischeontsteking) van motorfietsen en driewielers.
1.3. Appendix 3 geldtvoor de bepaling van hetmaximumkoppel en
het netto-maximumvermogen van motoren met compressieontste-
king.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 12
▼B
Appendix 1
Bepaling van het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van
motoren van bromfietsen met elektrische ontsteking
1. DEFINITIES
In deze richtlijn wordt verstaan onder:
1.1. nettovermogen
hetvermogen datop de proefbank aan de krukas of aan een equi-
valent onderdeel wordt gemeten bij het door de constructeur
vastgestelde toerental en met de in tabel 1 genoemde hulpaggre-
gaten. Indien het vermogen niet anders kan worden gemeten dan
bij een motor met versnellingsbak, moet rekening worden
gehouden methetrendementvan de versnellingsbak;
1.2. netto-maximumvermogen
de hoogste waarde van het nettovermogen, gemeten bij volle
belasting van de motor;
1.3. koppel
het koppel gemeten onder de in punt 1.1 bedoelde omstandig-
heden;
1.4. maximumkoppel
de hoogste waarde van het koppel, gemeten bij volle belasting
van de motor;
1.5. hulpaggregaten
de in tabel 1 vermelde systemen en voorzieningen;
1.6. standaarduitrusting
iedere uitrusting die door de constructeur voor een bepaalde
toepassing is aangebracht;
1.7. motortype
motoren die onderling geen essentiële verschillen vertonen ten
aanzien van de in subappendix 1 omschreven kenmerken.
2. MAXIMALE ONNAUWKEURIGHEID VAN DE METINGEN
VAN HET KOPPEL EN HET VERMOGEN BIJ VOLLE
BELASTING
2.1. Koppel
± 2 % van hetgemet en koppel.
2.2. Toerental
± 1 % van de meetwaarde.
2.3. Brandstofverbruik
± 2 % voor alle gebruikte apparatuur samen.
2.4. Temperatuur van de inlaatlucht van de motor
±2K .
2.5. Luchtdruk
± 70 Pa.
2.6. Druk aan de uitlaat en onderdruk van de inlaatlucht
± 25 Pa.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 13
▼B
3. METING VAN HET MAXIMUMKOPPEL EN HET NETTO-
MAXIMUMVERMOGEN VAN DE MOTOR
3.1. Hulpaggregaten
3.1.1. Vereiste hulpaggregaten
Tijdens de proef moeten de hulpaggregaten die voor de werking
van de motor bij de voorgenomen toepassing noodzakelijk zijn
(zoals vermeld in tabel 1) op de proefbank worden aangebracht,
voor zover mogelijk op de plaats die zij normaliter voor de
beoogde toepassing zouden innemen.
3.1.2. Te verwijderen hulpaggregaten
Bepaalde hulpaggregaten die alleen noodzakelijk zijn om met het
voertuig te kunnen rijden en die eventueel op de motor zijn
gemonteerd, moeten voor de proeven worden verwijderd.
Indien de uitrusting niet kan worden verwijderd, mag het
vermogen dat deze uitrusting in onbelaste toestand opneemt,
worden vastgesteld en bij het gemeten motorvermogen worden
opgeteld.
TABEL 1
Hulpaggregaten die voor de proeven ter bepaling van het koppel en het nettover-
mogen van de motor moeten zijn aangesloten
Nr. HulpaggregatenAangesloten bij meting van het koppel en
het nettovermogen
1 Inlaatsysteem:
— inlaatspruitstuk
— luchtfilter— aanzuigdemper— carterontluchting— snelheidsbegrenzerStandaard — ja
2 Uitlaatsysteem:
— uitlaatgasreiniger
— uitlaatspruitstuk
— leidingen (
1)
— geluiddemper (1)
— uitlaatpijp (1)Standaard — ja
3 Carburateur Standaard — ja
4 Brandstofinspuitsysteem:
— groffilter
— fijnfilter— pomp— leidingen
— verstuiver
— eventueel, luchtinlaatklep (
2)
— regulateur (indien aanwezig)Standaard — ja
5 Vloeistofkoeling:
— radiateur
— ventilator (4)(5)
— waterpomp
— thermostaat (6)Standaard — ja (3)
6 Luchtkoeling:
— ommanteling
— ventilator (4)(5)
— temperatuurregelaar— hulpventilator van de proef-
bankStandaard — ja, indien nodig1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 14
▼B
Nr. HulpaggregatenAangesloten bij meting van het koppel en
het nettovermogen
7 Elektrische uitrusting Standaard — ja (7)
8 Voorzieningen tegen milieuveront-
reinigingStandaard — ja
9 Smeersysteem:
— oliedebietregelaarStandaard — ja
(1) Indien het gebruik van het standaard gemonteerde uitlaatsysteem moeilijkheden oplevert, mag
met instemming van de constructeur bij de proef een ander uitlaatsysteem worden gemonteerd
metdusdanige eigenschappen datde verliezen equivalentzijn. Hetafvoersyst eem voor de
uitlaatgassen in het keuringslaboratorium moet zodanig zijn uitgevoerd dat er in de rookafvoerop het punt waar deze is aangesloten op het uitlaatsysteem van het voertuig bij lopende motorgeen druk ontstaat die meer dan ± 740 Pa (7,40 mbar) afwijkt van de luchtdruk, tenzij deconstructeur vóór de proef met een hogere tegendruk akkoord gaat.
(
2) De luchtinlaatklep is de bedieningsklep van de pneumatische drukregelaar van de inspuitpomp.
(3)►M1De radiator, de ventilator, het ventilatorhuis, de waterpomp en de thermostaat moeten op
de proefbank in de mate van het mogelijke dezelfde positie ten opzichte van elkaar innemen alsin het voertuig. Als de positie van de radiator, de ventilator, het ventilatorhuis, de waterpompen/of de thermostaat op de proefbank verschilt van die in het voertuig, dan moet de positie op
de proefbank worden beschreven en in hetbeproevingsrapportworden vermeld. ◄De circu-
latie van de koelvloeistof mag uitsluitend door de waterpomp van de motor wordenbewerkstelligd. De koeling van de vloeistof mag hetzij via de radiator van de motor, hetzij viaeen externe kringloop plaatsvinden op voorwaarde dat de verliezen in deze kringloop vrijwelgelijk zijn aan die van het koelsysteem van de motor. Indien er een radiatorhoes is, moet deze
geopend zijn.
(
4) Bij een ontkoppelbare ventilator of blower moet eerst het nettovermogen van de motor met
ontkoppelde ventilator (of blower) worden opgegeven en vervolgens het nettovermogen van demotor met gekoppelde ventilator (of blower).
(
5) Bij vast gemonteerde ventilatoren met elektrische of mechanische aandrijving die niet op de
proefbank kunnen worden gemonteerd, moet het door de ventilator geabsorbeerde vermogen
worden bepaald bij dezelfde toerentallen als die waarbij het motorvermogen is bepaald. Hetnettovermogen wordt verkregen door het gecorrigeerde vermogen met dit vermogensverlies teverminderen.
(
6) De thermostaat mag in volledig geopende stand worden geblokkeerd.
(7) Generatorbelasting: de generator mag uitsluitend de stroom leveren die strikt noodzakelijk is
voor de voeding van de voor de werking van de motor onmisbare hulpaggregaten. Tijdens de
proef mag de accu nietworden opgeladen.
3.2. Afstelling
De wijze van afstellen bij de proeven ter bepaling van het maxi-
mumkoppel en het netto-maximumvermogen is aangegeven in
tabel 2.
TABEL 2
Afstelling
1 Afstelling van de carburateur(s)
Standaardafstelling overeenkomstig
de specificaties van de constructeur,
die zonder verdere wijziging voor de
beschouwde toepassing wordt
gebruikt2 Afstelling van het debiet van de
inspuitpomp
3 Ontstekings- of inspuitingstijdstip
(vervroegingscurve)
3.3. Beproevingsomstandigheden
3.3.1. De proeven voor de bepaling van hetmaximumkoppel en het
netto-maximumvermogen moeten bij volledig geopende gastoe-
voer worden uitgevoerd, waarbij de motor van de in tabel 1
aangegeven hulpaggregaten is voorzien.
3.3.2. De metingen moeten worden verricht onder normale en gestabili-
seerde bedrijfsomstandigheden, waarbij de luchttoevoer naar de
motor toereikend moet zijn. De motor moet onder de door de
constructeur aanbevolen omstandigheden zijn ingelopen. In de
verbrandingskamers mag aanslag voorkomen, maar in beperkte
hoeveelheden.
Om de grootte van de correctiefactor te beperken, moeten de
beproevingsomstandigheden, zoals de temperatuur van de lucht1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 15
▼B
aan de inlaat, zoveel mogelijk met de referentieomstandigheden
(zie punt4.2) overeenst emmen.
3.3.3. De temperatuur van de lucht aan de inlaat van de motor (omge-
vingslucht) moet worden gemeten op een afstand van ten hoogste
0,15 m vóór de inlaat van het luchtfilter of, als er geen filter is,
op een afstand van ten hoogste 0,15 m van de opening van de
luchtinlaat. De thermometer of het thermokoppel moet tegen stra-
lingswarmte zijn afgeschermd, direct in de luchtstroom zijn
geplaatst en tevens tegen brandstofneerslag zijn afgeschermd.
