1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B VERORDENING (EEG) Nr. 2676/90 VAN DE COMMISSIE
van 17 september 1990
tot vaststelling van de in de wijnsector toe te passen communautaire analysemethoden
(PB L 272 van 3.10.1990, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1Verordening (EEG) nr. 2645/92 van de Commissie van 11 september
1992L 266 10 12.9.1992
►M2Verordening (EG) nr. 60/95 van de Commissie van 16 januari 1995 L 11 19 17.1.1995
►M3Verordening (EG) nr. 69/96 van de Commissie van 18 januari 1996 L 14 13 19.1.1996
►M4Verordening (EG) nr. 822/97 van de Commissie van 6 mei 1997 L 117 10 7.5.1997
►M5Verordening (EEG) nr. 2348/91 van de Commissie van 29 juli 1991 L 214 39 2.8.1991
►M6gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1932/97 van de Commissie van 3
oktober 1997L 272 10 4.10.1997
►M7Verordening (EG) nr. 761/1999 van de Commissie van 12 april 1999 L 99 4 14.4.1999
►M8Verordening (EG) nr. 440/2003 van de Commissie van 10 maart 2003 L 66 15 11.3.2003
▼B
VERORDENING (EEG) Nr. 2676/90 VAN DE COMMISSIE
van 17 september 1990
tot vaststelling van de in de wijnsector toe te passen communau-
taire analysemethoden
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap,
Gelet opVerordening (EEG) nr. 822/87 van de Raad van 16 maart
1987 houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt (1),
laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 1325/90 (2), en met
name opartikel 74,
Overwegende dat volgens artikel 74, lid 1, van Verordening (EEG)
nr. 822/87 het gebruik is voorgeschreven van wederzijds aanvaardeanalysemethoden waarmee de samenstelling van de in artikel 1 vandie verordening bedoelde produkten kan worden bepaald en van voor-
schriften waardoor kan worden vastgesteld of deze produkten
behandelingen hebben ondergaan die in strijd zijn met de toegelatenoenologische praktijken;
Overwegende dat, voor zover de Gemeenschapnog geen maxima en
minima heeft vastgesteld voor de aanwezige bestanddelen die kenmer-
kend zijn voor het gebruik van bepaalde oenologische praktijken en
van tabellen die een vergelijking van de analytische gegevens mogelijkmaken, het de Lid-Staten wordt toegestaan deze grenswaarden vast testellen;
Overwegende dat in artikel 13, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 822/
87 een analytisch onderzoek wordt voorgeschreven dat ten minstebetrekking heeft opde waarden van de in de bijlage van die verorde-ning opgesomde factoren welke kenmerkend zijn voor de betrokkenwijn v.q.p.r.d.;
Overwegende dat om de gegevens opde documenten betreffende de
produkten te kunnen controleren uniforme analysemethoden moetenworden vastgesteld zodat nauwkeurige en vergelijkbare gegevensworden verkregen; dat deze methoden derhalve verplicht moetenworden gesteld voor elke handelstransactie en elke controle; dat het,
gezien de beperkte mogelijkheden van de handel, dienstig is toe te
staan dat een beperkt aantal vereenvoudigde werkwijzen wordengebruikt waarmee de gewenste gegevens snel en met voldoende zeker-heid kunnen worden bekomen;
Overwegende dat het dienstig is zoveel mogelijk algemeen erkende
methoden te kiezen, zoals die welke zijn ontwikkeld in het kader van
de Internationale Conventie voor de unificatie van de analysemethodenen de beoordeling van wijn van 1954, gepubliceerd door het „Officeinternational de la vigne et du vin” (Internationaal Wijnbureau) in het„Recueil des méthodes internationales d'analyse des vins” (Internatio-nale analysemethoden voor Wijn);
Overwegende dat de in de wijnsector toe te passen communautaire
analysemethoden zijn vastgesteld in Verordening (EEG) nr. 1108/82van de Commissie (
3); dat het, rekening houdend met de wetenschappe-
lijke vooruitgang, noodzakelijk is gebleken bepaalde methoden te
vervangen door meer geschikte methoden of wel methoden te wijzigen
en andere methoden te introduceren, met name die welke sindsdien zijngoedgekeurd door het „Office international de la vigne et du vin”; dathet, gezien het grote aantal aanpassingen en de ingewikkeldheid ervan,aangewezen is alle analyses te hergroeperen in een nieuwe verordeningen Verordening (EEG) nr. 1108/82 in te trekken;1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 2
(1) PB nr. L 84 van 27. 3. 1987, blz. 1.
(2) PB nr. L 132 van 23. 5. 1990, blz. 19.
(3) PB nr. L 133 van 14. 5. 1982, blz. 1.
▼B
Overwegende dat, met het oog opeen goede vergelijkbaarheid van de
resultaten verkregen bij toepassing van de volgens artikel 74 vanVerordening (EEG) nr. 822/87 bedoelde analysemethoden, het voor de
hand ligt dat de juistheid, de herhaalbaarheid en de reproduceerbaar-
heid van deze resultaten getoetst dienen te worden aan de definitiesvastgesteld door het „Office international de la vigne et du vin”;
Overwegende dat, ten einde rekening te houden enerzijds met de
wetenschappelijke vooruitgang en anderzijds met de technische uitrus-ting van de officiële laboratoria en om de werkzaamheden van deze
laboratoria meer doeltreffend en rendabel te maken, het toegestaan is
onder bepaalde voorwaarden gebruik te maken van geautomatiseerdeanalysemethoden; dat onderstreept dient te worden dat bij betwistingende geautomatiseerde analysemethoden niet de referentiemethoden nochde gebruikelijke methoden kunnen vervangen;
Overwegende dat de meetresultaten van de geautomatiseerde dicht-
heidsbepaling, gebaseerd op het principe van een stemvork, wat
betreft juistheid, herhaalbaarheid en reproduceerbaarheid ten minstegelijk zijn aan die verkregen met de methoden beschreven in hoofdstuk1 van de bijlage bij deze verordening ter bepaling van de dichtheid ende relatieve dichtheid; dat deze geautomatiseerde methode derhalve,gelet opartikel 74, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 822/87, als gelijk-
waardig dient te worden beschouwd aan de in de bijlage bij deze
verordening beschreven methoden;
Overwegende dat de in hoofdstuk 25, punt 2.2.3.3.2, van de bijlage bij
deze verordening beschreven methode voor de analyse van het totalezwaveldioxidegehalte van wijn en most met een vermoedelijk gehaltevan minder dan 50 mg/l een betere extractie van deze stof met zich
brengt dan de in hoofdstuk 13, punt 13.4, van de bijlage bij Verorde-
ning (EEG) nr. 1108/82 beschreven methode; dat de geanalyseerdeprodukten daardoor een hoger gehalte aan totaal zwaveldioxide te ziengeven, zodat zij in bepaalde gevallen, met name bij een aantal druive-sappen, het voorgeschreven maximum kunnen overschrijden; dat, om
moeilijkheden te voorkomen bij de afzet van druivesapdat al bereid
was bij de inwerkingtreding van deze verordening en in afwachtingdat de bereidingsprocédés worden aangepast met het oog op een gron-diger ontzwaveling van gemuteerde druivemost, moet wordentoegestaan dat de in bovengenoemde verordening beschreven methodenog enige tijd verder wordt toegepast;
Overwegende dat de in deze verordening vervatte maatregelen in over-
eenstemming zijn met het advies van het Comité van beheer voor wijn,
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Artikel 1
1. De in de wijnsector toe te passen gemeenschappelijke analyseme-
thoden die toelaten bij handelstransacties en bij elke controle
— de samenstelling van de in artikel 1 van Verordening (EEG) nr. 822/
87 bedoelde produkten te bepalen,
— vast te stellen of deze produkten behandelingen hebben ondergaan
die in strijd zijn met de toegelaten oenologische praktijken,
zijn die die opgesomd zijn in de bijlage bij deze verordening.
2. Voor die bestanddelen waarvoor zowel referentiemethoden als
gebruikelijke methoden zijn vastgesteld, hebben de resultatenverkregen met de referentiemethoden de overhand.
Artikel 2
Voor de toepassing van deze verordening is:
a) de herhaalbaarheid: de waarde beneden dewelke het absolute
verschil tussen twee afzonderlijke uitkomsten die met dezelfdemethode en onder dezelfde omstandigheden (dezelfde medewerker,hetzelfde toestel, hetzelfde laboratorium, kort tijdsbestek) verkregen1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 3
▼B
worden, met een gespecificeerde waarschijnlijkheid kan worden
verwacht;
b) de reproduceerbaarheid: de waarde beneden dewelke het absolute
verschil tussen twee afzonderlijke uitkomsten die onder verschil-lende omstandigheden (verschillende medewerkers, verschillendeapparaten, verschillende laboratoria en/of verschillende tijdstippen)verkregen worden, met een gespecificeerde waarschijnlijkheid kan
worden verwacht.
Een „afzonderlijke uitkomst” is de waarde die wordt verkregen bij
eenmalige en volledige toepassing van de genormaliseerde proefme-thode opéén enkel monster. Wanneer niets anders aangegeven is,bedraagt deze waarschijnlijkheid 95 %.
Artikel 3
1. Geautomatiseerde analysemethoden zijn toegestaan onder de
verantwoordelijkheid van de directeur van het laboratorium opvoor-waarde dat de juistheid, de herhaalbaarheid en de reproduceerbaarheid
van de resultaten ten minste gelijkwaardig zijn aan die van de resul-
taten verkregen met de analysemethoden zoals vermeld in de bijlage.
Bij betwistingen kunnen de methoden van de bijlage niet vervangen
worden door geautomatiseerde methoden.
2. De geautomatiseerde methode voor de bepaling van de dichtheid,
gebaseerd op het principe van een stemvork, dient als gelijkwaardig teworden beschouwd aan de in hoofdstuk 1 van de bijlage bij deze veror-
dening beschreven methoden.
Artikel 4
Wanneer voor het oplossen, verdunnen of wassen water is voorge-
schreven, betreft het steeds gedestilleerd water of gedemineraliseerd
water met ten minste dezelfde zuiverheid. Tenzij anders is vermeld,moeten alle reagentia van pro-analysekwaliteit zijn.
Artikel 5
Verordening (EEG) nr. 1108/82 wordt ingetrokken.Artikel 1, lid 4, van laatstgenoemde verordening blijft evenwel van
toepassing tot en met 31 december 1990.
Artikel 6
Deze verordening treedt in werking opde dag van haar bekendmaking
in hetPublikatieblad van de Europese Gemeenschappen .
Zij is van toepassing met ingang van 1 oktober 1990.
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks
van toepassing in elke Lid-Staat.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 4
▼B
BIJLAGE
1.DICHTHEID BIJ 20 ºC EN RELATIEVE DICHTHEID 20 ºC/20 ºC
1. BEGRIPSBEPALINGEN
De dichtheid is de verhouding van de massa van een bepaald volume
wijn of most bij 20 ºC tot dit volume. De dichtheid wordt uitgedrukt
in gram per milliliter.
Het symbool ervoor is ρ20 ºC
De relatieve dichtheid bij 20 ºC of de dichtheid 20 ºC/20 ºC is de in
decimale getallen uitgedrukte verhouding van de massa van een
bepaald volume wijn of most bij 20 ºC tot de massa van hetzelfde
volume water bij dezelfde temperatuur.
Het symbool ervoor is d20 ºC20 ºC
2. PRINCIPE VAN DE METHODEN
De dichtheid en de relatieve dichtheid bij 20 ºC worden bepaald
door middel van:
— pyknometrie: de referentiemethode;
— areometrie of densimetrie met de hydrostatische balans: de
gebruikelijke methoden.
Opmerking:Voor zeer nauwkeurige bepalingen moet de dichtheid worden gecor-
rigeerd voor de invloed van zwaveldioxide:
ρ
20 ºC=ρ20 ºC− 0,0006 · S
ρ20 ºC= de gecorrigeerde dichtheid
ρ20 ºC= de waargenomen dichtheid
S = totaal zwaveldioxide in g/l.
3. VOORBEHANDELING VAN HET MONSTER
Als de wijn of most aanzienlijke hoeveelheden kooldioxide bevat,
dient het grootste deel hiervan te worden verwijderd door 250 ml
wijn in een Erlenmeyer van 1 000 ml om te schudden of onder
afzuigen te filtreren over 2 g katoenwatten in een trechter.
4. REFERENTIEMETHODE4.1. Apparatuur
Gebruikelijke laboratoriumuitrusting, onder andere:
4.1.1. Pyknometer (
1) van pyrex met een inhoud van ongeveer 100 ml
voorzien van een ingeslepen thermometer die van 10 ºC tot 30 ºC
is onderverdeeld in 0,1 graad.
Deze thermometer dient te worden geijkt (figuur 1).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 5
(1) Elke pyknometer met gelijkwaardige kenmerken kan worden gebruikt.
▼B
Figuur 1:
Pyknometer en tarrafles.
Deze pyknometer is voorzien van een zijbuis van 25 mm lengte met
een inwendige doorsnede van maximaal 1 mm, waarvan het uiteinde
konisch is geslepen. Deze zijbuis kan worden afgesloten met een
daarop passend slijpstuk waarvan het uiteinde is uitgetrokken en
dichtgesmolten. Dit slijpstuk doet dienst als dilatatieruimte.
De slijpstukken moeten uiterst nauwkeurig zijn uitgevoerd.
4.1.2. Tarrafles, met hetzelfde uitwendige volume (tot op1 ml nauwkeurig)
als de pyknometer en met een massa overeenkomend met de massa
van de pyknometer gevuld met een vloeistof met een dichtheid van
1,01 (oplossing à 2 % natriumchloride).
Thermisch geïsoleerd vat, nauwkeurig aangepast aan de vorm van de
pyknometer.
4.1.3. Tweearmige balans, met een capaciteit van ten minste 300 g,
gevoelig tot op0,1 mg,
ofeenarmige balans, met een capaciteit van ten minste 200 g, gevoelig
tot op0,1 mg.
4.2. IJking van de pyknometer
Voor de ijking van de pyknometer dienen de volgende constanten te
worden bepaald:
— de lege massa,
— het volume bij 20 ºC,
— de waterwaarde bij 20 ºC.
4.2.1. Gebruik van een tweearmige balans
Plaats de tarrafles opde linkerschaal van de balans en de schone en
droge pyknometer, voorzien van het afsluitslijpstuk, op de rechter-
schaal. Breng evenwicht tot stand door bij de pyknometer
gewichten te plaatsen. Stel dat dit p gram is.
Vul de pyknometer zorgvuldig met gedestilleerd water van kamer-
temperatuur en plaats de thermometer; maak de pyknometer
zorgvuldig droog en plaats deze in het geïsoleerde vat; wacht, onder
af en toe omzwenken, tot de temperatuur afgelezen op de thermo-
meter constant is. Vul zo nodig de zijbuis, droog en breng het
afsluitslijpstuk aan; lees zorgvuldig de temperatuur t ºC af en corri-
geer deze eventueel voor de afwijking in de schaal van de
thermometer. Weeg de pyknometer gevuld met water. Stel p ′gram
is nodig om evenwicht te bereiken.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 6
▼B
Berekeningen (1)
De lege massa van de pyknometer:
Lege massa = p+ mm = de massa van de in de pyknometer aanwezige lucht
m = 0,0012 (p− p ′).
Volume bij 20 ºC:V
20 ºC=( p+m−p ′)·Ft
Ft= factor afhankelijk van de temperatuur t ºC, zie tabel I
V20 ºCmoet tot op0,001 ml nauwkeurig worden berekend.
Waterwaarde bij 20 ºC:
M20 ºC=V20 ºC· 0,998203
0,998203 = dichtheid van water bij 20 ºC.
4.2.2. Gebruik van een eenarmige balans
Bepaal:
— de massa van de droge en schone pyknometer; deze zij P
— de massa van de pyknometer gevuld met water van t ºC; deze zij
P1; volg hierbij de richtlijnen in punt 4.2.1
— de massa van de tarrafles; deze zij To.
Berekeningen (1):
De lege massa van de pyknometer:Lege massa = P − mm = de massa van de in de pyknometer aanwezige lucht
m = 0,0012 (P
1− P).
Volume bij 20 ºC:V
20 ºC=[ P1− (P − m)] · Ft
Ft= factor afhankelijk van de temperatuur t ºC, zie tabel I.
Het volume bij 20 ºC moet tot op0,001 ml nauwkeurig worden
berekend.
Waterwaarde bij 20 ºC:M
20 ºC=V20 ºC· 0,998203
0,998203 = dichtheid van water bij 20 ºC.
4.3. Meettechniek (1)
4.3.1. Gebruik van een tweearmige balans
Gebruik de pyknometer gevuld met het monster (3). Volg hierbij de
richtlijnen in punt 4.2.1.
Stel p″gram is nodig om evenwicht te bereiken bij t ºC.
De massa van de vloeistof in de pyknometer = p + m − p ″.
Schijnbare dichtheid bij t ºC:
ρtº C¼pþm/C0p00
V20 ºC
Bereken de dichtheid bij 20 ºC met behulpvan een van de hierna
volgende correctietabellen, afhankelijk van de natuur van de onder-
zochte vloeistof: droge wijn (tabel II), natuurlijke of geconcentreerde
most (tabel III) en zoete wijn (tabel IV).
De relatieve dichtheid 20 ºC/20 ºC wordt berekend door de dichtheid
bij 20 ºC te delen door 0,998203.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 7
(1) Een getallenvoorbeeld wordt in de bijlage gegeven.
▼B
4.3.2. Gebruik van een eenarmige balans (1)
Weeg de tarrafles, zij T1de massa.
Bereken dT = T1−To.
Massa van de lege pyknometer op het moment van de bepaling = P
−m+d T .
Weeg de pyknometer gevuld met het monster (3); volg hierbij de
richtlijnen in punt 4.2.1; zij P2de massa bij t ºC.
Massa van de vloeistof in de pyknometer bij t ºC is nu = P2−( P−m
+ dT).
Schijnbare dichtheid bij t ºC:
ρtº C¼P2/C0P/C0mþdT ðÞ
V20 ºC
Bereken de dichtheid bij 20 ºC van de onderzochte vloeistof: droge
wijn, natuurlijke of geconcentreerde most of zoete wijn, zoals aange-
geven in punt 4.3.1.
De relatieve dichtheid 20 ºC/20 ºC wordt berekend door de dichtheid
bij 20 ºC te delen door 0,998203.
4.3.3. Herhaalbaarheid
Voor de dichtheid van droge en zachte wijn:
r = 0,00010.Voor de dichtheid van zoete wijn:r = 0,00018.
4.3.4. Reproduceerbaarheid
Voor de dichtheid van droge en zachte wijn:
R = 0,00037.
Voor de dichtheid van zoete wijn:R = 0,00045.
5. GEBRUIKELIJKE METHODEN
5.1. Areometrie
5.1.1. Apparatuur
5.1.1.1. Areometer
Areometers dienen te voldoen aan de voorschriften van de ISO voor
wat betreft afmetingen en schaalverdelingen.
Zij moeten bestaan uit een cilindervormig dompellichaam voorzien
van een ronde steel met een doorsnede van ten minste 3 mm. Voor
droge wijn moeten zij van 0,983 tot 1,003 in duizendsten en vijfden
van duizendsten zijn gegradueerd. De afstand tussen de deelstrepen
die duizendsten aangeven moet ten minste 5 mm bedragen. Voor de
bepaling van de dichtheid van alcoholvrij gemaakte wijn, van zoete
wijn en van most dient gebruik te worden gemaakt van een serie van
5 areometers, die respectievelijk als volgt zijn gegradueerd: 1,000 —
1,030; 1,030 — 1,060; 1,060 — 1,090; 1,090 — 1,120; 1,120 —
1,150. Deze areometers dienen te zijn gegradueerd in dichtheid bij
20 ºC in ten minste duizendsten en vijftienduizendsten, waarbij de
afstand tussen de deelstrepen die duizendsten aangeven ten minste
3 mm bedraagt.
De schaalverdeling van deze areometers moet „opde topvan de
meniscus” worden afgelezen. De aanduiding van de schaalverdeling
in dichtheid bij 20 ºC of in relatieve dichtheid 20 ºC/20 ºC en de
wijze van aflezing „opde topvan de meniscus” moeten zijn vermeld
op de schaal of op een strookje papier dat is gevoegd bij de areo-
meter.
Deze areometers dienen te zijn geijkt door een overheidsorgaan.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 8
(1) Een getallenvoorbeeld wordt in de bijlage gegeven.
▼B
5.1.1.2. Geijkte thermometer, ten minste onderverdeeld in 0,5 ºC.
5.1.1.3. Maatcilinder met een inwendige doorsnede van 36 mm en 320 mm
hoog, die met behulpvan een statief loodrecht overeind wordt
gehouden.
5.1.2. Werkwijze
5.1.2.1. Meettechniek
Breng in de maatcilinder (5.1.1.3) 250 ml monster (3), de areometer
en de thermometer. Zwenk om temperatuursevenwicht te bereiken en
lees na één minuut de thermometer af. Verwijder de thermometer en
lees na één minuut de schijnbare dichtheid bij t ºC af opde schaal
van de areometer.
Corrigeer de schijnbare dichtheid bij t ºC voor de temperatuur met
behulpvan tabel V voor droge wijn, tabel VI voor most en tabel
VII voor zoete wijn.
De relatieve dichtheid 20 ºC/20 ºC wordt berekend door de dichtheid
bij 20 ºC te delen door 0,998203.
5.2. Densimetrie met de hydrostatische balans
5.2.1. Apparatuur
5.2.1.1. Hydrostatische balans
Hydrostatische balans met een capaciteit van ten minste 100 g,
gevoelig tot op0,1 mg.
Onder elke schaal is een vlotter van pyrex bevestigd van ten minste
20 ml. Deze twee identieke vlotters hangen aan een draad met een
doorsnede van maximaal 0,1 mm.
De onder de rechterschaal aangebrachte vlotter moet passen in een
maatcilinder die voorzien is van een hoogtemerk. Deze maatcilinder
moet een inwendige doorsnede hebben die ten minste 6 mm groter is
dan die van de vlotter. De vlotter moet geheel passen in het gedeelte
van de maatcilinder dat zich onder het hoogtemerk bevindt, terwijl
het oppervlak van de te meten vloeistof slechts door de ophangdraad
mag worden doorsneden. De temperatuur van de vloeistof in de
maatcilinder wordt gemeten met een thermometer die in 0,2 ºC is
onderverdeeld.
Een eenarmige hydrostatische balans kan eveneens worden gebruikt.
5.2.2. Werkwijze
5.2.2.1. IJking van de hydrostatische balans
Bepaal de evenwichtstoestand van de twee vlotters in de lucht door
opde rechterschaal gewichten te p laatsen. Stel pgram is nodig om
dit evenwicht te bereiken.
Vul de maatcilinder met zuiver water tot aan het hoogtemerk. Zwenk
om en lees na twee à drie minuten wachten de temperatuur t ºC af.
Bepaal wederom de evenwichtstoestand door op de rechterschaal
gewichten te plaatsen. Stel p ′gram is nodig om dit evenwicht te
breiken.
Volume van de vlotter bij 20ºC:
V20 ºC=( p′− p) (F + 0,0012).
F = factor afhankelijk van de temperatuur t ºC, zie tabel Ipen V
20 ºCzijn de vlotterconstanten.
5.2.2.2. Meettechniek
De rechter vlotter wordt ondergedompeld in de met wijn (of most)
tot aan het hoogtemerk gevulde maatcilinder. Lees de temperatuur t
ºC van de wijn (of most) af.
Stel p″gram is nodig om weer evenwicht te bereiken.
De schijnbare dichtheid ρtº Cis dan:
ρtº C¼p00/C0p ðÞ
Vþ0;0012 :1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 9
▼B
Herleid de schijnbare dichtheid bij t ºC tot de dichtheid bij 20 ºC
met behulpvan één van de tabellen II, III of IV.
6. VOORBEELD VAN DE BEREKENING VAN DE DICHTHEID
BIJ 20 ºC EN DE RELATIEVE DICHTHEID 20 ºC/20 ºC (REFE-
RENTIEMETHODE)
6.1. Pyknometrie met de tweearmige balans
6.1.1. Bepaling van de pyknometerconstanten
1. Weging van de pyknometerconstanten:
Tarra = pyknometer + p
p= 104,9454 g.
2. Weging van de pyknometer gevuld met water van t ºC:
Tarra = pyknometer + water + ρ′
ρ′= 1,2396 g voor t = 20,5ºC.
3. Berekening van de massa lucht in de pyknometer:
m = 0,0012 (p− p ′)
m = 0,0012 (104,9454 − 1,2396)m = 0,1244 g.
4. Pyknometerconstanten:
Massa van de lege pyknometer: p + m:p+ m = 104,9454 + 0,1244
p+ m = 105,0698 g.
Volume bij 20 ºC = (p+ m − p ′)·F
tº C
F20,50 ºC= 1,001900
V20 ºC= (105,0698 − 1,2396) · 1,001900
V20 ºC= 104,0275 ml.
Waterwaarde bij 20 ºC = V20 ºC· 0,998203
M20 ºC= 103,8405 g.
6.1.2. Bepaling van de dichtheid bij 20 ºC en de relatieve dichtheid 20 ºC/
20 ºC van een droge wijn:
p″= 1,2622 bij 17,80 ºC
ρ17;80 ºC¼105 ;0698 /C01;2622
104 ;0275
ρ17,80 ºC= 0,99788.
Met tabel II kan ρ20 ºCworden berekend uitgaande van ρtº Cmet
behulpvan de formule:
ρ20 ºC¼ρtº C±c
1000
Voor t = 17,80 ºC en voor een alcoholgehalte van 11 % vol º is c
= 0,54
ρ20 ºC¼0;99788 /C00;54
1000
ρ20 ºC= 0,99734 g/ml
d20 ºC
20 ºC0;99734
0;998203¼0;99913 :1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 10
▼B
6.2. Pyknometrie met de eenarmige balans
6.2.1. Bepaling van de pyknometerconstanten
1. Weging van de schone en droge pyknometer:
P = 67,7913 g.
2. Weging van de pyknometer gevuld met water van t ºC:
P1= 169,2715 bij 21,65 ºC.
3. Berekening van de massa lucht in de pyknometer:
m = 0,0012 (P1−P )
m = 0,0012 × 101,4802
m = 0,1218 g.
4. Pyknometerconstanten:
Massa van de lege pyknometer: P − m
P − m = 67,7913 − 0,1218
P − m = 67,6695 g
Volume bij 20 ºC = [P1− (P − m)] Ftº C
F21,65 ºC= 1,002140
V20 ºC= (169,2715 − 67,6695) · 1,002140
V20 ºC= 101,8194 ml
Waterwaarde bij 20 ºC = V20 ºC· 0,998203
M20 ºC= 101,6364 g
Massa van de tarrafles: To
To= 171,9160 g.
6.2.2. Bepaling van de dichtheid bij 20 ºC en de relatieve dichtheid 20 ºC/
20 ºC van een droge wijn:
T1= 171,9178 g
dT = 171,9178 − 171,9160 = 0,0018 g
P − m + dT = 67,6695 + 0,0018 = 67,6713 gP
2= 169,2799 bij 18 ºC
ρ18 ºC¼169 ;2799 /C067;6713
101 ;8194
ρ18 ºC= 0,99793 g/ml.
Met tabel II kan ρ20 ºCworden berekend uitgaande van ρtº Cmet
behulpvan de formule:
ρ20 ºC¼ρtº C±c
1000
Voor t = 18 ºC en een alcoholgehalte van 11 % vol, is c = 0,49
ρ20 ºC¼0;99793 /C00;49
1000
ρ20 ºC= 0,99744 g/ml
d20 ºC
20 ºC0;99744
0;998203¼0;99923 :1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 11
▼B
TABEL I
Tabel van de factor F
waarmee de massa van het water in de pyknometer van pyrex bij t ºC moet worden vermenigvuldigd
om het volume van de pyknometer bij 20 ºC te berekenen
tº C F tº C F tº C F tº C F tº C F tº C F tº C F
10,0 1,000398 13,0 1,000691 16,0 1,001097 19,0 1,001608 22,0 1,002215 25,0 1,002916 28,0 1,003704
,1 1,000406 ,1 1,000703 ,1 1,001113 ,1 1,001627 ,1 1,002238 ,1 1,002941 ,1 1,003731
,2 1,000414 ,2 1,000714 ,2 1,001128 ,2 1,001646 ,2 1,002260 ,2 1,002966 ,2 1,003759
,3 1,000422 ,3 1,000726 ,3 1,001144 ,3 1,001665 ,3 1,002282 ,3 1,002990 ,3 1,003787
,4 1,000430 ,4 1,000738 ,4 1,001159 ,4 1,001684 ,4 1,002304 ,4 1,003015 ,4 1,003815
10,5 1,000439 13,5 1,000752 16,5 1,001175 19,5 1,001703 22,5 1,002326 25,5 1,003041 28,5 1,003843
,6 1,000447 ,6 1,000764 ,6 1,001191 ,6 1,001722 ,6 1,002349 ,6 1,003066 ,6 1,003871
,7 1,000456 ,7 1,000777 ,7 1,001207 ,7 1,001741 ,7 1,002372 ,7 1,003092 ,7 1,003899
,8 1,000465 ,8 1,000789 ,8 1,001223 ,8 1,001761 ,8 1,002394 ,8 1,003117 ,8 1,003928
,9 1,000474 ,9 1,000803 ,9 1,001239 ,9 1,001780 ,9 1,002417 ,9 1,003143 ,9 1,003956
11,0 1,000483 14,0 1,000816 17,0 1,001257 20,0 1,001800 23,0 1,002439 26,0 1,003168 29,0 1,003984
,1 1,000492 ,1 1,000829 ,1 1,001273 ,1 1,001819 ,1 1,002462 ,1 1,003194 ,1 1,004013
,2 1,000501 ,2 1,000842 ,2 1,001290 ,2 1,001839 ,2 1,002485 ,2 1,003222 ,2 1,004042
,3 1,000511 ,3 1,000855 ,3 1,001306 ,3 1,001859 ,3 1,002508 ,3 1,003247 ,3 1,004071
,4 1,000520 ,4 1,000868 ,4 1,001323 ,4 1,001880 ,4 1,002531 ,4 1,003273 ,4 1,004099
11,5 1,000530 14,5 1,000882 17,5 1,001340 20,5 1,001900 23,5 1,002555 26,5 1,003299 29,5 1,004128
,6 1,000540 ,6 1,000895 ,6 1,001357 ,6 1,001920 ,6 1,002578 ,6 1,003326 ,6 1,004158
,7 1,000550 ,7 1,000909 ,7 1,001374 ,7 1,001941 ,7 1,002602 ,7 1,003352 ,7 1,004187
,8 1,000560 ,8 1,000923 ,8 1,001391 ,8 1,001961 ,8 1,002625 ,8 1,003379 ,8 1,004216
,9 1,000570 ,9 1,000937 ,9 1,001409 ,9 1,001982 ,9 1,002649 ,9 1,003405 ,9 1,004245
12,0 1,000580 15,0 1,000951 18,0 1,001427 21,0 1,002002 24,0 1,002672 27,0 1,003432 30,0 1,004275
,1 1,000591 ,1 1,000965 ,1 1,001445 ,1 1,002023 ,1 1,002696 ,1 1,003458
,2 1,000601 ,2 1,000979 ,2 1,001462 ,2 1,002044 ,2 1,002720 ,2 1,003485
,3 1,000612 ,3 1,000993 ,3 1,001480 ,3 1,002065 ,3 1,002745 ,3 1,003513
,4 1,000623 ,4 1,001008 ,4 1,001498 ,4 1,002086 ,4 1,002769 ,4 1,003540
12,5 1,000634 15,5 1,001022 18,5 1,001516 21,5 1,002107 24,5 1,002793 27,5 1,003567
,6 1,000645 ,6 1,001037 ,6 1,001534 ,6 1,002129 ,6 1,002817 ,6 1,003594
,7 1,000656 ,7 1,001052 ,7 1,001552 ,7 1,002151 ,7 1,002842 ,7 1,003621
,8 1,000668 ,8 1,001067 ,8 1,001570 ,8 1,002172 ,8 1,002866 ,8 1,003649
,9 1,000679 ,9 1,001082 ,9 1,001589 ,9 1,002194 ,9 1,002891 ,9 1,0036761990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 12
▼B
TABEL II
Tabel van de correctie c die moet worden toegepast om de dichtheid van droge wijn en van alcoholvrij
gemaakte droge wijn, bepaald in een pyknometer van pyrex bij t ºC, te herleiden naar 20 ºC
ρ20¼ρt±c
1000− als t < 20 ºC
+ als t > 20 ºC
Alcoholgehalte
0567891 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6 1 7 1 8 1 9 2 0 2 1 2 2 2 3 2 4 2 5 2 6 2 7Temperatuur in ºC10 1,59 1,64 1,67 1,71 1,77 1,84 1,91 2,01 2,11 2,22 2,34 2,46 2,60 2,73 2,88 3,03 3,19 3,35 3,52 3,70 3,87 4,06 4,25 4,44
11 1,48 1,53 1,56 1,60 1,64 1,70 1,77 1,86 1,95 2,05 2,16 2,27 2,38 2,51 2,63 2,77 2,91 3,06 3,21 3,36 3,53 3,69 3,86 4,03
12 1,36 1,40 1,43 1,46 1,50 1,56 1,62 1,69 1,78 1,86 1,96 2,05 2,16 2,27 2,38 2,50 2,62 2,75 2,88 3,02 3,16 3,31 3,46 3,61
13 1,22 1,26 1,28 1,32 1,35 1,40 1,45 1,52 1,59 1,67 1,75 1,83 1,92 2,01 2,11 2,22 2,32 2,44 2,55 2,67 2,79 2,92 3,05 3,18
14 1,08 1,11 1,13 1,16 1,19 1,23 1,27 1,33 1,39 1,46 1,52 1,60 1,67 1,75 1,84 1,93 2,03 2,11 2,21 2,31 2,42 2,52 2,63 2,74
15 0,92 0,96 0,97 0,99 1,02 1,05 1,09 1,13 1,19 1,24 1,30 1,36 1,42 1,48 1,55 1,63 1,70 1,78 1,86 1,95 2,03 2,12 2,21 2,3016 0,76 0,79 0,80 0,81 0,84 0,86 0,89 0,93 0,97 1,01 1,06 1,10 1,16 1,21 1,26 1,32 1,38 1,44 1,51 1,57 1,64 1,71 1,78 1,85
17 0,59 0,61 0,62 0,63 0,65 0,67 0,69 0,72 0,75 0,78 0,81 0,85 0,88 0,95 0,96 1,01 1,05 1,11 1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40
18 0,40 0,42 0,42 0,43 0,44 0,46 0,47 0,49 0,51 0,53 0,55 0,57 0,60 0,63 0,65 0,68 0,71 0,74 0,77 0,81 0,84 0,87 0,91 0,94
19 0,21 0,21 0,22 0,22 0,23 0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,32 0,33 0,34 0,36 0,37 0,39 0,41 0,42 0,44 0,46 0,47
20
21 0,21 0,22 0,22 0,23 0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,32 0,34 0,36 0,37 0,38 0,40 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48
22 0,44 0,45 0,46 0,47 0,48 0,49 0,51 0,52 0,54 0,56 0,59 0,61 0,63 0,66 0,69 0,71 0,74 0,77 0,80 0,83 0,87 0,90 0,93 0,97
23 0,68 0,70 0,71 0,72 0,74 0,76 0,78 0,80 0,83 0,86 0,90 0,93 0,96 1,00 1,03 1,08 1,13 1,17 1,22 1,26 1,31 1,37 1,41 1,46
24 0,93 0,96 0,97 0,99 1,01 1,03 1,06 1,10 1,13 1,18 1,22 1,26 1,31 1,36 1,41 1,47 1,52 1,58 1,64 1,71 1,77 1,84 1,90 1,97
25 1,19 1,23 1,25 1,27 1,29 1,32 1,36 1,40 1,45 1,50 1,55 1,61 1,67 1,73 1,80 1,86 1,93 2,00 2,08 2,16 2,24 2,32 2,40 2,4826 1,47 1,51 1,53 1,56 1,59 1,62 1,67 1,72 1,77 1,83 1,90 1,96 2,03 2,11 2,19 2,27 2,35 2,44 2,53 2,62 2,72 2,81 2,91 3,01
27 1,75 1,80 1,82 1,85 1,89 1,93 1,98 2,04 2,11 2,18 2,25 2,33 2,41 2,50 2,59 2,68 2,78 2,88 2,98 3,09 3,20 3,31 3,42 3,53
28 2,04 2,10 2,13 2,16 2,20 2,25 2,31 2,38 2,45 2,53 2,62 2,70 2,80 2,89 3,00 3,10 3,21 3,32 3,45 3,57 3,69 3,82 3,94 4,07
29 2,34 2,41 2,44 2,48 2,53 2,58 2,65 2,72 2,81 2,89 2,99 3,09 3,19 3,30 3,42 3,53 3,65 3,78 3,92 4,05 4,19 4,33 4,47 4,61
30 2,66 2,73 2,77 2,81 2,86 2,92 3,00 3,08 3,17 3,27 3,37 3,48 3,59 3,72 3,84 3,97 4,11 4,25 4,40 4,55 4,70 4,85 4,92 5,17
Opmerking: Deze tabel kan worden gebruikt om de relatieve dichtheid bij t ºC te herleiden naar 20 ºC.
TABEL III
Tabel van de correctie c die moet worden toegepast om de dichtheid van most en geconcentreerde most, bepaald
in een pyknometer van pyrex bij t ºC, te herleiden naar 20 ºC
ρ20¼ρt±c
1000− als t < 20 ºC
+ als t > 20 ºC
Dichtheid
1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,18 1,20 1,22 1,24 1,26 1,28 1,30 1,32 1,34 1,36Temperatuur in ºC10º 2,31 2,48 2,66 2,82 2,99 3,13 3,30 3,44 3,59 3,73 3,88 4,01 4,28 4,52 4,76 4,98 5,18 5,42 5,56 5,73 5,90 6,05
11º 2,12 2,28 2,42 2,57 2,72 2,86 2,99 3,12 3,25 3,37 3,50 3,62 3,85 4,08 4,29 4,48 4,67 4,84 5,00 5,16 5,31 5,45
12º 1,92 2,06 2,19 2,32 2,45 2,58 2,70 2,82 2,94 3,04 3,15 3,26 3,47 3,67 3,85 4,03 4,20 4,36 4,51 4,65 4,78 4,91
13º 1,72 1,84 1,95 2,06 2,17 2,27 2,38 2,48 2,58 2,69 2,78 2,88 3,05 3,22 3,39 3,55 3,65 3,84 3,98 4,11 4,24 4,36
14º 1,52 1,62 1,72 1,81 1,90 2,00 2,09 2,17 2,26 2,34 2,43 2,51 2,66 2,82 2,96 3,09 3,22 3,34 3,45 3,56 3,67 3,76
15º 1,28 1,36 1,44 1,52 1,60 1,67 1,75 1,82 1,89 1,96 2,04 2,11 2,24 2,36 2,48 2,59 2,69 2,79 2,88 2,97 3,03 3,10
16º 1,05 1,12 1,18 1,25 1,31 1,37 1,43 1,49 1,55 1,60 1,66 1,71 1,81 1,90 2,00 2,08 2,16 2,24 2,30 2,37 2,43 2,49
17º 0,80 0,86 0,90 0,95 1,00 1,04 1,09 1,13 1,18 1,22 1,26 1,30 1,37 1,44 1,51 1,57 1,62 1,68 1,72 1,76 1,80 1,84
18º 0,56 0,59 0,62 0,66 0,68 0,72 0,75 0,77 0,80 0,83 0,85 0,88 0,93 0,98 1,02 1,05 1,09 1,12 1,16 1,19 1,21 1,24
19º 0,29 0,31 0,32 0,34 0,36 0,37 0,39 0,40 0,42 0,43 0,44 0,45 0,48 0,50 0,52 0,54 0,56 0,57 0,59 0,60 0,61 0,62
20º21º 0,29 0,30 0,32 0,34 0,35 0,37 0,38 0,40 0,41 0,42 0,44 0,46 0,48 0,50 0,53 0,56 0,58 0,59 0,60 0,61 0,62 0,62
22º 0,58 0,61 0,64 0,67 0,70 0,73 0,76 0,79 0,81 0,84 0,87 0,90 0,96 1,00 1,05 1,09 1,12 1,15 1,18 1,20 1,22 1,23
23º 0,89 0,94 0,99 1,03 1,08 1,12 1,16 1,20 1,25 1,29 1,33 1,37 1,44 1,51 1,57 1,63 1,67 1,73 1,77 1,80 1,82 1,84
24º 1,20 1,25 1,31 1,37 1,43 1,49 1,54 1,60 1,66 1,71 1,77 1,82 1,92 2,01 2,10 2,17 2,24 2,30 2,36 2,40 2,42 2,44
25º 1,51 1,59 1,66 1,74 1,81 1,88 1,95 2,02 2,09 2,16 2,23 2,30 2,42 2,53 2,63 2,72 2,82 2,89 2,95 2,99 3,01 3,0526º 1,84 1,92 2,01 2,10 2,18 2,26 2,34 2,42 2,50 2,58 2,65 2,73 2,87 3,00 3,13 3,25 3,36 3,47 3,57 3,65 3,72 3,79
27º 2,17 2,26 2,36 2,46 2,56 2,66 2,75 2,84 2,93 3,01 3,10 3,18 3,35 3,50 3,66 3,80 3,93 4,06 4,16 4,26 4,35 4,42
28º 2,50 2,62 2,74 2,85 2,96 3,07 3,18 3,28 3,40 3,50 3,60 3,69 3,87 4,04 4,21 4,36 4,50 4,64 4,75 4,86 4,94 5,00
29º 2,86 2,98 3,10 3,22 3,35 3,47 3,59 3,70 3,82 3,93 4,03 4,14 4,34 4,53 4,72 4,89 5,05 5,20 5,34 5,46 5,56 5,64
30º 3,20 3,35 3,49 3,64 3,77 3,91 4,05 4,17 4,30 4,43 4,55 4,67 4,90 5,12 5,39 5,51 5,68 5,84 5,96 6,08 6,16 6,22
Opmerking: Deze tabel kan ook gebruikt worden om de relatieve dichtheid bij t ºC te herleiden naar 20 ºC.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 13
▼B
TABEL IV
Tabel van de correctie c die moet worden toegepast om de dichtheid van wijn met een alcoholgehalte van 13 %
vol en meer, met restsuikers, bepaald in een pyknometer van pyrex bij t ºC, te herleiden naar 20 ºC
ρ20¼ρt±c
1000− als t < 20 ºC
+ als t > 20 ºC
Wijn van 13 % vol Wijn van 15 % vol Wijn van 17 % vol
Dichtheid Dichtheid Dichtheid
1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120Temperatuur in ºC10º 2,36 2,71 3,06 3,42 3,72 3,96 4,32 2,64 2,99 3,36 3,68 3,99 4,30 4,59 2,94 3,29 3,64 3,98 4,29 4,60 4,89
11º 2,17 2,49 2,80 2,99 3,39 3,65 3,90 2,42 2,73 3,05 3,34 3,63 3,89 4,15 2,69 3,00 3,32 3,61 3,90 4,16 4,41
12º 1,97 2,25 2,53 2,79 3,05 3,29 3,52 2,19 2,47 2,75 3,01 3,27 3,51 3,73 2,42 2,70 2,98 3,24 3,50 3,74 3,96
13º 1,78 2,02 2,25 2,47 2,69 2,89 3,09 1,97 2,21 2,44 2,66 2,87 3,08 3,29 2,18 2,42 2,64 2,87 3,08 3,29 3,49
14º 1,57 1,78 1,98 2,16 2,35 2,53 2,70 1,74 1,94 2,14 2,32 2,52 2,69 2,86 1,91 2,11 2,31 2,50 2,69 2,86 3,03
15º 1,32 1,49 1,66 1,82 1,97 2,12 2,26 1,46 1,63 1,79 1,95 2,10 2,25 2,39 1,60 1,77 1,93 2,09 2,24 2,39 2,5316º 1,08 1,22 1,36 1,48 1,61 1,73 1,84 1,18 1,32 1,46 1,59 1,71 1,83 1,94 1,30 1,44 1,58 1,71 1,83 1,95 2,06
17º 0,83 0,94 1,04 1,13 1,22 1,31 1,40 0,91 1,02 1,12 1,21 1,30 1,39 1,48 1,00 1,10 1,20 1,30 1,39 1,48 1,56
18º 0,58 0,64 0,71 0,78 0,84 0,89 0,95 0,63 0,69 0,76 0,83 0,89 0,94 1,00 0,69 0,75 0,82 0,89 0,95 1,00 1,06
19º 0,30 0,34 0,37 0,40 0,43 0,46 0,49 0,33 0,37 0,40 0,43 0,46 0,49 0,52 0,36 0,39 0,42 0,46 0,49 0,52 0,54
20º21º 0,30 0,33 0,36 0,40 0,43 0,46 0,49 0,33 0,36 0,39 0,43 0,46 0,49 0,51 0,35 0,39 0,42 0,45 0,48 0,51 0,54
22º 0,60 0,67 0,73 0,80 0,85 0,91 0,98 0,65 0,72 0,78 0,84 0,90 0,96 1,01 0,71 0,78 0,84 0,90 0,96 1,01 1,07
23º 0,93 1,02 1,12 1,22 1,30 1,39 1,49 1,01 1,10 1,20 1,29 1,38 1,46 1,55 1,10 1,19 1,29 1,38 1,46 1,55 1,63
24º 1,27 1,39 1,50 1,61 1,74 1,84 1,95 1,37 1,49 1,59 1,72 1,84 1,95 2,06 1,48 1,60 1,71 1,83 1,95 2,06 2,17
25º 1,61 1,75 1,90 2,05 2,19 2,33 2,47 1,73 1,87 2,02 2,17 2,31 2,45 2,59 1,87 2,01 2,16 2,31 2,45 2,59 2,73
26º 1,94 2,12 2,29 2,47 2,63 2,79 2,95 2,09 2,27 2,44 2,62 2,78 2,94 3,10 2,26 2,44 2,61 2,79 2,95 3,11 3,26
27º 2,30 2,51 2,70 2,90 3,09 3,27 3,44 2,48 2,68 2,87 3,07 3,27 3,45 3,62 2,67 2,88 3,07 3,27 3,46 3,64 3,81
28º 2,66 2,90 3,13 3,35 3,57 3,86 4,00 2,86 3,10 3,23 3,55 3,77 3,99 4,20 3,08 3,31 3,55 3,76 3,99 4,21 4,41
29º 3,05 3,31 3,56 3,79 4,04 4,27 4,49 3,28 3,53 3,77 4,02 4,26 4,49 4,71 3,52 3,77 4,01 4,26 4,50 4,73 4,95
30º 3,44 3,70 3,99 4,28 4,54 4,80 5,06 3,68 3,94 4,23 4,52 4,79 5,05 5,30 3,95 4,22 4,51 4,79 5,07 5,32 5,57
Wijn van 19 % vol Wijn van 21 % vol
Dichtheid Dichtheid
1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120Temperatuur in ºC10º 3,27 3,62 3,97 4,30 4,62 4,92 5,21 3,62 3,97 4,32 4,66 4,97 5,27 5,56
11º 2,99 3,30 3,61 3,90 4,19 4,45 4,70 3,28 3,61 3,92 4,22 4,50 4,76 5,01
12º 2,68 2,96 3,24 3,50 3,76 4,00 4,21 2,96 3,24 3,52 3,78 4,03 4,27 4,49
13º 2,40 2,64 2,87 3,09 3,30 3,51 3,71 2,64 2,88 3,11 3,33 3,54 3,74 3,95
14º 2,11 2,31 2,51 2,69 2,88 3,05 3,22 2,31 2,51 2,71 2,89 3,08 3,25 3,43
15º 1,76 1,93 2,09 2,25 2,40 2,55 2,69 1,93 2,10 2,26 2,42 2,57 2,72 2,8616º 1,43 1,57 1,70 1,83 1,95 2,08 2,18 1,56 1,70 1,84 1,97 2,09 2,21 2,32
17º 1,09 1,20 1,30 1,39 1,48 1,57 1,65 1,20 1,31 1,41 1,50 1,59 1,68 1,77
18º 0,76 0,82 0,88 0,95 1,01 1,06 1,12 0,82 0,88 0,95 1,01 1,08 1,13 1,18
19º 0,39 0,42 0,45 0,49 0,52 0,55 0,57 0,42 0,46 0,49 0,52 0,55 0,58 0,61
20º
21º 0,38 0,42 0,45 0,48 0,51 0,54 0,57 0,41 0,45 0,48 0,51 0,54 0,57 0,60
22º 0,78 0,84 0,90 0,96 1,02 1,07 1,13 0,84 0,90 0,96 1,02 1,08 1,14 1,19
23º 1,19 1,28 1,38 1,47 1,55 1,64 1,72 1,29 1,39 1,48 1,57 1,65 1,74 1,82
24º 1,60 1,72 1,83 1,95 2,06 2,18 2,29 1,73 1,85 1,96 2,08 2,19 2,31 2,42
25º 2,02 2,16 2,31 2,46 2,60 2,74 2,88 2,18 2,32 2,47 2,62 2,76 2,90 3,0426º 2,44 2,62 2,79 2,96 3,12 3,28 3,43 2,53 2,81 2,97 3,15 3,31 3,47 3,62
27º 2,88 3,08 3,27 3,42 3,66 3,84 4,01 3,10 3,30 3,47 3,69 3,88 4,06 4,23
28º 3,31 3,54 3,78 4,00 4,22 4,44 4,64 3,56 3,79 4,03 4,25 4,47 4,69 4,89
29º 3,78 4,03 4,27 4,52 4,76 4,99 5,21 4,06 4,31 4,55 4,80 5,04 5,27 5,48
30º 4,24 4,51 4,80 5,08 5,36 5,61 5,86 4,54 4,82 5,11 5,39 5,66 5,91 6,161990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 14
▼B
TABEL V
Tabel van de correctie c die moet worden toegepast om de dichtheid van droge wijn en van alcoholvrij
gemaakte wijn, bepaald met behulp van een areometer of van een pyknometer van gewoon glas bij t ºC, te
herleiden naar 20 ºC
ρ20¼ρt±c
1000− als t < 20 ºC
+ als t > 20 ºC
Alcoholgehalte
0 5 6 7 8 9 1 01 11 21 31 41 51 61 71 81 92 02 12 22 32 42 52 62 7Temperatuur in ºC10º 1,45 1,51 1,55 1,58 1,64 1,70 1,78 1,88 1,98 2,09 2,21 2,34 2,47 2,60 2,75 2,90 3,06 3,22 3,39 3,57 3,75 3,93 4,12 4,31
11º 1,35 1,40 1,43 1,47 1,52 1,58 1,65 1,73 1,83 1,93 2,03 2,15 2,26 2,38 2,51 2,65 2,78 2,93 3,08 3,24 3,40 3,57 3,73 3,90
12º 1,24 1,28 1,31 1,34 1,39 1,44 1,50 1,58 1,66 1,75 1,84 1,94 2,04 2,15 2,26 2,38 2,51 2,63 2,77 2,91 3,05 3,19 3,34 3,49
13º 1,12 1,16 1,18 1,21 1,25 1,30 1,35 1,42 1,49 1,56 1,64 1,73 1,82 1,91 2,01 2,11 2,22 2,33 2,45 2,57 2,69 2,81 2,95 3,07
14º 0,99 1,03 1,05 1,07 1,11 1,14 1,19 1,24 1,31 1,37 1,44 1,52 1,59 1,67 1,75 1,84 1,93 2,03 2,13 2,23 2,33 2,44 2,55 2,66
15º 0,86 0,89 0,90 0,92 0,95 0,98 1,02 1,07 1,12 1,17 1,23 1,29 1,35 1,42 1,49 1,56 1,63 1,71 1,80 1,88 1,96 2,05 2,14 2,2316º 0,71 0,73 0,74 0,76 0,78 0,81 0,84 0,87 0,91 0,96 0,99 1,05 1,10 1,15 1,21 1,27 1,33 1,39 1,45 1,52 1,59 1,66 1,73 1,80
17º 0,55 0,57 0,57 0,59 0,60 0,62 0,65 0,67 0,70 0,74 0,77 0,81 0,84 0,88 0,92 0,96 1,01 1,05 1,11 1,15 1,20 1,26 1,31 1,36
18º 0,38 0,39 0,39 0,40 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48 0,50 0,52 0,55 0,57 0,60 0,62 0,65 0,68 0,71 0,74 0,78 0,81 0,85 0,88 0,91
19º 0,19 0,20 0,20 0,21 0,21 0,22 0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,32 0,33 0,35 0,36 0,38 0,39 0,41 0,43 0,44 0,46
20º21º 0,21 0,22 0,22 0,23 0,23 0,24 0,25 0,25 0,26 0,27 0,29 0,29 0,31 0,32 0,34 0,35 0,36 0,38 0,39 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48
22º 0,43 0,45 0,45 0,46 0,47 0,49 0,50 0,52 0,54 0,56 0,58 0,60 0,63 0,65 0,68 0,71 0,73 0,77 0,80 0,83 0,86 0,89 0,93 0,96
23º 0,67 0,69 0,70 0,71 0,72 0,74 0,77 0,79 0,82 0,85 0,88 0,91 0,95 0,99 1,03 1,07 1,12 1,16 1,21 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45
24º 0,91 0,93 0,95 0,97 0,99 1,01 1,04 1,07 1,11 1,15 1,20 1,24 1,29 1,34 1,39 1,45 1,50 1,56 1,62 1,69 1,76 1,82 1,88 1,95
25º 1,16 1,19 1,21 1,23 1,26 1,29 1,33 1,37 1,42 1,47 1,52 1,57 1,63 1,70 1,76 1,83 1,90 1,97 2,05 2,13 2,21 2,29 2,37 2,4526º 1,42 1,46 1,49 1,51 1,54 1,58 1,62 1,67 1,73 1,79 1,85 1,92 1,99 2,07 2,14 2,22 2,31 2,40 2,49 2,58 2,67 2,77 2,86 2,96
27º 1,69 1,74 1,77 1,80 1,83 1,88 1,93 1,98 2,05 2,12 2,20 2,27 2,35 2,44 2,53 2,63 2,72 2,82 2,93 3,04 3,14 3,25 3,37 3,48
28º 1,97 2,03 2,06 2,09 2,14 2,19 2,24 2,31 2,38 2,46 2,55 2,63 2,73 2,83 2,93 3,03 3,14 3,26 3,38 3,50 3,62 3,75 3,85 4,00
29º 2,26 2,33 2,37 2,40 2,45 2,50 2,57 2,64 2,73 2,82 2,91 2,99 3,11 3,22 3,34 3,45 3,58 3,70 3,84 3,97 4,11 4,25 4,39 4,54
30º 2,56 2,64 2,67 2,72 2,77 2,83 2,90 2,98 3,08 3,18 3,28 3,38 3,50 3,62 3,75 3,88 4,02 4,16 4,30 4,46 4,61 4,76 4,92 5,07
Opmerking: Deze table kan worden gebruikt om de relatieve dichtheid bij t ºC te herleiden naar 20 ºC.
TABEL VI
Tabel van de correctie c die moet worden teogepast om de dichtheid van most en geconcentreerde most, bepaald
met behulp van een areometer of van een pyknometer van gewoon glas bij t ºC, te herleiden naar 20 ºC
ρ20¼ρt±c
1000− als t < 20 ºC
+ als t > 20 ºC
Dichtheid
1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,18 1,20 1,22 1,24 1,26 1,28 1,30 1,32 1,34 1,36Temperatuur in ºC10º 2,17 2,34 2,52 2,68 2,85 2,99 3,16 3,29 3,44 3,58 3,73 3,86 4,13 4,36 4,60 4,82 5,02 5,25 5,39 5,56 5,73 5,87
11º 2,00 2,16 2,29 2,44 2,59 2,73 2,86 2,99 3,12 3,24 3,37 3,48 3,71 3,94 4,15 4,33 4,52 4,69 4,85 5,01 5,15 5,29
12º 1,81 1,95 2,08 2,21 2,34 2,47 2,58 2,70 2,82 2,92 3,03 3,14 3,35 3,55 3,72 3,90 4,07 4,23 4,37 4,52 4,64 4,77
13º 1,62 1,74 1,85 1,96 2,07 2,17 2,28 2,38 2,48 2,59 2,68 2,77 2,94 3,11 3,28 3,44 3,54 3,72 3,86 3,99 4,12 4,24
14º 1,44 1,54 1,64 1,73 1,82 1,92 2,00 2,08 2,17 2,25 2,34 2,42 2,57 2,73 2,86 2,99 3,12 3,24 3,35 3,46 3,57 3,65
15º 1,21 1,29 1,37 1,45 1,53 1,60 1,68 1,75 1,82 1,89 1,97 2,03 2,16 2,28 2,40 2,51 2,61 2,71 2,80 2,89 2,94 3,0116º 1,00 1,06 1,12 1,19 1,25 1,31 1,37 1,43 1,49 1,54 1,60 1,65 1,75 1,84 1,94 2,02 2,09 2,17 2,23 2,30 2,36 2,42
17º 0,76 0,82 0,86 0,91 0,96 1,00 1,05 1,09 1,14 1,18 1,22 1,25 1,32 1,39 1,46 1,52 1,57 1,63 1,67 1,71 1,75 1,79
18º 0,53 0,56 0,59 0,63 0,65 0,69 0,72 0,74 0,77 0,80 0,82 0,85 0,90 0,95 0,99 1,02 1,06 1,09 1,13 1,16 1,18 1,20
19º 0,28 0,30 0,31 0,33 0,35 0,36 0,38 0,39 0,41 0,42 0,43 0,43 0,46 0,48 0,50 0,52 0,54 0,55 0,57 0,58 0,59 0,60
20º21º 0,28 0,29 0,31 0,33 0,34 0,36 0,37 0,39 0,40 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48 0,51 0,54 0,56 0,57 0,58 0,59 0,60 0,60
22º 0,55 0,58 0,61 0,64 0,67 0,70 0,73 0,76 0,78 0,81 0,84 0,87 0,93 0,97 1,02 1,06 1,09 1,12 1,15 1,17 1,19 1,19
23º 0,85 0,90 0,95 0,99 1,04 1,08 1,12 1,16 1,21 1,25 1,29 1,32 1,39 1,46 1,52 1,58 1,62 1,68 1,72 1,75 1,77 1,79
24º 1,15 1,19 1,25 1,31 1,37 1,43 1,48 1,54 1,60 1,65 1,71 1,76 1,86 1,95 2,04 2,11 2,17 2,23 2,29 2,33 2,35 2,37
25º 1,44 1,52 1,59 1,67 1,74 1,81 1,88 1,95 2,02 2,09 2,16 2,22 2,34 2,45 2,55 2,64 2,74 2,81 2,87 2,90 2,92 2,96
26º 1,76 1,84 1,93 2,02 2,10 2,18 2,25 2,33 2,41 2,49 2,56 2,64 2,78 2,91 3,03 3,15 3,26 3,37 3,47 3,55 3,62 3,60
27º 2,07 2,16 2,26 2,36 2,46 2,56 2,65 2,74 2,83 2,91 3,00 3,07 3,24 3,39 3,55 3,69 3,82 3,94 4,04 4,14 4,23 4,30
28º 2,39 2,51 2,63 2,74 2,85 2,96 3,06 3,16 3,28 3,38 3,48 3,57 3,75 3,92 4,08 4,23 4,37 4,51 4,62 4,73 4,80 4,86
29º 2,74 2,86 2,97 3,09 3,22 3,34 3,46 3,57 3,69 3,80 3,90 4,00 4,20 4,39 4,58 4,74 4,90 5,05 5,19 5,31 5,40 5,48
30º 3,06 3,21 3,35 3,50 3,63 3,77 3,91 4,02 4,15 4,28 4,40 4,52 4,75 4,96 5,16 5,35 5,52 5,67 5,79 5,91 5,99 6,04
Opmerking: Deze table kan worden gebruikt om de relatieve dichtheid bij t ºC te herleiden naar 20 ºC.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 15
▼B
TABEL VII
Tabel van de correctie c die moet worden toegepast om de dichtheid van wijn met een alcoholgehalte van 13 %
vol en meer, met restsuikers, bepaald met behulp van een areometer of van een pyknometer van gewoon glas bij
t ºC, te herleiden naar 20 ºC
ρ20¼ρt±c
1000− als t < 20 ºC
+ als t > 20 ºC
Wijn van 13 % vol Wijn van 15 % vol Wijn van 17 % vol
Dichtheid Dichtheid Dichtheid
1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120Temperatuur in ºC10º 2,24 2,58 2,93 3,27 3,59 3,89 4,18 2,51 2,85 3,20 3,54 3,85 4,02 4,46 2,81 3,15 3,50 3,84 4,15 4,45 4,74
11º 2,06 2,37 2,69 2,97 3,26 3,53 3,78 2,31 2,61 2,93 3,21 3,51 3,64 4,02 2,57 2,89 3,20 3,49 3,77 4,03 4,28
12º 1,87 2,14 2,42 2,67 2,94 3,17 3,40 2,09 2,36 2,64 2,90 3,16 3,27 3,61 2,32 2,60 2,87 3,13 3,39 3,63 3,84
13º 1,69 1,93 2,14 2,37 2,59 2,80 3,00 1,88 2,12 2,34 2,56 2,78 2,88 3,19 2,09 2,33 2,55 2,77 2,98 3,19 3,39
14º 1,49 1,70 1,90 2,09 2,27 2,44 2,61 1,67 1,86 2,06 2,25 2,45 2,51 2,77 1,83 2,03 2,23 2,42 2,61 2,77 2,94
15º 1,25 1,42 1,59 1,75 1,90 2,05 2,19 1,39 1,56 1,72 1,88 2,03 2,11 2,32 1,54 1,71 1,87 2,03 2,18 2,32 2,47
16º 1,03 1,17 1,30 1,43 1,55 1,67 1,78 1,06 1,27 1,40 1,53 1,65 1,77 1,88 1,25 1,39 1,52 1,65 1,77 1,89 2,00
17º 0,80 0,90 1,00 1,09 1,17 1,27 1,36 0,87 0,98 1,08 1,17 1,26 1,35 1,44 0,96 1,06 1,16 1,26 1,35 1,44 1,52
18º 0,54 0,61 0,68 0,75 0,81 0,86 0,92 0,60 0,66 0,73 0,80 0,85 0,91 0,97 0,66 0,72 0,79 0,86 0,92 0,97 1,03
19º 0,29 0,33 0,36 0,39 0,42 0,45 0,48 0,32 0,36 0,39 0,42 0,45 0,48 0,51 0,35 0,38 0,41 0,45 0,48 0,51 0,53
20º21º 0,29 0,32 0,35 0,39 0,42 0,45 0,47 0,32 0,35 0,38 0,42 0,45 0,48 0,50 0,34 0,38 0,41 0,44 0,47 0,50 0,53
22º 0,57 0,64 0,70 0,76 0,82 0,88 0,93 0,63 0,69 0,75 0,81 0,87 0,93 0,98 0,68 0,75 0,81 0,87 0,93 0,99 1,04
23º 0,89 0,98 1,08 1,17 1,26 1,34 1,43 0,97 1,06 1,16 1,25 1,34 1,42 1,51 1,06 1,15 1,25 1,34 1,42 1,51 1,59
24º 1,22 1,34 1,44 1,56 1,68 1,79 1,90 1,32 1,44 1,54 1,66 1,78 1,89 2,00 1,43 1,56 1,65 1,77 1,89 2,00 2,11
25º 1,61 1,68 1,83 1,98 2,12 2,26 2,40 1,66 1,81 1,96 2,11 2,25 2,39 2,52 1,80 1,94 2,09 2,24 2,39 2,52 2,6626º 1,87 2,05 2,22 2,40 2,56 2,71 2,87 2,02 2,20 2,37 2,54 2,70 2,85 3,01 2,18 2,36 2,53 2,71 2,86 3,02 3,17
27º 2,21 2,42 2,60 2,80 3,00 3,18 3,35 2,39 2,59 2,78 2,98 3,17 3,35 3,52 2,58 2,78 2,97 3,17 3,36 3,54 3,71
28º 2,56 2,80 3,02 3,25 3,47 3,67 3,89 2,75 2,89 3,22 3,44 3,66 3,86 4,07 2,97 3,21 3,44 3,66 3,88 4,09 4,30
29º 2,93 3,19 3,43 3,66 3,91 4,14 4,37 3,16 3,41 3,65 3,89 4,13 4,36 4,59 3,40 3,66 3,89 4,13 4,38 4,61 4,82
30º 3,31 3,57 3,86 4,15 4,41 4,66 4,92 3,55 3,81 4,10 4,38 4,66 4,90 5,16 3,82 4,08 4,37 4,65 4,93 5,17 5,42
Wijn van 19 % vol Wijn van 21 % vol
Dichtheid Dichtheid
1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120Temperatuur in ºC10º 3,14 3,48 3,83 4,17 4,48 4,78 5,07 3,50 3,84 4,19 4,52 4,83 5,12 5,41
11º 2,87 3,18 3,49 3,78 4,06 4,32 4,57 3,18 3,49 3,80 4,09 4,34 4,63 4,88
12º 2,58 2,86 3,13 3,39 3,65 3,88 4,10 2,86 3,13 3,41 3,67 3,92 4,15 4,37
13º 2,31 2,55 2,77 2,99 3,20 3,41 3,61 2,56 2,79 3,01 3,23 3,44 3,65 3,85
14º 2,03 2,23 2,43 2,61 2,80 2,96 3,13 2,23 2,43 2,63 2,81 3,00 3,16 3,33
15º 1,69 1,86 2,02 2,18 2,33 2,48 2,62 1,86 2,03 2,19 2,35 2,50 2,65 2,8016º 1,38 1,52 1,65 1,78 1,90 2,02 2,13 1,51 1,65 1,78 1,91 2,03 2,15 2,26
17º 1,06 1,16 1,26 1,35 1,44 1,53 1,62 1,15 1,25 1,35 1,45 1,54 1,63 1,71
18º 0,73 0,79 0,85 0,92 0,98 1,03 1,09 0,79 0,85 0,92 0,98 1,05 1,10 1,15
19º 0,38 0,41 0,44 0,48 0,51 0,52 0,56 0,41 0,44 0,47 0,51 0,54 0,57 0,59
20º21º 0,37 0,41 0,44 0,47 0,50 0,53 0,56 0,41 0,44 0,47 0,51 0,54 0,57 0,59
22º 0,75 0,81 0,87 0,93 0,99 1,04 1,10 0,81 0,88 0,94 1,00 1,06 1,10 1,17
23º 1,15 1,30 1,34 1,43 1,51 1,60 1,68 1,25 1,34 1,44 1,63 1,61 1,70 1,78
24º 1,55 1,67 1,77 1,89 2,00 2,11 2,23 1,68 1,80 1,90 2,02 2,13 2,25 2,36
25º 1,95 2,09 2,24 2,39 2,53 2,67 2,71 2,11 2,25 2,40 2,55 2,69 2,83 2,9726º 2,36 2,54 2,71 2,89 3,04 3,20 3,35 2,55 2,73 2,90 3,07 3,22 3,38 3,54
27º 2,79 2,99 3,18 3,38 3,57 3,75 3,92 3,01 3,20 3,40 3,59 3,78 3,96 4,13
28º 3,20 3,44 3,66 3,89 4,11 4,32 4,53 3,46 3,69 3,93 4,15 4,36 4,58 4,77
29º 3,66 3,92 4,15 4,40 4,64 4,87 5,08 3,95 4,20 4,43 4,68 4,92 5,15 5,36
30º 4,11 4,37 4,66 4,94 5,22 5,46 5,71 4,42 4,68 4,97 5,25 5,53 5,77 6,021990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 16
▼B
2.REFRACTOMETRISCHE BEPALING VAN HET SUIKERGEHALTE
VAN MOST, GECONCENTREERDE MOST EN GERECTIFICEERDE
GECONCENTREERDE MOST
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
De brekingsindex bij 20 ºC wordt gemeten met behulpvan een
refractometer, welke afleesbaar is in absolute eenheden of in massa-
percenten saccharose. Uit een tabel wordt het met de brekingsindex
overeenkomende suikergehalte afgelezen, uitgedrukt in g/l of in g/kg
van most, geconcentreerde most en gerectificeerde geconcentreerdemost.
2. APPARATUUR2.1. Refractometer van het Abbé-type
De te gebruiken refractometer moet een schaalindeling hebben met:
— het massapercentage saccharose tot op 0,1 %;
— of de brekingsindex tot opvier decimalen.
De refractometer moet zijn voorzien van een thermometer met ten
minste een afleesbereik gaande van + 15 ºC tot + 25 ºC en van een
thermostaatbad waardoor metingen kunnen worden verricht bij
temperaturen tussen + 15 ºC en + 25 ºC.
De bedieningsvoorschriften van de refractometer dienen strikt te
worden nageleefd, met name die betreffende de ijking en de licht-
bron.
3. VOORBEHANDELING VAN HET MONSTER3.1. Most en geconcentreerde most
Filtreer indien nodig de most eerst over een in vieren gevouwen
droge rondfilter. Laat de eerste milliliter van het filtraat weglopen
en neem de rest voor de bepaling.
3.2. Gerectificeerde geconcentreerde most
Gebruik, afhankelijk van de concentratie, de gerectificeerde gecon-
centreerde most als dusdanig of de verdunning, verkregen door
nauwkeurig 200 g gerectificeerde geconcentreerde most met water
aan te lengen tot 500 g.
4. WERKWIJZE
Breng het monster opeen temp eratuur van ongeveer 20 ºC. Breng
een klein deel van het monster opde onderste p risma van de refrac-
tometer. Zorg ervoor dat het monster, bij het tegen elkaar
aanklemmen van de prisma's, het glasoppervlak uniform bedekt, en
voer de meting uit conform de bedieningsvoorschriften van het
gebruikte apparaat.
Lees het massapercentage saccharose af, tot op 0,1 % nauwkeurig, of
noteer de brekingsindex tot opvier decimalen.
Voer ten minste twee bepalingen uit op hetzelfde voorbehandelde
monster. Noteer de temperatuur t ºC.
5. BEREKENINGEN
5.1. Temperatuurcorrectie
5.1.1. Toestellen met een afleesschaal in massapercenten saccharose
Gebruik tabel I om te corrigeren voor de temperatuur.
5.1.2. Toestellen met een afleesschaal in brekingsindexeenheden
Zoek in tabel II, kolom 1, bij de bij t ºC gemeten brekingsindex het
hiermee overeenkomende massapercentage saccharose bij t ºC. Deze
waarde wordt gecorrigeerd en uitgedrukt bij 20 ºC met behulpvan
tabel I.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 17
▼B
5.2. Suikergehalte van most en geconcentreerde most
Zoek in tabel II bij het bij 20 ºC berekende massapercentage saccha-
rose het hiermee overeenkomende suikergehalte in g/l en in g/kg.
Het suikergehalte wordt opgegeven met één decimaal.
5.3. Suikergehalte van gerectificeerde geconcentreerde most
Zoek in tabel III bij het bij 20 ºC berekende massapercentage
saccharose het hiermee overeenkomende suikergehalte in g/l en in
g/kg. Het suikergehalte uitgedrukt als invertsuiker wordt opgegeven
met één decimaal.
Als de bepaling is uitgevoerd met een verdunning van de gerectifi-
ceerde geconcentreerde most dan moet het resultaat vermenigvuldigd
worden met de verdunningsfactor.
5.4. Brekingsindex van most, geconcentreerde most en gerectificeerde
geconcentreerde most
Zoek in tabel II bij het bij 20 ºC berekende massapercentage saccha-
rose de hiermee overeenkomende brekingsindex bij 20 ºC. De
brekingsindexeenheden worden opgegeven met vijf decimalen.
TABEL I
Temperatuurcorrectie voor het geval dat het massapercentage saccharose is bepaald bij een
temperatuur die afwijkt van 20 ºC
Temperatuur in ºCSaccharose in gram per 100 g produkt
51 01 52 03 04 05 06 07 07 5
Aftrekken
15 0,25 0,27 0,31 0,31 0,34 0,35 0,36 0,37 0,36 0,36
16 0,21 0,23 0,27 0,27 0,29 0,31 0,31 0,32 0,31 0,2317 0,16 0,18 0,20 0,20 0,22 0,23 0,23 0,23 0,20 0,1718 0,11 0,12 0,14 0,15 0,16 0,16 0,15 0,12 0,12 0,0919 0,06 0,07 0,08 0,08 0,08 0,09 0,09 0,08 0,07 0,05
Toevoegen
21 0,06 0,07 0,07 0,07 0,07 0,07 0,07 0,07 0,07 0,07
22 0,12 0,14 0,14 0,14 0,14 0,14 0,14 0,14 0,14 0,14
23 0,18 0,20 0,20 0,21 0,21 0,21 0,21 0,22 0,22 0,2224 0,24 0,26 0,26 0,27 0,28 0,28 0,28 0,28 0,29 0,2925 0,30 0,32 0,32 0,34 0,36 0,36 0,36 0,36 0,36 0,37
De temperatuur mag ten opzichte van 20 ºC niet meer dan 5 ºC naar
boven of naar beneden afwijken.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 18
▼B
TABEL II
Overzicht van het suikergehalte (1)van most en geconcentreerde most in g/l en in g/kg, bepaald
met behulp van een refractometer met een schaalverdeling of in massapercenten saccharose bij
20 ºC of in brekingsindexeenheden bij 20 ºC. De dichtheid bij 20 ºC is eveneens vermeld
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
10.0 1.34781 1.0390 82.3 79.2 4,89
10.1 1.34798 1.0394 83.4 80.2 4,95
10.2 1.34814 1.0398 84.5 81.3 5,02
10.3 1.34830 1.0402 85.6 82.2 5,09
10.4 1.34845 1.0406 86.6 83.2 5,14
10.5 1.34860 1.0410 87.6 84.1 5,20
10.6 1.34875 1.0414 88.6 85.1 5,26
10.7 1.34890 1.0419 89.7 86.1 5,33
10.8 1.34906 1.0423 90.8 87.1 5,39
10.9 1.34921 1.0427 91.8 88.1 5,45
11.0 1.34936 1.0431 92.9 89.1 5,52
11.1 1.34952 1.0435 94.0 90.0 5,58
11.2 1.34968 1.0439 95.0 91.0 5,64
11.3 1.34984 1.0443 96.1 92.0 5,71
11.4 1.34999 1.0447 97.1 92.9 5,77
11.5 1.35015 1.0452 98.2 94.0 5,83
11.6 1.35031 1.0456 99.3 95.0 5,90
11.7 1.35046 1.0460 100.3 95.9 5,96
11.8 1.35062 1.0464 101.4 96.9 6,02
11.9 1.35077 1.0468 102.5 97.9 6,09
12.0 1.35092 1.0473 103.6 98.9 6,15
12.1 1.35108 1.0477 104.7 99.9 6,22
12.2 1.35124 1.0481 105.7 100.8 6,28
12.3 1.35140 1.0485 106.8 101.9 6,35
12.4 1.35156 1.0489 107.9 102.9 6,41
12.5 1.35172 1.0494 109.0 103.8 6,47
12.6 1.35187 1.0498 110.0 104.8 6,53
12.7 1.35203 1.0502 111.1 105.8 6,60
12.8 1.35219 1.0506 112.2 106.8 6,66
12.9 1.35234 1.0510 113.2 107.8 6,73
13.0 1.35249 1.0514 114.3 108.7 6,79
13.1 1.35266 1.0519 115.4 109.7 6,86
13.2 1.35282 1.0523 116.5 110.7 6,92
13.3 1.35298 1.0527 117.6 111.7 6,99
13.4 1.35313 1.0531 118.6 112.6 7,05
13.5 1.35329 1.0536 119.7 113.6 7,11
13.6 1.35345 1.0540 120.8 114.6 7,18
13.7 1.35360 1.0544 121.8 115.6 7,24
13.8 1.35376 1.0548 122.9 116.5 7,30
13.9 1.35391 1.0552 124.0 117.5 7,37
14.0 1.35407 1.0557 125.1 118.5 7,43
14.1 1.35424 1.0561 126.2 119.5 7,50
14.2 1.35440 1.0565 127.3 120.5 7,56
14.3 1.35456 1.0569 128.4 121.5 7,63
14.4 1.35472 1.0574 129.5 122.5 7,69
14.5 1.35488 1.0578 130.6 123.4 7,76
14.6 1.35503 1.0582 131.6 124.4 7,82
14.7 1.35519 1.0586 132.7 125.4 7,88
14.8 1.35535 1.0591 133.8 126.3 7,95
14.9 1.35551 1.0595 134.9 127.3 8,011990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 19
(1) Het suikergehalte is uitgedrukt als invertsuiker.
