02014XC0701(01) — NL — 09.11.2018 — 002.001

Onderstaande tekst dient louter ter informatie en is juridisch niet bindend. De EU-instellingen zijn niet aansprakelijk voor de inhoud. Alleen de besluiten die zijn gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie (te raadplegen in EUR-Lex) zijn authentiek. Deze officiële versies zijn rechtstreeks toegankelijk via de links in dit document

Gewijzigd bij:









▼B

Richtsnoeren van de Europese Unie voor staatssteun in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden 2014-2020

2014/C 204/01

INHOUDSOPGAVE DEEL I. GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN Hoofdstuk 1. Inleiding Hoofdstuk 2. Werkingssfeer en definities 2.1. Gevolgen van het GLB en het plattelandsontwikkelingsbeleid voor de werkingssfeer van deze richtsnoeren 2.2. Werkingssfeer 2.3. Horizontale voorschriften en steuninstrumenten die van toepassing zijn op de landbouw- en de bosbouwsector en de plattelandsgebieden 2.4. Definities 2.5. Aan te melden steun Hoofdstuk 3. Gemeenschappelijke beoordelingsbeginselen 3.1. Bijdrage aan een gemeenschappelijke doelstelling 3.2. Noodzaak van overheidsmaatregelen 3.3. Geschiktheid van de steun 3.4. Stimulerend effect en noodzaak van de steun 3.5. Evenredigheid van de steun 3.6. Vermijden van ongewenste negatieve effecten op mededinging en handelsverkeer 3.7. Transparantie DEEL II. STEUNCATEGORIEËN Hoofdstuk 1. Steun voor ondernemingen die actief zijn in de primaire productie, de verwerking en de afzet van landbouwproducten 1.1. Maatregelen voor plattelandsontwikkeling 1.1.1. Investeringssteun 1.1.1.1. Steun voor met de primaire landbouwproductie verband houdende investeringen in materiële activa of immateriële activa op landbouwbedrijven 1.1.1.2. Steun voor investeringen voor de instandhouding van cultureel en natuurlijk erfgoed op landbouwbedrijven 1.1.1.3. Steun voor investeringen in verband met de verplaatsing van landbouwbedrijfsgebouwen 1.1.1.4. Steun voor investeringen in verband met de verwerking van landbouwproducten en de afzet van landbouwproducten 1.1.2. Aanloopsteun voor jonge landbouwers en voor de ontwikkeling van kleine landbouwbedrijven 1.1.3. Steun voor de overdracht van landbouwbedrijven 1.1.4. Aanloopsteun voor producentengroeperingen en ‐organisaties in de landbouwsector 1.1.5. Steun voor agromilieuklimaatverbintenissen en dierenwelzijnsverbintenissen 1.1.5.1. Steun voor agromilieuklimaatverbintenissen 1.1.5.2. Steun voor dierenwelzijnsverbintenissen 1.1.6. Steun voor het opvangen van nadelen in verband met Natura 2000-gebieden en met de kaderrichtlijn water 1.1.7. Steun voor gebieden met natuurlijke of andere specifieke beperkingen 1.1.8. Steun voor biologische landbouw 1.1.9. Steun voor de deelname van producenten van landbouwproducten aan een kwaliteitsregeling 1.1.10. Steun voor technische bijstand in de landbouwsector 1.1.10.1. Steun voor acties inzake kennisoverdracht en voorlichting 1.1.10.2. Steun voor adviesdiensten 1.1.10.3. Steun voor bedrijfsvervangingsdiensten in de landbouw 1.1.11. Steun voor samenwerking in de landbouwsector 1.2. Risico- en crisisbeheer 1.2.1. Steun om schade aan de landbouwproductie of de landbouwproductiemiddelen te vergoeden en schade te voorkomen 1.2.1.1. Steun voor het herstel van schade als gevolg van natuurrampen of buitengewone gebeurtenissen 1.2.1.2. Steun ter vergoeding van schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld 1.2.1.3. Steun voor de kosten van preventie, bestrijding en uitroeiing van dierziekten en plantenplagen en steun voor het herstel van schade als gevolg van dierziekten en plantenplagen 1.2.1.4. Steun voor gestorven dieren 1.2.1.5. Steun ter vergoeding van door beschermde dieren aangerichte schade 1.2.1.6. Steun als bijdrage aan verzekeringspremies 1.2.1.7. Steun voor financiële bijdragen aan onderlinge fondsen 1.2.2. Steun voor de sluiting van productiecapaciteit 1.2.2.1. Sluiting van capaciteit om dier-, plant- of volksgezondheidsredenen, sanitaire, ethische of milieuredenen 1.2.2.2. Sluiting van capaciteit om andere redenen 1.3. Andere soorten steun in de landbouwsector 1.3.1. Steun voor de sector dierlijke productie 1.3.2. Steun voor afzetbevorderingsmaatregelen voor landbouwproducten 1.3.3. Steun voor de ultraperifere gebieden en de kleinere eilanden in de