Teneinde een representatieve gemiddelde inlaattemperatuur te
verkrijgen, moeten de metingen op een voldoende aantal plaatsen
worden verricht.
3.3.4. Er mogen geen metingen worden verricht voordat het koppel, het
toerental en de temperaturen gedurende ten minste 30 seconden
vrijwel constant zijn gebleven.
3.3.5. Zodra het toerental voor de metingen is ingesteld, mag de waarde
hiervan nietmeer dan ± 2 % afwijken.
3.3.6. De rembelasting en de temperatuur van de inlaatlucht moeten
gelijktijdig worden gemeten en als resultaat moet het gemiddelde
van twee na elkaar bepaalde gestabiliseerde meetwaarden worden
genomen die, wat de rembelasting betreft, niet meer dan 2 % van
elkaar verschillen.
3.3.7. Indien voor de meting van het toerental en het verbruik een
instrument met automatische uitschakeling wordt gebruikt, dient
de duur van de meting ten minste 10 s te bedragen; indien het
een meetinstrument met handbediening betreft, moet de duur van
de meting ten minste 20 s bedragen.
3.3.8. De temperatuur van de koelvloeistof aan de uitlaat van de motor
moet binnen een grens van ± 5 K van de door de constructeur
opgegeven hoogste insteltemperatuur van de thermostaat worden
gehouden. Indien de constructeur geen temperatuur voorschrijft,
moetdeze 353 K ± 5 K bedragen.
Bij luchtgekoelde motoren moet de temperatuur op een door de
constructeur aangegeven punt binnen een bereik van +0/−20 K
van de door de constructeur gespecificeerde maximumwaarde
onder referentieomstandigheden worden gehouden.
3.3.9. De brandstoftemperatuur wordt aan de inlaat van de carburateur
of van het brandstofinspuitsysteem gemeten en binnen de door
de constructeur aangegeven grenzen gehouden.
3.3.10. De temperatuur van het smeermiddel, gemeten in het carter of,
voor zover aanwezig, aan de uitlaat van de oliekoeler, moet
binnen de door de constructeur aangegeven grenzen blijven.
3.3.11. De temperatuur van de uitlaatgassen moet ter hoogte van de flens
(flenzen) van het (de) uitlaatspruitstuk(ken) of van de uitlaat-
poorten worden gemeten.
3.3.12. Brandstof
Er moetgebruik worden gemaaktvan normaal in de handel
verkrijgbare brandstof zonder extra anti-rookadditieven (1).
3.4. Uitvoering van de proeven
De metingen moeten worden verricht bij een aantal toerentallen
datvoldoende is om de volledige vermogenscurve t ussen de
door de constructeur aanbevolen laagste en hoogste toerentallen
op de juiste wijze te bepalen. De toerentallen waarbij de motor
respectievelijk het maximumvermogen en het maximumkoppel
levert, moeten binnen dit bereik vallen. Bij elk toerental moet
het gemiddelde van ten minste twee gestabiliseerde metingen
worden bepaald.
3.5. De te noteren gegevens zijn vermeld in subappendix 1.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 16
(1) Deze brandstof zal, wanneer de voorschriften betreffende de maatregelen tegen lucht-
verontreiniging van toepassing zijn, door de in die voorschriften omschreven
referentiebrandstof worden vervangen.
▼B
4. CORRECTIEFACTOREN VOOR HET KOPPEL EN HET
VERMOGEN
4.1. Definitie van de correctiefactor α1enα2
Factoren waarmee het gemeten koppel en het gemeten vermogen
moet en worden vermenigvuldigd om hetkoppel en hetvermogen
van een motor te bepalen, rekening houdend met het rendement
van de overbrenging (factor α2) die tijdens de tests wordt
gebruikt , en om datkoppel en datvermogen onder de in punt
4.2.1 gespecificeerde atmosferische referentieomstandigheden
(factor α1) te brengen.
De correctieformule voor het vermogen luidt:
P0=α1·α2·P
waarin:
P0= hetgecorrigeerde vermogen (d.w.z. hetvermogen aan het
krukaseind onder referentieomstandigheden),
α1= de correctiefactor voor de atmosferische referentieomstan-
digheden,
α2= de correctiefactor voor het rendement van de overbren-
ging,
P = hetgemet en vermogen (waargenomen vermogen).
4.2. Atmosferische referentieomstandigheden
4.2.1. Temperatuur
25ºC (298 K).
4.2.2. Droge referentiedruk (Pso)
99 kPa (990 mbar).
4.3. Bepaling van de correctiefactoren
4.3.1. Bepaling van factor α2
— Indien aan de krukas wordt gemeten, is deze factor gelijk aan
1.
— Indien nietaan de krukas wordtgemet en, wordtdeze fact or
volgens de onderstaande formule berekend:
waarin nthetrendementis van de overbrenging t ussen de
krukas en het meetpunt.
Hetrendementvan de overbrenging ntwordtbepaald door het
productvan de rendement en njvan de diverse elementen van
de overbrenging:
nt=n1·n2·nj
Hetrendementnjvan de elementen van de overbrenging is in
onderstaande tabel vermeld.
Type Rendement
Tandwieloverbrenging Rechte vertanding 0,98
Schroefvertanding 0,97Hoekvertanding 0,961995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 17
▼M1
▼B
▼M1
▼M1
Type Rendement
Ketting Rollenketting 0,95
Tandketting 0,98
Riem Tandriem 0,95
V-riem 0,94
Hydraulische koppeling of
omvormerHydraulische koppeling (1) 0,92
Hydraulische omvormer (1) 0,92
(1) Indien nietvergrendeld.
4.3.2. Bepaling van factor α1(1)
4.3.2.1. Definitie van de kenmerken T en Psvoor de correctie-
factoren α1
T = de absolute temperatuur van de door de motor aangezogen
luchtin Kelvin
Ps= de totale droge luchtdruk in kilopascal (kPa), d.w.z. de
totale barometerdruk min de waterdampdruk
4.3.2.2. Factor α1
Correctiefactor α1volgtuitde volgende formule:
Deze formule geldtalleen indien:
0,93≤α1≤1,07
Indien deze grenzen worden overschreden, moetde verkregen
gecorrigeerde waarde worden opgegeven en moeten de beproe-
vingsomstandigheden (temperatuur en druk) nauwkeurig in het
beproevingsrapportworden vermeld.
5. BEPROEVINGSRAPPORT
In het beproevingsrapport moeten de resultaten en alle bereke-
ningen worden vermeld die noodzakelijk zijn om tot het in
subappendix 2 opgegeven maximumkoppel en netto-maximum-
vermogen te komen, alsmede de in subappendix 1 aangegeven
motorkenmerken.
Hetbeproevingsrapportmoetbovendien de volgende gegevens
bevatten:1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 18
(1) De proeven kunnen worden verricht in beproevingsruimten met klimaatregeling, waar
de atmosferische omstandigheden geregeld zijn.▼B
▼B
1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 19
▼B
Gedetailleerde resultaten van de metingen
Motorprestaties
Toerental van de motor (omw./min.)
Rotatiesnelheid van de remdynamometer (omw./min.)Belasting van de remdynamometer (N)Aan de krukas gemeten koppel (N.m)Gemeten vermogen (kW)
Beproevingsomstandigheden Barometerdruk (kPa)
Temperatuur van de aange-
zogen lucht(K)
Stoomdruk (kPa)
Atmosferische correctiefactor, α
1
Mechanische correctiefactor, α2
Aan de krukas gecorrigeerd koppel (N.m)
Gecorrigeerd vermogen (kW)
Specifiek brandstofverbruik (g/kW.h) (1)
Temperatuur van de koelvloeistof van de motor (K) (2)
Temperatuur van de olie aan het meetpunt (K)
Temperatuur aan de uitlaat (K)
Temperatuur van de lucht aan de uitgang van de compressor
(K)
Druk aan de uitgang van de compressor (kPa)
(1) Zonder vermogenscorrectie ingevolge atmosferische factor.
(2) De juiste plaats van het meetpunt aangeven: de meting is verricht
(doorhalen watnietvan t oepassing is):
a) aan de uitgang van het koelsysteem,
b) aan de pakkingring van de bougie,
c) op een andere plaats (nader aangeven).
6. TOLERANTIES BIJ DE METING VAN HET MAXIMUM-
KOPPEL EN HET NETTO-MAXIMUMVERMOGEN
6.1. Het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van de
motor, zoals bepaald door de technische dienst, mogen bij een
gemeten vermogen van niet meer dan 1 kW ten hoogste ± 10 %
en bij een gemeten vermogen van meer dan 1 kW ten hoogste
± 5 % afwijken van de door de constructeur opgegeven waarden,
met een tolerantie van ± ►M13%◄voor het toerental van de
motor.