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
15.0 1.35567 1.0599 136.0 128.3 8,08
15.1 1.35583 1.0603 137.1 129.3 8,15
15.2 1.35599 1.0608 138.2 130.3 8,21
15.3 1.35615 1.0612 139.3 131.3 8,27
15.4 1.35631 1.0616 140.4 132.3 8,34
15.5 1.35648 1.0621 141.5 133.2 8,41
15.6 1.35664 1.0625 142.6 134.2 8,47
15.7 1.35680 1.0629 143.7 135.2 8,54
15.8 1.35696 1.0633 144.8 136.2 8,60
15.9 1.35712 1.0638 145.9 137.2 8,67
16.0 1.35728 1.0642 147.0 138.1 8,73
16.1 1.35744 1.0646 148.1 139.1 8,80
16.2 1.35760 1.0651 149.2 140.1 8,86
16.3 1.35776 1.0655 150.3 141.1 8,93
16.4 1.35793 1.0660 151.5 142.1 9,00
16.5 1.35809 1.0664 152.6 143.1 9,06
16.6 1.35825 1.0668 153.7 144.1 9,13
16.7 1.35842 1.0672 154.8 145.0 9,20
16.8 1.35858 1.0677 155.9 146.0 9,26
16.9 1.35874 1.0681 157.0 147.0 9,33
17.0 1.35890 1.0685 158.1 148.0 9,39
17.1 1.35907 1.0690 159.3 149.0 9,46
17.2 1.35923 1.0694 160.4 150.0 9,53
17.3 1.35939 1.0699 161.5 151.0 9,59
17.4 1.35955 1.0703 162.6 151.9 9,66
17.5 1.35972 1.0707 163.7 152.9 9,73
17.6 1.35988 1.0711 164.8 153.9 9,79
17.7 1.36004 1.0716 165.9 154.8 9,86
17.8 1.36020 1.0720 167.0 155.8 9,92
17.9 1.36036 1.0724 168.1 156.8 9,99
18.0 1.36053 1.0729 169.3 157.8 10,06
18.1 1.36070 1.0733 170.4 158.8 10,12
18.2 1.36086 1.0738 171.5 159.7 10,19
18.3 1.36102 1.0742 172.6 160.7 10,25
18.4 1.36119 1.0746 173.7 161.6 10,32
18.5 1.36136 1.0751 174.9 162.6 10,39
18.6 1.36152 1.0755 176.0 163.6 10,46
18.7 1.36169 1.0760 177.2 164.6 10,53
18.8 1.36185 1.0764 178.3 165.6 10,59
18.9 1.36201 1.0768 179.4 166.6 10,66
19.0 1.36217 1.0773 180.5 167.6 10,72
19.1 1.36234 1.0777 181.7 168.6 10,80
19.2 1.36251 1.0782 182.8 169.5 10,86
19.3 1.36267 1.0786 183.9 170.5 10,93
19.4 1.36284 1.0791 185.1 171.5 11,00
19.5 1.36301 1.0795 186.3 172.5 11,07
19.6 1.36318 1.0800 187.4 173.5 11,13
19.7 1.36335 1.0804 188.6 174.5 11,21
19.8 1.36351 1.0809 189.7 175.5 11,27
19.9 1.36367 1.0813 190.8 176.5 11,341990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 20
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
20.0 1.36383 1.0817 191.9 177.4 11,40
20.1 1.36400 1.0822 193.1 178.4 11,47
20.2 1.36417 1.0826 194.2 179.4 11,54
20.3 1.36434 1.0831 195.3 180.4 11,60
20.4 1.36451 1.0835 196.5 181.4 11,67
20.5 1.36468 1.0840 197.7 182.3 11,75
20.6 1.36484 1.0844 198.8 183.3 11,81
20.7 1.36501 1.0849 200.0 184.3 11,88
20.8 1.36518 1.0853 201.1 185.3 11,96
20.9 1.36534 1.0857 202.2 186.2 12,01
21.0 1.36550 1.0862 203.3 187.2 12,08
21.1 1.36568 1.0866 204.5 188.2 12,15
21.2 1.36585 1.0871 205.7 189.2 12,22
21.3 1.36601 1.0875 206.8 190.2 12,29
21.4 1.36618 1.0880 207.9 191.1 12,35
21.5 1.36635 1.0884 209.1 192.1 12,42
21.6 1.36652 1.0889 210.3 193.1 12,49
21.7 1.36669 1.0893 211.4 194.1 12,56
21.8 1.36685 1.0897 212.5 195.0 12,63
21.9 1.36702 1.0902 213.6 196.0 12,69
22.0 1.36719 1.0906 214.8 196.9 12,76
22.1 1.36736 1.0911 216.0 198.0 12,83
22.2 1.36753 1.0916 217.2 199.0 12,90
22.3 1.36770 1.0920 218.3 199.9 12,97
22.4 1.36787 1.0925 219.5 200.9 13,04
22.5 1.36804 1.0929 220.6 201.8 13,11
22.6 1.36820 1.0933 221.7 202.8 13,17
22.7 1.36837 1.0938 222.9 203.8 13,24
22.8 1.36854 1.0943 224.1 204.8 13,31
22.9 1.36871 1.0947 225.2 205.8 13,38
23.0 1.36888 1.0952 226.4 206.7 13,45
23.1 1.36905 1.0956 227.6 207.7 13,52
23.2 1.36922 1.0961 228.7 208.7 13,59
23.3 1.36939 1.0965 229.9 209.7 13,66
23.4 1.36956 1.0970 231.1 210.7 13,73
23.5 1.36973 1.0975 232.3 211.6 13,80
23.6 1.36991 1.0979 233.4 212.6 13,87
23.7 1.37008 1.0984 234.6 213.6 13,94
23.8 1.37025 1.0988 235.8 214.6 14,01
23.9 1.37042 1.0993 237.0 215.6 14,08
24.0 1.37059 1.0998 238.2 216.6 14,15
24.1 1.37076 1.1007 239.3 217.4 14,22
24.2 1.37093 1.1011 240.3 218.2 14,28
24.3 1.37110 1.1016 241.6 219.4 14,35
24.4 1.37128 1.1022 243.0 220.5 14,44
24.5 1.37145 1.1026 244.0 221.3 14,50
24.6 1.37162 1.1030 245.0 222.1 14,56
24.7 1.37180 1.1035 246.4 223.2 14,64
24.8 1.37197 1.1041 247.7 224.4 14,72
24.9 1.37214 1.1045 248.7 225.2 14,781990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 21
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
25.0 1.37232 1.1049 249.7 226.0 14,84
25.1 1.37249 1.1053 250.7 226.8 14,90
25.2 1.37266 1.1057 251.7 227.6 14,96
25.3 1.37283 1.1062 253.0 228.7 15,03
25.4 1.37300 1.1068 254.4 229.9 15,11
25.5 1.37317 1.1072 255.4 230.7 15,17
25.6 1.37335 1.1076 256.4 231.5 15,23
25.7 1.37353 1.1081 257.8 232.6 15,32
25.8 1.37370 1.1087 259.1 233.7 15,39
25.9 1.37387 1.1091 260.1 234.5 15,45
26.0 1.37405 1.1095 261.1 235.3 15,51
26.1 1.37423 1.1100 262.5 236.4 15,60
26.2 1.37440 1.1106 263.8 237.5 15,67
26.3 1.37457 1.1110 264.8 238.3 15,73
26.4 1.37475 1.1114 265.8 239.2 15,79
26.5 1.37493 1.1119 267.2 240.3 15,88
26.6 1.37510 1.1125 268.5 241.4 15,95
26.7 1.37528 1.1129 269.5 242.2 16,01
26.8 1.37545 1.1133 270.5 243.0 16,07
26.9 1.37562 1.1138 271.8 244.1 16,15
27.0 1.37580 1.1144 273.2 245.2 16,23
27.1 1.37598 1.1148 274.2 246.0 16,29
27.2 1.37615 1.1152 275.2 246.8 16,35
27.3 1.37632 1.1157 276.5 247.9 16,43
27.4 1.37650 1.1163 277.9 249.0 16,51
27.5 1.37667 1.1167 278.9 249.8 16,57
27.6 1.37685 1.1171 279.9 250.6 16,63
27.7 1.37703 1.1176 281.3 251.6 16,71
27.8 1.37721 1.1182 282.6 252.7 16,79
27.9 1.37739 1.1186 283.6 253.5 16,85
28.0 1.37757 1.1190 284.6 254.3 16,91
28.1 1.37775 1.1195 286.0 255.4 16,99
28.2 1.37793 1.1201 287.3 256.5 17,07
28.3 1.37810 1.1205 288.3 257.3 17,13
28.4 1.37828 1.1209 289.3 258.1 17,19
28.5 1.37846 1.1214 290.7 259.2 17,27
28.6 1.37863 1.1220 292.0 260.3 17,35
28.7 1.37881 1.1224 293.0 261.0 17,41
28.8 1.37899 1.1228 294.0 261.8 17,47
28.9 1.37917 1.1233 295.3 262.9 17,55
29.0 1.37935 1.1239 296.7 264.0 17,63
29.1 1.37953 1.1244 298.1 265.1 17,71
29.2 1.37971 1.1250 299.4 266.1 17,79
29.3 1.37988 1.1254 300.4 266.9 17,85
29.4 1.38006 1.1258 301.4 267.7 17,91
29.5 1.38024 1.1263 302.8 268.8 17,99
29.6 1.38042 1.1269 304.1 269.9 18,07
29.7 1.38060 1.1273 305.1 270.6 18,13
29.8 1.38078 1.1277 306.1 271.4 18,19
29.9 1.38096 1.1282 307.4 272.5 18,261990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 22
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
30.0 1.38114 1.1288 308.8 273.6 18,35
30.1 1.38132 1.1293 310.0 274.5 18,42
30.2 1.38150 1.1298 311.2 275.5 18,49
30.3 1.38168 1.1302 312.4 276.4 18,56
30.4 1.38186 1.1307 313.6 277.3 18,63
30.5 1.38204 1.1312 314.8 278.3 18,70
30.6 1.38222 1.1317 316.0 279.2 18,77
30.7 1.38240 1.1322 317.2 280.2 18,85
30.8 1.38258 1.1327 318.4 281.1 18,92
30.9 1.38276 1.1332 319.6 282.0 18,99
31.0 1.38294 1.1336 320.8 283.0 19,06
31.1 1.38312 1.1341 322.0 283.9 19,13
31.2 1.38330 1.1346 323.2 284.9 19,20
31.3 1.38349 1.1351 324.4 285.8 19,27
31.4 1.38367 1.1356 325.6 286.8 19,35
31.5 1.38385 1.1361 326.8 287.7 19,42
31.6 1.38403 1.1366 328.1 288.6 19,49
31.7 1.38421 1.1371 329.3 289.6 19,56
31.8 1.38440 1.1376 330.5 290.5 19,64
31.9 1.38458 1.1380 331.7 291.5 19,71
32.0 1.38476 1.1385 332.9 292.4 19,78
32.1 1.38494 1.1391 334.2 293.4 19,86
32.2 1.38513 1.1396 335.5 294.4 19,93
32.3 1.38531 1.1401 336.7 295.4 20,00
32.4 1.38550 1.1406 338.0 296.4 20,08
32.5 1.38568 1.1411 339.3 297.3 20,16
32.6 1.38586 1.1416 340.6 298.3 20,24
32.7 1.38605 1.1422 341.9 299.3 20,31
32.8 1.38623 1.1427 343.1 300.3 20,38
32.9 1.38642 1.1432 344.4 301.3 20,46
33.0 1.38660 1.1437 345.7 302.3 20,54
33.1 1.38678 1.1442 346.9 303.2 20,61
33.2 1.38697 1.1447 348.1 304.1 20,68
33.3 1.38715 1.1452 349.3 305.0 20,75
33.4 1.38734 1.1457 350.5 305.9 20,82
33.5 1.38753 1.1461 351.7 306.9 20,90
33.6 1.38771 1.1466 352.9 307.8 20,97
33.7 1.38790 1.1471 354.1 308.7 21,04
33.8 1.38808 1.1476 355.3 309.6 21,11
33.9 1.38827 1.1481 356.5 310.5 21,18
34.0 1.38845 1.1486 357.7 311.4 21,25
34.1 1.38864 1.1491 359.0 312.4 21,33
34.2 1.38882 1.1496 360.3 313.4 21,41
34.3 1.38901 1.1501 361.5 314.3 21,48
34.4 1.38919 1.1506 362.8 315.3 21,55
34.5 1.38938 1.1512 364.1 316.3 21,63
34.6 1.38957 1.1517 365.4 317.3 21,71
34.7 1.38975 1.1522 366.7 318.2 21,79
34.8 1.38994 1.1527 367.9 319.2 21,86
34.9 1.39012 1.1532 369.2 320.2 21,941990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 23
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
35.0 1.39031 1.1537 370.5 321.1 22,01
35.1 1.39050 1.1543 371.8 322.1 22,09
35.2 1.39069 1.1548 373.0 323.0 22,16
35.3 1.39087 1.1553 374.3 324.0 22,24
35.4 1.39106 1.1558 375.6 325.0 22,32
35.5 1.39125 1.1563 376,9 325.9 22,39
35.6 1.39144 1.1568 378.1 326.9 22,45
35.7 1.39163 1.1573 379.4 327.8 22,54
35.8 1.39181 1.1579 380.7 328.8 22,62
35.9 1.39200 1.1584 381.9 329.7 22,69
36.0 1.39219 1.1589 383.2 330.7 22,77
36.1 1.39238 1.1594 384.5 331.6 22,85
36.2 1.39257 1.1599 385.8 332.6 22,92
36.3 1.39276 1.1604 387.0 333.5 22,99
36.4 1.39295 1.1610 388.3 334.5 23,07
36.5 1.39314 1.1615 389.6 335.4 23,15
36.6 1.39332 1.1620 390.9 336.4 23,22
36.7 1.39351 1.1625 392.2 337.3 23,30
36.8 1.39370 1.1630 393.4 338.3 23,37
36.9 1.39389 1.1635 394.7 339.2 23,45
37.0 1.39408 1.1641 396.0 340.2 23,53
37.1 1.39427 1.1646 397.3 341.1 23,60
37.2 1.39446 1.1651 398.6 342.1 23,68
37.3 1.39465 1.1656 399.8 343.0 23,75
37.4 1.39484 1.1661 401.1 344.0 23,83
37.5 1.39504 1.1666 402.4 344.9 23,91
37.6 1.39523 1.1672 403.7 345.9 23,99
37.7 1.39542 1.1677 405.0 346.8 24,06
37.8 1.39561 1.1682 406.2 347.7 24,13
37.9 1.39580 1.1687 407.5 348.7 24,21
38.0 1.39599 1.1692 408.8 349.6 24,29
38.1 1.39618 1.1698 410.1 350.6 24,37
38.2 1.39637 1.1703 411.3 351.5 24,44
38.3 1.39657 1.1708 412.6 352.4 24,51
38.4 1.39676 1.1713 413.9 353.4 24,59
38.5 1.39695 1.1718 415.2 354.3 24,67
38.6 1.39714 1.1723 416.4 355.2 24,74
38.7 1.39733 1.1728 417.7 356.1 24,82
38.8 1.39753 1.1733 419.0 357.1 24,90
38.9 1.39772 1.1739 420.2 358.0 24,97
39.0 1.39791 1.1744 421.5 358.9 25,04
39.1 1.39810 1.1749 422.8 359.8 25,12
39.2 1.39830 1.1754 424.1 360.8 25,20
39.3 1.39849 1.1759 425.3 361.7 25,27
39.4 1.39869 1.1764 426.6 362.6 25,35
39.5 1.39888 1.1770 427.9 363.6 25,42
39.6 1.39907 1.1775 429.2 364.5 25,50
39.7 1.39927 1.1780 430.5 365.4 25,58
39.8 1.39946 1.1785 431.7 366.3 25,65
39.9 1.39966 1.1790 433.0 367.3 25,731990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 24
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
40.0 1.39985 1.1796 434.3 368.2 25,80
40.1 1.40004 1.1801 435.6 369.2 25,88
40.2 1.40024 1.1806 437.0 370.1 25,96
40.3 1.40043 1.1812 438.3 371.1 26,04
40.4 1.40063 1.1817 439.7 372.1 26,12
40.5 1.40083 1.1823 441.0 373.0 26,20
40.6 1.40102 1.1828 442.3 374.0 26,28
40.7 1.40122 1.1833 443.7 374.9 26,36
40.8 1.40141 1.1839 445.0 375.9 26,44
40.9 1.40161 1.1844 446.4 376.9 26,52
41.0 1.40180 1.1850 447.7 377.8 26,60
41.1 1.40200 1.1855 449.0 378.7 26,68
41.2 1.40219 1.1860 450.2 379.6 26,75
41.3 1.40239 1.1865 451.5 380.5 26,83
41.4 1.40259 1.1870 452.8 381.4 26,90
41.5 1.40279 1.1875 454.1 382.3 26,98
41.6 1.40298 1.1881 455.3 383.2 27,05
41.7 1.40318 1.1886 456.6 384.2 27,13
41.8 1.40338 1.1891 457.9 385.1 27,21
41.9 1.40357 1.1896 459.1 386.0 27,28
42.0 1.40377 1.1901 460.4 386.9 27,35
42.1 1.40397 1.1907 461.7 387.8 27,43
42.2 1.40417 1.1912 463.1 388.8 27,52
42.3 1.40436 1.1917 464.4 389.7 27,59
42.4 1.40456 1.1923 465.8 390.7 27,68
42.5 1.40476 1.1928 467.2 391.6 27,76
42.6 1.40496 1.1934 468.5 392.6 27,84
42.7 1.40516 1.1939 469.9 393.5 27,92
42.8 1.40535 1.1945 471.2 394.5 28,00
42.9 1.40555 1.1950 472.6 395.4 28,08
43.0 1.40575 1.1956 473.9 396.4 28,16
43.1 1.40595 1.1961 475.2 397.3 28,23
43.2 1.40615 1.1967 476.6 398.3 28,32
43.3 1.40635 1.1972 477.9 399.2 28,40
43.4 1.40655 1.1977 479.3 400.1 28,48
43.5 1.40675 1.1983 480.6 401.1 28,56
43.6 1.40695 1.1988 481.9 402.0 28,63
43.7 1.40715 1.1994 483.3 402.9 28,72
43.8 1.40735 1.1999 484.6 403.9 28,79
43.9 1.40755 1.2005 486.0 404.8 28,88
44.0 1.40775 1.2010 487.3 405.7 28,95
44.1 1.40795 1.2015 488.6 406.7 29,03
44.2 1.40815 1.2021 490.0 407.6 29,11
44.3 1.40836 1.2026 491.3 408.5 29,19
44.4 1.40856 1.2032 492.7 409.5 29,27
44.5 1.40876 1.2037 494.0 410.4 29,35
44.6 1.40896 1.2042 495.3 411.3 29,43
44.7 1.40916 1.2048 496.7 412.3 29,51
44.8 1.40937 1.2053 498.0 413.2 29,59
44.9 1.40957 1.2059 499.4 414.1 29,671990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 25
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
45.0 1.40977 1.2064 500.7 415.0 29,75
45.1 1.40997 1.2070 502.1 416.0 29,83
45.2 1.41018 1.2076 503.5 417.0 29,92
45.3 1.41038 1.2081 504.9 417.9 30,00
45.4 1.41058 1.2087 506.3 418.9 30,08
45.5 1.41079 1.2093 507.8 419.9 30,17
45.6 1.41099 1.2098 509.2 420.9 30,25
45.7 1.41119 1.2104 510.6 421.8 30,34
45.8 1.41139 1.2110 512.0 422.8 30,42
45.9 1.41160 1.2115 513.4 423.7 30,50
46.0 1.41180 1.2121 514.8 424.7 30,59
46.1 1.41200 1.2127 516.1 425.6 30,66
46.2 1.41221 1.2132 517.5 426.5 30,75
46.3 1.41241 1.2137 518.8 427.5 30,82
46.4 1.41262 1.2143 520.2 428.4 30,91
46.5 1.41282 1.2148 521.5 429.3 30,99
46.6 1.41302 1.2154 522.8 430.2 31,06
46.7 1.41323 1.2159 524.2 431.1 31,15
46.8 1.41343 1.2165 525.5 432.0 31,22
46.9 1.41364 1.2170 526.9 432.9 31,31
47.0 1.41384 1.2175 528.2 433.8 31,38
47.1 1.41405 1.2181 529.6 434.8 31,47
47.2 1.41425 1.2187 531.0 435.7 31,55
47.3 1.41446 1.2192 532.4 436.7 31,63
47.4 1.41466 1.2198 533.8 437.6 31,72
47.5 1.41487 1.2204 535.3 438.6 31,81
47.6 1.41508 1.2210 536.7 439.5 31,89
47.7 1.41528 1.2215 538.1 440.5 31,97
47.8 1.41549 1.2221 539.5 441.4 32,05
47.9 1.41569 1.2227 540.9 442.4 32,14
48.0 1.41590 1.2232 542.3 443.3 32,22
48.1 1.41611 1.2238 543.6 444.2 32,30
48.2 1.41632 1.2243 545.0 445.1 32,38
48.3 1.41652 1.2249 546.3 446.0 32,46
48.4 1.41673 1.2254 547.7 446.9 32,59
48.5 1.41694 1.2260 549.1 447.8 32,63
48.6 1.41715 1.2265 550.4 448.7 32,70
48.7 1.41736 1.2271 551.8 449.7 32,79
48.8 1.41756 1.2276 553.1 450.6 32,86
48.9 1.41777 1.2282 554.5 451.4 32,95
49.0 1.41798 1.2287 555.8 452.3 33,02
49.1 1.41819 1.2293 557.2 453.3 33,11
49.2 1.41840 1.2298 558.6 454.2 33,19
49.3 1.41861 1.2304 560.0 455.1 33,27
49.4 1.41882 1.2310 561.4 456.1 33,36
49.5 1.41903 1.2315 562.8 457.0 33,44
49.6 1.41924 1.2321 564.2 457.9 33,52
49.7 1.41945 1.2327 565.6 458.8 33,61
49.8 1.41966 1.2332 567.0 459.8 33,69
49.9 1.41987 1.2338 568.4 460.7 33,771990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 26
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
50.0 1.42008 1.2344 569.8 461.6 33,86
50.1 1.42029 1.2349 571.2 462.5 33,94
50.2 1.42050 1.2355 572.6 463.5 34,02
50.3 1.42071 1.2361 574.0 464.4 34,10
50.4 1.42092 1.2366 575.4 465.3 34,19
50.5 1.42114 1.2372 576.9 466.2 34,28
50.6 1.42135 1.2378 578.3 467.2 34,36
50.7 1.42156 1.2384 579.7 468.1 34,44
50.8 1.42177 1.2389 581.1 469.0 34,53
50.9 1.42198 1.2395 582.5 469.9 34,61
51.0 1.42219 1.2401 583.9 470.9 34,69
51.1 1.42240 1.2407 585.4 471.8 34,78
51.2 1.42261 1.2413 586.9 472.8 34,87
51.3 1.42283 1.2419 588.3 473.8 34,95
51.4 1.42304 1.2425 589.8 474.7 35,04
51.5 1.42325 1.2431 591.3 475.7 35,13
51.6 1.42346 1.2437 592.8 476.6 35,22
51.7 1.42367 1.2443 594.3 477.6 35,31
51.8 1.42389 1.2449 595.7 478.6 35,39
51.9 1.42410 1.2455 597.2 479.5 35,48
52.0 1.42431 1.2461 598.7 480.5 35,57
52.1 1.42452 1.2466 600.1 481.4 35,65
52.2 1.42474 1.2472 601.5 482.3 35,74
52.3 1.42495 1.2478 602.9 483.2 35,82
52.4 1.42517 1.2483 604.3 484.1 35,91
52.5 1.42538 1.2489 605.8 485.0 35,99
52.6 1.42559 1.2495 607.2 485.9 36,08
52.7 1.42581 1.2500 608.6 486.8 36,16
52.8 1.42602 1.2506 610.0 487.7 36,24
52.9 1.42624 1.2512 611.4 488.6 36,33
53.0 1.42645 1.2518 612.8 489.6 36,41
53.1 1.42666 1.2524 614.3 490.5 36,50
53.2 1.42686 1.2530 615.8 491.4 36,59
53.3 1.42707 1.2536 617.2 492.4 36,67
53.4 1.42727 1.2542 618.7 493.3 36,76
53.5 1.42748 1.2548 620.2 494.3 36,85
53.6 1.42769 1.2554 621.7 495.2 36,94
53.7 1.42789 1.2560 623.2 496.2 37,03
53.8 1.42810 1.2566 624.6 497.1 37,11
53.9 1.42830 1.2571 626.1 498.0 37,20
54.0 1.42851 1.2577 627.6 499.0 37,29
54.1 1.42874 1.2583 629.0 499.9 37,37
54.2 1.42897 1.2589 630.4 500.8 37,45
54.3 1.42919 1.2595 631.8 501.7 37,54
54.4 1.42942 1.2600 633.2 502.6 37,62
54.5 1.42965 1.2606 634.7 503.5 37,71
54.6 1.42988 1.2612 636.1 504.3 37,79
54.7 1.43011 1.2617 637.5 505.2 37,88
54.8 1.43033 1.2623 638.9 506.1 37,96
54.9 1.43056 1.2629 640.3 507.0 38,041990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 27
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
55.0 1.43079 1.2635 641.7 507.9 38,11
55.1 1.43101 1.2640 643.2 508.8 38,22
55.2 1.43123 1.2646 644.6 509.7 38,30
55.3 1.43145 1.2652 646.1 510.7 38,39
55.4 1.43167 1.2658 647.6 511.6 38,48
55.5 1.43189 1.2664 649.1 512.5 38,57
55.6 1.43210 1.2670 650.5 513.4 38,65
55.7 1.43232 1.2676 652.0 514.3 38,74
55.8 1.43254 1.2682 653.5 515.3 38,83
55.9 1.43276 1.2688 654.9 516.2 38,91
56.0 1.43298 1.2694 656.4 517.1 39,00
56.1 1.43320 1.2700 657.9 518.0 39,09
56.2 1.43342 1.2706 659.4 518.9 39,18
56.3 1.43364 1.2712 660.8 519.9 39,26
56.4 1.43386 1.2718 662.3 520.8 39,35
56.5 1.43409 1.2724 663.8 521.7 39,44
56.6 1.43431 1.2730 665.3 522.6 39,53
56.7 1.43453 1.2736 666.8 523.5 39,62
56.8 1.43475 1.2742 668.2 524.4 39,70
56.9 1.43497 1.2748 669.7 525.4 39,79
57.0 1.43519 1.2754 671.2 526.3 39,88
57.1 1.43541 1.2760 672.7 527.2 39,97
57.2 1.43563 1.2766 674.3 528.2 40,06
57.3 1.43586 1.2773 675.8 529.1 40,15
57.4 1.43608 1.2779 677.4 530.1 40,25
57.5 1.43630 1.2785 678.9 531.0 40,34
57.6 1.43652 1.2791 680.4 532.0 40,43
57.7 1.43674 1.2797 682.0 532.9 40,52
57.8 1.43697 1.2804 683.5 533.8 40,61
57.9 1.43719 1.2810 685.1 534.8 40,70
58.0 1.43741 1.2816 686.6 535.7 40,80
58.1 1.43763 1.2822 688.1 536.6 40,88
58.2 1.43786 1.2828 689.6 537.5 40,97
58.3 1.43808 1.2834 691.0 538.4 41,06
58.4 1.43831 1.2840 692.5 539.3 41,14
58.5 1.43854 1.2846 694.0 540.2 41,23
58.6 1.43876 1.2852 695.5 541.1 41,32
58.7 1.43899 1.2858 697.0 542.0 41,41
58.8 1.43921 1.2864 698.4 542.9 41,50
58.9 1.43944 1.2870 699.9 543.8 41,58
59.0 1.43966 1.2876 701.4 544.7 41,67
59.1 1.43989 1.2882 702.9 545.7 41,76
59.2 1.44011 1.2888 704.5 546.6 41,86
59.3 1.44034 1.2895 706.0 547.5 41,95
59.4 1.44056 1.2901 707.6 548.5 42,04
59.5 1.44079 1.2907 709.1 549.4 42,13
59.6 1.44102 1.2913 710.6 550.3 42,22
59.7 1.44124 1.2920 712.2 551.2 42,32
59.8 1.44147 1.2926 713.7 552.2 42,41
59.9 1.44169 1.2932 715.3 553.1 42,501990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 28
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
60.0 1.44192 1.2938 716.8 554.0 42,59
60.1 1.44215 1.2944 718.3 554.9 42,68
60.2 1.44237 1.2950 719.8 555.8 42,77
60.3 1.44260 1.2956 721.2 556.7 42,85
60.4 1.44283 1.2962 722.7 557.6 42,94
60.5 1.44306 1.2968 724.2 558.4 43,03
60.6 1.44328 1.2974 725.7 559.3 43,12
60.7 1.44351 1.2980 727.2 560.2 43,21
60.8 1.44374 1.2986 728.6 561.1 43,29
60.9 1.44396 1.2992 730.1 562.0 43,38
61.0 1.44419 1.2998 731.6 562.8 43,47
61.1 1.44442 1.3004 733.1 563.8 43,56
61.2 1.44465 1.3011 734.7 564.7 43,65
61.3 1.44488 1.3017 736.2 565.6 43,74
61.4 1.44511 1.3023 737.8 566.5 43,84
61.5 1.44533 1.3030 739.4 567.4 43,93
61.6 1.44556 1.3036 740.9 568.4 44,02
61.7 1.44579 1.3042 742.5 569.3 44,12
61.8 1.44602 1.3048 744.0 570.2 44,21
61.9 1.44625 1.3055 745.6 571.1 44,30
62.0 1.44648 1.3061 747.1 572.0 44,39
62.1 1.44671 1.3067 748.6 572.9 44,48
62.2 1.44694 1.3073 750.2 573.8 44,57
62.3 1.44717 1.3080 751.7 574.7 44,66
62.4 1.44740 1.3086 753.3 575.6 44,76
62.5 1.44764 1.3092 754.8 576.5 44,85
62.6 1.44787 1.3098 756.3 577.4 44,94
62.7 1.44810 1.3104 757.9 578.3 45,03
62.8 1.44833 1.3111 759.4 579.2 45,12
62.9 1.44856 1.3117 761.0 580.1 45,21
63.0 1.44879 1.3123 762.5 581.0 45,31
63.1 1.44902 1.3130 764.1 582.0 45,40
63.2 1.44926 1.3136 765.7 582.9 45,49
63.3 1.44949 1.3143 767.3 583.8 45,59
63.4 1.44972 1.3149 768.9 584.8 45,69
63.5 1.44996 1.3156 770.6 585.7 45,79
63.6 1.45019 1.3162 772.2 586.6 45,88
63.7 1.45042 1.3169 773.8 587.6 45,98
63.8 1.45065 1.3175 775.4 588.5 46,07
63.9 1.45089 1.3182 777.0 589.4 46,17
64.0 1.45112 1.3188 778.6 590.4 46,26
64.1 1.45135 1.3195 780.1 591.3 46,35
64.2 1.45159 1.3201 781.7 592.1 46,45
64.3 1.45183 1.3207 783.2 593.0 46,53
64.4 1.45206 1.3213 784.8 593.9 46,63
64.5 1.45230 1.3219 786.3 594.8 46,72
64.6 1.45253 1.3226 787.8 595.7 46,81
64.7 1.45276 1.3232 789.4 596.6 46,90
64.8 1.45300 1.3238 790.9 597.5 46,99
64.9 1.45324 1.3244 792.5 598.3 47,091990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 29
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
65.0 1.45347 1.3251 794.0 599.2 47,18
65.1 1.45371 1.3257 795.6 600.1 47,27
65.2 1.45394 1.3264 797.2 601.1 47,37
65.3 1.45418 1.3270 798.8 602.0 47,46
65.4 1.45441 1.3277 800.4 602.9 47,56
65.5 1.45465 1.3283 802.1 603.8 47,66
65.6 1.45489 1.3290 803.7 604.7 47,75
65.7 1.45512 1.3296 805.3 605.6 47,85
65.8 1.45536 1.3303 806.9 606.6 47,94
65.9 1.45559 1.3309 808.5 607.5 48,04
66.0 1.45583 1.3316 810.1 608.4 48,13
66.1 1.45607 1.3322 811.6 609.3 48,22
66.2 1.45630 1.3328 813.2 610.1 48,32
66.3 1.45654 1.3335 814.8 611.0 48,41
66.4 1.45678 1.3341 816.3 611.9 48,50
66.5 1.45702 1.3347 817.9 612.8 48,60
66.6 1.45725 1.3353 819.4 613.6 48,69
66.7 1.45749 1.3360 820.9 614.5 48,77
66.8 1.45773 1.3366 822.5 615.4 48,87
66.9 1.45796 1.3372 824.1 616.2 48,97
67.0 1.45820 1.3378 825.6 617.1 49,05
67.1 1.45844 1.3385 827.2 618.0 49,15
67.2 1.45868 1.3391 828.8 618.9 49,24
67.3 1.45892 1.3398 830.4 619.8 49,34
67.4 1.45916 1.3404 832.0 620.7 49,43
67.5 1.45940 1.3411 833.7 621.6 49,53
67.6 1.45964 1.3418 835.3 622.5 49,63
67.7 1.45988 1.3424 836.9 623.4 49,73
67.8 1.46012 1.3431 838.5 624.3 49,82
67.9 1.46036 1.3437 840.1 625.2 49,92
68.0 1.46060 1.3444 841.7 626.1 50,01
68.1 1.46084 1.3450 843.4 627.0 50,11
68.2 1.46108 1.3457 845.1 628.0 50,21
68.3 1.46132 1.3464 846.7 628.9 50,31
68.4 1.46156 1.3471 848.4 629.8 50,41
68.5 1.46181 1.3478 850.1 630.8 50,51
68.6 1.46205 1.3484 851.8 631.7 50,61
68.7 1.46229 1.3491 853.5 632.6 50,71
68.8 1.46253 1.3498 855.1 633.5 50,81
68.9 1.46277 1.3505 856.8 634.5 50,91
69.0 1.46301 1.3512 858.5 635.4 51,01
69.1 1.46325 1.3518 860.1 636.3 51,10
69.2 1.46350 1.3525 861.7 637.2 51,20
69.3 1.46374 1.3531 863.3 638.0 51,29
69.4 1.46398 1.3538 864.9 638.9 51,39
69.5 1.46423 1.3544 866.6 639.8 51,49
69.6 1.46447 1.3551 868.2 640.7 51,58
69.7 1.46471 1.3557 869.8 641.6 51,68
69.8 1.46495 1.3564 871.4 642.4 51,78
69.9 1.46520 1.3570 873.0 643.3 51,871990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 30
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
70.0 1.46544 1.3577 874.6 644.2 51,97
70.1 1.46568 1.3583 876.2 645.1 52,06
70.2 1.46593 1.3590 877.8 645.9 52,15
70.3 1.46618 1.3596 879.4 646.8 52,25
70.4 1.46642 1.3603 881.0 647.7 52,35
70.5 1.46667 1.3609 882.7 648.6 52,45
70.6 1.46691 1.3616 884.3 649.4 52,54
70.7 1.46715 1.2622 885.9 650.3 52,64
70.8 1.46740 1.3629 887.5 651.2 52,73
70.9 1.46765 1.3635 889.1 652.1 52,83
71.0 1.46789 1.3642 890.7 652.9 52,92
71.1 1.46814 1.3649 892.4 653.8 53,02
71.2 1.46838 1.3655 894.1 654.7 53,12
71.3 1.46863 1.3662 895.7 655.6 53,22
71.4 1.46888 1.3669 897.4 656.5 53,32
71.5 1.46913 1.3676 899.1 657.4 53,42
71.6 1.46937 1.3683 900.8 658.3 53,52
71.7 1.46962 1.3689 902.5 659.2 53,62
71.8 1.46987 1.3696 904.1 660.1 53,72
71.9 1.47011 1.3703 905.8 661.0 53,82
72.0 1.47036 1.3710 907.5 661.9 53,92
72.1 1.47061 1.3717 909.2 662.8 54,02
72.2 1.47086 1.3723 910.8 663.7 54,12
72.3 1.47110 1.3730 912.5 664.6 54,22
72.4 1.47135 1.3737 914.2 665.5 54,32
72.5 1.47160 1.3744 915.9 666.4 54,42
72.6 1.47185 1.3750 917.5 667.3 54,51
72.7 1.47210 1.3757 919.2 668.2 54,62
72.8 1.47234 1.3764 920.9 669.0 54,72
72.9 1.47259 1.3771 922.5 669.9 54,81
73.0 1.47284 1.3777 924.2 670.8 54,91
73.1 1.47309 1.3784 925.9 671.7 55,01
73.2 1.47334 1.3791 927.6 672.6 55,11
73.3 1.47359 1.3798 929.2 673.5 55,21
73.4 1.47384 1.3804 930.9 674.4 55,31
73.5 1.47409 1.3811 932.6 675.2 55,41
73.6 1.47434 1.3818 934.3 676.1 55,51
73.7 1.47459 1.3825 936.0 677.0 55,61
73.8 1.47484 1.3832 937.6 677.9 55,71
73.9 1.47509 1.3838 939.3 678.8 55,81
74.0 1.47534 1.3845 941.0 679.7 55,91
74.1 1.47559 1.3852 942.7 680.5 56,01
74.2 1.47584 1.3859 944.4 681.4 56,11
74.3 1.47609 1.3866 946.0 682.3 56,21
74.4 1.47634 1.3872 947.7 683.2 56,31
74.5 1.47660 1.3879 949.4 684.0 56,41
74.6 1.47685 1.3886 951.1 684.9 56,51
74.7 1.47710 1.3893 952.8 685.8 56,61
74.8 1.47735 1.3900 954.4 686.7 56,71
74.9 1.47760 1.3906 956.1 687.5 56,811990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 31
▼B
TABEL III
Overzicht van het suikergehalte (1)van gerectificeerde geconcentreerde most in g/l en in g/kg,
bepaald met behulp van een refractometer met een schaalverdeling of in massapercenten saccha-
rose bij 20 ºC of in brekingsindexeenheden bij 20 ºC. De dichtheid bij 20 ºC is eveneens vermeld
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
50.0 1.42008 1.2342 627.6 508.5 37,28
50.1 1.42029 1.2348 629.3 509.6 37,38
50.2 1.42050 1.2355 630.9 510.6 37,48
50.3 1.42071 1.2362 632.4 511.6 37,56
50.4 1.42092 1.2367 634.1 512.7 37,66
50.5 1.42113 1.2374 635.7 513.7 37,76
50.6 1.42135 1.2381 637.3 514.7 37,85
50.7 1.42156 1.2386 638.7 515.7 37,94
50.8 1.42177 1.2391 640.4 516.8 38,04
50.9 1.42198 1.2396 641.9 517.8 38,13
51.0 1.42219 1.2401 643.4 518.8 38,22
51.1 1.42240 1.2406 645.0 519.9 38,31
51.2 1.42261 1.2411 646.5 520.9 38,40
51.3 1.42282 1.2416 648.1 522.0 38,50
51.4 1.42304 1.2421 649.6 523.0 38,59
51.5 1.42325 1.2427 651.2 524.0 38,68
51.6 1.42347 1.2434 652.9 525.1 38,78
51.7 1.42368 1.2441 654.5 526.1 38,88
51.8 1.42389 1.2447 656.1 527.1 38,97
51.9 1.42410 1.2454 657.8 528.2 39,07
52.0 1.42432 1.2461 659.4 529.2 39,17
52.1 1.42453 1.2466 661.0 530.2 39,26
52.2 1.42475 1.2470 662.5 531.3 39,35
52.3 1.42496 1.2475 664.1 532.3 39,45
52.4 1.42517 1.2480 665.6 533.3 39,54
52.5 1.42538 1.2486 667.2 534.4 39,63
52.6 1.42560 1.2493 668.9 535.4 39,73
52.7 1.42581 1.2500 670.5 536.4 39,83
52.8 1.42603 1.2506 672.2 537.5 39,93
52.9 1.42624 1.2513 673.8 538.5 40,02
53.0 1.42645 1.2520 675.5 539.5 40,12
53.1 1.42667 1.2525 677.1 540.6 40,22
53.2 1.42689 1.2530 678.5 541.5 40,30
53.3 1.42711 1.2535 680.2 542.6 40,40
53.4 1.42733 1.2540 681.8 543.7 40,50
53.5 1.42754 1.2546 683.4 544.7 40,59
53.6 1.42776 1.2553 685.1 545.8 40,69
53.7 1.42797 1.2560 686.7 546.7 40,79
53.8 1.42819 1.2566 688.4 547.8 40,89
53.9 1.42840 1.2573 690.1 548.9 40,99
54.0 1.42861 1.2580 691.7 549.8 41,09
54.1 1.42884 1.2585 693.3 550.9 41,18
54.2 1.42906 1.2590 694.9 551.9 41,28
54.3 1.42927 1.2595 696.5 553.0 41,37
54.4 1.42949 1.2600 698.1 554.0 41,47
54.5 1.42971 1.2606 699.7 555.1 41,56
54.6 1.42993 1.2613 701.4 556.1 41,66
54.7 1.43014 1.2620 703.1 557.1 41,76
54.8 1.43036 1.2625 704.7 558.2 41,86
54.9 1.43058 1.2630 706.2 559.1 41,951990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 32
(1) Het suikergehalte is uitgedrukt als invertsuiker.
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
55.0 1.43079 1.2635 707.8 560.2 42,04
55.1 1.43102 1.2639 709.4 561.3 42,14
55.2 1.43124 1.2645 711.0 562.3 42,23
55.3 1.43146 1.2652 712.7 563.3 42,33
55.4 1.43168 1.2659 714.4 564.3 42,44
55.5 1.43189 1.2665 716.1 565.4 42,54
55.6 1.43211 1.2672 717.8 566.4 42,64
55.7 1.43233 1.2679 719.5 567.5 42,74
55.8 1.43255 1.2685 721.1 568.5 42,83
55.9 1.43277 1.2692 722.8 569.5 42,93
56.0 1.43298 1.2699 724.5 570.5 43,04
56.1 1.43321 1.2703 726.1 571.6 43,13
56.2 1.43343 1.2708 727.7 572.6 43,23
56.3 1.43365 1.2713 729.3 573.7 43,32
56.4 1.43387 1.2718 730.9 574.7 43,42
56.5 1.43409 1.2724 732.6 575.8 43,52
56.6 1.43431 1.2731 734.3 576.8 43,62
56.7 1.43454 1.2738 736.0 577.8 43,72
56.8 1.43476 1.2744 737.6 578.8 43,81
56.9 1.43498 1.2751 739.4 579.9 43,92
57.0 1.43519 1.2758 741.1 580.9 44,02
57.1 1.43542 1.2763 742.8 582.0 44,12
57.2 1.43564 1.2768 744.4 583.0 44,22
57.3 1.43586 1.2773 745.9 584.0 44,31
57.4 1.43609 1.2778 747.6 585.1 44,41
57.5 1.43631 1.2784 749.3 586.1 44,51
57.6 1.43653 1.2791 751.0 587.1 44,61
57.7 1.43675 1.2798 752.7 588.1 44,71
57.8 1.43698 1.2804 754.4 589.2 44,81
57.9 1.43720 1.2810 756.1 590.2 44,91
58.0 1.43741 1.2818 757.8 591.2 45,01
58.1 1.43764 1.2822 759.5 592.3 45,11
58.2 1.43784 1.2827 761.1 593.4 45,21
58.3 1.43809 1.2832 762.6 594.3 45,30
58.4 1.43832 1.2837 764.3 595.4 45,40
58.5 1.43854 1.2843 766.0 596.4 45,50
58.6 1.43877 1.2850 767.8 597.5 45,61
58.7 1.43899 1.2857 769.5 598.5 45,71
58.8 1.43922 1.2863 771.1 599.5 45,80
58.9 1.43944 1.2869 772.9 600.6 45,91
59.0 1.43966 1.2876 774.6 601.6 46,01
59.1 1.43988 1.2882 776.3 602.6 46,11
59.2 1.44011 1.2889 778.1 603.7 46,22
59.3 1.44034 1.2896 779.8 604.7 46,32
59.4 1.44057 1.2902 781.6 605.8 46,43
59.5 1.44079 1.2909 783.3 606.8 46,53
59.6 1.44102 1.2916 785.2 607.9 46,64
59.7 1.44124 1.2921 786.8 608.9 46,74
59.8 1.44147 1.2926 788.4 609.9 46,83
59.9 1.44169 1.2931 790.0 610.9 46,931990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 33
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
60.0 1.44192 1.2936 791.7 612.0 47,03
60.1 1.44215 1.2942 793.3 613.0 47,12
60.2 1.44238 1.2949 795.2 614.1 47,23
60.3 1.44260 1.2956 796.9 615.1 47,34
60.4 1.44283 1.2962 798.6 616.1 47,44
60.5 1.44305 1.2969 800.5 617.2 47,55
60.6 1.44328 1.2976 802.2 618.2 47,65
60.7 1.44351 1.2981 803.9 619.3 47,75
60.8 1.44374 1.2986 805.5 620.3 47,85
60.9 1.44397 1.2991 807.1 621.3 47,94
61.0 1.44419 1.2996 808.7 622.3 48,04
61.1 1.44442 1.3002 810.5 623.4 48,14
61.2 1.44465 1.3009 812.3 624.4 48,25
61.3 1.44488 1.3016 814.2 625.5 48,36
61.4 1.44511 1.3022 815.8 626.5 48,46
61.5 1.44534 1.3029 817.7 627.6 48,57
61.6 1.44557 1.3036 819.4 628.6 48,67
61.7 1.44580 1.3042 821.3 629.7 48,79
61.8 1.44603 1.3049 823.0 630.7 48,89
61.9 1.44626 1.3056 824.8 631.7 48,99
62.0 1.44648 1.3062 826.6 632.8 49,10
62.1 1.44672 1.3068 828.3 633.8 49,20
62.2 1.44695 1.3075 830.0 634.8 49,30
62.3 1.44718 1.3080 831.8 635.9 49,40
62.4 1.44741 1.3085 833.4 636.9 49,50
62.5 1.44764 1.3090 835.1 638.0 49,60
62.6 1.44787 1.3095 836.8 639.0 49,71
62.7 1.44810 1.3101 838.5 640.0 49,81
62.8 1.44833 1.3108 840.2 641.0 49,91
62.9 1.44856 1.3115 842.1 642.1 50,02
63.0 1.44879 1.3121 843.8 643.1 50,12
63.1 1.44902 1.3128 845.7 644.2 50,23
63.2 1.44926 1.3135 847.5 645.2 50,34
63.3 1.44949 1.3141 849.3 646.3 50,45
63.4 1.44972 1.3148 851.1 647.3 50,56
63.5 1.44995 1.3155 853.0 648.4 50,67
63.6 1.45019 1.3161 854.7 649.4 50,77
63.7 1.45042 1.3168 856.5 650.4 50,88
63.8 1.45065 1.3175 858.4 651.5 50,99
63.9 1.45088 1.3180 860.0 652.5 51,08
64.0 1.45112 1.3185 861.6 653.5 51,18
64.1 1.45135 1.3190 863.4 654.6 51,29
64.2 1.45158 1.3195 865.1 655.6 51,39
64.3 1.45181 1.3201 866.9 656.7 51,49
64.4 1.45205 1.3208 868.7 657.7 51,60
64.5 1.45228 1.3215 870.6 658.8 51,71
64.6 1.45252 1.3221 872.3 659.8 51,81
64.7 1.45275 1.3228 874.1 660.8 51,92
64.8 1.45299 1.3235 876.0 661.9 52,03
64.9 1.45322 1.3241 877.8 662.9 52,141990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 34
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
65.0 1.45347 1.3248 879.7 664.0 52,25
65.1 1.45369 1.3255 881.5 665.0 52,36
65.2 1.45393 1.3261 883.2 666.0 52,46
65.3 1.45416 1.3268 885.0 667.0 52,57
65.4 1.45440 1.3275 886.9 668.1 52,68
65.5 1.45463 1.3281 888.8 669.2 52,79
65.6 1.45487 1.3288 890.6 670.2 52,90
65.7 1.45510 1.3295 892.4 671.2 53,01
65.8 1.45534 1.3301 894.2 672.3 53,12
65.9 1.45557 1.3308 896.0 673.3 53,22
66.0 1.45583 1.3315 898.0 674.4 53,34
66.1 1.45605 1.3320 899.6 675.4 53,44
66.2 1.45629 1.3325 901.3 676.4 53,54
66.3 1.45652 1.3330 903.1 677.5 53,64
66.4 1.45676 1.3335 904.8 678.5 53,75
66.5 1.45700 1.3341 906.7 679.6 53,86
66.6 1.45724 1.3348 908.5 680.6 53,96
66.7 1.45747 1.3355 910.4 681.7 54,08
66.8 1.45771 1.3361 912.2 682.7 54,18
66.9 1.45795 1.3367 913.9 683.7 54,29
67.0 1.45820 1.3374 915.9 684.8 54,40
67.1 1.45843 1.3380 917.6 685.8 54,51
67.2 1.45867 1.3387 919.6 686.9 54,62
67.3 1.45890 1.3395 921.4 687.9 54,73
67.4 1.45914 1.3400 923.1 688.9 54,83
67.5 1.45938 1.3407 925.1 690.0 54,95
67.6 1.45962 1.3415 927.0 691.0 55,06
67.7 1.45986 1.3420 928.8 692.1 55,17
67.8 1.46010 1.3427 930.6 693.1 55,28
67.9 1.46034 1.3434 932.6 694.2 55,40
68.0 1.46060 1.3440 934.4 695.2 55,50
68.1 1.46082 1.3447 936.2 696.2 55,61
68.2 1.46106 1.3454 938.0 697.2 55,72
68.3 1.46130 1.3460 939.9 698.3 55,83
68.4 1.46154 1.3466 941.8 699.4 55,94
68.5 1.46178 1.3473 943.7 700.4 56,06
68.6 1.46202 1.3479 945.4 701.4 56,16
68.7 1.46226 1.3486 947.4 702.5 56,28
68.8 1.46251 1.3493 949.2 703.5 56,38
68.9 1.46275 1.3499 951.1 704.6 56,50
69.0 1.46301 1.3506 953.0 705.6 56,61
69.1 1.46323 1.3513 954.8 706.6 56,72
69.2 1.46347 1.3519 956.7 707.7 56,83
69.3 1.46371 1.3526 958.6 708.7 56,94
69.4 1.46396 1.3533 960.6 709.8 57,06
69.5 1.46420 1.3539 962.4 710.8 57,17
69.6 1.46444 1.3546 964.3 711.9 57,28
69.7 1.46468 1.3553 966.2 712.9 57,39
69.8 1.46493 1.3560 968.2 714.0 57,51
69.9 1.46517 1.3566 970.0 715.0 57,621990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 35
▼B
Saccharose
in % (m/m)Brekingsindex
bij 20 ºCDichtheid bij
20 ºC
in g/mlSuiker in
g/lSuiker in
g/kgAlcoholvolume-
gehalte in
% vol bij 20 ºC
70.0 1.46544 1.3573 971.8 716.0 57,72
70.1 1.46565 1.3579 973.8 717.1 57,84
70.2 1.46590 1.3586 975.6 718.1 57,95
70.3 1.46614 1.3593 977.6 719.2 58,07
70.4 1.46639 1.3599 979.4 720.2 58,18
70.5 1.46663 1.3606 981.3 721.2 58,29
70.6 1.46688 1.3613 983.3 722.3 58,41
70.7 1.46712 1.3619 985.2 723.4 58,52
70.8 1.46737 1.3626 987.1 724.4 58,63
70.9 1.46761 1.3633 988.9 725.4 58,74
71.0 1.46789 1.3639 990.9 726.5 58,86
71.1 1.46810 1.3646 992.8 727.5 58,97
71.2 1.46835 1.3653 994.8 728.6 59,09
71.3 1.46859 1.3659 996.6 729.6 59,20
71.4 1.46884 1.3665 998.5 730.7 59,31
71.5 1.46908 1.3672 1 000.4 731.7 59,42
71.6 1.46933 1.3678 1 002.2 732.7 59,53
71.7 1.46957 1.3685 1 004.2 733.8 59,65
71.8 1.46982 1.3692 1 006.1 734.8 59,76
71.9 1.47007 1.3698 1 008.0 735.9 59,88
72.0 1.47036 1.3705 1 009.9 736.9 59,99
72.1 1.47056 1.3712 1 012.0 738.0 60,11
72.2 1.47081 1.3718 1 013.8 739.0 60,22
72.3 1.47106 1.3725 1 015.7 740.0 60,33
72.4 1.47131 1.3732 1 017.7 741.1 60,45
72.5 1.47155 1.3738 1 019.5 742.1 60,56
72.6 1.47180 1.3745 1 021.5 743.2 60,68
72.7 1.47205 1.3752 1 023.4 744.2 60,79
72.8 1.47230 1.3758 1 025.4 745.3 60,91
72.9 1.47254 1.3765 1 027.3 746.3 61,02
73.0 1.47284 1.3772 1 029.3 747.4 61,14
73.1 1.47304 1.3778 1 031.2 748.4 61,25
73.2 1.47329 1.3785 1 033.2 749.5 61,37
73.3 1.47354 1.3792 1 035.1 750.5 61,48
73.4 1.47379 1.3798 1 037.1 751.6 61,60
73.5 1.47404 1.3805 1 039.0 752.6 61,72
73.6 1.47429 1.3812 1 040.9 753.6 61,83
73.7 1.47454 1.3818 1 042.8 754.7 61,94
73.8 1.47479 1.3825 1 044.8 755.7 62,06
73.9 1.47504 1.3832 1 046.8 756.8 62,18
74.0 1.47534 1.3838 1 048.6 757.8 62,28
74.1 1.47554 1.3845 1 050.7 758.9 62,41
74.2 1.47579 1.3852 1 052.6 759.9 62,52
74.3 1.47604 1.3858 1 054.6 761.0 62,64
74.4 1.47629 1.3865 1 056.5 762.0 62,76
74.5 1.47654 1.3871 1 058.5 763.1 62,87
74.6 1.47679 1.3878 1 060.4 764.1 62,99
74.7 1.47704 1.3885 1 062.3 765.1 63,10
74.8 1.47730 1.3892 1 064.4 766.2 63,23
74.9 1.47755 1.3898 1 066.3 767.2 63,33
75.0 1.47785 1.3905 1 068.3 768.3 63,461990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 36
▼B
3.ALCOHOLVOLUMEGEHALTE
1. BEGRIPSBEPALING
Het alcoholvolumegehalte is het aantal liters ethanol aanwezig in
100 l wijn, beide volumes gemeten bij een temperatuur van 20 ºC.
Het symbool hiervoor is „% vol”.
Opmerking:
De ethanolhomologen en de esters van ethanol en van zijn homo-
logen worden meegerekend, aangezien zij ook overdestilleren.
2. PRINCIPE VAN DE METHODEN
2.1. Destillatie van met een calciumhydroxidesuspensie alkalisch
gemaakte wijn. Bepaling van het alcoholgehalte in het destillaat.
2.2. Referentiemethode: bepaling van de dichtheid van het destillaat
met de pyknometer.
2.3. Gebruikelijke methoden
2.3.1. Bepaling van het alcoholgehalte van het destillaat met de areometer
2.3.2. Bepaling van het alcoholgehalte van het destillaat door dichtheids-
meting met de hydrostatische balans
2.3.3. Bepaling van het alcoholgehalte van het destillaat met de refracto-
meter
Opmerking:
Om het alcoholgehalte uitgaande van de dichtheid van het destillaat
te kunnen berekenen dient gebruik te worden gemaakt van de
tabellen I, II en III, zoals vermeld in bijlage II bij dit hoofdstuk.
Deze tabellen zijn berekend uit de internationale alcoholtabellen,
gepubliceerd in 1972 door de „Organisation internationale de métro-
logie légale” (OIML) in haar aanbeveling nr. 22 en overgenomen
door de OIV (Algemene Vergadering van 1974).
In tabel I (bijlage II) is de algemene vergelijking vermeld die het
verband aangeeft tussen het alcoholvolumegehalte en de dichtheid
van alcohol-water mengsels bij verschillende temperaturen.
3. DESTILLATIE
3.1. Apparatuur
3.1.1. Destillatieopstelling, bestaande uit:
— een kolf van 1 l met genormaliseerd slijpstuk;
— een rectificeerkolom van ongeveer 20 cm lengte of elke andere
voorziening bedoeld om wegspatten te voorkomen;
— een warmtebron; verbranding van te extraheren bestanddelen
moet worden voorkomen door gebruik te maken van een
geschikte voorziening;
— een koeler, eindigend in een dunne buis die het destillaat naar de
bodem van de opvangkolf (maatkolf van 200 ml) leidt welke
enkele milliliters water bevat.
3.1.2. Stoomdestillatieopstelling, bestaande uit:
1. een stoomgenerator,
2. een monsterhouder,3. een rectificeerkolom,4. een koeler.
Elke destillatieopstelling of elke andere opstelling om stoom te gene-
reren kan worden gebruikt mits aan de volgende voorwaarden wordt
voldaan.
Destilleer vijf maal achter elkaar een alcohol-water mengsel met een
alcoholgehalte van 10 % vol; het vijfde destillaat moet ten minste
een alcoholgehalte hebben van 9,9 % vol, dat wil zeggen dat bij
iedere destillatie niet meer dan 0,02 % vol ethanol verloren mag
gaan.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 37
▼B
3.2. Reagentia
3.2.1. Calciumhydroxidesuspensie 2 M
Giet voorzichtig 1 l warm water (60-70 ºC) op120 gram ongebluste
kalk, CaO.
3.3. Voorbehandeling van het monster
Uit jonge en mousserende wijn wordt eerst het meeste kooldioxide
verwijderd door 250-300 ml wijn om te schudden in een kolf van
500 ml.
3.4. Werkwijze
Vul een maatkolf van 200 ml met wijn. Noteer de temperatuur van
de wijn.
Breng de wijn over in de destillatiekolf of in de monsterhouder van
de stoomdestillatieopstelling. Spoel de maatkolf vier maal met
telkens 5 ml water en breng dit over in de destillatiekolf of de
monsterhouder. Voeg 10 ml calciumhydroxidesuspensie (3.2.1) toe
en ook wat kooksteentjes (bij voorbeeld puimsteen) bij gebruik van
de destillatieopstelling.
Vang het destillaat opin dezelfde maatkolf van 200 ml die is
gebruikt voor het afmeten van de wijn.
Indien een destillatieopstelling wordt gebruikt, moet ongeveer drie-
kwart van het oorspronkelijke volume worden overgedestilleerd.
Indien een stoomdestillatieopstelling wordt gebruikt, moet 198-
199 ml worden opgevangen.
Vul met gedestilleerd water aan tot 200 ml bij een temperatuur die
niet meer dan 2 ºC mag afwijken van de begintemperatuur.
Meng voorzichtig door een zwenkende beweging.
Opmerking:
Bij ammoniumrijke wijnen kan het destillaat opnieuw worden gedes-
tilleerd onder bovenstaande omstandigheden waarbij de
calciumhydroxidesuspensie wordt vervangen door 1 ml zwavelzuur
10 % (v/v).
4. REFERENTIEMETHODE
Bepaling van het alcoholgehalte van het destillaat met pyknometrie.
4.1. Apparatuur
4.1.1. Pyknometer geijkt volgens de richtlijnen van het hoofdstuk 1.
„Dichtheid”
4.2. Werkwijze
Ga te werk zoals beschreven in de punten 4.3.1 en 4.3.2 van hoofd-
stuk 1. „Dichtheid” en bepaal de schijnbare dichtheid bij t ºC van het
destillaat (3.4); zij ρtº Cdeze dichtheid.
4.3. Weergave van de resultaten
4.3.1. Rekenwijze
Bepaal het alcoholgehalte bij 20 ºC met behulp van tabel I. Zoek
daartoe in de tabel die regel opdie behoort bij de opgehele getallen
naar beneden afgeronde temperatuur t ºC,deze zij T ºC en kies dan
opdie regel die dichtheid uit die net groter is dan de exp erimenteel
gevonden waarde ρt. Gebruik het interpolatiegetal direct onder deze
dichtheid om de dichtheid ρbij T ºC te berekenen.
Zoek dan opde lijn van deze temp eratuur T de dichtheid ρ′die net
groter is dan ρen bereken het verschil tussen deze twee dichtheden.
Het verschil wordt gedeeld door het interpolatiegetal aan de rechter-
kant van de dichtheid ρ′. Het quotiënt geeft het decimale deel van
het alcoholgehalte, terwijl het aantal hele graden wordt aangegeven
in de kopvan de kolom waarin de dichtheid ρ′staat.
Een voorbeeld van de berekening van het alcoholgehalte is opge-
nomen in bijlage I van dit hoofdstuk.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 38
▼B
Opmerking:
Deze temperatuurscorrectie is in een rekenprogramma verwerkt en
kan eventueel automatisch worden uitgevoerd.
4.3.2. Herhaalbaarheid (r)
r = 0,10 % vol.
4.3.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 0,19 % vol.
5. GEBRUIKELIJKE METHODEN
5.1. Areometrie
5.1.1. Apparatuur
5.1.1.1. Alcoholmeter
De alcoholmeter moet voldoen aan de specificaties van klasse I of
klasse II, zoals gedefinieerd in Internationale aanbeveling nr. 44
„Alcoholmeters en areometers voor alcohol” van de OIML.
5.1.1.2. Thermometer, van 0 tot 40 ºC, met een schaal verdeeld in tienden
van graden en tot op0,05 ºC nauwkeurig afleesbaar
5.1.1.3. Maatcilinder met een doorsnede van 36 mm en 320 mm hoog, die
met behulpvan een statief loodrecht overeind wordt gehouden
5.1.2. Werkwijze
Breng het destillaat (3.4) in de maatcilinder. Hou deze recht over-
eind. Breng de thermometer en de alcoholmeter in het destillaat.
Zwenk voorzichtig om een temperatuursevenwicht te bereiken tussen
de maatcilinder, de thermometer, de alcoholmeter en het destillaat en
lees na één minuut de temperatuur af. Verwijder de thermometer en
lees na één minuut het schijnbare alcoholgehalte af. Verricht ten
minste drie metingen met behulpvan een vergrootglas. Het schijn-
baar gemeten gehalte bij t ºC wordt gecorrigeerd voor de
temperatuur met behulp van tabel II. Het verdient aanbeveling de
temperatuur van de vloeistof niet te veel te laten afwijken van de
kamertemperatuur (maximaal 5 ºC verschil).
5.2. Dichtheidsmeting met de hydrostatische balans
5.2.1. Apparatuur
5.2.1.1. Hydrostatische balans zoals aangegeven in hoofdstuk 1. „Dichtheid”5.2.2. Werkwijze
Ga te werk zoals beschreven in punt 5.2.2 van hoofdstuk 1. „Dicht-
heid” en bepaal de schijnbare dichtheid van het destillaat bij t ºC.
5.2.3. Weergave van de resultaten
Bepaal het alcoholgehalte bij 20 ºC volgens de richtlijnen
beschreven in punt 4.3.1 met behulp van tabel I indien de vlotter in
pyrex is of met behulp van tabel III indien de vlotter in gewoon glas
is.
5.3. Refractometrie
5.3.1. Apparatuur
5.3.1.1. Refractometer, waaropde brekingsindex kan worden afgelezen
tussen 1,330 en 1,346
Afhankelijk van het type apparaat worden de metingen gedaan:
— bij 20 ºC, indien de refractometer is uitgerust met een thermo-
staat, of
— bij kamertemperatuur t ºC, gemeten met een thermometer die kan
worden afgelezen opten minste 0,05 ºC nauwkeurig. Een temp e-
ratuurscorrectietabel hoort bij een dergelijk apparaat aanwezig te
zijn.
5.3.2. Werkwijze
De meting van de brekingsindex wordt uitgevoerd ophet wijndestil-
laat (3.4). Volgens de werkwijze voorgeschreven voor het gebruikte
type apparaat.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 39
▼B
5.3.3. Weergave van de resultaten
Via de brekingsindex bij 20 ºC wordt in tabel IV het alcoholgehalte
afgelezen.
Opmerking:
Tabel IV geeft de correlatie weer tussen de brekingsindex en de
alcoholgehalten van zuiver alcohol-water mengsels en wijndestil-
laten. Bij wijndestillaten is rekening gehouden met onzuiverheden
van het destillaat (voornamelijk hogere alcoholen). De aanwezigheid
van methanol veroorzaakt een verlaging van de brekingsindex en dus
van het alcoholgehalte.
6. VOORBEELD VAN EEN BEREKENING VAN HET ALCOHOL-
GEHALTE VAN WIJN
6.1. Pyknometrie met de tweearmige balans
6.1.1. De pyknometerconstanten zijn bepaald en berekend zoals aange-
geven in punt 6.1.1 van hoofdstuk 1. „Dichtheid en relatieve
dichtheid”.
Getallenvoorbeeld.
6.1.2. Weging van de met destillaat gevulde pyknometer
Tarra = pyknometer + destillaat
bij t ºC + p ″/C144/C147/C147/C145/C147/C147/C146Stel t ºC = 18,90 ºC
t ºC gecorrigeerd = 18,70 ºC
p″ = 2,8074 g
p+m−p ″= massa van het destillaat bij t ºC
105,0698 − 2,8074 = 102,2624 g
Schijnbare dichtheid bij t ºC:
ρtºC¼pþm/C0p00
volume pyknometer bij 20 ºC/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C146ρ
18;70 ºC¼102 ;2624
104 ;0229¼0;983076 :
6.1.3. Berekening van het alcoholgehalte
Zie de tabel van de schijnbare dichtheden
van alcohol-water mengsels bij verschil-
lende temperaturen, zoals boven is aange-
geven/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C146Opde regel van 18 ºC in de tabel van de
schijnbare dichtheden is de dichtheid die
net groter is dan de waargenomen dicht-
heid van 0,983076: 0,98398, in de kolom
11 %
De dichtheid bij 18 ºC is dus:
(98307,6 + 0,7 × 22) · 10
−5= 0,98323
0,98398 − 0,98323 = 0,00075
Het decimale gedeelte van het alcoholge-
halte is 75/114 = 0,65
Het alcoholgehalte is 11,65 % vol.
6.2. Pyknometrie met de eenarmige balans
6.2.1. De pyknometerconstanten zijn bepaald en berekend zoals aange-
geven in punt 6.2.1 van hoofdstuk 1. „Dichtheid en relatieve
dichtheid”.
6.2.2. Weging van de met destillaat gevulde pyknometer
Massa van de tarrafles ophet ogenblik
van de bepaling: T1= 171,9178 g
Massa van de pyknometer gevuld met
destillaat bij 20,50 ºC: P2= 167,8438 g
Variatie in de luchtdruk: dT = 171,9178 − 171,9160
= + 0,0018 g1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 40
▼B
Massa van het destillaat bij 20,50 ºC: Lt= 167,8438 − (67,6695 + 0,0018)
= 100,1725 g
Schijnbare dichtheid van het destillaat: ρ20;50 ºC¼100 ;1725
101 ;8194¼0;983825 g =ml:
6.2.3. Berekening van het alcoholgehalte
Zie de tabel van de schijnbare dichtheden
van alcohol-water mengsels bij verschil-
lende temperaturen, zoals boven is aange-
geven/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C146Opde regel van 20 ºC in de tabel van de
schijnbare dichtheden is de dichtheid die
net groter is dan de waargenomen dicht-
heid van 0,983825: 0,98471, in de kolom
10 %.
De dichtheid bij 20 ºC is dus:
(98382,5 + 0,50 × 24) · 10
−5
= 0,983945 g/ml0,98471 − 0,983945 = 0,000765
Het decimale gedeelte van het alcoholge-
halte is 76,5/119 = 0,64
Het alcoholgehalte is 10,64 % vol.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 41
▼B
FORMULE WAARMEE DE ALCOHOLTABELLEN KUNNEN WORDEN
BEREKEND UIT ETHYLALCOHOL-WATER MENGSELS
De dichtheid t ºC, uitgedrukt in kilogram per kubieke meter (kg/m3), van een
ethylalcohol-water mengsel bij een temperatuur t, uitgedrukt in graden Celsius,
wordt door de volgende formule gegeven, waarbij:
— het gehalte pwordt uitgedrukt in een decimaal getal (1),
— de temperatuur wordt uitgedrukt in ºC (E. I. P. T. 68),
— de coëfficiënten de hierna volgende waarden hebben.
De formule geldt voor temperaturen van − 20 ºC tot + 40 ºC.
Coëfficiënten in de formule
kAk
kg/m3Bk
1 9,982 012 300 · 102− 2,061 851 3 · 10−1kg/(m3· ºC)
2 − 1,929 769 495 · 102− 5,268 254 2 · 10−3kg/(m3·º C2)
3 3,891 238 958 · 1023,613 001 3 · 10−5kg/(m3·º C3)
4 − 1,668 103 923 · 103− 3,895 770 2 · 10−7kg/(m3·º C4)
5 1,352 215 441 · 1047,169 354 0 · 10−9kg/(m3·º C5)
6 − 8,829 278 388 · 104− 9,973 923 1 · 10−11kg/(m3·º C6)
7 3,062 874 042 · 105
8 − 6,138 381 234 · 105
9 7,470 172 998 · 105
10 − 5,478 461 354 · 105
11 2,234 460 334 · 105
12 − 3,903 285 426 · 104
kC1,k
kg/(m3· ºC)C2,k
kg/(m3·º C2)
1 1,693 443 461 530 087 · 10−1− 1,193 013 005 057 010 · 10−2
2 − 1,046 914 743 455 169 · 1012,517 399 633 803 461 · 10−1
3 7,196 353 469 546 523 · 101− 2,170 575 700 536 993
4 − 7,047 478 054 272 792 · 1021,353 034 988 843 029 · 101
5 3,924 090 430 035 045 · 103− 5,029 988 758 547 014 · 101
6 − 1,210 164 659 068 747 · 1041,096 355 666 577 570 · 102
7 2,248 646 550 400 788 · 104− 1,422 753 946 421 155 · 102
8 − 2,605 562 982 188 164 · 1041,080 435 942 856 230 · 102
9 1,852 373 922 069 467 · 104− 4,414 153 236 817 392 · 101
10 − 7,420 201 433 430 137 · 1037,442 971 530 188 783
11 1,285 617 841 998 974 · 103
kC3,k
kg/(m3·º C3)C4,k
kg/(m3·º C4)C5,k
kg/(m3·º C5)
1 − 6,802 995 733 503 803 · 10−44,075 376 675 622 027 · 10−6− 2,788 074 354 782 409 · 10−8
2 1,876 837 790 289 664 · 10−2− 8,763 058 573 471 110 · 10−61,345 612 883 493 354 · 10−8
3 − 2,002 561 813 734 156 · 10−16,515 031 360 099 368 · 10−6
4 1,022 992 966 719 220 − 1,515 784 836 987 210 · 10−6
5 − 2,895 696 483 903 638
6 4,810 060 584 300 675
7 − 4,672 147 440 794 683
8 2,458 043 105 903 461
9 − 5,411 227 621 436 812 · 10−11990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 42
(1) Voorbeeld: voor een alcoholgehalte (m/m) van 12 % is p= 0,12.