Egeïsche Zee 1.3.4. Steun voor ruilverkaveling van landbouwgrond 1.3.5. Reddings- en herstructureringssteun voor ondernemingen in moeilijkheden 1.3.6. Steun voor onderzoek en ontwikkeling in de landbouwsector Hoofdstuk 2. Steun voor de bosbouwsector die uit het ELFPO wordt gecofinancierd, in de vorm van aanvullende nationale financiering bij dergelijke gecofinancierde maatregelen wordt verleend of als zuivere staatssteun wordt verleend 2.1. Investeringen in de ontwikkeling van het bosareaal en verbetering van de levensvatbaarheid van bossen 2.1.1. Steun voor bebossing en de aanleg van beboste gronden 2.1.2. Steun voor de invoering, regeneratie of renovatie van boslandbouwsystemen 2.1.3. Steun voor de preventie en het herstel van schade aan bossen als gevolg van bosbranden, natuurrampen, ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld, andere ongunstige weersomstandigheden, plantenplagen en rampzalige gebeurtenissen 2.1.4. Steun voor investeringen ter verbetering van de veerkracht en de milieuwaarde van bosecosystemen 2.1.5. Steun voor investeringen in bosbouwtechnologieën en in de verwerking, mobilisering en afzet van bosbouwproducten 2.1.6. Steun voor infrastructuurinvesteringen voor de ontwikkeling, modernisering of aanpassing van de bosbouw 2.2. Steun voor het opvangen van nadelen in verband met Natura 2000-bosgebieden 2.3. Steun voor bosmilieuklimaatdiensten en bosinstandhouding 2.4. Steun voor acties inzake kennisoverdracht en voorlichting in de bosbouwsector 2.5. Steun voor adviesdiensten in de bosbouwsector 2.6. Steun voor samenwerking in de bosbouwsector 2.7. Aanloopsteun voor producentengroeperingen en ‐organisaties in de bosbouwsector 2.8. Andere steun voor de bosbouwsector waarmee milieu-, beschermings- en recreatiedoeleinden worden nagestreefd 2.8.1. Steun voor specifieke bosbouwacties en ‐interventies die vooral tot doel hebben bij te dragen tot het behoud of het herstel van het bosecosysteem en de biodiversiteit of het traditionele landschap 2.8.2. Steun in de bosbouwsector voor de instandhouding en de verbetering van de bodemkwaliteit en voor een evenwichtige en gezonde boomgroei 2.8.3. Steun in de bosbouwsector voor het herstel en het onderhoud van natuurlijke paden, landschapselementen en ‐kenmerken en van de natuurlijke habitat van dieren 2.8.4. Steun voor het onderhoud van wegen om bosbranden te voorkomen 2.8.5. Steun voor het herstel van schade in bossen die is aangericht door onder de wetgeving vallende dieren 2.8.6. Steun voor de opstelling van bosbeheerplannen 2.9. Steun voor de bosbouwsector die in lijn is met steunmaatregelen voor de landbouwsector 2.9.1. Steun voor onderzoek en ontwikkeling in de bosbouwsector 2.9.2. Steun voor ruilverkaveling van bosgrond Hoofdstuk 3. Steun voor plattelandsgebieden die uit het ELFPO wordt gecofinancierd of in de vorm van aanvullende nationale financiering bij dergelijke gecofinancierde maatregelen wordt verleend 3.1. Steun voor investeringen in verband met de verwerking van landbouwproducten tot niet-landbouwproducten en de katoenproductie of investeringen in het opzetten en ontwikkelen van niet-agrarische activiteiten 3.2. Steun voor basisdiensten en dorpsvernieuwing in plattelandsgebieden 3.3. Aanloopsteun voor niet-agrarische activiteiten in plattelandsgebieden 3.4. Steun voor agromilieuklimaatverbintenissen ten behoeve van andere grondbeheerders en van ondernemingen in plattelandsgebieden die niet actief zijn in de landbouwsector 3.5. Steun voor het opvangen van nadelen in verband met Natura 2000-gebieden ten behoeve van andere grondbeheerders 3.6. Steun voor acties inzake kennisoverdracht en voorlichting in plattelandsgebieden 3.7. Steun voor adviesdiensten in plattelandsgebieden 3.8. Steun voor actieve landbouwers die aan een kwaliteitsregeling voor katoen of levensmiddelen deelnemen 3.9. Steun voor voorlichtings- en afzetbevorderingsactiviteiten voor katoen en levensmiddelen die onder een kwaliteitsregeling vallen 3.10. Steun voor samenwerking in plattelandsgebieden 3.11. Steun voor de oprichting van onderlinge fondsen DEEL III. PROCEDURELE AANGELEGENHEDEN 1. Looptijd van de steunregelingen en evaluatie 2. Herzieningsclausule 3. Rapportage en monitoring 4. Toepassing van deze richtsnoeren 5. Voorstellen voor dienstige maatregelen 6. Geldigheidsduur