6.2. Het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van de
motor, zoals bepaald bij een proef ter controle van de overeen-
stemming van de produktie, mogen bij een gemeten vermogen
van niet meer dan 1 kW ten hoogste ± 20 % en bij een gemeten
vermogen van meer dan 1 kW ten hoogste ± 10 % afwijken van
de bij de typegoedkeuringsproeven bepaalde waarden.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 20
▼B
Subappendix 1
Inlichtingenformulier wat betreft de essentiële kenmerken van het type
motor (1)die van invloed zijn op het maximumkoppel en het netto-maxi-
mumvermogen
(Motoren van bromfietsen met elektrische ontsteking)
(Bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om
goedkeuring van hetvoert uig wordtingediend)
Volgnummer (door de aanvrager toegekend): …
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft het maximumkoppel en het netto-
maximumvermogen van de motor van een type bromfiets moeten de inlichtingen
worden verstrekt die zijn genoemd in bijlage II bij Richtlijn 92/61//EEG, deel A,
punten:
0.1,
0.2,
0.4 tot en met 0.6,
3 tot en met 3.2.2,
3.2.4 tot en met 3.2.4.1.5,
3.2.4.3 tot en met 3.2.12.2.1,
3.5 tot en met 3.6.3.1.2.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 21
(1) Voor niet-conventionele motoren of systemen moet de constructeur gegevens
verstrekken die gelijkwaardig zijn aan die welke hieronder worden gevraagd.
▼B
Subappendix 2
1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 22
▼B
Appendix 2
Bepaling van het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van
motoren van motorfietsen en driewielers met elektrische ontsteking
1. DEFINITIES
In deze richtlijn wordt verstaan onder:
1.1. nettovermogen
hetvermogen datop de proefbank aan de krukas of aan een equi-
valent onderdeel wordt gemeten bij het door de constructeur
vastgestelde toerental en met de in tabel 1 genoemde hulpaggre-
gaten. Indien het vermogen niet anders kan worden gemeten dan
bij een motor met versnellingsbak, moet rekening worden
gehouden methetrendementvan de versnellingsbak;
1.2. netto-maximumvermogen
de hoogste waarde van het nettovermogen, gemeten bij volle
belasting van de motor;
1.3. koppel
het koppel gemeten onder de in punt 1.1 bedoelde omstandig-
heden;
1.4. maximumkoppel
de hoogste waarde van het koppel, gemeten bij volle belasting
van de motor;
1.5. hulpaggregaten
de in tabel 1 vermelde systemen en voorzieningen;
1.6. standaarduitrusting
iedere uitrusting die door de constructeur voor een bepaalde
toepassing is aangebracht;
1.7. motortype
motoren die onderling geen essentiële verschillen vertonen ten
aanzien van de in subappendix 1 omschreven kenmerken.
2. MAXIMALE ONNAUWKEURIGHEID VAN DE METINGEN
VAN HET KOPPEL EN HET VERMOGEN BIJ VOLLE
BELASTING
2.1. Koppel
± 1 % van hetgemet en koppel (1).
2.2. Toerental
± 1 % van de meetwaarde.
2.3. Brandstofverbruik
± 1 % voor alle gebruikte apparatuur samen.
2.4. Temperatuur van de inlaatlucht van de motor
±1K .1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 23
(1) Het systeem voor meting van het koppel moet zodanig worden ingesteld dat rekening
wordtgehouden metwrijvingsverliezen. De onnauwkeurigheid mag bij de met ing vanvermogens die lager zijn dan 50 % van de maximale waarde ten hoogste ± 2 %bedragen. Bij de meting bij maximumkoppel dient zij evenwel in alle gevallen tot
± 1 % beperktt e blijven.
▼B
2.5. Luchtdruk
± 70 Pa.
2.6. Druk aan de uitlaat en onderdruk van de inlaatlucht
± 25 Pa.
3. METING VAN HET MAXIMUMKOPPEL EN HET NETTO-
MAXIMUMVERMOGEN VAN DE MOTOR
3.1. Hulpaggregaten
3.1.1. Vereiste hulpaggregaten
Tijdens de proef moeten de hulpaggregaten die voor de werking
van de motor bij de voorgenomen toepassing noodzakelijk zijn
(zoals vermeld in tabel 1) op de proefbank worden aangebracht,
voor zover mogelijk op de plaats die zij normaliter voor de
beoogde toepassing zouden innemen.
3.1.2. Te verwijderen hulpaggregaten
Bepaalde hulpaggregaten die alleen noodzakelijk zijn om met het
voertuig te kunnen rijden en die eventueel op de motor zijn
gemonteerd, moeten voor de proeven worden verwijderd.
Indien de uitrusting niet kan worden verwijderd, mag het
vermogen dat deze uitrusting in onbelaste toestand opneemt,
worden vastgesteld en bij het gemeten motorvermogen worden
opgeteld.
TABEL 1
Hulpaggregaten die voor de proeven ter bepaling van het koppel en het netto-
maximumvermogen van de motor moeten zijn aangesloten
Nr. HulpaggregatenAangesloten bij meting van het koppel en
het nettovermogen
1 Inlaatsysteem:
— inlaatspruitstuk
— luchtfilter— aanzuigdemper— carterontluchting— snelheidsbegrenzer
— elektrisch regelsysteem (voor
zover aanwezig)Standaard — ja
2 Voorverwarmingssysteem van het
inlaatspruitstukStandaard — ja (indien mogelijk
moet dit systeem in de gunstigste
stand worden gezet)
3 Uitlaatsysteem:
— uitlaatspruitstuk
— leidingen (
1)
— geluiddemper (1)
— uitlaatpijp (1)
— turbocompressor— elektrisch regelsysteem (voor
zover aanwezig)Standaard — ja
4 Brandstofpomp Standaard — ja
5 Carburateur Standaard — ja6 Brandstofinspuitsysteem:
— groffilter
— fijnfilter
— pomp
— hoge-drukleiding— verstuiver— eventueel, luchtinlaatklep (
2)Standaard — ja1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 24
▼B
Nr. HulpaggregatenAangesloten bij meting van het koppel en
het nettovermogen
7 Vloeistofkoeling:
— motorkap
— radiator— ventilator (
4)(5)
— ventilatorhuis— waterpomp— thermostaat (
6)Standaard — ja (3)
8 Luchtkoeling:
— ommanteling
— ventilator (4)(5)
— temperatuurregelaarStandaard — ja
9 Elektrische uitrusting Standaard — ja (7)
10 Drukvullingssysteem (voor zover
aanwezig):
— directdoor de mot or en/of de
uitlaatgassen aangedreven
compressor
— tussenkoeler— pomp of ventilator van het
koelsysteem (aangedreven door
de motor)
— debietregelsysteem voor het
koelmiddel (voor zover
aanwezig)Standaard — ja
11 Oliekoeler (voor zover aanwezig) Standaard — ja
12 Voorzieningen tegen milieuveront-
reinigingStandaard — ja
13 Smeersysteem
— OliedebietregelaarStandaard — ja
(1) Indien het gebruik van het standaard gemonteerde uitlaatsysteem moeilijkheden oplevert, mag
met instemming van de constructeur bij de proef een ander uitlaatsysteem worden gemonteerd
metdusdanige eigenschappen datde verliezen equivalentzijn. Hetafvoersyst eem voor deuitlaatgassen in het keuringslaboratorium moet zodanig zijn uitgevoerd dat er in de rookafvoerop het punt waar deze is aangesloten op het uitlaatsysteem van het voertuig bij lopende motorgeen druk ontstaat die meer dan ± 740 Pa (7,40 mbar) afwijkt van de luchtdruk, tenzij de
constructeur vóór de proef met een hogere tegendruk akkoord gaat.
(
2) De luchtinlaatklep is de bedieningsklep van de pneumatische drukregelaar van de inspuitpomp.
(3)►M1De radiator, de ventilator, het ventilatorhuis, de waterpomp en de thermostaat moeten op
de proefbank in de mate van het mogelijke dezelfde positie ten opzichte van elkaar innemen alsin het voertuig. Als de positie van de radiator, de ventilator, het ventilatorhuis, de waterpomp
en/of de thermostaat op de proefbank verschilt van die in het voertuig, dan moet de positie op
de proefbank worden beschreven en in hetbeproevingsrapportworden vermeld. ◄De circu-
latie van de koelvloeistof mag uitsluitend door de waterpomp van de motor wordenbewerkstelligd. De koeling van de vloeistof mag hetzij via de radiator van de motor, hetzij viaeen externe kringloop plaatsvinden op voorwaarde dat de verliezen in deze kringloop vrijwel
gelijk zijn aan die van het koelsysteem van de motor. Indien er een radiatorhoes is, moet deze
geopend zijn.
(
4) Bij een ontkoppelbare ventilator of blower moet eerst het nettovermogen van de motor met
ontkoppelde ventilator (of blower) worden opgegeven en vervolgens het nettovermogen van demotor met gekoppelde ventilator (of blower).
(
5) Bij vast gemonteerde ventilatoren met elektrische of mechanische aandrijving die niet op de
proefbank kunnen worden gemonteerd, moet het door de ventilator geabsorbeerde vermogenworden bepaald bij dezelfde toerentallen als die waarbij het motorvermogen is bepaald. Hetnettovermogen wordt verkregen door het gecorrigeerde vermogen met dit vermogensverlies teverminderen.