▼B
TABEL I
Internationaal alcoholgehalte bij 20 ºC
Tabel van de schijnbare dichtheid van alcohol-water mengsels bij gebruik van een pyknometer in pyrex
Dichtheid bij t ºC, gecorrigeerd voor de opwaartse druk van de lucht
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
01234567891 0 1 1
0º 999,64 1,50 998,14 1,44 996,70 1,40 995,30 1,35 993,95 1,30 992,65 1,24 991,41 1,19 990,22 1,14 989,08 1,10 987,98 1,05 986,93 1,00 985,93 0,95
−0,07 −0,06 −0,06 −0,06 −0,06 −0,06 −0,06 −0,05 −0,04 −0,03 −0,02 −0,01
1º 999,71 1,51 998,20 1,44 996,76 1,40 995,36 1,35 994,01 1,30 992,71 1,24 991,47 1,20 990,27 1,15 989,12 1,11 988,01 1,06 986,95 1,01 985,94 0,97
−0,05 −0,05 −0,04 −0,04 −0,04 −0,04 −0,03 −0,03 −0,02 −0,02 −0,01 0,00
2º 999,76 1,51 998,25 1,45 996,80 1,40 995,40 1,35 994,05 1,30 992,75 1,25 991,50 1,20 990,30 1,16 989,14 1,11 988,03 1,07 986,96 1,02 985,94 0,98
−0,03 −0,03 −0,03 −0,02 −0,02 −0,02 −0,02 −0,01 −0,01 0,00 0,01 0,02
3º 999,79 1,51 998,28 1,45 996,83 1,41 995,42 1,35 994,07 1,30 992,77 1,25 991,52 1,21 990,31 1,16 989,15 1,12 988,03 1,08 986,95 1,03 985,92 1,00
−0,02 −0,02 −0,01 −0,02 −0,01 −0,01 0,00 0,00 0,01 0,02 0,03 0,04
4º 999,81 1,51 998,30 1,46 996,84 1,40 995,44 1,36 994,08 1,30 992,78 1,26 991,52 1,21 990,31 1,17 989,14 1,13 988,01 1,09 986,92 1,04 985,88 1,00
0,00 0,00 0,00 0,00 0,01 0,02 0,02 0,02 0,02 0,03 0,04 0,05
5º 999,81 1,51 998,30 1,46 996,84 1,40 995,44 1,37 994,07 1,31 992,76 1,26 991,50 1,21 990,29 1,17 989,12 1,14 987,98 1,10 986,88 1,05 985,83 1,01
0,01 0,01 0,01 0,02 0,01 0,02 0,03 0,04 0,05 0,05 0,05 0,06
6º 999,80 1,51 998,29 1,46 996,83 1,41 995,42 1,36 994,06 1,32 992,74 1,27 991,47 1,22 990,25 1,18 989,07 1,14 987,93 1,10 986,83 1,06 985,77 1,03
0,03 0,03 0,03 0,03 0,04 0,04 0,04 0,05 0,06 0,07 0,08 0,09
7º 999,77 1,51 998,26 1,46 996,80 1,41 995,39 1,37 994,02 1,32 992,70 1,27 991,43 1,23 990,20 1,19 989,01 1,15 987,86 1,11 986,75 1,07 985,68 1,03
0,05 0,04 0,04 0,05 0,05 0,05 0,05 0,06 0,06 0,07 0,08 0,09
8º 999,72 1,50 998,22 1,46 996,76 1,42 995,34 1,37 993,97 1,32 992,65 1,27 991,38 1,24 990,14 1,19 988,95 1,16 987,79 1,12 986,67 1,08 985,59 1,05
0,05 0,06 0,06 0,06 0,06 0,06 0,07 0,07 0,08 0,09 0,10 0,11
9º 999,67 1,51 998,16 1,46 996,70 1,42 995,28 1,37 993,91 1,32 992,59 1,28 991,31 1,24 990,07 1,20 988,87 1,17 987,70 1,13 986,57 1,09 985,48 1,06
0,07 0,07 0,07 0,07 0,07 0,08 0,08 0,09 0,09 0,10 0,11 0,12
10º 999,60 1,51 998,09 1,46 996,63 1,42 995,21 1,37 993,84 1,33 992,51 1,28 991,23 1,25 989,98 1,20 988,78 1,17 987,60 1,14 986,46 1,10 985,36 1,06
0,09 0,09 0,09 0,08 0,09 0,09 0,10 0,10 0,11 0,11 0,12 0,13
11º 999,51 1,51 998,00 1,46 996,54 1,41 995,13 1,38 993,75 1,33 992,42 1,29 991,13 1,25 989,88 1,21 988,67 1,18 987,49 1,15 986,34 1,11 985,23 1,07
0,10 0,09 0,09 0,10 0,10 0,11 0,11 0,11 0,12 0,13 0,13 0,14
12º 999,41 1,50 997,91 1,46 996,45 1,42 995,03 1,38 993,65 1,34 992,31 1,29 991,02 1,25 989,77 1,22 988,55 1,19 987,36 1,15 986,21 1,12 985,09 1,09
0,11 0,11 0,11 0,11 0,11 0,11 0,12 0,12 0,13 0,14 0,15 0,16
13º 999,30 1,50 997,80 1,46 996,34 1,42 994,92 1,38 993,54 1,34 992,20 1,30 990,90 1,25 989,65 1,23 988,42 1,20 987,22 1,16 986,06 1,13 984,93 1,09
0,12 0,12 0,12 0,13 0,13 0,13 0,13 0,14 0,14 0,15 0,16 0,16
14º 999,18 1,50 997,68 1,46 996,22 1,43 994,79 1,38 993,41 1,34 992,07 1,30 990,77 1,26 989,51 1,23 988,28 1,21 987,07 1,17 985,90 1,13 984,77 1,11
0,13 0,14 0,14 0,13 0,13 0,14 0,14 0,15 0,16 0,16 0,17 0,18
15º 999,05 1,51 997,54 1,46 996,08 1,42 994,66 1,38 993,28 1,35 991,93 1,30 990,63 1,27 989,36 1,24 988,12 1,21 986,91 1,18 985,73 1,14 984,59 1,12
0,15 0,14 0,14 0,15 0,15 0,15 0,16 0,16 0,17 0,17 0,18 0,19
16º 998,90 1,50 997,40 1,46 995,94 1,43 994,51 1,38 993,13 1,35 991,78 1,31 990,47 1,27 989,20 1,25 987,95 1,21 986,74 1,19 985,55 1,15 984,40 1,13
0,16 0,16 0,16 0,16 0,16 0,17 0,17 0,18 0,18 0,19 0,19 0,20
17º 998,74 1,50 997,24 1,46 995,78 1,43 994,35 1,38 992,97 1,36 991,61 1,31 990,30 1,28 989,02 1,25 987,77 1,22 986,55 1,19 985,36 1,16 984,20 1,14
0,17 0,17 0,17 0,16 0,17 0,17 0,18 0,18 0,19 0,20 0,21 0,22
18º 998,57 1,50 997,07 1,46 995,61 1,42 994,19 1,39 992,80 1,36 991,44 1,32 990,12 1,28 988,84 1,26 987,58 1,23 986,35 1,20 985,15 1,17 983,98 1,14
0,18 0,18 0,18 0,19 0,19 0,19 0,19 0,20 0,20 0,20 0,21 0,22
19º 998,39 1,50 996,89 1,46 995,43 1,43 994,00 1,39 992,61 1,36 991,25 1,32 989,93 1,29 988,64 1,26 987,38 1,23 986,15 1,21 984,94 1,10 983,76 1,16
0,19 0,19 0,19 0,19 0,19 0,19 0,20 0,20 0,21 0,22 0,23 0,24
20º 998,20 1,50 996,70 1,46 995,24 1,43 993,81 1,39 992,42 1,36 991,06 1,33 989,73 1,29 988,44 1,27 987,17 1,24 985,93 1,22 984,71 1,19 983,52 1,16
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
01234567891 0 1 1
20º 998,20 1,50 996,70 1,46 995,24 1,43 993,81 1,39 992,42 1,36 991,06 1,33 989,73 1,29 988,44 1,27 987,17 1,24 985,93 1,22 984,71 1,19 983,52 1,16
0,20 0,20 0,20 0,20 0,21 0,21 0,21 0,22 0,22 0,23 0,24 0,24
21º 998,00 1,50 996,50 1,46 995,04 1,43 993,61 1,40 992,21 1,36 990,85 1,33 989,52 1,30 988,22 1,27 986,95 1,25 985,70 1,23 984,47 1,19 983,28 1,18
0,21 0,21 0,21 0,21 0,21 0,22 0,22 0,23 0,24 0,24 0,24 0,26
22º 997,79 1,50 996,29 1,46 994,83 1,43 993,40 1,40 992,00 1,37 990,63 1,33 989,30 1,31 987,99 1,28 986,71 1,25 985,46 1,23 984,23 1,21 983,02 1,18
0,22 0,22 0,23 0,23 0,23 0,23 0,24 0,24 0,24 0,25 0,26 0,25
23º 997,57 1,50 996,07 1,47 994,60 1,43 993,17 1,40 991,77 1,37 990,40 1,34 989,06 1,31 987,75 1,28 986,47 1,26 985,21 1,24 983,97 1,20 982,77 1,20
0,24 0,23 0,23 0,23 0,24 0,24 0,24 0,25 0,26 0,26 0,27 0,29
24º 997,33 1,49 995,84 1,47 994,37 1,43 992,94 1,41 991,53 1,37 990,16 1,34 988,82 1,32 987,50 1,29 986,21 1,26 984,95 1,25 983,70 1,22 982,48 1,20
0,24 0,25 0,24 0,25 0,24 0,25 0,26 0,26 0,26 0,27 0,28 0,28
25º 997,09 1,50 995,59 1,46 994,13 1,44 992,69 1,40 991,29 1,38 989,91 1,35 988,56 1,32 987,24 1,29 985,95 1,27 984,68 1,26 983,42 1,22 982,20 1,21
0,25 0,25 0,26 0,25 0,26 0,26 0,26 0,26 0,28 0,28 0,28 0,30
26º 996,84 1,50 995,34 1,47 993,87 1,43 992,44 1,41 991,03 1,38 989,65 1,35 988,30 1,32 986,98 1,31 985,67 1,27 984,40 1,26 983,14 1,24 981,90 1,22
0,26 0,26 0,26 0,27 0,27 0,27 0,27 0,28 0,28 0,29 0,30 0,30
27º 996,58 1,50 995,08 1,47 993,61 1,44 992,17 1,41 990,76 1,38 989,38 1,35 988,03 1,33 986,70 1,31 985,39 1,28 984,11 1,27 982,84 1,24 981,60 1,23
0,27 0,27 0,27 0,27 0,28 0,28 0,29 0,29 0,29 0,30 0,31 0,32
28º 996,31 1,50 994,81 1,47 993,34 1,44 991,90 1,42 990,48 1,38 989,10 1,36 987,74 1,33 986,41 1,31 985,10 1,29 983,81 1,28 982,53 1,25 981,28 1,23
0,28 0,28 0,28 0,29 0,28 0,29 0,29 0,30 0,31 0,31 0,31 0,32
29º 996,03 1,50 994,53 1,47 993,06 1,45 991,61 1,41 990,20 1,39 988,81 1,36 987,45 1,34 986,11 1,32 984,79 1,29 983,50 1,28 982,22 1,26 980,96 1,24
0,28 0,29 0,29 0,29 0,30 0,30 0,31 0,31 0,310,29 0,32 0,32 0,33
30º 995,75 1,51 994,24 1,47 992,77 1,45 991,32 1,42 989,90 1,39 988,51 1,37 987,14 1,34 985,80 1,32 984,48 1,30 983,18 1,28 981,90 1,27 980,63 1,25
0,30 0,30 0,30 0,30 0,31 0,31 0,31 0,31 0,32 0,33 0,34 0,34
31º 995,45 1,51 993,94 1,47 992,47 1,45 991,02 1,43 989,59 1,39 988,20 1,37 986,83 1,34 985,49 1,33 984,16 1,31 982,85 1,29 981,56 1,27 980,29 1,26
0,31 0,31 0,31 0,32 0,31 0,32 0,32 0,33 0,33 0,34 0,35 0,36
32º 995,14 1,51 993,63 1,47 992,16 1,46 990,70 1,42 989,28 1,40 987,88 1,37 986,51 1,35 985,16 1,33 983,83 1,32 982,51 1,30 981,21 1,28 979,93 1,26
0,31 0,31 0,32 0,32 0,32 0,33 0,33 0,34 0,35 0,35 0,35 0,35
33º 994,83 1,51 993,32 1,48 991,84 1,46 990,38 1,42 988,96 1,41 987,55 1,37 986,18 1,36 984,82 1,34 983,48 1,32 982,16 1,30 980,86 1,28 979,58 1,28
0,32 0,33 0,33 0,33 0,35 0,34 0,35 0,35 0,34 0,35 0,36 0,37
34º 994,51 1,52 992,99 1,48 991,51 1,46 990,05 1,44 988,61 1,40 987,21 1,38 985,83 1,36 984,47 1,33 983,14 1,33 981,81 1,31 980,50 1,29 979,21 1,28
0,33 0,33 0,34 0,35 0,34 0,35 0,35 0,35 0,36 0,36 0,36 0,37
35º 994,18 1,52 992,66 1,49 991,17 1,47 989,70 1,43 988,27 1,41 986,86 1,38 985,48 1,36 984,12 1,34 982,78 1,33 981,45 1,31 980,14 1,30 978,84 1,29
0,34 0,35 0,35 0,35 0,35 0,35 0,35 0,36 0,36 0,37 0,37 0,38
36º 993,84 1,53 992,31 1,49 990,82 1,47 989,35 1,43 987,92 1,41 986,51 1,38 985,13 1,37 983,76 1,34 982,42 1,34 981,08 1,31 979,77 1,31 978,46 1,29
0,35 0,35 0,36 0,35 0,36 0,36 0,37 0,37 0,38 0,37 0,39 0,39
37º 993,49 1,53 991,96 1,50 990,46 1,46 989,00 1,44 987,56 1,41 986,15 1,39 984,76 1,37 983,39 1,35 982,04 1,33 980,71 1,33 979,38 1,31 978,07 1,30
0,36 0,36 0,36 0,37 0,37 0,37 0,37 0,37 0,38 0,39 0,38 0,39
38º 993,13 1,53 991,60 1,50 990,10 1,47 988,63 1,44 987,19 1,41 985,78 1,39 984,39 1,37 983,02 1,36 981,66 1,34 980,32 1,32 979,00 1,32 977,68 1,31
0,36 0,37 0,37 0,37 0,38 0,38 0,38 0,39 0,38 0,39 0,40 0,40
39º 992,77 1,54 991,23 1,50 989,73 1,47 988,26 1,45 986,81 1,41 985,40 1,39 984,01 1,38 982,63 1,35 981,28 1,35 979,93 1,33 978,60 1,32 977,28 1,32
0,37 0,37 0,38 0,39 0,38 0,39 0,39 0,39 0,40 0,39 0,40 0,41
40º 992,40 1,54 990,86 1,51 989,35 1,48 987,87 1,44 986,43 1,42 985,01 1,39 983,62 1,38 982,24 1,36 980,88 1,34 979,54 1,34 978,20 1,33 976,87 1,321990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 43
▼B
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21
0 986,93 1,00 985,93 0,95 984,98 0,92 984,06 0,88 983,18 0,84 982,34 0,80 981,54 0,78 980,76 0,75 980,01 0,73 979,28 0,72 978,56 0,70 977,86 0,70
−0,02 −0,01 0,01 0,01 0,03 0,04 0,07 0,08 0,10 0,12 0,14 0,17
1 986,95 1,01 985,94 0,97 984,97 0,92 984,05 0,90 983,15 0,85 982,30 0,83 981,47 0,79 980,68 0,77 979,91 0,75 979,16 0,74 978,42 0,73 977,69 0,72
−0,01 0,00 0,01 0,03 0,04 0,07 0,08 0,10 0,12 0,14 0,16 0,18
2 986,96 1,02 985,94 0,98 984,96 0,94 984,02 0,91 983,11 0,88 982,23 0,84 981,39 0,81 980,58 0,79 979,79 0,77 979,02 0,76 978,26 0,75 977,51 0,74
0,01 0,02 0,04 0,05 0,06 0,07 0,09 0,11 0,13 0,15 0,17 0,19
3 986,95 1,03 985,92 1,00 984,92 0,95 983,97 0,92 983,05 0,89 982,16 0,86 981,30 0,83 980,47 0,81 979,66 0,79 978,87 0,78 978,09 0,77 977,32 0,77
0,03 0,04 0,04 0,06 0,07 0,09 0,10 0,12 0,14 0,16 0,18 0,20
4 986,92 1,04 985,88 1,00 984,88 0,97 983,91 0,93 982,98 0,91 982,07 0,87 981,20 0,85 980,35 0,83 979,52 0,81 978,71 0,80 977,91 0,79 977,12 0,79
0,04 0,05 0,06 0,07 0,09 0,10 0,12 0,14 0,15 0,17 0,19 0,22
5 986,88 1,05 985,83 1,01 984,82 0,98 983,84 0,95 982,89 0,92 981,97 0,89 981,08 0,87 980,21 0,84 979,37 0,83 978,54 0,82 977,72 0,82 976,90 0,80
0,05 0,06 0,08 0,09 0,10 0,12 0,13 0,14 0,17 0,19 0,21 0,22
6 986,83 1,06 985,77 1,03 984,74 0,99 983,75 0,96 982,79 0,94 981,85 0,90 980,95 0,88 980,07 0,87 979,20 0,85 978,35 0,84 977,51 0,83 976,68 0,83
0,08 0,09 0,09 0,10 0,12 0,13 0,15 0,16 0,18 0,19 0,21 0,23
7 986,75 1,07 985,68 1,03 984,65 1,00 983,65 0,98 982,67 0,95 981,72 0,92 980,80 0,89 979,91 0,89 979,02 0,86 978,16 0,86 977,30 0,85 976,45 0,85
0,08 0,09 0,11 0,13 0,13 0,14 0,15 0,18 0,19 0,21 0,23 0,25
8 986,67 1,08 985,59 1,05 984,54 1,02 983,52 0,98 982,54 0,96 981,58 0,93 980,65 0,92 979,73 0,90 978,83 0,88 977,95 0,88 977,07 0,87 976,20 0,87
0,10 0,11 0,12 0,12 0,14 0,16 0,18 0,19 0,21 0,22 0,24 0,26
9 986,57 1,09 985,48 1,06 984,42 1,02 983,40 1,00 982,40 0,98 981,42 0,95 980,47 0,93 979,54 0,92 978,62 0,89 977,73 0,90 976,83 0,89 975,94 0,89
0,11 0,12 0,12 0,14 0,16 0,17 0,18 0,20 0,20 0,23 0,24 0,26
10 986,46 1,10 985,36 1,06 984,30 1,04 983,26 1,02 982,24 0,99 981,25 0,96 980,29 0,95 979,34 0,92 978,42 0,92 977,50 0,91 976,59 0,91 975,68 0,91
0,12 0,13 0,14 0,16 0,16 0,17 0,19 0,20 0,23 0,25 0,27 0,29
11 986,34 1,11 985,23 1,07 984,16 1,06 983,10 1,02 982,08 1,00 981,08 0,98 980,10 0,96 979,14 0,95 978,19 0,94 977,25 0,93 976,32 0,93 975,39 0,92
0,13 0,14 0,16 0,16 0,18 0,19 0,21 0,22 0,24 0,25 0,27 0,28
12 986,21 1,12 985,09 1,09 984,00 1,06 982,94 1,04 981,90 1,01 980,89 1,00 979,89 0,97 978,92 0,97 977,95 0,95 977,00 0,95 976,05 0,94 975,11 0,95
0,15 0,16 0,16 0,18 0,19 0,20 0,21 0,23 0,24 0,26 0,28 0,30
13 986,06 1,13 984,93 1,09 983,84 1,08 982,76 1,05 981,71 1,02 980,69 1,01 979,68 0,99 978,69 0,98 977,71 0,97 976,74 0,97 975,77 0,96 974,81 0,96
0,16 0,16 0,18 0,18 0,20 0,22 0,23 0,24 0,26 0,27 0,28 0,30
14 985,90 1,13 984,77 1,11 983,66 1,08 982,58 1,07 981,51 1,04 980,47 1,02 979,45 1,00 978,45 1,00 977,45 0,98 976,47 0,98 975,49 0,98 975,51 0,98
0,17 0,18 0,19 0,20 0,21 0,22 0,24 0,25 0,26 0,28 0,30 0,32
15 985,73 1,14 984,59 1,12 983,47 1,09 982,38 1,08 981,30 1,05 960,25 1,04 979,21 1,01 978,20 1,01 977,19 1,00 976,19 1,00 975,19 1,00 974,19 1,00
0,18 0,19 0,20 0,22 0,22 0,24 0,24 0,27 0,28 0,30 0,31 0,32
16 985,55 1,15 984,40 1,13 983,27 1,11 982,16 1,08 981,08 1,07 980,01 1,04 978,97 1,04 977,93 1,02 976,91 1,02 975,89 1,01 974,88 1,01 973,87 1,02
0,19 0,20 0,21 0,22 0,23 0,24 0,26 0,27 0,29 0,30 0,32 0,33
17 985,36 1,16 984,20 1,14 983,06 1,12 981,94 1,09 980,85 1,08 979,77 1,06 978,71 1,05 977,66 1,04 976,62 1,03 975,59 1,03 974,56 1,02 973,54 1,04
0,21 0,22 0,22 0,23 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,31 0,32 0,35
18 985,15 1,17 983,98 1,14 982,84 1,13 981,71 1,11 980,60 1,09 979,51 1,07 978,44 1,06 977,38 1,05 976,33 1,05 975,28 1,04 974,24 1,05 973,19 1,05
0,21 0,22 0,24 0,24 0,25 0,26 0,28 0,29 0,31 0,32 0,34 0,35
19 984,94 1,18 983,76 1,16 982,60 1,13 981,47 1,12 980,35 1,10 979,25 1,09 978,16 1,07 977,09 1,07 976,02 1,06 974,96 1,06 973,90 1,06 972,84 1,06
0,23 0,24 0,24 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,33 0,34 0,36
20 984,71 1,19 983,52 1,16 982,36 1,15 981,21 1,13 980,08 1,11 978,97 1,10 977,87 1,08 976,79 1,08 975,71 1,08 974,63 1,07 973,56 1,08 972,48 1,08
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21
20º 984,71 1,19 983,52 1,16 982,36 1,15 981,21 1,13 980,08 1,11 978,97 1,10 977,87 1,08 976,79 1,08 975,71 1,08 974,63 1,07 973,56 1,08 972,48 1,08
0,24 0,24 0,26 0,26 0,27 0,28 0,29 0,31 0,33 0,34 0,36 0,37
21º 984,47 1,19 983,28 1,18 982,10 1,15 980,95 1,14 978,81 1,12 978,69 1,11 977,58 1,10 976,48 1,10 975,38 1,09 974,29 1,09 973,20 1,09 972,11 1,09
0,24 0,26 0,28 0,29 0,30 0,31 0,33 0,33 0,35 0,35 0,36 0,37
22º 984,23 1,21 983,02 1,18 981,84 1,17 980,67 1,15 979,52 1,13 978,39 1,12 977,27 1,12 976,15 1,10 975,05 1,11 973,94 1,10 972,84 1,10 971,74 1,12
0,26 0,26 0,27 0,28 0,29 0,31 0,32 0,33 0,35 0,35 0,37 0,39
23º 983,97 1,20 982,77 1,20 981,57 1,18 980,39 1,16 979,23 1,15 978,08 1,13 976,95 1,13 975,82 1,12 974,70 1,11 973,59 1,12 972,47 1,12 972,47 1,12
0,27 0,29 0,29 0,29 0,30 0,31 0,33 0,33 0,35 0,37 0,38 0,40
24º 983,70 1,22 982,48 1,20 981,28 1,18 980,10 1,17 978,93 1,16 977,77 1,15 976,62 1,13 975,49 1,14 974,35 1,13 973,22 1,13 972,09 1,14 970,95 1,14
0,28 0,28 0,29 0,31 0,32 0,33 0,33 0,35 0,36 0,37 0,39 0,40
25º 983,42 1,22 982,20 1,21 980,99 1,20 979,79 1,18 978,61 1,17 977,44 1,15 976,29 1,15 975,14 1,15 973,99 1,14 972,85 1,15 971,70 1,15 970,55 1,16
0,28 0,30 0,31 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36 0,37 0,39 0,40 0,41
26º 983,14 1,24 981,90 1,22 980,68 1,20 979,48 1,19 978,29 1,18 977,11 1,17 975,94 1,16 974,78 1,16 973,62 1,16 972,46 1,16 971,30 1,16 970,14 1,17
0,30 0,30 0,31 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,38 0,39 0,40 0,42
27º 982,84 1,24 981,60 1,23 980,37 1,21 979,16 1,20 977,96 1,19 976,77 1,18 975,59 1,17 974,42 1,18 973,24 1,17 972,07 1,17 970,90 1,18 969,72 1,18
0,31 0,32 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,38 0,38 0,40 0,41 0,43
28º 982,53 1,25 981,28 1,23 980,05 1,22 978,83 1,21 977,62 1,20 976,42 1,19 975,23 1,19 974,04 1,18 972,86 1,19 971,67 1,18 970,49 1,20 969,29 1,20
0,31 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,40 0,40 0,42 0,43
29º 982,22 1,26 980,96 1,24 979,72 1,23 978,49 1,22 977,27 1,21 976,06 1,20 974,86 1,20 973,66 1,20 972,46 1,19 971,27 1,20 970,07 1,21 968,86 1,22
0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,40 0,41 0,43 0,44 0,45
30º 981,90 1,27 980,63 1,25 979,38 1,24 978,14 1,23 976,91 1,22 975,69 1,21 974,48 1,22 973,26 1,21 972,05 1,21 970,84 1,21 969,63 1,22 968,41 1,23
0,34 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,40 0,40 0,41 0,42 0,44 0,45
31º 981,56 1,27 980,29 1,26 979,03 1,25 977,78 1,24 976,54 1,23 975,31 1,23 974,08 1,22 972,86 1,22 971,64 1,22 970,42 1,23 969,19 1,23 967,96 1,24
0,35 0,36 0,36 0,37 0,38 0,39 0,39 0,40 0,42 0,43 0,44 0,46
32º 981,21 1,28 979,93 1,26 978,67 1,26 977,41 1,25 976,16 1,24 974,92 1,23 973,69 1,23 972,46 1,24 971,22 1,23 969,99 1,24 968,75 1,25 967,50 1,25
0,35 0,35 0,37 0,37 0,38 0,39 0,40 0,42 0,42 0,44 0,45 0,46
33º 980,86 1,28 979,58 1,28 978,30 1,26 977,04 1,26 975,78 1,25 974,53 1,24 973,29 1,25 972,04 1,24 970,80 1,25 969,55 1,25 968,30 1,26 967,04 1,27
0,36 0,37 0,37 0,38 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,46 0,47
34º 980,50 1,29 979,21 1,28 977,93 1,27 976,66 1,27 975,39 1,26 974,13 1,25 972,88 1,26 971,62 1,25 970,37 1,26 969,11 1,27 967,84 1,27 966,57 1,29
0,36 0,37 0,38 0,39 0,39 0,40 0,42 0,42 0,44 0,46 0,46 0,48
35º 980,14 1,30 978,84 1,29 977,55 1,28 976,27 1,27 975,00 1,27 973,73 1,27 972,46 1,26 971,20 1,27 969,93 1,28 968,65 1,27 967,38 1,29 966,09 1,30
0,37 0,38 0,38 0,39 0,40 0,41 0,42 0,44 0,45 0,45 0,47 0,48
36º 979,77 1,31 978,46 1,29 977,17 1,29 975,88 1,28 974,60 1,28 973,32 1,28 972,04 1,28 970,76 1,28 969,48 1,28 968,20 1,29 966,91 1,30 965,61 1,32
0,39 0,39 0,40 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,45 0,47 0,48 0,49
37º 978,38 1,31 978,07 1,30 976,77 1,29 975,48 1,29 974,19 1,29 972,90 1,29 971,61 1,29 970,32 1,29 969,03 1,30 967,73 1,30 966,43 1,31 965,12 1,33
0,38 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,45 0,46 0,47 0,49 0,50
38º 979,00 1,32 977,68 1,31 976,37 1,30 975,07 1,30 973,77 1,30 972,47 1,30 971,17 1,30 969,87 1,30 968,57 1,31 967,26 1,32 965,94 1,32 964,62 1,34
0,40 0,40 0,41 0,42 0,42 0,43 0,44 0,45 0,47 0,48 0,49 0,50
39º 978,60 1,32 977,28 1,32 975,96 1,31 974,65 1,30 973,35 1,31 972,04 1,31 970,73 1,31 969,42 1,32 968,10 1,32 966,78 1,33 965,45 1,33 964,12 1,36
0,40 0,41 0,41 0,42 0,43 0,44 0,45 0,46 0,47 0,48 0,49 0,51
40º 978,20 1,33 976,87 1,32 975,55 1,32 974,23 1,31 972,92 1,32 971,60 1,32 970,28 1,32 968,96 1,33 967,63 1,33 966,30 1,34 964,96 1,35 963,61 1,371990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 44
▼B
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
0 978,56 0,70 977,86 0,70 977,16 0,69 976,47 0,71 975,76 0,71 975,05 0,72 974,33 0,75 973,58 0,77 972,81 0,80 972,01 0,83 971,18 0,87 970,31 0,90
0,14 0,17 0,19 0,22 0,24 0,26 0,29 0,31 0,34 0,36 0,39 0,41
1 978,42 0,73 977,69 0,72 976,97 0,72 976,25 0,73 975,52 0,73 974,79 0,75 974,04 0,77 973,27 0,80 972,47 0,82 971,65 0,86 970,79 0,89 969,90 0,92
0,16 0,18 0,20 0,23 0,25 0,28 0,30 0,32 0,34 0,37 0,39 0,41
2 978,26 0,75 977,51 0,74 976,77 0,75 976,02 0,75 975,27 0,76 974,51 0,77 973,74 0,79 972,95 0,82 972,13 0,85 971,28 0,88 970,40 0,91 969,49 0,95
0,17 0,19 0,22 0,23 0,26 0,28 0,31 0,33 0,36 0,38 0,40 0,42
3 978,09 0,77 977,32 0,77 976,55 0,76 975,79 0,78 975,01 0,78 974,23 0,80 973,43 0,81 972,62 0,85 971,77 0,87 970,90 0,90 970,00 0,93 969,07 0,98
0,18 0,20 0,22 0,25 0,27 0,29 0,31 0,34 0,36 0,38 0,40 0,43
4 977,91 0,79 977,12 0,79 976,33 0,79 975,54 0,80 974,94 0,80 973,94 0,82 973,12 0,84 972,28 0,87 971,41 0,89 970,52 0,92 969,60 0,96 968,64 1,00
0,19 0,22 0,23 0,26 0,27 0,30 0,33 0,35 0,37 0,39 0,42 0,44
5 977,72 0,82 976,90 0,80 976,10 0,82 975,28 0,81 974,47 0,83 973,64 0,85 972,79 0,86 971,93 0,89 971,04 0,91 970,13 0,95 969,18 0,98 968,20 1,01
0,21 0,22 0,25 0,26 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,40 0,42 0,44
6 977,51 0,83 976,68 0,83 975,85 0,83 975,02 0,84 974,18 0,85 973,33 0,87 972,46 0,86 971,58 0,91 970,67 0,94 969,73 0,97 968,76 1,00 967,76 1,03
0,21 0,23 0,25 0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44
7 977,30 0,85 976,45 0,85 975,60 0,86 974,74 0,86 973,88 0,87 973,01 0,89 972,12 0,90 971,22 0,93 970,29 0,96 969,33 0,99 968,34 1,02 967,32 1,06
0,23 0,25 0,27 0,28 0,31 0,33 0,35 0,37 0,40 0,42 0,43 0,46
8 977,07 0,87 976,20 0,87 975,33 0,87 974,46 0,89 973,57 0,89 972,68 0,91 971,77 0,92 970,85 0,96 969,89 0,98 968,91 1,00 967,91 1,05 966,86 1,07
0,24 0,26 0,28 0,30 0,31 0,34 0,35 0,38 0,39 0,41 0,44 0,46
9 976,83 0,89 975,94 0,89 975,05 0,89 974,16 0,90 973,26 0,92 972,34 0,92 971,42 0,95 970,47 0,97 969,50 1,00 968,50 1,03 967,47 1,07 966,40 1,09
0,24 0,26 0,28 0,30 0,33 0,34 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45 0,46
10 976,59 0,91 975,68 0,91 974,77 0,91 973,86 0,93 972,93 0,93 972,00 0,95 971,05 0,97 970,08 0,99 969,09 1,02 968,07 1,05 967,02 1,08 965,94 1,12
0,27 0,29 0,30 0,33 0,34 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44 0,46 0,47
11 976,32 0,93 975,39 0,92 974,47 0,94 973,53 0,94 972,59 0,95 971,64 0,97 970,67 0,99 969,68 1,01 968,67 1,04 967,63 1,07 966,56 1,09 965,47 1,13
0,27 0,28 0,31 0,32 0,34 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44 0,45 0,48
12 976,05 0,94 975,11 0,95 974,16 0,95 973,21 0,96 972,25 0,97 971,28 0,99 970,29 1,01 969,28 1,03 968,25 1,06 967,19 1,08 966,11 1,12 964,99 1,15
0,28 0,30 0,31 0,33 0,35 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45 0,47 0,49
13 975,77 0,96 974,81 0,96 973,85 0,97 972,88 0,98 971,90 0,99 970,91 1,01 969,90 1,03 968,87 1,05 967,82 1,08 966,74 1,10 965,64 1,14 964,50 1,17
0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,38 0,40 0,41 0,43 0,45 0,47 0,49
14 975,49 0,98 974,51 0,98 973,53 0,99 972,54 1,00 971,54 1,01 970,53 1,03 969,50 1,04 968,46 1,07 967,39 1,10 966,29 1,12 965,17 1,16 964,01 1,19
0,30 0,32 0,34 0,35 0,37 0,39 0,40 0,42 0,44 0,46 0,48 0,49
15 975,19 1,00 974,19 1,00 973,19 1,00 972,19 1,02 971,17 1,03 970,14 1,04 969,10 1,06 968,04 1,09 966,95 1,12 965,83 1,14 964,69 1,17 963,52 1,21
0,31 0,32 0,34 0,36 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45 0,46 0,48 0,51
16 974,88 1,01 973,87 1,02 972,85 1,02 971,83 1,03 970,80 1,05 969,75 1,06 968,69 1,08 967,61 1,11 966,50 1,13 965,37 1,16 964,21 1,20 963,01 1,22
0,32 0,33 0,35 0,37 0,39 0,40 0,42 0,44 0,45 0,48 0,50 0,50
17 974,56 1,02 973,54 1,04 972,50 1,04 971,46 1,05 970,41 1,06 969,35 1,08 968,27 1,10 967,17 1,12 966,05 1,16 964,89 1,18 963,71 1,20 962,51 1,24
0,32 0,35 0,36 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45 0,47 0,48 0,49 0,52
18 974,24 1,05 973,19 1,05 972,14 1,05 971,09 1,07 970,02 1,08 968,94 1,10 967,84 1,12 966,72 1,14 965,58 1,17 964,41 1,19 963,22 1,23 961,99 1,25
0,34 0,35 0,36 0,39 0,40 0,42 0,43 0,45 0,47 0,48 0,50 0,52
19 973,90 1,06 972,84 1,06 971,78 1,08 970,70 1,08 969,62 1,10 968,52 1,11 967,41 1,14 966,27 1,16 965,11 1,18 963,93 1,21 962,72 1,25 961,47 1,27
0,34 0,36 0,38 0,39 0,41 0,42 0,45 0,46 0,47 0,49 0,51 0,52
20 973,56 1,08 972,48 1,08 971,40 1,09 970,31 1,10 969,21 1,11 968,10 1,14 966,96 1,15 965,81 1,17 964,64 1,20 963,44 1,23 962,21 1,26 960,95 1,29
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
20 973,56 1,08 972,48 1,08 971,40 1,09 970,31 1,10 969,21 1,11 968,10 1,14 966,96 1,15 965,81 1,17 964,64 1,20 963,44 1,23 962,21 1,26 960,95 1,29
0,36 0,37 0,38 0,40 0,42 0,44 0,45 0,46 0,49 0,50 0,52 0,53
21 973,20 1,09 972,11 1,09 971,02 1,11 969,91 1,12 968,79 1,13 967,66 1,15 966,51 1,16 965,35 1,20 964,15 1,21 962,94 1,25 961,69 1,27 960,42 1,31
0,36 0,37 0,40 0,41 0,42 0,44 0,45 0,48 0,49 0,51 0,52 0,54
22 972,84 1,10 971,74 1,12 970,62 1,12 969,50 1,13 968,37 1,15 967,22 1,16 966,06 1,19 964,87 1,21 963,66 1,23 962,43 1,26 961,17 1,29 959,88 1,32
0,37 0,39 0,40 0,42 0,43 0,45 0,47 0,48 0,49 0,51 0,53 0,55
23 972,47 1,12 971,35 1,13 970,22 1,14 969,08 1,14 967,94 1,17 966,77 1,18 965,59 1,20 964,39 1,22 963,17 1,25 961,92 1,28 960,64 1,31 959,33 1,33
0,38 0,40 0,41 0,42 0,44 0,45 0,47 0,49 0,51 0,52 0,54 0,55
24 972,09 1,14 970,95 1,14 969,81 1,15 968,66 1,16 967,50 1,18 966,32 1,20 965,12 1,22 963,90 1,24 962,66 1,26 961,40 1,30 960,10 1,32 958,78 1,35
0,39 0,40 0,42 0,43 0,45 0,47 0,48 0,49 0,51 0,53 0,54 0,55
25 971,70 1,15 970,55 1,16 969,39 1,16 968,23 1,18 967,05 1,20 965,85 1,21 964,64 1,23 963,41 1,26 962,15 1,28 960,87 1,31 959,56 1,33 958,23 1,37
0,40 0,41 0,42 0,44 0,46 0,47 0,49 0,50 0,51 0,53 0,54 0,57
26 971,30 1,16 970,14 1,17 968,97 1,18 967,79 1,20 966,59 1,21 965,38 1,23 964,15 1,24 962,91 1,27 961,64 1,30 960,34 1,32 959,02 1,36 957,66 1,38
0,40 0,42 0,43 0,45 0,46 0,48 0,49 0,51 0,53 0,54 0,56 0,56
27 970,90 1,18 969,72 1,18 968,54 1,20 967,34 1,21 966,13 1,23 964,90 1,24 963,66 1,26 962,40 1,29 961,11 1,31 959,80 1,34 958,46 1,36 957,10 1,40
0,41 0,43 0,45 0,46 0,47 0,48 0,50 0,52 0,54 0,56 0,57 0,59
28 970,49 1,20 969,29 1,20 968,09 1,21 966,88 1,22 965,66 1,24 964,42 1,26 963,16 1,28 961,88 1,31 960,57 1,33 959,24 1,35 957,89 1,38 956,51 1,41
0,42 0,43 0,45 0,47 0,49 0,50 0,52 0,53 0,53 0,55 0,56 0,58
29 970,07 1,21 968,86 1,22 967,64 1,23 966,41 1,24 965,17 1,25 963,92 1,28 962,64 1,29 961,35 1,31 960,04 1,35 958,69 1,36 957,33 1,40 955,93 1,42
0,44 0,45 0,46 0,47 0,49 0,50 0,51 0,53 0,55 0,55 0,58 0,58
30 969,63 1,22 968,41 1,23 967,18 1,24 965,94 1,26 964,68 1,26 963,42 1,29 962,13 1,31 960,82 1,33 959,49 1,35 958,14 1,39 956,75 1,40 955,35 1,44
0,44 0,45 0,46 0,48 0,49 0,51 0,52 0,53 0,55 0,57 0,58 0,60
31 969,19 1,23 967,96 1,24 966,72 1,26 965,46 1,27 964,19 1,28 962,91 1,30 961,61 1,32 960,29 1,35 958,94 1,37 957,57 1,40 956,17 1,42 954,75 1,44
0,44 0,46 0,47 0,48 0,50 0,51 0,53 0,54 0,55 0,57 0,58 0,59
32 968,75 1,25 967,50 1,25 966,25 1,27 964,98 1,29 963,69 1,29 962,40 1,32 961,08 1,33 959,75 1,36 958,39 1,39 957,00 1,41 955,59 1,43 954,16 1,46
0,45 0,46 0,48 0,49 0,50 0,52 0,53 0,55 0,57 0,57 0,59 0,61
33 968,30 1,26 967,04 1,27 965,77 1,28 964,49 1,30 963,19 1,31 961,88 1,33 960,55 1,35 959,20 1,38 957,82 1,39 956,43 1,43 955,00 1,45 953,55 1,47
0,46 0,47 0,49 0,50 0,51 0,53 0,54 0,56 0,56 0,59 0,59 0,60
34 967,84 1,27 966,57 1,29 965,28 1,29 963,99 1,31 962,68 1,33 961,35 1,34 960,01 1,37 958,64 1,38 957,26 1,42 955,84 1,43 954,41 1,46 952,95 1,49
0,46 0,48 0,49 0,51 0,52 0,53 0,55 0,56 0,58 0,58 0,60 0,62
35 967,38 1,29 966,09 1,30 964,79 1,31 963,48 1,32 962,16 1,34 960,82 1,36 959,46 1,38 958,08 1,40 956,68 1,42 955,26 1,45 953,81 1,48 952,33 1,50
0,47 0,48 0,50 0,51 0,53 0,54 0,55 0,57 0,58 0,60 0,61 0,62
36 966,91 1,30 965,61 1,32 964,29 1,32 962,97 1,34 961,63 1,35 960,28 1,37 958,91 1,40 957,51 1,41 956,10 1,44 954,66 1,46 953,20 1,49 951,71 1,51
0,48 0,49 0,50 0,52 0,53 0,55 0,56 0,57 0,59 0,60 0,61 0,62
37 966,43 1,31 965,12 1,33 963,79 1,34 962,45 1,35 961,10 1,37 959,73 1,38 958,35 1,41 956,94 1,43 955,51 1,45 954,06 1,47 952,59 1,50 951,09 1,53
0,49 0,50 0,51 0,52 0,54 0,55 0,57 0,58 0,59 0,60 0,62 0,63
38 965,94 1,32 964,62 1,34 963,28 1,35 961,93 1,37 960,56 1,38 959,18 1,40 957,78 1,42 956,36 1,44 954,92 1,46 953,46 1,49 951,97 1,51 950,46 1,54
0,49 0,50 0,52 0,53 0,54 0,56 0,57 0,58 0,60 0,61 0,62 0,64
39 965,45 1,33 964,12 1,36 962,76 1,36 961,40 1,38 960,02 1,40 958,62 1,41 957,21 1,43 955,78 1,46 954,32 1,47 952,85 1,50 951,35 1,53 949,82 1,55
0,49 0,51 0,52 0,54 0,55 0,56 0,58 0,59 0,60 0,62 0,63 0,64
40 964,96 1,35 963,61 1,37 962,24 1,38 960,86 1,39 959,47 1,41 958,06 1,43 956,63 1,44 955,19 1,47 953,72 1,49 952,23 1,51 950,72 1,54 949,18 1,571990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 45
▼B
TABEL II
INTERNATIONAAL ALCOHOLGEHALTE BIJ 20 ºC
Tabel van de correctie die moet worden toegepast om het schijnbare alcoholgehalte, bepaald met behulp van een
alcoholmeter in gewoon glas bij t ºC, te herleiden naar 20 ºC
+ als t < 20 ºC− als t > 20 ºC
Schijnbaar alcoholgehalte bij t ºC
01234567891 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6Temperatuur0º
toevoegen0,76 0,77 0,82 0,87 0,95 1,04 1,16 1,31 1,49 1,70 1,95 2,26 2,62 3,03 3,49 4,02 4,56
1º 0,81 0,83 0,87 0,92 1,00 1,09 1,20 1,35 1,52 1,73 1,97 2,26 2,59 2,97 3,40 3,87 4,36
2º 0,85 0,87 0,92 0,97 1,04 1,13 1,24 1,38 1,54 1,74 1,97 2,24 2,54 2,89 3,29 3,72 4,173º 0,88 0,91 0,95 1,00 1,07 1,15 1,26 1,39 1,55 1,73 1,95 2,20 2,48 2,80 3,16 3,55 3,954º 0,90 0,92 0,97 1,02 1,09 1,17 1,27 1,40 1,55 1,72 1,92 2,15 2,41 2,71 3,03 3,38 3,75
5º 0,91 0,93 0,98 1,03 1,10 1,17 1,27 1,39 1,53 1,69 1,87 2,08 2,33 2,60 2,89 3,21 3,546º 0,92 0,94 0,98 1,02 1,09 1,16 1,25 1,37 1,50 1,65 1,82 2,01 2,23 2,47 2,74 3,02 3,32
7º 0,91 0,93 0,97 1,01 1,07 1,14 1,23 1,33 1,45 1,59 1,75 1,92 2,12 2,34 2,58 2,83 3,108º 0,89 0,91 0,94 0,98 1,04 1,11 1,19 1,28 1,39 1,52 1,66 1,82 2,00 2,20 2,42 2,65 2,889º 0,86 0,88 0,91 0,95 1,01 1,07 1,14 1,23 1,33 1,44 1,57 1,71 1,87 2,05 2,24 2,44 2,65
10º 0,82 0,84 0,87 0,91 0,96 1,01 1,08 1,16 1,25 1,35 1,47 1,60 1,74 1,89 2,06 2,24 2,43
11º 0,78 0,79 0,82 0,86 0,90 0,95 1,01 1,08 1,16 1,25 1,36 1,47 1,60 1,73 1,88 2,03 2,20
12º 0,72 0,74 0,76 0,79 0,83 0,88 0,93 0,99 1,07 1,15 1,24 1,34 1,44 1,56 1,69 1,82 1,96
13º 0,66 0,67 0,69 0,72 0,76 0,80 0,84 0,90 0,96 1,03 1,11 1,19 1,28 1,38 1,49 1,61 1,73
14º 0,59 0,60 0,62 0,64 0,67 0,71 0,74 0,79 0,85 0,91 0,97 1,04 1,12 1,20 1,29 1,39 1,49
15º 0,51 0,52 0,53 0,55 0,58 0,61 0,64 0,68 0,73 0,77 0,83 0,89 0,95 1,02 1,09 1,16 1,24
16º 0,42 0,43 0,44 0,46 0,48 0,50 0,53 0,56 0,60 0,63 0,67 0,72 0,77 0,82 0,88 0,94 1,00
17º 0,33 0,33 0,34 0,35 0,37 0,39 0,41 0,43 0,46 0,48 0,51 0,55 0,59 0,62 0,67 0,71 0,7518º 0,23 0,23 0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,40 0,42 0,45 0,48 0,51
19º 0,12 0,12 0,12 0,12 0,13 0,13 0,14 0,15 0,16 0,17 0,18 0,19 0,20 0,21 0,23 0,24 0,25
Schijnbaar alcoholgehalte bij t ºC
01234567891 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6Temperatuur21º
aftrekken0,13 0,13 0,13 0,14 0,14 0,15 0,16 0,17 0,18 0,19 0,19 0,20 0,22 0,23 0,25 0,26
22º 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,32 0,34 0,36 0,37 0,39 0,41 0,44 0,47 0,49 0,5223º 0,40 0,41 0,42 0,44 0,45 0,47 0,49 0,51 0,54 0,57 0,60 0,63 0,66 0,70 0,74 0,7824º 0,55 0,56 0,58 0,60 0,62 0,64 0,67 0,70 0,73 0,77 0,81 0,85 0,89 0,94 0,99 1,04
25º 0,69 0,71 0,73 0,76 0,79 0,82 0,85 0,89 0,93 0,97 1,02 1,07 1,13 1,19 1,25 1,3126º 0,85 0,87 0,90 0,93 0,96 1,00 1,04 1,08 1,13 1,18 1,24 1,30 1,36 1,43 1,50 1,57
27º 1,03 1,07 1,11 1,15 1,19 1,23 1,28 1,34 1,40 1,46 1,53 1,60 1,68 1,76 1,8428º 1,21 1,25 1,29 1,33 1,38 1,43 1,49 1,55 1,62 1,69 1,77 1,85 1,93 2,02 2,1129º 1,39 1,43 1,47 1,52 1,58 1,63 1,70 1,76 1,84 1,92 2,01 2,10 2,19 2,29 2,39
30º 1,57 1,61 1,66 1,72 1,78 1,84 1,91 1,98 2,07 2,15 2,25 2,35 2,45 2,56 2,67
31º 1,75 1,80 1,86 1,92 1,98 2,05 2,13 2,21 2,30 2,39 2,49 2,60 2,71 2,83 2,94
32º 1,94 2,00 2,06 2,13 2,20 2,27 2,35 2,44 2,53 2,63 2,74 2,86 2,97 3,09 3,22
33º 2,20 2,27 2,34 2,42 2,50 2,58 2,67 2,77 2,88 2,99 3,12 3,24 3,37 3,51
34º 2,41 2,48 2,56 2,64 2,72 2,81 2,91 3,02 3,13 3,25 3,38 3,51 3,65 3,79
35º 2,62 2,70 2,78 2,86 2,95 3,05 3,16 3,27 3,39 3,51 3,64 3,78 3,93 4,08
36º 2,83 2,91 3,00 3,09 3,19 3,29 3,41 3,53 3,65 3,78 3,91 4,05 4,21 4,37
37º 3,13 3,23 3,33 3,43 3,54 3,65 3,78 3,91 4,04 4,18 4,33 4,49 4,6538º 3,36 3,47 3,57 3,68 3,79 3,91 4,03 4,17 4,31 4,46 4,61 4,77 4,94
39º 3,59 3,70 3,81 3,93 4,05 4,17 4,30 4,44 4,58 4,74 4,90 5,06 5,23
40º 3,82 3,94 4,06 4,18 4,31 4,44 4,57 4,71 4,86 5,02 5,19 5,36 5,531990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 46
▼B
Schijnbaar alcoholgehalte bij t ºC
14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30Temperatuur0º
optellen3,49 4,02 4,56 5,11 5,65 6,16 6,63 7,05 7,39 7,67 7,91 8,07 8,20 8,30 8,36 8,39 8,40
1º 3,40 3,87 4,36 4,86 5,35 5,82 6,26 6,64 6,96 7,23 7,45 7,62 7,75 7,85 7,91 7,95 7,96
2º 3,29 3,72 4,17 4,61 5,05 5,49 5,89 6,25 6,55 6,81 7,02 7,18 7,31 7,40 7,47 7,51 7,533º 3,16 3,55 3,95 4,36 4,77 5,17 5,53 5,85 6,14 6,39 6,59 6,74 6,86 6,97 7,03 7,07 7,094º 3,03 3,38 3,75 4,11 4,48 4,84 5,17 5,48 5,74 5,97 6,16 6,31 6,43 6,53 6,59 6,63 6,66
5º 2,89 3,21 3,54 3,86 4,20 4,52 4,83 5,11 5,35 5,56 5,74 5,89 6,00 6,10 6,16 6,20 6,236º 2,74 3,02 3,32 3,61 3,91 4,21 4,49 4,74 4,96 5,16 5,33 5,47 5,58 5,67 5,73 5,77 5,80
7º 2,58 2,83 3,10 3,36 3,63 3,90 4,15 4,38 4,58 4,77 4,92 5,05 5,15 5,24 5,30 5,34 5,378º 2,42 2,65 2,88 3,11 3,35 3,59 3,81 4,02 4,21 4,38 4,52 4,64 4,74 4,81 4,87 4,92 4,959º 2,24 2,44 2,65 2,86 3,07 3,28 3,48 3,67 3,84 3,99 4,12 4,23 4,32 4,39 4,45 4,50 4,53
10º 2,06 2,24 2,43 2,61 2,80 2,98 3,16 3,33 3,48 3,61 3,73 3,83 3,91 3,98 4,03 4,08 4,11
11º 1,88 2,03 2,20 2,36 2,52 2,68 2,83 2,98 3,12 3,24 3,34 3,43 3,50 3,57 3,62 3,66 3,69
12º 1,69 1,82 1,96 2,10 2,24 2,38 2,51 2,64 2,76 2,87 2,96 3,04 3,10 3,16 3,21 3,25 3,27
13º 1,49 1,61 1,73 1,84 1,96 2,08 2,20 2,31 2,41 2,50 2,58 2,65 2,71 2,76 2,80 2,83 2,8514º 1,29 1,39 1,49 1,58 1,68 1,78 1,88 1,97 2,06 2,13 2,20 2,26 2,31 2,36 2,39 2,42 2,44
15º 1,09 1,16 1,24 1,32 1,40 1,48 1,56 1,64 1,71 1,77 1,83 1,88 1,92 1,96 1,98 2,01 2,03
16º 0,88 0,94 1,00 1,06 1,12 1,19 1,25 1,31 1,36 1,41 1,46 1,50 1,53 1,56 1,58 1,60 1,62
17º 0,67 0,71 0,75 0,80 0,84 0,89 0,94 0,98 1,02 1,05 1,09 1,12 1,14 1,17 1,18 1,20 1,2118º 0,45 0,48 0,51 0,53 0,56 0,59 0,62 0,65 0,68 0,70 0,72 0,74 0,76 0,78 0,79 0,80 0,81
19º 0,23 0,24 0,25 0,27 0,28 0,30 0,31 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,40 0,41
Schijnbaar alcoholgehalte bij t ºC
14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30Temperatuur21º
aftrekken0,23 0,25 0,26 0,28 0,29 0,30 0,31 0,33 0,34 0,35 0,35 0,37 0,38 0,38 0,39 0,39 0,40
22º 0,47 0,49 0,52 0,55 0,57 0,60 0,62 0,65 0,67 0,70 0,72 0,74 0,75 0,76 0,78 0,79 0,8023º 0,70 0,74 0,78 0,82 0,86 0,90 0,93 0,97 1,01 1,04 1,07 1,10 1,12 1,15 1,17 1,18 1,1924º 0,94 0,99 1,04 1,10 1,15 1,20 1,25 1,29 1,34 1,39 1,43 1,46 1,50 1,53 1,55 1,57 1,59
25º 1,19 1,25 1,31 1,37 1,43 1,49 1,56 1,62 1,68 1,73 1,78 1,83 1,87 1,90 1,94 1,97 1,99
26º 1,43 1,50 1,57 1,65 1,73 1,80 1,87 1,94 2,01 2,07 2,13 2,19 2,24 2,28 2,32 2,35 2,38
27º 1,68 1,76 1,84 1,93 2,01 2,10 2,18 2,26 2,34 2,41 2,48 2,55 2,61 2,66 2,70 2,74 2,77
28º 1,93 2,02 2,11 2,21 2,31 2,40 2,49 2,58 2,67 2,76 2,83 2,90 2,98 3,03 3,08 3,13 3,1729º 2,19 2,29 2,39 2,50 2,60 2,70 2,81 2,91 3,00 3,09 3,18 3,26 3,34 3,40 3,46 3,51 3,55
30º 2,45 2,56 2,67 2,78 2,90 3,01 3,12 3,23 3,34 3,44 3,53 3,62 3,70 3,77 3,84 3,90 3,95
31º 2,71 2,83 2,94 3,07 3,19 3,31 3,43 3,55 3,67 3,78 3,88 3,98 4,07 4,15 4,22 4,28 4,33
32º 2,97 3,09 3,22 3,36 3,49 3,62 3,74 3,87 4,00 4,11 4,22 4,33 4,43 4,51 4,59 4,66 4,72
33º 3,24 3,37 3,51 3,65 3,79 3,92 4,06 4,20 4,33 4,45 4,57 4,68 4,79 4,88 4,97 5,04 5,10
34º 3,51 3,65 3,79 3,94 4,09 4,23 4,37 4,52 4,66 4,79 4,91 5,03 5,15 5,25 5,34 5,42 5,49
35º 3,78 3,93 4,08 4,23 4,38 4,53 4,69 4,84 4,98 5,12 5,26 5,38 5,50 5,61 5,71 5,80 5,87
36º 4,05 4,21 4,37 4,52 4,68 4,84 5,00 5,16 5,31 5,46 5,60 5,73 5,86 5,97 6,08 6,17 6,25
37º 4,33 4,49 4,65 4,82 4,98 5,15 5,31 5,48 5,64 5,80 5,95 6,09 6,22 6,33 6,44 6,54 6,6338º 4,61 4,77 4,94 5,12 5,29 5,46 5,63 5,80 5,97 6,13 6,29 6,43 6,57 6,69 6,81 6,92 7,01
39º 4,90 5,06 5,23 5,41 5,59 5,77 5,94 6,12 6,30 6,47 6,63 6,78 6,93 7,06 7,18 7,29 7,39
40º 5,19 5,36 5,53 5,71 5,90 6,08 6,26 6,44 6,62 6,80 6,97 7,13 7,28 7,41 7,54 7,66 7,761990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 47
▼B
TABEL III
INTERNATIONAAL ALCOHOLGEHALTE BIJ 20 ºC
Tabel van de schijnbare dichtheid van alcohol-water mengsels bij gebruik van apparatuur in gewoon glas
Dichtheid bij t ºC, gecorrigeerd voor de opwaartse druk van de lucht
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
01234567891 0 1 1
0 999,34 1,52 997,82 1,45 996,37 1,39 994,98 1,35 993,63 1,29 992,34 1,24 991,10 1,18 989,92 1,15 988,77 1,09 987,68 1,05 986,63 1,00 985,63 0,96
−0,09 −0,09 −0,09 −0,08 −0,08 −0,08 −0,07 −0,05 −0,05 −0,04 −0,03 −0,02
1 999,43 1,52 997,91 1,45 996,46 1,40 995,06 1,35 993,71 1,29 992,42 1,25 991,17 1,20 989,97 1,15 988,82 1,10 987,72 1,06 986,66 1,01 985,65 0,97
−0,06 −0,06 −0,06 −0,06 −0,06 −0,05 −0,05 −0,04 −0,03 −0,02 −0,02 −0,01
2 999,49 1,52 997,97 1,40 996,52 1,40 995,12 1,35 993,77 1,30 992,47 1,25 991,22 1,21 990,01 1,16 988,85 1,11 987,74 1,06 986,68 1,02 985,66 0,98
−0,05 −0,05 −0,04 −0,04 −0,04 −0,04 −0,03 −0,03 −0,03 −0,02 0,00 0,01
3 999,54 1,52 998,02 1,46 996,56 1,40 995,16 1,35 993,81 1,30 992,51 1,26 991,25 1,21 990,04 1,16 988,88 1,12 987,76 1,08 986,68 1,03 985,65 0,99
−0,03 −0,03 −0,03 −0,03 −0,02 −0,02 −0,02 −0,01 0,00 0,01 0,01 0,02
4 999,57 1,52 998,05 1,46 996,59 1,40 995,19 1,36 993,83 1,30 992,53 1,26 991,27 1,22 990,05 1,17 988,88 1,13 987,75 1,08 986,67 1,04 985,63 1,00
−0,02 −0,02 −0,02 −0,02 −0,02 −0,01 0,00 0,00 0,00 0,01 0,02 0,03
5 999,59 1,52 998,07 1,46 996,61 1,40 995,21 1,36 993,85 1,31 992,54 1,27 991,27 1,22 990,05 1,17 988,88 1,14 987,74 1,09 986,65 1,05 985,60 1,02
0,00 0,00 0,00 0,01 0,01 0,01 0,01 0,02 0,03 0,03 0,04 0,06
6 999,59 1,52 998,07 1,46 996,61 1,41 995,20 1,36 993,84 1,31 992,53 1,27 991,26 1,23 990,03 1,18 988,85 1,14 987,71 1,10 986,61 1,07 985,54 1,02
0,01 0,01 0,01 0,01 0,01 0,02 0,02 0,02 0,03 0,04 0,05 0,06
7 999,58 1,52 998,06 1,46 996,60 1,41 995,19 1,36 993,83 1,32 992,51 1,27 991,24 1,23 990,01 1,19 988,82 1,15 987,67 1,11 986,56 1,08 985,48 1,04
0,03 0,03 0,03 0,03 0,04 0,04 0,05 0,05 0,06 0,07 0,07 0,08
8 999,55 1,52 998,03 1,46 996,57 1,41 995,16 1,37 993,79 1,32 992,47 1,28 991,19 1,23 989,96 1,20 988,76 1,16 987,60 1,11 986,49 1,09 985,40 1,05
0,04 0,04 0,04 0,04 0,04 0,04 0,05 0,06 0,06 0,06 0,08 0,08
9 999,51 1,52 997,99 1,46 996,53 1,41 995,12 1,37 993,75 1,32 992,43 1,29 991,14 1,24 989,90 1,20 988,70 1,16 987,54 1,13 986,41 1,09 985,32 1,06
0,06 0,06 0,06 0,06 0,06 0,07 0,07 0,07 0,08 0,09 0,10 0,11
10 999,45 1,52 997,93 1,46 996,47 1,41 995,06 1,37 993,69 1,33 992,36 1,29 991,07 1,24 989,83 1,21 988,62 1,17 987,45 1,14 986,31 1,10 985,21 1,07
0,07 0,06 0,06 0,07 0,07 0,07 0,07 0,08 0,09 0,10 0,10 0,11
11 999,38 1,51 997,87 1,46 996,41 1,42 994,99 1,37 993,62 1,33 992,29 1,29 991,00 1,25 989,75 1,22 988,53 1,18 987,35 1,14 986,21 1,11 985,10 1,08
0,09 0,09 0,09 0,09 0,09 0,09 0,10 0,11 0,11 0,11 0,12 0,13
12 999,29 1,51 997,78 1,46 996,32 1,42 994,90 1,37 993,53 1,33 992,20 1,30 990,90 1,26 989,64 1,22 988,42 1,18 987,24 1,15 986,09 1,12 984,97 1,09
0,09 0,09 0,09 0,09 0,10 0,10 0,10 0,10 0,11 0,12 0,13 0,14
13 999,20 1,51 997,69 1,46 996,23 1,42 994,81 1,38 993,43 1,33 992,10 1,30 990,80 1,26 989,54 1,23 988,31 1,19 987,12 1,16 985,96 1,13 984,83 1,10
0,11 0,11 0,11 0,11 0,11 0,12 0,12 0,13 0,13 0,14 0,15 0,16
14 999,09 1,51 997,58 1,46 996,12 1,42 994,70 1,38 993,32 1,34 991,98 1,30 990,68 1,27 989,41 1,23 988,18 1,20 986,98 1,17 985,81 1,14 984,67 1,11
0,12 0,12 0,12 0,12 0,12 0,12 0,13 0,13 0,14 0,14 0,15 0,16
15 998,97 1,51 997,46 1,46 996,00 1,42 994,58 1,38 993,20 1,34 991,86 1,31 990,55 1,27 989,28 1,24 988,04 1,20 986,84 1,18 985,66 1,15 984,51 1,12
0,13 0,13 0,13 0,13 0,14 0,14 0,14 0,15 0,15 0,17 0,17 0,18
16 998,84 1,51 997,33 1,46 995,87 1,42 994,45 1,39 993,06 1,34 991,72 1,31 990,41 1,28 989,13 1,24 987,89 1,22 986,67 1,18 985,49 1,16 984,33 1,13
0,14 0,14 0,14 0,14 0,14 0,15 0,15 0,15 0,16 0,17 0,17 0,18
17 998,70 1,51 997,19 1,46 995,73 1,42 994,31 1,39 992,92 1,35 991,57 1,31 990,26 1,28 988,98 1,25 987,73 1,22 986,50 1,18 985,32 1,17 984,15 1,14
0,15 0,15 0,16 0,16 0,16 0,16 0,17 0,17 0,18 0,18 0,19 0,19
18 998,55 1,51 997,04 1,47 995,57 1,42 994,15 1,39 992,76 1,35 991,41 1,32 990,09 1,28 988,81 1,26 987,55 1,23 986,32 1,19 985,13 1,17 983,96 1,15
0,17 0,16 0,16 0,16 0,16 0,16 0,17 0,18 0,18 0,19 0,20 0,21
19 998,38 1,50 996,88 1,47 995,41 1,42 993,99 1,39 992,60 1,35 991,25 1,33 989,92 1,29 988,63 1,26 987,37 1,24 986,13 1,20 984,93 1,18 983,75 1,16
0,18 0,18 0,18 0,18 0,19 0,19 0,19 0,20 0,21 0,22 0,22 0,23
20 998,20 1,50 996,70 1,47 995,23 1,42 993,81 1,40 992,41 1,35 991,06 1,33 989,73 1,30 988,43 1,27 987,16 1,24 985,92 1,21 984,71 1,19 983,52 1,17
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
01234567891 0 1 1
20 998,20 1,50 996,70 1,47 995,23 1,42 993,81 1,40 992,41 1,35 991,06 1,33 989,73 1,30 988,43 1,27 987,16 1,24 985,92 1,21 984,71 1,19 983,52 1,17
0,19 0,19 0,19 0,19 0,19 0,20 0,20 0,21 0,21 0,22 0,23 0,23
21 998,01 1,50 996,51 1,47 995,04 1,42 993,62 1,40 992,22 1,36 990,86 1,33 989,53 1,31 988,22 1,27 986,95 1,25 985,70 1,22 984,48 1,19 983,29 1,17
0,20 0,20 0,19 0,20 0,20 0,20 0,21 0,21 0,22 0,22 0,23 0,24
22 987,81 1,50 996,31 1,46 994,85 1,43 993,42 1,40 992,02 1,36 990,66 1,34 989,32 1,31 988,01 1,28 986,73 1,25 985,48 1,23 984,25 1,20 983,05 1,18
0,21 0,21 0,21 0,21 0,21 0,22 0,22 0,22 0,23 0,24 0,24 0,25
23 997,60 1,50 996,10 1,46 994,64 1,43 993,21 1,40 991,81 1,37 990,44 1,34 989,10 1,31 987,79 1,29 986,50 1,26 985,24 1,23 984,01 1,21 982,80 1,19
0,21 0,21 0,22 0,22 0,22 0,22 0,23 0,23 0,23 0,24 0,25 0,26
24 997,39 1,50 995,89 1,47 994,42 1,43 992,99 1,40 991,59 1,37 990,22 1,35 988,87 1,31 987,56 1,29 986,27 1,27 985,00 1,24 983,76 1,22 982,54 1,20
0,23 0,23 0,23 0,23 0,24 0,24 0,24 0,25 0,25 0,25 0,26 0,27
25 997,16 1,50 995,66 1,47 994,19 1,43 992,76 1,41 991,35 1,37 989,98 1,35 988,63 1,32 987,31 1,29 986,02 1,27 984,75 1,25 983,50 1,23 982,27 1,21
0,23 0,23 0,23 0,24 0,24 0,24 0,24 0,25 0,26 0,27 0,27 0,28
26 996,93 1,50 995,43 1,47 993,96 1,44 992,52 1,41 991,11 1,37 989,74 1,35 988,39 1,33 987,06 1,30 985,76 1,28 984,48 1,25 983,23 1,24 981,99 1,22
0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,26 0,26 0,26 0,27 0,28 0,29 0,29
27 996,68 1,50 995,18 1,47 993,71 1,44 992,27 1,41 990,86 1,38 989,48 1,35 988,13 1,33 986,80 1,31 985,49 1,29 984,20 1,26 982,94 1,24 981,70 1,23
0,25 0,25 0,26 0,26 0,26 0,26 0,27 0,28 0,28 0,28 0,29 0,30
28 996,43 1,50 994,93 1,48 993,45 1,44 992,01 1,41 990,60 1,38 989,22 1,36 987,86 1,34 986,52 1,31 985,21 1,29 983,92 1,27 982,65 1,25 981,40 1,23
0,26 0,27 0,27 0,27 0,27 0,28 0,28 0,28 0,29 0,29 0,30 0,31
29 996,17 1,51 994,66 1,48 993,18 1,44 991,74 1,41 990,33 1,39 988,94 1,36 987,58 1,34 986,24 1,32 984,92 1,29 983,63 1,28 982,35 1,26 981,09 1,24
0,27 0,27 0,27 0,28 0,28 0,28 0,28 0,29 0,29 0,30 0,31 0,32
30 995,90 1,51 994,39 1,48 992,91 1,45 991,46 1,41 990,05 1,39 988,66 1,37 987,29 1,34 985,95 1,32 984,63 1,30 983,33 1,29 982,04 1,27 980,77 1,25
0,29 0,29 0,29 0,29 0,30 0,30 0,30 0,31 0,31 0,32 0,32 0,32
31 995,61 1,51 994,10 1,48 992,62 1,45 991,17 1,42 989,75 1,39 988,36 1,37 986,99 1,35 985,64 1,33 984,31 1,30 983,01 1,29 981,72 1,27 980,45 1,26
0,29 0,29 0,29 0,29 0,30 0,31 0,31 0,31 0,31 0,32 0,33 0,34
32 995,32 1,51 993,81 1,48 992,33 1,45 990,88 1,42 989,45 1,40 988,05 1,37 986,68 1,35 985,33 1,33 984,00 1,31 982,69 1,30 981,39 1,28 980,11 1,26
0,30 0,31 0,31 0,31 0,31 0,31 0,31 0,32 0,33 0,33 0,34 0,34
33 995,02 1,52 993,50 1,48 992,02 1,45 990,57 1,43 989,14 1,40 987,74 1,37 986,37 1,36 985,01 1,34 983,67 1,31 982,36 1,31 981,05 1,28 979,77 1,27
0,30 0,31 0,31 0,31 0,31 0,32 0,33 0,33 0,33 0,34 0,34 0,35
34 994,72 1,53 993,19 1,48 991,71 1,45 990,26 1,43 988,83 1,41 987,42 1,38 986,04 1,36 984,68 1,34 983,34 1,32 982,02 1,31 980,71 1,29 979,42 1,28
0,32 0,32 0,32 0,33 0,33 0,33 0,33 0,33 0,33 0,34 0,34 0,35
35 994,40 1,53 992,87 1,48 991,39 1,46 989,93 1,43 988,50 1,41 987,09 1,38 985,71 1,36 984,35 1,34 983,01 1,33 981,68 1,31 980,37 1,30 979,07 1,29
0,32 0,32 0,33 0,33 0,33 0,33 0,34 0,34 0,35 0,35 0,36 0,37
36 994,08 1,53 992,55 1,49 991,06 1,46 989,60 1,43 988,17 1,41 986,76 1,39 985,37 1,36 984,01 1,35 982,66 1,33 981,33 1,32 980,01 1,31 978,70 1,29
0,33 0,34 0,34 0,34 0,35 0,35 0,35 0,35 0,36 0,36 0,36 0,37
37 993,75 1,54 992,21 1,49 990,72 1,46 989,26 1,44 987,82 1,41 986,41 1,39 985,02 1,37 983,65 1,35 982,30 1,33 980,97 1,32 979,65 1,32 978,33 1,30
0,34 0,34 0,35 0,36 0,36 0,36 0,36 0,36 0,37 0,38 0,38 0,38
38 993,41 1,54 991,87 1,50 990,37 1,47 988,90 1,44 987,46 1,41 986,05 1,39 984,66 1,37 983,29 1,36 981,93 1,34 980,59 1,32 979,27 1,32 977,95 1,31
0,35 0,35 0,36 0,36 0,36 0,37 0,37 0,37 0,37 0,38 0,38 0,39
39 993,06 1,54 991,52 1,51 990,01 1,47 988,54 1,44 987,10 1,41 985,68 1,39 984,29 1,37 982,92 1,36 981,56 1,34 980,22 1,33 978,89 1,33 977,56 1,31
0,35 0,36 0,36 0,37 0,38 0,38 0,38 0,38 0,38 0,39 0,39 0,39
40 992,71 1,55 991,16 1,51 989,65 1,48 988,17 1,45 986,72 1,42 985,30 1,39 983,91 1,37 982,54 1,36 981,18 1,35 979,83 1,33 978,50 1,33 977,17 1,321990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 48
▼B
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21
0 986,63 1,00 985,63 0,96 984,67 0,92 983,75 0,87 982,88 0,84 982,04 0,81 981,23 0,77 980,46 0,75 979,71 0,73 978,98 0,72 978,26 0,70 977,56 0,70
−0,03 −0,02 −0,01 0,00 0,02 0,04 0,05 0,07 0,09 0,11 0,13 0,15
1 986,66 1,01 985,65 0,97 984,68 0,93 983,75 0,89 982,86 0,86 982,00 0,82 981,18 0,79 980,39 0,77 979,62 0,75 978,87 0,74 978,13 0,72 977,41 0,72
−0,02 −0,01 0,00 0,01 0,03 0,04 0,06 0,08 0,10 0,12 0,14 0,17
2 986,68 1,02 985,66 0,98 984,68 0,94 983,74 0,91 982,83 0,87 981,96 0,84 981,12 0,81 980,31 0,79 979,52 0,77 978,75 0,76 977,99 0,75 977,24 0,74
0,00 0,01 0,02 0,04 0,05 0,06 0,08 0,10 0,12 0,14 0,16 0,18
3 986,68 1,03 985,65 0,99 984,66 0,96 983,70 0,92 982,78 0,88 981,90 0,86 981,04 0,83 980,21 0,81 979,40 0,79 978,61 0,78 977,83 0,77 977,06 0,76
0,01 0,02 0,03 0,04 0,05 0,07 0,08 0,10 0,12 0,14 0,16 0,18
4 986,67 1,04 985,63 1,00 984,63 0,97 983,66 0,93 982,73 0,90 981,83 0,87 980,96 0,85 980,11 0,83 979,28 0,81 978,47 0,80 977,67 0,79 976,88 0,79
0,02 0,03 0,05 0,06 0,08 0,09 0,11 0,13 0,14 0,16 0,18 0,20
5 986,65 1,05 985,60 1,02 984,58 0,98 983,60 0,95 982,65 0,91 981,74 0,89 980,85 0,87 979,98 0,84 979,14 0,83 978,31 0,82 977,49 0,81 976,68 0,81
0,04 0,06 0,06 0,07 0,08 0,10 0,11 0,13 0,15 0,17 0,19 0,21
6 986,61 1,07 985,54 1,02 984,52 0,99 983,53 0,96 982,57 0,93 981,64 0,90 980,74 0,89 979,85 0,86 978,99 0,85 978,14 0,84 977,30 0,83 976,47 0,83
0,05 0,06 0,08 0,09 0,10 0,12 0,14 0,15 0,17 0,19 0,20 0,22
7 986,56 1,08 985,48 1,04 984,44 1,00 983,44 0,97 982,47 0,95 981,52 0,92 980,60 0,90 979,70 0,88 978,82 0,87 977,95 0,85 977,10 0,85 976,25 0,85
0,07 0,08 0,09 0,10 0,11 0,12 0,14 0,16 0,18 0,19 0,21 0,23
8 986,49 1,09 985,40 1,05 984,35 1,01 983,34 0,98 982,36 0,96 981,40 0,94 980,46 0,92 979,54 0,90 978,64 0,88 977,76 0,87 976,89 0,87 976,02 0,87
0,08 0,08 0,09 0,11 0,13 0,14 0,15 0,16 0,18 0,20 0,22 0,24
9 986,41 1,09 985,32 1,06 984,26 1,03 983,23 1,00 982,23 0,97 981,26 0,95 980,31 0,93 979,38 0,92 978,48 0,90 977,56 0,89 976,67 0,89 975,78 0,89
0,10 0,11 0,12 0,13 0,14 0,16 0,17 0,18 0,19 0,21 0,23 0,25
10 986,31 1,10 985,21 1,07 984,14 1,04 983,10 1,01 982,09 0,99 981,10 0,96 980,14 0,94 979,20 0,93 978,27 0,92 977,35 0,91 976,44 0,91 975,53 0,91
0,10 0,11 0,12 0,13 0,15 0,16 0,17 0,19 0,21 0,23 0,25 0,27
11 986,21 1,11 985,10 1,08 984,02 1,05 982,97 1,03 981,94 1,00 980,94 0,97 979,97 0,96 979,01 0,95 978,06 0,94 977,12 0,93 976,19 0,93 975,26 0,92
0,12 0,13 0,14 0,15 0,16 0,17 0,19 0,21 0,22 0,24 0,26 0,27
12 986,09 1,12 984,97 1,09 983,88 1,06 982,82 1,04 981,78 1,01 980,77 0,99 979,78 0,98 978,80 0,96 977,84 0,96 976,88 0,95 975,93 0,94 974,99 0,94
0,13 0,14 0,15 0,16 0,17 0,19 0,20 0,21 0,23 0,24 0,26 0,28
13 985,96 1,13 984,83 1,10 983,73 1,07 982,66 1,05 981,61 1,03 980,58 1,00 979,58 0,99 978,59 0,98 977,61 0,97 976,64 0,97 975,67 0,96 974,71 0,96
0,15 0,16 0,17 0,18 0,19 0,20 0,22 0,23 0,24 0,26 0,27 0,29
14 985,81 1,14 984,67 1,11 983,56 1,08 982,48 1,06 981,42 1,04 980,38 1,02 979,36 1,00 978,36 0,99 977,37 0,99 976,38 0,98 975,40 0,98 974,42 0,98
0,15 0,16 0,17 0,18 0,19 0,20 0,22 0,24 0,26 0,27 0,28 0,30
15 985,66 1,15 984,51 1,12 983,39 1,09 982,30 1,07 981,23 1,05 980,18 1,04 979,14 1,02 978,12 1,01 977,11 1,00 976,11 0,99 975,12 1,00 974,12 1,00
0,17 0,18 0,19 0,20 0,21 0,22 0,23 0,25 0,26 0,28 0,30 0,31
16 985,49 1,16 984,33 1,13 983,20 1,10 982,10 1,08 981,02 1,06 979,96 1,05 978,91 1,04 977,87 1,02 976,85 1,02 975,83 1,01 974,82 1,01 973,81 1,02
0,17 0,18 0,19 0,20 0,21 0,23 0,24 0,25 0,27 0,29 0,30 0,31
17 985,32 1,17 984,15 1,14 983,01 1,11 981,90 1,09 980,81 1,08 979,73 1,06 978,67 1,05 977,62 1,04 976,58 1,04 975,54 1,02 974,52 1,02 973,50 1,04
0,19 0,19 0,20 0,22 0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,31 0,33
18 985,13 1,17 983,96 1,15 982,81 1,13 981,68 1,11 980,57 1,09 979,48 1,07 978,41 1,06 977,35 1,05 976,30 1,05 975,25 1,04 974,21 1,04 973,17 1,05
0,20 0,21 0,22 0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,29 0,30 0,32 0,34
19 984,93 1,18 983,75 1,16 982,59 1,14 981,45 1,12 980,33 1,10 979,23 1,08 978,15 1,07 977,08 1,07 976,01 1,06 974,94 1,05 973,89 1,06 972,83 1,06
0,22 0,23 0,24 0,24 0,25 0,26 0,28 0,29 0,30 0,31 0,33 0,35
20 984,71 1,19 983,52 1,17 982,35 1,14 981,21 1,13 980,08 1,11 978,97 1,10 977,87 1,08 976,79 1,08 975,71 1,08 974,63 1,07 973,56 1,08 972,48 1,08
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21
20º 984,71 1,19 983,52 1,17 982,35 1,14 981,21 1,13 980,08 1,11 978,97 1,10 977,87 1,08 976,79 1,08 975,71 1,08 974,63 1,07 973,56 1,08 972,48 1,08
0,23 0,23 0,23 0,25 0,26 0,28 0,29 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36
21º 984,48 1,19 983,29 1,17 982,12 1,16 980,96 1,14 979,82 1,13 978,69 1,11 977,58 1,10 976,48 1,09 975,39 1,09 974,30 1,09 973,21 1,09 972,12 1,09
0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36
22 984,25 1,20 983,05 1,18 981,97 1,17 980,70 1,15 979,55 1,14 978,41 1,12 977,29 1,12 976,17 1,10 975,07 1,10 973,97 1,10 972,86 1,10 971,76 1,11
0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,33 0,34 0,35 0,37
23 984,01 1,21 982,80 1,19 981,61 1,18 980,43 1,16 979,27 1,15 978,12 1,13 976,99 1,13 975,86 1,12 974,74 1,11 973,63 1,12 972,51 1,12 971,39 1,13
0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36 0,38
24 983,76 1,22 982,54 1,20 981,34 1,19 980,15 1,17 978,98 1,16 977,82 1,14 976,68 1,14 975,54 1,13 974,41 1,13 973,28 1,13 972,15 1,14 971,01 1,14
0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36 0,38 0,39
25 983,50 1,23 982,27 1,21 981,06 1,20 979,86 1,18 978,68 1,17 977,51 1,16 976,36 1,15 975,21 1,15 974,06 1,14 972,92 1,15 971,77 1,15 970,62 1,15
0,27 0,28 0,29 0,29 0,30 0,31 0,33 0,34 0,35 0,37 0,38 0,39
26 983,23 1,24 981,99 1,22 980,77 1,20 979,57 1,19 978,38 1,18 977,20 1,17 976,03 1,16 974,87 1,16 973,71 1,16 972,55 1,16 971,39 1,16 970,23 1,17
0,29 0,29 0,30 0,31 0,32 0,33 0,34 0,36 0,37 0,38 0,39 0,41
27 982,94 1,24 981,70 1,23 980,47 1,21 979,26 1,20 978,06 1,19 976,87 1,18 975,69 1,18 974,51 1,17 973,34 1,17 972,17 1,17 921,00 1,18 969,82 1,18
0,29 0,30 0,30 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36 0,38 0,39 0,40 0,41
28 982,65 1,25 981,40 1,23 980,17 1,22 978,95 1,21 977,74 1,20 976,54 1,20 975,34 1,19 974,15 1,19 972,96 1,18 971,78 1,18 970,60 1,19 969,41 1,20
0,30 0,31 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,42
29 982,35 1,26 981,09 1,24 979,85 1,23 978,62 1,22 977,40 1,21 976,19 1,21 974,98 1,20 973,78 1,20 972,58 1,19 971,39 1,19 970,20 1,21 968,99 1,21
0,31 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,38 0,40 0,42 0,43
30 982,04 1,27 980,77 1,25 979,52 1,24 978,28 1,23 977,05 1,22 975,83 1,21 974,62 1,21 973,41 1,21 972,20 1,21 970,99 1,21 969,78 1,22 968,56 1,23
0,32 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,42 0,43
31 981,72 1,27 980,45 1,26 979,19 1,25 977,94 1,24 976,70 1,23 975,47 1,22 974,25 1,22 973,03 1,22 971,81 1,22 970,59 1,23 969,36 1,23 968,13 1,24
0,33 0,34 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,42 0,43 0,45
32 981,39 1,28 980,11 1,26 978,85 1,26 977,59 1,25 976,34 1,24 975,10 1,23 973,87 1,23 972,64 1,23 971,41 1,24 970,17 1,24 968,93 1,25 967,68 1,26
0,34 0,34 0,35 0,35 0,36 0,37 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,45
33 981,05 1,28 979,77 1,27 978,50 1,26 977,24 1,26 975,78 1,25 974,73 1,25 973,48 1,24 972,24 1,24 971,00 1,25 969,75 1,25 968,50 1,27 967,23 1,27
0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,45 0,45
34 980,71 1,29 979,42 1,28 978,14 1,27 976,87 1,27 975,60 1,26 974,34 1,26 973,08 1,25 971,83 1,25 970,58 1,26 969,32 1,27 968,05 1,27 966,78 1,29
0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,41 0,43 0,44 0,45 0,47
35 980,37 1,30 979,07 1,29 977,78 1,28 976,50 1,28 975,22 1,27 973,95 1,27 972,68 1,26 971,42 1,27 970,15 1,27 968,88 1,28 967,60 1,29 966,31 1,30
0,36 0,37 0,37 0,38 0,38 0,39 0,40 0,42 0,43 0,44 0,45 0,47
36 980,01 1,31 978,70 1,29 977,41 1,29 976,12 1,28 974,84 1,28 973,56 1,28 972,28 1,28 971,00 1,28 969,72 1,28 968,44 1,29 967,15 1,31 965,84 1,31
0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,45 0,46 0,47
37 979,65 1,32 978,33 1,30 977,03 1,30 975,73 1,29 974,44 1,29 973,15 1,29 971,86 1,29 970,57 1,29 969,28 1,29 967,99 1,30 966,69 1,32 965,37 1,32
0,38 0,38 0,39 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,46 0,47 0,48
38 979,27 1,32 977,95 1,31 976,64 1,30 975,34 1,30 974,04 1,30 972,74 1,30 971,44 1,30 970,14 1,30 968,84 1,31 967,53 1,31 966,22 1,33 964,89 1,34
0,38 0,39 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,45 0,46 0,48 0,49
39 978,89 1,33 977,56 1,31 976,25 1,31 974,94 1,31 973,63 1,31 972,32 1,31 971,01 1,31 969,70 1,31 968,39 1,32 967,07 1,33 965,74 1,34 964,40 1,36
0,39 0,39 0,40 0,41 0,42 0,42 0,43 0,45 0,47 0,48 0,49 0,50
40 978,50 1,33 977,17 1,32 975,85 1,32 974,53 1,32 973,21 1,31 971,90 1,32 970,58 1,33 969,25 1,33 967,92 1,33 966,59 1,34 965,25 1,35 963,90 1,371990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 49
▼B
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
0 978,26 0,70 977,56 0,70 976,86 0,69 976,17 0,70 975,47 0,72 974,75 0,72 974,03 0,74 973,29 0,77 972,52 0,80 971,72 0,83 970,89 0,87 970,02 0,90
0,13 0,15 0,17 0,20 0,22 0,24 0,27 0,30 0,32 0,35 0,37 0,39
1 978,13 0,72 977,41 0,72 976,69 0,72 975,97 0,72 975,25 0,74 974,51 0,75 973,76 0,77 972,99 0,79 972,20 0,83 971,37 0,85 970,52 0,89 969,63 0,93
0,14 0,17 0,19 0,21 0,24 0,26 0,29 0,31 0,34 0,36 0,38 0,41
2 977,99 0,75 977,24 0,74 976,50 0,74 975,76 0,75 975,01 0,76 974,25 0,78 973,47 0,79 972,68 0,82 971,86 0,85 971,01 0,87 970,14 0,92 960,22 0,96
0,16 0,18 0,20 0,23 0,25 0,27 0,29 0,32 0,34 0,36 0,38 0,40
3 977,83 0,77 977,06 0,76 976,30 0,77 975,53 0,77 974,76 0,78 973,98 0,80 973,18 0,82 972,36 0,84 971,52 0,87 970,65 0,89 969,76 0,94 968,82 0,98
0,16 0,18 0,21 0,23 0,25 0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,39 0,42
4 977,67 0,79 976,88 0,79 976,09 0,79 975,30 0,79 974,51 0,81 973,70 0,82 972,88 0,84 972,04 0,86 971,18 0,89 970,29 0,92 969,37 0,96 968,40 1,00
0,18 0,20 0,22 0,24 0,26 0,28 0,30 0,33 0,35 0,38 0,40 0,41
5 977,49 0,81 976,68 0,81 975,87 0,81 975,06 0,81 974,25 0,83 973,42 0,84 972,58 0,86 971,71 0,88 970,83 0,92 969,91 0,94 968,97 0,98 967,99 1,02
0,19 0,21 0,23 0,25 0,27 0,30 0,33 0,34 0,37 0,39 0,41 0,43
6 977,30 0,83 976,47 0,83 975,64 0,83 974,81 0,84 973,97 0,85 973,12 0,87 972,25 0,88 971,37 0,91 970,46 0,94 969,52 0,96 968,56 1,00 967,56 1,04
0,20 0,22 0,24 0,26 0,28 0,30 0,32 0,35 0,37 0,39 0,41 0,43
7 976,10 0,85 976,25 0,85 975,40 0,85 974,55 0,86 973,69 0,87 972,82 0,89 971,93 0,91 971,02 0,93 970,09 0,96 969,13 0,98 968,15 1,02 967,13 1,06
0,21 0,23 0,25 0,27 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,39 0,42 0,44
8 976,89 0,87 976,02 0,87 975,15 0,87 974,28 0,88 973,40 0,89 972,51 0,91 971,60 0,93 970,67 0,95 969,72 0,98 968,74 1,01 967,73 1,04 966,69 1,08
0,22 0,24 0,26 0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,39 0,41 0,43 0,45
9 976,67 0,89 975,78 0,89 974,89 0,89 974,00 0,90 973,10 0,91 972,19 0,93 971,26 0,95 970,31 0,98 969,33 1,00 968,33 1,03 967,30 1,06 966,24 1,09
0,23 0,25 0,27 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45
10 976,44 0,91 975,53 0,91 974,62 0,91 973,71 0,92 972,79 0,93 971,86 0,95 970,91 0,97 969,94 1,00 968,94 1,02 967,92 1,05 966,87 1,08 965,79 1,11
0,25 0,27 0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44 0,45
11 976,11 0,93 975,26 0,92 974,34 0,93 973,41 0,94 972,47 0,95 971,52 0,97 970,55 0,99 969,56 1,02 968,54 1,04 967,50 1,07 966,43 1,09 965,34 1,13
0,26 0,27 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,39 0,40 0,42 0,44 0,46
12 975,93 0,94 974,99 0,94 974,05 0,95 973,10 0,96 972,14 0,97 971,17 0,99 970,18 1,01 969,17 1,03 968,14 1,06 967,08 1,09 965,99 1,11 964,88 1,15
0,26 0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,38 0,39 0,41 0,43 0,45 0,47
13 975,67 0,96 974,71 0,96 973,75 0,97 972,78 0,98 971,80 0,99 970,81 1,01 969,80 1,02 968,78 1,05 967,73 1,08 966,65 1,11 965,54 1,13 964,41 1,17
0,27 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,38 0,40 0,42 0,44 0,45 0,47
14 975,40 0,98 974,42 0,98 973,44 0,99 972,45 1,00 971,45 1,01 970,44 1,02 969,42 1,04 968,38 1,07 967,31 1,10 966,21 1,12 965,09 1,15 963,94 1,19
0,28 0,30 0,32 0,33 0,35 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45 0,47 0,49
15 975,12 1,00 974,12 1,00 973,12 1,00 972,12 1,02 971,10 1,03 970,07 1,04 969,03 1,06 967,97 1,09 966,88 1,12 965,76 1,14 964,62 1,17 963,45 1,20
0,30 0,31 0,33 0,35 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44 0,45 0,47 0,49
16 974,82 1,01 973,81 1,02 972,79 1,02 971,77 1,03 970,74 1,05 969,69 1,06 968,63 1,08 967,55 1,11 966,44 1,13 965,31 1,16 964,15 1,19 962,96 1,22
0,30 0,31 0,33 0,35 0,37 0,38 0,40 0,42 0,43 0,45 0,47 0,49
17 974,52 1,02 973,50 1,04 972,46 1,04 971,42 1,05 970,37 1,06 969,31 1,08 968,23 1,10 967,13 1,12 966,01 1,15 964,86 1,18 963,68 1,21 962,47 1,24
0,31 0,33 0,34 0,36 0,38 0,40 0,42 0,43 0,45 0,47 0,48 0,50
18 974,21 1,04 973,17 1,05 972,12 1,06 971,06 1,07 969,99 1,08 968,91 1,10 967,81 1,11 966,70 1,14 965,56 1,17 964,39 1,19 963,20 1,23 961,97 1,26
0,32 0,34 0,35 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44 0,46 0,47 0,49 0,50
19 973,89 1,06 972,83 1,06 971,77 1,07 970,70 1,09 969,61 1,10 968,51 1,11 967,39 1,13 966,26 1,16 965,10 1,18 963,92 1,21 962,71 1,24 961,47 1,28
0,33 0,35 0,37 0,39 0,40 0,41 0,42 0,45 0,46 0,48 0,50 0,52
20 973,56 1,08 972,48 1,08 971,40 1,09 970,31 1,10 969,21 1,11 968,10 1,13 966,97 1,14 965,81 1,17 964,64 1,20 963,44 1,23 962,21 1,26 960,95 1,29
tºAlcoholvolumegehalte in % vol
20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
20º 973,56 1,08 972,48 1,08 971,40 1,09 970,31 1,10 969,21 1,11 968,10 1,13 966,97 1,16 965,81 1,17 964,64 1,20 963,44 1,23 962,21 1,26 960,95 1,29
0,35 0,36 0,37 0,39 0,40 0,42 0,44 0,45 0,47 0,49 0,50 0,52
21º 973,21 1,09 972,12 1,09 971,03 1,11 969,92 1,11 968,81 1,13 967,68 1,15 966,53 1,17 965,36 1,19 964,17 1,22 962,95 1,24 961,71 1,28 960,43 1,31
0,35 0,36 0,38 0,39 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48 0,49 0,51 0,52
22 972,86 1,10 971,76 1,11 970,65 1,12 969,53 1,13 968,40 1,15 967,25 1,16 966,09 1,19 964,90 1,21 963,69 1,23 962,46 1,26 961,20 1,29 959,91 1,32
0,35 0,37 0,39 0,40 0,42 0,43 0,45 0,46 0,48 0,50 0,52 0,53
23 972,51 1,12 971,39 1,13 970,26 1,13 969,13 1,15 967,98 1,16 966,82 1,18 965,64 1,20 964,44 1,23 963,21 1,25 961,96 1,28 960,68 1,30 959,38 1,33
0,36 0,38 0,39 0,41 0,42 0,44 0,46 0,48 0,49 0,51 0,53 0,54
24 972,15 1,14 971,01 1,14 969,87 1,15 968,72 1,16 967,56 1,18 966,38 1,20 965,18 1,22 963,96 1,24 962,72 1,27 961,45 1,29 960,16 1,32 958,84 1,34
0,38 0,39 0,40 0,42 0,44 0,45 0,46 0,48 0,50 0,51 0,53 0,54
25 971,77 1,15 970,62 1,15 969,47 1,17 968,30 1,18 967,12 1,19 965,93 1,21 964,72 1,24 963,48 1,26 962,22 1,28 960,94 1,31 959,63 1,33 958,30 1,36
0,38 0,39 0,41 0,42 0,44 0,46 0,48 0,49 0,50 0,52 0,53 0,55
26 971,39 1,16 970,23 1,17 969,06 1,18 967,88 1,20 966,68 1,21 965,47 1,23 964,24 1,25 962,99 1,27 961,72 1,30 960,42 1,32 959,10 1,35 957,75 1,38
0,39 0,41 0,42 0,44 0,45 0,46 0,48 0,50 0,51 0,52 0,53 0,55
27 971,00 1,18 969,82 1,18 968,64 1,20 967,44 1,21 966,23 1,22 965,01 1,25 963,76 1,27 962,49 1,28 961,21 1,31 959,90 1,33 958,57 1,37 957,20 1,40
0,40 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48 0,49 0,50 0,52 0,53 0,55 0,56
28 970,60 1,19 969,41 1,20 968,21 1,21 967,00 1,23 965,77 1,24 964,53 1,26 963,27 1,28 961,99 1,30 960,69 1,32 959,37 1,35 958,02 1,38 956,64 1,41
0,40 0,42 0,43 0,45 0,46 0,48 0,49 0,50 0,52 0,54 0,55 0,56
29 970,20 1,21 968,99 1,21 967,78 1,23 966,55 1,24 965,31 1,26 964,05 1,27 962,78 1,29 961,49 1,32 960,17 1,34 958,83 1,36 957,47 1,39 956,08 1,43
0,42 0,43 0,45 0,46 0,47 0,48 0,50 0,52 0,53 0,54 0,56 0,58
30 969,78 1,22 968,56 1,23 967,33 1,24 966,09 1,25 964,84 1,27 963,57 1,29 962,28 1,31 960,97 1,33 959,64 1,35 958,29 1,38 956,91 1,41 955,50 1,44
0,42 0,43 0,44 0,45 0,47 0,49 0,51 0,52 0,53 0,55 0,56 0,58
31 969,36 1,23 968,13 1,24 966,89 1,25 965,64 1,27 964,37 1,29 963,08 1,31 961,77 1,32 960,45 1,34 959,11 1,37 957,74 1,39 956,35 1,43 954,92 1,45
0,43 0,45 0,46 0,48 0,49 0,50 0,51 0,52 0,54 0,56 0,57 0,58
32 968,93 1,25 967,68 1,25 966,43 1,27 965,16 1,28 963,88 1,30 962,58 1,32 961,26 1,33 959,93 1,36 958,57 1,39 957,18 1,40 955,78 1,44 954,34 1,47
0,43 0,45 0,47 0,48 0,50 0,51 0,52 0,54 0,55 0,56 0,58 0,59
33 968,50 1,27 967,23 1,27 965,96 1,28 964,68 1,30 963,38 1,31 962,07 1,33 960,74 1,35 959,39 1,37 958,02 1,40 956,62 1,42 955,20 1,45 953,75 1,48
0,45 0,45 0,47 0,49 0,50 0,51 0,52 0,54 0,55 0,56 0,58 0,60
34 968,05 1,27 966,78 1,29 965,49 1,30 964,19 1,31 962,88 1,32 961,56 1,34 960,22 1,37 958,85 1,38 957,47 1,41 956,06 1,44 954,62 1,47 953,15 1,49
0,45 0,47 0,48 0,49 0,50 0,52 0,54 0,55 0,57 0,58 0,59 0,60
35 967,60 1,29 996,31 1,30 965,01 1,31 963,70 1,32 962,38 1,34 961,04 1,36 959,68 1,38 958,30 1,40 956,90 1,42 955,48 1,45 954,03 1,48 952,55 1,50
0,45 0,47 0,48 0,49 0,51 0,53 0,54 0,55 0,57 0,59 0,60 0,61
36 967,15 1,31 965,84 1,31 964,53 1,32 963,21 1,34 961,87 1,36 960,51 1,37 959,14 1,39 957,75 1,42 956,33 1,44 954,89 1,46 953,43 1,49 951,94 1,51
0,46 0,47 0,48 0,50 0,52 0,53 0,55 0,56 0,57 0,58 0,60 0,61
37 966,69 1,32 965,37 1,32 964,05 1,34 962,71 1,36 961,35 1,37 959,98 1,39 958,59 1,40 957,19 1,43 955,76 1,45 954,31 1,48 952,83 1,50 951,33 1,52
0,47 0,48 0,50 0,51 0,52 0,54 0,55 0,57 0,58 0,59 0,60 0,61
38 966,22 1,33 964,89 1,34 963,55 1,35 962,20 1,37 960,83 1,39 959,44 1,40 958,04 1,42 956,62 1,44 955,18 1,46 953,72 1,49 952,23 1,51 950,72 1,54
0,48 0,49 0,51 0,52 0,53 0,54 0,56 0,57 0,58 0,60 0,61 0,62
39 965,74 1,34 964,40 1,36 963,04 1,36 961,68 1,38 960,30 1,40 958,90 1,42 957,48 1,43 956,05 1,45 954,60 1,48 953,12 1,50 951,62 1,52 950,10 1,55
0,49 0,50 0,51 0,53 0,54 0,55 0,56 0,58 0,60 0,61 0,62 0,64
40 965,25 1,35 963,90 1,37 962,53 1,38 961,15 1,39 959,76 1,41 958,35 1,43 956,92 1,45 955,47 1,47 954,00 1,49 952,51 1,51 951,00 1,54 949,49 1,561990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 50
▼B
TABEL IV
Correlatietabel tussen de brekingsindexen bij 20 ºC en de alcoholgehalten bij 20 ºC van zuivere alcohol-water
mengsels en destillaten
1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 51
▼B
4.TOTAAL DROOG EXTRACT
Totaal droge stof
1. Begripsbepalingen
Het „totaal droog extract” of de „totaal droge stof” is de totale massa
aan stoffen die onder bepaalde fysische omstandigheden niet
vervluchtigen. Deze fysische omstandigheden moeten van dien aard
zijn dat de stoffen waaruit het extract bestaat zo min mogelijk veran-
dering ondergaan.