DEEL I. GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN

Hoofdstuk 1. Inleiding

(1) In artikel 107, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna „het Verdrag” genoemd) is het volgende bepaald: „Behoudens de afwijkingen waarin de Verdragen voorzien, zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.”

(2) Ondanks dat algemene verbod kan staatssteun noodzakelijk zijn om tekortkomingen in de marktwerking te verhelpen met het oog op een goed functionerende en billijke economie. Daarom laat het Verdrag met betrekking tot verschillende beleidsdoelstellingen ruimte voor de toekenning van staatssteun. Voor de landbouw- en de bosbouwsector is vooral van belang, ten eerste, dat steun tot herstel van schade die door natuurrampen of buitengewone gebeurtenissen wordt veroorzaakt, overeenkomstig artikel 107, lid 2, onder b), van het Verdrag verenigbaar is met de interne markt. Ten tweede kan de Commissie op grond van artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag staatssteun om de economische ontwikkeling van de landbouw- en de bosbouwsector en van plattelandsgebieden te bevorderen, aanmerken als verenigbaar met de interne markt voor zover die steun de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt, niet ongunstig beïnvloedt.

(3) Voorts is, wegens de specifieke kenmerken van de landbouwsector, in artikel 42 van het Verdrag bepaald dat de mededingingsregels slechts in zoverre op de productie van en de handel in landbouwproducten van toepassing zijn als door het Europees Parlement en de Raad wordt bepaald.

(4) In deze richtsnoeren omschrijft de Commissie de voorwaarden en de criteria waaraan moet worden voldaan opdat steun voor de landbouw- en de bosbouwsector en voor plattelandsgebieden als verenigbaar met de interne markt wordt beschouwd en legt zij de criteria vast om de domeinen af te bakenen die voldoen aan de voorwaarden van artikel 107, lid 3, van het Verdrag. Met betrekking tot steun die krachtens artikel 107, lid 2, onder b), wordt toegekend, zet de Commissie hier de voorwaarden uiteen die zullen worden afgetoetst om te bepalen of een maatregel in het kader waarvan steun wordt verleend tot herstel van schade die door een natuurramp of een buitengewone gebeurtenis is veroorzaakt, inderdaad onder dat artikel valt.