(
6) De thermostaat mag in volledig geopende stand worden geblokkeerd.
(7) Generatorbelasting: de generator mag uitsluitend de stroom leveren die strikt noodzakelijk is
voor de voeding van de voor de werking van de motor onmisbare hulpaggregaten. Tijdens deproef mag de accu nietworden opgeladen.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 25
▼B
3.2. Afstelling
De wijze van afstellen bij de proeven ter bepaling van het maxi-
mumkoppel en het netto-maximumvermogen is aangegeven in
tabel 2.
TABEL 2
Afstelling
1 Afstelling van de carburateur(s)
Standaardafstelling overeenkomstig
de specificaties van de constructeur,
die zonder verdere wijziging voor de
beschouwde toepassing wordt
gebruikt2 Afstelling van het debiet van de
inspuitpomp
3 Ontstekings- of inspuitingstijdstip
(vervroegingscurve)
3.3. Beproevingsomstandigheden
3.3.1. De proeven voor de bepaling van hetmaximumkoppel en het
netto-maximumvermogen moeten bij volledig geopende gastoe-
voer worden uitgevoerd, waarbij de motor van de in tabel 1
aangegeven hulpaggregaten is voorzien.
3.3.2. De metingen moeten worden verricht onder normale en gestabili-
seerde bedrijfsomstandigheden, waarbij de luchttoevoer naar de
motor toereikend moet zijn. De motor moet onder de door de
constructeur aanbevolen omstandigheden zijn ingelopen. In de
verbrandingskamers mag aanslag voorkomen, maar in beperkte
hoeveelheden.
Om de grootte van de correctiefactor te beperken, moeten de
beproevingsomstandigheden, zoals bij voorbeeld de temperatuur
van de lucht aan de inlaat, zoveel mogelijk met de referentieom-
standigheden (zie punt 4.2) overeenstemmen.
Indien hetkoelsyst eem van de proefbank voldoetaan de minimu-
meisen die aan een goede proefopstelling worden gesteld, doch
de motor desondanks niet voldoende kan worden gekoeld zodat
de metingen niet onder normale en gestabiliseerde bedrijfsom-
standigheden kunnen plaatsvinden, mag de in subappendix 1
beschreven methode worden gebruikt.
De minimumeisen waaraan de proefopstelling moet voldoen en
de voorwaarden waaronder de proeven volgens subappendix 1
mogen worden uitgevoerd, worden hieronder gedefinieerd:
V1is de maximumsnelheid van hetvoert uig;
V2is de maximale stromingssnelheid van de koellucht aan de
uitlaat van de ventilator;
Ø is de doorsnede van de koelluchtstroom.Indien V
2≥V1en Ø≥0,25 m2is aan de minimumeisen
voldaan. Indien hetonmogelijk blijktde bedrijfsomst andigheden
te stabiliseren, moet de in subappendix 1 beschreven methode
worden toegepast.
Indien V2<V1en/of Ø < 0,25 m2:
a) indien het mogelijk is de bedrijfsomstandigheden te stabili-
seren, dient de methode van punt 3.3 te worden toegepast;
b) indien het onmogelijk is de bedrijfsomstandigheden stabiel te
houden:
i) en indien V2≥120 km/h en Ø ≥0,25 m2, voldoetde
proefopstelling aan de minimumeisen en mag de in
appendix 1 beschreven methode worden toegepast;
ii) en indien V2< 120 km/h en/of Ø < 0,25 m2, voldoetde
proefopstelling niet aan de minimumeisen en dient het
koelsysteem van de proefbank te worden verbeterd.
In ditgeval kan de proef t och worden verrichtaan de hand van
de in subappendix 1 beschreven methode, voor zover de fabrikant
en de officiële instantie ermee instemmen.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 26
▼B
3.3.3. De temperatuur van de lucht aan de inlaat van de motor (omge-
vingslucht) moet worden gemeten op een afstand van ten hoogste
0,15 m vóór de inlaat van de luchtfilter of, bij het ontbreken van
een filter, op een afstand van ten hoogste 0,15 m van de opening
van de luchtinlaat. De thermometer of het thermokoppel moet
tegen stralingswarmte zijn afgeschermd, direct in de luchtstroom
zijn geplaatst en tevens tegen brandstofneerslag zijn afgeschermd.
Teneinde een representatieve gemiddelde inlaattemperatuur te
verkrijgen, moeten de metingen op een voldoende aantal plaatsen
worden verricht.
3.3.4. Er mogen geen metingen worden verricht voordat het koppel, het
toerental en de temperaturen gedurende ten minste 30 seconden
vrijwel constant zijn gebleven.
3.3.5. Tijdens een proeffase of een aflezing mag het toerental niet meer
dan ± 1 % veranderen.
3.3.6. De rembelasting en de temperatuur van de inlaatlucht moeten
gelijktijdig worden gemeten en als resultaat moet het gemiddelde
van twee na elkaar bepaalde gestabiliseerde meetwaarden worden
genomen die, wat de rembelasting betreft, niet meer dan 2 % van
elkaar verschillen.
3.3.7. De temperatuur van de koelvloeistof aan de uitlaat van de motor
moet binnen een grens van ± 5 K van de door de constructeur
opgegeven hoogste insteltemperatuur van de thermostaat worden
gehouden. Indien de constructeur geen temperatuur voorschrijft,
moetdeze 353 ± 5 K bedragen.
Bij luchtgekoelde motoren moet de temperatuur op een door de
constructeur aangegeven punt binnen een bereik van +0/−20 K
van de door de constructeur gespecificeerde maximumwaarde
onder referentieomstandigheden worden gehouden.
3.3.8. De brandstoftemperatuur wordt aan de inlaat van de carburator of
van het brandstofinspuitsysteem gemeten en binnen de door de
constructeur aangegeven grenzen gehouden.
3.3.9. De temperatuur van het smeermiddel, gemeten in het carter of,
voor zover aanwezig, aan de uitlaat van de oliekoeler, moet
binnen de door de constructeur aangegeven grenzen blijven.
3.3.10. De temperatuur van de uitlaatgassen moet ter hoogte van de flens
(flenzen) van het (de) uitlaatspruitstuk(ken) of van de uitlaat-
poorten worden gemeten.
3.3.11. Indien voor de meting van het toerental en het verbruik een
instrument met automatische uitschakeling wordt gebruikt, dient
de duur van de meting ten minste 10 s te bedragen; indien het
een meetinstrument met handbediening betreft, moet de duur van
de meting ten minste 20 s bedragen.
3.3.12. Brandstof
(Zie punt3.3.12 van appendix 1.)
3.3.13. Indien het onmogelijk is de standaarduitlaat te gebruiken, moet
bij de proef een inrichting worden toegepast die verenigbaar is
met de normale bedrijfsomstandigheden van de motor overeen-
komstig de specificaties van de constructeur.
In hetbijzonder moetin hetkeuringslaborat orium hetafvoersys-
teem voor de uitlaatgassen zodanig zijn uitgevoerd dat er in de
rookafvoer op het punt waar deze is aangesloten op het uitlaatsys-
teem van de proefbank bij lopende motor geen druk ontstaat die
meer dan ± 740 Pa (7,40 mbar) afwijkt van de luchtdruk, tenzij
de constructeur de vóór de proef aanwezige tegendruk heeft
gespecificeerd, in welk geval de laagste van beide waarden moet
worden aangehouden.
3.4. Uitvoering van de proeven
De metingen moeten worden verricht bij een aantal toerentallen
datvoldoende is om de volledige vermogenscurve t ussen de
door de constructeur aanbevolen laagste en hoogste toerentallen
op de juiste wijze te bepalen. De toerentallen waarbij de motor
respectievelijk het maximumvermogen en het maximumkoppel
levert, moet binnen dit bereik vallen. Bij elk toerental moet het
gemiddelde van ten minste twee gestabiliseerde metingen worden
bepaald.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 27
▼B
3.5. Gegevens
De te noteren gegevens zijn vermeld in subappendix 2.
4. CORRECTIEFACTOREN VOOR HET KOPPEL EN HET
VERMOGEN
4.1. Definitie van de correctiefactor α1enα2
Factoren waarmee het gemeten koppel en het gemeten vermogen
moet en worden vermenigvuldigd om hetkoppel en hetvermogen
van een motor te bepalen, rekening houdend met het rendement
van de overbrenging (factor α2) die tijdens de tests wordt
gebruikt , en om datkoppel en datvermogen onder de in punt
4.2.1 gespecificeerde atmosferische referentieomstandigheden
(factor α1) te brengen.
De correctieformule voor het vermogen luidt:
P0=α1·α2·P
waarin:
P0= hetgecorrigeerde vermogen (d.w.z. hetvermogen aan het
krukaseind onder referentieomstandigheden)
α1= de correctiefactor voor de atmosferische referentieomstan-
digheden
α2= de correctiefactor voor het rendement van de overbren-
ging
P = hetgemet en vermogen (waargenomen vermogen).
4.2. Atmosferische omstandigheden
4.2.1. Atmosferische referentieomstandigheden
4.2.1.1. Referentietemperatuur (To)
298 K (25 ºC)
4.2.1.2. Droge referentiedruk (Pso)
99 kPa.