Het „niet reducerend extract” is het droog extract verminderd met
het totaal aan suikers.
Het „gereduceerd extract” is het totaal droog extract verminderd met
het suikergehalte, voor zover dat hoger is dan 1 g/l, met het kalium-
sulfaatgehalte, voor zover dit hoger is dan 1 g/l, met het gehalte aan
mannitol, voor zover aanwezig, en met alle eventueel aan de wijn
toegevoegde chemische stoffen.
De „extractrest” is het niet reducerend extract verminderd met het in
wijnsteenzuur uitgedrukte gehalte aan gebonden zuur.
Het extract wordt uitgedrukt in gram per liter en moet tot op 0,5 g
nauwkeurig worden bepaald.
2. PRINCIPE VAN DE METHODE
Enige methode: densimetrie.
Het totaal droog extract wordt indirect berekend, voor most uit de
relatieve dichtheid en voor wijn uit de relatieve dichtheid van de
alcoholvrij gemaakte wijn.
Dit droog extract komt overeen met de hoeveelheid saccharose die,
opgelost in 1 l water, een oplossing geeft met dezelfde relatieve
dichtheid als de most of de alcoholvrije wijn. Deze hoeveelheid
wordt afgelezen in tabel I.
3. WERKWIJZE
De relatieve dichtheid d2020van de alcoholvrij gemaakte wijn (dr)
wordt berekend met de formule:
dr=dv−da+ 1,000
waarin
dv= de relatieve dichtheid van de wijn bij 20 ºC (gecorrigeerd
voor het gehalte aan vluchtige zuren) (1)
da= de relatieve dichtheid bij 20 ºC van een alcohol-water
mengsel met hetzelfde alcoholgehalte als de wijn.
De waarde van drkan ook worden berekend door uit te gaan van de
dichtheden bij 20 ºC van de wijn, ρv, en van het alcohol-water
mengsel met hetzelfde alcoholgehalte als de wijn, ρa, en wel volgens
de formule:
dr= 1,0018 ( ρv−ρa) + 1,000
waarin de coëfficiënt 1,0018 praktisch gelijk gesteld kan worden aan
1 wanneer ρvkleiner is dan 1,05, hetgeen meestal het geval is.
4. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
Met behulpvan tabel I wordt het totaal droog extract berekend
uitgaande van de relatieve dichtheid d2020van alcoholvrij gemaakte
wijn of uit de relatieve dichtheid van most.
Het totaal droog extract wordt opgegeven in gram per liter met één
decimaal.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 52
(1) Alvorens deze berekening uit te voeren moet de relatieve dichtheid (of de dichtheid)
van de onderzochte wijn, zoals boven is aangegeven, worden gecorrigeerd voor devluchtige zuren volgens de formule:d
v=d2020− 0,0000086 a of ρv=ρ20− 0,0000086 a
waarin a = het gehalte aan vluchtige zuren in milli-equivalenten per liter.
▼B
TABEL I
voor de berekening van het gehalte aan totaal droog extract in g/l
Dichtheid met 2
decimalen3e decimaal van de dichtheid
0123456789
Gram extract per liter
1,00 0 2,6 5,1 7,7 10,3 12,9 15,4 18,0 20,6 23,2
1,01 25,8 28,4 31,0 33,6 36,2 38,8 41,3 43,9 46,5 49,1
1,02 51,7 54,3 56,9 59,5 62,1 64,7 67,3 69,9 72,5 75,1
1,03 77,7 80,3 82,9 85,5 88,1 90,7 93,3 95,9 98,5 101,1
1,04 103,7 106,3 109,0 111,6 114,2 116,8 119,4 122,0 124,6 127,2
1,05 129,8 132,4 135,0 137,6 140,3 142,9 145,5 148,1 150,7 153,3
1,06 155,9 158,6 161,2 163,8 166,4 169,0 171,6 174,3 176,9 179,5
1,07 182,1 184,8 187,4 190,0 192,6 195,2 197,8 200,5 203,1 205,81,08 208,4 211,0 213,6 216,2 218,9 221,5 224,1 226,8 229,4 232,0
1,09 234,7 237,3 239,9 242,5 245,2 247,8 250,4 253,1 255,7 258,4
1,10 261,0 263,6 266,3 268,9 271,5 274,2 276,8 279,5 282,1 284,8
1,11 287,4 290,0 292,7 295,3 298,0 300,6 303,3 305,9 308,6 311,2
1,12 313,9 316,5 319,2 321,8 324,5 327,1 329,8 332,4 335,1 337,8
1,13 340,4 343,0 345,7 348,3 351,0 353,7 356,3 359,0 361,6 364,3
1,14 366,9 369,6 372,3 375,0 377,6 380,3 382,9 385,6 388,3 390,9
1,15 393,6 396,2 398,9 401,6 404,3 406,9 409,6 412,3 415,0 417,6
1,16 420,3 423,0 425,7 428,3 431,0 433,7 436,4 439,0 441,7 444,4
1,17 447,1 449,8 452,4 455,2 457,8 460,5 463,2 465,9 468,6 471,3
1,18 473,9 476,6 479,3 482,0 484,7 487,4 490,1 492,8 495,5 498,2
1,19 500,9 503,5 506,2 508,9 511,6 514,3 517,0 519,7 522,4 525,1
1,20 527,8 —————————
Invoegingstabel
4e decimaal van
de dichtheidGram extract per
liter4e decimaal van
de dichtheidGram extract per
liter4e decimaal van
de dichtheidGram extract per
liter
1 0,3 4 1,0 7 1,8
2 0,5 5 1,3 8 2,1
3 0,8 6 1,6 9 2,31990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 53
▼B
5.REDUCERENDE SUIKERS
1. BEGRIPSBEPALING
Onder „reducerende suikers” wordt verstaan het totaal aan suikers
met keton- of aldehydegroepen die worden bepaald door hun reduce-
rende werking op een basische kopersulfaatoplossing.
2. PRINCIPE VAN DE METHODEN
2.1. Klaring
2.1.1. Referentiemethode: de geneutraliseerde en alcoholvrij gemaakte wijn
wordt over een anionenwisselaarskolom (acetaatvorm) geleid waarbij
de anionen worden uitgewisseld voor acetaationen, vervolgens vindt
klaring plaats met neutraal loodacetaat.
2.1.2. Gebruikelijke methoden: de wijn wordt behandeld met een van de
volgende reagentia:
2.1.2.1. Neutraal loodacetaat
2.1.2.2. Zinkhexacyanoferraat (II)
2.2. Bepaling
2.2.1. Enige methode: na de geklaarde wijn of most te hebben laten
reageren met een bekende hoeveelheid basische kopersulfaatoplos-
sing wordt de overmaat koper jodometrisch bepaald.
3. KLARING
De vloeistof waarin de suikers worden bepaald moet een suikerge-
halte hebben tussen 0,5 en 5 g/l.
Een droge wijn hoeft tijdens de klaring niet te worden verdund; een
zoete wijn wordt bij de klaring zover verdund dat het gehalte aan
suikers tussen de in de onderstaande tabel aangegeven grenzen
komt te liggen.
Omschrijving Suikergehalte in g/l DichtheidToe te passen verdun-
ning in %
Most, mistella > 125 > 1,038 1
Zoete wijn, al dan
niet versterkt25-125 1,005-1,038 4
Zachte wijn 5-25 0,997-1,005 20
Droge wijn < 5 < 0,997 geen verdunning
3.1. Referentiemethode
3.1.1. Reagentia
3.1.1.1. Zoutzuuroplossing (HCl), 1 M3.1.1.2. Natriumhydroxideoplossing (NaOH), 1 M
3.1.1.3. Azijnzuuroplossing (CH
3COOH), 4 M
3.1.1.4. Natriumhydroxideoplossing (NaOH), 2 M
3.1.1.5. Anionenwisselaarshars (type Dowex 3 (20-50 mesh) of gelijk-
waardig)
Bereiding van de anionenwisselaarskolom.
Breng onder in een buret voorzien van een kraan een propje glaswol
aan en 15 ml anionenwisselaarshars (3.1.1.5).
Alvorens de hars in gebruik te nemen moet dit twee keer volledig
worden geregenereerd door een wisselende behandeling met zout-
zuuroplossing (3.1.1.1) en natriumhydroxideoplossing (3.1.1.2).
Breng de hars, na spoelen met 50 ml gedestilleerd water, over in
een bekerglas, voeg hier 50 ml azijnzuuroplossing (3.1.1.3) aan toe
en schud gedurende vijf minuten. Vul de buret opnieuw en laat
100 ml azijnzuuroplossing (3.1.1.3) doorlopen. (Aanbevolen wordt
een voorraad hars te bewaren in fles gevuld met deze 4 M azijnzuur-1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 54
▼B
oplossing.) Was de kolom met gedestilleerd water totdat het
waswater neutraal is.
Regenerering van de hars. Laat 150 ml natriumhydroxideoplossing
(3.1.1.4) doorlopen om de zuren en het grootste deel van de aan de
hars gehechte kleurstoffen te verwijderen. Spoel met 100 ml water
en daarna met 100 ml azijnzuuroplossing (3.1.1.3). Was de kolom
met gedestilleerd water totdat het waswater neutraal is.
3.1.1.6. Neutraal-loodacetaatoplossing (ongeveer verzadigd)
Neutraal loodacetaat, Pb(CH3COO)2,3 H2O: 250 g
Heet water toevoegen en aanlengen tot: 500 ml.
Los opdoor schudden.
3.1.1.7. Calciumcarbonaat, CaCO3
3.1.2. Werkwijze
3.1.2.1. Droge wijn
Breng 50 ml wijn in een bekerglas met een doorsnede van 10-12 cm,
waaraan 0,5 (n − 0,5) ml natriumhydroxideoplossing (3.1.1.2) is
toegevoegd (n = het voor de bepaling van totaal zuur in 10 ml wijn
benodigde volume 0,1 M natriumhydroxideoplossing). Damp in op
een kokend-waterbad onder begeleiding van een warme luchtstroom
tot het volume is teruggebracht tot ongeveer 20 ml.
Laat deze vloeistof met een snelheid van 3 ml per twee minuten
door de kolom gevuld met anionenwisselaar in acetaatvorm
(3.1.1.5) lopen. Vang de uitstromende vloeistof op in een maatkolf
van 100 ml. Spoel het bekerglas en de kolom zes keer met 10 ml
gedestilleerd water. Voeg onder schudden 2,5 ml verzadigde lood-
acetaatoplossing (3.1.1.6) en 0,5 g calciumcarbonaat (3.1.1.7) toe;
schud enkele malen goed en wacht ten minste 15 minuten; vul aan
met water tot de maatstreepen filtreer.
1 ml van dit filtraat komt overeen met 0,5 ml wijn.
3.1.2.2. Most, mistella, zoete wijn en zachte wijn
Bij wijze van voorbeeld kunnen volgende verdunningen worden
gemaakt:
1)Most en mistella
Verdun 10 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml, neem
hiervan een monster van 10 ml.
2)Zoete wijn, al dan niet versterkt , waarvan de dichtheid ligt
tussen 1,005 en 1,038 g/ml
Verdun 20 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml, neem
hiervan een monster van 20 ml.
3)Zachte wijn , waarvan de dichtheid ligt tussen 0,997 en 1,005 g/
ml
Neem een monster van 20 ml niet verdunde wijn.Laat het hierboven aangegeven monster al dan niet verdunde
wijn of most met een snelheid van 3 ml per twee minuten door
de kolom gevuld met anionenwisselaar in acetaatvorm lopen.
Vang de uitstromende vloeistof opin een maatkolf van 100 ml,
spoel de kolom na met water totdat ongeveer 90 ml vloeistof is
verkregen. Voeg 0,5 g calciumcarbonaat (3.1.1.7) en 1 ml verza-
digde loodacetaatoplossing (3.1.1.6) toe; schud af en toe
gedurende een periode van ten minste 15 minuten; vul aan met
water tot de maatstreepen filtreer.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 55
▼B
Bij gebruik van de hierboven aangegeven hoeveelheden most,
mistella, zoete wijn en zachte wijn:
1) komt 1 ml filtraat overeen met 0,01 ml most of mistella;
2) komt 1 ml filtraat overeen met 0,04 ml zoete wijn;3) komt 1 ml filtraat overeen met 0,20 ml zachte wijn.
3.2. Gebruikelijke methoden
3.2.1. Klaring met neutraal loodacetaat
3.2.1.1. Reagentia
Neutraal-loodacetaatoplossing (ongeveer verzadigd) (3.1.1.6).
Calciumcarbonaat, CaCO
3(3.1.1.7).
3.2.1.2. Werkwijze
3.2.1.2.1. Droge wijn
Breng 50 ml wijn in een maatkolf van 100 ml; voeg hieraan 0,5 (n
− 0,5) ml natriumhydroxideoplossing (3.1.1.2) toe, waarin n = het
voor de bepaling van totaal zuur in 10 ml wijn benodigde volume
0,1 M natriumhydroxideoplossing. Voeg onder schudden 2,5 ml
verzadigde loodacetaatoplossing (3.1.1.6) en 0,5 g calciumcarbonaat
(3.1.1.6) toe; schud enkele malen goed en wacht ten minste 15
minuten; vul aan tot de maatstreepmet water en filtreer.
1 ml van dit filtraat komt overeen met 0,5 ml wijn.
3.2.1.2.2. Most, mistella, zoete wijn en zachte wijn
Breng in een maatkolf van 100 ml een monster al dan niet verdunde
wijn (of most of mistella), waarbij de hieronder aangegeven verdun-
ningen louter richtinggevend zijn:
1)Most en mistella
Verdun 10 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml; neem
hiervan een monster van 10 ml.
2)Zoete wijn, al dan niet versterkt , waarvan de dichtheid ligt
tussen 1,005 en 1,038 g/ml
Verdun 20 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml; neem
hiervan een monster van 20 ml.
3)Zachte wijn , waarvan de dichtheid ligt tussen 0,997 en 1,005 g/
ml
Neem een monster van 20 ml van de niet verdunde wijn.
Voeg 0,5 g calciumcarbonaat, ongeveer 60 ml water en 0,5, 1 of
2 ml verzadigde loodacetaatoplossing toe; schud af en toe gedu-
rende een periode van 15 minuten. Vul aan tot de maatstreep
met water en filtreer.
Bij gebruik van de hierboven aangegeven hoeveelheden most,
mistella, zoete wijn en zachte wijn:
1) komt 1 ml filtraat overeen met 0,01 ml most of mistella;
2) komt 1 ml filtraat overeen met 0,04 ml zoete wijn;3) komt 1 ml filtraat overeen met 0,20 ml zachte wijn.
3.2.2. Klaring met zinkhexacyanoferraat (II)
Deze klaringsmethode kan slechts worden gebruikt voor witte wijn,
licht gekleurde zoete wijn en most.
3.2.2.1. Reagentia
3.2.2.1.1. Kaliumhexacyanoferraat (II)-oplossing
Kaliumhexacyanoferraat (II), K
4Fe(CN)6,3H2O: 150 g
Oplossen in water en aanlengen tot: 1 000 ml.
3.2.2.1.2. Zinksulfaatoplossing (II)
Zinksulfaat, ZnSo4,7H2O: 300 g
Oplossen in water en aanlengen tot: 1 000 ml.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 56
▼B
3.2.2.2. Werkwijze
Breng in een maatkolf van 100 ml een monster al dan niet verdunde
wijn (of most of mistella) waarbij de hieronder aangegeven verdun-
ningen louter richtinggevend zijn:
1)Most en mistella
Verdun 10 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml, neem
hiervan een monster van 10 ml.
2)Zoete wijn, al dan niet versterkt , waarvan de dichtheid ligt
tussen 1,005 en 1,038 g/ml
Verdun 20 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml; neem
hiervan een monster van 20 ml.
3)Zachte wijn , waarvan de dichtheid ligt tussen 0,997 en 1,005 g/
ml
Neem een monster van 20 ml van de niet verdunde wijn.
4)Droge wijn
Neem een monster van 50 ml van de niet verdunde wijn.Voeg toe 5 ml kaliumhexacyanoferraatoplossing (3.2.2.1.1) en
5 ml zinksulfaatoplossing (3.2.2.1.2). Meng. Vul aan tot de
maatstreepmet water. Wacht tien minuten en filtreer.
Bij gebruik van de hierboven aangegeven hoeveelheden most,
mistella, zoete wijn, zachte wijn en droge wijn:
1) komt 1 ml filtraat overeen met 0,01 ml most of mistella;
2) komt 1 ml filtraat overeen met 0,04 ml zoete wijn;3) komt 1 ml filtraat overeen met 0,20 ml zachte wijn;4) komt 1 ml filtraat overeen met 0,50 ml droge wijn.
4. BEPALING VAN HET SUIKERGEHALTE4.1. Reagentia
4.1.1. Basische kopersulfaatoplossing
Kopersulfaat p.a., CuSO
4,5 H2O: 25 g
Citroenzuur, C6H8O7,H2O: 50 g
Natriumcarbonaat, Na2CO3, 10H2O: 388 g
Gedestilleerd water tot: 1 000 ml.
Los het kopersulfaat op in 100 ml water, het citroenzuur in 300 ml
water en het natriumcarbonaat in 300 à 400 ml heet water. Meng de
citroenzuuroplossing met de natriumcarbonaatoplossing. Voeg
vervolgens de kopersulfaatoplossing toe en vul aan tot 1 l.
4.1.2. Kaliumjodideoplossing 30 % (m/m)
Kaliumjodide, KI: 30 g
Gedestilleerd water tot: 100 ml.
Bewaar deze oplossing in een bruingekleurde fles.
4.1.3. Zwavelzuuroplossing 25 % (m/m)
Zwavelzuur, H2SO4,ρ20= 1,84 g/ml: 25 g
Gedestilleerd water tot: 100 ml.
Giet het zuur in water, laat afkoelen en vul aan tot 100 ml.
4.1.4. Zetmeeloplossing 5 g/l
Meng 5 g oplosbaar zetmeel met ongeveer 500 ml water. Breng al
roerend aan de kook en laat tien minuten doorkoken; voeg 200 g
natriumchloride (NaCl) toe. Vul na afkoelen aan tot 1 l.
4.1.5. Natriumthiosulfaatoplossing, Na2S2O3, 0,1 M
4.1.6. Invertsuikeroplossing, 5 g/l1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 57
▼B
Deze oplossing wordt gebruikt om de bepalingsmethode te contro-
leren.
Breng in een maatkolf van 200 ml:
Saccharose p.a., C12H22O11: 4,75 g
Gedestilleerd water, ongeveer: 100 ml
Zoutzuur p.a., HCl, ρ2 0= 1,16 − 1,19 g/ml: 5 ml.
Dompel de maatkolf in een waterbad van 60 ºC gedurende een tijd
die voldoende is om de vloeistof een temperatuur van 50 ºC te laten
bereiken, handhaaf deze temperatuur nog 15 minuten. Neem de kolf
uit het bord en laat hem gedurende 30 minuten afkoelen; koel verder
af door de kolf te dompelen in een koud-waterbad. Breng de inhoud
van de kolf over in een maatkolf van 1 l. Vul aan tot 1 l. Deze
oplossing is gedurende één maand houdbaar. Neutraliseer bij gebruik
de overmaat aan zuur van het genomen monster met natriumhydro-
xideoplossing (de oplossing is ongeveer 0,06 M zuur).
4.2. Werkwijze
Pipetteer in een Erlenmeyer met slijpstuk van 300 ml: 25 ml
basische kopersulfaatoplossing (4.1.1), 15 ml water en 10 ml filtraat
(3.1.2 of 3.2.1.2 of 3.2.2.2). Deze hoeveelheid filtraat mag niet meer
dan 60 mg invertsuiker bevatten.
Voeg enkele puimsteenkorrels toe. Bevestig een terugvloeikoeler en
breng binnen twee minuten aan de kook. Laat precies tien minuten
koken.
Koel direct af onder koud stromend water. Voeg na volledige afkoe-
ling 10 ml kaliumjodideoplossing (4.1.2), 25 ml zwavelzuur (4.1.3)
en 2 ml zetmeeloplossing (4.1.4) toe.
Titreer met de natriumthiosulfaatoplossing (4.1.4). Het verbruikte
aantal milliliters zij n.
Voer tevens een blanco-bepaling uit, waarbij de 10 ml filtraat wordt
vervangen door 10 ml gedestilleerd water. Het verbruikte aantal
milliliters zij n ′.
4.3. Weergave van de resultaten
4.3.1. Berekening
De hoeveelheid suiker, uitgedrukt als invertsuiker, die in het monster
aanwezig is, wordt afgelezen in onderstaande tabel als functie van
het verbruikte aantal milliliters natriumthiosulfaatoplossing (n ′− n).
Druk het gehalte aan invertsuiker in de wijn uit in g/l met één deci-
maal en houdt hierbij rekening met de vóór en tijdens de klaring
toegepaste verdunningen.
4.3.2. Herhaalbaarheid
r = 0,015 xi.
xi= gehalte aan invertsuiker in g/l.
4.3.3. Reproduceerbaarheid
R = 0,058 xi.
xi= gehalte aan invertsuiker in g/l.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 58
▼B
Tabel aangevende het verband tussen het verbruikte volume 0,1 M natriumthiosulfaatoplossing, (n ′− n) ml, en de
hoeveelheid reducerende suikers in mg
Volume (n ′−n )
Na2S2O30,1 M
(ml)Reducerende suikers
(mg)Versc-
hilVolume (n ′−n )
Na2S2O30,1 M
(ml)Reducerende suikers
(mg)Versc-
hil
1 2,4 2,4 13 33,0 2,7
2 4,8 2,4 14 35,7 2,8
3 7,2 2,5 15 38,5 2,8
4 9,7 2,5 16 41,3 2,9
5 12,2 2,5 17 44,2 2,9
6 14,7 2,6 18 47,2 2,9
7 17,2 2,6 19 50,0 3,0
8 19,8 2,6 20 53,0 3,0
9 22,4 2,6 21 56,0 3,1
10 25,0 2,6 22 59,1 3,1
11 27,6 2,7 23 62,2
12 30,3 2,71990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 59
▼B
6.SACCHAROSE
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN
I. Kwalitatief onderzoek met behulpvan dunne-laagchromatografie
Saccharose wordt gescheiden van de andere suikers opeen
dunne-laagplaat met cellulose en gedecteerd door behandeling
met het ureum-zoutzuur-reagens en ontwikkeling in een droog-
stoof bij 105 ºC.
II. Kwantitatieve bepaling met behulp van hoge-druk-vloeistofchro-
matografie
Saccharose wordt gescheiden opeen alkylamine-silicum kolom
en refractometrisch bepaald, met behulp van een externe stan-
daardoplossing die onder dezelfde omstandigheden wordt
onderzocht.
Opmerking:De authenticiteit van most of wijn kan worden bepaald met
behulpvan deuteriumkernsp inresonantie, zoals beschreven in
hoofdstuk 8, „Aantonen van verrijking en aanlenging van most,
geconcentreerde most, gerectificeerde geconcentreerde most en
wijn met behulpvan deuteriumkernsp inresonantie”. Voor het
bepalen van suiker kan ook gebruik worden gemaakt van de
gaschromatografische methode beschreven in hoofdstuk 12.
„Speciale analysemethoden voor gerectificeerde geconcentreerde
most”, oder f).
2. KWALITATIEF ONDERZOEK MET BEHULP VAN DUNNE-
LAAGCHROMATOGRAFIE
2.1. Apparatuur
2.1.1. Platen voor dunne-laagchromatografie voorzien van een laag cellu-
lose
2.1.2. Ontwikkeltank2.1.3. Micrometerspuit of micropipet2.1.4. Droogstoof, regelbaar op105 ± 2 ºC
2.2. Reagentia
2.2.1. Actieve kool2.2.2. Loopvloeistof: methyleenchloride, azijnzuur ( ρ
20= 1,05 g/ml),
ethanol, methanol en gedestilleerd water (50: 29: 9: 6: 10).
2.2.3. Ontwikkelaar
Ureum: 5 g
Zoutzuuroplossing, 2 M: 20 ml
Ethanol: 100 ml.
2.2.4. Standaardoplossing
Glucose: 35 g
Fructose: 35 g
Saccharose: 0,5 g
Gedestilleerd water tot: 1 000 ml.
2.3. Werkwijze
2.3.1. Voorbehandeling van het monster
Wanneer most of wijn sterk is gekleurd dient ontkleuring plaats te
vinden door behandeling met actieve kool (2.2.1).
Bij gerectificeerde geconcentreerde most dient de oplossing te
worden gebruikt met een suikergehalte van 25 % (m/m) (25 º Brix),
bereid zoals aangegeven in punt 4.1.2 in hoofdstuk20 „Bepaling van
de pH”. Deze dient nog verder te worden verdund door 25 ml in een
maatkolf met gedestilleerd water aan te vullen tot 100 ml.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 60
▼B
2.3.2. Chromatografie
Breng aan op2,5 cm van de onderkant van de dunne-laagp laat:
— 10 µl monsteroplossing;
— 10 µl standaardoplossing.
Plaats de dunne-laagplaat in de ontwikkeltank verzadigd met de
gasfase van de loopvloeistof en laat de loopvloeistof opstijgen tot
op1 cm van de bovenkant. De p laat uitnemen en drogen onder een
stroom van warme lucht. Herhaal de migratie twee maal en droog
telkens. Besproei gelijkmatig de plaat met 15 ml ontwikkelaar en
droog haar gedurende vijf minuten in de droogstoof op105 ºC.
2.4. Resultaten
Saccharose en fructose vormen donkerblauwe vlekken; glucose geeft
een minder intense groenachtige vlek.
3. KWANTITATIEVE BEPALING MET BEHULP VAN HOGE-
DRUKVLOEISTOF-CHROMATOGRAFIE
De chromatografische voorwaarden zijn slechts aangegeven ter
informatie.
3.1. Apparatuur
3.1.1. Hoge-drukvloeistofchromatograaf
De hoge-drukvloeistofchromatograaf is voorzien van:1) een injectielus van 10 µl;2) een differentiële of een interferrometrische refractometer, als
detector;
3) een alkylamine-silicumkolom (25 cm lengte en 4 mm inwendige
doormeter);
4) een voorkolom gevuld met dezelfde fase;5) een voorziening voor het isoleren of thermostateren (30 ºC) van
het geheel voorkolom-kolom;
6) een schrijver, eventueel een integrator;7) snelheid van de mobiele fase: 1 ml/min.
3.1.2. Membraanfilters (0,45 µm) en toebehoren
3.2. Reagentia
3.2.1. Dubbel gedestilleerd water3.2.2. Acetonitril van HPLC-kwaliteit (CH
3CN)
3.2.3. Mobiele fase: acetonitril-water (80 — 20, V/V), gefiltreerd, over een
membraanfilter (0,45 µm).
De mobiele fase moet vóór het gebruik worden ontgast.
3.2.4. Standaardoplossing: waterige saccharoseoplossing van 1,2 g/l. Deze
moet over een membraanfilter (0,45 µm) worden gefiltreerd.
3.3. Werkwijze
3.3.1. Voorbehandeling van het monster
— Wijn en most:
filtreren over een membraanfilter (0,45 µm).
— Gerectificeerde geconcentreerde most:
gebruik de verdunde oplossing verkregen zoals beschreven in
punt 5.1.2 van hoofdstuk 11, „Totaal zuur”, verdun de gerectifi-
ceerde geconcentreerde most tot 40 % (m/v) en filtreer de aldus
verkregen oplossing over een membraanfilter (0,45 µm).
3.3.2. Chromatografie
Injecteer in de vloeistofchromatograaf achtereenvolgens 10 µl refe-
rentieoplossing en 10 µl volgens 3.3.1 voorbehandeld monster.
Herhaal deze injecties in dezelfde volgorde.
Registreer het chromatogram.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 61
▼B
De retentietijd van saccharose is ongeveer tien minuten.
3.4. Berekening
Gebruik voor de gehaltebepaling het gemiddelde van de twee pieken,
zowel voor de referentieoplossing als voor het monster.
3.4.1. Wijn en most
Bereken het saccharosegehalte in g/l.
3.4.2. Gerectificeerde geconcentreerde most
Het gehalte aan saccharose van de tot 40 % (m/v) verdunde most zij
C g/l.
Het gehalte aan saccharose in gram per kilogram van de gerectifi-
ceerde geconcentreerde most is dan:
2,5 · C.
3.5. Weergave van de resultaten
Het saccharosegehalte van wijn, most en gerectificeerde geconcen-
treerde most wordt opgegeven in gram per liter (voor wijn en most)
en in gram per kilogram met één decimaal (voor gerectificeerde
geconcentreerde most).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 62
▼B
7.GLUCOSE EN FRUCTOSE
1. DEFINITIE
Glucose en fructose kunnen langs enzymatische weg afzonderlijk
worden bepaald waardoor de verhouding glucose/fructose kan
worden berekend.
2. PRINCIPE
Glucose en fructose worden tijdens een enzymatische reactie die
wordt gekatalyseerd door hexokinase (HK) met adenosine-trifosfaat
(ATP) gefosforyleerd tot glucose-6-fosfaat (G6P) en fructose-6-
fosfaat (F6P):
glucose + ATP
 G6P + ADP
fructose + ATP
 F6P + ADP
Het glucose-6-fosfaat wordt met nicotinezuuramide-adenine-dinu-
cleotide-fosfaat (NADP) in aanwezigheid van het enzym glucose-6-
fosfaatdehydrogenase (G6PDH) geoxideerd tot gluconaat-6-fosfaat.
De hoeveelheid gereduceerd nicotinezuuramide-adenine-dinucleo-
tide-fosfaat (NADPH) die hierbij ontstaat is een maat voor de
hoeveelheid glucose-6-fosfaat en dus voor glucose:
G6P + NADP+
gluconaat-6-fosfaat + NADPH + H+
De bepaling van het gereduceerde nicotinezuuramide-adenine-dinu-
cleotide-fosfaat vindt plaats door meting van de absorptie bij 340 nm.
Wanneer deze reactie is beëindigd wordt het fructose-6-fosfaat door
fosfoglucose-isomerase (PGI) omgezet in glucose-6-fosfaat:
F6P
 G6P
Dit glucose-6-fosfaat reageert opnieuw met nicotinezuuramide-
adenine-dinucleotide-fosfaat waardoor weer gluconaat-6-fosfaat en
gereduceerd nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide-fosfaat wordt
gevormd; dit wordt weer bepaald.
3. APPARATUUR
3.1. Spectrofotometer waarmee bij 340 nm, het absorbantiemaximum van
NADPH, kan worden gemeten
Als het om absolute metingen gaat (geen vergelijkende metingen,
maar bij voorbeeld het vaststellen van de absorptiviteit vanNADPH), dienen de golflengteschaal en de absorbanties van het
apparaat te worden geijkt. Indien een dergelijke spectrofotometer
niet beschikbaar is, kan een spectrofotometer met een discontinu
spectrum worden gebruikt, waarmee metingen kunnen worden
verricht bij 334 nm of 365 nm.
3.2. Glaskuvetten met een optische weglengte van 1 cm, of wegwerpku-
vetten
3.3. Enzymatische pipetten van 0,02, 0,05, 0,1 en 0,2 ml
4. REAGENTIA
4.1. Oplossing 1: buffer (tri-ethanolamine 0,3 M; pH = 7,6; 4 · 10
−3M
Mg2+)
Los 11,2 g tri-ethanolaminechloorhydraat, (C2H5)3N · HCl, en 0,2 g
MgSO4·7H2O opin 150 ml dubbel gedestilleerd water, voeg onge-
veer 4 ml 5 M natriumhydroxide-oplossing (NaOH) toe om een pH
van 7,6 te verkrijgen en vul aan tot 200 ml.
Deze bufferoplossing is vier weken houdbaar bij + 4 ºC.
4.2. Oplossing 2: nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide-fosfaat-oplos-
sing (ongeveer 11,5 · 10−3M)1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 63
▼B
Los 50 mg van het dinatriumzout van nicotinezuuramide-adenine-
dinucleotide-fosfaat opin 5 ml dubbel gedestilleerd water.
Deze oplossing is vier weken houdbaar bij + 4 ºC.
4.3. Oplossing 3: adenosine-5 ′-trifosfaat-oplossing (ongeveer 81 · 10−3
M)
Los 250 mg van het dinatriumzout van adenosine-5 ′-trifosfaat en
250 mg natriumwaterstofcarbonaat NaHCO3opin 5 ml dubbel
gedestilleerd water.
Deze oplossing is vier weken houdbaar bij + 4 ºC.
4.4. Oplossing 4: hexokinase-glucose-6-fosfaatdehydrogenase-suspensie
Meng 0,5 ml hexokinase (2 mg eiwit per ml of 280 U/ml) en 0,5 ml
glucose-6-fosfaatdehydrogenase (1 mg eiwit per milliliter).
Deze suspensie is één jaar houdbaar bij + 4 ºC.
4.5. Oplossing 5: fosforglucose-isomerase-suspensie (2 mg eiwit per ml
of 700 U/ml)
Deze suspensie wordt onverdund gebruikt.
De suspensie is één jaar houdbaar bij + 4 ºC.
Opmerking:Alle vorige reagentia worden in de handel in kitvorm aangeboden.
5. WERKWIJZE
5.1. Voorbehandeling van het monster
Maak, afhankelijk van de geschatte hoeveelheden glucose + fructose
per liter, de volgende verdunningen:
Meting bij 340 nm en 334 nm Meting bij 365 nmVerdunning met
waterVerdunningsfactor
F
tot en met 0,4 g/l 0,8 g/l — —
tot en met 4,0 g/l 8,0 g/l 1 + 9 10tot en met 10,0 g/l 20,0 g/l 1 + 24 25tot en met 20,0 g/l 40,0 g/l 1 + 49 50tot en met 40,0 g/l 80,0 g/l 1 + 99 100meer dan 40,0 g/l 80,0 g/l 1 + 999 1 000
5.2. Bepaling
Regel de spectrofotometer (3.1) in op metingen bij 340 nm. Meet
tegen lucht (geen kuvet in de lichtweg) of tegen water bij een tempe-
ratuur van 20 à 25 ºC.
Pipetteer in twee kuvetten (3.2) met een optische weglengte van
1 cm:
Blanco Meetoplossing
Oplossing 1 (4.1) (op 20 ºC
gebracht)2,50 ml 2,50 ml
Oplossing 2 (4.2) 0,10 ml 0,10 ml
Oplossing 3 (4.3) 0,10 ml 0,10 ml
Monsteroplossing — 0,20 ml
Dubbel gedestilleerd water 0,20 ml —
Meng en meet de absorbantie na ongeveer drie minuten (A
1).
Vervolg de reactie door toe te voegen:
Oplossing 4 (4.4) 0,02 ml 0,02 ml
Meng en wacht 15 minuten; meet de absorbantie (A2) en ga na twee
minuten na of de reactie is beëindigd.
Voeg onmiddellijk toe:1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 64
▼B
Oplossing 5 (4.5) 0,02 ml 0,02 ml
Meng en meet na ongeveer tien minuten; ga na twee minuten na of
de reactie is beëindigd (A3).
Bepaal de absorbantieverschillen:
—A2−A1voor het glucose
—A3−A2voor het fructose
zowel voor de blanco als voor de meetoplossing.
Leid hieruit het extinctieverschil af voor de blanco ( ∆AB) en voor
de meetoplossing ( ∆AM) en bereken:
voor het glucose: ∆AG=∆AM−∆AB
voor het fructose: ∆AF=∆AM−∆AB.
Opmerking:
De enzymactiviteit kan per afgeleverde partij wisselen. Het boven-
staande is slechts als indicatie te gebruiken. Aanbevolen wordt deze
activiteit per afgeleverde partij te bepalen.
5.3. Weergave van de resultaten
5.3.1. Berekening
De algemeen geldende formule voor de berekening van concentraties
is de volgende:
C¼V/C1M
ε/C1d/C1v/C11000∆Ag =lðÞ
V = totaalvolume van de test (ml)
v = volume van het in de kuvet gebrachte monster (ml)M = moleculaire massa van de te bepalen stofd = optische weglengte van de kuvet, in cmε= absorptiecoëfficiënt van NADPH; bij 340 nm: ε= 6,3 (mmol
−
1·l·c m−1)
V = 2,92 ml voor de bepaling van glucose
V = 2,94 ml voor de bepaling van fructosev = 0,20 mlM = 180d= 1 .
Na vereenvoudiging wordt verkregen:
voor glucose: C (in g/l) = 0,417 · ∆A
G
voor fructose: C (in g/l) = 0,420 · ∆AF.
Indien het monster vooraf is verdund dient het resultaat te worden
vermenigvuldigd met de factor F.
Opmerking:
Indien de metingen zijn verricht bij 334 nm of bij 365 nm luidt de
vereenvoudigde formule:
— meting bij 334 nm: ε= 6,2 (mmol−1·l·c m−1)
voor glucose: C (in g/l) = 0,425 · ∆AG
voor fructose: C (in g/l) = 0,428 · ∆AF
— meting bij 365 nm: ε= 3,4 (mmol−1·l·c m−1)
voor glucose: C (in g/l) = 0,773 · ∆AG
voor fructose: C (in g/l) = 0,778 · ∆AF1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 65
▼B
5.3.2. Herhaalbaarheid (r)
r = 0,056 xi.
5.3.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 0,12 + 0,076 xi.
xi= het gehalte aan glucose of fructose in g/l.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 66
▼B
8.AANTONEN VAN VERRIJKING VAN MOST, GECONCENTREERDE
MOST, GERECTIFICEERDE GECONCENTREERDE MOST EN
WIJN MET BEHULP VAN DEUTERIUMKERNSPINRESONANTIE
(NMR)
1. BEGRIPSBEPALINGEN
De deuteriumatomen, die in de suikers en het water van druivenmost
aanwezig zijn, zullen na fermentatie in de wijn zijn verdeeld over de
moleculen I, II, III en IV:
CH2DC H2OH CH3CHD OH
II I
CH3CH2OD HOD
III IV
Toevoeging van vreemde suikers (chaptalisering) vóór fermentatie
van de most zal invloed hebben opde verdeling van het deuterium.
In vergelijking met de waarden van de parameters voor een natuur-
lijke referentiewijn uit dezelfde streek zal verrijking met vreemde
suikers tot uiting komen in de volgende veranderingen:
Parameters
Wijn(D/H)I(D/H)II(D/H)WQR
— natuurlijk
— verrijkt:
— met bietsuiker
— met rietsuiker
/C148/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C150
 — met maïssuiker
(D/H)I: is de isotopenverhouding in molecule I.
(D/H)II: is de isotopenverhouding in molecule II.
(D/H)WQ: is de isotopenverhouding in de watermoleculen van de
wijn.
R = 2(D/H)II/(D/H)I, dit geeft de relatieve verdeling aan van deute-
rium in de moleculen I en II; R wordt rechtstreeks gemeten
uitgaande van de intensiteiten (h) van de signalen en derhalve
is R = 3hII/hI.
(D/H)Igeeft vooral uitsluitsel in welke plantensoort de suiker is
gesynthetiseerd en in mindere mate opwelke p laats deze is geoogst
(aard van het bij de fotosynthese gebruikte water).
(D/H)IIgeeft aanwijzingen over de klimatologische omstandigheden
op de plaats waar de druiven zijn geproduceerd (aard van het regen-
water en de weerkundige omstandigheden) en in mindere mate over
de suikerconcentratie in de oorspronkelijke most.
(D/H)WQgeeft aanwijzingen over de klimatologische omstandigheden
op de plaats van produktie en over de suikerconcentratie in de
oorspronkelijke most.
2. PRINCIPE
De bepaling van de hierboven gedefinieerde parameters [R, (D/H)Ien (D/H)II] vindt plaats door deuterium-NMR uit te voeren op
ethanol, verkregen uit wijn of uit onder vastgelegde omstandigheden
verkregen fermentatieprodukten van most, geconcentreerde most of
gerectificeerde geconcentreerde most; ter aanvulling kan eventueel
de isotopenverhouding in het uit de wijn geïsoleerde water worden
bepaald, (D/H)WQen de isotopenverhouding 13C/12Cvan de ethanol.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 67
▼M5
▼B
3. VOORBEHANDELING VAN HET MONSTER
3.1. Afscheiding van ethanol en water uit wijn
Opmerking:
Elk systeem voor de extractie van ethanol kan in aanmerking komen
opvoorwaarde dat het toelaat tussen 98 en 98,5 % van de totale
alcohol van de wijn te recupereren in de vorm van een destillaat
dat 92 tot 93 % (m/m) of 95 % (v/v) alcohol bevat.
3.1.1. Apparatuur en reagentia
— Opstelling voor de afscheiding van ethanol (figuur 1), bestaande
uit:
— elektrische verwarmingsmantel met spanningsregelaar,
— 1-liter kolf met slijpstukken,
— Cadiot-kolom met roterende spiraal (met teflon pakking),
— Erlenmeyer-kolven met slijpstuk van 125 ml,
— flesjes met plastic stop van 125 en 60 ml.
— Voor de bepaling van water volgens Karl Fischer: Karl Fischer-
reagentia (bij voorbeeld Merck 9241 en 9243).
3.1.2. Werkwijze
3.1.2.1. Bepaal het alcoholgehalte van de wijn met een nauwkeurigheid van
ten minste 0,05 % vol, dit gehalte zij tw.
3.1.2.2. Afscheiding van ethanol
Breng het homogeen monster van 500 ml wijn met een alcoholge-
halte van twin de kolf van de destillatieopstelling (3.1.1) welke een
constante refluxverhouding heeft van ongeveer 0,9. Sluit een vooraf
getarreerde Erlenmeyer met slijpstuk van 125 ml (3.1.1) aan op de
destillatieopstelling om het destillaat op te vangen. Vang ongeveer
40 à 60 ml opvan de vloeistof die kookt tussen 78,0 en 78,2 ºC.
Wanneer de temperatuur boven 78,5 ºC stijgt moet het opvangen
gedurende vijf minuten worden gestaakt.
Wanneer de temperatuur weer is gedaald tot 78 ºC wordt het destil-
laat opnieuw opgevangen totdat de temperatuur weer stijgt tot
78,5 ºC; deze werkwijze wordt herhaald tot de temperatuur na stop-
zetting van het opvangen, bij het functioneren van de opstelling als
gesloten circuit, niet meer daalt. De destillatie neemt ongeveer vijf
uur in beslag. Met deze werkwijze wordt 98 tot 98,5 % afgescheiden
van de totale alcohol van de wijn en een destillaat verkregen met
een gehalte tussen 92 en 93 % (m/m) (95 % v/v), een gehalte waar
de omstandigheden van de NMR, zoals beschreven in punt 4, op zijn
ingesteld.
De opgevangen alcohol wordt gewogen.
Een homogeen monster van 60 ml van het destillatieresidu wordt
bewaard in een flesje van 60 ml en doet dienst als watermonster
van de wijn. De isotopenverhouding hiervan kan eventueel worden
bepaald.
Opmerking:
Een homogeen wijnmonster van 300 ml is voldoende indien een
spectrometer beschikbaar is voorzien van een cel van 10 mm (zie
punt 4).
3.1.2.3. Bepaling van het alc oholgehalte van de afgescheiden
alcohol
Via de methode van Karl Fischer wordt het watergehalte bepaald in
een hoeveelheid alcohol van ongeveer 0,5 ml, waarvan de massa p
nauwkeurig is vastgesteld. De hoeveelheid water zij p ′g.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 68
▼B
Figuur 1 — Opstelling voor de afscheiding van ethanol
Het massagehalte aan ethanol is dan:
tD
m¼p/C0p0
p/C2100 :
3.2. Fermentatie van most, geconcentreerde most en gerectificeerde
geconcentreerde most
3.2.1. Apparatuur en reagentia
— Wijnsteenzuur.
— Bacto Yeast Nitrogen Base without amino acids DIFCO.
— Gedroogde actieve gist (Saccharomyces cerevisiae).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 69
▼B
Indien de isotopenverhouding van het water van de most bekend is,
kan de gist vooraf worden gereactiveerd door hem gedurende vijf
minuten in een kleine hoeveelheid niet gedistilleerd lauw water te
brengen, zodat de isotopenverhouding ongeveer gelijk is aan die in
het water van de most: 1 g ofwel 1010cellen in 50 ml voor de enting
van 1 l most. Wanneer de isotoptenverhouding niet bekend is,
verdient het de voorkeur de gist rechtstreeks te enten.
Fermentatievat met een inhoud van 1,5 l, dat luchtdicht kan worden
afgesloten en waarin de alcoholdampen kunnen condenseren, want
verlies van alcohol tijdens de fermentatie kan niet worden getole-
reerd. De omzettingsgraad van fermenteerbare suikers in ethanol
moet boven 98 % liggen.
3.2.2. Werkwijze
3.2.2.1. Most
— Verse most
Breng 1 l most, waarvan het gehalte aan fermenteerbare suikers
vooraf is bepaald, in het fermentatievat. Voeg 1 g gedroogde gist
toe die vooraf is gereactiveerd. Sluit het vat luchtdicht af. Voer
de fermentatie uit bij een temperatuur van ongeveer 20 ºC tot
alle fermenteerbare suikers verdwenen zijn. Het gefermenteerde
produkt wordt, na bepaling van het alcoholmassagehalte en de
berekening van de omzettingsgraad van suiker in alcohol, gecen-
trifugeerd en onderworpen aan een destillatie om de alcohol
volledig te verwijderen.
— Most waarvan gisting is gestuit met zwaveldioxide
Verwijder het zwaveldioxide uit een volume van iets meer dan 1 l
most (1,2 l) door stikstof te leiden door de most, die in een kolf
met refluxkoeler opeen waterbad op70-80 ºC is gebracht, totdat
het totale zwaveldioxide lager is dan 200 mg/l. Door gebruik te
maken van een doeltreffende koeling kan worden voorkomen dat
door verdamping van water concentratie van de most optreedt.
Breng 1 l van de aldus behandelde most in het fermentatievat en
voer de voor verse most aangegeven werkwijze uit.
Opmerking:
Indien voor het sluiten van de gisting van de most gebruik is
gemaakt van dikaliumdisulfiet moet voor het verwijderen van
de zwaveldioxide aan de most zwavelzuur worden toegevoegd,
en wel 0,25 ml geconcentreerd zwavelzuur ( ρ20= 1,84 g/ml) per
gram gebruikt disulfiet per liter most.
3.2.2.2. Geconcentreerde most
Breng een volume V (ml) geconcentreerde most met een bekend
gehalte aan suikers, ongeveer 170 g, in het fermentatievat. Vul het
volume aan tot 1 l met (1 000 − V) ml water met dezelfde isotopen-verhouding als het water voor de natuurlijke referentiemost.
Gistcellen toevoegen zoals beschreven in punt 3.2.1. Voeg 3 g Bacto
Yeast Nitrogen Base without amino acids DIFCO toe. Homogeniseer
en volg de eerder beschreven werkwijze.
3.2.2.3. Gerectificeerde geconcentreerde most
Volg de in punt 3.2.2.2 beschreven werkzijze, waarbij het volume tot
1 l wordt aangevuld met (1 000 − V) ml water met dezelfde isoto-
penverhouding als het water van de natuurlijke referentiemost
waarin 3 g wijnsteenzuur is opgelost.
Opmerking:Bewaar 50 ml most of ontzwavelde most of geconcentreerde most of
gerectificeerde geconcentreerde most om eventueel hieruit het water
te isoleren en daarin de isotopenverhouding (D/H)
WQte bepalen.
Het water kan zeer eenvoudig uit de most worden geïsoleerd door
een azeotropische destillatie uit te voeren met tolueen.
3.3. Voorbehandeling van het alcoholmonster voor NMR-bepaling
3.3.1. Reagentia
N, N-tetramethylureum (TMU); gebruik een referentiemonster TMU
waarvan de isotopenverhouding D/H bekend en gecontroleerd is. Dit
monster kan worden verkregen bij:
— Directoraat-generaal Wetenschappen, onderzoek en ontwikkeling,
Communautair Referentiebureau (BCR)1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 70
▼B
Wetstraat 200, B-1049 Brussel.
3.3.2. Werkwijze
— NMR-apparaat met een cel van 15 mm diameter
Breng in een van tevoren getarreerd flesje 7 ml van de volgens
punt 3.1.2 verkregen alcohol en weeg dit tot op 0,1 mg nauw-
keurig, MA; voeg vervolgens 3 ml interne standaard (TMU) toe
en weeg opnieuw tot op 0,1 mg nauwkeurig, mst. Meng door
schudden.
— NMR-apparaat met een cel van 10 mm diameter
Hierbij kan worden volstaan met 3,2 ml alcohol en 1,3 ml TMU.
Voeg, afhankelijk van het type spectrometer en de te gebruiken
cellen (zie punt 4), een voldoende hoeveelheid hexafluorbenzeen
toe als veldfrequentiestabilisator (lock).
SpectrometerCel
10 mm 15 mm
7,05 T 150 µl 200 µl
9 , 4T 3 5µ l 5 0µ l
3.4. Voorbehandeling van het watermonster ten behoeve van de even-
tuele bepaling van de isotopenverhouding
3.4.1. Reagentia
N, N-tetramethylureum (TMU): zie punt 3.3.1.
3.4.2. Werkwijze
Breng in een getarreerd flesje 3 ml volgens punt 3.1.2 of 3.2
verkregen water; weeg dit tot op0,1 mg nauwkeurig, m ′E; voeg
4 ml interne standaard (TMU) toe en weeg opnieuw tot op 0,1 mg
nauwkeurig, m ′st. Meng door schudden.
Opmerking:
Indien het laboratorium beschikt over een massaspectrometer met
isotoopverhoudingen kan deze meting op dit apparaat worden uitge-
voerd om de NMR-spectrometer te ontlasten, omdat het bij elke
serie wijnmonsters noodzakelijk is de verhouding TIV(5.2) te ijken.
4. METING VAN HET DEUTERIUM-NMR-SPECTRUM VAN
ALCOHOL EN WATER
Bepaling van de isotopenparameters
4.1. Apparatuur
— NMR-spectrometer met een specifieke deuteriumcel, afgestemd
opde karakteristieke frequentie, vo, van het veld Bo(bij voor-
beeld voor Bo= 7,05 T: vo= 46,05 MHz en voor Bo= 9,4 T: vo= 61,4 MHz), met een kanaal voor protonontkoppeling B2en een
kanaal voor stabilisatie van veldfrequentie (lock) opde
frequentie van fluor. Degemeten resolutie van het spectrum
zonder exponentiële vermenigvuldiging (dat wil zeggen LB = 0)
en uitgedrukt als de grootte ophalve hoogte van de signalen
afkomstig van het methyl- en methyleendeel van ethanol en het
methylsignaal van TMU, moet lager zijn dan 0,5 Hz.
De gevoeligheid, gemeten met een exponentiële vermenigvuldi-
gingsfactor LB = 2 (figuur 2a), moet ten minste gelijk zijn aan
150 voor het methylsignaal van ethanol met een gehalte van
95 % vol (93,5 % (m/m)). Onder deze omstandigheden is het
vertrouwensbereik voor de meting van de signaalhoogte bij een
waarschijnlijkheid van 97,5 % (eenzijdig getest) en bij tien
herhalingen van het spectrum 0,35 %.
— Automatische monsterwisselaar.
— Gegevensverwerkende apparatuur.
— Monsterbuisjes van 15 mm of van 10 mm, afhankelijk van de
karakteristieken van de spectrometer.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 71
▼B
4.2. Instelling en controle van de spectrometer
4.2.1. Instelling
Stel de homogeniteit en de gevoeligheid opde gebruikelijke manier
in volgens de gebruiksvoorschriften van de fabrikant.
4.2.2. Controle op de juistheid van de instelling
Gebruik referentiealcoholen, aangeduid met de letters C, V en B.
Hierin staat C voor rietsuikeralcohol, V voor wijnalcohol en B voorbietsuikeralcohol. Deze bezitten een verschillend isotoopgehalte, dat
echter nauwkeurig is geijkt. De referentiealcoholen worden geleverd
door het BCR vermeld in punt 3.3.1.
Bepaal volgens de in punt 4.3 beschreven werkwijze de isotoop-
waarden van deze alcoholen en noteer deze waarden als C
mes,Vmesen Bmes(5.3).
Vergelijk deze waarden met de bekende corresponderende referentie-
waarden, aangegeven als Cst,Vsten Bst(5.3).
Figuur 2a
2H-NMR-spectrum van ethanol uit wijn met interne standaard
(TMU: N,N-tetramethylureum)
Figuur 2b
2H-spectrum van ethanol, opgenomen onder dezelfde omstandig-
heden als figuur 2a, echter zonder de exponentiële
vermenigvuldiging (LB = 0)1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 72
▼B
De standaardafwijking van het gemiddelde van tien herhaalde
metingen van elk spectrum moet lager zijn dan 0,01 bij de verhou-
ding R en lager dan 0,3 ppm bij (D/H)Ien (D/H)II.
De verkregen gemiddelde waarden voor de verschillende isotopenpa-
rameters [R, (D/H)Ien (D/H)II] moeten liggen binnen de
corresponderende standaardafwijking, die voor de parameters van
de drie referentiealcoholen is gegeven door het BCR. Indien hieraan
niet wordt voldaan moet de instelling nogmaals worden uitgevoerd.
4.3. Meetomstandigheden van de NMR-spectra
Breng het volgens punt 3.3 bereide alcoholmonster (of het volgens
punt 3.4 bereide watermonster) in een buisje van 15 mm of van
10 mm en breng dit in de cel.
De meetomstandigheden van de NMR-spectra zijn de volgende:
— De temperatuur van de cel (bij voorbeeld 302 K) moet constant
zijn.
— Meettijd: ten minste 6,8 s bij 1200 Hz voor een volledig spec-
trum (geheugenruimte 16 K), dat wil zeggen ongeveer 20 ppm
bij 61,4 MHz of ongeveer 27 ppm bij 46,1 MHz.
— Blokpuls: 90º.
— Uittriltijd: deze dient van dezelfde orde van grootte te zijn als de
monstertijd (dwell time).
— Tweedimensionale detectie: stel de „offset” 01 in tussen de refe-
rentiesignalen OD en CHD voor ethanol en tussen de
referentiesignalen van HOD en TMU voor water.
— Bepaal de offset-waarde voor ontkoppeling 02 uitgaande van het
protonspectrum, gemeten via de ontkoppelingsspoel bij hetzelfde
buisje. Een goede ontkoppeling wordt verkregen wanneer 02 zich
bevindt in het midden van het frequentie-interval tussen de CH3-
groepen de CH2-groep. Gebruik de ontkoppelingsmethode voor
brede banden.
Voer voor elk spectrum een aantal (NS) bepalingen uit dat
voldoende is om de signaalruis verhouding, zoals beschreven in
punt 4.1, te verkrijgen en herhaal deze serie van NS bepalingen NE
= tienmaal. De waarden van NS zijn afhankelijk van het type spec-
trometer en de gebruikte cellen (zie punt 4). Zie het volgende
keuzeoverzicht.
SpectrometerCel
10 mm 15 mm
7,05 T NS = 304 NS = 200
9,04 T NS = 200 NS = 128
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
5.1. Ethanol
Bepaal voor elk van de tien spectra (zie het NMR-spectrum van
ethanol, figuur 2a):
—R¼3hII
hI¼3/C1hoogte van signaal II CH 3CHD OH ðÞ
hoogte van signaal I CH 2DC H2OH ðÞ
—D=HðÞI¼1;5866 /C1TI/C1mst
mA/C1D=HðÞst
tD
m
—D=HðÞII¼2;3799 /C1TII/C1mst
mAD=HðÞst
tD
m
hierbij is:
—TI¼hoogte van het signaal I CH 2DC H2OH ðÞ
hoogte van het signaal van de interne standaard TMU ðÞ
—TII¼hoogte van het signaal II CH 3T CHD OH ðÞ
hoogte van het signaal van de interne standaard TMU ðÞ
—C H3CHDOH msten mAzie punt 3.3.2
—tmDzie punt 3.1.2.31990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 73
▼B
— (D/H)st= isotopenverhouding van de interne standaard (TMU),
zoals aangegeven ophet flesje. Het TMU kan worden verstrekt
door het BCR vermeld in punt 3.3.1.
5.2. Water
Wanneer de isotopenverhouding van het water, uitgaande van het
water/TMU mengsel via NMR is bepaald, gebruikt men de volgende
formule:
—D=HðÞQ
W¼0;9306 /C1TIV/C1m0
st
m0E/C1D=HðÞst
hierbij is:
—TIV¼Oppervlak van het signaal HOD ðÞvan het water uit de wijn
Oppervlak van het signaal van de interne standaard TMU ðÞ
—m′sten m′Ezie punt 3.4.2
— (D/H)st= isotopenverhouding van de interne standaard (TMU),
zoals aangegeven ophet flesje dat door het BCR vermeld in
punt 3.3.1 wordt verstrekt.
5.3. Bereken voor elk van de isotopenparameters het gemiddelde van de
tien bepalingen de standaardafwijking.
Het is mogelijk programmatuur (bij voorbeeld SNIF-NMR) te instal-
leren opde rekeneenheid van de sp ectrometer waarmee deze
berekeningen on-line kunnen worden uitgevoerd.
Opmerking:Indien, na instelling van de spectrofotometer, de gemiddelde
waarden die zijn verkregen voor de isotopenkarakteristieken van de
referentiealcoholen (4.2.2) niet vallen binnen de standaardafwijking
van de bekende referentiewaarden, kan de volgende correctie worden
toegepast om het ware gehalte van een willekeurig monster te
vinden.
Interpolatie dient plaats te vinden waarbij de waarden van de refe-
rentiealcoholen dienen te worden betrokken die de waarden van het
onbekende monster het dichtst benaderen.
Wanneer (D/H)
iX
mesde gemeten waarde is en (D/H)iX
corr
de gecorrigeerde waarde, dan wordt de formule:
(D/H)iX
corr= (D/H)iB
st+α[ (D/H)iV
mes− (D/H)iB
mes]
hierbij is
α¼D=HðÞVst
i/C0D=HðÞBst
i
D=HðÞVmes
i/C0D=HðÞBmes
i
Voorbeeld:
Referentiemonster, verstrekt en geijkt door het Communautair Refe-
rentie Bureau (BCR):
(D/H)IV
st= 102,0 ppm (D/H)IB
st= 91,95 ppm
Referentiemonster, gemeten in het laboratorium:(D/H)
IV
mes= 102,8 ppm (D/H)IB
mes= 93,0 ppm
Verdacht monster, niet gecorrigeerd:(D/H)
IX
mes= 100,2 ppm.
Dit resulteert in α= 1,0255 en (D/H)IX
corr= 99,3 ppm.
6. INTERPRETATIE VAN DE RESULTATEN
Vergelijk de voor de verhouding R in de verdachte wijn verkregen
waarde RXmet de verkregen waarde voor de controlemonsters. Als
het verschil tussen RXen de voor de controlemonsters verkregen
gemiddelde waarde RTgroter is dan tweemaal de standaardafwijking
van RTdan is er verdenking van vervalsing.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 74
▼B
6.1. Verrijking met bietsuiker of rietsuiker of glucose verkregen uit
maïs
6.1.1. Wijn
RX>RT: vermoedelijk toevoeging van bietsuiker.
RX<RT: vermoedelijk toevoeging van rietsuiker of maïssuiker.
Controleer of (D/H)IIXen (D/H)WQXverhoogd zijn.
Bekijk (D/H)IX. Er is vermoeden van:
— verrijking met bietsuiker, als (D/H)IXvan het verdachte monster
meer dan één keer de standaardafwijking van de meting lager is
dan (D/H)IT, de gemiddelde waarde bekomen voor de referentie-
monsters;
— verrijking met rietsuiker of maïssuiker als (D/H)IXvan het
verdachte monster meer dan één keer de standaardafwijking
hoger is dan (D/H)IT;
— berekening van de verrijking, E, uitgedrukt in % vol ethanol:
— verrijking met bietsuiker:
E % vol ¼tVD=HðÞT
I/C0D=HðÞX
I
D=HðÞT
I/C0D=HðÞB
I
waarin:
(D/H)IB= isotopenverhouding voor plaats I van bietsuiker-
alcohol = (D/H)IB= 92,5 (1)
tV= alcoholmassagehalte van de onderzochte wijn
(X)
— verrijking met rietsuiker of maïssuiker:
E % vol ¼tVD=HðÞX
I/C0D=HðÞT
I
D=HðÞC
I/C0D=HðÞT
I
waarin:
(D/H)IC= isotopenverhouding voor plaats I van rietsuiker-
alcohol of van maïssuikeralcohol: (D/H)IC
= 110,5(1).
tV= alcoholmassapercentage van de onderzochte
wijn (X).
6.1.2. Most, geconcentreerde most en gerectificeerde geconcentreerde most
De waarden van de isotoopparameters van de volgens punt 3.1 afge-
scheiden ethanol van het gefermenteerde produkt (3.2) van most,
geconcentreerde most en gerectificeerde geconcentreerde most
worden bepaald volgens de aanwijzingen gegeven in punt 6.1.1 in
vergelijking met de alcohol onttrokken aan het fermentatieprodukt
van de natuurlijke mosten.
De verrijking, E % vol, wordt uitgedrukt als het volume alcohol,
toegevoegd aan het gefermenteerde produkt. Wanneer de eventueel
uitgevoerde verdunning vóór de fermentatie (geconcentreerde most
en gerectificeerde geconcentreerde most) bekend is, dan is, rekening
houdend met het feit dat 16,83 g suiker 1 % vol alcohol geeft, de
gewichtshoeveelheid suiker, toegevoegd per liter most, geconcen-
treerde most of gerectificeerde geconcentreerde most, te berekenen.
6.2. Verrijking met een mengsel van bietsuiker en rietsuiker of
glucose verkregen uit maïs
De isotopenverhoudingen (D/H)Ien R vertonen minder afwijkingen
dan in het geval van verrijking met slechts één type suiker.
(D/H)IIneemt toe evenals (D/H)WQ1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 75
(1) Deze waarden worden hier medegedeeld in afwachting van het gereedkomen van de
communautaire gegevensbank.
▼B
De bevestiging van deze toevoegingen kan geschieden voor de
verhouding 13C/12Cvan ethanol te bepalen met behulp van de
massaspectrometer; in dit geval is dit verhoudingsgetal verhoogd.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 76
▼B
9.AS
1. BEGRIPSBEPALING
De as wordt gedefinieerd als het geheel van de verassingsprodukten
van het verdampingsresidu van wijn, op een zodanige wijze uitge-
voerd dat alle kationen (behalve ammonium) in de vorm van
carbonaten en andere minerale zouten worden verkregen.
2. PRINCIPE
Verassing van de droge stof van wijn bij een temperatur van 500-
550 ºC tot volledige verbranding van de koolstof.
3. APPARATUUR
3.1. Kokend-waterbad
3.2. Balans, gevoelig tot op0,1 mg3.3. Kookplaat of infraroodverdamper
3.4. Elektrische oven met temperatuurregeling
3.5. Exsiccator3.6. Platinaschaal met een platte bodem, met een diameter van 70 mm en
een hoogte van 25 mm
4. WERKWIJZE
Breng 20 ml wijn in de van tevoren gewogen platina schaal (P
og).