(5) Staatssteun om de economische ontwikkeling van de landbouw- en de bosbouwsector en van plattelandsgebieden te bevorderen is ingebed in het ruimere gemeenschappelijk landbouwbeleid (hierna het „GLB” genoemd). In het kader van het GLB verleent de Unie financiële bijstand voor de landbouw- en de bosbouwsector en voor plattelandsgebieden. Aangezien de economische gevolgen van staatssteun niet anders zijn naargelang die steun (zelfs gedeeltelijk) door de Unie dan wel door een lidstaat alleen wordt gefinancierd, acht de Commissie het van belang dat haar beleid inzake staatssteuncontrole in beginsel samenhang vertoont met de bijstand die in het kader van het eigen gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Unie wordt toegekend. Bijgevolg kan het gebruik van staatssteun alleen gerechtvaardigd zijn als het in overeenstemming is met de doelstellingen van dit beleid, en met name met de onderliggende doelstellingen van het hervormde GLB voor de periode tot 2020 ( 1 ). Bijgevolg houdt de Commissie, wanneer zij de regels van deze richtsnoeren op specifieke steunregelingen toepast en met het oog daarop interpreteert, rekening met de regels en de beleidsmaatregelen van het GLB.

(6) De volgende Europese instrumenten zijn van bijzonder belang voor met het GLB verband houdende staatssteunkwesties:

▼M1

(a) Verordening (EU) nr. 1144/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2014 inzake voorlichtings- en afzetbevorderingsacties betreffende landbouwproducten uitgevoerd op de interne markt en in derde landen en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 3/2008 van de Raad ( 2 );

▼B

(b) Verordening (EU) nr. 228/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 13 maart 2013 houdende specifieke maatregelen op landbouwgebied ten behoeve van de ultraperifere gebieden van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 247/2006 van de Raad ( 3 ) en Verordening (EU) nr. 229/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 13 maart 2013 houdende specifieke maatregelen op landbouwgebied ten behoeve van de kleinere eilanden in de Egeïsche Zee en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1405/2006 van de Raad ( 4 ). Op grond van deze verordeningen kunnen bijstandsprogramma's worden opgesteld om rekening te houden met de geografische en economische handicaps van deze gebieden;

(c) Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad ( 5 );

(d) Verordening (EU) nr. 1305/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (ELFPO) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1698/2005 van de Raad ( 6 ), die tot doel heeft de duurzame plattelandsontwikkeling in de hele Unie te bevorderen, ter aanvulling van de andere instrumenten van het GLB, zoals de rechtstreekse betalingen en de marktmaatregelen. Deze verordening maakt de landbouwsector in de Unie territoriaal en ecologisch evenwichtiger, klimaatvriendelijker en -bestendiger, concurrerender en innovatiever, en draagt bij aan de ontwikkeling van de plattelandsgebieden;

(e) Verordening (EU) nr. 1306/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot intrekking van de Verordeningen (EEG) nr. 352/78, (EG) nr. 165/94, (EG) nr. 2799/98, (EG) nr. 814/2000, (EG) nr. 1290/2005 en (EG) nr. 485/2008 van de Raad ( 7 );

(f) Verordening (EU) nr. 1307/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 tot vaststelling van voorschriften voor rechtstreekse betalingen aan landbouwers in het kader van de steunregelingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 637/2008 van de Raad en Verordening (EG) nr. 73/2009 van de Raad ( 8 ), die voorschriften bevat voor de rechtstreekse betalingen die rechtstreeks aan landbouwers worden toegekend in de vorm van basisinkomenssteun in het kader van bepaalde steunregelingen;

(g) Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 tot vaststelling van een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten en tot intrekking van de Verordeningen (EEG) nr. 922/72, (EEG) nr. 234/79, (EG) nr. 1037/2001 en (EG) nr. 1234/2007 van de Raad ( 9 ), waarin algemene voorschriften voor de landbouwmarkten zijn vastgesteld. Die voorschriften hebben met name betrekking op openbare marktinterventie, quota- en steunregelingen, handels- en productienormen en handel met derde landen.