4.2.2. Atmosferische omstandigheden tijdens de proef
Tijdens de proef moeten de atmosferische omstandigheden binnen
onderstaande grenzen liggen.
4.2.2.1. Temperatuur tijdens de proef (T)
283 K < T < 318 K.
4.3. Bepaling van de correctiefactoren
4.3.1. Bepaling van de factor α2
— Indien aan de krukas wordt gemeten, is deze factor gelijk aan
1.
— Indien nietaan de krukas wordtgemet en, wordtdeze fact or
volgens de onderstaande formule berekend:
α2¼1
nt
waarin nthetrendementis van de overbrenging t ussen de krukas
en het meetpunt.
Hetrendementvan de overbrenging ntwordtbepaald door het
produktvan de rendement en njvan de diverse elementen van de
overbrenging:
nt=n1×n2×…×nj.
Hetrendementnjvan de elementen van de overbrenging is in
onderstaande tabel vermeld.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 28
▼M1
▼B
▼B
Type Rendement
Tandwieloverbrenging Rechte vertanding 0,98
Schroefvertanding 0,97Hoekvertanding 0,96
Ketting Rollenketting 0,95
Tandketting 0,98
Riem Tandriem 0,95
V-riem 0,94
Hydraulische koppeling of
omvormerHydraulische koppeling (
1) 0,92
Hydraulische omvormer (1) 0,92
(1) Indien nietvergrendeld.
4.3.2. Bepaling van de factor α(1)
4.3.2.1. Definitie van de fysische grootheden T en Psvoor de
correctiefactoren α1:
T = de absolute temperatuur van de door de motor aangezogen
luchtin Kelvin,
Ps= de totale droge luchtdruk in kilopascal (kPa), d.w.z. de
totale barometerdruk min de waterdampdruk.
4.3.2.2. Factor α1:
Correctiefactor α1volgtuitde volgende formule:
α1¼99
Ps/C18/C191;2
/C1T
298/C18/C190;6
:
Deze formule geldtalleen indien:
0,93≤α1≤1,07.
Indien deze grenzen worden overschreden, moetde verkregen
gecorrigeerde waarde worden opgegeven en moeten de beproe-
vingsomstandigheden (temperatuur en druk) nauwkeurig in hetbeproevingsrapportworden vermeld.
5. BEPROEVINGSRAPPORT
In het beproevingsrapport moeten de resultaten en alle bereke-
ningen worden vermeld die noodzakelijk zijn om tot het in
subappendix 2 opgegeven maximumkoppel en het netto-maxi-
mumvermogen te komen, alsmede de in subappendix 1
aangegeven motorkenmerken.
Hetbeproevingsrapportmoetbovendien de volgende gegevens
bevatten:1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 29
(1) De proeven moeten plaatsvinden in ruimtes met klimaatregeling waarin de atmosferi-
sche omstandigheden kunnen worden geregeld.
▼B
1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 30
▼B
Gedetailleerde resultaten van de metingen
Motorprestaties
Snelheid van de motor (omw./min.)
Rotatiesnelheid van de remdynamometer (omw./min.)Belasting van de remdynamometer (N)Aan de krukas gemeten koppel (N.m)Gemeten vermogen (kW)
Beproevingsomstandigheden Barometerdruk (kPa)
Temperatuur van de aange-
zogen lucht(K)
Stoomdruk, kPa
Atmosferische correctiefactor, α
1
Mechanische correctiefactor, α2
Aan de krukas gecorrigeerd koppel (N.m)
Gecorrigeerd vermogen (kW)
Specifiek brandstofverbruik (g/kW.h) (1)
Temperatuur van de koelvloeistof van de motor (K) (2)
Temperatuur van de olie aan het meetpunt (K)
Temperatuur aan de uitlaat (K)
Temperatuur van de lucht aan de uitgang van de compressor
(K)
Druk aan de uitgang van de compressor (kPa)
(1) Zonder vermogenscorrectie ingevolge atmosferische factor.
(2) De juiste plaats van het meetpunt aangeven: de meting is verricht
(doorhalen watnietvan t oepassing is):
a) aan de uitgang van het koelsysteem,
b) aan de pakkingring van de bougie,
c) op een andere plaats (nader aangeven).
6. TOLERANTIES BIJ DE METING VAN HET MAXIMUM-
KOPPEL EN HET NETTOMAXIMUMVERMOGEN
6.1. Met maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van de
motor, zoals bepaald door de technische dienst, mogen bij een
gemeten vermogen van niet meer dan 11 kW ten hoogste ± 5 %
en bij een gemeten vermogen van meer dan 11 kW ten hoogste
± 2 % afwijken van de door de constructeur opgegeven waarden,
met een tolerantie van 1,5 % voor het toerental van de motor.
6.2. Het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van de
motor, zoals bepaald bij een proef ter controle van de overeen-
stemming van de produktie, mogen bij een gemeten vermogen
van niet meer dan 11 kW ten hoogste ± 10 % en bij een gemeten
vermogen van meer dan 11 kW ten hoogste ± 5 % afwijken van
de bij de typegoedkeuringsproeven bepaalde waarden.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 31
▼B
Subappendix 1
Meting van het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen met
behulp van de motortemperatuur
1. BEPROEVINGSOMSTANDIGHEDEN
1.1. De proeven voor de bepaling van hetmaximumkoppel en het
netto-maximumvermogen moeten bij volledig geopende gastoe-
voer worden uitgevoerd, waarbij de motor van de in tabel 1
aangegeven hulpaggregaten is voorzien.
1.2. De metingen moeten worden verricht onder normale bedrijfsom-
standigheden, waarbij de luchttoevoer naar de motor toereikend
moet zijn. De motor moet onder de door de constructeur aanbe-
volen omstandigheden zijn ingelopen. In de verbrandingskamers
van motoren met elektrische ontsteking mag aanslag voorkomen,
maar in beperkte hoeveelheden.
Om de grootte van de correctiefactor te beperken, moeten de
beproevingsomstandigheden, zoals de temperatuur van de lucht
aan de inlaat, zoveel mogelijk met de referentieomstandigheden
(zie punt4.2.1) overeenst emmen.
1.3. De temperatuur van de lucht aan de inlaat van de motor moet
worden gemeten op een afstand van ten hoogste 0,15 m vóór de
inlaat van de luchtfilter of, bij ontbreken van een filter, op een
afstand van ten hoogste 0,15 m van de opening van de luchtin-
laat. De thermometer of het thermokoppel moet tegen
stralingswarmte zijn afgeschermd, direct in de luchtstroom zijn
geplaatst en tevens tegen brandstofneerslag zijn afgeschermd.
Teneinde een representatieve gemiddelde inlaattemperatuur te
verkrijgen, moeten de metingen op een voldoende aantal plaatsen
worden verricht.
1.4. Zodra het toerental voor de metingen is ingesteld, mag de waarde
hiervan tijdens de metingen niet meer dan ± 1 % afwijken.
1.5. De waarden van de rembelasting van de motor moeten worden
afgelezen van de dynamometer zodra de motortemperatuur de
ingestelde temperatuur bereikt, terwijl het toerental van de motor
praktisch constant blijft.
1.6. De rembelasting, het brandstofverbruik en de temperatuur van de
inlaatlucht moeten gelijktijdig worden gemeten en als resultaat
moet het gemiddelde van twee na elkaar bepaalde gestabiliseerde
meetwaarden worden genomen die, wat de rembelasting en het
brandstofverbruik betreft, niet meer dan 2 % van elkaarverschillen.
1.7. De metingen van het brandstofverbruik moeten beginnen wanneer
vaststaat dat het gespecificeerde motortoerental is bereikt.
Indien voor de meting van het toerental en het verbruik een
instrument met automatische uitschakeling wordt gebruikt, dientde duur van de meting ten minste 10 s te bedragen; indien het
een meetinstrument met handbediening betreft, moet de duur van
de meting ten minste 20 s bedragen.
1.8. Bij vloeistofgekoelde motoren moet de temperatuur van de koel-
vloeistof aan de uitlaat van de motor binnen een grens van ± 5 K
van de door de constructeur opgegeven hoogste insteltemperatuur
van de thermostaat worden gehouden. Indien de constructeur geen
temperatuur voorschrijft, moet deze 353 ± 5 K bedragen.
Bij luchtgekoelde motoren moet de temperatuur aan de pakking-
ring van de bougie binnen een bereik van ± 10 K van de door de
constructeur gespecificeerde waarde worden gehouden. Indien de
constructeur geen temperatuur voorschrijft, moet deze 483 ± 10 K
bedragen.
1.9. De temperatuur aan de pakkingring van de bougie moet worden
gemeten met behulp van een thermometer met thermokoppel en
afdichtingsring.
1.10. De brandstoftemperatuur wordt aan de inlaat van de carburator of
van het brandstofinspuitsysteem gemeten en binnen de door de
constructeur aangegeven grenzen gehouden.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 32
▼B
1.11. De temperatuur van het smeermiddel, gemeten in het carter of,
voor zover aanwezig, aan de uitlaat van de oliekoeler, moet
binnen de door de constructeur aangegeven grenzen blijven.