Laat de wijn ophet kokend-waterbad verdamp en, verwarm het
residu op de kookplaat bij 200 ºC of onder de infraroodverdamper
tot verkoling optreedt. Plaats de schaal, als er geen dampen meer
vrijkomen, in de elektrische oven bij 525 ºC ± 25 ºC. Verwijder de
schaal na 15 minuten verkoling uit de oven, voeg 5 ml gedistilleerd
water toe, welke vervolgens ophet waterbad of onder de infrarood-
verdamper wordt verdampt en verhit opnieuw gedurende een tiental
minuten bij 525 ºC.
Als de verbranding van de koolstofdeeltjes nog niet volledig is,
herhaal dan het wassen van de koolstofdeeltjes, de verdamping van
het water en de verassing.
Aan wijn met een hoog suikergehalte kunnen aan het extract, voor
de eerste verassing, enkele druppels zuivere plantaardige olie worden
toegevoegd om overschuimen te voorkomen.
Weeg de schaal, na afkoelen in de exsiccator. Het gewicht zij P1g.
De gewichtsmassa van de as, overeenkomend met de in bewerking
genomen hoeveelheid monster (20 ml), is: p= (P1−Po)g .
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
5.1. Berekening
Het gehalte P van de as, uitgedrukt in gram per liter, is dus P = 50 ·
p. Geef het resultaat tot op twee decimalen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 77
▼B
10.ALKALITEIT VAN DE AS
1. BEGRIPSBEPALING
Onder de alkaliteit van de as wordt verstaan het totaal van de
kationen, uitgezonderd ammonium, gebonden aan de organische
zuren van wijn.
2. PRINCIPE VAN DE METHODE
Terugtitratie in aanwezigheid van methyloranje na oplossen van de
as, onder verwarming, in een bekende overmaat zuur.
3. REAGENTIA EN HULPMIDDELEN
3.1. Zwavelzuuroplossing 0,05 M (H2SO4)
3.2. Natriumhydroxideoplossing 0,1 M (NaOH)
3.3. Methyloranjeoplossing, 0,1 % in gedestilleerd water3.4. Kokend-waterbad
4. WERKWIJZE
Voeg aan de platina schaal (3.1), die de as van 20 ml wijn bevat,
10 ml zwavelzuuroplossing (3.1) toe. Plaats deze gedurende onge-
veer 15 minuten ophet kokend-waterbad, ondertussen het residu
met een glasstaaf losmakend om het oplossen te vergemakkelijken.
Voeg vervolgens twee druppels methyloranjeoplossing (3.3) toe en
titreer de overmaat zwavelzuur met natriumhydroxideoplossing
(3.2) tot kleuromslag van de indicator naar geel.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
Berekening
De alkaliteit van de as, uitgedrukt in milli-equivalenten per liter tot
opéén decimaal, is:
A = 5 (10 − n)
n = het aantal milliliters natriumhydroxideoplossing 0,1 M.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 78
▼B
11.CHLORIDEN
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Chloriden worden rechtstreeks in de wijn bepaald door potentiome-
trie met een Ag/AgCl-elektrode.
2. APPARATUUR
2.1. pH/millivoltmeter met een schaalverdeling van ten minste 2 mV2.2. Magneetroerder2.3. Ag/AgCl-elektrode met een verzadigde kaliumnitraatoplossing als
elektrolyt
2.4. Microburet met een verdeling van 0,01 ml2.5. Chronometer
3. REAGENTIA
3.1. IJkoplossing met chloride: 2,1027 g kaliumchloride, KCl (maximaal
0,005 ºBr), voor gebruik enige dagen in een exsiccator gedroogd,
wordt opgelost in gedestilleerd water en aangevuld tot 1 l: 1 ml
van deze oplossing bevat 1 mg Cl
−.
3.2. Gestelde zilvernitraatoplossing: 4,7912 g zilvernitraat, AgNO3,pr o
analyse, wordt opgelost en aangevuld tot 1 l in een alcoholische
oplossing van 10 % (v/v): 1 ml van deze oplossing komt overeen
met 1 mg Cl−.
3.3. Salpeterzuur van ten minste 65 % ( ρ20= 1,40 g/ml)
4. WERKWIJZE
4.1. 5,0 ml van de ijkoplossing met chloride wordt in een bekerglas van
150 ml opeen magneetroerder gedaan, met gedestilleerd water tot
ongeveer 100 ml verdund en met 1,0 ml salpeterzuur van ten minste
65 % aangezuurd. Plaats de elektrode in de oplossing en titreer door
met de microburet de gestelde zilvernitraatoplossing toe te voegen
onder matig roeren. Voeg eerst viermaal 1,00 ml toe en lees de
corresponderende millivoltwaarde af. Voeg vervolgens de volgende
2 ml toe in fracties van 0,20 ml. Voeg ten slotte weer hoeveelheden
van 1 ml toe tot in totaal 10 ml is toegevoegd. Wacht na iedere
toevoeging ongeveer 30 seconden alvorens de bijbehorende milli-
voltwaarde af te lezen. Breng de verkregen waarden over op
millimeterpapier als functie van het bijbehorende aantal toegevoegde
milliliters titratieoplossing en bepaal de potentiaal van het equivalen-
tiepunt uit het buigpunt van de verkregen curve.
4.2. 5 ml van de ijkoplossing met chloride wordt in een bekerglas van
150 ml gebracht met 95 ml gedestilleerd water en 1 ml salpeterzuur
van ten minste 65 %. Plaats de elektrode erin en titreer onder roeren
tot de potentiaal van het equivalentiepunt is bereikt. Deze bepaling
wordt herhaald tot er een goede overeenstemming tussen de resul-
taten is bereikt. Deze controle moet worden uitgevoerd vóór elke
serie bepalingen van chloride in de monsters.
4.3. 50 ml te onderzoeken wijn wordt in een bekerglas van 150 ml
gedaan. Voeg 50 ml gedestilleerd water en 1 ml salpeterzuur van
ten minste 65 % toe en titreer volgens de in punt 4.2 aangegeven
werkwijze.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 79
▼B
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
5.1. Berekeningen
Als n het aantal milliliters van de gestelde zilvernitraatoplossing
voorstelt, dan is het gehalte aan chloride van de onderzochte vloei-
stof:
20 × n uitgedrukt in milligram Cl−per liter,
0,5633 × n uitgedrukt in milli-equivalenten per liter,32,9 × n uitgedrukt in milligram natriumchloride per liter.
5.2. Herhaalbaarheid (r)
r = 1,2 mg Cl per liter
r = 0,03 meq/l.
r = 2,0 mg NaCl per liter.
5.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 4,1 mg Cl per liter.
R = 0,12 meq/l.
R = 6,8 mg NaCl per liter.
6. Opmerking:
Zeer nauwkeurige bepaling.Uitgegaan wordt van de volledige titratiecurve, verkregen bij de
toevoeging van de ijkoplossing met zilvernitraat aan de onderzochte
vloeistof.
a) Breng 50 ml te onderzoeken wijn in een bekerglas van 150 ml.
Voeg 50 ml gedestilleerd water en 1 ml salpeterzuur van ten
minste 65 % toe. Titreer met de oplossing van zilvernitraat door
telkens 0,5 ml toe te voegen en de daarmee overeenkomende
potentiaal in millivolts af te lezen. Leid uit deze eerste titratie af
hoeveel zilvernitraatoplossing bij benadering nodig is.
b) Begin weer met de bepaling onder dezelfde omstandigheden.
Voeg eerst de titratievloeistof toe met hoeveelheden van 0,5 mltot het toegevoegde volume 1,5 tot 2 ml lager is dan het onder
a) bepaalde volume. Ga nu verder met het toevoegen van 0,2 ml;
ga met toevoegen van telkens 0,2 ml door tot ongeveer even ver
boven het equivalentiepunt, en daarna weer met 0,5 ml.
Het eindpunt van de bepaling en het exact verbruikte volume zilver-
nitraatoplossing wordt bepaald:
— hetzij door het equivalentiepunt van de verkregen curve te
bepalen,
— hetzij uit de berekening:
V¼V
0þ∆Vi∆∆E1
∆∆E1þ∆∆E2
waarin:
V = volume gestelde oplossing dat op het equivalentie-
punt is toegevoegd
V′= volume gestelde oplossing dat vóór de grootste
potentiaalsprong is toegevoegd
∆Vi= constante volume van de toevoegingen van de titra-
tievloeistof, dat wil zeggen 0,2 ml
∆∆E1= tweede potentiaalverschil vóór de grootste potentiaal-
variatie
∆∆E2= tweede potentiaalverschil na de grootste potentiaalva-
riatie.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 80
▼B
Voorbeeld:
Toegevoegd volume
gestelde AgNO3-oplossingPotentiaal E
in mVVerschil ∆ETweede
verschil ∆E
0 204
4
0,2 208 0
4
0,4 212 2
6
0,6 218 0
6
0,8 224 0
6
1,0 230 2
8
1,2 238 4
12
1,4 250 10
22
1,6 272 22
44
1,8 316 10
34
2,0 350 8
26
2,2 376 6
20
2,4 396
In dit voorbeeld ligt het eindpunt van de titratie tussen 1,6 en 1,8 ml:
in dit interval ligt namelijk de grootste potentiaalsprong ( ∆E
= 44 mV). Het volume gestelde zilvernitraatoplossing dat is
verbruikt ter bepaling van chloriden in het monster is:
V¼1;6þ0;222
22þ10¼1;74 ml1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 81
▼B
12.SULFATEN
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN
1.1. Referentiemethode
Precipitatie van bariumsulfaat, gevolgd door weging. Het onder
dezelfde omstandigheden neergeslagen bariumfosfaat wordt verwij-
derd door het precipitaat met zoutzuur te wassen.
In het geval van mosten en wijnen met veel zwaveldioxide dient
vooraf sulfiet te worden verwijderd door koken buiten toetreding
van lucht.
1.2. Snelle testmethode
Indeling van wijnen in verscheidene categorieën door een zoge-
naamde grenswaardemethode, die berust op precipitatie van
bariumsulfaat met behulpvan een gestelde bariumop lossing.
2. REFERENTIEMETHODE
2.1. Reagentia
2.1.1. 2 M zoutzuuroplossing
2.1.2. Bariumchlorideoplossing met 200 g BaCl2·2 H2O per liter
2.2. Werkwijze
2.2.1. Algemene gevallen
Breng 40 ml te onderzoeken monster in een centrifugebuis van
50 ml; voeg 2 ml 2 M zoutzuur en 2 ml van de bariumchlorideoplos-
sing met 200 g/l toe; roer met een glasstaaf; spoel de staaf met wat
gedestilleerd water af en laat de buis vijf minuten rusten. Centrifu-
geer vijf minuten en schenk vervolgens voorzichtig de
bovenstaande vloeistof af.
Was dan het neergeslagen bariumsulfaat opde volgende wijze: voeg
10 ml 2 M zoutzuur toe, breng het neerslag in suspensie en centrifu-
geer vijf minuten. Scheid voorzichtig de bovenstaande vloeistof af.
Herhaal het wassen van het neerslag opdezelfde wijze tweemaal
met telkens 15 ml gedestilleerd water.
Breng het neerslag onder spoelen met gedestilleerd water kwantita-
tief over in een getarreerde platinaschaal en plaats deze op een
waterbad van 100 ºC tot het neerslag is drooggedampt. Het
gedroogde neerslag wordt enkele malen kort boven een vlam gecal-
cineerd tot een wit residu is verkregen. Laat het in een exsiccator
afkoelen en weeg het.
De massa in milligrammen van het verkregen bariumsulfaat is m.
2.2.2. Bijzonder geval: mosten met sulfiet en wijn met een hoog gehalte
aan zwaveldioxide
Verwijder vooraf het zwaveldioxide.
Breng in een konische kolf van 500 ml, voorzien van een opzet-
trechter met kraan en van een afvoerbuis, 25 ml water en 1 ml
onverdund zoutzuur ( ρ20= 1,15 — 1,18 g/ml). Laat deze oplossing
koken om de lucht te verwijderen en voeg via de opzettrechter met
kraan 100 ml wijn toe onder doorkoken. Ga met koken door tot het
volume van de vloeistof in de konische kolf tot ongeveer 75 ml is
afgenomen en breng deze na afkoelen kwantitatief over in een maat-
kolf van 100 ml. Vul tot de merkstreepaan met water. Bep aal de
hoeveelheid sulfaat in een testhoeveelheid van 40 ml hieruit opde
in punt 2.2.1 aangegeven wijze.
2.3. Weergave van de resultaten
2.3.1. Berekeningen
Het gehalte aan sulfaten, uitgedrukt in milligrammen kaliumsulfaat
K2SO4per liter is:
18,67 × m.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 82
▼B
Het gehalte aan sulfaten in most of wijn wordt zonder decimaal
uitgedrukt in milligrammen kaliumsulfaat per liter.
2.3.2. Herhaalbaarheid
Tot 1 000 mg/l: r = 27 mg/l.
Ongeveer 1 500 mg/l: r = 41 mg/l.
2.3.3. Reproduceerbaarheid
Tot 1 000 mg/l: R = 51 mg/l.
Ongeveer 1 500 mg/l: R = 81 mg/l.
3. SNELLE TESTMETHODE3.1. Reagentia
3.1.1. Gestelde bariumchlorideoplossing
2,804 g bariumchloride BaCl
2·H2O en 10 ml zoutzuur ( ρ20= 1,15 à
1,18 g/ml) worden opgelost in voldoende water voor 1 l oplossing;
1 ml van deze oplossing laat een hoeveelheid sulfaationen neerslaan
die overeenkomt met 2 mg kaliumsulfaat.
3.1.2. Zwavelzuur ( ρ20= 1,84 g/ml) in een verdunning van 1 op10 (m/v)
3.2. Werkwijze
Breng in drie reageerbuizen 10 ml most of wijn; voeg aan de eerste
buis 3,5 ml, aan de tweede buis 5 ml en aan de derde buis 10 ml
bariumchlorideoplossing toe. Schud en laat de inhoud koken; wacht
daarna één tot twee uur. De vloeistof in elke buis wordt afge-
schonken, gefiltreerd en in tweeën verdeeld. Voeg aan één helft
enkele druppels van de verdunde zwavelzuuroplossing toe, en aan
de andere enkele druppels van de bariumchlorideoplossing. Bekijk
elke buis en noteer hoe helder of troebel deze is. In de volgende
tabel wordt aangegeven hoe de resultaten moeten worden geïnterpre-
teerd.
Wijn
(ml)Bariumchloride
(ml)Gefiltreerde wijn +
Verdund zwavel-
zuurBariumchloride-
oplossing
Eerste buis10
3,5troebel helder
(minder dan 0,7 g K2SO4/l)
helder troebel
(meer dan 0,7 g K2SO4/l)
Tweede buis 10 5troebel helder
(minder dan 1 g K2SO4/l)
helder troebel
(meer dan 1 g K2SO4/l)
Derde buis 10 10troebel helder
(minder dan 2 g K2SO4/l)
helder troebel
(meer dan 2 g K2SO4/l)1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 83
▼B
13.TOTAAL ZUUR
1. BEGRIPSBEPALING
Het totaal zuur van wijn is de som van de titreerbare zuren bekomen
door titratie van wijn met een genormaliseerde loogoplossing tot aan
pH 7. Bij het totaal zuur is kooldioxide niet inbegrepen.
2. PRINCIPE VAN DE METHODE
Potentiometrische titratie of titratie in aanwezigheid van broomthy-
molblauw als indicator door vergelijking met een kleurmonster.
3. REAGENTIA
3.1. Bufferoplossing pH 7,0
Kaliumdiwaterstoffosfaat, KH2PO4, 107,3 g
Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 1 M 500 mlWater tot 1000 ml.Men kan ook geijkte bufferoplossingen uit de handel gebruiken.
3.2. Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 0,1 M
3.3. Broomthymolblauwoplossing, 4 g/l
Broomthymolblauw, C
27H28Br2O5S… ............... 4g
Neutrale alcohol, 96 % vol … ...................... 200ml
Voeg, na oplossen, toe:
Water, kooldioxidevrij ….......................... 200 mlNatriumhydroxideoplossing 1 M tot blauwgroen
kleuring (pH 7) …................................. 7,5 ml
Water tot …....................................... 1000 ml.
4. APPARATUUR
4.1. Waterstraalpomp4.2. Afzuigkolf van 500 ml
4.3. Potentiometer, afleesbaar in pH-eenheden, en elektroden
De glaselektrode moet in gedestilleerd water worden bewaard.De calomelverzadigde kaliumchloride-elektrode moet worden
bewaard in een verzadigde kaliumchlorideoplossing. Een gecombi-
neerde elektrode wordt het meest gebruikt, bewaar deze in
gedestilleerd water.
4.4. Bekerglazen met een inhoud van 50 ml voor wijn en 100 ml voor
gerectificeerde geconcentreerde most
5. WERKWIJZE5.1. Voorbehandeling van het monster
5.1.1. Wijn
Verwijdering van kooldioxide. Breng ongeveer 50 ml wijn in een
afzuigkolf, sluit deze aan opde waterstraalp ompen zuig onder
voortdurend schudden gedurende één à twee minuten vacuüm.
5.1.2. Gerectificeerde geconcentreerde most
Breng een nauwkeurig afgewogen hoeveelheid van 200 g gerectifi-
ceerde geconcentreerde most in een maatkolf van 500 ml. Vul aan
tot de maatstreepmet water en homogeniseer.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 84
▼B
5.2. Potentiometrische titratie
5.2.1. IJking van de pH-meter
De ijking van de pH-meter gebeurt bij 20 ºC volgens de aanwij-
zingen van het gebruikte toestel met behulpvan de bufferop lossing
pH = 7,00 bij 20 ºC.
5.2.2. Meting
Breng in een bekerglas (4.4) een hoeveelheid volgens punt 5.1 voor-
behandeld monster, voor wijn is dit 10 ml en voor gerectificeerde
geconcentreerde most is dit 50 ml. Voeg ongeveer 10 ml gedestil-
leerd water toe en titreer met de buret zoveel
natriumhydroxideoplossing (3.2) tot de pH de waarde 7 aangeeft bij
20 ºC. De toevoeging van de loogoplossing moet langzaam
geschieden onder voortdurend schudden. Het verbruik aan milliliters
natriumhydroxideoplossing 0,1 M zij n.
5.3. Titratie met indicator (broomthymolblauw)
5.3.1. Voorafgaande bereiding van het kleurmonster
Breng 25 ml uitgekookt gedestilleerd water in een bekerglas (4.4),
voeg hieraan toe 1 ml broomthymolblauwoplossing (3.3) en een
hoeveelheid volgens punt 5.1 voorbehandeld monster, voor wijn is
dit 10 ml en voor gerectificeerde geconcentreerde most is dit 50 ml.
Titreer met natriumhydroxideoplossing (3.2) tot een blauw-groene
kleur wordt verkregen. Voeg 5 ml bufferoplossing pH 7 (3.1) toe.
5.3.2. Bepaling
Breng 30 ml uitgekookt gedestilleerd water in een bekerglas (4.4),
voeg hieraan toe 1 ml broomthymolblauwoplossing (3.3) en een
hoeveelheid volgens punt 5.1 voorbehandeld monster, voor wijn is
dit 10 ml en voor gerectificeerde geconcentreerde most is dit 50 ml.
Titreer met natriumhydroxideoplossing (3.2) tot een blauw-groene
kleur wordt verkregen die identiek is aan de kleur van het kleurmon-
ster (5.3.1). Het verbruik aan milliliters natriumhydroxideoplossing
0,1 M zij n.
6. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
6.1. Berekening
6.1.1. Wijn
Het totaal zuur, uitgedrukt in milli-equivalenten per liter, is:A = 10 · n.
Het resultaat wordt met één decimaal weergegeven.
Het totaal zuur, uitgedrukt in grammen wijnsteenzuur per liter, is:A′= 0,075 · A.
Het resultaat wordt met één decimaal weergegeven.
6.1.2. Gerectificeerde geconcentreerde most
— Totaal zuur, uitgedrukt in milli-equivalenten per kilogram gerec-
tificeerde geconcentreerde most, is: a = 5 · n.
— Totaal zuur, uitgedrukt in milli-equivalenten per kilogram totale
suikers, is:
A¼
500/C1n
P
P = gehalte aan totale suikers in % (m/m).
Het resultaat wordt opgegeven met één decimaal.
6.2. Herhaalbaarheid (r) voor de titratie met indicator (5.3)
r = 0,9 me/l
r = 0,07 g wijnsteenzuur/l
voor witte wijn, rosé wijn en rode wijn.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 85
▼B
6.3. Reproduceerbaarheid (R) voor de titratie met indicator (5.3)
Voor witte wijn en rosé wijn:
R = 3,6 me/l
R = 0,3 g wijnsteenzuur/l.
Voor rode wijn:R = 5,1 me/l
R = 0,4 g wijnsteenzuur/l.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 86
▼B
14.VLUCHTIGE ZUREN
1. BEGRIPSBEPALING
De vluchtige zuren zijn het in de wijn aanwezige azijnzuur en zijn
homologen, zowel vrij als gebonden.
2. PRINCIPE VAN DE METHODE
Titratie van de via stoomdestillatie afgescheiden vluchtige zuren uit
wijn.
De wijn wordt vooraf van koolstofdioxide bevrijd.Het gehalte aan vluchtige zuren moet worden gecorrigeerd voor het
vrije en gebonden zwaveligzuur dat onder deze omstandigheden mee
overdestilleert.
Ook voor het eventueel toegevoegde sorbinezuur moet worden
gecorrigeerd.
Opmerking:Salicylzuur, dat in sommige landen wordt toegepast om wijn voor de
analyse te stabiliseren, destilleert gedeeltelijk over. Het is noodzake-
lijk dit te bepalen en het zuurgehalte hiervoor te corrigeren. De
bepalingsmethode hiervan is in punt 7 van dit hoofdstuk weerge-
geven.
3. REAGENTIA
3.1. Wijnsteenzuurkristallen, C
4H6O6
3.2. Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 0,1 M3.3. Fenolftaleïneoplossing, 1 % in neutrale alcohol 96 % vol3.4. Zoutzuuroplossing ( ρ
20= 1,18 — 1,19 g/ml), verdund 1/4 (v/v)
3.5. Jodiumoplossing, I2, 0,005 M
3.6. Kaliumjodidekristallen, KI3.7. Zetmeeloplossing 5 g/l
Meng 5 g zetmeel met ongeveer 500 ml water. Breng al roerend aan
de kook en laat tien minuten doorkoken. Voeg 200 g natriumchlo-
ride, NaCl, toe. Vul na afkoelen aan tot 1 l.
3.8. Verzadigde natriumboraatoplossing, Na
2B4O7· 10H2O, ongeveer 55 g/
l bij 20 ºC
4. APPARATUUR
4.1. Stoomdestillatie-opstelling, bestaande uit:
1. stoomgenerator; de te produceren stoom moet koolstofdioxidevrij
zijn,
2. monsterhouder,
3. rectificeerkolom,4. koeler.
De opstelling moet voldoen aan de volgende drie voorwaarden:
a) Breng 20 ml uitgekookt water in de monsterhouder. Destilleer
250 ml over en voeg hieraan 0,1 ml natriumhydroxideoplossing
(3.2) toe en 2 druppels fenolftaleïneoplossing (3.3); de roze kleur
moet ten minste tien seconden blijven bestaan (controle ophet
koolstofdioxidevrij zijn van de stoom).
b) Breng 20 ml 0,1 M azijnzuuroplossing in de monsterhouder.
Destilleer 250 ml over. Titreer met natriumhydroxideoplossing
(3.2). Het verbruik moet ten minste 19,9 ml zijn (overgekomen
azijnzuur ≥99,5 %).
c) Breng 20 ml 1 M melkzuuroplossing in de monsterhouder.
Destilleer 250 ml over en titreer met natriumhydroxideoplossing
(3.2).
Het verbruik mag maximaal 1,0 ml zijn (gedestilleerd melkzuur
≤0,5 %).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 87
▼B
Elke opstelling of elke techniek die aan deze voorwaarden
voldoet wordt internationaal erkend.
4.2. Waterstraalpomp
4.3. Afzuigkolf
5. WERKWIJZE
5.1. Voorbehandeling van het monster: verwijdering van kooldioxide.
Breng ongeveer 50 ml wijn in een afzuigkolf, sluit deze aan opde
waterstraalpomp en zuig onder voortdurend schudden gedurende
één à twee minuten vacuüm.
5.2. Stoomdestillatie
Breng 20 ml volgens punt 5.1 kooldioxidevrij gemaakte wijn in de
monsterhouder. Voeg ongeveer 0,5 g wijnsteenzuur (3.1) toe. Vang
ten minste 250 ml destillaat op.
5.3. Titratie
Titreer met 0,1 M natriumhydroxideoplossing (3.2) in aanwezigheid
van twee druppels fenolftaleïneoplossing (3.3). Het verbruik aan
loog zij n ml.
Voeg hierna toe vier druppels verdund zoutzuur (3.4), 2 ml zetmeel-
oplossing (3.7) en enkele kaliumjodidekristallen (3.6). Titreer het
vrije zwaveldioxide met 0,005 M jodiumoplossing (3.5). Het
verbruik aan jodium zij n ′ml.
Voeg vervolgens zoveel verzadigde natriumboraatoplossing (3.8) toe
tot de roze kleur weer optreedt. Titreer het gebonden zwaveldioxidemet 0,005 M jodiumoplossing (3.5). Het verbruik aan jodium zij n ″
ml.
6. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
6.1. Berekening
Het gehalte aan vluchtige zuren, uitgedrukt in milli-equivalenten per
liter met één decimaal, is:
A = 5 · (n − 0,1 · n ′− 0,05 · n ″).
Het gehalte aan vluchtige zuren in gram azijnzuur per liter met twee
decimalen, is:
0,300 · (n − 0,1 · n ′− 0,05 · n ″).
6.2. Herhaalbaarheid (r)
r = 0,7 me/l.
r = 0,04 g azijnzuur/l.
6.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 1,3 me/l.
R = 0,08 g azijnzuur/l.
6.4. Wijn met toegevoegd sorbinezuur
Het gehalte aan vluchtige zuren moet worden gecorrigeerd voor het
sorbinezuur dat voor 96 % overkomt bij het destilleren van 250 ml.
Elke 100 mg sorbinezuur komt overeen met 0,89 milli-equivalenten
of 0,053 g azijnzuur. De bepaling van sorbinezuur in milligram per
liter wordt elders beschreven.
7. BEPALING VAN HET MET HET DESTILLAAT OVERGE-
KOMEN SALICYLZUUR
7.1. Principe
Na de bepaling van het vluchtige zuur en de hierop aangebrachte
correctie voor het zwaveldioxide, wordt de aanwezigheid van sali-
cylzuur aangetoond door de violette kleur die na aanzuring
verschijnt bij toevoeging van een ijzer(III)zout.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 88
▼B
De bepaling van het met het destillaat overgekomen salicylzuur
vindt plaats in een opnieuw uitgevoerde destillatie met een volume
dat gelijk is aan het volume waarin het vluchtige zuur is bepaald.
In dit destillaat wordt salicylzuur colorimetrisch bepaald door middel
van een vergelijkende bepaling. Het gevonden gehalte moet in
mindering worden gebracht ophet zuurgehalte van het destillaat ter
bepaling van het vluchtige zuur.
7.2. Reagentia
7.2.1. Zoutzuur p. a., HCl ( ρ20= 1,18 — 1,19 g/ml)
7.2.2. Natriumthiosulfaat, Na2S2O3·5 H2O, 0,1 M
7.2.3. IJzer(III)ammoniumsulfaat, Fe2(SO4)3· (NH4)2SO4· 24H2O, 10 % (m/
v)
7.2.4. Natriumsalicylaatoplossing 0,01 M
Oplossing die 1,60 g/l natriumsalicylaat, NaC7H5O3, bevat.
7.3. Werkwijze
7.3.1. Aantonen van salicylzuur in het destillaat ter bepaling van de vluch-
tige zuren
Voeg, onmiddellijk na de bepaling van de vluchtige zuren en de
hieropaangebrachte correctie voor het vrije en gebonden zwaveldio-
xide, aan deze oplossing in een Erlenmeyer toe 0,5 ml zoutzuur
(7.2.1), 3 ml natriumthiosulfaatoplossing (7.2.2) en 1 ml ijzer(-
III)ammoniumsulfaatoplossing (7.2.3).
Salicylzuur wordt aangetoond als een violette kleur verschijnt.
7.3.2. Bepaling van salicylzuur
Geef met behulpvan een streepde hoogte van het vloeistofniveau
aan opde Erlenmeyer die in p unt 7.3.1 is gebruikt. Ledig en reinig
deze Erlenmeyer.
Onderwerpeen nieuw monster van 20 ml wijn aan de stoomdestil-
latie en vang het destillaat opin de hierboven bedoelde Erlenmeyer
totdat de aangebrachte maatstreepis bereikt. Voeg toe 0,3 ml zout-
zuur (7.2.1) en 1 ml ijzer(III)ammoniumsulfaat (7.2.3). De inhoud
van de Erlenmeyer zal violet verkleuren.
Breng in een identieke Erlenmeyer zoveel gedestilleerd water dat het
vloeistofniveau even hoog staat als in de Erlenmeyer met destillaat.
Voeg 0,3 ml zoutzuur (7.2.1) toe en 1 ml ijzer(III)ammoniumsulfaat
(7.2.3). Voeg met behulpvan een buret natriumsalicylaatop lossing
0,01 M (7.2.4) toe tot een violette kleur verschijnt met dezelfde
intensiteit als die in de Erlenmeyer met het destillaat van de wijn.
Het verbruik aan natriumsalicylaat zij n /tripleprimeml.
7.4. Op het gehalte aan vluchtige zuren aan te brengen correctie
Verminder het volume natriumhydroxide, n, gebruikt voor de bepa-
ling van het zuurgehalte van het destillaat, met 0,1 · n /tripleprime, alvorens het
gehalte aan vluchtige zuren te berekenen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 89
▼B
15.GEBONDEN ZUREN
1. PRINCIPE
Het gehalte aan gebonden zuren wordt berekend uit het verschil
tussen het totaal zuur en de vluchtige zuren.
2. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
Het gehalte aan gebonden zuren wordt uitgedrukt in:
— milli-equivalenten per liter,
— gram wijnsteenzuur per liter.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 90
▼B
16.WIJNSTEENZUUR
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN
1.1. Referentiemethode
Wijnsteenzuur, neergeslagen als calciumracemaat, wordt gravime-
trisch bepaald. Deze bepaling kan ter vergelijking worden
aangevuld met een volumetrische bepaling. De omstandigheden
waaronder de precipitatie plaatsvindt, zoals de pH, het totaal in
bewerking genomen monstervolume, de concentratie van de precipi-
tatie-ionen, zijn zodanig dat het calciumracemaat volledig neerslaat
terwijl het calcium-D(−)-tartraat in oplossing blijft.
Indien aan de wijn metawijnsteenzuur is toegevoegd, hetgeen de
neerslagvorming van het calciumracemaat onvolledig doet zijn,
moet dit van tevoren worden gehydrolyseerd.
1.2. Gebruikelijke methode
Wijnsteenzuur, geïsoleerd met behulpvan een kolom gevuld met
anionenwisselaar, wordt colorimetrisch bepaald in het eluaat via de
rode kleur die wordt gevormd met vanadiumzuur. Het eluaat bevat
ook melkzuur en appelzuur die de bepaling niet storen.
2. REFERENTIEMETHODE2.1. Gravimetrische methode
2.1.1. Reagentia
2.1.1.1. Calciumacetaatoplossing met 10 g calcium per liter
Calciumcarbonaat, Ca CO
3… ......................... 25 g
Azijnzuur, CH3COOH ( ρ20= 1,05 g/ml) …............ 40 ml
Water tot ….......................................... 1 000 ml.
2.1.1.2. Gekristalliseerd calciumracemaat, C4H4O6Ca · 4H2O
Breng in een bekerglas van 400 ml 20 ml wijnsteenzuuroplossing
van 5 g/l, 20 ml ammoniumtartraat van 6,126 g/l en 6 ml calciuma-
cetaatoplossing van 10 g/l (2.1.1.1).
Laat dit mengsel twee uur staan. Filtreer het neerslag af over een
filterkroes G4, was het neerslag drie keer met ongeveer 30 ml gedes-
tilleerd water. Droog het neerslag tot constant gewicht in een
droogstoof bij 70º C. Met de in bewerking genomen hoeveelheden
reagentia wordt ongeveer 340 mg gekristalliseerd calciumracemaat
verkregen.
Bewaar dit in een gesloten fles.
2.1.1.3. Precipitatieoplossing, pH 4,75
— D(−)-wijnsteenzuur ….......................... 122 mg
— Ammoniumhydroxide ( ρ20= 0,97 g/ml)
verdund tot 25 % (v/v) …...................... 0,3 ml
— Calciumacetaatoplossing met 10 g calcium
per liter (2.1.1.1) …............................ 8,8 ml
— Water tot … .................................... 1000ml.
Los het D(−)-wijnsteenzuur opin water, voeg het ammoniumhydro-
xide toe en breng het volume opongeveer 900 ml. Voeg dan 8,8 ml
calciumacetaatoplossing toe (2.1.1.1). Breng na menging de pH op
4,75 met behulpvan azijnzuur. Leng aan tot 1 l.
Daar het calciumracemaat enigszins oplosbaar is in deze oplossing
verdient het aanbeveling 5 mg calciumracemaat toe te voegen. Roer
gedurende twaalf uur en filtreer.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 91
▼B
2.1.2. Werkwijze
2.1.2.1. Wijn zonder toevoeging van metawijnsteenzuur
Breng in een bekerglas van 600 ml 500 ml precipitatieoplossing
(2.1.1.3) en 10 ml wijn. Meng onder wrijven met het uiteinde van
een glasstaaf langs de wand van het bekerglas. Laat het neerslag
zich gedurende twaalf uur (overnacht) vormen.
Filtreer over een tevoren gewogen filterkroes G4, die geplaatst is op
een vacuüm afzuigkolf. Houd het neerslag zo lang mogelijk in het
bekerglas. Was het bekerglas na met het filtraat en breng het neer-
slag kwantitatief over in een filterkroes.
Droog in de droogstoof bij 70 ºC tot constant gewicht en weeg. De
hoeveelheid calciumracemaat, C4H4O6Ca · 4H2O, zij pgram.
2.1.2.2. Wijn met toegevoegd metawijnsteenzuur
Indien aan wijn metawijnsteenzuur is toegevoegd of wanneer deze
toevoeging wordt vermoed, dient dit zuur opde volgende wijze te
worden gehydrolyseerd.
Breng in een Erlenmeyer van 50 ml 10 ml wijn en 0,4 ml azijnzuur
p.a., CH3COOH ( ρ20= 1,05 g/ml). Sluit de Erlenmeyer af met een
kurk voorzien van een overloopen laat de inhoud gedurende 30
minuten koken. Breng de inhoud van de Erlenmeyer na afkoeling
over in een bekerglas; was de Erlenmeyer twee keer na met 5 ml
water en vervolg de bepaling zoals hierboven is aangegeven.
Bij de uitvoering van de bepaling wordt het metawijnsteenzuur als
wijnsteenzuur bepaald.
2.1.3. Weergave van de resultaten
Eén molecuul calciumracemaat komt overeen met 0,5 molecule L
(+)-wijnsteenzuur in de wijn.
De hoeveelheid wijnsteenzuur per liter wijn, uitgedrukt in milli-equi-
valenten, is: 384,5 · p.
Het resultaat wordt opgegeven met één decimaal.
De hoeveelheid wijnsteenzuur per liter wijn, uitgedrukt in gram
wijnsteenzuur, is: 28,84 · p.
Het resultaat wordt opgegeven met één decimaal.De hoeveelheid wijnsteenzuur per liter wijn, uitgedrukt in gram
kaliumwaterstoftartraat, is: 36,15 · p.
Het resultaat wordt opgegeven met één decimaal.
2.2. Vergelijkende volumetrische bepaling
2.2.1. Reagentia
2.2.1.1. Zoutzuuroplossing, HCl ( ρ
20= 1,18 — 1,19 g/ml), 1/5 verdund (v/v)
2.2.1.2. EDTA-oplossing 0,05 M
EDTA (dinatriumzout van ethyleendiamino-tetra-azijn-
zuur met twee moleculen kristalwater, C10H14N2O8NA2·2 H2O) …............................................. 18,61 g
Gedestilleerd water tot ….............................. 1000 ml.
2.2.1.3. Natriumhydroxideoplossing 40 % (m/v):
Natriumhydroxide, NaOH ….......................... 40 g
Gedestilleerd water tot …............................. 100 ml
2.2.1.4. Calconcarbonzuurindicator (1 % m/m):
Calconcarbonzuur (2-hydroxy-4-sulfo-1-naftylazo-nafta-
leen-3-carbonzuur, C21H14N2O7S·3 H2)….................. 1g
Natriumsulfaat watervrij, Na2SO4… ....................... 100g.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 92
▼B
2.2.2. Werkwijze
Plaats de filterkroes, na weging van het aanwezige calciumracemaat,
weer opde afzuigkolf en los het neerslag opin 10 ml verdund zout-
zuur (2.2.1.1). Was de filterkroes na met 50 ml gedestilleerd water.
Voeg aan de oplossing 5 ml natriumhydroxideoplossing (2.2.1.3) en
ongeveer 30 mg indicator (2.2.1.4) toe. Titreer met 0,05 M EDTA-
oplossing (2.2.1.2). Zij n het verbruikte aantal milliliters.
2.2.3. Weergave van de resultaten
De hoeveelheid wijnsteenzuur per liter wijn, uitgedrukt in milli-equi-
valenten, is: 5 · n.
Het resultaat wordt opgegeven met één decimaal.
De hoeveelheid wijnsteenzuur per liter wijn, uitgedrukt in gram
wijnsteenzuur, is: 0,375 · n.
Het resultaat wordt opgegeven met één decimaal.De hoeveelheid wijnsteenzuur per liter wijn, uitgedrukt in gram
kaliumwaterstoftartraat, is: 0,470 · n.
Het resultaat wordt opgegeven met één decimaal.
3. GEBRUIKELIJKE METHODE3.1. Reagentia
3.1.1. Voor de voorbehandeling van de wijn
3.1.1.1. Azijnzuur, CH
3COOH ( ρ20= 1,05 g/ml) 30 % (v/v)
3.1.1.2. Sterk basische anionenwisselaar (bij voorbeeld anionenwisselaar III
van Merck 20-50 mesh in acetaatvorm. Bereid een suspensie van
anionenwisselaar (ongeveer 100 g) in 200 ml (30 %) azijnzuur
(3.1.1.1). De suspensie moet minstens 24 uur met elkaar in contact
zijnalvorens te gebruiken. Bewaar de onder azijnzuur staande anio-
nenwisselaar voor latere bepalingen.
3.1.1.3. Azijnzuur, CH3COOH ( ρ20= 1,05 g/ml) 0,5 % (v/v)
3.1.1.4. Natriumsulfaatoplossing 7,1 % (m/v), 0,5 M
Los 71 g natriumsulfaat watervrij, Na2SO4, opin gedestilleerd water
en vul aan tot 1 000 ml met gedestilleerd water.
3.1.2. Voor de bepaling van wijnsteenzuur
3.1.2.1. Natriumacetaatoplossing 27 % (m/v), CH3COONa
Los 270 g watervrij natriumacetaat, CH3COONa, opin gedestilleerd
water en vul hiermee aan tot 1 000 ml.
3.1.2.2. Vanadiumreagens
Los 10 g ammoniumvanadaat, NH4VO3, opin 150 ml natriumhydro-
xideoplossing 1 M (3.1.2.10). Giet deze oplossing over in een
maatkolf van 500 ml, voeg 200 ml natriumacetaatoplossing 27 %
(3.1.2.1) toe en vul met gedestilleerd water aan tot 500 ml.
3.1.2.3. Zwavelzuuroplossing, H2SO4,1M
3.1.2.4. Zwavelzuuroplossing, H2SO4, 0,5 M
3.1.2.5. Zwavelzuuroplossing, H2SO4, 0,05 M
3.1.2.6. Perjoodzuuroplossing 0,05 M
Weeg 10,696 g natriumperjodaat, NaJO4, af en breng dit over in een
maatkolf van 1000 ml. Voeg hieraan toe 50 ml zwavelzuuroplossing
0,5 M (3.1.2.4) en vul met gedestilleerd water aan tot 1000 ml.
3.1.2.7. Glyceroloplossing 10 % (m/v)
Breng 10 g glycerol, C3H8O3, in een maatkolf van 100 ml. Vul met
gedestilleerd water aan tot 100 ml.
3.1.2.8. Natriumsulfaatoplossing 7,1 % (m/v) (3.1.1.4)3.1.2.9. Wijnsteenzuuroplossing 1 g/l
Weeg 0,5 g wijnsteenzuur af en breng dit over in een maatkolf van
500 ml. Voeg hieraan toe 6,66 ml natriumhydroxideoplossing 1 M1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 93
▼B
(3.1.2.10) en vul met natriumsulfaatoplossing 7,1 % (3.1.1.4) aan tot
500 ml.
3.1.2.10. Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 1M
3.2. Apparatuur
3.2.1. Glazen buis met een lengte van ongeveer 300 mm en een inwendige
doorsnede van 10-11 mm, voorzien van een kraan
3.2.2. Spectrofotometer, waarmee absorptiemetingen bij een golflengte van
490 nm kunnen worden uitgevoerd, met cuvetten van 10 mm opti-
sche weglengte
3.3. Werkwijze
3.3.1. Bereiding van de anionenwisselaarkolom
Breng een prop glaswol onder in de glazen buis (3.2.1) tot vlak
boven de kraan. Bevochtig deze prop met gedestilleerd water. Giet
10 ml van de suspensie van ionenwisselaar in acetaatvorm(3.1.1.2)
in de kolom. Laat de ionenwisselaar uitzakken. Duw een prop
glaswol op tot het oppervlak van de uitgezakte ionenwisselaar (hier-
door wordt voorkomen dat de uitgezakte ionenwisselaar later tijdens
het elueren opnieuw suspendeert).
De ionenwisselaar kan slechts eenmaal worden gebruikt.
3.3.2. Afzonderen van de organische zuren
Zet de kraan open en laat de azijnzuuroplossing tot ongeveer 2-3 mm
boven de bovenste glaswolprop aflopen.
Voeg 10 ml azijnzuuroplossing 0,5 % (3.1.1.3) toe en laat vervol-
gens de vloeistof aflopen tot hetzelfde niveau als hierboven
beschreven. Herhaal deze procedure van spoelen nog vier keer.
Na de laatste spoelgang wordt, bij gesloten kraan, 10 ml wijn of
most op de kolom gebracht. Laat de wijn druppelsgewijs aflopen
(gemiddelde snelheid één druppel per seconde) en sluit de kraan als
het vloeistofniveau juist boven de bovenste glaswolprop is gekomen.
Vul de kolom weer met 10 ml azijnzuuroplossing 0, 5 % (3.1.1.3),
laat de vloeistof aflopen met dezelfde snelheid als zojuist en herhaal
deze procedure van spoelen zeven keer met telkens 10 ml water.
Sluit de kraan zodra bij de laatste spoelgang het vloeistofniveau
zich net boven de bovenste glaswolprop bevindt.
Elueer de aan de ionenwisselaar gebonden zuren met behulpvan de
natriumsulfaatoplossing 7,1 % (3.1.1.4); vang het eluaat op in een
maatkolf van 100 ml totdat precies 100 ml is opgevangen.
3.3.3. Bepaling van wijnsteenzuur
3.3.3.1. Wijn zonder toevoeging van metawijnsteenzuur
Pipeteer 20 ml eluaat in twee Erlenmeyers aenb.
Erlenmeyer awordt gebruikt voor de gehaltebepaling, Erlenmeyer b,
waarin het wijnsteenzuur wordt gedestrueerd door perjoodzuur, dient
als blanco-oplossing.
Breng in Erlenmeyer a:
— 2 ml zwavelzuuroplossing 1 M (3.1.2.3),
— 5 ml zwavelzuuroplossing 0,05 M (3.1.2.5),— 1 ml glyceroloplossing 10 % (3.1.2.7).
Breng in Erlenmeyer b:
— 2 ml zwavelzuuroplossing 1 M (3.1.2.3),
— 5 ml perjoodzuuroplossing 0,05 M (3.1.2.6),
wacht 15 minuten en voeg toe:
— 1 ml glyceroloplossing 10 % (3.1.2.7) om de overmaat perjood-
zuur te destrueren
en wacht twee minuten.
Voeg vervolgens onder roeren 5 ml vanadiumreagens (3.1.2.2) toe
aan Erlenmeyer ben direct hierna ook aan Erlenmeyer a. Stel
onmiddellijk een stopwatch in werking en vul twee cuvetten met de
oplossingen uit Erlenmeyers aenb. Na 90 seconden wordt de
extinctie van de cuvet, gevuld met oplossing a(bepaling), bij1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 94
▼B
490 nm bepaald ten opzichte van de cuvet gevuld met de blanco-
oplossing (Erlenmeyer b).
Indien de wijnsteenzuurconcentratie in het eluaat te hoog is, wat
aanleiding geeft tot te lage absorbanties, dient men dit eluaat met
een 7,1 % Na2SO4-oplossing te verdunnen. Dit kan dan wel gemeten
worden.
3.3.3.2. Wijn met toegevoegd metawijnsteenzuur
Indien aan wijn metawijnsteenzuur is toegevoegd of wanneer deze
toevoeging wordt vermoed, dient dit zuur te worden gehydrolyseerd
opde wijze zoals aangegeven bij de referentiemethode.
Na afkoeling wordt de inhoud van de Erlenmeyer, evenals het
waswater (twee keer 5 ml), bovenin de ionenwisselaar gebracht.
Vervolg de bepaling zoals boven is aangegeven.
Bij de uitvoering van de bepaling wordt het metawijnsteenzuur als
wijnsteenzuur meegerekend.
3.3.4. Opstellen van de ijkcurve
Pipetteer 10, 20, 30, 40 en 50 ml van de wijnsteenzuuroplossing 1 g/
l (3.1.2.9) in vijf maatkolven van 100 ml en vul aan tot 100 ml met
natriumsulfaatoplossing 7,1 % (3.1.1.4). De aldus verkregen oplos-
singen komen overeen met eluaten van wijn die respectievelijk 1, 2,
3, 4 en 5 g wijnsteenzuur per liter bevatten.
Pipetteer van elk van deze oplossingen 20 ml in twee Erlenmeyers, a
enb, en vervolg zoals hiervóór voor wijneluaat is aangegeven.
Bij het uitzetten van de verkregen extincties van deze oplossingen
tegen het wijnsteenzuurgehalte wordt een rechte verkregen die bij
het nulpunt een lichte kromming vertoont. Leg dit deel van de curve,
indien noodzakelijk, vast door oplossingen te meten met een nauw-
keurig bekend gehalte dat lager is dan 1,0 g/l.
3.3.5. Weergave van de resultaten
Met behulpvan de ijkcurve wordt het wijnsteenzuurgehalte in wijn,
gram per liter, bepaald uit de gemeten absorbantie van het eluaat.
Dit gehalte wordt weergegeven met één decimaal.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 95
▼B
17.CITROENZUUR
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Citroenzuur wordt tijdens een door citraatlyase (CL) gekatalyseerde
reactie omgezet in oxaalacetaat en acetaat:
citraat
 oxaalacetaat + acetaat.
Het oxaalacetaat en zijn decarboxyleringsprodukt pyruvaat worden
met gereduceerd nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide (NADH)
in aanwezigheid van malaatdehydrogenase (MDH) en lactaatdehy-
drogenase (LDH) gereduceerd tot L-malaat en L-lactaat:
oxaalacetaat + NADH + H+
L-malaat + NAD+
pyruvaat + NADH + H+
L-lactaat + NAD+.
De hoeveelheid bij deze reacties tot NAD+geoxideerd NADH is
evenredig aan het aanwezige citraat. De bepaling van het geoxi-
deerde NADH vindt plaats door de afname in de extinctie te meten
bij een golflengte van 340 nm.
2. REAGENTIA
2.1. Buffer pH 7,8 (glycylglycine 0, 51 M; op pH 7,8 gebracht; Zn2+:
0,6 · 10−3M)
Los 7,13 g glycylglycine opin ongeveer 70 ml dubbel gedestilleerd
water.
Breng de pH op 7,8 door ongeveer 13 ml natriumhydroxideoplossing
5 M toe te voegen; voeg 10 ml zinkchlorideoplossing (80 mg
zinkchloride in 100 ml dubbel gedestilleerd water) en vul aan tot
100 ml met dubbel gedestilleerd water. Deze oplossing is ten minste
vier weken houdbaar bij + 4 ºC.
2.2. Gereduceerd nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide-oplossing
(NADH), ongeveer 6 · 10−3M
Los 30 mg NADH-Na2en 60 mg NaHCO3opin 6 ml dubbel gedes-
tilleerd water. Deze oplossing is ten minste vier weken houdbaar bij
+ 4 ºC.
2.3. Malaatdehydrogenase/lactaatdehydrogenase-oplossing (MDH/LDH;
0,5 mg MDH/ml en 2,5 mg LDH/ml)
Meng 0,1 ml MDH (5 mg MDH/ml), 0,4 ml ammoniumsulfaatoplos-
sing (3,2 M) en 0,5 ml LDH (5 mg LDH/ml). Deze oplossing is ten
minste één jaar houdbaar bij + 4 ºC.
2.4. Citraatlyaseoplossing (CL) (5 mg eiwit/ml)
Los 168 mg lyofilisaat opin 1 ml ijskoud water. Deze op lossing is
ten minste één week houdbaar bij 4 ºC en ten minste vier weken in
bevroren vorm.
Het verdient aanbeveling de enzymactiviteit te controleren alvorens
een meting uit te voeren.
2.5. Polyvinylpolypyrrolidon (PVPP)
Opmerking:Alle vorige reagentia worden in de handel in kitvorm aangeboden.
3. APPARATUUR
3.1. Spectrofotometer waarmee bij 340 nm het extinctiemaximum NADH
kan worden gemeten
Indien een dergelijke spectrofotometer niet beschikbaar is, kan een
spectrofotometer met discontinu spectrum worden gebruikt waarmee
metingen kunnen worden verricht bij 334 nm of 365 nm. Als het om
absolute metingen gaat (geen vergelijkende metingen, maar bij voor-
beeld het vaststellen van de extinctiecoëfficiënt van NADH) dienen1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 96
▼B
de golflengteschaal en de extincties van het apparaat te worden
geijkt.
3.2. Glascuvetten met een optische weglengte van 1 cm of wegwerpcu-
vetten
3.3. Micropipetten waarmee volumes van 0,02 tot 2 ml kunnen worden
afgemeten
4. VOORBEHANDELING VAN HET MONSTER
De bepaling van citroenzuur geschiedt in het algemeen direct in de
wijn zonder voorafgaande ontkleuring en zonder verdunning, mits
het citroenzuurgehalte lager is dan 400 mg/l. Bij hogere gehalten
moet de wijn zodanig worden verdund dat het citraatgehalte tussen
20 en 400 mg/l komt te liggen (hoeveelheid citraat in de in
bewerking genomen hoeveelheid monster tussen 5 en 80 µg).
Voor rode wijn die rijk is aan fenolische bestanddelen wordt aanbe-
volen deze eerst te behandelen met PVPP (polyvinylpolypyrrolidon).
Maak een suspensie van ongeveer 0,2 g PVPP in water. Laat 15
minuten bezinken. Filtreer over een vouwfilter.
Voeg aan 10 ml wijn in een Erlenmeyer van 50 ml met behulpvan
een spatel het vochtige PVPP toe. Schud gedurende twee à drie
minuten en filtreer.
5. WERKWIJZE
Regel de spectrofotometer in op metingen bij een golflengte van
340 nm, de extincties worden gemeten in cuvetten van 1 cm; de
nulwaarde wordt ingesteld door een meting uit te voeren tegen lucht
(geen cuvet in de lichtweg). Pipetteer in twee cuvetten met een opti-
sche weglengte van 1 cm:
Blanco Meetoplossing
Oplossing in punt 2.1 1,00 ml 1,00 ml
Oplossing in punt 2.2 0,10 ml 0,10 ml
Monsteroplossing — 0,20 ml
Dubbel gedestilleerd water 2,00 ml 1,80 ml
Oplossing in punt 2.3 0,02 ml 0,02 ml
Meng en meet de extinctie na ongeveer vijf minuten (E1).
Voeg toe:
Oplossing in punt 2.4 0,02 ml 0,02 ml
Meng; wacht het einde van de reactie af (ongeveer vijf minuten) en
meet de extinctie (E2).
Bepaal de extinctieverschillen van de blanco en de meetoplossing
(E1−E2).
Leid hieruit het extinctieverschil af voor de bepaling:∆E= ∆E
M−∆EB.
Opmerking:
De enzymactiviteit kan per afgeleverde partij wisselen. Het boven-
staande is slechts als indicatie aan te merken. Aanbevolen wordt
deze activiteit per afgeleverde partij te bepalen.
6. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
Het gehalte aan citroenzuur wordt opgegeven in milligram per liter
zonder decimalen.
6.1. Berekening
Het gehalte in milligram per liter wordt berekend met de algemene
formule:1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 97
▼B
C¼V/C1M
ε/C1d/C1v/C1∆E
V = totaal cuvetvolume, in ml (is 3,14 ml)
v = volume van het in bewerking genomen monster, in ml (is
0,2 ml)
M = moleculaire massa van de te bepalen stof (watervrij citroen-
zuur = 192,1)
d = optische weglengte van de cuvet, in cm (is 1 cm)
ε= extinctiecoëfficiënt van NADH; bij 340 nm: ε= 6,3 (mmol−1
·l·c m−1).
Dus:C = 479 · ∆E
Indien bij de voorbehandeling van het monster een verdunning is
uitgevoerd, moet het resultaat met de verdunningsfactor wordenvermenigvuldigd.
Opmerking:
Meting bij 334 nm: C = 488 · ∆E(ε= 6,2 mmol
−1·l·c m−1).
Meting bij 365 nm: C = 887 · ∆E(ε= 3,4 mmol−1·l·c m−1).
6.2. Herhaalbaarheid (r)
Citroenzuurgehalte lager dan 400 mg/l: r = 14 mg/l.Citroenzuurgehalte hoger dan 400 mg/l: r = 28 mg/l.
6.3. Reproduceerbaarheid (R)
Citroenzuurgehalte lager dan 400 mg/l: R = 39 mg/l.
Citroenzuurgehalte hoger dan 400 mg/l: R = 65 mg/l.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 98
▼B
18.MELKZUUR
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN
1.1. Referentiemethode
Totaal melkzuur (L-lactaat en D-lactaat) wordt met nicotinezuur-
amide-adenine-dinucleotide (NAD) in een door L-
lactaatdehydrogenase (L-LDH) en D-lactaatdehydrogenase (D-LDH)
gekatalyseerde reactie geoxideerd tot pyruvaat.
Het evenwicht van deze reactie ligt aan de lactaat-kant. Door pyru-
vaat te verwijderen wordt het evenwicht van de reactie richting
pyruvaat verschoven.
Pyruvaat wordt met L-glutamaat in een door glutamaat-pyruvaat-
transaminase (GPT) gekatalyseerde reactie omgezet in L-alanine.
(1)L-lactaat + NAD+
pyruvaat + NADH + H+
(2)D-lactaat + NAD+
pyruvaat + NADH + H+
(3)pyruvaat + L-glutamaat
 L-alanine + α-ketogluta-
raat
Het gevormde NADH, dat wordt bepaald door de extinctietoename
te meten bij een golflengte van 340 nm, is evenredig aan de
oorspronkelijk aanwezige hoeveelheid lactaat.
Opmerking:
L-lactaat kan afzonderlijk worden bepaald via de reacties (1) en (3).D-lactaat kan afzonderlijk worden bepaald via de reacties (2) en (3).
1.2. Gebruikelijke methode
Het via een anionenwisselaarkolom afgescheiden melkzuur wordt tot
ethanal geoxideerd en colorimetrisch bepaald via de reactie natrium-
nitroprusside en piperidine.
2. REFERENTIEMETHODE2.1. Reagentia
2.1.1. Bufferoplossing pH 10 (glycylglycine 0,6 M; L-glutamaat 0,1 M)
Los 4,75 g glycylglycine en 0,88 g L-glutaminezuur opin ongeveer
50 ml dubbel gedestilleerd water; breng de pH op 10 met enkele
milliliters natriumhydroxideoplossing 10 M en vul aan tot 60 ml
met dubbel gedestilleerd water. De oplossing is ten minste twaalf
weken houdbaar bij + 4 ºC.
2.1.2. Nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide-oplossing (NAD), ongeveer
40 · 10
−3M
Los 900 mg NAD opin 30 ml dubbel gedestilleerd water. De op los-
sing is ten minste vier weken houdbaar bij + 4 ºC.
2.1.3. Suspensie van glutamaat-pyruvaat-transaminase (GPT) van 20 mg/ml
De suspensie is ten minste één jaar houdbaar bij + 4 ºC.
2.1.4. Suspensie L-lactaatdehydrogenase (L-LDH) van 5 mg/ml
De suspensie is ten minste één jaar houdbaar bij + 4 ºC.
2.1.5. Suspensie D-lactaatdehydrogenase (D-LDH) van 5 mg/ml
De suspensie is ten minste één jaar houdbaar bij + 4 ºC.Het verdient aanbeveling de enzymactiviteit te controleren alvorens
een meting uit te voeren.
Opmerking:Alle vorige reagentia worden in de handel in kitvorm aangeboden.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 99
▼B
2.2. Apparatuur
2.2.1. Spectrofotometer waarmee bij 340 nm het extinctiemaximum van
NADH kan worden gemeten
Indien een dergelijke spectrofotometer niet beschikbaar is, kan een
spectrofotometer en discontinu spectrum worden gebruikt waarmee
metingen kunnen worden verricht bij 334 nm of 365 nm.
Als het om absolute metingen gaat (geen vergelijkende metingen,
maar bij voorbeeld het vaststellen van de extinctiecoëfficiënt van
NADH), dienen de golflengteschaal en de extincties van het apparaat
te worden geijkt.
2.2.2. Glascuvetten met een optische weglengte van 1 cm of wegwerpcu-
vetten
2.2.3. Micropipetten waarmee volumes van 0,02 tot 2 ml kunnen worden
afgemeten
2.3. Voorbehandeling van het monster
Vermijd die delen van het glaswerk met de vingers aan te raken die
in contact komen met de reagentia omdat dit een oorzaak kan
vormen voor een verhoogd L-melkzuurgehalte hetgeen het resultaat
nadelig beïnvloed.
De bepaling van melkzuur geschiedt in het algemeen direct in de
wijn zonder voorafgaande ontkleuring en zonder verdunning, mits
het melkzuurgehalte lager is dan 100 mg/l. Bij hogere gehalten dient
als volgt te worden verdund:
100 mg/l − 1 g/l: verdun 1 tot 10 met dubbel gedestilleerd water,
1 g/l − 2,5 g/l: verdun 1 tot 25 met dubbel gedestilleerd water,2,5 g/l − 5 g/l: verdun 1 tot 50 met dubbel gedestilleerd water.
2.4. Werkwijze
2.4.1. Bepaling van totaal melkzuur
De bufferoplossing moet voor de bepaling op 20-25 ºC worden
gebracht.
Regel de spectrofotometer af voor metingen bij een golflengte van
340 nm, de extincties worden gemeten in cuvetten van 1 cm optische
weglengte; de nulwaarde wordt ingesteld door een meting uit te
voeren ten opzichte van lucht (geen cuvet in de lichtweg) of ten
opzichte van water.
Pipetteer in twee cuvetten met een optische weglengte van 1 cm:
Blanco Meetoplossing
Oplossing in punt 2.1.1 1,00 ml 1,00 ml
Oplossing in punt 2.1.2 0,20 ml 0,20 ml
Dubbel gedestilleerd water 1,00 ml 0,80 ml
Suspensie in punt 2.1.3 0,02 ml 0,02 ml
Monsteroplossing — 0,20 ml
Meng met een roerder van glas of van afgeplat synthetisch materiaal;
meet na ongeveer vijf minuten de extincties van de blanco en de
meetoplossing (E
1).
Voeg toe: suspensie in punt 2.1.4: 0,02 ml
suspensie in punt 2.1.5: 0,05 ml.
Homogeniseer, wacht het einde van de reactie af (ongeveer 30
minuten) en meet de extincties van de blanco en de meetoplossing
(E2).
Bepaal de extinctieverschillen van de blanco en de meetoplossing
(E2−E1).
Leid hieruit het extinctieverschil af voor de bepaling:1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 100
▼B
∆E= ∆EM−∆EB.
2.4.2. Bepaling van L-melkzuur en van D-melkzuur
De bepaling van L-melkzuur en van D-melkzuur kan afzonderlijk
worden verricht door bovenstaande werkwijze voor het totaal melk-
zuur toe te passen, waarbij na de meting van E1als volgt te werk
wordt gegaan.
Voeg 0,02 ml van de suspensie in punt 2.1.4 toe. Homogeniseer,
wacht het einde van de reactie af (ongeveer 20 minuten) en meet
de extincties van de blanco en de meetoplossing (E2).
Voeg 0,05 ml van de suspensie in punt 2.1.5 toe, homogeniseer,
wacht het einde van de reactie af (ongeveer 30 minuten) en meet
de extincties van de blanco en de meetoplossing (E3).
Bepaal de extinctieverschillen (E2−E1) voor het L-melkzuur en (E3−E2) voor het D-melkzuur, zowel voor de blanco als voor de meet-
oplossing.
Leid hieruit het extinctieverschil af voor de bepaling:∆E= ∆E
M−∆EB.
Opmerking:De enzymactiviteit kan per afgeleverde partij wisselen. Het boven-
staande is slechts als indicatie aan te merken. Aanbevolen wordt
deze activiteit per afgeleverde partij te bepalen. Indien alleen L-
melkzuur wordt bepaald kan de incubatietijd na de toevoeging van
het L-lactaatdehydrogenase worden teruggebracht tot tien minuten.
2.5. Weergave van de resultaten
Het melkzuurgehalte wordt opgegeven in gram per liter met één
decimaal.
2.5.1. Berekening
Het gehalte in gram per liter wordt berekend met de algemene
formule:
C¼
V/C1MM
ε/C1d/C1v/C11000/C1∆E
V = totaal cuvetvolume, in ml (V = 2,24 ml voor L-melkzuur
en V = 2,29 ml voor D-melkzuur en totaal melkzuur)
v = volume van het in bewerking genomen monster, in ml (is
0,2 ml)
MM = moleculaire massa van de te bepalen stof (is 90,08)
d = optische weglengte van de cuvet, in cm (is 1 cm)
ε= extinctiecoëfficiënt van NADH; bij 340 nm: ε= 6,3
(mmol−1·l·c m−1).
2.5.1.1. Totaal melkzuur
C = 0,164 · ∆E
Indien bij de voorbehandeling van het monster een verdunning is
uitgevoerd, moet het resultaat met de verdunningsfactor worden
vermenigvuldigd.
Opmerking:Meting bij 334 nm: C = 0,167 · ∆E(ε= 6,2 mmol
−1·l·c m−1).
Meting bij 365 nm: C = 0,303 · ∆E(ε= 3,4 mmol−1·l·c m−1).
2.5.1.2. L-melkzuur
C = 0,160 · ∆E
Indien bij de voorbehandeling van het monster een verdunning is
uitgevoerd, moet het resultaat met de verdunningsfactor worden
vermenigvuldigd.
Opmerking:Meting bij 334 nm: C = 0,163 · ∆E(ε= 6,2 mmol
−1·l·c m−1).
Meting bij 365 nm: C = 0,297 · ∆E(ε= 3,4 mmol−1·l·c m−1).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 101
▼B
2.5.2 Herhaalbaarheid (r)
r = 0,02 + 0,07 · xig/l.
xi= melkzuurgehalte van het monster in g/l.
2.5.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 0,05 + 0,125 · xig/l.
xi= melkzuurgehalte van het monster in g/l.
3. GEBRUIKELIJKE METHODE
3.1.1. Voor de voorbehandeling van de wijn
Zie punt 3.1.1 van hoofdstuk 16. „Wijnsteenzuur”.
3.1.2. Voor de bepaling van melkzuur
3.1.2.1. 0,1 M oplossing van cerium(IV)sulfaat in zwavelzuur 0,35 M
Los onder koeling met ijs 40,431 g cerium(IV)sulfaat, Ce(SO4)2·4
H2O, opin 350 ml gestelde zwavelzuurop lossing 1 M (3.1.2.4). Vul
aan tot 1 000 ml met gedestilleerd water.
3.1.2.2. Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 2,5 M
3.1.2.3. Natriumacetaatoplossing, 270 g/l (te bereiden uit watervrij natriuma-
cetaat, CH3COONa)
3.1.2.4. Zwavelzuuroplossing, H2SO4,1M
3.1.2.5. Natriumnitroprussideoplossing, Na2[Fe(CN)5NO] · 2 H2O, 2 % (m/v)
Goed gesloten en in het donker bewaren. Houdbaarheid van deze
oplossing: acht dagen.
3.1.2.6. Piperidineoplossing, C5H11N, 10 % (v/v)
3.1.2.7 Melkzuuroplossing M
Verdun 100 ml melkzuur, C3H6O3, met 400 ml water. Verhit deze
oplossing in een schaal op een kokend-waterbad gedurende vier
uur, waarbij af en toe gedestilleerd water wordt toegevoegd om het
volume constant te houden. Vul na afkoeling aan tot 1 l. Bepaal in
10 ml van deze oplossing het melkzuurgehalte met natriumhydroxi-
deoplossing 1 M (3.1.2.8). Stel de oplossing in op 1 M melkzuur
(90 g).
3.1.2.8 Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 1 M
3.2 Apparatuur
3.2.1. Glazen buis met een lengte van ongeveer 300 mm en een inwendige
doorsnede van 10-11 mm, voorzien van een kraan
3.2.2. Waterbad, gethermostateerd op65 ºC
3.2.3. Spectrofotometer, waarmee absorptiemetingen bij een golflengte van
570 nm kunnen worden uitgevoerd, met cuvetten van 1 cm optische
weglengte
3.3. Werkwijze
3.3.1 Bereiding van de anionenwisselaarkolom
Zie punt 3.3.1 van hoofdstuk 16. „Wijnsteenzuur”.
3.3.2. Isolering van de organische zuren
Zie punt 3.3.2 van hoofdstuk 16. „Wijnsteenzuur”.
3.3.3. Bepaling van melkzuur
Breng 10 ml eluaat in een reageerbuis met ingeslepen stop van 50 ml,
voeg 10 ml ceriumsulfaatoplossing (3.1.2.1) toe. Schud; plaats de
reageerbuis gedurende precies tien minuten in een op 65 ºC gether-
mostateerd waterbad. Til de stopophet moment van
onderdomp eling gedurende enkele seconden opom opdeze manier
het drukverschil te compenseren ten gevolge van de verwarming en
sluit de reageerbuis vervolgens zodanig dat geen verlies van het te
vormen ethanal kan voorkomen. Verwijder de reageerbuis, koel af
onder stromend water zodat de temperatuur op ongeveer 20 ºC
komt. Voeg 5 ml natriumhydroxideoplossing 2,5 M (3.1.2.2) toe,
meng en filtreer.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 102
▼B
Breng 15 ml filtraat in een Erlenmeyer met slijpstuk van 50 ml,
waarin al een homogeen mengsel aanwezig is van 5 ml natriumace-
taatoplossing 27 % (3.1.2.3) en 2 ml zwavelzuuroplossing 1 M
(3.1.2.4). Voeg 5 ml natriumnitroprussideoplossing (3.1.2.5) toe en
meng. Voeg vervolgens 5 ml piperidineoplossing (3.1.2.6) toe.
Schud direct en breng deze oplossing onmiddellijk in een cuvet. De
nu ontstane kleuring, die varieert van groen tot violet, wordt
gemeten (570 nm) tegen lucht (geen cuvet in de lichtweg); na een
tijdelijke intensiteitstoename neemt de kleuring vervolgens snel af.
Volg het verloopvan de extinctie en kies als definitieve waarde de
maximale waarde.
Indien het eluaat te veel melkzuur bevat waardoor de extinctie te
hoog is, dient het eluaat te worden verdund met de natriumsulfaatop-
lossing 7,1 % (3.1.1), waarna de bepaling wordt uitgevoerd met deze
verdunde oplossing.
3.3.4. Opstellen van de ijkcurve
Breng 10 ml melkzuuroplossing 1 M (3.1.2.7) en 10 ml gestelde
natriumhydroxideoplossing 1 M (3.1.2.8) in een maatkolf van
1 000 ml en vul aan tot de streepmet natriumsulfaatop lossing
7,1 %. Pipetteer hiervan 5, 10, 15, 20 en 25 ml in vijf maatkolven
van 100 ml. Vul aan tot de streepmet natriumsulfaatop lossing
7,1 % (3.1.1). Neem 10 ml van elk van deze oplossingen in
bewerking en bepaal voor elk hiervan de extinctie volgens de werk-
wijze beschreven in punt 3.3.3 voor het eluaat.
De aldus verkregen oplossingen komen overeen met eluaten van
wijn die respectievelijk 0,45, 0,9, 1,35, 1,80 en 2,25 g/l melkzuur
bevatten.
Bij het uitzetten van de verkregen extincties van deze oplossingen
tegen het melkzuurgehalte wordt een rechte verkregen.
3.4. Weergave van de resultaten
Met behulpvan de ijkcurve wordt het melkzuurgehalte in wijn, in
gram per liter, bepaald uit de gemeten extinctie van het eluaat.
Dit gehalte wordt opgegeven met één decimaal.
Opmerking:Wijn, die meer dan 250 mg/l zwaveldioxide bevat, kan een verhoogd
gehalte voorspiegelen; dit komt door een ethanalzwavelzuurverbin-
ding die als melkzuur wordt meebepaald. In dit geval moet het
resultaat worden gecorrigeerd door de hierna volgende aanvullende
bepaling uit te voeren.
Meng 15 ml eluaat in een reageerbuis met ingeslepen stop met 5 ml
natriumacetaatoplossing 27 % (3.1.2.3) en 2 ml zwavelzuuroplossing
0,775 M (77,5 ml H
2SO41 M met gedestilleerd water aanvullen tot
100 ml). Voeg vervolgens, zoals bij de bepaling van melkzuur, 5 mlnatriumnitroprussideoplossing 2 % (3.1.2.5) en 5 ml piperidineoplos-
sing 10 % (3.1.2.6) toe. Meet, na te hebben gemengd, de extinctie
volgens de omstandigheden beschreven bij de bepaling van melk-
zuur. Bepaal via de ijklijn het met deze extinctie overeenkomende
schijnbare melkzuurgehalte in g/l, B. Dit gehalte wordt door het
ethanalzwavelzuur veroorzaakt. Indien L ′het schijnbare melkzuurge-
halte in wijn in g/l is, dan is het werkelijke melkzuurgehalte, L,
gelijk aan:
L=L′− B · 0,4 (in g/l).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 103
▼B
19.L-APPELZUUR
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
L-appelzuur wordt tijdens een door L-malaatdehydrogenase (L-
MDH) gekatalyseerde reactie door nicotinezuuramide-adenine-dinu-
cleotide (NAD) geoxideerd tot oxaalacetaat.
Het evenwicht van deze reactie ligt aan de malaat-kant. Door oxaa-
lacetaat te verwijderen wordt het evenwicht van de reactie richting
oxaalacetaat verschoven. Oxaalacetaat wordt tijdens een door gluta-
maat-oxaalacetaat-transaminase (GOT) gekatalyseerde reactie
omgezet in L-aspartaat.
(1)L-malaat + NAD+
oxaalacetaat + NADH + H+
(2)Oxaalacetaat + L-glutamaat
 L-aspartaat + α-keto-
glutaraat
Het gevormde NADH, dat wordt bepaald door de extinctietoename
te meten bij een golflengte van 340 nm, is evenredig aan de
oorspronkelijk aanwezige hoeveelheid L-malaat.
2. REAGENTIA
2.1. Bufferoplossing pH 10 (glycylglycine 0,60 M, L-glutamaat 0,1 M)
Los 4,75 g glycylglycine en 0,88 g L-glutaminezuur opin ongeveer
50 ml dubbel gedestilleerd water; breng de pH op 10 met ongeveer
4,6 ml natriumhydroxideoplossing 10 M en vul aan tot 60 ml met
dubbel gedestilleerd water. De oplossing is ten minste twaalf weken
houdbaar bij 4 ºC.
2.2. Nicotinezuuramide-adenine-dinucleotideoplossing (NAD), ongeveer
47 · 10−3M
Los 420 mg NAD opin 12 ml dubbel gedestilleerd water. De op los-
sing is ten minste vier weken houdbaar bij 4 ºC.
2.3. Suspensie van glutamaat-oxaalacetaat-transaminase (GOT) van 2 mg/
ml
De suspensie is ten minste één jaar houdbaar bij + 4 ºC.
2.4. L-malaatdehydrogenaseoplossing (L-MDH) van 5 mg/ml
De oplossing is ten minste één jaar houdbaar bij + 4 ºC.Opmerking:Alle vorige reagentia worden in de handel in kitvorm aangeboden.
3. APPARATUUR
3.1. Spectrofotometer waarmee bij 340 nm, het extinctiemaximum van
NADH, kan worden gemeten
Indien een dergelijke spectrofotometer niet beschikbaar is, kan een
spectrofotometer met discontinu spectrum worden gebruikt waarmee
metingen kunnen worden verricht bij 334 nm of 365 nm.
Als het om absolute metingen gaat (geen vergelijkende metingen,
maar bij voorbeeld het vaststellen van de extinctiecoëfficiënt van
NADH) dienen de golflengteschaal en de extincties van het apparaat
te worden geijkt.
3.2. Glascuvetten met een optische weglengte van 1 cm of wegwerpcu-
vetten
3.3. Micropipetten waarmee volumes van 0,01 tot 2 ml kunnen worden
afgemeten
4. VOORBEHANDELING VAN HET MONSTER
De bepaling van L-malaat geschiedt in het algemeen direct in de
wijn zonder voorafgaande ontkleuring en zonder verdunning, mits
het L-appelzuurgehalte lager is dan 350mg/l (meting bij 365 nm).
Bij hogere gehalten moet de wijn met dubbel gedestilleerd water
zodanig worden verdund dat het L-malaatgehalte tussen 30 en1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 104
▼B
350 mg/l, komt te liggen (hoeveelheid L-malaat in de in bewerking
genomen hoeveelheid monster tussen 3 en 35 µg).
Indien het L-malaatgehalte lager is dan 30 mg/l kan de hoeveelheid
monsteroplossing in de cuvet worden verhoogd tot 1 ml. In dat geval
moet de hoeveelheid water zodanig worden verminderd dat het totale
volume in de cuvet gelijk blijft.
5. WERKWIJZE
Regel de spectrofotometer in op metingen bij een golflengte van
340 nm: de extincties worden gemeten in cuvetten van 1 cm opti-
sche weglengte; de nulwaarde wordt ingesteld door een meting uit
te voeren tegen lucht (geen cuvet in de lichtweg) of tegen water.
Pipetteer in twee cuvetten met een optische weglengte van 1 cm:
Blanco Meetoplossing
Oplossing in punt 2.1 1,00 ml 1,00 ml
Oplossing in punt 2.2 0,20 ml 0,20 ml
Dubbel gedestilleerd water 1,00 ml 0,90 mlSuspensie in punt 2.3 0,01 ml 0,01 ml
Monsteroplossing — 0,10 ml
Meng en meet na ongeveer drie minuten de extinctie (E
1).
Voeg toe:
Oplossing in punt 2.4 0,01 ml 0,01 ml
Meng en wacht ophet einde van de reactie (ongeveer vijf à tien
minuten; meet de extinctie (E2).
Bepaal de extinctieverschillen (E2−E1) van de blanco en de meetop-
lossing.
Leid hieruit het extinctieverschil af voor de bepaling:∆E= ∆E
M−∆E8.
Opmerking:
De enzymactiviteit kan per afgeleverde partij wisselen. Het boven-
staande is slechts als indicatie aan te merken. Aanbevolen wordt
deze activiteit per afgeleverde partij te bepalen.
6. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
Het L-appelzuurgehalte wordt opgegeven in gram per liter (g/l) met
één decimaal.
6.1. Berekening
Het gehalte in gram per liter wordt berekend met de algemene
formule:
C¼V/C1MM
ε/C1d/C1v/C11000/C1∆E
V = totaal cuvetvolume, in ml (is 2,22 ml)
v = volume van het in bewerking genomen monster, in ml (is
0,1 ml)
MM = moleculaire massa van de te bepalen stof (L-appelzuur
= 134,09)
d = optische weglengte van de cuvet, in cm (is 1 cm)ε= extinctiecoëfficiënt van NADH; bij 340 nm: ε= 6,3
(mmol
−1·l·c m−1).
Voor L-malaat wordt dit:
C = 0,473 · ∆E g/l.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 105
▼B
Indien bij de voorbehandeling van het monster een verdunning is
uitgevoerd, moet het resultaat met de verdunningsfactor worden
vermenigvuldigd.
Opmerking:
Meting bij 334 nm: C = 0,482 · ∆E.
Meting bij 365 nm: C = 0,876 · ∆E.
6.2. Herhaalbaarheid (r)
r = 0,03 + 0,034 · xi
xi= het appelzuurgehalte van het monster in g/l.
6.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 0,05 + 0,071 · xi
xi= het appelzuurgehalte van het monster in g/l.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 106
▼M7
20.D-APPELZUUR
(Bepaling met enzymatische methode)
1. PRINCIPE
In aanwezigheid van D-malaatdehydrogenase (D-MDH), wordt D-
appelzuur (D-malaat) door nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide
(NAD) geoxideerd tot oxaalacetaat. Het gevormde oxaalacetaat
wordt omgezet in pyruvaat en koolstofdioxide.