(7) ►M1 Het GLB steunt op twee pijlers: de eerste pijler bestaat uit instrumenten die verband houden met de werking van de landbouwmarkten en de voedselvoorzieningsketen (Verordening (EU) nr. 228/2013, Verordening (EU) nr. 229/2013, Verordening (EU) nr. 1308/2013 en Verordening (EU) nr. 1144/2014) en met de rechtstreekse betalingen (Verordening (EU) nr. 1307/2013), waarvoor moet worden voldaan aan uit de regelgeving voortvloeiende beheerseisen en aan eisen inzake een goede landbouw- en milieuconditie. ◄ Samen bieden die maatregelen de landbouwers van de Unie fundamentele bijstand, die de basis vormt voor de instandhouding van een duurzame landbouw in de hele Unie. De maatregelen van de eerste pijler zijn voor de lidstaten verplicht en op een zeer beperkt aantal uitzonderingen na vindt er geen cofinanciering plaats. Dit zorgt ervoor dat in de interne markt een gemeenschappelijk beleid wordt toegepast. De tweede pijler van het GLB is het plattelandsontwikkelingsbeleid dat onder Verordening (EU) nr. 1305/2013 valt en waarbij wordt gestreefd naar een verhoging van de concurrentiekracht van de landbouw, een duurzamer beheer van de natuurlijke hulpbronnen, een betere klimaataanpak en een evenwichtiger territoriale ontwikkeling van de plattelandsgebieden. Plattelandsontwikkelingsmaatregelen zijn grotendeels vrijwillig, van contractuele aard, worden gecofinancierd, worden opgezet binnen een strategisch kader en worden ten uitvoer gelegd via plattelandsontwikkelingsprogramma's die beantwoorden aan de prioriteiten van de Unie voor plattelandsontwikkeling op nationaal, regionaal en lokaal niveau.

(8) Overeenkomstig artikel 39, lid 1, van het Verdrag heeft het GLB de volgende doelstellingen: de productiviteit van de landbouw te doen toenemen, de landbouwbevolking een redelijke levensstandaard te verzekeren, de markten te stabiliseren, de voorziening veilig te stellen en redelijke prijzen bij de levering aan verbruikers te verzekeren. Overeenkomstig artikel 39, lid 2, van het Verdrag moet bij het tot stand brengen van het GLB en van de daarvoor te treffen bijzondere voorzieningen rekening worden gehouden met de bijzondere aard van het landbouwbedrijf, die voortvloeit uit de maatschappelijke structuur van de landbouw en uit de structurele en natuurlijke ongelijkheid tussen de verschillende landbouwgebieden, met de noodzaak de dienstige aanpassingen geleidelijk te doen verlopen en met het feit dat de landbouwsector nauw verweven is met de hele economie.

(9) De landbouw moet zich aan de nieuwe realiteiten aanpassen en uitdagingen aangaan op het gebied van de voedselzekerheid, het milieu, de klimaatverandering en het leefbaar houden van de plattelandseconomie. Om op deze belangrijke uitdagingen in te spelen heeft de Commissie in haar mededeling „Het GLB tot 2020” ( 10 ) de volgende doelstellingen voor het GLB 2014-2020 aangegeven: 1) rendabele voedselproductie, 2) duurzaam beheer van de natuurlijke hulpbronnen en klimaataanpak en 3) evenwichtige territoriale ontwikkeling.

(10) Als integrerend deel van het GLB draagt het plattelandsontwikkelingsbeleid 2014-2020 bij tot de verwezenlijking van de volgende doelstellingen: 1) stimuleren van een concurrerende landbouw, 2) zorgen voor een duurzaam beheer van de natuurlijke hulpbronnen en klimaatactie, en 3) realiseren van een evenwichtige territoriale ontwikkeling van plattelandseconomieën en ‐gemeenschappen, met inbegrip van het scheppen en behouden van werkgelegenheid. De verwezenlijking van deze plattelandsontwikkelingsdoelstellingen wordt nagestreefd aan de hand van de volgende prioriteiten van de Unie voor plattelandsontwikkeling: 1) bevordering van de kennisoverdracht en innovatie in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden, 2) het versterken van de levensvatbaarheid van het landbouwbedrijf en het concurrentievermogen van alle landbouwtypen in alle regio's en het bevorderen van innovatieve landbouwtechnologieën en het duurzaam bosbeheer, 3) bevordering van de organisatie van de voedselketen, met inbegrip van de verwerking en afzet van landbouwproducten, dierenwelzijn en het risicobeheer in de landbouw, 4) herstel, instandhouding en verbetering van ecosystemen die verbonden zijn met de landbouw en de bosbouw, 5) bevordering van het efficiënte gebruik van hulpbronnen en steun voor de omslag naar een koolstofarme en klimaatbestendige economie in de landbouw-, de voedings- en de bosbouwsector, en 6) bevordering van sociale inclusie, armoedebestrijding en economische ontwikkeling in plattelandsgebieden ( 11 ).