1.12. De temperatuur van de uitlaatgassen moet ter hoogte van de flens
(flenzen) van het (de) uitlaatspruitstuk(ken) of van de uitlaat-
poorten worden gemeten.
1.13. De te gebruiken brandstof is die welke is voorgeschreven in punt
3.3.12 van bijlage I.
1.14. Indien het onmogelijk is de standaarduitlaat te gebruiken, moet
bij de proef een inrichting worden toegepast die verenigbaar is
met de normale bedrijfsomstandigheden van de motor overeen-
komstig de specificaties van de constructeur. In het bijzonder
moet in het keuringslaboratorium het afvoersysteem voor de
uitlaatgassen zodanig zijn uitgevoerd dat er in de rookafvoer op
het punt waar deze is aangesloten op het uitlaatsysteem van de
proefbank bij lopende motor geen druk ontstaat die meer dan
± 740 Pa (7,40 mbar) afwijkt van de luchtdruk, tenzij de
constructeur de vóór de proef aanwezige tegendruk heeft gespeci-
ficeerd, in welk geval de laagste van beide waarden moet worden
aangehouden.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 33
▼B
Subappendix 2
Inlichtingenformulier wat betreft de essentiële kenmerken van het type
motor (1)die van invloed zijn op het maximumkoppel en het netto-maxi-
mumvermogen
(Motoren van motorfietsen en driewielers met elektrische ontsteking)
(Bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om
goedkeuring van hetvoert uig wordtingediend.)
Volgnummer (door de aanvrager toegekend): …
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft het maximumkoppel en het netto-
maximumvermogen van de motor van een type motorfiets of driewieler moeten
de inlichtingen worden verstrekt die worden genoemd in bijlage II bij Richtlijn
92/61/EEG, deel A, punten:
0.1,
0.2,
0.4 tot en met 0.6,
3 tot en met 3.2.2,
3.2.4 tot en met 3.2.4.1.5,
3.2.4.3 tot en met 3.2.12.2.1,
3.5 tot en met 3.6.3.1.2.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 34
(1) Voor niet-conventionele motoren of systemen moet de constructeur gegevens
verstrekken die gelijkwaardig zijn aan die welke hieronder worden gevraagd.
▼B
Subappendix 3
1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 35
▼B
Appendix 3
Bepaling van het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van
motoren met compressieontsteking van twee- of driewielige motorvoer-
tuigen
1. DEFINITIES
In deze richtlijn wordt verstaan onder:
1.1. nettovermogen
hetvermogen datop de proefbank aan de krukas of aan een equi-
valent onderdeel wordt gemeten bij het door de constructeur
vastgestelde toerental en met de in tabel 1 genoemde hulpaggre-
gaten. Indien het vermogen niet anders kan worden gemeten dan
bij een motor met versnellingsbak, moet rekening worden
gehouden methetrendementvan de versnellingsbak;
1.2. netto-maximumvermogen
de hoogste waarde van het nettovermogen, gemeten bij volle
belasting van de motor;
1.3. koppel
het koppel gemeten onder de in punt 1.1 bedoelde omstandig-
heden;
1.4. maximumkoppel
de hoogste waarde van het koppel, gemeten bij volle belasting
van de motor;
1.5. hulpaggregaten
de in tabel 1 vermelde systemen en voorzieningen;
1.6. standaarduitrusting
iedere uitrusting die door de constructeur voor een bepaalde
toepassing is aangebracht;
1.7. motortype
motoren die onderling geen essentiële verschillen vertonen ten
aanzien van de in subappendix 1 omschreven kenmerken.
2. MAXIMALE ONNAUWKEURIGHEID VAN DE METINGEN
VAN HET KOPPEL EN HET VERMOGEN BIJ VOLLE
BELASTING
2.1. Koppel
± 1 % van hetgemet en koppel (1).
2.2. Toerental
De onnauwkeurigheid van de meting mag niet meer dan ± 1 %
bedragen. Het toerental van de motor moet bij voorkeur worden
gemeten met behulp van een automatisch gesynchroniseerde
toerenteller en stop-watch (of teller-chronometer).
2.3. Brandstofverbruik
± 1 % van hetgemet en verbruik.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 36
(1) Het systeem voor meting van het koppel moet zodanig worden ingesteld dat rekening
wordtgehouden metde wrijvingsverliezen. De onnauwkeurigheid mag in de onderst ehelft van het meetbereik van de dynamometerbank ten hoogste ± 2 % van het gemeten
koppel bedragen.
▼B
2.4. Brandstoftemperatuur
±2K .
2.5. Temperatuur van de inlaatlucht van de motor
±2K .
2.6. Luchtdruk
± 100 Pa.
2.7. Druk in het inlaatspruitstuk
± 50 Pa (zie nootla in t abel 1).
2.8. Druk in de uitlaatleiding van het voertuig
± 200 Pa (zie noot1b in t abel 1).
3. METING VAN HET MAXIMUMKOPPEL EN HET NETTO-
MAXIMUMVERMOGEN VAN DE MOTOR MET COMPRES-
SIEONTSTEKING
3.1. Hulpaggregaten
3.1.1. Vereiste hulpaggregaten
Tijdens de proef moeten de hulpaggregaten die voor de werking
van de motor bij de voorgenomen toepassing noodzakelijk zijn
(zoals vermeld in tabel 1) op de proefbank worden aangebracht,
voor zover mogelijk op de plaats die zij normaliter voor de
beoogde toepassing zouden innemen.
3.1.2. Te verwijderen hulpaggregaten
Bepaalde hulpaggregaten die alleen noodzakelijk zijn om met het
voertuig te rijden en die eventueel op de motor zijn gemonteerd,
moeten voor de proeven worden verwijderd.
Ditkunnen bij voorbeeld zijn:
— de luchtcompressor voor het remsysteem,
— de pomp van de stuurbekrachtiging,— de pomp van hetveersyst eem,— het klimaatregelingssysteem.
Indien de uitrusting niet kan worden verwijderd, mag het
vermogen dat deze uitrusting in onbelaste toestand opneemt,
worden bepaald en bij het gemeten motorvermogen worden opge-
teld.
3.1.3. Hulpaggregaten voor het starten van motoren met compressieont-
steking
Bij de hulpaggregaten die dienen voor het starten van motoren
met compressieontsteking worden de twee onderstaande gevallen
in aanmerking genomen:
a) elektrisch starten: de generator is aangesloten en levert even-
tueel de stroom voor de hulpaggregaten die noodzakelijk zijn
voor de werking van de motor;
b) niet-elektrisch starten: indien er elektrisch werkende hulpag-
gregaten zijn die voor de werking van de motor noodzakelijk
zijn, wordt de generator gemonteerd voor de stroomvoorzie-
ning van deze hulpaggregaten. In het andere geval wordt de
generator verwijderd.
In beide gevallen wordthetsyst eem voor hetproduceren en
opslaan van de voor het starten noodzakelijke energie aange-
sloten, maar werkt het onbelast.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 37
▼B
TABEL 1
Hulpaggregaten die voor de proeven ter bepaling van het koppel en het netto-
maximumvermogen van motoren met compressieontsteking moeten zijn aange-
sloten
Nr. HulpaggregatenAangesloten bij meting van het koppel en
het nettovermogen
1 Inlaatsysteem:
— inlaatspruitstuk
— luchtfilter 1a
— aanzuigdemper 1a— carterontluchting— snelheidsbegrenzer 1aStandaard — ja
2 Voorverwarmingssysteem van het
inlaatspruitstukStandaard — ja (indien mogelijk
moet dit systeem in de gunstigste
stand worden gezet)
3 Uitlaatsysteem:
— uitlaatgasreiniger
— uitlaatspruitstuk— leidingen 1b— geluiddemper 1b
— uitlaatpijp 1b
— uitlaatrem (
2)
— turbocompressorStandaard — ja
4 Brandstofpomp (3) Standaard — ja
5 Brandstofinspuitsysteem:
— groffilter
— fijnfilter— pomp— hoge-drukleiding— verstuiver
— eventueel luchtinlaatklep (
4)
— elektronisch regelsysteem,
luchtstromingsmeter, enz.
(indien gemonteerd)Standaard — ja
6 Vloeistofkoeling:
— motorkap
— luchtuitlaat motorkap— radiateur— ventilator (
5)(6)
— ventilatorhuis
— waterpomp— thermostaat (
7)Standaard — ja (5)
7 Luchtkoeling:
— ommanteling
— ventilator (5)(6)
— regelsysteem voor de tempera-
tuurStandaard — ja
8 Elektrische uitrusting Standaard — ja (8)1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 38
▼B
Nr. HulpaggregatenAangesloten bij meting van het koppel en
het nettovermogen
9 Drukvullingssysteem (voor zover
aanwezig):
— directdoor de mot or en/of de
uitlaatgassen aangedreven
compressor
— tussenkoeler (9)
— pomp of ventilator van het
koelsysteem (aangedreven door
de motor)
— debietregelsysteem voor het
koelmiddel (voor zover gemon-
teerd)Standaard — ja
10 Hulpventilator voor de proefbank Ja, indien noodzakelijk
11 Voorzieningen tegen milieuveront-
reiniging (10)Standaard — ja
1a Het volledige inlaatsysteem voor de voorgenomen toepassing moet zijn gemonteerd:
— indien er kans bestaat dat dit een aanzienlijk effect heeft op het
motorvermogen;
— bij tweetaktmotoren;— indien de constructeur hierom verzoekt.