D-malaat þNADþ/harpoonleftrightD-MDHpyruvaat þCO2þNADH þHþ:
Het gevormde NADH, dat wordt bepaald door de extinctietoename
te meten bij golflengte 334, 340 of 365 nm, is evenredig aan de
oorspronkelijk aanwezige hoeveelheid D-malaat.
2. REAGENTIA
De reagentia die ongeveer 30 bepalingen mogelijk maken, zijn in de
handel te verkrijgen in een koffertje met:
a) flesje 1 met ongeveer 30 ml Hepesbufferoplossing [N-(2-hydro-
xyethyl)piperazine-N ′-2-ethaansulfonzuur] pH = 9,0 en
stabilisatoren;
b) flesje 2 met ongeveer 210 mg gevriesdroogd NAD;
c) flesje 3 (drie stuks), met gevriesdroogd D-MDH, met ongeveer
acht eenheden.
Voorbehandeling van de oplossingen
1. Gebruik de inhoud van flesje 1 onverdund. Breng de oplossing
vóór het gebruik op20-25 ºC.
2. Los de inhoud van flesje 2 opin 4 ml dubbel gedestilleerd water.
3. Los de inhoud van één van de flesjes 3 opin 0,6 ml dubbel
gedestilleerd water. Breng de oplossing vóór het gebruik op 20-
25 ºC.
Stabiliteit van de oplossingen
De inhoud van flesje 1 is ten minste één jaar houdbaar bij + 4 ºC;
oplossing 2 is ongeveer drie weken houdbaar bij + 4 ºC en twee
maanden bij − 20 ºC; oplossing 3 is vijf dagen houdbaar bij + 4 ºC.
3. APPARATUUR
3.1. Spectrofotometer waarmee de metingen kunnen worden verricht bij
340 nm, een golflengte waarbij een extinctiemaximum van NADH
wordt bereikt. Indien geen dergelijke spectrofotometer beschikbaar
is, kan een spectrofotometer met een discontinu spectrum worden
gebruikt waarmee de metingen kunnen worden verricht bij 334 nm
en 365 nm. Aangezien het om absolute extinctiemetingen gaat
(zonder ijkcurve, maar met behulpvan de extinctiecoëfficiënt van
NADH), dienen de golflengteschaal en de extinctieschaal van het
apparaat te worden gecontroleerd.
3.2. Glascuvetten of wegwerpcuvetten met een optische weglengte van
1 cm.
3.3. Micropipetten waarmee volumes van 0,01 tot 2 ml kunnen worden
afgemeten.
4. VOORBEHANDELING VAN HET MONSTER
De bepaling van D-malaat gebeurt doorgaans rechtstreeks in de wijn
zonder voorafgaande ontkleuring.
Aangezien de hoeveelheid D-malaat in de cuvet tussen 2 µge n5 0 µg
moet zijn, moet de wijn opzodanige wijze worden verdund dat het
malaatgehalte tussen 0,02 en 0,5 g/l of 0,02 en 0,3 g/l komt te liggen
(naar gelang van de gebruikte apparatuur).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 107
▼M7
Verdunningstabel
Geraamde hoeveelheid D-malaat/
liter
Verdunning met
waterVerdunnings-
factor F Meting bij:
340 of 334 nm 365 nm
< 0,3 g < 0,5 g — 1
0,3 - 3,0 g 0,5 - 5,0 g 1 + 9 10
5. WERKWIJZE
De spectrofotometer wordt afgesteld op de golflengte 340 nm; de
extinctiemetingen worden uitgevoerd in de cuvetten met een opti-
sche weglengte van 1 cm, de nulwaarde wordt ingesteld tegen lucht
(geen cuvet in de lichtweg) of tegen water.
Breng in de cuvetten met een optische weglengte van 1 cm:
Blanco-oplossing Meetoplossing
Oplossing 1 1,00 ml 1,00 ml
Oplossing 2 0,10 ml 0,10 ml
Dubbel gedestilleerd
water1,80 ml 1,70 ml
Monsteroplossing — 0,10 ml
Meng. Wacht ongeveer zes minuten en meet dan de extinctie van de
blanco-oplossing en van de meetoplossing (A1).
Voeg toe:
Blanco-oplossing Meetoplossing
Oplossing 3 0,05 ml 0,05 ml
Meng. Wacht tot het einde van de reactie (ongeveer 20 minuten) en
meet de extinctie van de blanco-oplossing en van de meetoplossing
(A2).
Bepaal het extinctieverschil (A2−A1) voor de blanco-oplossing
(∆AT) en voor de meetoplossing ( ∆AE). Breng het extinctieverschil
voor de blanco-oplossing in mindering op het extinctieverschil voor
de meetoplossing: ∆A=∆AE−∆AT.
Opmerking:De enzymactiviteit kan verschillen naar gelang van de partij. De
hierboven vermelde tijd is slechts indicatief. Aanbevolen wordt de
enzymactiviteit (en dus de benodigde tijd) voor elke partij afzonder-
lijk te bepalen.
D-appelzuur reageert snel. Door een bijkomende werking van het
enzym wordt ook L-wijnsteenzuur omgezet, zij het veel langzamer.
Er doet zich bijgevolg een geringe storende reactie voor die door
extrapolatie kan worden gecorrigeerd (zie aanhangsel A).
6. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
De concentratie in milligram per liter wordt berekend met de alge-
mene formule:
C¼
V/C2MM
ε/C2d/C2ν/C2∆A
waarin
V = totaal cuvetvolume in ml (hier 2,95 ml)1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 108
▼M7
v = volume van het in bewerking genomen monster in ml (hier
0,1 ml)
MM = molecuulmassa van de te bepalen stof (hier D-
appelzuur = 134,09)
d = optische weglengte van de cuvet in cm (hier 1 cm)ε= extinctiecoëfficiënt van NADH:
bij 340 nm = 6,3 (1 mmol
−1cm−1)
bij 365 nm = 3,4 (1 mmol−1cm−1)
bij 334 nm = 6,18 (1 mmol−1cm−1).
Indien bij de voorbehandeling van het monster een verdunning is
uitgevoerd, moet het resultaat met de verdunningsfactor worden
vermenigvuldigd.
De concentratie D-appelzuur wordt aangegeven in milligram per liter
(mg/l), zonder decimaal.
7. BETROUWBAARHEID
De details van de interlaboratoriumproef naar de betrouwbaarheid
van de methode zijn samengevat in aanhangsel B. Het is mogelijk
dat de uit de interlaboratoriumproef afgeleide waarden niet van
toepassing zijn op andere dan de in aanhangsel B vermelde gamma's
analytconcentraties en matrices.
7.1. Herhaalbaarheid
Het absolute verschil tussen twee afzonderlijke resultaten die zijn
verkregen opidentiek testmateriaal, door één p ersoon die dezelfde
apparatuur heeft gebruikt, met een zo kort mogelijke tussentijd,
mag de herhaalbaarheidswaarde r niet in meer dan 5 % van de
gevallen overschrijden.
De waarde is:
r = 11 mg/l.
7.2. Reproduceerbaarheid
Het absolute verschil tussen twee afzonderlijke resultaten die zijn
verkregen opidentiek testmateriaal in twee laboratoria mag de rep ro-
duceerbaarheidswaarde R niet in meer dan 5 % van de gevallen
overschrijden.
De waarde is:
R = 20 mg/l.
8. BEPALING VAN D-APPELZUUR (D(+)-APPELZUUR) IN
WIJNEN (LAGE GEHALTEN)
8.1. Toepassingsgebied
De beschreven methode wordt toegepast voor de bepaling, langs
enzymatische weg, van D-appelzuur van wijnen met een gehalte
van minder dan 50 mg/l.
8.2. Principe
Het principe van de methode wordt in punt 1 beschreven. De
vorming van NADH, gemeten aan de toename van de absorbantie
opde golflengte van 340 nm, is evenredig met de aanwezige
hoeveelheid D-appelzuur, nadat een hoeveelheid D-appelzuur die
gelijkwaardig is aan 50 mg/l, is ingebracht in de meetcuvet.
8.3. Reagentia
Naast de in punt 2 genoemde reagentia, D-appelzuuroplossing à
0,199 g/l.
8.4. Apparatuur
De apparatuur wordt in punt 3 genoemd.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 109
▼M8
▼M8
8.5. Voorbehandeling van het monster
De voorbehandeling van het monster wordt in punt 4 beschreven.
8.6. Werkwijze
De werkwijze wordt in punt 5 beschreven, maar met het inbrengen
in de meetcuvet van een hoeveelheid D-appelzuur die gelijkwaardig
is aan 50 mg/l (inbreng van 0,025 ml appelzuuroplossing à 0,199 g/l,
ter vervanging van het gelijkwaardige volume water); de waarden
worden met 50 mg/l verminderd.
8.7. Interne validering
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de interne
validering van de methode voor bepaling van het appelzuur na voor-
afgaande toevoeging van 50 mg van deze isomeer per liter.
Werkterrein 0 mg tot 70 mg D-appelzuur per liter.
Binnen deze grenzen is de methode lineair met een corre-
latiecoëfficiënt tussen 0,990 en 0,994
Kwantificatielimiet 24,4 mg/lDetectielimiet 8,3 mg/lGevoeligheid 0,0015 abs/mg/l
Recuperatiepercentages 87,5 tot 115,0 % voor witte wijnen en 75 tot 105 % voor
rode wijnen
Herhaalbaarheid = 12,4 mg/l voor witte wijnen (volgens de OIV-methode
= 12,5 mg/l)
= 12,6 mg/l voor rode wijnen (volgens de OIV-methode
= 12,7 mg/l)
Variatiecoëfficiënt 4,2 tot 7,6 % (witte wijnen en rode wijnen)Variabiliteit tussen labora-
toriaCV = 7,4 % (s = 4,4 mg/l; gemiddeld = 59,3 mg/l)1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 110
▼M7
Aanhangsel A
Wat te doen in geval van storende reacties
Storende reacties zijn meestal het gevolg van secundaire reacties van het enzym,
de aanwezigheid van andere enzymen in de matrix van het monster of de wissel-
werking tussen één of verschillende elementen van de matrix en een CO-factor
van de enzymreactie.
Bij de normale reactie bereikt de extinctie na een bepaalde tijd een constante
waarde, doorgaans na 10 à 20 minuten, afhankelijk van de snelheid van de
specifieke enzymreactie. Wanneer er echter secundaire reacties optreden, bereikt
de extinctie geen constante waarde, maar neemt ze gelijkmatig toe met de tijd.
Dat proces wordt een „storende reactie” genoemd.
Indien een dergelijk probleem optreedt, wordt, nadat de standaardoplossing haar
definitieve extinctie heeft kunnen bereiken, de extinctie van de oplossing met
regelmatige tussenpozen (2 tot 5 minuten) gemeten. Wanneer de extinctie gelijk-
matig toeneemt, worden vijf tot zes metingen uitgevoerd en wordt vervolgens
een grafische of rekenkundige extrapolatie gemaakt om de extinctie te
verkrijgen die de oplossing zou hebben op het ogenblik dat het laatste enzym
is toegevoegd (T0). Het geëxtrapoleerde extinctieverschil op dat ogenblik (Af
− Ai) wordt gebruikt bij de berekening van het substraatgehalte.
Figuur 1: Storende reactie1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 111
▼M7
Aanhangsel B
Statistische resultaten van de interlaboratoriumproef
Jaar waarin de interlaboratoriumproef is uitgevoerd: 1995
Aantal laboratoria: 8
Aantal monsters: vijf met toevoeging van D-appelzuur
Monster ABCDE
Aantal overgebleven laboratoria na eliminatie van de
laboratoria die abnormale resultaten hebben voorge-
legd 7 8 7 8 7
Aantal laboratoria die abnormale resultaten hebben
voorgelegd 1 — 1 — 1
Aantal aanvaarde resultaten 35 41 35 41 36
Gemiddelde waarde ( χ-) (mg/l) 161,7 65,9 33,1 106,9 111,0
Standaardafwijking herhaalbaarheid (sr) (mg/l) 4,53 4,24 1,93 4,36 4,47
Relatieve standaardafwijking herhaalbaarheid (RSDr)
(%) 2,8 6,4 5,8 4,1 4,00
Herhaalbaarheidsgrens (r) (mg/l) 12,7 11,9 5,4 12,2 12,5
Standaardafwijking reproduceerbaarheid (sR) (mg/l) 9,26 7,24 5,89 6,36 6,08
Relatieve standaardafwijking reproduceerbaarheid
(RSDR) (%) 5,7 11 17,8 5,9 5,5
Reproduceerbaarheidsgrens (R) (mg/l) 25,9 20,3 16,5 17,8 17,0
Soorten monsters:
A: rode wijn; B: rode wijn; C: witte wijn; D: witte wijn; E: witte wijn.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 112
▼B
21.TOTAAL APPELZUUR
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Het appelzuur, dat geïsoleerd is met behulp van een anionenwisse-
laar, wordt colorimetrisch bepaald in het eluaat dank zij de
geelkleuring die ontstaat door de reactie van appelzuur met zwavel-
zuur (96 %) en chromotroopzuur. De stoffen die zich in het eluaat
bevinden, storen echter deze reactie. Deze stoffen reageren echter,
in tegenstelling tot appelzuur, ook met zwavelzuur van 86 % en
chromotroopzuur. Om deze storing te elimineren is het daarom
voldoende om van de extinctie die is verkregen na reactie met chro-
motroopzuur en zwavelzuur van 96 %, de extinctie die is verkregen
na reactie met chromotroopzuur en zwavelzuur van 86 %, af te
trekken.
2. APPARATUUR
2.1. Glazen buis met een lengte van ongeveer 250 mm en een inwendige
diameter van 35 mm, voorzien van een kraan
2.2. Glazen buis met een lengte van ongeveer 300 mm en een inwendige
diameter van 10-11 mm, voorzien van een kraan
2.3. Waterbad van 100 ºC2.4. Spectrofotometer, waarmee extinctiemetingen bij een golflengte van
420 nm kunnen worden uitgevoerd, en cuvetten met een optische
weglengte van 10 mm
3. REAGENTIA
3.1. Sterk basische anionenwisselaar (bij voorbeeld Merck III)3.2. Natriumhydroxide 5 % (m/v)
3.3. Azijnzuur 30 % (m/v)
3.4. Azijnzuur 0,5 % (m/v)3.5. Natriumsulfaatoplossing (Na
2SO4) 10 % (m/v)
3.6. Zwavelzuur 95-97 % (m/m)
3.7. Zwavelzuur 86 % (m/m)3.8. Chromotroopzuuroplossing 5 % (m/v)
Bereid deze oplossing pas vlak vóór elke bepaling door 500 mg
natriumchromotropaat, C
10H6O8S2Na2·2 H2O, opte lossen in 10 ml
gedestilleerd water.
3.9. Appelzuuroplossing, 0,5 g/l
Los 250 mg DL-appelzuur, C4H6O5, opin 500 ml natriumsulfaatop -
lossing 10 % (m/v) (3.5).
4. WERKWIJZE
4.1. Bereiding van de ionenwisselaar
Plaats in een glazen buis van 35 × 250 mm boven de kraan een prop
glaswol die bevochtigd is met gedestilleerd water. Giet in de buis
van de ionenwisselaar, die in water in suspensieis gebracht, zodatboven het oppervlak van de ionenwisselaar zich een vrije ruimte
van 50 mm bevindt. Vul de buis met de natriumhydroxideoplossing
5 % nadat de ionenwisselaar is gespoeld met 1000 ml gedestilleerd
water, en laat de vloeistof tot 2-3 mm boven het oppervlak van de
ionenwisselaar aflopen. Herhaal deze handeling nog tweemaal en
laat de ionenwisselaar één uur in contact staan met de vloeistof.
Spoel de kolom met 1 000 ml gedestilleerd water. Vul de kolom
vervolgens met de azijnzuuroplossing 30 %, laat de vloeistof tot 2-
3 mm boven het oppervlak van de ionenwisselaar aflopen, herhaal
deze handeling nog tweemaal en laat de ionenwisselaar gedurende
ten minste 24 uur in contact staan met de vloeistof voordat de kolom
gebruikt wordt. Bewaar vervolgens de ionenwisselaar in de azijn-
zuuroplossing 30 % voor latere bepalingen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 113
▼B
4.2. Bereiding van de ionenwisselaarkolom
Plaats een prop glaswol in de glazen buis van 11 × 300 mm boven
de kraan. Giet in de buis de ionenwisselaar die is bereid zoals is
voorgeschreven in punt 4.1 tot een hoogte van 10 cm. Laat azijn-
zuuroplossing 30 % aflopen, door de kraan open te zetten, tot
ongeveer 2-3 mm boven het oppervlak van de ionenwisselaar. Was
de ionenwisselaar met 50 ml azijnzuuroplossing 0,5 %.
4.3. Isolering van DL-appelzuur
Giet opde ionenwisselaar, die is bereid zoals voorgeschreven in p unt
4.2, 10 ml wijn of most. Laat de wijn druppelsgewijs (gemiddelde
snelheid één druppel per seconde) aflopen tot ongeveer 2-3 mm
boven het oppervlak van de ionenwisselaar. Spoel de kolom eerst
met ongeveer 50 ml azijnzuuroplossing 0,5 % en vervolgens met
50 ml gedestilleerd water; laat de vloeistof aflopen met dezelfde
snelheid als bij de wijn.
Elueer de zuren die aan de ionenwisselaar zijn gebonden, met behulp
van de natriumsulfaatoplossing 10 % met dezelfde snelheid als bij de
voorgaande handelingen (één druppel per seconde). Vang het eluaat
op in een maatkolf van 100 ml totdat precies 100 ml is opgevangen.
Men kan de ionenwisselaar regenereren volgens het voorschrift van
punt 4.1.
4.4. Bepaling van appelzuur
Neem twee wijdmondse reageerbuizen met ingeslepen stop van 30 ml
„A” en „B”. Breng in elke buis 1,0 ml eluaat en 1,0 ml van de chro-
motroopzuuroplossing 5 %. Voeg aan buis „A” 10,0 ml zwavelzuur
86 % (blanco) en aan buis „B” 10,0 ml zwavelzuur 96 %. Sluit de
buizen af met de stopen schud om een volkomen homogene op los-
sing te verkrijgen zonder hierbij de slijpstukken te bevochtigen.
Dompel de buizen gedurende precies tien minuten in een van te
voren aan de kook gebracht waterbad. Laat de buizen tot 20 ºC
afkoelen in het donker. Meet exact 90 minuten na het begin van de
afkoeling de extinctie van buis „B” tegen de blanco (buis „A”) bij
een golflengte van 420 nm in de cuvetten met een optische
weglengte van 10 mm.
4.5. Opstellen van de ijkcurve
Pipetteer 5, 10, 15 en 20 ml DL-appelzuuroplossing (0,5 g/l) in
maatkolven van 50 ml; vul aan tot de maatstreepmet natriumsulfaat-
oplossing (10 %).
De opdeze wijze bekomen op lossingen stemmen overeen met
eluaten verkregen uit wijn met respectievelijk DL-appelzuurconcen-
traties van 0,5, 1,0, 1,5 en 2,0 g/l.
Ga verder zoals vermeld in punt 4.4.
De extinctiewaarden die zijn verkregen met deze ijkoplossingen en
die een functie zijn van de overeenkomstige gehalten appelzuur,
liggen opeen lijn die door de oorsp rong gaat.
Aangezien de intensiteit van de kleuring sterk afhangt van de
concentratie zwavelzuur, is het bij elke serie metingen noodzakelijk
na te gaan of de ijkcurve bij ten minste één punt klopt, ten einde een
eventuele verandering van de concentratie zwavelzuur aan te tonen.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
Met behulp van de ijkcurve wordt het gehalte DL-appelzuur in gram
per liter bepaald uit de gemeten extinctie van het eluaat. Dit gehalte
wordt opgegeven met één decimaal.
Herhaalbaarheid
Gehalte < 2 g/l: v = 0,1 g/l.
Gehalte > 2 g/l: v = 0,2 g/l.
Reproduceerbaarheid
R = 0,3 g/l.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 114
▼B
22.SORBINEZUUR
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN1.1. Spectrofotometrische bepaling in het UV-gebied
Sorbinezuur (2,4-hexadieenzuur) wordt door middel van waterdamp-
destillatie afgescheiden en in het destillaat door spectrofotometrie
bepaald. Integrerende bestanddelen kunnen worden verwijderd door
droogdampen van de oplossingen nadat die vooraf met Ca(OH)
2licht
alkalisch gemaakt werden. Concentraties lager dan 20 mg/l dienen
bevestigd te worden aan de hand van een dunne laag chromatografie
(gevoeligheid: 1 mg/l).
1.2. Gaschromatografische bepaling
Het via extractie met di-ethylether verkregen sorbinezuur wordt
gaschromatografisch bepaald met behulp van een interne standaard.
1.3. Aantonen van sporen met behulp van dunne-laagchromatografie
Het via extractie met di-ethylether verkregen sorbinezuur wordt met
behulpvan dunne-laagchromatografie gescheiden, waarna een schat-
ting van het gehalte plaatsvindt.
2. SPECTROFOTOMETRISCHE BEPALING IN HET ULTRAVI-
OLET-GEBIED
2.1. Reagentia
2.1.1. Wijnsteenzuurkristallen, C4H6O6
2.1.2. Calciumhydroxideoplossing, Ca(OH)2, ongeveer 0,02 M
2.1.3. Referentiesorbinezuuroplossing van 20 mg/l
Los 20 mg sorbinezuur, C6H8O2, opin 2 ml natriumhydroxideop los-
sing ongeveer 0,1 M. Giet over in een maatkolf van 1 000 ml en vul
met water aan tot de streep. In plaats hiervan kan ook 26,8 mg
kaliumsorbaat, C6H7O2K, worden opgelost in water, waarna tot
1 000 ml wordt aangevuld met water.
2.2. Apparatuur
2.2.1. Stoomdestillatieopstelling
Zie hoofdstuk 14. „Vluchtige zuren”
2.2.2. Kokend-waterbad (100 ºC)2.2.3. Spectrofotometer, waarmee bij een golflengte van 256 nm metingen
kunnen worden uitgevoerd met kwartscuvetten van 1 cm optische
weglengte
2.3. Werkwijze
2.3.1. Distillatie
Breng in de monsterhouder van de stoomdestillatieopstelling 10 ml
wijn en voeg 1 à 2 g wijnsteenzuur (2.1.1) toe. Vang 250 ml destil-
laat op.
2.3.2. IJklijn
Bereid door verdunning met water van de referentieoplossing (2.1.3)
vier verdunde referentieoplossingen die een sorbinezuurgehalte
hebben van respectievelijk 0,5, 1,0, 2,5 en 5mg/l; meet met behulp
van de spectrofotometer de respectievelijke extincties bij 256 nm
tegen gedestilleerd water. Zet de verkregen extincties uit tegen de
bijbehorende concentraties van de oplossingen. De ijklijn is een
rechte.
2.3.3. Bepaling
Breng 5 ml destillaat in een indampschaal met een doorsnede van
55 mm, voeg 1 ml calciumhydroxideoplossing (2.1.2) toe. Damp
droog opeen kokend-waterbad.
Neem het residu opin enkele milliliters gedestilleerd water en breng
dit kwantitatief over in een maatkolf van 20 ml en vul aan tot de1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 115
▼B
streepmet waswater. Meet met de sp ectrofotometer de extinctie bij
256 nm tegen een blanco, verkregen door 1 ml calciumhydroxideop-
lossing (2.1.2) tot 20 ml aan te vullen met water.
Met behulpvan de ijklijn wordt de concentratie C van de sorbine-
zuuroplossing bepaald uit de gemeten waarde van de extinctie.
Opmerking:
In de praktijk is droogdampen overbodig. Men kan de meting van de
absorbantie direct opeen met gedestilleerd water 0,25 maal
verdunde oplossing uitvoeren.
2.4. Weergave van de resultaten
2.4.1. Berekening
Het sorbinezuurgehalte in wijn, uitgedrukt in milligram per liter, is
dan:
100 · CC = sorbinezuurconcentratie van de spectrofotometrisch onder-
zochte oplossing, uitgedrukt in milligram per liter.
3. GASCHROMATOGRAFISCHE METHODE
3.1. Reagentia
3.1.1. Di-ethylether, (C
2H5)2O, vers gedestilleerd
3.1.2. Interne standaardoplossing
Oplossing van undecaanzuur, C11H22O2, in ethanol 95 % (v/v) met
een sterkte van 1 g/l.
3.1.3. Zwavelzuuroplossing, H2SO4(ρ20= 1,84 g/ml), verdund 1/3 (v/v)
3.2. Apparatuur
3.2.1. Gaschromatograaf, voorzien van vlamionisatiedetector en een roest-
vast stalen kolom (4 m × 1/8 inch vooraf behandeld met
dimethyldichlorosilaan en gevuld met een stationaire fase, bestaande
uit een mengsel van di-ethyleenglycolsuccinaat (5 %) en fosforzuur
(1 %) (DEGS-H3PO4) of uit een mengsel van di-ethyleenglycoladi-
paat (7 %) en fosforzuur (1 %) (DEGA-H3PO4), gebonden aan
Gaschrom Q 80 — 100 mesh.
Voor de behandeling met dimethyldichlorosilaan laat men een oplos-
sing van 2 à 3 g DMDCS in tolueen door de kolom lopen. Hierna
wordt onmiddellijk met methanol gespoeld en wordt N2door de
kolom geblazen, dan hexaan, en wederom N2. Daarna kan de kolom
gevuld worden.
Werkomstandigheden
— Oventemperatuur: 175 ºC.
— Injectie- en detectietemperatuur: 230 ºC.— Draaggas: stikstof (snelheid ongeveer 20 ml/min.).
3.2.2. Injectiespuit van 10 µl, onderverdeeld in 0,1 µl
Opmerking:Andere kolomtypes, vooral een capillaire kolom (bij voorbeeld
FFAP), kunnen eveneens een goede scheiding verzekeren.
De hierna beschreven werkwijze is als voorbeeld bedoeld.
3.3. Werkwijze
3.3.1. Voorbehandeling van het monster
Breng 20 ml wijn in een reageerbuis met ingeslepen stop met een
inhoud van ongeveer 40 ml, voeg 2 ml interne standaardoplossing
(3.1.2) toe en 1 ml verdund zwavelzuur (3.1.3). Voeg, na herhaalde-
lijk omzwenken, 10 ml di-ethylether (3.1.1) toe. Extraheer het
sorbinezuur in de organische fase door de buis gedurende vijf
minuten te schudden. Laat de fasen zich scheiden.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 116
▼B
3.3.2. Voorbehandeling van de referentieoplossing
Selecteer een wijn, waarvan het chromatogram van het etherextract
geen enkele piek vertoont met de retentietijd van sorbinezuur; voeg
aan deze wijn sorbinezuur toe tot een gehalte van 100 mg/l. Neem
20 ml van de aldus behandelde wijn verder in bewerking volgens
de in punt 3.3.1 beschreven werkwijze.
3.3.3. Chromatografie
Injecteer met de injectiespuit achtereenvolgens 2 µl van de etherfase
verkregen in punt 3.3.2 en 2 µl van de etherfase verkregen in punt
3.3.1. Registreer de respectievelijke chromatogrammen; ga na of de
respectievelijke retentietijden van sorbinezuur en de interne stan-
daard gelijk zijn. Meet de hoogte (of het oppervlak) van elk der
geregistreerde pieken.
3.4. Weergave van de resultaten
3.4.1. Berekening
Het sorbinezuurgehalte van de onderzochte wijn, uitgedrukt in milli-
gram per liter, is gelijk aan:
100/C1h
H/C1I
i
H = piekhoogte van sorbinezuur in de referentieoplossing
h = piekhoogte van sorbinezuur in het onderzochte monster
I = piekhoogte van de interne standaard in de referentieoplossing
i = piekhoogte van de interne standaard in het onderzochte
monster.
Opmerking:
Uitgaande van de respectievelijke piekoppervlakken kan het sorbine-
zuurgehalte opdezelfde wijze worden bep aald.
4. AANTONEN VAN SPOREN MET BEHULP VAN DUNNE-
LAAGCHROMATOGRAFIE
4.1. Reagentia
4.1.1. Di-ethylether, (C2H5)2O
4.1.2. Zwavelzuuroplossing, H2SO4(ρ20= 1,84 g/ml), verdund 1/3 (v/v)
4.1.3. Referentieoplossing van ongeveer 20 mg/l sorbinezuur in een etha-
nolwateroplossing van 10 % ethanol (v/v)
4.1.4. Loopvloeistof
Hexaan, C6H14; pentaan, C5H12; azijnzuur, CH3COOH ( ρ20= 1,05 g/
ml) (20:20:3).
4.2. Apparatuur
4.2.1. Gebruiksklare dunne-laagplaten, 20 × 20 cm, bedekt met polyamide
(laagdikte 0,15 mm), waaraan een fluorescentie-indicator is toege-
voegd.
4.2.2. Ontwikkeltank4.2.3. Micropipet of injectiespuit, waarmee volumes van 5 µl tot op 0,1 µl
nauwkeurig kunnen worden gedoseerd
4.2.4. Ultraviolet-lamp(254 nm)
4.3. Werkwijze
4.3.1. Voorbehandeling van het monster
Breng 10 ml wijn in een reageerbuis met ingeslepen stop met een
inhoud van ongeveer 25 ml. Voeg 1 ml verdund zwavelzuur (4.1.2)
toe en 5 ml di-ethylether (4.1.1). Schud door herhaaldelijk
omzwenken. Laat de fasen zich scheiden.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 117
▼B
4.3.2. Bereiding van verdunde referentieoplossingen
Bereid door verdunning van de referentieoplossing (4.1.3) vijf
verdunde referentieoplossingen met respectievelijk 2, 4, 6, 8 en
10 mg/l sorbinezuur.
4.3.3. Chromatografie
Breng op2 cm van de onderkant van de p laat met behulpvan de
micropipet of de injectiespuit 5 µl van de etherfase verkregen in
punt 4.3.1 en 5 µl van elk van de verdunde referentieoplossingen
verkregen in punt 4.3.2 aan, waarbij een onderlinge afstand wordt
aangehouden van 2 cm.
Breng zo veel loopvloeistof (4.1.4) in de ontwikkeltank dat een laag
van ongeveer 0,5 cm ontstaat en laat de atmosfeer in de ontwikkel-
tank zich verzadigen met de dampvan de loop vloeistof. Plaats een
dunne-laagplaat in de ontwikkeltank. Laat de loopvloeistof opstijgen
tot een afstand van 12 à 15 cm is afgelegd (dit duurt ongeveer 30
minuten). Droog de dunne-laagplaat in een koude luchtstroom.
Bekijk het chromatogram onder een ultraviolet-lampbij 254 nm.
Sorbinezuur wordt tegen een geel-fluorescerende achtergrond van de
dunne-laagplaat zichtbaar als donkerviolette vlekken.
4.4. Weergave van de resultaten
Door vergelijking van de intensiteit van de vlek van het monster met
de vlekken van de verdunde referentieoplossingen kan een semi-
kwantitatieve schatting worden gemaakt van het sorbinezuurgehalte
tussen 2 en 10 mg/l. Door 10 µl van het monster opte brengen kan
een gehalte van 1 mg/l worden bepaald. Gehalten boven 10 mg/l
kunnen worden bepaald door een volume op te brengen dat lager is
dan 5 µl (af te meten met behulpvan een injectiesp uit).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 118
▼B
23.L-ASCORBINEZUUR
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN
Met de voorgestelde methoden kan het in wijn of most aanwezige L-
ascorbinezuur en dehydroascorbinezuur worden bepaald.
1.1. Referentiemethode (fluorimetrie)
L-ascorbinezuur wordt met actieve kool geoxideerd tot dehydroas-
corbinezuur. Deze verbinding vormt met o-fenyleendiamine
(OPDA) een fluorescerende verbinding. In aanwezigheid van boor-
zuur kan met behulpvan een blanco de nevenfluorescentie worden
bepaald (vorming van een boorzuur/dehydroascorbinezuur-complex)
en hieruit kan het gehalte fluorimetrisch worden afgeleid.
1.2. Gebruikelijke methode (colorimetrie)
L-ascorbinezuur wordt met jodium geoxideerd tot dehydroascorbine-
zuur hetgeen met 2,4-dinitrofenylhydrazine wordt neergeslagen alsbis(2,4-dinitrofenylhydrazon). Na dunne-laagchromatografische
scheiding en oplossing in azijnzuur wordt deze roodgekleurde
verbinding colorimetrisch bepaald bij 500 nm.
2. REFERENTIEMETHODE2.1. Reagentia
2.1.1. O-fenyleendiamine-dihydrochlorideoplossing, C
6H10N2Cl2, 0,02 % (v/
v), vers bereid
2.1.2. Natriumacetaat-trihydraatoplossing, CH3COONa · 3H2O, 500 g/l
2.1.3. Mengoplossing van boorzuur en natriumacetaat
Los 3 g boorzuur, H3BO3, opin 100 ml natriumacetaatop lossing
(2.1.2). Deze oplossing moet vers worden bereid.
2.1.4. Azijnzuuroplossing, CH3COOH ( ρ20= 1,05 g/ml), verdund tot 56 %
(v/v), opp H 1,2 gebracht
2.1.5. Referentie-oplossing van L-ascorbinezuur, 1 g/l
Los vlak voor het gebruik 50 mg L-ascorbinezuur, C6H8O6, dat van
tevoren in het donker is gedroogd in een exsiccator, opin 50 ml
azijnzuuroplossing (2.1.4).
2.1.6. Actieve kool p. a. (1)
Breng in een Erlenmeyer van 2 l 100 g actieve kool, voeg toe 500 ml
zoutzuuroplossing (HCl, ρ20= 1,19 g/ml) 10 % (v/v). Breng aan de
kook en filtreer over een glasfilter met porositeit 3. Breng de aldus
behandelde actieve kool over in een Erlenmeyer van 2 l, voeg 1 l
water toe, schud en filtreer over een glasfilter met porositeit 3.
Herhaal deze wasprocedure twee keer. Breng het residu over in een
op115 ± 5 ºC ingestelde droogstoof gedurende twaalf uur (bij voor-
beeld overnacht).
2.2. Apparatuur
2.2.1. Fluorimeter
Gebruik een spectrofluorimeter voorzien van een lamp met continu
spectrum en zet de lamp aan op minimaal vermogen. De optimale
excitatie- en emissiegolflengten voor het monster dienen van tevoren
te worden bepaald. Deze zijn afhankelijk van het gebruikte apparaat.
Als indicatie kan dienen dat de excitatiegolflengte in de buurt van
350 nm ligt en de emissiegolflengte in de buurt van 430 nm.
Cuvetten met een optische weglengte van 1 cm.
2.2.2. Glasfilter met porositeit 3
2.2.3. Reageerbuizen (met een diameter van ongeveer 10 mm)
2.2.4. Schudapparaat voor de reageerbuizen1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 119
(1) Eén van de handelsnamen is „noriet”.
▼B
2.3. Werkwijze
2.3.1. Voorbehandeling van het monster wijn of most
Neem een zodanige hoeveelheid wijn of most in bewerking dat, bij
aanvulling in een maatkolf van 100 ml met azijnzuuroplossing 56 %
(2.1.4), een oplossing wordt verkregen waarvan het L-ascorbinezuur-
gehalte ligt tussen 0 en 60 mg/l. Homogeniseer de inhoud van de
maatkolf door schudden. Voeg 2 g actieve kool (2.1.6) toe en laat
dit gedurende 15 minuten inwerken onder af en toe omschudden.
Filtreer over een gewoon papierfilter en doe de eerste milliliters
filtraat weg.
Breng in twee maatkolven van 100 ml 5 ml filtraat en respectievelijk
5 ml mengoplossing boorzuur/natriumacetaat (2.1.3) en 5 ml natriu-
macetaatoplossing (2.1.2). Laat gedurende 15 minuten inwerken
onder af en toe omschudden en vul aan tot 100 ml met gedestilleerd
water. Neem 2 ml van de inhoud van elke kolf verder in bewerking,
voeg 5 ml o-fenyleendiamineoplossing (2.1.1) toe en schud; laat
gedurende 30 minuten in het donker reageren en voer vervolgens
de spectrofluorimetrische bepaling uit.
2.3.2. IJklijn
Breng in 3 maatkolven van 100 ml respectievelijk 2, 4 en 6 ml van
de referentieoplossing van L-ascorbinezuur (2.1.5), vul aan tot
100 ml met azijnzuuroplossing (2.1.4) en homogeniseer door
schudden. De aldus bereide oplossingen bevatten respectievelijk 2,
4 en 6 mg per 100 ml L-ascorbinezuur.
Voeg aan elk van deze maatkolven 2 g actieve kool (2.1.6) toe en
laat dit gedurende 15 minuten inwerken onder af en toe
omschudden. Filtreer over een gewoon papierfilter en doe de eerste
milliliters filtraat weg. Breng van elk van deze drie aldus verkregen
filtraten 5 ml in drie maatkolven van 100 ml (eerste serie), herhaal
dit bij een tweede serie van drie maatkolven. Voeg aan elk van de
maatkolven uit de eerste serie (overeenkomend met de blanco) 5 ml
mengoplossing boorzuur/natriumacetaat (2.1.3) toe en aan elk van de
maatkolven uit de tweede serie 5 ml natriumacetaatoplossing (2.1.2).
Laat gedurende 15 minuten inwerken onder af en toe omschudden en
vul aan tot 100 ml met gedestilleerd water. Neem 2 ml van de
inhoud van elke maatkolf verder in bewerking, voeg 5 ml o-feny-
leendiamineoplossing (2.1.1) toe en schud; laat gedurende 30
minuten in het donker reageren en voer vervolgens de spectrofluori-
metrische bepaling uit.
2.3.3. Fluorimetrische bepaling
Stel voor elke oplossing, gemaakt ten behoeve van de ijklijn, en
voor de monsteroplossing het nulpunt in met behulp van de overeen-
komstige blanco-oplossing. Meet vervolgens de fluorescentie-
intensiteit van elke ijklijnoplossing.
Stel de ijkcurve op; deze moet lineair zijn en door het nulpunt gaan.
Uit de gemeten relatieve waarde van de fluorescentie-intensiteit van
het monster wordt met behulpvan deze rechte de concentratie C van
de onderzochte oplossing aan L-ascorbinezuur en dehydroascorbine-
zuur bepaald.
2.3.4. Weergave van de resultaten
Het gehalte aan L-ascorbinezuur en dehydroascorbinezuur in wijn,
uitgedrukt in milligram per liter, is:
C·F
F = verdunningsfactor.
3. GEBRUIKELIJKE METHODE (COLORIMETRIE)
3.1. Reagentia
3.1.1. Metafosforzuuroplossing 30 % (m/v)
Wrijf enige stukken verglaasd metafosforzuur, (HPO3)n, fijn in een
vijzel en weeg hiervan 30 g af. Was het fijngewreven metafosfor-
zuur door onder schudden snel te overgieten met gedestilleerd
water. Los het gewassen metafosforzuur onder schudden opin
gedestilleerd water in een maatkolf van 100 ml en vul aan tot de
streep. De verkregen oplossing bevat een bekende hoeveelheid,
ongeveer 30 g, metafosforzuur per 100 ml.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 120
▼B
3.1.2. Metafosforzuuroplossing 3 % (m/v), direct voor gebruik te bereiden
door de oplossing in punt 3.1.1 1 tot 10 te verdunnen met gedestil-
leerd water
3.1.3. Metafosforzuuroplossing 1 % (m/v), direct voor gebruik te bereiden
door de oplossing in punt 3.1.1 1 tot 30 te verdunnen met gedestil-
leerd water
3.1.4. Polyamidesuspensie
Laat een mengsel van 10 g polyamidepoeder voor chromatografische
doeleinden en 60 ml gedestilleerd water gedurende twee uur staan.
Deze hoeveelheid is voldoende voor vier bepalingen.
3.1.5. Thioureum, H2NCSNH2
3.1.6. Jodiumoplossing, I2, 0,05 M
3.1.7. 2,4-dinitrofenylhydrazineoplossing 6 % (m/v)
Suspendeer 6 g 2,4-dinitrofenylhydrazine, C6H6N4O4,i n5 0m l
ijsazijn ( ρ20= 1,05 g/ml), voeg toe 50 ml zwavelzuur ( ρ20= 1,05 g/
ml). Het 2,4-dinitrofenylhydrazine gaat bij schudden in oplossing.
3.1.8. Ethylacetaat, C4H8O2, waaraan 2 % (v/v) ijsazijn (3.1.12) is toege-
voegd
3.1.9. Chloroform, CHCl3
3.1.10. Waterige oplossing van amidon van 0,5 per 100 (m/v)3.1.11. Loopvloeistof
Ethylacetaat (3.1.8) …................................... 50 delen
Chloroform (3.1.9) ….................................... 60 delen
IJsazijn (3.1.12) … ....................................... 5 delen.
Bereid de loopvloeistof twaalf uur vóór gebruik.
3.1.12. IJsazijn, CH
3COOH ( ρ20= 1,05 g/ml)
3.1.13. Oplossing van 0,1 g/100 ml van L-ascorbinezuur in metafosforzuur-
oplossing 1 % (m/v) (3.1.3)
3.2. Apparatuur
3.2.1. Laboratoriumcentrifuge met centrifugebuizen van 50 ml inhoud en
voorzien van slijpstukken
3.2.2. Waterbad, gethermostateerd tussen 5 en 10 ºC
3.2.3. Waterbad, gethermostateerd op20 ºC
3.2.4. Gebruiksklare dunne-laagplaten, 20 × 20 cm, bedekt met kiezelgel G
(laagdikte 0,25 of 0,30 mm)
3.2.5. Ontwikkeltank
3.2.6. Micropipet waarmee volumes van 0,2 ml kunnen worden gedoseerd
3.2.7. Spectrofotometer waarmee bij een golflengte van 500 nm absorptie-
metingen kunnen worden uitgevoerd met cuvetten van 1 cm optische
weglengte
3.3. Werkwijze
3.3.1. Oxidatie van L-ascorbinezuur tot dehydroascorbinezuur
Breng in een maatkolf van 100 ml 50 ml wijn, voeg hieraan toe
15 ml polyamidesuspensie (3.1.4) en vul aan tot de streep met meta-
fosforzuuroplossing 3 % (3.1.2). Laat gedurende één uur onder
regelmatig omschudden staan en filtreer over een vouwfilter. Breng
20 ml filtraat in een centrifugebuis, voeg 1 ml jodiumoplossing
0,05 M (3.1.6) toe. Meng de afgesloten centrifugebuis door te
schudden en neem na één minuut de overmaat jodium weg door
toevoeging van ongeveer 25 mg thioureum.
3.3.2. Vorming en extractie van het bis(2,4-dinitrofenylhydrazon) van
diketogulonzuur
Plaats de centrifugebuis in een waterbad tussen 5 en 10 ºC en voeg
4 ml 2,4-dinitrofenylhydrazineoplossing (3.1.7) toe. Meng de inhoud1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 121
▼B
van de centrifugebuis zorgvuldig en vermijd daarbij bevochtiging
van het slijpstuk. Plaats vervolgens de goed gesloten centrifugebuis
gedurende 16 uur in een waterbad van 20 ºC (bij voorbeeld over-
nacht).
Voeg aan de centrifugebuis 15 ml ethylacetaat (3.1.8) toe. Sluit de
centrifugebuis af met het slijpstuk en schud krachtig gedurende 30
seconden; centrifugeer vervolgens gedurende vijf minuten bij 350 à
400 g. Pipetteer 10 ml van de ethylacetaatfase af in een Erlenmeyer
met slijpstuk. Voeg 5 ml ethylacetaat (3.1.8) toe aan de centrifuge-
buis en sluit deze. Schud opnieuw krachtig gedurende 30 seconden
en centrifugeer gedurende vijf minuten bij dezelfde snelheid. Pipet-
teer 5 ml van de ethylacetaatfase af en voeg deze bij de 10 ml van
de eerste extractie in de Erlenmeyer. Homogeniseer dit door te
schudden.
3.3.3. Dunne-laagchromatografische scheiding van het bis(2,4-dinitrofenyl-
hydrazon)
Dit moet gebeuren binnen twee uur na de extractie (3.3.2).
Breng 0,2 ml ethylacetaatextract oplangs de hele startlijn van een
dunne-laagplaat, waarbij aan de onderkant en de zijkanten 2 cm
ruimte wordt aangehouden. Breng een laag van ongeveer 1 cm loop-
vloeistof (3.1.11) in de ontwikkeltank en laat de atmosfeer in de
ontwikkeltank zich verzadigen met de dampvan de loop vloeistof.
Plaats de dunne-laagplaat in de tank, laat de loopvloeistof tot de
bovenrand van de plaat lopen. Droog de plaat gedurende één uur
onder afzuiging. Schraap met een spatel, loodrecht op de looprich-
ting, de roodgekleurde zone af (karakteristiek voor het 2,4-
dinitrofenylhydrazon). Vang het afschraap sel opopeen glad stuk
papier en breng dit kwantitatief over in een Erlenmeyer met slijp-
stuk, voeg 4 ml ijsazijn (3.1.12) toe. Laat 30 minuten staan onder
herhaaldelijk omschudden. Filtreer over een klein vouwfilter direct
in een cuvet met 10 mm optische weglengte (3.2.7). Het verkregen
filtraat moet helder zijn. Meet de extinctie van de oplossing tegen
azijnzuur (3.1.12) als blanco bij 500 nm.
3.3.4. IJklijn
Pipetteer in drie maatkolven van 100 ml respectievelijk 5, 10 en
15 ml van de L-ascorbinezuuroplossing (3.1.12), vul aan tot de
streepmet metafosforzuurop lossing 1 % (3.1.3). De aldus verkregen
oplossingen bevatten een L-ascorbinezuurgehalte van respectievelijk
50, 100 en 150 mg/l.
Neem 50 ml van elk van deze oplossingen in bewerking volgens de
werkwijze beschreven in de punten 3.3.1, 3.3.2 en 3.3.3. Stel deijklijn op, deze moet lineair zijn en door het nulpunt gaan.
3.3.5. Weergave van de resultaten
Het gehalte aan L-ascorbinezuur en dehydroascorbinezuur in wijn
wordt uitgedrukt in milligram per liter.
3.3.5.1. Berekening
Uit de volgens punt 3.3.3 gemeten extinctiewaarde wordt met behulp
van deze rechte de concentratie van de onderzochte oplossing aan L-
ascorbinezuur en dehydroascorbinezuur bepaald.
Opmerking:
Indien het gehalte aan L-ascorbinezuur en dehydroascorbinezuur
hoger is dan 150 mg/l, dan kan de in bewerking genomen hoeveel-
heid wijnmonster worden verlaagd naar 25, 20 of 10 ml. Het
gevonden resultaat moet dan met de verdunningsfactor F worden
vermenigvuldigd.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 122
▼B
24.pH
1. PRINCIPE
Het potentiaalverschil wordt gemeten tussen twee elektroden die in
de te onderzoeken vloeistof zijn gedompeld. Eén van deze elek-
troden heeft een potentiaal die een functie is van de pH van de
vloeistof, de andere elektrode is de referentie-elektrode, die een
vaste en bekende potentiaal heeft.
2. APPARATUUR
2.1. pH-meter, in pH-eenheden geijkt, waarmee metingen tot op 0,05
eenheden nauwkeurig kunnen worden uitgevoerd
2.2. Elektroden
2.2.1. Glaselektrode, te bewaren in gedestilleerd water
2.2.2. Calomel referentie-elektrode, verzadigd met kaliumchloride, te
bewaren in een verzadigde oplossing van kaliumchloride
2.2.3. Gecombineerde elektrode, te bewaren in gedestilleerd water
3. REAGENTIA
3.1. Bufferoplossingen
3.1.1. Verzadigde oplossing van kaliumwaterstoftartraat
Deze oplossing bevat ten minste 5,7 g/l kaliumwaterstoftartraat,
C4H5O6K, bij 20 ºC. De oplossing is door toevoeging van 0,1 g
thymol per 200 ml twee maanden houdbaar.
pH/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1463,57 bij 20 ºC
3,56 bij 25 ºC
3,55 bij 30 ºC
3.1.2. Kaliumwaterstofftalaatoplossing 0,05 M
Deze oplossing bevat 10,211 g/l kaliumwaterstofftalaat (C
8H5O4K)
bij 20 ºC.
Maximale houdbaarheid: twee maanden.
pH/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1463,999 bij 15 ºC
4,003 bij 20 ºC
4,008 bij 25 ºC
4,015 bij 30 ºC
3.1.3. Oplossing bestaande uit:
Kaliumdiwaterstoffosfaat, KH
2PO4…..................... 3,402 g
Dikaliumwaterstoffosfaat, K2HP4…...................... 4,354 g
Water tot …............................................. 1 l
Maximale houdbaarheid: twee maanden.
pH/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1466,90 bij 15 ºC
6,88 bij 20 ºC
6,86 bij 25 ºC6,85 bij 30 ºC
Opmerking:
Referentiebufferoplossingen die door de handel worden geleverd
kunnen eveneens worden gebruikt.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 123
▼B
4. WERKWIJZE
4.1. Voorbehandeling van het monster
4.1.1. Most en wijn
Voer de bepaling direct op de most of de wijn uit.
4.1.2. Gerectificeerde geconcentreerde most
Verdun de gerectificeerde geconcentreerde most met water om een
oplossing te verkrijgen die 25 ± 0,5 % (m/m) aan totaal suikers
bevat (25 ºBrix).
Indien P het totale suikergehalte is in % (m/m) van de gerectifi-
ceerde geconcentreerde most, weeg dan een hoeveelheid af gelijk
aan.
2500
P
en vul aan met water tot 100 g. Het gebruikte water moet een gelei-
dend vermogen bezitten dat lager is dan 2 microsiemens/cm.
4.2. Nulpuntsinstelling van de pH-meter
De nulpuntsinstelling moet voor elke meting worden uitgevoerd
volgens de bij de pH-meter behorende gebruiksaanwijzing.
4.3. IJking van de pH-meter
Dompel de elektrode vervolgens in de bufferoplossing pH 6,88 en
3,57, gemeten bij 20 ºC, en stel bij die temperatuur de uitlezing
van de pH-meter op deze waarde in.
Gebruik de bufferoplossing pH 4,00 bij 20 ºC om de uitlezing te
controleren.
4.4. Meting
Dompel de elektrode in het monster, dat een temperatuur dient te
hebben tussen 20 en 25 ºC en wel zo dicht mogelijk bij 20 ºC.
Lees opde schaal direct de p H-waarde af.
Verricht ten minste twee bepalingen in hetzelfde monster.Neem als resultaat het rekenkundige gemiddelde van beide bepa-
lingen.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
De pH van wijn, most of van de tot op 25 % (m/m) (25 ºBrix)
verdunde gerectificeerde geconcentreerde most wordt opgegeven
met twee decimalen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 124
▼B
25.ZWAVELDIOXIDE
1. DEFINITIES
Onder zwaveldioxide wordt verstaan het in wijn of most aanwezige
zwaveldioxide in de volgende vormen: H2SO3, HSO3−, waarvan het
evenwicht een functie is van de pH en de temperatuur:
H2SO3
H++ HSO3−
H2SO3stelt het moleculaire zwaveldioxide voor.
Onder totaal zwaveldioxide wordt verstaan het totaal van de
verschillende vormen van zwaveldioxide aanwezig in wijn in vrije
of gebonden toestand.
2. VRIJ EN TOTAAL ZWAVELDIOXIDE2.1. Principe van de methoden
2.1.1. Referentiemethode
2.1.1.1. Wijn en most
Het zwaveldioxide wordt met een stroom lucht of stikstof uit de wijn
verwijderd; het wordt opgevangen en geoxideerd door het te laten
borrelen door een verdunde en geneutraliseerde oplossing van water-
stofperoxide. Het gevormde zwavelzuur wordt bepaald met eengestelde natriumhydroxideoplossing. Het vrije zwaveldioxide wordt
uit wijn geëxtraheerd in de koude (10 ºC).
Het totale zwaveldioxide wordt uit wijn geëxtraheerd bij ongeveer
100 ºC.
2.1.1.2. Gerectificeerde geconcentreerde most
Het totale zwaveldioxide wordt uit de van tevoren verdunde gerecti-
ficeerde geconcentreerde most geëxtraheerd bij ongeveer 100 ºC.
2.1.2. Screeningmethode
Het vrije zwaveldioxide wordt bepaald door een directe jodometri-
sche titratie.
Het gebonden zwaveldioxide wordt vervolgens, na een alkalische
hydrolyse, bepaald door een jodometrische titratie. Het totale
zwaveldioxide wordt verkregen door het vrije en het gebonden
zwaveldioxide opte tellen.
2.2. Referentiemethode
2.2.1. Apparatuur
2.2.1.1. De te gebruiken opstelling moet, vooral voor wat betreft de koeler,
overeenkomen met de hieronder afgebeelde opstelling.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 125
▼B
Fig. 1
De afmetingen zijn opgegeven in millimeters. De inwendige door-
snede van de vier concentrische buizen van de koeler is
respectievelijk 45, 34, 27 en 10 mm.
Het einde van de gasinleidbuis in het opvangvat B bestaat uit een
kleine bol van 1 cm diameter die opde grootste horizontale cirkel
is voorzien van 20 gaatjes van 0,2 mm doorsnede. In plaats hiervan
kan ook een glasfritplaatje worden gebruikt, waardoor een groot
aantal kleine belletjes worden gevormd zodat een goed contact
tussen de gasfase en de vloeibare fase wordt verwezenlijkt.
De hoeveelheid door de opstelling stromend gas moet ongeveer 40 l/
uur bedragen. De gaswasfles rechts van het opvangvat moet de door
de waterstraalpomp veroorzaakte onderdruk beperken tot 20 à 30 cm
water. Om deze onderdruk zodanig te kunnen regelen dat de
hoeveelheid door de opstelling stromend gas zo nauwkeurig moge-
lijk 40 l/uur bedraagt, is het nuttig tussen het opvangvat en de
gaswasfles een stromingsmeter met halfcapillaire buis te plaatsen.
2.2.1.2. Microburet2.2.2. Reagentia
2.2.2.1. Fosforzuur, H
3PO4,(ρ20= 1,71 g/ml) 85 % (v/v)
2.2.2.2. Waterstofperoxideoplossing, 9,1 g H2O2per liter („3 volume”)
2.2.2.3. Indicatoroplossing
Methylrood …........................................... 100 mg
Methyleenblauw …...................................... 50 mg
Ethanol 50 % vol …..................................... 100 ml.
2.2.2.4. Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 0,01 M
2.2.3. Werkwijze
2.2.3.1. Bepaling van vrij zwaveldioxide
De wijn moet gedurende twee dagen in een volle en afgesloten fles
bij 20 ºC worden bewaard vóór de bepaling plaatsvindt.
— Breng 2 à 3 ml waterstofperoxideoplossing (2.2.2.2) en twee
druppels indicatoroplossing (2.2.2.3) in het opvangvat B en
neutraliseer de waterstofperoxide met 0,01 M natriumhydroxide-
oplossing (2.2.2.4). Sluit het opvangvat aan aan de opstelling.
— Pipetteer in kolf A van 250 ml van de opstelling 50 ml monster
en verbindt de kolf met de opstelling. Voeg 15 ml fosforzuur
(2.2.1.1) toe.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 126
▼B
Laat vervolgens gedurende 15 minuten lucht of stikstof doorbor-
relen. Het vrije zwaveldioxide wordt opgevangen in het
opvangvat B en geoxideerd tot zwavelzuur. Verwijder het
opvangvat van de opstelling en titreer het gevormde zuur met
0,01 M natriumhydroxideoplossing (2.2.2.4). Het aantal
verbruikte milliliters zij n.
2.2.3.2. Weergave van de resultaten
Het gehalte aan vrije zwaveldioxide wordt uitgedrukt in milligram
per liter, zonder decimalen.
2.2.3.2.1. Berekening
Vrij zwaveldioxide in milligram per liter: 6,4 · n.
2.2.3.3. Bepaling van totaal zwaveldioxide2.2.3.3.1. In gerectificeerde geconcentreerde most:
Gebruik de oplossing verkregen door het monster te verdunnen tot
40 % (m/v), zoals aangegeven in punt 5.1.2 van hoofdstuk 13.
„Totaal zuur”. Pipetteer in kolf A van 250 ml van de opstelling
50 ml van deze oplossing en verbindt de kolf met de opstelling.
Voeg 5 ml fosforzuur (2.2.2.1) toe.
2.2.3.3.2. In wijn en most:
Geschat gehalte aan totaal zwaveldioxide in het monster is ≤50 mg/
lS O
2.
Pipetteer in kolf A van 250 ml van de opstelling 50 ml monster en
15 ml fosforzuur (2.2.2.1). Verbind de kolf met de opstelling.
Uiterlijk tot en met ►M331 augustus 1996 ◄gebruikt men voor
de bepaling van het zwaveldioxydegehalte van druivesap echter 5 ml
fosforzuur (2.2.2.1) verdund tot 25 % (m/v).
2.2.3.3.3. Geschat gehalte aan totaal zwaveldioxide in het monster is ≥50 mg/
lS O2. Pipetteer in kolf A van 100 ml van de opstelling 20 ml
monster en verbind de kolf met de opstelling. Voeg 5 ml fosforzuur
(2.2.2.1) toe.
Breng 2 à 3 ml waterstofperoxideoplossing (2.2.2.2) in het
opvangvat B, neutraliseer zoals aangegeven en breng de wijn in
kolf A met een kleine vlam van 4 à 5 cm hoogte, die de bodem
van de kolf moet raken, aan de kook. Plaats geen metaalgaas onder
de kolf, maar laat deze rusten opeen schijf met een op ening van
30 mm diameter. Hierdoor wordt overmatige verhitting van de
extractiestoffen van de wijn aan de wand van de kolf voorkomen.
Houd de vloeistof aan de kook tijdens het doorleiden van lucht of
stikstof. In 15 minuten is het totale zwaveldioxide meegevoerd en
geoxideerd. Bepaal het gevormde zwavelzuur door titratie met
0,01 M natriumhydroxideoplossing (2.2.2.4).
Het verbruikte aantal milliliters zij n.
2.2.3.4. Weergave van de resultaten
Het zwaveldioxidegehalte wordt uitgedrukt in milligram per liter
respectievelijk in milligram per kilogram totaal suiker, zonder cijfers
na de komma.
2.2.3.4.1. Berekening
—Wijn en most
Totaal zwaveldioxide in milligram per liter:— monsters arm aan zwaveldioxide (50 ml monster,):
6,4 · n
— andere monsters (20 ml monster,):
16 · n.
—Gerectificeerde geconcentreerde most
Zwaveldioxide in milligram per kilogram totaal suiker (50 ml
volgens punt 2.2.3.3.1 voor-behandeld monster):
1600 /C1n
P
P = totaal suikergehalte in % (m/m).
2.2.3.4.2. Herhaalbaarheid (r)1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 127
▼B
Gehalte < 50 mg/l (50 ml monster), r = 1 mg/l.
Gehalte > 50 mg/l (20 ml monster), r = 6 mg/l.
2.2.3.4.3. Reproduceerbaarheid (R)
Gehalte < 50 mg/l (50 ml monster), R = 9 mg/l.
Gehalte > 50 mg/l (20 ml monster), R = 15 mg/l.
2.3. Screeningmethode
2.3.1. Reagentia
2.3.1.1. EDTA (Complexon III): dinatriumzout van ethyleendiamine-tetra-
azijnzuur (C10H14O8N2Na2.2H2O)
2.3.1.2. Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 4 M (160 g/l)
2.3.1.3. Zwavelzuuroplossing, H2SO4(ρ20= 1,84 g/ml), 1 tot 10 verdund
2.3.1.4. Stijfseloplossing van 5 g/l
Meng 5 g stijfsel met ongeveer 500 ml water. Breng al roerend aan
de kook en laat gedurende tien minuten doorkoken; voeg 200 g
natriumchloride, NaCl, toe. Vul na afkoelen aan tot 1 l.
2.3.1.5. Jodiumoplossing, I2, 0,025 M
2.3.2. Hulpmiddelen
2.3.2.1. Erlenmeyers van 500 ml2.3.2.2. Buret
2.3.2.3. Pipetten van 1, 2, 5 en 50 ml
2.3.3. Werkwijze
2.3.3.1. Vrij zwaveldioxide
Breng in een Erlenmeyer van 500 ml:
— 50 ml wijn,
— 5 ml stijfseloplossing (2.3.1.4),
— 30 mg EDTA (2.3.1.1),
— 3 ml zwavelzuuroplossing, 1 tot 10 verdund (V/V) (2.3.1.3).
Titreer direct met 0,025 M jodiumoplossing (2.3.1.5) tot de blauw-
kleuring gedurende 10 à 15 seconden aanhoudt. Het verbruikte
aantal milliliters jodiumoplossing zij n.
2.3.3.2. Zwaveldioxide
Voeg 8 ml 4 M natriumhydroxideoplossing (2.3.1.2) toe, schud om
en laat vijf minuten staan. Voeg vervolgens onder krachtig
omschudden in één keer uit een klein bekerglas toe 10 ml zwavel-
zuuroplossing, 1 tot 10 verdund (2.3.1.3). Titreer direct met 0,025 M
jodiumoplossing (2.3.1.5). Het verbruikte aantal milliliters jodiumop-
lossing zij n ′.
Voeg 20 ml 4 M natriumhydroxideoplossing (2.3.1.2) toe, laat vijf
minuten staan na één keer krachtig te hebben geschud. Verdun met
200 ml zo koud mogelijk water. Voeg onder krachtig omschudden in
één keer uit een reageerbuis 30 ml zwavelzuuroplossing, 1 tot 10
verdund (2.3.1.3), toe. Titreer het vrijgemaakte zwaveldioxide met
0,025 M jodiumoplossing (2.3.1.5). Het verbruikte aantal milliliters
jodiumoplossing zij n ″.
2.3.4. Weergave van de resultaten
2.3.4.1. Berekening
Vrij zwaveldioxide in milligram per liter: 32 · n.Totaal zwaveldioxide in milligram per liter: 32 · (n + n ′+n″).
Opmerkingen:
1. Voor rode wijn, arm aan zwaveldioxide, kan in plaats van de
jodiumoplossing 0,025 M een meer verdunde oplossing worden
gebruikt, bij voorbeeld 0,01 M. Vervang in dat geval de coëffi-
ciënt 32 in bovenstaande formule door 12,8.
2. Om bij rode wijn het eindpunt van de titratie vast te stellen
verdient het aanbeveling de wijn van onderen te belichten met
geel licht, verkregen met een gewone elektrische lampen een1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 128
▼B
kaliumchromaatoplossing als filter of met een natriumlamp. Er
moet dan in een donkere kamer worden gewerkt. Het eindpunt
van de titratie is bereikt indien de wijn in het doorschijnende licht
ondoorschijnend wordt.
3. Indien de gevonden hoeveelheid zwaveldioxide de wettelijke
grens nadert of zelfs overschrijdt moet de bepaling van het totale
zwaveldioxide met de referentiemethode worden uitgevoerd.
4. Indien bijzonder belang wordt gehecht aan de bepaling van
zwaveldioxide dient de bepaling te worden uitgevoerd op een
monster dat gedurende twee dagen bij een temperatuur van 20 ºC
afgesloten wordt bewaard alvorens de analyse uit te voeren: deze
analyse moet eveneens bij 20 ºC gebeuren.
5. Aangezien sommige stoffen in zuur milieu door jodium worden
geoxideerd is het noodzakelijk — voor zeer nauwkeurige bepa-
lingen — de hiervoor gebruikte hoeveelheid jodium te bepalen.
Hiertoe wordt het vrije zwaveldioxide met een overmaat ethanal
of propanal gebonden, waarna de titratie met jodium plaatsvindt.
Breng 50 ml wijn in een Erlenmeyer van 300 ml, voeg hieraan
toe 5 ml ethanaloplossing, C2H4O, van 7 g/l of 5 ml propanalop-
lossing, C3H6O, van 10 g/l.
Sluit de Erlenmeyer af en laat ten minste 30 minuten staan. Voeg
3 ml zwavelzuuroplossing, 1 tot 10 verdund (2.3.1.3), toe en zo
veel 0,025 M jodiumoplossing (2.3.1.5) dat de stijfseloplossing
omslaat. Het verbruik aan jodiumoplossing zij n /tripleprime. Dit moet
worden afgetrokken van n (vrij zwaveldioxide) en van n + n ′+
n″(totaal zwaveldioxide). n /tripleprimeis in het algemeen laag: 0,2 à
0,3 ml 0,025 M jodiumoplossing. Indien aan de wijn ascorbine-
zuur is toegevoegd is n /tripleprimeveel groter. Hiermee kan, ten minste
bij benadering, de hoeveelheid van deze stof worden bepaald via
de waarde van n /tripleprime, waarbij bedacht dient te worden dat 1 ml
0,025 M jodiumoplossing 4,4 mg ascorbinezuur oxideert. Door
de bepaling van n /tripleprimekunnen ook zonder enige problemen wijnen
worden opgespoord waaraan ascorbinezuur is toegevoegd in
hoeveelheden hoger dan 20 mg/l en waarvan het ascorbinezuur
nog niet is omgezet in oxidatieprodukten.
3. MOLECULAIR ZWAVELDIOXIDE3.1. Principe van de methode
Het percentage moleculair zwaveldioxide, H
2SO3, van het vrije
zwaveldioxide is een functie van de pH, het alcoholgehalte en de
temperatuur. Bij een bepaalde temperatuur en een bepaald alcohol-
gehalte geldt:
H2SO3
H++ HSO3−
(1) H2SO3 ½/C138 ¼L
10pH/C0pkM ðÞþ1
met
pkM=pkT/C0Aﬃﬃ
Ip
1þBﬃﬃ
Ip
L= [ H2SO3] + [HSO3−]
I = ionensterkteA en B = coëfficiënten die variëren met de temperatuur en het
alcoholgehalte
k
T= thermodynamische dissociatieconstante; de waarde van
pkTwordt gegeven in tabel 1 als functie van het alcohol-
gehalte en de temperatuur
kM= gemengde dissociatieconstante.
Neemt men 0,038 als gemiddelde waarde voor de ionensterkte I, dan
kan men in tabel 2 de pkM-waarden als functie van alcoholgehalte en
temperatuur aflezen.
Het gehalte aan moleculair zwaveldioxide berekend met formule (1)
wordt gegeven in tabel 3 als functie van de pH, de temperatuur en
het alcoholgehalte.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 129
▼B
3.2. Berekening
Indien de pH van de wijn en het alcoholgehalte bekend is kan het
percentage moleculair zwaveldioxide bij temperatuur t ºC worden
afgelezen uit tabel 3; dit zij X %.
Gehalte aan moleculair zwaveldioxide in milligram per liter:X·CC = gehalte aan vrij zwaveldioxide in milligram per liter.
TABEL 1
Waarden van de thermodynamische constante pk
T
Alcohol in % volTemperatuur in ºC
20 25 30 35 40
0 1,798 2,000 2,219 2,334 2,493
5 1,897 2,098 2,299 2,397 2,527
10 1,997 2,198 2,394 2,488 2,606
15 2,099 2,301 2,503 2,607 2,728
20 2,203 2,406 2,628 2,754 2,895
TABEL 2
Waarden van de gemengde constante pkM
Alcohol in % volTemperatuur in ºC
20 25 30 35 40
0 1,723 1,925 2,143 2,257 2,416
5 1,819 2,020 2,220 2,317 2,446
10 1,916 2,116 2,311 2,405 2,522
15 2,014 2,216 2,417 2,520 2,640
20 2,114 2,317 2,538 2,663 2,803
TABEL 3
Moleculair zwaveldioxide in procenten van vrij zwaveldioxide (I = 0,038)
pHT = 20 ºC
Alcohol in % vol
0 5 10 15 20
2,8 7,73 9,46 11,55 14,07 17,09
2,9 6,24 7,66 9,40 11,51 14,07
3,0 5,02 6,18 7,61 9,36 11,51
3,1 4,03 4,98 6,14 7,58 9,36
3,2 3,22 3,99 4,94 6,12 7,58
3,3 2,58 3,20 3,98 4,92 6,12
3,4 2,06 2,56 3,18 3,95 4,92
3,5 1,64 2,04 2,54 3,16 3,95
3,6 1,31 1,63 2,03 2,53 3,16
3,7 1,04 1,30 1,62 2,02 2,53
3,8 0,83 1,03 1,29 1,61 2,02
T = 25 ºC
2,8 11,47 14,23 17,15 20,67 24,752,9 9,58 11,65 14,12 17,15 22,71
3,0 7,76 9,48 11,55 14,12 17,18
3,1 6,27 7,68 9,40 11,55 14,15
3,2 5,04 6,20 7,61 9,40 11,58
3,3 4,05 4,99 6,14 7,61 9,42
3,4 3,24 4,00 4,94 6,14 7,63
3,5 2,60 3,20 3,97 4,94 6,16
3,6 2,07 2,56 3,18 3,97 4,55
3,7 1,65 2,05 2,54 3,18 3,98
3,8 1,32 1,63 2,03 2,54 3,181990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 130
▼B
pHT = 20 ºC
Alcohol in % vol
0 5 10 15 20
T = 30 ºC
2,8 18,05 20,83 24,49 29,28 35,36
2,9 14,89 17,28 20,48 24,75 30,29
3,0 12,20 14,23 16,98 20,71 25,66
3,1 9,94 11,65 13,98 17,18 21,52
3,2 8,06 9,48 11,44 14,15 17,88
3,3 6,51 7,68 9,30 11,58 14,75
3,4 5,24 6,20 7,53 9,42 12,08
3,5 4,21 4,99 6,08 7,63 9,84
3,6 3,37 4,00 4,89 6,16 7,98
3,7 2,69 3,21 3,92 4,95 6,44
3,8 2,16 2,56 3,14 3,98 5,19
T = 35 ºC
2,8 22,27 24,75 28,71 34,42 42,18
2,9 18,53 20,71 24,24 29,42 36,69
3,0 15,31 17,18 20,26 24,88 31,52
3,1 12,55 14,15 16,79 20,83 26,77
3,2 10,24 11,58 13,82 17,28 22,51
3,3 8,31 9,42 11,30 14,23 18,74
3,4 6,71 7,63 9,19 11,65 15,49
3,5 5,44 6,16 7,44 9,48 12,71
3,6 4,34 4,95 6,00 7,68 10,36
3,7 3,48 3,98 4,88 6,20 8,41
3,8 2,78 3,18 3,87 4,99 6,80
T = 40 ºC
2,8 29,23 30,68 34,52 40,89 50,142,9 24,70 26,01 29,52 35,47 44,74
3,0 20,67 21,83 24,96 30,39 38,85
3,1 17,15 18,16 20,90 25,75 33,54
3,2 14,12 14,98 17,35 21,60 28,62
3,3 11,55 12,28 14,29 17,96 24,15
3,4 9,40 10,00 11,70 14,81 20,19
3,5 7,61 8,11 9,52 12,13 16,73
3,6 6,14 6,56 7,71 9,88 13,77
3,7 4,94 5,28 6,22 8,01 11,25
3,8 3,97 4,24 5,01 6,47 9,151990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 131
▼B
26.NATRIUM
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN
1.1. Referentiemethode: atoomabsorptiespectrofotometrie
Na toevoeging van een spectrale buffer, caesiumchloride, om ioni-
satie van natrium te voorkomen, wordt natrium rechtstreeks in wijn
bepaald met behulp van atoomabsorptiespectrofotometrie.
1.2. Gebruikelijke methode: vlamfotometrie
Natrium wordt rechtstreeks in de 1 op10 of meer verdunde wijn
bepaald met behulp van vlamfotometrie.
2. REFERENTIEMETHODE2.1. Reagentia
2.1.1. Natriumoplossing van 1 g/l
Gebruik een in de handel verkrijgbare standaardoplossing van
natrium van 1 g/l. Deze oplossing kan ook worden bereid door
2,542 g gedroogd natriumchloride, NaCl, opte lossen in gedestil-
leerd water en hiermee aan te vullen tot 1 l.
Bewaar deze oplossing in een polyethyleenfles.
2.1.2. Modeloplossing
Citroenzuur, C
6H8O7,H2O… ......................... 3,5 g
Saccharose, C12H22O11… ............................. 1,5 g
Glycerol, C3H8O3….................................. 5,0 g
Calciumchloride watervrij, CaCl2… .................. 50 mg
Magnesiumchloride watervrij, MgCl2… .............. 50 mg
Absolute ethylalcohol, C2H5OH…................... 50 ml
Water tot …......................................... 500 ml.
2.1.3. Caesiumchlorideoplossing, 5 g caesium per 100 ml
Los 6,330 g caesiumchloride, CsCl, opin 100 ml gedestilleerd
water.
2.2. Apparatuur
2.2.1. Atoomabsorptiespectrofotometer, uitgerust met een door lucht en
acetyleen te voeden brander
2.2.2. Holle-kathodelampvoor natrium
2.3. Werkwijze
2.3.1. Voorbehandeling van het monster
Neem 2,5 ml wijn in bewerking, breng dit in een maatkolf van 50 ml,
voeg 1 ml caesiumchlorideoplossing (2.1.3) toe en vul aan tot de
streepmet gedestilleerd water.
2.3.2. IJklijn
Breng in een serie maatkolven van 100 ml 5,0 ml modeloplossing
(2.1.2), voeg hieraan respectievelijk toe 0, 2,5, 5, 7,5 en 10 ml van
de natriumoplossing van 1 g/l (2.1.1), die van tevoren 1 tot 100 is
verdund. Voeg aan elke kolf 2 ml caesiumchlorideoplossing (2.1.3)
toe en vul tot 100 ml aan met gedestilleerd water.
De aldus bereide standaardoplossingen, die alle 1 g caesium per liter
bevatten, hebben een natriumgehalte van respectievelijk 0, 0,25,
0,50, 0,75 en 1,00 mg/l. Deze oplossingen moeten in polyethyleen-
flessen worden bewaard.
2.3.3. Bepaling
Kies als golflengte 589,0 nm. Stel het nulpunt in met de modeloplos-
sing die 1 g/l caesium bevat (2.3.2). Verstuif de verdunde wijn1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 132
▼B
(2.3.1) en vervolgens de standaardoplossingen (2.3.2) rechtstreeks in
de brander van de spectrofotometer. Noteer de extincties. Voer de
bepaling in duplo uit.
2.4. Weergave van de resultaten
2.4.1. Berekening
Stel de ijklijn opmet behulpvan de gemeten extincties en de daarbij
behorende natriumconcentraties van de standaardoplossingen.
Bepaal met behulp van de ijklijn uit de gemeten extinctie van het
verdunde monster wijn de bijbehorende natriumconcentratie C in
milligram per liter.
Het natriumgehalte van de wijn in milligram per liter, zonder deci-
malen, is dus:
20 · C.
2.4.2. Herhaalbaarheid (r)
r = 1 + 0,024 ximg/l.
xi= natriumgehalte van het monster in milligram per liter.
2.4.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 2,5 + 0,05 ximg/l.
xi= natriumgehalte van het monster in milligram per liter.
3. GEBRUIKELIJKE METHODE
3.1. Reagentia
3.1.1. Standaardoplossing met 20 mg/l natrium
Absolute ethylalcohol, C2H5OH…................. 10 ml
Citroenzuur, C6H8O7·H2O… ...................... 700 mg
Saccharose, C12H22O11… ........................... 300 mg
Glycerol, C3H8O3…................................ 1000 mg
Kaliumwaterstoftartraat, C4H5KO6…............... 481,3 mg
Calciumchloride watervrij, CaCl2… ................ 10 mg
Magnesiumchloride watervrij, MgCl2… ............ 10 mg
Natriumchloride gedroogd, NaCl …................ 50,84 mgWater …........................................... 1 l.
3.1.2. Verdunningsoplossing
Absolute ethylalcohol, C
2H5OH…................. 10 ml
Citroenzuur, C6H8O7·H2O… ...................... 700 mg
Saccharose, C12H22O11… ........................... 300 mg
Glycerol, C3H8O3…................................ 1000 mg
Kaliumwaterstoftartraat, C4H5KO6…............... 481,3 mg
Calciumchloride watervrij, CaCl2… ................ 10 mg
Magnesiumchloride watervrij, MgCl2… ............ 10 mg
Water …........................................... 1 l.
Voor de bereiding van de oplossingen in de punten 3.1.1 en 3.1.2,
los het kaliumwaterstoftartraat opin ongeveer 500 ml zeer heet
gedestilleerd water, los de andere componenten op in 400 ml gedes-
tilleerd water, voeg de twee oplossingen bij elkaar en vul aan tot 1 l.
Bewaar de oplossingen na toevoeging van twee druppels allylisothio-
cyanaat in polyethyleenflessen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 133
▼B
3.2. Apparatuur
3.2.1. Vlamfotometer, gevoed met een lucht-butaan mengsel
3.3. Werkwijze
3.3.1. IJklijn
Breng in vijf maatkolven van 100 ml respectievelijk 5, 10, 15, 20 en
25 ml standaardoplossing met 20 mg/l natrium (3.1.1) en vul aan tot100 ml met de verdunningsoplossing (3.1.2). Het natriumgehalte van
de aldus verkregen oplossingen is respectievelijk 1, 2, 3, 4 en 5 mg/
l.
3.3.2. Bepaling
Voer de metingen uit bij een golflengte van 589,0 nm. Stel het
nulpunt in door gedestilleerd water te verstuiven. Verstuif achtereen-
volgens rechtstreeks in de brander van de fotometer de
standaardoplossingen (3.3.1) gevolgd door de 1 op 10 met gedestil-
leerd water verdunde wijn en noteer de emissies. Verdun zonodig de
1 op10 verdunde wijn verder met de verdunningsop lossing (3.1.2).
3.4. Weergave van de resultaten
3.4.1. Berekening
Stel de ijklijn opmet behulpvan de gemeten emissies en de daarbij
behorende natriumconcentraties van de standaardoplossingen. Bepaal
met behulpvan de ijklijn uit de gemeten emissie van het verdunde
monster wijn de bijbehorende natriumconcentratie C. Het natriumge-
halte van de wijn, uitgedrukt in milligram per liter, is dus:
C·F
F = verdunningsfactor.
3.4.2. Herhaalbaarheid (r)
r = 1,4 mg/l wijn (uitgezonderd likeurwijn).
r = 2,0 mg/l voor likeurwijn.
3.4.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 4,7 + 0,08 · x
img/l.
xi= natriumgehalte van het monster in mg/l.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 134
▼B
27.KALIUM
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN
1.1. Referentiemethode: atoomabsorptiespectrofotometrie
Na toevoeging van een spectrale buffer, caesiumchloride, om ioni-
satie van kalium te voorkomen, wordt kalium rechtstreeks in de
verdunde wijn bepaald met behulp van atoomabsorptiespectrofoto-
metrie.
1.2. Gebruikelijke methode
Kalium wordt rechtstreeks in de 1 op10 of meer verdunde wijn
bepaald met behulp van vlamfotometrie.
2. REFERENTIEMETHODE2.1. Reagentia
2.1.1. Kaliumoplossing van 1 g/l
Gebruik een in de handel verkrijgbare standaardoplossing van
kalium van 1 g/l. Deze oplossing kan ook worden bereid door
4,813 g kaliumwaterstoftartraat, C
4H5KO6, opte lossen in gedestil-
leerd water en hiermee aan te vullen tot 1 l.
2.1.2. Modeloplossing
Citroenzuur, C6H8O7·H2O… ........................ 3,5 g
Saccharose, C12H22O11… ............................. 1,5 g
Glycerol, C3H8O3….................................. 5,0 g
Calciumchloride watervrij, CaCl2… .................. 50 mg
Magnesiumchloride watervrij, MgCl2… .............. 50 mg
Absolute ethylalcohol, C2H5OH…................... 50 ml
Water tot …......................................... 500 ml.
2.1.3. Caesiumchlorideoplossing, 5 g caesium per 100 ml
Los 6,330 g caesiumchloride, CsCl, opin 100 ml gedestilleerd
water.
2.2. Apparatuur
2.2.1. Atoomabsorptiespectrofotometer, uitgerust met een door lucht en
acetyleen te voeden brander
2.2.2. Holle-kathodelampvoor kalium
2.3. Werkwijze
2.3.1. Voorbehandeling van het monster
Neem 2,5 ml van tevoren 1 op10 verdunde wijn in bewerking.
Breng dit in een maatkolf van 50 ml, voeg 1 ml caesiumchlorideop-
lossing (2.1.3) toe en vul aan tot de streepmet gedestilleerd water.
2.3.2. IJklijn
Breng in een serie maatkolven van 100 ml 5 ml modeloplossing
(2.1.2), voeg hieraan respectievelijk toe 0, 2,0, 4,0, 6,0 en 8 ml van
de kaliumoplossing 1 g/l (2.1.1), die van tevoren1 tot 10 is verdund.
Voeg aan elke kolf 2 ml caesiumchlorideoplossing (2.1.3) toe en vul
aan tot 100 ml met gedestilleerd water. De aldus bereide standaard-
oplossingen, die alle 1 g caesium per liter bevatten, hebben een
kaliumgehalte van respectievelijk 0, 2, 4, 6 en 8 mg/l. Deze oplos-
singen moeten in polyethyleenflessen worden bewaard.
2.3.3. Bepaling
Kies als golflengte 769,9 nm. Stel het nulpunt in met de modeloplos-
sing die 1 g/l caesium bevat (2.3.2). Verstuif de verdunde wijn
(2.3.1) en vervolgens de standaardoplossingen (2.3.2) rechtstreeks
in de brander van de spectrofotometer. Noteer de extincties. Voer
de bepaling in duplo uit.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 135
▼B
2.4. Weergave van de resultaten
2.4.1. Berekening
Stel de ijklijn opmet behulpvan de gemeten extincties en de daarbij
behorende kaliumconcentraties van de standaardoplossingen. Bepaal
met behulpvan de ijklijn uit de gemeten extinctie van het verdunde
monster wijn de bijbehorende kaliumconcentratie C in milligram per
liter.
Het kaliumgehalte van de wijn in milligram per liter, zonder deci-
malen, is dus:
F·C
F = verdunningsfactor (200).
2.4.2. Herhaalbaarheid (r)
r = 35 mg/l.
2.4.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 66 mg/l.
2.4.4. Andere wijze van weergave van de resultaten
— In milli-equivalenten per liter: 0,0256 · F · C.
— In milligram kaliumwaterstoftartraat per liter: 4,813 · F · C.
3. GEBRUIKELIJKE METHODE: VLAMFOTOMETRIE3.1. Reagentia
3.1.1. Standaardoplossing met 100 mg/l kalium
Absolute ethylalcohol, C
2H5OH…................. 10 ml
Citroenzuur, C6H8O7·H2O… ...................... 700 mg
Saccharose, C12H22O11… ........................... 300 mg
Glycerol, C3H8O3…................................ 1000 mg
Natriumchloride gedroogd, NaCl …................ 50,8 mgCalciumchloride watervrij, CaCl
2… ................ 10 mg
Magnesiumchloride watervrij, MgCl2… ............ 10 mg
Kaliumwaterstoftartraat, C4H5KO6…............... 481,3 mg
Water tot …....................................... 1 000 ml.
Los het kaliumwaterstoftartraat opin ongeveer 500 ml zeer heet
gedestilleerd water, los de andere componenten op in 400 ml gedes-
tilleerd water, voeg de twee oplossingen bij elkaar en vul aan tot 1 l.
3.1.2. Verdunningsoplossing
Absolute ethylalcohol, C2H5OH…................. 10 ml
Citroenzuur, C6H8O7·H2O… ...................... 700 mg
Saccharose, C12H22O11… ........................... 300 mg
Glycerol, C3H8O3…................................ 1000 mg
Natriumchloride gedroogd, NaCl …................ 50,8 mg
Calciumchloride watervrij, CaCl2… ................ 10 mg
Magnesiumchloride watervrij, MgCl2… ............ 10 mg
Wijnsteenzuur, C4H6O6… .......................... 383 mg
Water tot …....................................... 1 000 ml.
Bewaar de oplossingen na toevoeging van twee druppels allylisothio-
cyanaat in polyethyleen flessen.
3.2. Apparatuur
3.2.1. Vlamfotometer, gevoed met een lucht-butaan mengsel1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 136
▼B
3.3. Werkwijze
3.3.1. IJklijn
Breng in vier maatkolven van 100 ml respectievelijk 25, 50, 75 en
100 ml standaardoplossing met 100 mg/l kalium (3.1.1) en vul aan
tot 100 ml met de verdunningsoplossing (3.1.2). Het kaliumgehaltevan de aldus verkregen oplossingen is respectievelijk 25, 50, 75 en
100 mg/l.
3.3.2. Bepaling
Voer de metingen uit bij een golflengte van 766 nm. Stel het nulpunt
in met behulpvan gedestilleerd water. Verstuif achtereenvolgens
rechtstreeks in de brander van de fotometer de standaardoplossingen
(3.3.1) gevolgd door de 1 op10 met gedestilleerd water verdunde
wijn en noteer de emissies. Verdun zonodig de 1 op10 verdunde
wijn verder met verdunningsoplossing (3.1.2).
3.4. Weergave van de resultaten
3.4.1. Berekening
Stel de ijklijn opmet behulpvan de gemeten emissies en de daarbij
behorende kaliumconcentraties van de standaardoplossingen. Bepaal
met behulpvan de ijklijn uit de gemeten emissie van het verdunde
monster wijn de bijbehorende kaliumconcentratie C.
Het kaliumgehalte van de wijn, uitgedrukt in milligram per liter,
zonder decimalen, is dus:
C·F
F = verdunningsfactor.
3.4.2. Herhaalbaarheid (r)
r = 17 mg/l.
3.4.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 66 mg/l.
3.4.4. Andere wijze van weergave van de resultaten
— In milli-equivalenten per liter: 0,0256 · F · C.
— In milligram kaliumwaterstoftartraat per liter: 4,813 · F · C.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 137
▼B
28.MAGNESIUM
1. PRINCIPE
Magnesium wordt rechtstreeks in een geschikte verdunning van de
wijn bepaald met behulp van atoomabsorptiespectrofotometrie.
2. REAGENTIA
2.1. Geconcentreerde magnesium-standaardoplossing van 1 g/l
Gebruik hiervoor een in de handel verkrijgbare standaardoplossing.
Deze oplossing kan ook worden bereid door 8,3646 g magnesium-
chloride, MgCl2.6H20, opte lossen in gedestilleerd water en
hiermee aan te vullen tot 1 l.
2.2. Verdunde magnesium-standaardoplossing van 5 mg/l
Opmerking:
Bewaar de standaardmagnesiumoplossingen in polyethyleenflessen.
3. APPARATUUR
3.1. Atoomabsorptiespectrofotometer voorzien van een brander, die
gevoed wordt met lucht en acetyleen
3.2. Holle-kathodelampvoor magnesium
4. WERKWIJZE4.1. Voorbehandeling van het monster
Verdun de wijn 1 tot 100 met gedestilleerd water.
4.2. IJklijn
Breng in een serie maatkolven van 100 ml respectievelijk 5, 10, 15
en 20 ml van de verdunde magnesium-standaardoplossing (2.2) en
vul aan tot 100 ml met gedestilleerd water. De aldus bereide stan-
daardoplossingen bevatten respectievelijk 0,25, 0,50, 0,75 en
1,00 mg magnesium per liter. Deze oplossingen moeten in polyethy-
leenflessen worden bewaard.
4.3. Bepaling
Kies als golflengte 285 nm. Stel het nulpunt in met gedestilleerd
water. Verstuif de verdunde wijn rechtstreeks in de brander van de
spectrofotometer, gevolgd door achtereenvolgens de standaardoplos-
singen (4.2). Noteer de extincties. Voer de bepaling in duplo uit.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN5.1. Berekening
Stel de ijklijn opmet behulpvan de gemeten extincties en de daarbij
behorende magnesiumconcentraties van de standaardoplossingen.
Bepaal met behulp van de ijklijn uit de gemeten gemiddelde
extinctie van het verdunde monster wijn de bijbehorende magne-
siumconcentratie C.
Het magnesiumgehalte van de wijn, uitgedrukt in milligram per liter,
zonder decimalen, is dus:
100 · C.
5.2. Herhaalbaarheid (r)
r = 3 mg/l.
5.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 8 mg/l.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 138
▼B
29.CALCIUM
1. PRINCIPE
Onder toevoeging van een spectrale buffer wordt calcium recht-
streeks in een geschikte verdunning van de wijn bepaald met
behulp van atoomabsorptiespectrofotometrie.
2. REAGENTIA
2.1. Stockoplossing van calcium van 1 g/l
Gebruik hiervoor een in de handel verkrijgbare standaardoplossing.
Deze oplossing kan ook worden bereid door 2,5 g calciumcarbonaat,
CaCO3, in zo weinig mogelijk zoutzuuroplossing HCl 1 tot 10
verdund (v/v) opte lossen en met gedestilleerd water aan te vullen
tot 100 ml.
2.2. Standaardoplossing van calcium van 50 mg/l
Opmerking:Bewaar deze standaardcalciumoplossingen in polyethyleenflessen.
2.3. Lanthaanchlorideoplossing met 50 g lanthaan per liter
Los 13,369 g lanthaanchloride, LaCl
3·7 H2O, opin gedestilleerd
water; voeg 1 ml zoutzuuroplossing 1 tot 10 verdund (v/v) toe en
vul aan tot 100 ml.
3. APPARATUUR
3.1. Atoomabsortiespectrofotometer voorzien van een brander, die
gevoed wordt met lucht en acetyleen
3.2. Holle-kathodelampvoor calcium
4. WERKWIJZE4.1. Voorbehandeling van het monster
Breng in een maatkolf van 20 ml 1 ml wijn en 2 ml lanthaanchlori-
deoplossing (2.3) en vul aan tot de streep met gedestilleerd water.
De 1 op20 verdunde wijn bevat 5 g lanthaan p er liter.
Opmerking:
De concentratie van 5 g lanthaan per liter is voor zoete wijn
voldoende mits het suikergehalte door de verdunning wordt terugge-
bracht tot maximaal 2,5 g/l. Bij hogere suikergehalten moet het
lanthaangehalte worden verhoogd tot 10 g/l.
4.2. IJklijn
Breng in vijf maatkolven van 100 ml respectievelijk 0, 5, 10, 15 en
20 ml standaardcalciumoplossing (2.2), voeg aan elke kolf 10 ml
lanthaanchlorideoplossing (2.3) toe en vul aan tot 100 ml met gedes-
tilleerd water. De aldus bereide standaardoplossingen, die alle 5 g
lanthaan bevatten, hebben een calciumgehalte van respectievelijk 0,
2,5, 5, 7,5 en 10 mg calcium per liter. Deze oplossingen moeten in
polyethyleen flessen worden bewaard.
4.3. Bepaling
Kies als golflengte 422,7 nm. Stel het nulpunt in met de oplossing
die 5 g lanthaan per liter bevat (4.2). Verstuif de verdunde wijn
rechtstreeks in de brander van de spectrofotometer, gevolgd door
achtereenvolgens de standaardoplossingen (4.2). Noteer de extinc-
ties. Voer de bepaling in duplo uit.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN5.1. Berekening
Stel de ijklijn opmet behulpvan de gemeten extincties en de daarbij
behorende calciumconcentraties van de standaardoplossingen.
Bepaal met behulp van de ijklijn uit de gemeten gemiddelde
extinctie van het verdunde monster wijn de bijbehorende calcium-1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 139
▼B
concentratie C. Het calciumgehalte van de wijn, uitgedrukt in milli-
gram per liter zonder decimalen, is dus:
20 · C.
5.2. Herhaalbaarheid (r)
Gehalte < 60 mg/l: r = 2,7 mg/l.
Gehalte > 60 mg/l: r = 4 mg/l.
5.3. Reproduceerbaarheid (R)
R = 0,114 · xi− 0,5 mg/l.
xi= het calciumgehalte van het monster in mg/l.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 140
▼B
30.IJZER
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN1.1. Referentiemethode
Na verwijdering van de alcohol uit de wijn en het toepassen van een
geschikte verdunning wordt ijzer rechtstreeks in wijn bepaald met
behulp van atoomabsorptiespectrofotometrie.
1.2. Gebruikelijke methode
Na mineralisatie van de wijn met waterstofperoxide wordt totaal
ijzer als tweewaardig ijzer bepaald via de roodgekleurde verbinding
die ontstaat met ortho-fenantroline.
2. REFERENTIEMETHODE2.1. Reagentia
2.1.1. Geconcentreerde standaardoplossing van driewaardig ijzer van 1 g/l
Gebruik hiervoor een in de handel verkrijgbare standaardoplossing.
Deze oplossing kan ook worden bereid door 8,6431 g ijzer(III)am-
moniumsulfaat, FeNH
4(SO4)2· 12H2O opte lossen in gedestilleerd
water dat licht is aangezuurd met 1 M zoutzuuroplossing en aan te
vullen tot 1 l.
2.1.2. Verdunde standaardoplossing van ijzer van 100 mg/l
2.2. Apparatuur
2.2.1. Rotatieverdamper met gethermostateerd waterbad2.2.2. Atoomabsorptiespectrofotometer voorzien van een brander die
gevoed wordt met lucht en acetyleen
2.2.3. Holle-kathodelampvoor ijzer
2.3. Werkwijze
2.3.1. Voorbehandeling van het monster
Verwijder de alcohol uit de wijn door met de rotatieverdamper bij
50-60 ºC tot opongeveer de helft in te damp en. Vul aan tot het
oorspronkelijke volume met gedestilleerd water. Verdun indien
noodzakelijk.
2.3.3. IJklijn
Breng in een serie maatkolven van 100 ml respectievelijk 1, 2, 3, 4
en 5 ml van de standaardoplossing van ijzer van 100 mg/l (2.1.2) en
vul aan tot 100 ml met gedestilleerd water. De aldus bereide stan-
daardoplossingen bevatten respectievelijk 1, 2, 3, 4 en 5 mg ijzer
per liter.
Deze oplossingen moeten in polyethyleenflessen worden bewaard.
2.3.3. Bepaling
Kies als golflengte 248,3 nm. Stel het nulpunt in met gedestilleerd
water. Verstuif de verdunde wijn rechtstreeks in de brander van de
spectrofotometer, gevolgd door achtereenvolgensde standaardoplos-
singen (2.3.2). Noteer de extincties. Voer de bepaling in duplo uit.
2.4. Weergave van de resultaten
2.4.1. Berekening
Stel de ijklijn opmet behulpvan de gemeten extincties en de daarbij
behorende ijzerconcentraties van de standaardoplossingen. Bepaal
met behulpvan de ijklijn uit de gemeten gemiddelde extinctie van
het verdunde monster de bijbehorende ijzerconcentratie C.
Het ijzergehalte van de wijn, uitgedrukt in milligram per liter met
één decimaal, is dus:
C·F1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 141
▼B
waarin
F = verdunningsfactor.
3. GEBRUIKELIJKE METHODE3.1. Reagentia
3.1.1. Waterstofperoxideoplossing, H
2O2, 30 % (m/v), ijzervrij
3.1.2. Zoutzuuroplossing, 1 M, ijzervrij3.1.3. Ammoniumhydroxide, NH
3(ρ20= 0,92 g/ml)
3.1.4. Kooksteentjes, met kokend 1 tot 2 verdund zoutzuur behandeld en
gewassen met gedestilleerd water
3.1.5. Hydrochinonoplossing, C6H6O2, 2,5 %, aangezuurd met 1 ml zwavel-
zuur p.a. ( ρ20= 1,84 g/ml) per 100 ml oplossing
Bewaar deze oplossing in een gele fles in de koelkast en vervang
haar bij de minste bruinkleuring.
3.1.6. Natriumsulfietoplossing, Na2So3, 20 %, bereid uit neutraal en water-
vrij sulfiet
3.1.7. Ortho-fenantrolineoplossing, C12H8N2.H2O, 0,5 % in alcohol 96 %
vol
3.1.8. Ammoniumacetaatoplossing, CH3COONH4,2 0%
3.1.9. Driewaardig-ijzeroplossing van 1 g/l
Gebruik hiervoor een in de handel verkrijgbare standaardoplossing.
Deze oplossing kan ook worden bereid door 8,6341 g ijzer(III)am-
moniumsulfaat, FeNH4(SO4)2· 12H2O, opte lossen in 100 ml 1 M
zoutzuuroplossing (3.1.2) en hiermee aan te vullen tot 1 l.
3.1.10. Verdunde ijzer-standaardoplossing van 100 mg/l
3.2. Apparatuur
3.2.1. Kjeldahlkolf van 100 ml3.2.2. Spectrofotometer waarmee bij een golflengte van 508 nm kan
worden gemeten
3.3. Werkwijze
3.3.1. Mineralisatie
3.3.1.1. Wijn met een suikergehalte lager dan 50 g/l
Breng in een kjeldahlkolf van 100 ml 25 ml wijn, 10 ml waterstof-
peroxideoplossing (3.1.1) en enkele kooksteentjes (3.1.4). Damp de
vloeistof in tot een volume van 2 à 3 ml.
Voeg na afkoelen aan het residu, zonder de wand van de kolf te
bevochtigen, zoveel ammoniumhydroxide (3.1.3) toe dat het milieu
basisch wordt en de hydroxiden worden neergeslagen.
Voeg na afkoelen aan de alkalische oplossing zoveel 1 M zoutzuur-
oplossing (3.1.2) toe als nodig is om de neergeslagen hydroxiden op
te lossen en breng de verkregen oplossing over in een maatkolf van
100 ml. Spoel de kjeldahlkolf met 1 M zoutzuuroplossing (3.1.2) en
vul met dezelfde oplossing aan tot 100 ml.
3.3.1.2. Most en wijn met een suikergehalte hoger dan 50 g/l3.3.1.2.1. Suikergehalte tussen 50 en 200 g/l
25 ml wijn of most wordt behandeld met 20 ml waterstofperoxideop-
lossing (3.1.1). Vervolg zoals beschreven in punt 3.3.1.1.
3.3.1.2.2. Suikergehalte boven 200 g/l
Most- en wijnmonsters moeten van tevoren 1 tot 2 of zelfs 1 tot 4
worden verdund en vervolgens worden behandeld volgens punt
3.3.1.2.1.
3.3.2. Blanco
Verricht een blanco bepaling met gedestilleerd water onder gebruik-
making van dezelfde hoeveelheid waterstofperoxideoplossing (3.1.1)1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 142
▼B
die bij de mineralisatie van het monster wordt gebruikt en volg
hierbij het voorschrift beschreven in punt 3.3.1.1.
3.3.3. Bepaling
Neem 20 ml van de zoutzure oplossing die bij de mineralisatie van
het monster is verkregen (3.3.1.1) en 20 ml van de zoutzure oplos-sing van de blanco (3.3.2) in bewerking. Breng deze oplossingen in
twee maatkolven van 50 ml, voeg aan elke kolf toe 2 ml hydrochi-
nonoplossing (3.1.5), 2 ml sulfietoplossing (3.1.6) en 1 ml ortho-
fenantrolineoplossing (3.1.7). Laat gedurende 15 minuten staan om
de reductie van driewaardig ijzer naar tweewaardig ijzer te laten
verlopen. Voeg 10 ml ammoniumacetaatoplossing (3.1.8) toe en vul
aan tot 50 ml met gedestilleerd water. Schud. Meet de extinctie bij
508 nm waarbij het nulpunt wordt ingesteld met de blanco-oplos-
sing.
3.3.4. IJklijn
Breng in vier maatkolven van 50 ml respectievelijk 0,5, 1, 1,5 en
2 ml van de standaard ijzeroplossing van 100 mg/l (3.1.10) en voeg
20 ml gedestilleerd water toe; vervolg zoals aangegeven in punt
3.3.3. Deze oplossingen komen overeen met respectievelijk 50, 100,
150 en 200 µg ijzer in de in bewerking genomen monsterhoeveel-
heid.
3.4. Weergave van de resultaten
3.4.1. Berekening
Stel de ijklijn opmet behulpvan de gemeten extincties en de daarbij
behorende ijzerconcentraties van de standaardoplossingen. Bepaal
met behulpvan de ijklijn uit de gemeten extinctie van het monster
de bijbehorende ijzerconcentratie C, die dus aanwezig is in 20 ml
zoutzuur gemineraliseerde oplossing, of wel in 5 ml monster.
Het ijzergehalte van de wijn, uitgedrukt in milligram per liter met
één decimaal, is dus:
200 · C.
Indien de wijn of most is verdund is het ijzergehalte van de wijn,
uitgedrukt in milligram per liter met één decimaal:
2 0 0·C·F
waarinF = verdunningsfactor.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 143
▼B
31.KOPER
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Koper wordt rechtstreeks in een geschikte verdunning van de wijn
bepaald met behulp van atoomabsorptiespectrofotometrie.
2. APPARATUUR
2.1. Platinaschaal
2.2. Atoomabsorptiespectrofotometer
2.3. Holle-kathodelampvoor kop er
2.4. Brandergasmengsel: lucht/acetyleen of lachgas/acetyleen
3. REAGENTIA
3.1. Metallisch koper
3.2. Geconcentreerd salpeterzuur, HNO3(ρ20= 1,38 g/ml), 65 %
3.3. Salpeterzuur, 1 tot 2 verdund (v/v)
3.4. Koperoplossing van 1g/l
Gebruik hiervoor een in de handel verkrijgbare standaardoplossing
van 1 g/l. Deze oplossing kan ook worden bereid door 1 000 g
metallisch koper af te wegen en dit kwantitatief over te brengen in
een maatkolf van 1 000 ml. Voeg zoveel 1 tot 2 verdund salpeter-
zuur (3.3) toe als nodig is om het metaal opte lossen, voeg dan
10 ml geconcentreerd salpeterzuur (3.2) toe en vul aan tot de streep
met dubbel gedestilleerd water.
3.5. Koperoplossing van 100 mg/l
Pipetteer 10 ml koperoplossing (3.4) in een maatkolf van 100 ml en
vul aan tot de streepmet dubbel gedestilleerd water.
4. WERKWIJZE4.1. Voorbehandeling van het monster en de bepaling van koper
Bereid indien noodzakelijk een geschikte verdunning met dubbel
gedestilleerd water.
4.2. Opstellen van de ijklijn
Neem respectievelijk 0,5, 1 en 2 ml koperoplossing, die 100 mg
koper per liter bevat (3.5), in bewerking en breng deze in een serie
maatkolven van 100 ml; vul aan tot 100 ml met dubbel gedestilleerd
water. De aldus bereide oplossingen bevatten respectievelijk 0,5, 1
en 2 mg/l.
4.3. Bepaling
Kies als golflengte 324,8 nm. Stel het nulpunt in met dubbel gedes-
tilleerd water. Verstuif de al dan niet verdunde wijn rechtstreeks in
de brander van de spectrofotometer, gevolgd door achtereenvolgens
de standaardoplossingen (4.2). Noteer de extincties. Voer de bepa-
ling in duplo uit.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
5.1. Berekening
De voor het monster gemeten extinctie kan met behulpvan de ijklijn
worden omgezet in de concentratie C in mg/l.
Indien een verdunning F heeft plaatsgevonden, dan is het koperge-
halte van de wijn in milligram per liter dus F · C.
Het gehalte wordt opgegeven met twee decimalen.
Opmerkingen:
a) De sterkte van de standaardoplossingen, gebruikt voor het
opstellen van de ijklijn, en de verdunning van het monster
moeten worden gekozen afhankelijk van de gevoeligheid van de
te gebruiken apparatuur en het gehalte aan koper.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 144
▼B
b) Bij erg lage kopergehalten moet de volgende werkwijze worden
gevolgd: breng 100 ml monster in een platinaschaal, damp op
een kokend-waterbad in tot een stroperige consistentie, voeg dan
druppelsgewijs 2,5 ml geconcentreerd salpeterzuur (3.2) toe,
waarbij de bodem van de schaal geheel bedekt moet worden.
Start voorzichtig de verassing van het residu opeen elektrische
verwarmingsplaat of liever met een kleine vlam; plaats de schaal
vervolgens gedurende ongeveer een uur in een moffeloven, inge-
steld opeen temp eratuur van 500 ± 25 ºC. Bevochtig, na
afkoeling, de as met 1 ml geconcentreerd salpeterzuur (3.2),
maak hierbij de as fijn met een kleine glasstaaf. Dampdroog en
veras opnieuw zoals hierboven beschreven. Plaats de schaal weer
gedurende 15 minuten in de oven; herhaal de salpeterzuurbehan-
deling minstens driemaal. Los de as opdoor aan de schaal 1 ml
geconcentreerd salpeterzuur (3.2) en 2 ml dubbel gedestilleerd
water toe te voegen; breng de inhoud over in een maatkolf van
10 ml. Was de schaal driemaal met telkens 2 ml dubbel gedestil-
leerd water en vul ten slotte aan tot de streepmet dubbel
gedestilleerd water.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 145
▼B
32.CADMIUM
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Cadmium wordt rechtstreeks in de wijn bepaald door middel van
vlamloze atoomabsorptiespectrofotometrie.
2. APPARATUUR
Al het glaswerk dient vooraf te worden gereinigd met warm (70-
80 ºC) geconcentreerd salpeterzuur en gespoeld met tweemaal gedes-
tilleerd water.
2.1. Atoomabsorptiespectrofotometer met grafietoven, correctiemogelijk-
heid voor achtergrondruis en een zelfregistrerend detectiesysteem
2.2. Holle-kathodelampvoor cadmium2.3. Micropipetten van 5 µl met speciale tuit voor atoomabsorptieme-
tingen
3. REAGENTIA
Het te gebruiken water dient in apparatuur van borosilicaatglas twee-
maal te zijn gedestilleerd of van gelijkwaardige zuiverheid te zijn.
Alle reagentia moeten van erkende analytische zuiverheid zijn en
mogen in het bijzonder geen cadmium bevatten.
3.1. Fosforzuur 85 % ( ρ
20= 1,71 g/ml)
3.2. Fosforzuuroplossing, verkregen door verdunning van 8 ml fosforzuur
met water tot 100 ml
3.3. 0,02 M oplossing van dinatriumethyleendiaminetetra-azijnzuur
(EDTA)
3.4. Bufferoplossing met pH = 9, verkregen door in een maatkolf van
100 ml 5,4 g ammoniumchloride in enkele milliliters water opte
lossen, 35 ml ammoniumhydroxideoplossing ( ρ20= 0,92 g/ml)
verdund tot 25 % (v/v) toe te voegen en tot de merkstreepaan te
vullen met water
3.5. Eriochroom-T-zwart: als vaste stof tot 1 % (m/m) verdund met
natriumchloride
3.6. Cadmiumsulfaat, 3CdSO4·8H2O
Het gehalte aan cadmiumsulfaat moet opde volgende wijze worden
vastgesteld:
Weeg precies 102,6 mg van het monster cadmiumsulfaat af, spoel
het met water kwantitatief in een bekerglas en schud totdat het is
opgelost; voeg 5 ml bufferoplossing met pH = 9 toe en ongeveer
20 mg van eriochroom-T-zwart. Titreer met de EDTA-oplossing tot
de indicator naar blauw omslaat.
Het toegevoegde volume EDTA moet gelijk zijn aan 20 ml. Als het
volume een weinig afwijkt, moet de af te wegen hoeveelheid
cadmiumsulfaat ter bereiding van de referentieoplossing overeen-
komstig worden bijgesteld.
3.7. Referentieoplossing met 1 g cadmium per liter
Gebruik een standaard handelsoplossing. Deze oplossing kan
verkregen worden door 2,2820 g cadmiumsulfaat in water opte
lossen en aan te vullen tot 1 l. Bewaar de oplossing in een fles van
borosilicaatglas met geslepen stop.
4. WERKWIJZE4.1. Bereiding van het monster
Verdun de wijn tot 1/2 (v/v) met fosforzuuroplossing.
4.2. Bereiding van de oplossingen voor de ijkreeks
Maak, uitgaande van de referentieoplossing met cadmium, door
achtereenvolgende verdunningen oplossingen met een gehalte van
respectievelijk 2,5, 5, 10, 15 µg cadmium per liter.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 146
▼B
4.3. Bepaling
4.3.1. Ovenprogramma (indicatief)
Drogen bij 100 ºC gedurende 30 seconden.Mineralisatie bij 900 ºC gedurende 20 seconden.
Atomisatie bij 2 250 ºC gedurende twee tot drie seconden.
Stikstofdebiet (spoelgas): 6 l/min.Opmerking:
Temperatuurverhoging tot 2700 ºC aan het eind van de bewerking
om de oven te reinigen.
4.3.2. Atoomabsorptiemetingen
Kies een golflengte van 228,8 nm. Stel het nulpunt van de extinctie-
schaal in met tweemaal gedestilleerd water. Breng met behulpvan
een micropipet in de oven driemaal 5 µl van elke oplossing van de
ijkreeks en van de te onderzoeken monsteroplossing. Leg de
gemeten extincties vast. Bereken de gemiddelde extinctiewaarde uit
de resultaten die voor elk van de drie injecties werden verkregen.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
5.1. Wijze van berekening
Teken een lijn door de verschillende extinctiewaarden als functie
van de cadmiumconcentraties in de oplossingen van de ijkreeks. Dit
levert een rechte lijn op. Breng de gemiddelde extinctiewaarde van
de monsteroplossing over op de ijkkromme en lees de cadmiumcon-
centratie C af. De cadmiumconcentratie in microgram per liter wijn
is gelijk aan:
2C .1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 147
▼B
33.ZILVER
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Na verassing van de wijn wordt zilver bepaald met behulp van
atoomabsorptiespectrofotometrie.
2. APPARATUUR
2.1. Platinaschaal2.2. Waterbad, gethermostateerd op100 ºC
2.3. Moffeloven, ingesteld op500-525 ºC
2.4. Atoomabsorptiespectrofotometer2.5. Holle-kathodelampvoor zilver
2.6. Brandergasmengsel: lucht, acetyleen
3. REAGENTIA
3.1. Zilvernitraat, AgNO
3
3.2. Salpeterzuur geconcentreerd, HNO3,6 5%( ρ20= 1,38 g/ml)
3.3. Salpeterzuur, 1 tot 10 verdund (v/v)
3.4. Zilveroplossing van 1 g/l
Gebruik hiervoor een in de handel verkrijgbare standaardoplossing.
Deze oplossing kan ook worden bereid door 1,575 g zilvernitraat
(3.1) opte lossen in verdund salp eterzuur en hiermee aan te vullen
tot 1 000 ml.
3.5. Zilveroplossing van 10 mg/l
Pipetteer 10 ml zilveroplossing (3.4) in een maatkolf van 1 000 ml
en vul aan tot de streepmet verdund salp eterzuur.
4. WERKWIJZE4.1. Voorbehandeling van het monster
Pipetteer 20 ml monster in een platinaschaal en damp droog met
behulpvan een op100 ºC gethermostateerd waterbad. Veras in een
moffeloven bij 500-525 ºC tot een witte as is verkregen. Neem de as
opin 1 ml geconcentreerd salp eterzuur (3.2), dampdroog ophet
waterbad, voeg nogmaals 1 ml salpeterzuur (3.2) toe en damp weer
droog. Voeg 5 ml verdund salpeterzuur (3.3) toe en los het residu op
onder zacht verwarmen.
4.2. Opstellen van de ijklijn
Breng in een serie maatkolven van 100 ml respectievelijk 2, 4, 6, 8,
10 en 20 ml zilveroplossing van 10 mg/l (3.5) en vul aan tot de
streep met verdund salpeterzuur (3.3). De aldus bereide standaardop-lossingen bevatten respectievelijk 0,20, 0,40, 0,60, 0,80, 1,00 en
2,00 mg zilver per liter.
4.3. Bepaling
Kies als golflengte 328,1 nm. Stel het nulpunt in met verdund salpe-
terzuur (3.3). Verstuif het volgens punt 4.1 voorbereide monster
rechtstreeks in de brander van de spectrofotometer,gevolgd door
achtereenvolgens de standaardoplossingen (4.2). Noteer de extinc-
ties. Voer de bepaling in duplo uit.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
5.1. Berekening
Stel de ijklijn opmet behulpvan de gemeten extincties en de daarbij
behorende zilverconcentraties van de standaardoplossingen.
Bepaal met behulp van de ijklijn uit de gemeten gemiddelde
extinctie van het monster de bijbehorende zilverconcentratie C.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 148
▼B
Het zilvergehalte van de wijn, uitgedrukt in milligram per liter met
twee decimalen, is:
0,25 · C.
Opmerking:
De sterkte van de standaardoplossingen, gebruikt voor het opstellen
van de ijklijn, de hoeveelheid in bewerking genomen monster en het
eindvolume van de meetoplossing kunnen worden aangepast afhan-
kelijk van de gevoeligheid van de te gebruiken apparatuur.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 149
▼B
34.ZINK
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Zink wordt rechtstreeks in de van alcohol bevrijde wijn bepaald met
behulp van atoomabsorptiespectrofotometrie.
2. REAGENTIA
Het te gebruiken water moet dubbel gedestilleerd zijn in een opstel-
ling van boorsilicaatglas of het moet water zijn van gelijkwaardige
zuiverheid.
2.1. Zinkstandaardoplossing van 1 g/l
Gebruik hiervoor een in de handel verkrijgbare standaardoplossing.
Deze oplossing kan ook worden bereid door 4,3975 g zinksulfaat
(ZnSO4·7 H2O) opte lossen in water en hiermee aan te vullen tot 1 l.
2.2. Zinkstandaardoplossing, verdund, van 100 mg/l
3. APPARATUUR
3.1. Rotatieverdamper met gethermostateerd waterbad
3.2. Atoomabsorptiespectrofotometer voorzien van een brander die
gevoed wordt met lucht en acetyleen
3.3. Holle-kathodelampvoor zink
4. WERKWIJZE
4.1. Voorbehandeling van het monster
Verwijder de alcohol uit de wijn door 100 ml wijn met de rotatiever-
damper bij 50 - 60 ºC in te dampen tot de helft van het
oorspronkelijke volume. Vul aan tot het oorspronkelijke volume
met dubbel gedestilleerd water.
4.2. IJklijn
Breng in vier maatkolven van 100 ml respectievelijk 0,5, 1, 1,5 en
2 ml zinkoplossing van 100 mg/l (2.2) en vul aan tot de streep met
dubbel gedestilleerd water. De aldus bereide standaardoplossingen
bevatten respectievelijk 0,5, 1, 1,5 en 2 mg zink per liter.
4.3. Bepaling
Kies als golflengte 213,9 nm. Stel het nulpunt in met dubbel gedes-
tilleerd water. Verstuif de van alcohol bevrijde wijn (4.1)
rechtstreeks in de brander van de spectrofotometer, gevolgd door
achtereenvolgens de standaardoplossingen (4.2). Noteer de extinc-
ties. Voer de bepaling in duplo uit.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN5.1. Berekening
Stel de ijklijn opmet behulpvan de gemeten extincties en de daarbij
behorende zinkconcentraties van de standaardoplossingen. Bepaal
met behulpvan de ijklijn uit de gemeten gemiddelde extinctie van
de wijn de bijbehorende zinkconcentratie in milligram per liter wijn
met één decimaal.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 150
▼B
35.LOOD
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Lood wordt rechtstreeks in de wijn bepaald door vlamloze atoomab-
sorptiespectrofotometrie.
2. APPARATUUR
Al het glaswerk dient vooraf te worden gereinigd met warm (70-
80 ºC) geconcentreerd salpeterzuur en gespoeld met tweemaal gedes-
tilleerd water.
2.1. Atoomabsorptiespectrofotometer met grafietoven, correctiemogelijk-
heid voor achtergrondruis en een zelfreinigend detectiesysteem
2.2. Holle-kathodelampvoor lood
2.3. Micropipetten van 5 µl met speciale tuit voor atoomabsorptieme-
tingen
3. REAGENTIA
Alle reagentia moeten van erkende analytische zuiverheid zijn en
mogen in het bijzonder geen lood bevatten. Het te gebruiken water
dient in apparatuur van borosilicaatglas tweemaal te zijn gedestil-
leerd of van gelijkwaardige zuiverheid te zijn.
3.1. Fosforzuur 85 % ( ρ20= 1,71 g/ml).
3.2. Oplossing van fosforzuur, verkregen door verdunning van 8 ml
fosforzuur met water tot 100 ml
3.3. Salpeterzuur ( ρ20= 1,38 g/ml).
3.4. Oplossing met 1 g lood per liter
Gebruik een standaard handelsoplossing. Deze oplossing kan worden
verkregen door 1,600 g lood(II)nitraat, Pb(NO3)2, in 1 % (v/v)
verdund salpeterzuur op te lossen en aan te vullen tot 1 l. Bewaar
de oplossing in een fles van borosilicaatglas met geslepen stop.
4. WERKWIJZE4.1. Bereiding van het monster
Verdun de wijn tot ½ of ⅓met de fosforzuuroplossing, afhankelijk
van de te verwachten loodconcentratie.
4.2. Bereiding van de oplossingen voor de ijkreeks
Maak, uitgaande van de referentieoplossing met lood, door achter-
eenvolgende verdunningen met tweemaal gedestilleerd water
oplossingen met een gehalte van respectievelijk 25, 50, 100 en
150 µg lood per liter.
4.3. Bepaling
4.3.1. Ovenprogramma (indicatief)
Drogen bij 100 ºC gedurende 30 seconden.
Mineralisatie bij 900 ºC gedurende 20 seconden.Atomisatie bij 2 250 ºC gedurende twee tot drie seconden.Stikstofdebiet (spoelgas): 6 l/min.
Opmerking:
Temperatuurverhoging tot 2700 ºC aan het eind van de bewerking
om de oven te reinigen.
4.3.2. Atoomabsorptiemetingen
Kies een golflengte van 217 nm. Stel het nulpunt van de extinctie-
schaal in met tweemaal gedestilleerd water. Breng met behulpvan
een micropipet in de oven driemaal 5 µl van elke oplossing van de
ijkreeks en van de te onderzoeken monsteroplossing. Leg de
gemeten extincties vast. Bereken de gemiddelde extinctiewaarde uit
de resultaten die voor elk van de drie injecties werden verkregen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 151
▼B
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
5.1. Wijze van berekening
Teken een lijn door de verschillende extinctiewaarden als functie
van de loodconcentraties in de oplossingen van de ijkreeks. Dit
levert een rechte lijn op. Breng de gemiddelde extinctiewaarde van
de monsteroplossing over op de ijkkromme en lees de loodconcen-
tratie C af. De loodconcentratie in microgram per liter wijn is
gelijk aan:
C·F
F = verdunningsfactor.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 152
▼B
36.FLUORIDEN
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Het gehalte aan fluoriden van wijn wordt na toevoeging van een
bufferoplossing bepaald met een specifieke elektrode met een vast
membraan. De gemeten potentiaal is evenredig aan de logaritme
van de fluoride-ionenactiviteit in het onderzochte milieu volgens de
betrekking:
E=Eo± S log aF
waarinE = potentiaal van de ionspecifieke elektrode, gemeten ten
opzichte van de referentie-elektrode in het onderzochte
medium,
E
o= standaardpotentiaal van de meetcel,
S = steilheid van de ionspecifieke elektrode (Nernst-factor). Bij
25 ºC is de theoretische steilheid gelijk ca. 59,2 mV,
aF= activiteit van de fluoride-ionen in de onderzochte oplossing.
2. APPARATUUR
2.1. Ionspecifieke fluorelektrode met kristalmembraan
2.2. Referentie-elektrode (Calomel of Ag/AgCl)
2.3. Millivoltmeter (pH-meter met een geijkte millivoltverdeling), met
een precisie van 0,1 mV
2.4. Magneetroerder met een isolerende plaat om de onderzochte oplos-
sing tegen de warmte van de motor te beschermen
Roermagneet bekleed met kunststof (polytheen of gelijkwaardig
materiaal).
2.5. Kunststofbekers van 30 of 50 ml en kunststofflessen (polytheen of
gelijkwaardig materiaal)
2.6. Precisiepipetten (pipetten met een microliterindeling of andere
gelijkwaardige pipetten)
3. REAGENTIA
3.1. Moederoplossing met 1 g fluoride per liter
Gebruik een standaard handelsoplossing met 1 g/l. Deze oplossing
kan worden verkregen door 2,210 g natriumfluoride (drie tot vier
uur gedroogd bij 105 ºC) in gedestilleerd water opte lossen. Vul
tot de merkstreepaan met gedestilleerd water. De op lossing wordt
in een kunststoffles bewaard.
3.2. IJkoplossingen van fluoride met geschikte concentratie worden
bereid door verdunning van de moederoplossing met gedestilleerd
water en bewaard in kunststofflessen. De ijkoplossingen met een
fluoridegehalte in de orde van milligram per liter moeten direct
vóór gebruik worden bereid.
3.3. Bufferoplossing pH 5,5
10 g cyclohexaan-diamine(1,2)-tetra-azijnzuur (CDTA) wordt aange-
vuld met water (ongeveer 50 ml); voeg een oplossing toe met 58 g
natriumchloride en 29,4 g trinatriumcitraat in 700 ml gedestilleerd
water. Het CDTA wordt opgelost door toevoeging van een natrium-
hydroxideoplossing van 32 % (ongeveer 6 ml).
Voeg ten slotte 57 ml azijnzuur ( ρ20= 1,05 g/ml) toe en breng de pH
op5,5 met de natriumhydroxideop lossing van 32 % (ongeveer
45 ml). Laat afkoelen en vul met gedestilleerd water aan tot 1 l.
4. WERKWIJZE
Opmerking vooraf
Er dient opte worden gelet dat alle op lossingen tijdens de meting op
een temperatuur van 25 ± 1 ºC blijven. (Een afwijking van ± 1 ºC
veroorzaakt een verandering van ongeveer ± 0,2 mV.)1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 153
▼B
4.1. Directe methode
Breng in een kunststofbeker een bepaald volume wijn en een gelijk
volume bufferoplossing.
De oplossing wordt gelijkmatig en niet te sterk geroerd. Lees de
waarde van de potentiaal in mV af wanneer de aanwijzing van hetapparaat stabiel is geworden (dit is het geval wanneer de potentiaal
niet meer dan 0,2-0,3 mV per drie minuten varieert).
4.2. Methode waarbij bekende hoeveelheden worden toegevoegd
Aan het onderzochte medium wordt onder voortdurend mengen met
behulp van een precisiepipet een bekend volume toegevoegd van de
ijkoplossing met fluoride. Lees de potentiaalwaarde in mV af zodra
het apparaat een stabiele aanwijzing vertoont.
Kies de concentratie van de toegevoegde ijkoplossing als volgt:
a) verdubbel of verdrievoudig de fluorideconcentratie in het onder-
zochte medium;
b) het volume van het onderzochte medium moet praktisch constant
blijven
(volumetoename ≤1 %).
(Voorwaarde b) vereenvoudigt de berekeningen, zie punt 5).
De globale concentratie van het onderzochte medium wordt afge-
lezen opeen ijklijn die semi-logaritmisch is uitgezet met
ijkoplossingen van 0,1, 0,2, 0,5, 1,0 en 2,0 mg/l fluoride.
Opmerking
Als de globale concentratie van het onderzochte medium hoger is
dan die van de ijkoplossing met het hoogste gehalte, moet het
monster worden verdund.
Voorbeeld
Stel het globale gehalte van het onderzochte medium (volume 20 ml)
is 0,25 mg/l F
−; de concentratie moet met 0,25 mg/l worden
verhoogd. Voeg daartoe aan de oplossing met een geschikte precisie-
pipet bij voorbeeld 0,20 ml (= 1 %) toe van een standaardoplossing
van 25 mg/l F−of 0,050 ml van een standaardoplossing van 100 mg/l
F−.
5. BEREKENINGEN
Het fluoridegehalte in mg/l van het onderzochte medium wordt met
behulpvan de volgende formule verkregen:
CF¼Va/C2Ca
Vo/C21
antilog ∆E=S ðÞ /C0 1
waarin
CF= fluorideconcentratie van het onderzochte medium (mg/l),
Ca= aan het onderzochte medium toegevoegde fluorideconcen-
tratie (mg/l),
Vo= beginvolume van het onderzochte medium vóór extra
toevoeging (ml),
Va= beginvolume van de extra toegevoegde oplossing (ml),
∆E = verschil in potentiaalwaarden E1en E2die in de punten 4.1
en 4.2 zijn verkregen (mV);
S = steilheid van de elektrode in de onderzochte oplossing.
Als Vadicht bij Voligt (4.2) wordt de formule vereenvoudigd tot:
CF¼Ca/C21
antilog ∆E=S ðÞ /C0 1
De verkregen waarde moet vermenigvuldigd worden met de verdun-
ningsfactor ten gevolge van de toevoeging van de bufferoplossing.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 154
▼B
37.KOOLSTOFDIOXIDE
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN
1.1. Referentiemethode
1.1.1. Niet-mousserende wijn (koolstofdioxideoverdruk ≤0,5 · 105Pa)(1)
Uit de opongeveer 0 ºC gebrachte wijn wordt een hoeveelheid
monster genomen dat wordt toegevoegd aan een zodanige overmaat
gestelde natronloog dat de pH 10 — 11 wordt. Het mengsel wordt in
aanwezigheid van koolzuuranhydrase getitreerd met zuur. Het kool-
stofdioxidegehalte wordt afgeleid uit het volume dat is gebruikt om
van pH 8,6 (bicarbonaatvorm) naar pH 4,0 (koolzuur) te komen. Met
een blanco titratie uitgevoerd opde koolzuurvrij gemaakte wijn
onder dezelfde omstandigheden kan worden gecorrigeerd voor de
hoeveelheid door de overige zuren van de wijn verbruikte natron-
loog.
1.1.2. Parelwijn en mousserende wijn
Het monster wordt genomen als de temperatuur van de wijn in de
buurt van het vriespunt ligt. Na een bepaald volume ten behoeve
van de blanco bepaling te hebben genomen, wordt base aan de rest
van de fles toegevoegd om alle CO2als natriumcarbonaat Na2CO3vast te leggen. De verkregen oplossing wordt in aanwezigheid vankoolzuuranhydrase met zuur getitreerd. Het koolstofdioxidegehalte
wordt afgeleid uit het volume zuur dat is gebruikt om de pH van
8,6 (bicarbonaatvorm) naar pH 4,0 (koolzuur) te brengen. Met een
blanco titratie uitgevoerd opde koolzuurvrij gemaakte wijn onder
dezelfde omstandigheden kan worden gecorrigeerd voor de hoeveel-
heid door de overige zuren van de wijn verbruikte natronloog.
1.2. Gebruikelijke methode: parelwijn en mousserende wijn
Manometermethode: directe bepaling van de koolstofdioxideover-
druk in de fles met behulpvan een overdrukmeter.
2. REFERENTIEMETHODE
2.1. Niet-mousserende wijn (koolstofdioxideoverdruk ≤0,5 · 10
5Pa)
2.1.1. Apparatuur
2.1.1.1. Magneetroerder
2.1.1.2. pH meter
2.1.2. Reagentia
2.1.2.1. Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 0,1 M
2.1.2.2. Zwavelzuuroplossing, H2SO4, 0,05 M
2.1.2.3. Koolzuuranhydraseoplossing van 1 g/l2.1.3. Werkwijze
Koel de te bemonsteren wijn alsmede de pipet van 10 ml waarmee
het monster wordt genomen af tot 0 ºC.
Breng in een bekerglas van 100 ml 25 ml natriumhydroxideoplossing
(2.1.2.1) en voeg twee druppels van de waterige koolzuuranhydrase-
oplossing (2.1.2.3) toe. Pipetteer met de tot op 0 ºC afgekoelde pipet
10 ml wijn bij dit mengsel.
Breng een roerstaafje in het bekerglas, plaats dit op de magnee-
troerder en breng de elektrode in; laat de roerder kalm draaien.
Voeg, wanneer de inhoud van het bekerglas opkamertemp eratuur is
gekomen, langzaam zwavelzuuroplossing (2.1.2.2) toe totdat de pH
de waarde 8,6 bereikt.
Druppel dan verder zwavelzuuroplossing (2.1.2.2) toe tot pH 4,0.
Het verbruik aan zwavelzuur tussen pH 8,6 en 4,0 zij n ml.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 155
(1)1 05pascal (Pa) = 1 bar.
▼B
Verwijder tevens het CO2uit ongeveer 50 ml wijn door gedurende
drie minuten onder vacuüm en onder verwarming van de kolf op
een waterbad van ongeveer 25 ºC te schudden.
Pas de hierboven beschreven werkwijze toe op10 ml koolzuurvrij
gemaakte wijn: het verbruik aan zwavelzuur zij n ′ml.
2.1.4. Weergave van de resultaten
1 ml zwavelzuuroplossing 0,1 M komt overeen met 4,4 mg CO2.
De hoeveelheid CO2in gram per liter wijn is dus:
0,44 · (n − n ′).
Het gehalte wordt opgegeven met twee decimalen.
Opmerking:Bij wijnen met een laag CO
2-gehalte (< 1 g/l) kan de toevoeging van
koolzuuranhydrase om de hydratatie van CO2te katalyseren achter-
wege blijven.
2.2. Parelwijn en mousserende wijn
2.2.1. Apparatuur
2.2.1.1. Magneetroerder2.2.1.2. pH-meter2.2.2. Reagentia
2.2.2.1. Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 50 % (m/m)
2.2.2.2. Zwavelzuuroplossing, H
2SO4, 0,05 M
2.2.2.3. Koolzuuranhydraseoplossing van 1 g/l2.2.3. Werkwijze
Zet opde fles met de te analyseren wijn een streep je opde hoogte
van het vloeistofniveau en koel de fles af totdat de wijn begint te
stollen.
Laat onder schudden de fles weer langzaam opwarmen totdat de
ijskristallen zijn verdwenen.
Ontkurk de fles dan snel en giet 45 — 50 ml wijn in een maatci-
linder. Deze hoeveelheid is bestemd voor de blanco bepaling. Het
exacte volume wordt pas afgelezen nadat de wijn weer op kamer-
temperatuur is gekomen.
Breng, zodra dit blanco monster is genomen, 20 ml natriumhydroxi-
deoplossing (2.2.2.1) in de fles, uitgaande van een totale inhoud van
de fles van 750 ml.
Wacht tot de wijn opkamertemp eratuur is gekomen.
Breng in een bekerglas van 100 ml 30 ml uitgekookt gedestilleerd
water en twee druppels koolzuuranhydraseoplossing (2.2.2.3). Voeg
hieraan toe 10 ml alkalisch gemaakte wijn.
Breng een roerstaafje in het bekerglas, plaats dit op de magnee-
troerder en breng de elektrode in; laat de roerder kalm draaien.
Voeg langzaam zwavelzuuroplossing (2.2.2.2) toe totdat de pH de
waarde 8,6 bereikt.
Druppel dan verder zwavelzuuroplossing (2.2.2.2) toe tot pH 4,0.
Het verbruik aan zwavelzuur tussen pH 8,6 en 4,0 zij n ml.
Verwijder tevens het CO
2uit de voor de blanco bepaling apart
gehouden hoeveelheid wijn, v ml, door gedurende drie minuten
onder vacuüm en onder verwarming van de kolf opeen waterbad
van ongeveer 25 ºC te schudden. Breng 10 ml koolzuurvrij gemaakte
wijn in een bekerglas van 100 ml waarin al 30 ml uitgekookt gedes-
tilleerd water aanwezig is. Voeg twee à drie druppels
natriumhydroxideoplossing (2.2.2.1) toe om de pH op 10 — 11 te
brengen. Pas vervolgens de hierboven beschreven werkwijze toe.
Het verbruik aan zwavelzuur zij n ′ml.
2.2.4. Weergave van de resultaten
1 ml zwavelzuuroplossing 0,05 M komt overeen met 4,4 mg CO2.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 156
▼B
Giet de alkalisch gemaakte wijn uit de fles en bepaal het oorspron-
kelijke volume tot op1 ml nauwkeurig door de fles tot het
aangebrachte streepje te vullen met water, het volume is V ml.
De hoeveelheid CO2in gram per liter wijn is dus:
0;44 n /C0n0ðÞ /C1V/C0vþ20
V/C0v
Het gehalte wordt opgegeven met twee decimalen.
2.3. Berekening van de overdruk
De overdruk bij 20 ºC, Paph20, uitgedrukt in pascal, wordt door
volgende formule gegeven:
Paph20¼Q
1;951/C210/C050;86/C00;01 A ðÞ 1/C00;00144 S ðÞ/C0Patm
waarin
Q= C O2gehalte (g) per liter wijn,
A = alcoholgehalte van wijn bij 20 ºCS = suikergehalte van wijn (g/l),Patm = atmosferische druk (pascal),
3. GEBRUIKELIJKE METHODE (PARELWIJN EN MOUSSE-
RENDE WIJN)
3.1. Apparatuur
3.1.1. Overdrukmeter
Het apparaat waarmee de overdruk in flessen parelwijn en mousse-
rende wijn kan worden gemeten wordt een overdrukmeter genoemd.
Dit apparaat bestaat, afhankelijk van de sluiting van de fles (metalen
capsule, kroonkurk, kurk of plastic sluitdop, zie de figuren 1 en 2),
in verschillende vormen.
De overdrukmeters zijn afleesbaar in pascal (afkorting Pa)(
1). Prak-
tisch gezien verdient het de voorkeur als eenheid te gebruiken 105
pascal (105Pa) of kilopascal (kPa).
Zij bestaan in verschillende nauwkeurigheidsklassen. Onder de
nauwkeurigheid van zo'n manometer wordt verstaan de precisie van
de aflezing ten opzichte van de volle schaal, uitgedrukt in een
percentage (bij voorbeeld: een manometer 1 000 kPa klasse 1 bete-
kent maximale gebruiksdruk 1000 kPa, aflezing ± 10 kPa). Klasse 1
wordt aanbevolen voor nauwkeurige metingen.
De overdrukmeters dienen regelmatig te worden geijkt (ten minste
eens per jaar).
3.2. Werkwijze
De meting wordt uitgevoerd opflessen waarvan de temp eratuur ten
minste 24 uur is gestabiliseerd.
Na de capsule of de kurk te hebben doorboord, moet de fles vervol-
gens krachtig worden geschud totdat een constante druk is
verkregen, waarna de waarde wordt afgelezen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 157
(1) 1 pascal (Pa) = 1 N/m2=1 0−5bar.
▼B
Figuur 1: Overdrukmeter voor capsule.
 Figuur 2: Overdrukmeter voor kurk.
3.3. Weergave van de resultaten
De overdruk bij 20 ºC (Paph20) wordt uitgedrukt in pascal (Pa) of in
kilopascal (kPa).
De aflezing moet overeenkomen met de nauwkeurigheid van de
manometer (bij voorbeeld 6,3 · 105Pa of 630 kPa en niet 6,33 · 105
Pa of 633 kPa voor een manometer 1 000 kPa volle schaal, klasse 1).
Indien de meting niet bij 20 ºC is uitgevoerd dient hiervoor te
worden gecorrigeerd door de gemeten druk te vermenigvuldigen
met de in tabel 1 vermelde coëfficiënt
Paph20
Papht
waardoor een herleiding naar 20 ºC plaatsvindt.
4. RELATIE TUSSEN DE DRUK EN DE HOEVEELHEID KOOL-
STOFDIOXIDE IN EEN MOUSSERENDE WIJN(1)
Met behulpvan de overdruk bij 20 ºC (Pap h20) kan de absolute druk
bij 20 ºC (Pabs20) worden berekend volgens de formule:
Pabs20= Patm + Paph20
waarin Patm de atmosferische druk is, uitgedrukt in pascal.
De hoeveelheid koolstofdioxide in wijn wordt dan gegeven door de
volgende vergelijkingen:
— in liters CO2per liter wijn:
0,987 · 10−5· Pabs20(0,86 − 0,01 · A) (1 − 0,00144 · S)
— in gram CO2per liter wijn:
1,951 · 10−5· Pabs20(0,86 − 0,01 · A) (1 − 0,00144 · S)
waarin
A = het alcoholvolumegehalte van de wijn bij 20 ºC,1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 158
(1) Er wordt geen rekening gehouden met andere aanwezige gassen (O2,N2en dergelijke),
die in dergelijk lage hoeveelheden aanwezig zijn dat de invloed opde overdruk te
verwaarlozen is.
▼B
S = het suikergehalte van de wijn, uitgedrukt in gram per liter.
TABEL 1
Verhouding van de overdruk Paph20van parelwijn of mousserende wijn bij
20 ºC en de overdruk Paphtbij temperatuur t
0 1,85 13 1,24
1 1,80 14 1,20
2 1,74 15 1,16
3 1,68 16 1,13
4 1,64 17 1,09
5 1,59 18 1,06
6 1,54 19 1,03
7 1,50 20 1,00
8 1,45 21 0,97
9 1,40 22 0,95
10 1,36 23 0,93
11 1,32 24 0,91
12 1,28 25 0,881990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 159
▼M7
38.CYAANVERBINDINGEN
(NB:Respecteer de veiligheidsvoorschriften inzake de omgang met chemische
producten, zoals chloramine T, pyridine, kaliumcyanide, zoutzuur en fosforzuur.
De gebruikte producten moeten op adequate wijze in overeenstemming met de
geldende milieuvoorschriften worden opgeruimd. Let op voor waterstofcyanide
dat vrijkomt bij de destillatie van aangezuurde wijn.)
1. PRINCIPE
Vrij en totaal waterstofcyanide in de wijn wordt vrijgemaakt door
middel van zure hydrolyse en gescheiden door middel van destillatie.
Na reactie met chloramine T en pyridine, wordt het gevormde gluta-
condialdehyd colorimetrisch bepaald door de blauwkleuring met 1,3-
dimethylbarbituurzuur.
2. APPARATUUR2.1. Destillatieopstelling
Gebruik de destillatieopstelling die is beschreven in de procedure
voor de bepaling van het alcoholvolumegehalte in wijn.
2.2. Kolf van 500 ml met genormaliseerd slijpstuk.2.3. Waterbad, met een op20 ºC ingestelde thermostaat.2.4. Spectrofotometer waarmee extinctiemetingen kunnen worden uitge-
voerd bij een golflengte van 590 nm.
2.5. Glascuvetten of wegwerpcuvetten met een optische weglengte van
20 mm.
3. REAGENTIA
3.1. Fosforzuur (H
3PO4), 25 % (m/v).
3.2. Chloramine T-oplossing (C7H7ClNNa O2S.3H2O) 3 % (m/v).
3.3. 1,3-Dimethylbarbituurzuuroplossing: los 3,658 g 1,3-dimethylbarbi-
tuurzuur (C6H8N2O3) opin 15 ml p yridine en 3 ml zoutzuur
(ρ20= 1,19 nm/ml) en vul met gedestilleerd water aan tot 50 ml.
3.4. Kaliumcyanide (KCN).3.5. Kaliumjodideoplossing (KI) 10 % (m/v).
3.6. Zilvernitraatoplossing (AgNO
3), 0,1 M.
4. WERKWIJZE4.1. Destillatie:
Breng 25 ml wijn, 50 ml gedestilleerd water, 1 ml fosforzuur (3.1)
en enkele glasparels in de destillatiekolf van 500 ml (2.2). Plaats de
kolf onmiddellijk in de destillatieopstelling. Breng het destillaat met
behulpvan een dunne buis in een maatkolf van 50 ml die 10 ml
water bevat. De maatkolf staat in ijswater. Vang 30-35 ml destillaat
op(de maatkolf bevat dus in totaal ongeveer 45 ml vloeistof).
Was de dunne buis van de koeler met enkele milliliters gedestilleerd
water, breng het destillaat op20 ºC en vul aan tot de merkstreepmet
gedestilleerd water.
4.2. Meting
Breng 25 ml destillaat in een erlenmeyer van 50 ml met slijpstuk;
voeg 1 ml chloramine T-oplossing toe (3.2) en sluit hermetisch af.
Voeg na precies 60 seconden 3 ml 1,3 dimethyl-barbituurzuuroplos-
sing (3.3) toe, sluit hermetisch af en laat gedurende tien minuten
staan. Meet vervolgens de extinctie ten opzichte van de blanco-
oplossing (25 ml gedestilleerd water in plaats van 25 ml destillaat)
bij een golflengte 590 nm in de cuvetten met een optische weglengte
van 20 mm.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 160
▼M7
5. BEPALING VAN DE IJKCURVE
5.1. Argentometrische titratie van kaliumcyanide
Los in een maatkolf van 300 ml ongeveer 0,2 g KCN (3.4), nauw-
keurig afgewogen, opin 100 ml gedestilleerd water. Voeg 0,2 ml
kaliumjodideoplossing (3.5) toe en titreer met de 0,1 M zilvernitraat-
oplossing (3.6) tot een stabiele geelkleuring is verkregen.
1 ml 0,1 M zilvernitraatoplossing komt overeen met 13,2 mg KCN.
Bereken de titer van de KCN-oplossing.
5.2. IJkcurve
5.2.1. Bereiding van de ijkoplossingen
Bereid, op basis van de overeenkomstig punt 5.1 bepaalde KCN-
titer, een ijkoplossing die per liter 30 mg waterstofcyanide bevat
(30 mg HCN /approxorequal72,3 mg KCN). Verdun deze oplossing 1/10.
Breng 1,0, 2,0, 3,0, 4,0 en 5,0 ml van de verdunde ijkoplossing in
maatkolven van 100 ml en vul tot de merkstreepaan met gedestil-
leerd water. De aldus bereide oplossingen hebben een
waterstofcyanidegehalte van respectievelijk 30, 60, 90, 120 en 150
µg/l.
5.2.2. Bepaling
Neem 25 ml van de aldus verkregen oplossingen en ga verder zoals
vermeld in de punten 4.1 en 4.2.
Wanneer de extinctiewaarden die zijn verkregen met deze ijkoplos-
singen, worden uitgezet tegen de overeenkomstige
waterstofcyanidegehaltes, levert dit een rechte lijn opdie door de
oorsprong gaat.
6. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
Waterstofcyanide wordt uitgedrukt in microgram per liter ( µg/l),
zonder decimaal.
6.1. Berekening
Lees het waterstofcyanidegehalte af uit de ijklijn. Indien een verdun-
ning is uitgevoerd, moet het resultaat met de verdunningsfactor
worden vermenigvuldigd.
Herhaalbaarheid (r) en reproduceerbaarheid (R)Witte wijn = r = 3,1 µg/l, d.i. ongeveer 6 % . x
i
R= 12 µg/l, d.i. ongeveer 25 % . xi.
Rode wijn = r = 6,4 µg/l, d.i. ongeveer 8 % . xi
R= 23 µg/l, d.i. ongeveer 29 % . xi.
xi= gemiddeld HCN-gehalte van wijn
xi= 48,4 µg/l voor witte wijn
xi= 80,5 µg/l voor rode wijn.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 161
▼B
39.ALLYLISOTHIOCYANAAT
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Het eventueel in wijn aanwezige allylisothiocyanaat wordt door
destillatie afgescheiden en gaschromatografisch geïdentificeerd.
2. REAGENTIA
2.1. Ethylalcohol absoluut2.2. Standaardoplossing: oplossing van 15 mg/l allylisothiocyanaat in
absolute ethylalcohol
2.3. Koudmakend mengsel van ethanol en vast kooldioxide (temperatuur
−60 ºC)
3. APPARATUUR
3.1. Destillatieopstelling onder doorleiding van stikstof (zie figuur)
3.2. Regelbare verwarmingsmantel3.3. Zeepvliesmeter
3.4. Gaschromatograaf voorzien van een vlamfotometerdetector met
zwavelfilter ( λ= 394 nm)
3.5. Roestvaststalen kolom, inwendige diameter 3 mm, lengte 3 m,
gevuld met 10 % Carbowax 20 M opChromosorb WHP, 80-100
mesh
3.6. Injectiespuit van 10 µl
4. WERKWIJZE
Breng 2 l wijn in de destillatiekolf. Vul de twee opvangbuizen met
zoveel ethylalcohol (2.1) dat het poreuze gedeelte zich volledig
onder het vloeistofniveau bevindt. Koel de twee opvangbuizen met
het koudmakend mengsel. Verbindt de destillatiekolf met de opvang-
buizen en leidt een stroom stikstof door met een snelheid van 3 l/
uur. Verwarm de wijn tot 80 ºC door de verwarmingsmantel opeen
daarvoor geschikte stand in te stellen en vang in totaal 45-50 ml
destillaat op.
Conditioneer de gaschromatograaf waarbij de volgende instellingen
als richtsnoer kunnen dienen:
— injectietemperatuur: 200 ºC,
— kolomtemperatuur: 130 ºC,
— draaggassnelheid: 20 ml helium per minuut.
Injecteer met de injectiespuit een zodanige hoeveelheid standaardop-
lossing dat de piek afkomstig van allylisothiocyanaat gemakkelijk in
het gaschromatogram kan worden geidentificeerd.
Injecteer onder dezelfde omstandigheden een gelijke hoeveelheid
destillaat en controleer of in het chromatogram een piek voorkomt
met dezelfde retentietijd als allylisothiocyanaat. Onder de aange-
geven omstandigheden geeft geen enkele natuurlijke component van
wijn een piek met de retentietijd van allylisothiocyanaat.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 162
▼B
Destillatieopstelling onder doorleiding van stikstof
1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 163
▼B
40.KLEURKENMERKEN
1. WIJN EN MOST1.1. Definities
Onder kleurkenmerken van wijn wordt verstaan de helderheid en de
kleur.
De helderheid wordt bepaald door de transmissie. Deze varieert
omgekeerd evenredig aan de kleurintensiteit van de wijn.
De kleur wordt bepaald door de dominante golflengte (welke de
nuance aangeeft) en door de zuiverheid.
De kleurkenmerken van rode en rosé wijn worden gemakshalve en
volgens afspraak uitgedrukt in de kleurintensiteit en de nuance
volgens de volgende gebruikelijke methode.
1.2. Principe van de methoden
1.2.1. Referentiemethode
Spectrofotometrische methode waarmee de tristimuluswaarden en de
trichromatische coëfficiënten kunnen worden berekend noodzakelijk
om de kleur te specificeren in door de „Commission Internationale
de l'éclairage” (CIE) gehanteerde waarden.
1.2.2. Gebruikelijke methode (toepasbaar voor rode en rosé wijn)
Spectrofotometrische methode volgens welke de kleurkenmerken
volgens afspraak worden uitgedrukt zoals hieronder aangegeven:
— de intensiteit is de som van de extincties gemeten bij 1 cm opti-
sche weglengte voor de straling van de golflengtes van 420, 520
en 620 nm;
— de nuance is de verhouding tussen de extincties bij 420 en
520 nm.
1.3. Referentiemethode
1.3.1. Apparatuur
1.3.1.1. Spectrofotometer waarmee metingen kunnen worden uitgevoerd
tussen 300 en 700 nm
1.3.1.2. Glascuvetten, gepaard, met een optische weglengte, b, van 0,1, 0,2,
0,5, 1, 2 en 4 cm
1.3.2. Werkwijze
1.3.2.1. Voorbehandeling van het monster.
Om troebele wijn helder te maken dient te worden gecentrifugeerd
of te worden gefiltreerd over een membraanfilter.
Jonge of mousserende wijn moet van het grootste gedeelte aan kool-
stofdioxide worden ontdaan door schudden onder vacuüm.
1.3.2.2. Bepalingen
De optische weglengte, b, van de te gebruiken cuvetten moet
zodanig worden gekozen dat de extinctie tussen 0,3 en 0,7 ligt.
Hierom is het aangeraden cuvetten met een optische weglengte van
2 cm (of 4 cm) te gebruiken voor witte wijn, 1 cm voor rosé wijn en
0,1 (of 0,2 cm) voor rode wijn.
Voer de spectrofotometrische metingen uit met als blanco gedestil-
leerd water, in een cuvette met dezelfde optische weglengte b als
deze waarmee de extincties opnul worden ingesteld bij 445, 495,550 en 625 nm.
Noteer de voor wijn gemeten extincties bij optische weglengte b met
drie cijfers achter de komma, dus E
445,E495,E550en E625.
1.3.3. Berekeningen
Deze gevonden extinctiewaarden bij b mm optische weglengte
kunnen met tabel 1 in de hiermee overeenkomende transmissies
worden omgezet: T445,T495,T550en T625.
— Bereken de tristumuluswaarden X, Y en Z, uitgedrukt in deci-
malen:1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 164
▼B
X = 0,42 · T625+ 0,35 · T550+ 0,21 · T445
Y = 0,20 · T625+ 0,63 · T550+ 0,17 · T495
Z = 0,24 · T495+ 0,94 · T445
— Bereken de kleurcoördinaten x en y:
x¼X
XþYþZy¼Y
XþYþZ:
1.3.4. Weergave van de resultaten
1.3.4.1. De relatieve helderheid is de waarde van Y, uitgedrukt in procenten
(voor zwart Y % = 0, voor kleurloos Y % = 100).
1.3.4.2. De kleur wordt uitgedrukt in de dominante golflengte en in de
zuiverheid.
Bij de bepalingen van deze twee grootheden wordt gebruik gemaakt
van het kleurendiagram, zoals aangegeven in figuur 1. Hierin komt
het punt 0 voor dat overeenkomt met wit licht; in het diagram wordt
dit weergegeven door de lichtstandaard C met de coördinaten xo= 0,3101 en yo= 0,3163, overeenkomend met het gemiddelde
daglicht.
— Dominante golflengte
Zet in het diagram het punt C met de coördinaten x en y. Indien
punt C buiten de driehoek AOB valt, trek dan de rechte die de
punten O en C verbindt en verleng deze rechte tot het snijpunt
S van de spectrumkromme. Dit punt S komt overeen met de
dominante golflengte.
Indien punt C binnen de driehoek AOB valt, trek dan de rechte
die de punten C en O verbindt; deze rechte snijdt de spectrum-
kromme in een punt dat overeenkomt met de complementaire
kleur van de wijn. Deze golflengte wordt aangegeven door haar
waarde gevolgd door de letter C.
— Zuiverheid
Indien punt C buiten de driehoek AOB valt, wordt de zuiverheid
in procenten aangegeven door de volgende verhouding:
100/C1afstand tussen punt C en punt O
afstand tussen punt O en punt S:
Indien punt C binnen de driehoek AOB valt, wordt de zuiverheid
in procenten aangegeven door de volgende verhouding:
100 ·afstand tussen punt C en punt O(1)
afstand tussen punt O en punt P
.
Punt P is het punt waar de rechte OC de purperkromme snijdt.
De zuiverheid kan ook direct worden afgelezen uit het kleuren-
diagram indien x en y bekend zijn (figuren 2, 3, 4, 5 en 6).
1.3.4.3. Resultaten
De helderheid, de kleur (als dominante golflengte) en de zuiverheid
definiëren de wijnkleur volledig.
Zij moeten ophet analyseformulier worden vermeld samen met de
waarde van de optische weglengte waarmee de metingen zijn uitge-
voerd.
1.4. Gebruikelijke methode
1.4.1. Apparatuur
1.4.1.1. Spectrofotometer waarmee metingen kunnen worden uitgevoerd
tussen 300 en 700 nm
1.4.1.2. Glascuvetten, gepaard, met een optische weglengte, b, van 0,1, 0,2,
0,5 en 1 cm1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 165
(1) Deze afstand moet worden berekend in de richting OC.
▼B
1.4.2. Voorbehandeling van het monster
Om troebele wijn helder te maken, dient te worden gecentrifugeerd.
Jonge of mousserende wijn moet van het grootste gedeelte aan kool-
stofdioxide worden ontdaan door schudden onder vacuüm.
1.4.3. Bepalingen
De optische weglengte, b, van de te gebruiken cuvette moet zodanig
worden gekozen dat de te meten extinctie E tussen 0,3 en 0,7 ligt.
Voer de spectrofotometrische metingen uit met als blanco gedestil-
leerd water in een cuvette met dezelfde optische weglengte b
waarmee de extincties opnul worden ingesteld bij 420, 520 en
620 nm.
1.4.4. Weergave van de resultaten
1.4.4.1. Berekeningen
Bereken de bij deze drie golflengten gemeten extinctie bij 1 cm opti-
sche weglengte door te delen door b, uitgedrukt in centimeter. Deze
is dan E420,E520en E620.
Volgens afspraak is de intensiteit dan:
I=E420+E520+E620.
Het resultaat wordt opgegeven met drie cijfers achter de komma.
Volgens afspraak is de nuance dan:
N¼E420
E520:
Het resultaat wordt opgegeven met drie cijfers achter de komma.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 166
▼B
TABEL I
Omzetting extincties in transmissies (T %)
GebruiksaanwijzingZoek het eerste cijfer achter de komma van de extinctie opin de
eerste verticale kolom en het tweede cijfer achter de komma in de
eerste horizontale rij. Noteer het getal opde p laats waar de verticale
en de horizontale lijnen elkaar snijden. Om dit om te zetten in trans-
missie-eenheden moet dit getal gedeeld worden door 10 als de
extinctie lager is dan 1, door 100 als de extinctie ligt tussen 1 en 2
en door 1 000 als de extinctie ligt tussen 2 en 3.
Opmerking:
Met de getallen rechtsboven in elk vakje kan worden geïnterpoleerd
voor het derde cijfer achter de komma van de extinctie.
0123456789
0 1000
23977229552293321912218912087120851198321981319
1 79418776187591774117724167081669216676156611564615
2 63114617146031458914575135621354913537125251251312
3 50111490114791146811457104479436942710417104079
4 3989389938093718363835583478339833173248
5 3167309730272957288628272756269626362576
6 2516245524062345229522452195214520952045
7 1994195519041864182417841744170416641624
8 1583155415131484144414131383135313231293
9 1263123312031172115311221103107210531022
Voorbeeld:
Extinctie 0,47 1,47 2,47 3,47
Transmissie 33,9 % 3,4 % 0,3 % 0 %
De transmissie wordt tot op1 decimaal nauwkeurig op gegeven.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 167
▼B
Figuur 1
Kleurendiagram met de plaats van alle kleuren van het spec-
trum.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 168
▼B
Figuur 2
Kleurendiagram voor helrode en door veroudering oranjekleurig
geworden wijnen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 169
▼B
Figuur 3
Kleurendiagram voor helrode en door veroudering oranjekleurig
geworden wijnen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 170
▼B
Figuur 4
Kleurendiagram voor helrode en purperrode wijnen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 171
▼B
Figuur 5
Kleurendiagram voor helrode en purperrode wijnen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 172
▼B
Figuur 6
Kleurendiagram voor door veroudering oranjekleurig geworden
wijnen en voor purperrode wijnen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 173
▼B
2. GERECTIFICEERDE GECONCENTREERDE MOST
2.1. Principe van de methoden
Meting van de extinctie bij 425 nm en 1 cm weglengte van de gerec-
tificeerde geconcentreerde most, waarvan het suikergehalte is
teruggebracht tot 25 % (m/m) (25 ºBrix).
2.2. Apparatuur
2.2.1. Spectrofotometer waarmee metingen kunnen worden uitgevoerd
tussen 300 en 700 nm
2.2.2. Glascuvetten met een optische weglengte van 1 cm2.2.3. Membraanfilter met poriënwijdte van 0,45 µm
2.3. Werkwijze
2.3.1. Voorbehandeling van het monster
Gebruik de oplossing waarvan het suikergehalte op 25 % (m/m)
(25 ºBrix) is gebracht, zoals aangegeven in punt 4.1.2 van het hoofd-
stuk „Bepaling van de pH”. Filtreer deze oplossing over een
membraanfilter met poriënwijdte van 0,45 µm.