In de overige gevallen mag van een gelijkwaardig systeem gebruik worden gemaakt en dient
te worden gecontroleerd of de inlaatdruk niet meer dan 100 Pa afwijkt van de door deconstructeur opgegeven grenswaarde voor een schone luchtfilter.
1b Het volledige uitlaatsysteem voor de voorgenomen toepassing moet zijn gemonteerd:
— indien er kans bestaat dat dit een aanzienlijk effect heeft op het
motorvermogen;
— bij tweetaktmotoren;— indien de constructeur hierom verzoekt.
In de overige gevallen mag van een gelijkwaardig systeem gebruik worden gemaakt op voor-
waarde dat de aan de uitgang van het uitlaatsysteem gemeten druk niet meer dan 1 000 Paafwijkt van de door de constructeur opgegeven waarde. De uitgang van het uitlaatsysteem
wordtgedefinieerd als een puntdatzich 150 mm acht er hetuit einde van hetop de mot or
gemonteerde deel van het uitlaatsysteem bevindt.
(
2) Indien de motor voorzien is van een uitlaatrem, moet de klep volledig open staan.
(3) De brandstoftoevoerdruk mag eventueel worden aangepast teneinde de bij de voorgenomen
toepassing heersende druk te reproduceren (met name indien gebruik wordt gemaakt van eenterugvoersysteem voor de brandstof).
(
4) De luchtinlaatklep is de bedieningsklep van de pneumatische drukregelaar van de inspuitpomp.
De regelaar of het inspuitsysteem kunnen andere voorzieningen omvatten die van invloed
kunnen zijn op de hoeveelheid ingespoten brandstof.
(5)►M1De radiator, de ventilator, het ventilatorhuis, de waterpomp en de thermostaat moeten
op de proefbank in de mate van het mogelijke dezelfde positie ten opzichte van elkaarinnemen als in het voertuig. Als de positie van de radiator, de ventilator, het ventilatorhuis,de waterpomp en/of de thermostaat op de proefbank verschilt van die in het voertuig, danmoetde posit ie op de proefbank worden beschreven en in hetbeproevingsrapportworden
vermeld. ◄De circulatie van de koelvloeistof mag uitsluitend door de waterpomp van de
motor worden bewerkstelligd. De koeling van de vloeistof mag hetzij via de radiateur van demotor, hetzij via een externe kringloop plaatsvinden, op voorwaarde dat de verliezen in dezekringloop en de druk aan de inlaatvan de pomp vrijwel gelijk blijven aan die van hetkoel-systeem van de motor. Indien er een radiateurhoes is, moet deze geopend zijn. Indien het om
praktische redenen niet mogelijk is de radiateur, de ventilator en het ventilatorhuis op de
motor te monteren, moet het vermogen dat wordt opgenomen door de ventilator die in dejuiste stand ten opzichte van de radiateur en het ventilatorhuis (voor zover aanwezig) afzon-derlijk is gemonteerd, worden vastgesteld bij draaisnelheden die overeenkomen met demotortoerentallen die bij het meten van het motorvermogen werden gebruikt, hetzij door bere-
kening aan de hand van standaardkenmerken, hetzij door middel van praktische proeven. Dit
vermogen, gerelateerd aan de in punt 4.2 omschreven atmosferische standaardomstandigheden,moetvan hetgecorrigeerde vermogen worden afget rokken.
(
6) Bij een ontkoppelbare of progressief werkende ventilator of blower moet de proef worden
uitgevoerd met ontkoppelde ventilator of blower of met progressief werkende ventilator of
blower bij maximale slip.
(7) De thermostaat mag in volledig geopende stand worden geblokkeerd.
(8) Minimumvermogen van de generator: de generator mag uitsluitend het vermogen leveren dat
strikt noodzakelijk is voor de voeding van de voor de werking van de motor onmisbarehulpaggregaten. Indien de accu moet worden aangesloten, dient gebruik te worden gemaakt
van een in goede staat verkerende en volledig geladen accu.
(
9) Met tussenkoelers uitgeruste motoren worden beproefd met tussenkoeling, ongeacht of dit
vloeistofkoeling of luchtkoeling betreft. Indien de constructeur hieraan echter de voorkeurgeeft, mag de luchtgekoelde tussenkoeling worden vervangen door een proefbanksysteem. Inbeide gevallen wordtde met ing van hetvermogen bij elke snelheid verrichtmetdezelfde
druk- en temperatuurval van de motorlucht over de tussenkoeler op het proefbanksysteem als
die welke door de constructeur zijn opgegeven voor het systeem op het complete voertuig.
(
10) Hiertoe behoren bij voorbeeld EGR-systemen (hercirculatie van uitlaatgassen), katalysatoren,
thermische reactoren, secundaire luchtaanvoersystemen en systemen tegen verdamping vanbrandstof.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 39
▼B
3.2. Afstelling
De wijze van afstellen bij de proeven ter bepaling van het maxi-
mumkoppel en het netto-maximumvermogen is aangegeven in
tabel 2.
TABEL 2
Afstelling
1 Afstelling van het debiet van de
inspuitpomp
Standaardafstelling overeenkomstig
de specificaties van de constructeur,
die zonder verdere wijziging voor de
beschouwde toepassing wordt
gebruikt2 Ontstekings- of inspuitingstijdstip
(vervroegingscurve)
3 Afstelling van de regulator4 Voorzieningen tegen luchtveront-
reiniging
3.3. Beproevingsomstandigheden
3.3.1. De proeven voor de bepaling van hetmaximumkoppel en het
netto-maximumvermogen moeten bij het maximumdebiet van de
inspuitpomp worden uitgevoerd, waarbij de motor van de in tabel
1 aangegeven hulpaggregaten is voorzien.
3.3.2. De metingen moeten worden verricht onder normale en gestabili-
seerde bedrijfsomstandigheden, waarbij de luchttoevoer naar de
motor toereikend moet zijn. De motor moet onder de door de
constructeur aanbevolen omstandigheden zijn ingelopen. In de
verbrandingskamers mag aanslag voorkomen, maar in beperkte
hoeveelheden.
Om de grootte van de correctiefactor te beperken, moeten de
beproevingsomstandigheden, zoals de temperatuur van de lucht
aan de inlaat, zoveel mogelijk met de referentieomstandigheden
(zie punt4.2) overeenst emmen.
3.3.3. De temperatuur van de lucht aan de inlaat van de motor (omge-
vingslucht) moet worden gemeten op een afstand van ten hoogste
0,15 m vóór de inlaat van de luchtfilter of, bij ontbreken van een
filter, op een afstand van ten hoogste 0,15 m van de opening van
de luchtinlaat. De thermometer of het thermokoppel moet tegen
stralingswarmte zijn afgeschermd, direct in de luchtstroom zijn
geplaatst en tevens tegen brandstofneerslag zijn afgeschermd.
Teneinde een representatieve gemiddelde inlaattemperatuur te
verkrijgen, moeten de metingen op een voldoende aantal plaatsen
worden verricht.
3.3.4. Er mogen geen metingen worden verricht voordat het koppel, het
toerental en de temperaturen gedurende ten minste 30 seconden
vrijwel constant zijn gebleven.
3.3.5. Tijdens een proeffase of aflezing mag het toerental niet meer dan
± 1 % of ± 10 min
−1(hierbij moet de grootste van beide waarden
in aanmerking worden genomen) van de instelwaarde afwijken.
3.3.6. De rembelasting en de temperatuur van de inlaatlucht moeten
gelijktijdig worden gemeten en als resultaat moet het gemiddelde
van twee na elkaar bepaalde gestabiliseerde meetwaarden worden
genomen die, wat de rembelasting betreft, niet meer dan 2 % van
elkaar verschillen.
3.3.7. De temperatuur van de koelvloeistof aan de uitlaat van de motor
moet binnen een grens van ± 5 K van de door de constructeur
opgegeven hoogste insteltemperatuur van de thermostaat worden
gehouden. Indien de constructeur geen temperatuur voorschrijft,
moetdeze 353 ± 5 K bedragen.
Bij luchtgekoelde motoren moet de temperatuur op een door de
constructeur aangegeven punt binnen een + 0/− 20 K van de
door de constructeur gespecificeerde maximumwaarde onder refe-
rentieomstandigheden worden gehouden.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 40
▼B
3.3.8. De brandstoftemperatuur wordt aan de inlaat van het brandstofin-
spuitsysteem gemeten en binnen de door de motorfabrikant
aangegeven grenzen gehouden.
3.3.9. De temperatuur van het smeermiddel, gemeten in het carter of,
voor zover aanwezig, aan de uitlaat van de oliekoeler, moet
binnen de door de motorfabrikant aangegeven grenzen blijven.
3.3.10. Voorhandhaving van de temperaturen binnen de in de punten
3.3.7, 3.3.8 en 3.3.9 gestelde grenswaarden mag eventueel
gebruik worden gemaaktvan een hulpregelsyst eem.