2.3.2. Bepaling van de extinctie
Stel het nulpunt in bij een golflengte van 425 nm met een cuvette
van 1 cm optische weglengte gevuld met gedestilleerd water. Meet
de extinctie E bij deze golflengte van de oplossing met 25 % (m/
m) (25 ºBrix) suiker, zoals bij punt 2.3.1 is verkregen, in een cuvette
met 1 cm optische weglengte.
2.4. Weergave van de resultaten
De extinctie bij 425 nm van de gerectificeerde geconcentreerde
most, in de oplossing met 25 % (m/m) suiker (25 ºBrix), wordt
opgegeven met twee decimalen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 174
▼B
41.FOLIN-CIOCALTEU-GETAL
1. DEFINITIE
Het Folin-Ciocalteu-getal is het resultaat verkregen door toepassing
van onderstaande methode.
2. PRINCIPE
Het totaal aan fenolische stoffen van de wijn wordt met Folin-
Ciocalteu-reagens geoxideerd. Het Folin-Ciocalteu-reagens bestaat
uit een mengsel van fosfowolfraamzuur (H3PW12O40) en fosfomolyb-
deenzuur (H3PMo12O40) dat bij de oxidatie van fenolen wordt
gereduceerd tot een blauwgekleurd mengsel van wolfraamoxide
(W8O23) en molybdeenoxide (Mo8O23).
De gevormde blauwgekleurde verbinding heeft een absorptiema-
ximum bij 750 nm en is evenredig aan het gehalte aan fenolische
stoffen.
3. REAGENTIA
De te gebruiken reagentia moeten van analysekwaliteit zijn. Water
dient te zijn gedistilleerd of van een gelijkwaardige zuiverheid te
zijn.
3.1. Folin-Ciocalteu-Reagens
Dit reagens is kant en klaar in de handel verkrijgbaar. Het kan ook
worden bereid door 100 g natriumwolframaat, Na2WO4,2H2O, en 25 g
natriummolybdaat, Na2MoO4,2H2O, opte lossen in 700 ml gedestil-
leerd water en hieraan toe te voegen 50 ml fosforzuur 85 % (H3PO4,
ρ20= 1,71 g/ml) en 100 ml geconcentreerd zoutzuur (HCl, ρ20= 1,19 g/ml). Breng onder reflux aan de kook gedurende tien uur,
voeg vervolgens 150 g lithiumsulfaat, Li2SO4·H2O en enkele drup-
pels broom toe en laat opnieuw gedurende 15 minuten koken. Koel
af en vul aan tot 1 l met gedistilleerd water.
3.2. Natriumcarbonaat (Na2CO3) watervrij, 20 % (m/v)
4. APPARATUUR
Gebruikelijke laboratoriumuitrusting, en met name:
4.1. maatkolven van 100 ml;4.2. Spectrofotometer waarmee bij 750 nm kan worden gemeten.
5. WERKWIJZE
5.1. Rode wijn
Breng in een maatkolf van 100 ml (4.1) achtereenvolgens:
1 ml 1 op5 verdunde wijn,
50 ml gedestilleerd water,
5 ml Folin-Ciocalteu-reagens (3.1),
20 ml natriumcarbonaatoplossing (3.2).
Vul aan tot 100 ml met gedistilleerd water.
Homogeniseer door schudden. Wacht 30 minuten om de reactie tot
een evenwichtstoestand te laten komen. Bepaal de extinctie bij
750 nm in een cuvette van 1 cm tegen een blanco waarin de wijn
is vervangen door gedistilleerd water.
Indien de aflezing niet in de buurt van 0,3 ligt, dient de bepaling
opnieuw te worden uitgevoerd met een gewijzigde verdunning van
de wijn om een dergelijke aflezing te krijgen.
5.2. Witte wijn
Neem onder dezelfde omstandigheden 1 ml onverdunde wijn in
bewerking.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 175
▼B
5.3. Gerectificeerde geconcentreerde most
5.3.1. Voorbehandeling van het monster
Gebruik de oplossing waarvan het suikergehalte op 25 % (m/m)
(25 ºBrix) is gebracht, zoals aangegeven in punt 4.1.2 van het hoofd-
stuk „Bepaling van de pH”.
5.3.2. Bepaling
Ga te werk zoals aangegeven voor rode wijn (5.1) en neem hierbij
5 ml volgens punt 5.3.1 voorbehandeld monster in bewerking; voer
de meting uit tegen een blanco bereid met 5 ml geïnverteerde suiker-
oplossing van 25 % (m/m).
6. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN6.1. Berekening
De uitkomst wordt uitgedrukt in de vorm van een getal, verkregen
door de aflezing te vermenigvuldigen met 100 voor rode wijn die 1
op5 is verdund (of met een factor die overeenkomt met de gebruikte
verdunning) en met 20 voor witte wijn. Bij gerectificeerde geconcen-
treerde most moet de extinctie vermenigvuldigd worden met 16.
6.2. Herhaalbaarheid
Het verschil tussen de uitkomsten van een bepaling in duplo, gelijk-
tijdig of kort na elkaar uitgevoerd door dezelfde analist, mag niet
groter zijn dan 1.
Een goede herhaalbaarheid van de resultaten hangt sterk samen met
het gebruik van zorgvuldig gereinigde apparatuur (maatkolven en
cuvetten).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 176
▼B
42.SPECIALE ANALYSEMETHODEN VOOR GERECTIFICEERDE
GECONCENTREERDE MOST
a) TOTAAL KATIONEN
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Het monster wordt behandeld met een sterk zure kationenwisselaar.
De kationen worden uitgewisseld tegen H+-ionen. Het kationenge-
halte wordt opgegeven als het getal dat het verschil aangeeft van
het totale zuur in het eluaat en dat van het monster zelf.
2. APPARATUUR
2.1. Glazen buis met een lengte van ongeveer 300 mm en een inwendige
doorsnede van 10-11 mm, voorzien van een kraan
2.2. pH-meter, afleesbaar in ten minste 0,1 pH-eenheden2.3. Elektroden:
— glaselektrode, te bewaren in gedistilleerd water;
— Calomel-referentie-elektrode, verzadigd met kaliumchloride, te
bewaren in een verzadigde kaliumchlorideoplossing; of
— een gecombineerde elektrode, te bewaren in gedistilleerd water.
3. REAGENTIA
3.1. Sterk zure kationenwisselaar, in H
+-vorm. Voorbehandeld door het
hars gedurende 1 nacht in water te laten zwellen
3.2. Natriumhydroxideoplossing, 0,1 M3.3. pH-indicatorpapier
4. WERKWIJZE4.1. Voorbehandeling van het monster
Gebruik de oplossing die verkregen wordt bij het tot 40 % (m/v)
verdunnen van gerectificeerde geconcentreerde most, zoals aange-
geven in punt 5.1.2 van het hoofdstuk „Totaal zuur”.
4.2. Bereiding van de ionenwisselaar
Breng in de kolom (2.1) ongeveer 10 ml ionenwisselaar in H
+-vorm;
spoel de kolom met gedistilleerd water tot zuurvrij, hetgeen met pH-
indicatorpapier wordt gecontroleerd.
4.3. Ionenwisseling
Laat met een snelheid van één druppel per seconde 100 ml volgens
punt 4.1 voorbehandelde gerectificeerde geconcentreerde mostoplos-sing door de kolom lopen. Vang het eluaat op in een bekerglas.
Spoel de kolom met 50 ml gedistilleerd water. Titreer de uitgewis-
selde H
+-ionen (met inbegripvan het waswater) met 0,1 M
natriumhydroxideoplossing (3.2) tot pH 7 bij 20 ºC. De loogtoevoe-
ging moet langzaam en onder voortdurend roeren geschieden. Zij het
verbruikte aantal ml 0,1 M natriumhydroxideoplossing n ml.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
Het totale kationengehalte wordt opgegeven in milli-equivalenten
per kilogram suikers met één decimaal.
5.1. Berekening
— Zuurgraad van het eluaat, uitgedrukt in milli-equivalenten per
kilogram gerectificeerde geconcentreerde most:
E = 2,5 · n.
— Totaal zuur van de gerectificeerde geconcentreerde most in milli-
equivalenten per kilogram (zie punt 6.1.2 van „Totaal zuur”) zij
a.
— Totaal kationen in milli-equivalenten per kilogram totaal suikers
is dan:1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 177
▼B
2;5/C1n/C0a
P/C1100
waarin
P = totaal suikergehalte in % (m/m).
b) GELEIDEND VERMOGEN
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Bepaling van het geleidend vermogen van de vloeistof tussen twee
parallel geplaatste platinaelektroden opgenomen in een brug van
Wheatstone.
Het geleidend vermogen is temperatuurafhankelijk. Het wordt opge-
geven bij 20 ºC.
2. APPARATUUR
2.1. Geleidbaarheidsmeter waarmee metingen kunnen worden uitgevoerd
in het gebied tussen 1 en 1 000 microsiemens per cm
2.2. Waterbad waarmee de temperatuur van de monsters op ongeveer
20 ºC kan worden gebracht (20 ± 2 ºC)
3. REAGENTIA
3.1. Gedemineraliseerd water met een specifiek geleidend vermogen dat
lager is dan 2 microsiemens per cm bij 20 ºC
3.2. Referentie-kaliumchlorideoplossing
Los 0,581 g van tevoren tot constant gewicht bij 105 ºC gedroogd
kaliumchloride, KCl, opin gedemineraliseerd water (3.1). Vul aan
tot 1 l met gedemineraliseerd water (3.1). Deze oplossing heeft een
geleidend vermogen van 1 000 microsiemens per cm bij 20 ºC. De
oplossing is drie maanden houdbaar.
4. WERKWIJZE4.1. Voorbehandeling van het monster
Gebruik de oplossing waarvan het totale suikergehalte op 25 % (m/
m) (25 ºBrix) is gebracht, zoals aangegeven in punt 4.1.2 van het
hoofdstuk „pH”.
4.2. Bepaling van het geleidend vermogen
Breng het monster op20 ºC door onderdomp eling in het waterbad.Spoel de meetcel van de geleidbaarheidsmeter tweemaal met de te
onderzoeken oplossing.
Bepaal het geleidend vermogen, uitgedrukt in microsiemens per cm.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
Het geleidend vermogen van de gerectificeerde-geconcentreerde-
mostoplossing van 25 % (m/m) (25 ºBrix) wordt opgegeven in
microsiemens per cm (µS · cm
−1) bij 20 ºC, zonder decimalen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 178
▼B
5.1. Berekeningen
Indien de geleidbaarheidsmeter niet van een temperatuurcompensatie
is voorzien, corrigeer dan het geleidend vermogen met behulpvan
tabel 1. Bij temperaturen lager dan 20 ºC moet de aangegeven
correctie worden opgeteld, bij temperaturen hoger dan 20 ºC moet
de aangegeven correctie worden afgetrokken.
TABEL 1
Correcties aan te brengen op het geleidend vermogen bij van 20 ºC afwijkende
temperaturen, uitgedrukt in microsiemens · cm−1
Geleidend
vermogenTemperatuur
20,2
19,820,4
19,620,6
19,420,8
19,221,0
19,021,2
18,821,4
18,621,6
18,421,8
18,222,0 (1)
18,0 (2)
0 000000000 0
5 0 001111122 2
1 0 0 011223334 4
1 5 0 112334556 72 0 0 123345678 92 5 0 12346789 1 01 13 0 0 1345789 1 1 1 21 3350 1 3 5 6 8 9 11 12 14 15400 2 3 5 7 9 11 12 14 16 184 5 0 2 3 6 81 01 21 41 61 8 2 05 0 0 2 4 7 91 11 31 51 82 0 2 2550 2 5 7 10 12 14 17 19 22 24600 3 5 8 11 13 16 18 21 24 26
(1) Correctie aftrekken.
(2) Correctie optellen.
c) HYDROXYMETHYLFURFURAL
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN1.1. Colorimetrische methode
Furaanaldehyden, waarvan hydroxymethylfurfural de belangrijkste
is, reageren met barbituurzuur en para-toluïdine onder vorming van
een rood gekleurd complex hetgeen colorimetrisch bij 550 nm wordt
bepaald.
1.2. Hogedrukvloeistof-chromatografische methode
Scheiding met een reservefasekolom en detectie bij 280 nm.
2. COLORIMETRISCHE METHODE
2.1. Apparatuur
2.1.1. Spectrofotometer waarmee metingen kunnen worden uitgevoerd
tussen 300 en 700 nm
2.1.2. Glascuvetten met 1 cm optische weglengte.
2.2. Reagentia
2.2.1. Barbituurzuuroplossing 0,5 % (m/v)
Los 500 mg barbituurzuur, C
4H4O3N2, onder verwarming opeen
waterbad van 100 ºC om het oplossen te vergemakkelijken, op in
gedestilleerd water; vul aan tot 100 ml met gedestilleerd water. De
oplossing is ongeveer één week houdbaar.
2.2.2. Para-toluïdineoplossing 10 % (m/v)
Breng 10 g para-toluïdine, CH3C6H4NH2, in een maatkolf van 100 ml,
voeg 50 ml isopropanol, CH3CHOHCH3, toe en 10 ml ijsazijn,1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 179
▼B
CH3COOH ( ρ20= 1,05 g/ml); vul aan tot 100 ml met isopropanol.
Deze oplossing moet dagelijks vers worden bereid.
2.2.3. Ethanaloplossing, CH3CHO, in water 1 % (m/v)
Deze oplossing dient vlak voor gebruik te worden bereid.
2.2.4. Hydroxymethylfurfuraloplossing, C6H6O3, in water van 1 g/l
Bereid door verdunning een reeks standaardoplossingen die respec-
tievelijk 5, 10, 20, 30 en 40 mg hydroxymethylfurfural per liter
bevatten. De oplossing van 1 g/l en de verdunningen daarvan moeten
vers worden bereid.
2.3. Werkwijze
2.3.1. Voorbehandeling van het monster
Gebruik de oplossing die wordt verkregen bij het tot 40 % (m/v)
verdunnen van gerectificeerde geconcentreerde most, zoals aange-
geven in punt 5.1.2 van het hoofdstuk „Totaal zuur”. Neem 2 ml
van deze oplossing in bewerking.
2.3.2. Colorimetrische bepaling
Breng in twee 25 ml flesjes met slijpstuk, aenb, 2 ml volgens punt
2.3.1 voorbehandeld monster. Voeg aan elk flesje 5 ml para-toluïdi-
neoplossing (2.2.2) toe; meng. Voeg aan flesje b (blanco) 1 ml
gedestilleerd water toe en aan flesje a 1 ml barbituurzuuroplossing
(2.2.1). Schud om te homogeniseren. Breng de inhoud van de flesjes
over in cuvetten met 1 cm optische weglengte (2.1.2).
Stel het nulpunt bij een golflengte van 550 nm in met de cuvette die
oplossing b bevat, meet vervolgens de extinctie van de cuvette die
oplossing a bevat. Noteer de maximale waarde van de extinctie E
welke wordt bereikt tussen twee en vijf minuten.
Monsters met een gehalte aan hydroxymethylfurfural hoger dan
30 mg/l moeten voor de analyse verder worden verdund.
2.3.3. Opstellen van de ijklijn
Breng in twee 25 ml flesjes, aenb, 2 ml van elk van de verdunde
standaardoplossingen van hydroxymethylfurfural (2.2.4) en behandel
deze zoals aangegeven in punt 2.3.2.
De grafische weergave van de gemeten extincties en de daarbij
behorende hydroxymethylfurfuralconcentraties van de standaardop-
lossingen is een rechte lijn die door het nulpunt gaat.
2.4. Weergave van de resultaten
Het methylfurfuralgehalte van de gerectificeerde geconcentreerde
wijnmost wordt uitgedrukt in milligram per kilogram totaal suiker.
2.4.1. Berekening
Uit de gemeten extinctie E van het monster kan met behulpvan de
ijklijn het hydroxymethylfurfuralgehalte C van het onderzochte
monster worden afgeleid.
Het hydroxymethylfurfuralgehalte, uitgedrukt in milligram per kilo-
gram totaal suiker, is:
250/C1C
P
waarin
P = totaal suikergehalte in % (m/m) van de gerectificeerde gecon-
centreerde most.
3. HOGEDRUKVLOEISTOF-CHROMATOGRAFISCHE METHODE
(HPLC)
3.1. Apparatuur
3.1.1. Hogedrukvloeistof-chromatograaf, voorzien van:
— een injectielus van 5 of 10 µl,1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 180
▼B
— een spectrofotometrische detector, waarmee bij 280 nm kan
worden gemeten,
— een octadecyl-siliciumkolom (bij voorbeeld Bondapak C18—
Corasil, Waters As.),
— een schrijver, of eventueel een integrator,
Snelheid van de mobiele fase: 1,5 ml/min.
3.1.2. Membraanfiltratie-eenheid (0,45 µm)
3.2. Reagentia
3.2.1. Dubbel gedestilleerd water
3.2.2. Methanol, CH3OH, gedestilleerd of van HPLC-kwaliteit
3.2.3. Azijnzuur, CH3COOH ( ρ20= 1,05 g/ml)
3.2.4. Mobiele fase: water-methanol (3.2.2) — azijnzuur (3.2.3), van
tevoren gefiltreerd via het membraanfilter (0,45 µm), (40 - 9 - 1; v/
v)
De mobiele fase moet elke dag vers worden bereid en worden
ontgast vóór het gebruik.
3.2.5. Referentieoplossing van hydroxymethylfurfural van 25 mg/l (m/v)
Breng in een maatkolf van 100 ml een afgewogen hoeveelheid van
precies 25 mg hydroxymethylfurfural, C6H6O3, en vul aan tot de
streepmet methanol (3.2.2). Verdun deze op lossing 1 op10 met
methanol (3.2.2) en filtreer over het membraanfilter (0,45 µm).
Deze oplossing is in een hermetisch afgesloten bruine fles in de
koelkast twee à drie maanden houdbaar.
3.3. Werkwijze
3.3.1. Gebruik de oplossing die wordt verkregen bij het tot 40 % (m/v)
verdunnen van gerectificeerde geconcentreerde most, zoals aange-
geven in punt 5.1.2 van het hoofdstuk „Totaal zuur”, en filtreer
deze over het membraanfilter (0,45 µm).
3.3.2. Chromatografische bepaling
Injecteer 5 (of 10) µl van het volgens punt 3.3.1 voorbehandelde
monster en 5 (of 10) µl van de verdunde hydroxymethylfurfural-stan-
daardoplossing (3.2.5). Registreer het chromatogram.
De retentietijd van hydroxymethylfurfural is ongeveer zes à zeven
minuten.
3.4. Weergave van de resultaten
Het hydroxymethylfurfuralgehalte in gerectificeerde geconcentreerde
most wordt uitgedrukt in milligram per kilogram totaal suiker.
3.4.1. Berekening
Stel C is het hydroxymethylfurfuralgehalte in mg/l van de gerectifi-
ceerde geconcentreerde mostoplossing van 40 % (m/v).
Het hydroxymethylfurfuralgehalte in milligram per kilogram totaal
suiker is dus:
250/C1C
P
waarin
P = totaal suikergehalte in % (m/m) van de gerectificeerde gecon-
centreerde most.
d) ZWARE METALEN
1. PRINCIPE VAN DE METHODEN
i) Screeningmethode voor zware metalen
Zware metalen worden aangetoond in een geschikte verdunning van
de gerectificeerde geconcentreerde most door middel van de1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 181
▼B
vorming van gekleurde sulfiden. De hoeveelheid ervan wordt
geschat ten opzichte van een standaard-loodoplossing die overeen-
komt met het maximaal toelaatbare gehalte.
ii) Bepaling van lood met behulp van atoomabsorptiespectrofotome-
trie
Lood geeft met ammoniumpyrrolidinedithiocarbamaat een chelaat,
dat wordt geëxtraheerd met methylisobutylketon. Dit chelaat wordt
bij 283,3 nm gemeten. Het loodgehalte wordt bepaald met behulp
van standaardtoevoegingen.
2. SCREENINGMETHODE VOOR ZWARE METALEN2.1. Reagentia
2.1.1. Zoutzuur, verdund 70 % (m/v)
Verdun 70 g zoutzuur, HCl ( ρ
20= 1,16 — 1,19 g/ml), tot 100 ml
met water.
2.1.2. Zoutzuur, verdund 20 % (m/v)
Verdun 20 g zoutzuur, HCl ( ρ20= 1,16 — 1,19 g/ml), tot 100 ml
met water.
2.1.3. Verdunde ammoniak
Verdun 14 g ammoniak, NH3(ρ20= 0,931 — 0,934 g/ml), tot 100 ml
met water.
2.1.4. Bufferoplossing pH 3,5
Los 25 g ammoniumacetaat, CH3COONH4, opin 25 ml water en
voeg 38 ml verdund zoutzuur (2.1.1) toe. Stel, indien noodzakelijk,
de pH in op 3,5 met verdund zoutzuur (2.1.2) of verdunde ammo-
niak (2.1.3) en vul aan tot 100 ml met water.
2.1.5. Thioaceetamideoplossing, C2H5NS, van 4 % (m/v)
2.1.6. Glyceroloplossing, C3H8O3(nD20 ºC= 1,449 — 1,455), van 85 % (m/v)
2.1.7. Thioaceetamidereagens
Voeg aan 0,2 ml thioaceetamideoplossing (2.1.5) toe 1 ml van een
mengsel van 5 ml water, 15 ml natriumhydroxideoplossing 1 M en
20 ml glycerol (2.1.6). Verhit opeen kokend waterbad gedurende
20 seconden. Dit reagens moet vlak voor gebruik worden bereid.
2.1.8. Standaard-loodoplossing van 2 mg/l
Maak een oplossing die 1 g lood per liter bevat door 0,400 g lood-
nitraat, Pb(NO3)2, opte lossen in water en aan te vullen tot 250 ml.
Pipetteer 2 ml van deze oplossing in een maatkolf van 1 000 ml en
vul aan tot de streepmet water. Deze verdunde standaardop lossing
bevat 2 mg lood per liter.
2.2. Werkwijze
Los 10 g gerectificeerde geconcentreerde most opin 10 ml water.
Voeg 2 ml bufferoplossing (pH 3,5) toe en meng. Voeg 1,2 ml thioa-
ceetamide-reagens (2.1.7) toe en meng onmiddellijk. Bereid een
standaardoplossing met dezelfde toevoegingen waarbij 10 ml
verdunde loodstandaardoplossing van 2 mg/l (2.1.8) wordt gebruikt.
Vergelijk na twee minuten de bruinkleuring van de oplossingen. De
bruinkleuring van het monster mag niet intenser zijn dan die van de
verdunde loodoplossing.
2.3. Berekening
Onder de aangegeven omstandigheden komt het standaardmonster
overeen met een gerectificeerde geconcentreerde most die het maxi-
maal toegelaten gehalte aan zware metalen, uitgedrukt in lood,
bevat, namelijk 2 mg/kg.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 182
▼B
3. BEPALING VAN LOOD MET BEHULP VAN ATOOMABSORP-
TIESPECTROFOTOMETRIE
3.1. Apparatuur
3.1.1. Atoomabsorptiespectrofotometer, uitgerust met een door licht en
acetyleen te voeden brander
3.1.2. Holle-kathodelampvoor lood
3.2. Reagentia
3.2.1. Verdund azijnzuur
Verdun 12 g ijsazijn, ( ρ20= 1,05 g/ml), met water tot 100 ml.
3.2.2. Ammoniumpyrrolidinedithiocarbamaat, C5H12N2S2, 1 % (m/V)
3.2.3. Methylisobutylketon, (CH3)2CHCH2COCH3
3.2.4. Standaard-loodoplossing van 10 mg/l
Pipetteer 10 ml loodoplossing van 1 g/l (v/v) (2.1.8) in een maatkolf
van 1 000 ml.
3.3. Werkwijze
3.3.1. Monster
Los 10 g gerectificeerde geconcentreerde most opin een mengsel
van gelijke volumedelen van verdund azijnzuur (3.2.1) en water en
vul met dit mengsel aan tot 100 ml.
Voeg 2 ml ammoniumpyrrolidinedithiocarbamaat (3.2.2) en 10 ml
methylisobutylketon (3.2.3) toe. Schud onder vermijding van bloot-
stelling aan direct daglicht gedurende 30 seconden. Laat de twee
lagen zich scheiden. Vervolg de bepaling met de methylisobutylke-
tonlaag.
3.3.2. Monster met toevoegingen
Bereid drie oplossingen die naast de hoeveelheid van 10 g gerectifi-
ceerde geconcentreerde most respectievelijk bevatten 1, 2 en 3 ml
van de loodoplossing van 10 mg/l (3.2.4). Behandel deze oplos-
singen zoals in punt 3.3.1 is aangegeven.
3.3.3. Blanco
Bereid volgens punt 3.3.1 een blanco oplossing zonder toevoeging
van de gerectificeerde geconcentreerde most.
3.3.4. Bepaling
Kies als golflengte 283,3 nm.
Stel het nulpunt in door de methylisobutylketonlaag van de blanco te
verstuiven. Verstuif de methylisobutylketonlaag van het bewerkte
monster en vervolgens de methylisobutylketonlagen van de monsters
met toevoegingen.
3.4. Weergave van de resultaten
Het loodgehalte van gerectificeerde geconcentreerde most wordt
opgegeven in milligram per kilogram met één decimaal.
3.4.1. Berekening
Stel de ijklijn opmet behulpvan de gemeten extincties en de daarbij
behorende loodconcentraties van de monsteroplossingen waaraan
lood is toegevoegd. Het nulpunt van de concentratieas komt overeen
met het monster.
Extrapoleer de rechte die deze punten verbindt tot deze de concen-
tratieas aan de negatieve zijde snijdt. De afstand van dit snijpunt tot
de oorsprong geeft het loodgehalte aan van het onderzochte monster.
e) CHEMISCHE BEPALING VAN ETHYLALCOHOL
Deze methode wordt gebruikt voor de bepaling van het alcoholge-
halte in vloeistoffen met een laag alcoholgehalte, zoals most,
geconcentreerde most en gerectificeerde geconcentreerde most.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 183
▼B
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Enkelvoudige destillatie gevolgd door oxidatie van ethylalcohol met
kaliumbichromaat. De overmaat bichromaat wordt getitreerd met een
tweewaardige ijzeroplossing.
2. APPARAAT
2.1. Gebruik het in punt 3.2 van het hoofdstuk „Alcoholvolumegehalte”
beschreven destillatieapparaat.
3. REAGENTIA
3.1. Kaliumbichromaatoplossing
Los 33,600 g kaliumbichromaat, K2Cr2O7, opin water en vul aan tot
1 l bij 20 ºC. 1 ml van deze oplossing oxideert 7,8924 mg ethylal-
cohol.
3.2. IJzer(II)ammoniumsulfaatoplossing
Los 135 g ijzer(II)ammoniumsulfaat, FeSO4· (NH4)2SO4·6 H2O, op
in water, vul aan tot 1 l en voeg 20 ml geconcentreerd zwavelzuur,
H2SO4(ρ20= 1,84 g/ml) toe.
Indien vers bereid correspondeert deze oplossing met de helft van
haar volume aan kaliumbichromaatoplossing. Na bereiding treedt
langzaam oxidatie op.
3.3. Kaliumpermanganaatoplossing
Los 1,088 g kaliumpermanganaat, KMnO4, opin water en vul met
water aan tot 1 l.
3.4. Zwavelzuuroplossing, 1 tot 2 verdund (v/v)
Voeg onder schudden voorzichtig en beetje bij beetje 500 ml
zwavelzuur, H2SO4(ρ20= 1,84 g/ml), toe aan 500 ml water.
3.5. IJzer-ortho-fenanthroline-reagens
Los 0,695 g ijzer(II)sulfaat, FeSO4·7 H2O, opin 100 ml water en
voeg 1,485 g ortho-fenanthroline-monohydraat, C12H8N2·H2O, toe.
Verwarm om het oplossen te bespoedigen. Deze helderrode oplos-
sing is onbeperkt houdbaar.
4. WERKWIJZE
4.1. Destillatie
Breng in de destillatiekolf 100 g gerectificeerde geconcentreerde
most en 100 ml water. Vang het destillaat opin een maatkolf van
100 ml en vul aan tot de streepmet water.
4.2. Oxidatie
Breng in een kolf met slijpstuk van 300 ml, waarvan de hals verwijd
is uitgevoerd waardoor de hals zonder verlies van oplossing kan
worden gespoeld, 20 ml gestelde kaliumbichromaatoplossing (3.1)
en 20 ml verdunde zwavelzuuroplossing (3.4) en schud. Voeg 20 ml
destillaat toe. Sluit de kolf af met het slijpstuk, schud en wacht ten
minste 30 minuten onder af en toe omschudden (monsterkolf).
Bereid met dezelfde hoeveelheid reagentia opdeze wijze een blanco-
oplossing, waarin de 20 ml destillaat is vervangen door 20 ml water
(blancokolf).
4.3. Titratie
Voeg aan de monsterkolf vier druppels ortho-fenanthroline-reagens
(3.5) toe. Titreer de overmaat bichromaat met ijzer(II)ammoniumsul-
faat-oplossing (3.2). Stop de toevoeging van
ijzer(II)ammoniumsulfaat-oplossing als de kleur van blauw-groen
omslaat naar kastanjebruin.
Titreer, om de kleuromslag nauwkeuriger te bepalen, terug met
kaliumpermanganaatoplossing (3.3) van kastanjebruin naar blauw-
groen. Trek een tiende gedeelte van het verbruikte volume kalium-
permanganaatoplossing af van het verbruikte volume ijzer(II)
ammoniumsulfaatoplossing. Het verschil zij n.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 184
▼B
Behandel de blancokolf opdezelfde wijze. Het verbruik zij n ′.
5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
Het ethylalcoholgehalte wordt opgegeven in gram per kilogram
totaal suiker met één decimaal.
5.1. Berekening
n′ml ijzer(II)ammoniumsulfaatoplossing reduceren 20 ml kaliumbi-
chromaatoplossing welke 157,85 mg ethylalcohol p. a. oxideren.
1 ml ijzer(II)ammoniumsulfaatoplossing heeft dus dezelfde reduce-
rende werking als:
157 ;85
n0mg ethylalcohol :
(n′− n) ml ijzer(II)ammoniumsulfaatoplossing hebben dezelfde
reducerende werking als:
157 ;85/C1n0/C0n
n0mg ethylalcohol :
Het ethylalcoholgehalte van gerectificeerde geconcentreerde most,
uitgedrukt in gram per kilogram, is:
7;892/C1n0/C0n
n0:
Het ethylalcoholgehalte, uitgedrukt in gram per kilogram totaal
suikers, is:
789 ;2/C1n0/C0n
n0/C1P
waarin
P = het totale suikergehalte in % (m/m).
f) MESO-INOSITOL, SCYLLO-INOSITOL EN SACCHAROSE
1. PRINCIPE VAN DE METHODE
Meso-inositol wordt als gesilyleerd derivaat gaschromatografisch
bepaald.
2. REAGENTIA
2.1. Interne standaard: xylitol (waterige oplossing van ongeveer 10 g/l
waaraan een spatelpunt natriumoxide werd toegevoegd)
2.2. Bis-trimethylsilyltrifluoroacetamide (C8H18F3NOSi2)
2.3. Trimethylchloorsilaan (C3H9ClSi)
2.4. Pyridine p. a. (C5H5N)
2.5. Meso-inositol (C6H12O6)
3. APPARATUUR
3.1. Gaschromatograaf, uitgerust met:3.2. capillaire kolom (bij voorbeeld belegd met silicum OV 1 (dikte van
de laag: 0,15 µm), lengte 25 m, inwendige diameter 0,3 mm)
Werkomstandigheden:
— draaggas: waterstof, helium,
— snelheid draaggas: 2 ml per minuut,
— injectietemperatuur: 300 ºC,
— detectortemperatuur: 300 ºC,
— temperatuurprogramma: 1 min bij 160 ºC, van 160 ºC naar 260 ºC
aan 4 ºC/min, vervolgens 15 min bij 260 ºC,1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 185
▼B
— splitverhouding: 1 à 20 ongeveer
3.3. integrator
3.4. injectiespuilt van 10 µl3.5. micropipetten van 50, 100 en 200 µl
3.6. kolfje van 2 ml met teflonstop
3.7. oven
4. WERKWIJZE
Voeg in een maatkolf eerst 5 g gerectificeerde geconcentreerde most
bij 1 ml van de xylitolstandaardoplossing (2.1) en leng aan met
water tot 50 ml. Na mengen wordt 100 µl van deze oplossing
gedroogd in een lichte luchtstroom, na eventueel toevoegen van
100 µl ethanol om het dragen te vergemakkelijken.
Los het residu opin 100 µl p yridine (2.4), voeg 100 µl bis-trimethyl-
silyltrifluoracetamide (2.2) en 10 µl trimethylchloorsilaan (2.3) toe,
sluit het kolfje met de teflonstopen verwarm gedurende één uur bij
60 ºC. Injecteer dan 0,5 µl van de heldere oplossing (met warme en
lege maatkolf, volgens de eerder vermelde splitverhouding).
5. BEREKENING
5.1. Bereid een oplossing die:
60 g/l glucose, 60 g/l fructose, 1 g/l meso-inositol en 1 g/l saccha-
rose bevat. Weeg 5 g van deze oplossing af en vervolg zoals in
punt 4. Uit het chromatogram kunnen de verdelingsfactoren coëffi-
ciënten voor meso-inositol en voor saccharose ten opzichte van
xylitol berekendworden. Voor scyllo-inositol (dat niet commercieel
verkrijgbaar is), waarvan de retentietijd begrepen is tussen de laatste
piek van de aromatische vormen van glucose en die van meso-
inositol (zie figuur), kan dezelfde verdelingsfactorcoëfficiënt als
voor meso-inositol gebruikt worden.
6. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
6.1. Meso-inositol en scyllo-inositol worden uitgedrukt in milligram per
kilogram totaal suiker. Saccharose wordt uitgedrukt in gram per kilo-
gram most.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 186
▼B
Figuur: Gaschromatogram van meso-inositol, scyllo-inositol en saccharose.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 187
▼M4
43.BEPALING VAN DE ISOTOOPVERHOUDING18O/16O VAN WATER
IN WIJN
I. BESCHRIJVING VAN DE METHODE
1. Doel van de methode
Doel van deze methode is het meten van de isotoopverhouding
18O/16O van water van verschillende oorsprong. De isotoopverhou-
ding18O/16O kan worden weergegeven in de afwijking δ‰ ten
opzichte van de waarde van de isotoopverhouding van de internatio-
nale referentiestof V.SMOW:
δiè0½/C138 ¼Ri
RSMOW/C01/C20/C21
/C21000
2. Principe
De isotoopverhouding18O/16O wordt bepaald door massaspectrome-
trie van de isotoopverhoudingen (MSIV) van de ionenstromen m/z
46 (12C16O18O) en m/z 44 (12C16O2) die afkomstig zijn van het kooldi-
oxide dat is verkregen na uitwisseling met het water van de wijn
volgens de reactie:
C16O2+H218O↔C16O18O+H216O
Voor de analyse wordt gebruik gemaakt van het kooldioxide in de
gasvormige fase.
3. Reagentia
— Kooldioxide voor analysedoeleinden
— SMOW (Standard Mean Ocean Water)— GISP (Greenland Ice Sheet Precipitation)
— SLAP (Standard Light Arctic Precipitation)
— Referentiewater van het laboratorium dat zorgvuldig is geijkt ten
opzichte van de referentiemonsters van het Internationaal Atoom-
energieagentschap(IAEA) te Wenen.
4. Laboratoriumuitrusting
— Isotoopverhoudingmassaspectrometer met een interne herhalings-
nauwkeurigheid van 0,05 ‰.
— Driedubbele verzamelaar voor gelijktijdige registratie van de
ionen m/z 44, 45 en 46 of, wanneer niet voorhanden, een
dubbele voor de meting van de ionen m/z 44 en 46.
— Thermostaatbad (± 0,5 ºC) voor de totstandbrenging van het
evenwicht tussen CO
2en het water van de wijn.
— Vacuümpomp die een inwendige druk van 0,13 Pa kan bereiken.— Monsterkolven met een inhoud van 15 ml en een bijbehorende
capillaire buis met een inwendige diameter van 0,015 mm.
— Eppendorf-pipet met kegelvormig wegwerppuntje van kunststof.
5. Proefondervindelijke bepalingen
5.1. Handmatig
Werkwijze van de equilibreermethodeHet inbrengen van het monster
— Neem de Eppendorf-pipet met een vaste inhoud van 1,5 ml,
breng het kegelvormige puntje aan en breng de te onderzoeken
vloeistof met de pipet over in een kolf. Breng vervolgens silicon-
envet aan rond de hals van deze kolf en bevestig de kolf aan het
kraanstuk, waaraan de kraan goed gesloten moet zijn.
— Herhaal deze handelingen voor elke kolf van de werkopstelling
en breng in een van de kolven het referentiewater van het labo-
ratorium.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 188
▼M4
Ontgassing van de werkopstelling
De twee opstellingen worden gekoeld met vloeibare stikstof, waarna
het gehele systeem tot 0,1 mm Hg wordt ontgast door de kranen te
openen.
Vervolgens worden die kranen weer gesloten, waarna men het
geheel laat opwarmen. De ontgassingscyclus wordt herhaald totdat
er geen verschil in drukwaarden meer is.
Equilibrering van water en CO2
De werkopstelling wordt gekoeld tot − 70 ºC (mengsel van vloeibare
stikstof en alcohol) om het water te doen bevriezen, waarna het
geheel luchtledig wordt gemaakt. Na stabilisatie van het vacuüm
wordt de opstelling geïsoleerd met behulp van de kraan; vervolgens
wordt de leiding voor het inbrengen van het CO2doorgeblazen. Het
CO2wordt in de leiding gebracht, waarna die van de rest van het
systeem wordt geïsoleerd en gedurende twaalf uur (één avond en
nacht) in een bad wordt geplaatst dat op een constante temperatuur
van 25 ºC (± 0,5 ºC) wordt gehouden. Om de voor de equilibrering
benodigde tijd zo kort mogelijk te houden, verdient het aanbeveling
de monsters aan het eind van de middag te bereiden en het even-
wicht tijdens de avond en nacht tot stand te laten komen.
Het overbrengen van het uitgewisselde CO2in de meet-
cellen
Opde vacuümlijn naast de werkop stelling wordt een monsterhouder
geplaatst met evenveel meetcellen als kolven met uitgewisseld CO2.
De lege cellen worden zorgvuldig doorgeblazen; de uitgewisselde
gassen in de kolven worden achtereenvolgens overgebracht in de
met vloeibare stikstof afgekoelde meetcellen. Vervolgens laat men
de meetcellen opwarmen bij omgevingstemperatuur.
5.2. Met een automatische uitwisselaar
Om het evenwicht tot stand te brengen, worden de monsterkolven
gevuld met 2 ml wijn of 2 ml water (werkreferentie van het labora-
torium) en gekoeld tot − 18 ºC. De monsterhouders met de bevroren
producten worden met het equilibreersysteem verbonden; nadat het
systeem luchtledig is gemaakt, wordt het kooldioxide ingebracht
onder een druk van 800 hPa.
Het evenwicht wordt bereikt bij een temperatuur van 22 ± 0,5 ºC na
een periode van ten minste 5 uur onder licht schudden. Omdat de
duur van de equilibrering afhangt van de kolven, moet de optimale
duur vooraf worden bepaald voor het toegepaste systeem.
Het kooldioxide in de kolven wordt vervolgens via een capillaire
buis overgebracht in de kamer van de massaspectrometer, waarna
de meting wordt verricht volgens een protocol dat afhankelijk is
van het type apparaat.
6. Wijze van berekening en weergave van de resultaten
Het relatieve verschil δ′tussen het monster en de referentiestof voor
wat betreft de verhouding van de intensiteit van de ionen m/z 46 en
44 (I46/I44) wordt weergegeven in ‰ aan de hand van de volgende
relatie:
δ0monster ¼I46=I44 ðÞ monster
I46=I44 ðÞ referentie/C01/C20/C21
/C21000
Het gehalte van18O van het monster ten opzichte van de referentie-
stof V.SMOW opde schaal V.SMOW-SLAP wordt berekend aan de
hand van de relatie:
δ018O ¼δ0monster /C0δ0SMOW
δ0SMOW /C0δ0SLAP/C20/C21
/C255;5
Devoor het SLAP-watergeaccepteerde waarde is gelijk aan − 55,5 ‰
ten opzichte van V.SMOW. De isotoopverhouding van de referentie-
stof moet worden bepaald na elke reeks van tien metingen aan
onbekende monsters.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 189
▼M4
7. Betrouwbaarheid
— de herhalingsnauwkeurigheid (r) is gelijk aan 0,24 ‰,
— de reproduceerbaarheid (R) is gelijk aan 0,50 ‰.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 190
▼M7
44.BEPALING VAN ETHYLCARBAMAAT IN WIJN: SELECTIEVE
DETECTIEMETHODE MET BEHULP VAN GASCHROMATO-
GRAFIE/MASSASPECTROMETRIE
(Van toepassing voor de bepaling van ethylcarbamaatconcentraties tussen 10 en
200 µg/l.)
(NB:Respecteer de veiligheidsvoorschriften inzake de omgang met chemische
producten, zoals ethanol en aceton en kankerverwekkende producten zoals ethyl-
carbamaat en dichloormethaan. De gebruikte oplosmiddelen moeten op adequatewijze in overeenstemming met de geldende milieuvoorschriften worden opge-
ruimd.)
A.Principe van de methode
Propylcarbamaat wordt aan een monster toegevoegd als interne standaard en
de oplossing wordt verdund met water en in een extractiekolom (vaste fase)
van 50 ml gebracht. Ethylcarbamaat en propylcarbamaat worden
geëlueerd met dichloormethaan.
Het eluaat wordt geconcentreerd met behulpvan een roterende vacuümver-
damper. Het concentraat wordt geanalyseerd met gaschromatografie (GC).
De detectie gebeurt door massaspectrometrie met SIM (selected ion monito-
ring).
B.Apparatuur en chromatografische omstandigheden (bij wijze van voor-
beeld)
a) Gaschromatograaf/massaspectrometer (GC/MS) en eventueel een
monsterwisselaar en een gegevensverwerkingssysteem of equivalent.
Capillaire silicakolom 30 m (
1) × 0,25 mm int. ∅, 0,25 µm film van het
type Carbowax 20M.
Werkwijze: Injectortemperatuur 180 ºC, draaggas helium — 1 ml/min. en
25 ºC, injectiemethode „Splitless/split”.
Temperatuurprogramma: 40 ºC gedurende 0,75 min., vervolgens
programmering met 10 ºC/min. tot 60 ºC, vervolgens 3 ºC/min. tot
150 ºC (2), opvoeren tot 220 ºC en vervolgens gedurende 4,25 min.
220 ºC aanhouden. De specifieke retentietijd van ethylcarbamaat bedraagt
23-27 min., die van propylcarbamaat bedraagt 27-31 min.
Interface gaschromatograaf/spectrometer (GC/MS): koppeling 220 ºC.
Parameters van de massaspectrometer handmatig ingesteld met perfluor-
tributylamine en geoptimaliseerd voor een lagere massagevoeligheid,
bepaling met SIM, oplosmiddel- en groepstarttijd 22 min., verblijfstijd/
ion 100 ms.
b) Roterende vacuümverdamper of concentratiesysteem van het type
Kuderna Danish.
(NB:Het terugvindingspercentage van ethylcarbamaat in het monster
C(g) moet gedurende het proces tussen 90 en 110 % liggen).
c) Kolf — peervormig, 300 ml, één hals met slijpstuk.
d) Concentratiebuis — 4 ml, met schaalverdeling, met teflonmanchet en
stop.
C.Reagentia
a) Aceton — LC-kwaliteit.
NB:Elke charge voor gebruik met GC/MS controleren opafwezigheid
van respons voor de ionen met m/z 62, 74 en 89.
b) Dichloormethaan.
NB:Elke charge voor gebruik met GC/MS na concentratie met factor 200
analyseren voor controle opafwezigheid van resp ons voor de ionen met
m/z 62, 74 en 89.
c) Ethanol — watervrij.
d) Ethylcarbamaat (EC); standaardoplossingen.
1. Stamoplossing — 1,00 mg/ml. Weeg 100 mg EC (zuiverheid ≥99 %)
af in een maatkolf van 100 ml en verdun met aceton.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 191
(1) Voor bepaalde rijke wijnen kan het wenselijk zijn een capillaire kolom met een lengte
van 50 m te gebruiken.
(2) Voor bepaalde rijke wijnen kan het wenselijk zijn een temperatuurprogrammering uit te
voeren van 2 ºC/min.
▼M7
2. Werkoplossing — 10,0 µg/ml. Breng 1 ml stamoplossing EC in een
maatkolf van 100 ml en verdun met aceton tot aan de maatstreep.
e) Propylcarbamaat (PC), standaardoplossingen.
1. Stamoplossing — 1,00 mg/ml. Weeg 100 mg PC (p.a.) af in een maat-
kolf van 100 ml en verdun met aceton tot aan de maatstreep.
2. Werkoplossing — 10,0 µg/ml. Breng 1 ml stamoplossing PC in een
maatkolf van 100 ml en verdun met aceton tot aan de maatstreep.
3. Interne standaardoplossing PC — 400 ng/ml. Breng 4 ml werkoplos-
sing PC in een maatkolf van 100 ml en verdun met water tot aan de
maatstreep.
f) IJkoplossingen EC — PC.
Verdun de werkoplossingen EC (onder d), punt 2), en PC (onder e), punt
2) met dichloormethaan om het volgende te verkrijgen:
1. (100 ng EC en 400 ng PC)/ml,
2. (200 ng EC en 400 ng PC)/ml,3. (400 ng EC en 400 ng PC)/ml,4. (800 ng EC en 400 ng PC)/ml,
5. (1600 ng EC en 400 ng PC)/ml.
g) Proefmonster — 100 ng EC/ml in 40 % ethanol.
Breng 1 ml van de werkoplossingen EC, (onder d), punt 2) in een maat-
kolf van 100 ml en verdun met 40 % ethanol tot aan de maatstreep.
h) Extractiekolom vaste fase — Wegwerpmateriaal, voorgepakt met diato-
meeënaarde, inhoud 50 ml.
N.B:Alvorens de analyse uit te voeren, moet elke charge extractieko-
lommen worden gecontroleerd oprecovery van EC en PC en opde
afwezigheid van respons voor de ionen met m/z 62, 74 en 89. Bereid
een proefmonster met 100 ng EC/ml (onder g). Analyseer 5,00 ml van
het proefmonster zoals vermeld in de punten D, onder a), E en F. Een
recovery van 90-110 ng EC/ml is voldoende. Absorptiematerialen
waarvan de diameter van de deeltjes onregelmatig is, kunnen heel lagedebieten veroorzaken die nadelige gevolgen hebben voor de recovery
van EC en PC. Wanneer na verschillende proeven een recovery van 90-
110 % van het proefmonster niet wordt bereikt, moet voor de kwantita-
tieve bepaling van EC een andere kolom worden gebruikt of een voor de
recovery gecorrigeerde ijkcurve. Om de gecorrigeerde ijkcurve te
bepalen, worden standaardoplossingen bereid zoals vermeld onder f) met
40 % ethanol in plaats van dichloormethaan.
Analyseer 1 ml ijkoplossing zoals vermeld in de punten D, E en F.Bepaal op basis van de EC/PC-verhouding van de geëxtraheerde stan-
daardoplossingen een nieuwe ijkcurve.
D.Bereiding van het proefmonster
Breng de volgende hoeveelheden proefmateriaal in twee afzonderlijke beker-
glazen van 100 ml:
a) Wijnen met een alcoholpercentage hoger dan 14 % (v/v): 5,00 ml ±
0,01 ml.
b) Wijnen met een alcoholpercentage tot 14 % (v/v): 20,00 ml ± 0,01 ml.
Voeg aan elk bekerglas 1 ml interne standaardoplossing PC volgens punt C,
onder e), punt 3, toe en vul met water aan tot een totaalvolume van 40 ml
(of 40 g).
E.Extractie
De extractie dient te gebeuren in een zuurkast met adequate ventilatie.
Breng de volgens punt D bereide oplossing op de extractiekolom.
Spoel het bekerglas met 10 ml water en breng het spoelwater op de kolom.
Laat de vloeistof gedurende vier minuten in de kolom zakken. Elueer met 2
× 80 ml dichloormethaan. Vang het eluaat opin een erlenmeyer van 300 ml.
Damphet eluaat met behulpvan de roterende verdamp er opeen waterbad
van 30 ºC in tot 2 à 3 ml. ( NB:Niet droogdampen.)
Breng het geconcentreerde residu met een pasteur-pipet over in een buis met
een maatverdeling van 4 ml.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 192
▼M7
Spoel de erlenmeyer met 1 ml dichloormethaan en breng het spoelwater in
de buis. Concentreer het monster tot 1 ml onder een zwakke stroom stikstof.
Breng het concentraat over in een monsterwisselaarbuis voor de GC/MS-
analyse.
F.GC/MS-analyse
a) IJkcurve
Injecteer 1 µl van elk van de ijkoplossingen volgens C (f) in de GC/MS.
Zet in een curve de verhouding van de EC-PC-oppervlakken van de
respons voor het ion met m/z 62 uit op de y-as en de hoeveelheid EC in
ng/ml opde x-as (m.a.w. 100, 200, 400, 800 en 1600 ng/ml).
b) EC-bepaling
Injecteer 1 µl concentraatextract volgens E in het GC/MS-systeem en
bereken de verhouding van de EC-PC-oppervlakken voor het ion met m/
z 62. Bepaal de EC-concentratie (ng/ml) in het extract met behulp van de
ijkcurve voor de interne standaard. Bereken de EC-concentratie in het
proefmonster (ng/ml) door de hoeveelheid EC (ng) in het extract te delen
door het volume van het proefmonster (ml).
c) Controle van de zuiverheid van EC
Ga na of de respons voor de ionen met m/z 62, 74 en 89 overeenkomt
met de retentietijd van EC. Deze responsen zijn karakteristiek voor
respectievelijk de belangrijkste fragmenten (M - C2H2)+en (M - CH3)+
en het molecuulion (M). De aanwezigheid van EC wordt bevestigdwanneer de relatieve verhoudingen van deze ionen niet meer dan 20 %
van de verhoudingen voor de EC-standaard verschillen. Het kan zijn dat
het extract opnieuw moet worden geconcentreerd om een afdoende
respons te krijgen voor het ion met m/z 89.
G.Interlaboratoriumproef
De tabel geeft de afzonderlijke resultaten voor het proefmonster en voor de
twee soorten wijn.
De toepassing van de Cochran-toets heeft geleid tot eliminatie van één enkel
koppel resultaten, zowel voor wijnen met een alcoholgehalte hoger dan 14 %
(v/v) als voor wijnen met een alcoholgehalte lager dan of gelijk aan 14 % (v/
v), elk afkomstig van een ander laboratorium.
De relatieve reproduceerbaarheid heeft de neiging af te nemen naarmate het
ethylcarbamaatgehalte toeneemt.
Resultaat van de methode voor de bepaling van ethylcarbamaat (EC) in alcolhoudende
dranken met behulp van GC/MS
MonsterGemiddeld
bepaald
EC-gehalte
(ng/ml)Recovery
toege-
voegd
(%)SrSRRSDr(%)RSDR(%)
Wijn van meer dan
14 % (v/v)40 1,59 4,77 4,01 12,02
80 89 3,32 7,00 4,14 8,74
162 90 8,20 11,11 5,05 6,84
Wijn van de minder
dan 14 % (v/v)11 0,43 2,03 3,94 18,47
25 93 1,67 2,67 6,73 10,73
48 93 1,97 4,25 4,10 8,861990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 193
▼M8
45.BEPALING VAN DE ISOTOPISCHE13C/12C-VERHOUDING DOOR
MIDDEL VAN ISOTOPISCHE MASSASPECTROMETRIE VAN
HET ETHANOL VAN DE WIJN OF VAN HET ETHANOL DAT
WORDT VERKREGEN DOOR VERGISTING VAN MOST, GECON-
CENTREERDE MOST OF GERECTIFICEERDE GECONCEN-
TREERDE MOST
1. TOEPASSINGSGEBIED
Met behulpvan deze methode wordt het mogelijk de isotop ische13C/12C-
verhouding te meten van het ethanol van de wijn en die van het ethanol
dat wordt verkregen na vergisting van de producten die van de wijnstok
afkomstig zijn (most, geconcentreerde most, gerectificeerde geconcen-
treerde most).
2. VERWIJZINGEN NAAR NORMEN
ISO: 5725:1994 „Betrouwbaarheid van proefme-
thoden — Bepaling van de herhaalbaarheid
en de reproduceerbaarheid van een genormali-
seerde proefmethode door middel van proeven
in verschillende laboratoria”.
V-PDB: Vienna-Pee-Dee Belemnite (RPDB= 0,0112372).
Methode 8 van de bijlage van deze verordening: „Bepaling van de verrijking van most, gecon-
centreerde most, gerectificeerde geconcen-
treerde most en wijnen door toepassing van
de magnetische nucleaire resonantie van
deuterium (RMN-FINS)”
3. BEGRIPPEN EN DEFINITIES
13C/12C: verhouding tussen de isotopen van koolstof 13 (13C) en van
koolstof 12 (12C) voor een gegeven monster.
δ13C: gehalte aan koolstof 13 (13C), uitgedrukt in deeltjes per
duizend (‰).
RMN-FINS: specifieke natuurlijke isotopische fractionering, bestudeerd
door middel van magnetische nucleaire resonantie.
V-PDB: Vienna Pee Dee Belemnite. Het PDB, primaire referentie
voor het meten van isotopische gehalten aan koolstof 13,
was een calciumcarbonaat afkomstig van een belemnietro-
strum (uit het Krijt) van de Pee-Dee-formatie in Zuid-
Carolina (Verenigde Staten). De isotopische13C/12C-
verhouding of RPDBhiervan is RPDB= 0,0112372. Het PDB
is reeds lang uitgeput, maar is de referentie gebleven voor
het uitdrukken van de natuurlijke variaties van de gehalten
aan koolstof 13, waaraan de referentiematerialen die bij
het Internationaal Atoombureau (IAEA) in Wenen
(Oostenrijk) beschikbaar zijn, worden geijkt. De isotopi-
sche bepalingen van de natuurlijke aanwezigheid van
koolstof 13 worden volgens afspraak uitgevoerd in verhou-
ding tot het V-PDB.
m/z: verhouding massa/lading.
4. PRINCIPE
Tijdens de fotosynthese wordt koolstofgas door de planten geassimileerd
volgens twee soorten metabolisme, namelijk het C3- (cyclus van Calvin)
en het C4-metabolisme (Hatch en Slack). Deze beide fotosynthesemetabo-
lismen vertonen een verschillende isotopische fractionering. Zo hebben
producten die afkomstig zijn van C4-planten, zoals suikers en van vergis-
ting afkomstige alcohol, een hoger gehalte aan koolstof 13 dan de
producten van C3-planten. De meeste planten, zoals de wijnstok en de
suikerbiet, behoren tot de C3-groep. Suikerriet en maïs behoren tot de
C4-groep. De meting van het gehalte aan koolstof 13 maakt dus de opspo-
ring en evaluatie mogelijk van suiker van C4-oorsprong (rietsuiker of
isoglucose van maïs), die is toegevoegd aan producten die van de druif
afkomstig zijn (druivenmost, wijnen enz.). De combinatie van de gege-
vens over het gehalte aan koolstof 13 met de gegevens die aan de hand
van RMN-FINS zijn verkregen, maakt ook de kwantificering mogelijk
van toegevoegde mengsels van suikers of alcoholen die van C3-e nC4-
planten afkomstig zijn.
Het gehalte aan koolstof 13 wordt bepaald op het koolstofgas dat wordt
gevormd als gevolg van de volledige verbranding van het monster. De1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 194
▼M8
hoeveelheden van de voornaamste massa-isotopomeren 44 (12C16O2), 45
(13C16O2en12C17O16O) en 46 (12C16O18O), die het resultaat zijn van de
verschillende mogelijke combinaties van de isotopen18O,17O,16O,13C
en12C, worden bepaald aan de hand van de ionische stromen die op drie
verschillende collectoren van een isotopische massaspectrometer worden
gemeten. De bijdragen van de isotopomeren13C17O16Oe n12C17O2kunnen
worden verwaarloosd aangezien ze maar heel weinig voorkomen. De
ionische stroom voor m/z = 45 wordt gecorrigeerd voor de bijdrage van
12C17O16O die wordt berekend aan de hand van de intensiteit van de
stroom die voor m/z = 46 is gemeten, met inachtneming van de relatieve
hoeveelheden18Oe n17O (correctie van Craig). Met behulpvan de verge-
lijking met een referentie die geijkt is aan de internationale referentie V-
PDB, is het mogelijk het gehalte aan koolstof 13 opde relatieve δ13C-
schaal te berekenen.
5. REAGENTIA
De materialen en verbruiksstoffen zijn afhankelijk van de apparatuur
(punt 6) die door het laboratorium wordt gebruikt. De systemen die
meestal worden toegepast zijn die welke op de elementaire analyser zijn
gebaseerd. Deze kan zijn uitgerust voor de invoering van monsters die in
verzegelde metalen capsules zijn ingebracht of voor de inspuiting van
vloeibare monsters door een septum met behulp van een injectiespuit.
Afhankelijk van de gebruikte soort instrumenten, kunnen de volgende
referentiematerialen, reagentia en verbruiksstoffen worden gebruikt:
— Referentiematerialen
— Beschikbaar bij het IAEA:
Naam Materiaal δ13C tegen V-PDB (punt 9)
— IAEA-CH-6 sacharose - 10,4 ‰
— IAEA-CH-7 polytheen - 31,8 ‰
— NBS22 olie - 29,7 ‰
— USGS24 grafiet - 16,1 ‰
— Beschikbaar bij het IRMM in Geel (B) (Instituut voor referentiemate-
rialen en -metingen):
Naam Materiaal δ13C tegen V-PDB (punt 9)
— CRM/BCR 656 wijnalcohol - 26,93 ‰
— CRM/BCR 657 glucose - 10,75 ‰
— CRM/BCR 660 hydroalcoholische oplos-
sing (alcoholpercentage
12 % vol)- 26,72 ‰
— Standaardreferentiemonster met bekende13C/12C-verhouding die is
geijkt aan de internationale referentiematerialen.
— Onderstaande indicatieve lijst met verbruiksartikelen is vastgesteld
voor de systemen met continue flux:
— helium voor analyse (CAS 07440-59-7);
— zuurstof voor analyse (CAS 07782-44-7);— koolstofdioxide voor analyse, gebruikt als secundair referentiegas
voor het gehalte aan koolstof 13 (CAS 00124-38-9);
— oxidatiereagens voor de oven van het verbrandingssysteem,
bijvoorbeeld koperoxide ( ΙΙ)voor elementaire analyse (CAS
1317-38-0);
— droogmiddel voor de verwijdering van het water dat tijdens de
verbranding wordt geproduceerd, bijvoorbeeld anhydrone voor
elementaire analyse (magnesiumperchloraat) (CAS 10034-81-8)
(niet nodig voor apparaten die met een systeem voor het verwij-
deren van het water door middel van cryofixatie of door middel
van een selectief doorlaatbaar capillair zijn uitgerust).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 195
▼M8
6. APPARATEN EN MATERIAAL
6.1.Massaspectrometer voor isotopische verhouding (SMRI)
Massaspectrometer voor isotopische verhouding (SMRI), waarmee het
mogelijk is het relatieve13C-gehalte van het in de natuur voorkomende
CO2-gas met een interne nauwkeurigheid van de relatieve waarde van
0,05 ‰ of beter (punt 9) te bepalen. De interne nauwkeurigheid wordt
hier gedefinieerd als het verschil tussen twee metingen van hetzelfde
CO2-monster. De massaspectrometer die is bestemd voor de meting van
isotopische verhoudingen, dient te zijn uitgerust met een drievoudige
collector voor het gelijktijdig meten van de intensiteiten voor m/z = 44,
45 en 46. De spectrometer voor isotopische verhouding dient te zijn
uitgerust met een systeem voor dubbele invoering, om afwisselend het
onbekende en een referentiemonster te meten of een geïntegreerd systeem
te gebruiken dat de kwantitatieve verbranding van de monsters uitvoert en
voorafgaande aan de meting in de massaspectrometer het koolstofdioxide
scheidt van de overige verbrandingsproducten.
6.2.Verbrandingsapparatuur
Verbrandingsapparatuur die in staat is het ethanol om te zetten in kooldi-
oxide en alle andere verbrandingsproducten, water inbegrepen, te
elimineren zonder enige isotopische fractionering. De apparatuur kan een
systeem voor continue flux zijn dat is geïntegreerd in de instrumentatie
van de massaspectrometer (punt 6.2.1), of een autonoom verbrandingssys-
teem (punt 6.2.2). Met deze apparatuur dient het mogelijk te zijn een
nauwkeurigheid te bereiken die gelijkwaardig is aan die welke in punt
11 wordt genoemd.
6.2.1.Systemen voor continue flux
Deze bestaan uit een elementaire analyser of een gaschromatograaf die is
uitgerust met een systeem voor doorlopende verbranding.
Voor de systemen die zijn uitgerust voor het invoeren van monsters in
metalen capsules, wordt onderstaand laboratoriummateriaal gebruikt:
— micro-injectiespuit of volumetrische micropipet met geschikte
conussen;
— monsterbalans met afleesschaal van 1 µg of beter;
— tang voor het hanteren en vullen van de capsules;
— tinnen capsules voor vloeibare monsters;
— tinnen capsules voor vaste monsters.
Noot:Om de risico's van verdamping van de ethanolmonsters te beperken, is
het mogelijk in de capsules een absorberend materiaal (bijvoorbeeld chro-
mosorb W 45-60 mesh) aan te brengen, waarvan men van tevoren aan de
hand van een blancometing heeft vastgesteld dat het geen aanzienlijkehoeveelheid koolstof bevat die de metingen zou kunnen beïnvloeden.
Bij gebruik van een elementaire analyser die met een injector voor vloei-
stoffen is uitgerust of in het geval van een bereidingssysteem voor
chromatografie-verbranding, wordt het volgende laboratoriummateriaal
gebruikt:
— injectiespuit voor vloeistoffen;
— flacons uitgerust met dicht sluitingssysteem en inerte septa.
De in bovenstaande lijsten genoemde laboratoriummaterialen zijn als
voorbeelden bedoeld en kunnen, afhankelijk van het soort verbrandings-
apparatuur en massaspectrometer die het laboratorium gebruikt, door
andere materialen met gelijkwaardige prestaties worden vervangen.
6.2.2.Autonome voorbehandelingssystemen
In dit geval worden de kooldioxidemonsters die het resultaat zijn van de
verbranding van de te analyseren monsters en van de referentie, verza-
meld in ampullen die vervolgens in het dubbele ingangssysteem van de
spectrometer worden geplaatst ten behoeve van de uitvoering van de
isotopische analyse. Verscheidene in de literatuur beschreven verbran-
dingsapparaten kunnen worden gebruikt:
— gesloten verbrandingssysteem met circulerend zuurstofgas;
— elementaire analyser met helium- en zuurstofflux;
— verzegelde glazen ampul, gevuld met koperoxide ( ΙΙ)als oxidatie-
middel.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 196
▼M8
7. VOORBEHANDELING VAN DE MONSTERS VOOR DE PROEF
Voor de isotopische bepaling dient het ethanol uit de wijn te worden
geëxtraheerd. Deze extractie dient te geschieden door destillatie van de
wijn zoals beschreven in punt 3.1 van methode nr. 8 (RMN-FINS).
In het geval van druivenmost, geconcentreerde druivenmost en gerectifi-
ceerde druivenmost dienen de suikers in ethanol te worden vergist zoals
beschreven in punt 3.2 van methode nr. 8.
8. WERKWIJZE
Alle voorbereidingsfasen dienen te worden uitgevoerd zonder enig signi-
ficant verlies aan ethanol door verdamping, wat zou leiden tot een
verandering van de isotopische samenstelling van het monster.
In onderstaande beschrijving wordt verwezen naar de procedures die
algemeen worden gebruikt voor de verbranding van ethanolmonsters met
behulpvan in de handel verkrijgbare geautomatiseerde verbrandingssys-
temen. Elke andere methode die waarborgt dat het ethanolmonster
kwantitatief wordt omgezet in kooldioxide zonder enig verlies van
ethanol door verdamping, kan voor de bereiding van koolstofdioxide
voor de isotopische analyse in aanmerking komen.
Experimentele procedure op basis van het gebruik van een elementaire
analyser
a) Overbrengen van monsters in capsules:
— gebruik capsules, een tang en een plateau die schoon zijn;
— pak met behulp van de tang een capsule met de juiste afmeting;
— breng de noodzakelijke hoeveelheid vloeistof in de capsule in met
behulp van de micropipet;
—Noot:
Er is 3,84 mg ethanol absoluut of 4,17 mg destillaat met een alco-
holgehalte van 92 % m/m nodig om 2 mg koolstof te verkrijgen.
De juiste hoeveelheid destillaat moet opdezelfde manier worden
berekend al naar gelang van de hoeveelheid koolstof die nodig is
afhankelijk van de gevoeligheid van de instrumenten van de
massaspectrometer.
— sluit de capsule met behulp van de tangen;
— elke capsule moet absoluut goed verzegeld zijn; is dat niet moge-
lijk, dan moet deze worden afgewezen en een nieuwe capsule
worden bereid;
— bereid twee capsules per monster;— plaats de capsules op de juiste plaats op het plateau van de auto-
matische monsterwisselaar van de elementaire analyser; elke
capsule dient zorgvuldig te worden gemerkt met een volgnummer;
— plaats systematisch capsules met de werkreferenties aan het begin
en aan het eind van de reeks monsters;
— voeg regelmatig controlemonsters toe aan de reeks monsters.
b) Controle en instelling van de instrumenten voor elementaire analyse
en massaspectrometrie:
— stel de temperatuur van de ovens van de elementaire analyser en
de helium- en zuurstofstromen in voor een optimale verbranding
van het monster;
— controleer het systeem voor elementaire analyse en massaspectro-
metrie oplekken (bijvoorbeeld door het controleren van de
ionische stroom voor m/z = 28 overeenkomende met N
2);
— stel de massaspectrometer in voor het meten van de ionische
stromen voor m/z = 44, 45 en 46;
— controleer het systeem met behulpvan bekende controlemonsters
alvorens met het meten van de monsters te beginnen.
c) Verloopvan een reeks metingen
De monsters die opde automatische monsterwisselaar van de elemen-
taire analyser (of de chromatograaf) zijn geplaatst worden
achtereenvolgens ingebracht. Het kooldioxide van elke monsterver-
branding wordt geëlueerd naar de massaspectrometer die de ionische
stromen meet. De computer die met de instrumenten is verbonden,
registreert de intensiteit van de ionische stromen en berekent voor elk
monster de δ-waarde (punt 9).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 197
▼M8
9. BEREKENING
Het doel van de methode is het meten van de3C/12C-verhouding van het
ethanol dat is geëxtraheerd uit wijn of uit vergistingsproducten van de
druif. De isotopische13C/12C-verhoudingkan worden uitgedrukt in haar
afwijking van een werkreferentie. De isotopische verhouding van koolstof
13 (δ13C) wordt dan berekend opeen schaal van delta p er duizend ( δ/
1 000), door de resultaten die bereikt zijn voor het te meten monster te
vergelijken met die van de werkreferentie, die eerder geijkt is aan de
primaire internationale referentie (V-PDB). De δ13C-waarden worden
ten opzichte van de werkreferentie uitgedrukt volgens:
δ13Cmonster/ref‰ = 1 000 × (Rmonster-Rref)/Rref
waarin Rechen Rrefrespectievelijk de isotopische13C/12C-verhouding van
het monster en die van het koolstofdioxide dat als referentiegas is
gebruikt, aangeven.
Deδ13C-waarden worden vervolgens uitgedrukt in verhouding tot V-PDB
volgens:
δ13Cmonster/V-PDB‰= δ13Cmonster/ref+δ13Cref/V-PDB+(δ13Cmonster/ref×δ13Cref/V-PDB)/
1 000,
waarin δ13Cref/V-PDBde isotopische afwijzing is die eerder voor de werkre-
ferentie is bepaald ten opzichte van V-PDB.
Tijdens de doorlopende meting kunnen als gevolg van de omstandigheden
van de instrumenten geringe afwijkingen worden geconstateerd. In dat
geval dienen de δ13C-waarden van de monsters te worden gecorrigeerd
afhankelijk van het verschil van de δ13C-waarde die voor het standaard-
werkmonster is gemeten en de werkelijke waarde die eerder aan het V-
PDB is geijkt door vergelijking met een van de materialen voor interna-
tionale referentie. Tussen twee metingen van het standaardwerkmonster
kunnen de afwijking, en dus de opde resultaten van de monsters toe te
passen correctie, als lineair worden aangenomen. Aan het begin en aan
het einde van iedere reeks metingen dient het standaardwerkmonster te
worden gemeten. Vervolgens kan per monster een correctie worden bere-
kend door middel van een lineaire interpolatie.
10. KWALITEITSGARANTIE EN -CONTROLE
Controleren of de13C-waarde voor de werkreferentie niet meer dan 0,5 ‰
afwijkt van de aangenomen waarde. Is dat niet het geval, dan dienen de
instellingen van de instrumenten van de spectrometer te worden gecontro-
leerd en eventueel te worden bijgesteld.
Per monster nagaan of het verschil in resultaat tussen de twee achtereen-
volgens gemeten capsules lager is dan 0,3 ‰. Het eindresultaat voor een
gegeven monster is dan de gemiddelde waarde van de twee capsules.
Indien de afwijking groter is dan 0,3 ‰, dient de meting te worden
herhaald.
Een controle ophet juist functioneren van de meting kan worden geba-
seerd opde intensiteit van de ionische stroom voor m/z = 44, die
evenredig is aan de hoeveelheid koolstof die in de elementaire analyser
is gespoten. In de standaardomstandigheden zou de intensiteit van deze
ionische stroom voor de monsters tijdens de analyse praktisch constant
moeten zijn. Bij een aanzienlijke afwijking rijst het vermoeden dat sprake
is van een ethanolverdamping (bijvoorbeeld een niet volledig verzegelde
capsule) of van instabiliteit van de elementaire analyser of de massaspec-
trometer.
11. PRESTATIEKENMERKEN VAN DE METHODE (NAUWKEURIG-
HEID)
Er is een eerste samenwerkingsstudie (punt 11.1) verricht van destillaten,
waaronder alcoholen uit wijn en alcoholen uit suikerriet en suikerbieten,
alsmede met verschillende mengsels van deze drie oorsprongen. Aange-
zien bij deze studie geen rekening is gehouden met de destillatiefase,
zijn eveneens aanvullende gegevens in aanmerking genomen die uit
andere samenwerkingsproeven op wijnen (punt 11.2) en met name geza-
menlijke geschiktheidsproeven (punt 11.3) voor de isotopische metingen
afkomstig zijn. De resultaten laten zien dat de verschillende destillatiesys-
temen die in bevredigende omstandigheden zijn gebruikt en in hetbijzonder die welke opde RMN-FINS-metingen van toep assing zijn,
geen significante variabiliteit meebrengen voor de δ
13C-bepalingen van
het ethanol van wijn. De voor de wijnen waargenomen betrouwbaarheids-
parameters zijn praktisch identiek aan die welke bij de gezamenlijke
studie (punt 11.1) van de destillaten zijn verkregen.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 198
▼M8
11.1.Samenwerkingsstudie van de destillaten
Jaar van de gezamenlijke proef: 1996
Aantal deelnemende laboratoria: 20
Aantal monsters: zes dubbelblindmonsters
Te analyseren: δ13C van het ethanol
Code van de monsters Alcohol uit wijn Alcohol uit suikerbiet Alcohol uit suikerriet
A&G 8 0% 1 0% 1 0%
B & C 90 % 10 % 0 %
D & F 0 % 100 % 0 %
E & I 90 % 0 % 10 %H & K 100 % 0 % 0 %J & L 0 % 0 % 100 %
Monsters A/G B/C D/F E/I H/K J/L
Aantal overblijvende
laboratoria na elimi-
natie van afwijkende
resultaten19 18 17 19 19 19
Aantal aanvaarde
resultaten38 36 34 38 38 38
Gemiddelde waarde
(δ13C) ‰- 25,32 - 26,75 - 27,79 - 25,26 - 26,63 - 12,54
Sr20,0064 0,0077 0,0031 0,0127 0,0069 0,0041
Standaardherhaalbaar-
heidsafwijking (Sr)0,08 0,09 0,06 0,11 0,08 0,06
Herhaalbaarheidsli-
miet r (2,8 × Sr)‰0,22 0,25 0,16 0,32 0,23 0,18
SR20,0389 0,0309 0,0382 0,0459 0,0316 0,0584
Standaardreproduceer-
baarheidsafwijking
(SR)‰0,20 0,18 0,20 0,21 0,18 0,24
Reproduceerbaar-
heidslimiet R
(2,8 × SR)‰0,55 0,49 0,55 0,60 0,50 0,68
11.2.Samenwerkingsstudie van twee wijnen en een alcohol
Jaar van de gezamenlijke proef: 1996
Aantal deelnemende laboratoria: 14 voor de destillaten van de wijnen,
waarvan zeven eveneens voor de
meting van de δ13C-waarde van het
ethanol van de wijnen,
acht voor de meting van de δ13C-
waarde van het alcoholmonster.
Aantal monsters: drie (witte wijn, alcoholpercentage
9,3 % vol, witte alcoholpercentage
9,6 % vol en alcohol met een alcoholo-
metrisch gehalte van 93 % m/m).1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 199
▼M8
Voorwerpvan de analyse: δ13C-waarde van het ethanol
Monsters Rode wijn Witte wijn Alcohol
Aantal laboratoria 7 7 8
Aantal aanvaarde
resultaten778
Gemiddelde waarde
(δ13C) ‰- 26,20 - 26,20 - 25,08
Reproduceerbaar-
heidsvariantie SR20,0525 0,0740 0,0962
Standaardreproduceer-
baarheidsafwijking
(SR)‰0,23 0,27 0,31
Reproduceerbaar-
heidslimiet R
(2,8 × SR)‰0,64 0,76 0,87
Door de deelnemende laboratoria zijn verschillende destillatiesystemen
gebruikt. De isotopische bepalingen van de δ13C-waarde die in één enkel
laboratorium zijn verricht, opalle door de deelnemers ingezonden destil-
laten vertonen noch een afwijkende waarde, noch een waarde die
significant afwijkt van de gemiddelde waarden. De variantie van de resul-
taten (S2= 0,0059) is vergelijkbaar met de herhaalbaarheidsvarianties Sr2
van de samenwerkingsstudie van de destillaten (punt 11.1).
11.3.Resultaten van de gezamenlijke geschiktheidsproeven voor isotopi-
sche bepalingen
Sedert december 1994 worden regelmatig internationale geschiktheids-
proeven voor de isotopische bepalingen op wijnen en alcoholen(destillaten met een alcoholgehalte van 96 % vol) georganiseerd. De
resultaten stellen de deelnemende laboratoria in staat de kwaliteit van
hun analyses te controleren. De statistische verwerking van de resultaten
maakt het mogelijk de variabiliteit van de bepalingen in reproduceerbaar-
heidsomstandigheden te beoordelen en dus de variantieparameters en de
reproduceerbaarheidslimiet te ramen. De resultaten die zijn verkregen
voor de bepalingen van de δ
13C-waarde van het ethanol van wijnen en
destillaten worden in onderstaande tabel samengevat:
DatumWijnen Destillaten
NSRS2
RRNSRS2
RR
December 1994 6 0,210 0,044 0,59 6 0,151 0,023 0,42
Juni 1995 8 0,133 0,018 0,37 8 0,147 0,021 0,41
December 1995 7 0,075 0,006 0,21 8 0,115 0,013 0,32
Maart 1996 9 0,249 0,062 0,70 11 0,278 0,077 0,78
Juni 1996 8 0,127 0,016 0,36 8 0,189 0,036 0,53
September 1996 10 0,147 0,022 0,41 11 0,224 0,050 0,63
December 1996 10 0,330 0,109 0,92 9 0,057 0,003 0,16
Maart 1997 10 0,069 0,005 0,19 8 0,059 0,003 0,16
Juni 1997 11 0,280 0,079 0,78 11 0,175 0,031 0,49
September 1997 12 0,237 0,056 0,66 11 0,203 0,041 0,57December 1997 11 0,127 0,016 0,36 12 0,156 0,024 0,44
Maart 1998 12 0,285 0,081 0,80 13 0,245 0,060 0,69
Juni 1998 12 0,182 0,033 0,51 12 0,263 0,069 0,74
September 1998 11 0,264 0,070 0,74 12 0,327 0,107 0,911990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 200
▼M8
DatumWijnen Destillaten
NSRS2
RRNSRS2
RR
Gewogen gemid-
delde0,215 0,046 0,60 0,209 0,044 0,59
N: het aantal deelnemende laboratoria.
11.4.Herhaalbaarheids- en reproduceerbaarheidslimieten
De gegevens van verschillende gezamenlijke acties van deelnemende
laboratoria die in de voorgaande tabellen zijn opgenomen, maken het
dus mogelijk voor de huidige methode, met inbegripvan de destillatie-
fase, onderstaande herhaalbaarheids- en reproduceerbaarheidslimieten
vast te stellen:
herhaalbaarheidslimiet r: 0,24;
reproduceerbaarheidslimiet R: 0,6.1990R2676 — NL — 18.03.2003 — 007.001 — 201