3.3.11. Brandstof
(Zie punt3.3.12 van bijlage I.)
3.4. Uitvoering van de proeven
De metingen moeten worden verricht bij een aantal toerentallen
datvoldoende is om de volledige vermogenscurve t ussen de
door de constructeur aanbevolen laagste en hoogste toerentallen
op de juiste wijze te bepalen. Het toerental waarbij de motor het
maximumvermogen levert, moet binnen dit bereik vallen. Bij elk
toerental moet het gemiddelde van ten minste twee gestabili-
seerde metingen worden bepaald.
3.5. Meting van de absorptiecoëfficiënt van de rookgassen
Bij motoren met compressieontsteking moet tijdens de proeven
worden gecontroleerd of de uitlaatgassen voldoen aan de voor-
schriften betreffende maatregelen tegen luchtverontreiniging
wanneer deze van toepassing zullen zijn.
4. CORRECTIEFACTOREN VOOR HET KOPPEL EN HET
VERMOGEN
4.1. Definitie van factor αdenα2
Factoren waarmee het gemeten koppel en het gemeten vermogen
moet en worden vermenigvuldigd om hetkoppel en hetvermogen
van een motor te bepalen, rekening houdend met het rendement
van de overbrenging (factor α2) die tijdens de tests wordt
gebruikt , en om datkoppel en datvermogen onder de in punt
4.2.1 gespecificeerde atmosferische referentieomstandigheden
(factor αd) te brengen.
De correctieformule voor het vermogen luidt:
P0=αd·α2·P
waarin:
P0= hetgecorrigeerde vermogen (d.w.z. hetvermogen aan
het krukaseind onder referentieomstandigheden)
αd= de correctiefactor voor de atmosferische referentieom-
standigheden
α2= de correctiefactor voor het rendement van de overbren-
ging (zie appendix 2, punt4.3.1)
P = hetgemet en vermogen (waargenomen vermogen)
4.2. Atmosferische referentieomstandigheden
4.2.1. Temperatuur (To)
298 K (25 ºC).
4.2.2. Droge luchtdruk (Pso)
99 kPa.Opmerking: De droge luchtdruk is gebaseerd op een totale druk
van 100 kPa en een waterdampdruk van 1 kPa.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 41
▼M1
▼B
▼B
4.3. Atmosferische omstandigheden tijdens de proef
De atmosferische omstandigheden tijdens de proef moeten als
volgtzijn:
4.3.1. Temperatuur (T)
283 K≤T≤318 K.
4.3.2. Luchtdruk (Ps)
80 kPa≤Ps≤110 kPa.
4.4. Bepaling van de correctiefactor αd(1)
De correctiefactor ( αd) voor hetvermogen van een mot or met
compressieontsteking bij constante brandstoftoevoersnelheid
wordtverkregen door de formule:
αd=( fa)fm
waarin:f
a= de atmosferische factor,
fm= de karakteristieke parameter voor elk type motor en
afstelling.
4.4.1. Atmosferische factor fa
Deze factor weerspiegelt het effect van de omgevingsomstandig-
heden (druk, temperatuur en vochtigheid) op de door de motor
aangezogen lucht. De formule waarmee de atmosferische factor
wordt bepaald, verschilt naar gelang van het motortype.
4.4.1.1. Motoren met natuurlijke aanzuiging en mechanisch
aangedreven drukvulling
fa¼99
Ps/C18/C19
/C1T
298/C18/C190;7
:
4.4.1.2. Motoren met drukvulling met of zonder koeling van de
inlaatlucht
fa¼99
Ps/C18/C190;7
/C1T
298/C18/C191;5
:
4.4.2. Motorfactor fm
fmis een functie van qc(gecorrigeerd brandstofdebiet) en wordt
als volgtomschreven:
fm= 0,036. qc− 1,14
waarin:
qc= q/r
waarin:
q = het brandstofdebiet in milligram per cyclus en per liter
totaal verplaatst volume [mg/(l. cyclus)],
r = de drukverhouding tussen in- en uitlaat van de compressor
(r = 1 bij motoren met natuurlijke aanzuiging).
Deze formule geldtvoor een waarde-int erval van qcbegrepen
tussen 40 mg/(l. cyclus) en 65 mg/(l. cyclus).
Bij waarden van qcdie lager liggen dan 40 mg/(l. cyclus) zal
worden uitgegaan van een constante waarde van fmgelijk aan
0,3 (fm= 0,3).1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 42
(1) De proeven kunnen worden verricht in beproevingsruimten met klimaatregeling, waar
de atmosferische omstandigheden geregeld zijn.▼M1
▼B
▼B
Bij waarden van qcdie hoger liggen dan 65 mg/(l. cyclus) zal
worden uitgegaan van een constante waarde van fmgelijk aan
1,2 (fm= 1,2) (zie onderstaande figuur).
4.4.3. Voorwaarden waaraan in het laboratorium moet worden voldaan
Voor een geldige proef moet de correctiefactor αdzodanig zijn
dat
0,9≤αd≤1,1.
Indien deze grenzen worden overschreden, moetde verkregen
gecorrigeerde waarde worden opgegeven en moeten de beproe-
vingsomstandigheden (temperatuur en druk) nauwkeurig in het
beproevingsrapportworden vermeld.
5. BEPROEVINGSRAPPORT
In het beproevingsrapport moeten de resultaten en alle bereke-
ningen worden vermeld die noodzakelijk zijn om tot het in
subappendix 2 opgegeven maximumkoppel en netto-maximum-
vermogen te komen, alsmede de in subappendix 1 aangegeven
motorkenmerken.
Hetbeproevingsrapportmoetbovendien de volgende gegevens
bevatten:1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 43
▼B
1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 44
▼B
Gedetailleerde resultaten van de metingen
Motorprestaties
Toerental van de motor (omw./min.)
Rotatiesnelheid van de remdynamometer (omw./min.)Belasting van de remdynamometer (N)Aan de krukas gemeten koppel (N.m)Gemeten vermogen (kW)
Beproevingsomstandigheden Barometerdruk (kPa)
Temperatuur van de aange-
zogen lucht(K)
Correctiefactor
Gecorrigeerd koppel aan de krukas (N.m)Gecorrigeerd vermogen (kW)Specifiek brandstofverbruik (g/kW.h) (
1)
Temperatuur van de koelvloeistof van de motor (K) (2)
Temperatuur van de olie aan het meetpunt (K)Temperatuur aan de uitlaat (K)Temperatuur van de lucht aan de uitgang van de compressor
(K)
Druk aan de uitgang van de compressor (kPa)
(1) Zonder vermogenscorrectie.
(2) De juiste plaats van het meetpunt aangeven: de meting is verricht
(doorhalen watnietvan t oepassing is):
a) aan de uitgang van het koelsysteem,
b) aan de pakkingring van de bougie,
c) op een andere plaats (nader aangeven).
6. TOLERANTIES BIJ DE METING VAN HET MAXIMUM-
KOPPEL EN HET NETTO-MAXIMUMVERMOGEN
6.1. Het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van de
motor, zoals bepaald door de technische dienst, mogen bij een
gemeten vermogen van niet meer dan 11 kW ten hoogste ± 5 %
en bij een gemeten vermogen van meer dan 11 kW ten hoogste
± 2 % afwijken van de door de constructeur opgegeven waarden,
met een tolerantie van 1,5 % voor het toerental van de motor.
6.2. Het maximumkoppel en het netto-maximumvermogen van de
motor, zoals bepaald bij een proef ter controle van de overeen-
stemming van de produktie, mogen bij een gemeten vermogen
van niet meer dan 11 kW ten hoogste ± 10 % en bij een gemeten
vermogen van meer dan 11 kW ten hoogste ± 5 % afwijken van
de bij de typegoedkeuringsproeven bepaalde waarden.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 45
▼B
Subappendix 1
Inlichtingenformulier wat betreft de essentiële kenmerken van het type
motor (1)die van invloed zijn op het maximumkoppel en het netto-maxi-
mumvermogen
(Motoren met compressieontsteking van twee- of driewielige voertuigen)
(Bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om
goedkeuring van hetvoert uig wordtingediend.)
Volgnummer (door de aanvrager toegekend): …
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft het maximumkoppel en het netto-
maximumvermogen van de motor van een type twee- of driewielig motorvoer-
tuig moeten de inlichtingen worden verstrekt die zijn genoemd in bijlage II bij
Richtlijn 92/61/EEG, deel A, punten:
0.1,
0.2,
0.4 tot en met 0.6,
3 tot en met 3.2.1.5,
3.2.2,
3.2.4.2 tot en met 3.2.4.2.8.3,
3.2.5 tot en met 3.2.6.8,
3.2.7 tot en met 3.2.12.2.1,
3.5 tot en met 3.6.3.1.2.1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 46
(1) Voor niet-conventionele motoren of systemen moet de constructeur gegevens
verstrekken die gelijkwaardig zijn aan die welke hieronder worden gevraagd.
▼B
Subappendix 2
1995L0001 — NL — 07.06.2002 — 001.001 — 47