(11) De doelstellingen van het GLB vallen ook onder de reikwijdte van de doelstellingen die zijn omschreven in de mededeling van de Commissie van 3 maart 2010„Europa 2020 — Een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei” ( 12 ) en haar vlaggenschipinitiatief „Efficiënt gebruik van hulpbronnen in Europa” ( 13 ), in het kader waarvan streefdoelen zijn vooropgesteld op gebieden als concurrentievermogen, klimaat, energie en biodiversiteit.

(12) Het staatssteunbeleid in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden moet ook worden ingebed in het algemene initiatief van de Commissie om de staatssteun te moderniseren. In haar mededeling over de modernisering van het EU-staatssteunbeleid ( 14 ) heeft de Commissie aangekondigd dat zij met de modernisering van het staatssteuntoezicht inzet op drie doelstellingen: 1) duurzame, slimme en inclusieve groei bevorderen op een concurrerende interne markt, 2) het voorafgaande onderzoek door de Commissie concentreren op zaken die de grootste impact op de interne markt hebben en tegelijk de samenwerking met de lidstaten versterken op het gebied van de handhaving van de staatssteunregels, en 3) de regels stroomlijnen en sneller tot beslissingen komen. Met name wordt in die mededeling gepleit voor een gemeenschappelijke benadering bij de herziening van de verschillende richtsnoeren en kaderregelingen, met als doel de interne markt te versterken, een doeltreffender gebruik van overheidsmiddelen te bevorderen door een betere bijdrage van de staatssteun aan doelstellingen van gemeenschappelijk belang, het stimulerende effect diepgaander af te toetsen, de steun tot een minimum te beperken en mogelijke negatieve effecten van steun op de mededinging en het handelsverkeer te voorkomen. De verenigbaarheidsvoorwaarden die in deze richtsnoeren worden uiteengezet, zijn gebaseerd op die gemeenschappelijke beoordelingsbeginselen en gelden voor steunregelingen en individuele steun die moeten worden aangemeld.

Hoofdstuk 2. Werkingssfeer en definities

2.1. Gevolgen van het GLB en het plattelandsontwikkelingsbeleid voor de werkingssfeer van deze richtsnoeren

(13) Met betrekking tot in bijlage I bij het Verdrag vermelde landbouwproducten gelden, overeenkomstig artikel 42 van het Verdrag, de in de artikelen 107 tot en met 109 van het Verdrag vastgestelde staatssteunregels slechts in zoverre als door het Europees Parlement en de Raad wordt bepaald.

(14) Krachtens artikel 211, lid 1, van Verordening (EU) nr. 1308/2013 geldt, als algemene regel, dat de staatssteunregels van toepassing zijn op de productie en de verhandeling van landbouwproducten. ►M1 Er zijn evenwel tal van afwijkingen van dat algemene beginsel, die onder meer zijn vastgesteld in artikel 23 van Verordening (EU) nr. 228/2013, artikel 17 van Verordening (EU) nr. 229/2013, artikel 13 van Verordening (EU) nr. 1307/2013, artikel 211, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1308/2013 en artikel 27 van Verordening (EU) nr. 1144/2014. ◄

(15) Met betrekking tot bijstand voor plattelandsontwikkeling is het algemene beginsel van de toepasbaarheid, in die context, van de staatssteunregels uiteengezet in artikel 81, lid 1, van Verordening (EU) nr. 1305/2013. In artikel 81, lid 2, en artikel 82 van die verordening is bepaald dat de staatssteunregels niet van toepassing zijn op onder artikel 42 van het Verdrag vallende betalingen die de lidstaten op grond van en in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 1305/2013 verrichten en evenmin op onder artikel 42 van het Verdrag vallende aanvullende nationale financiering.

(16) Bijgevolg zijn de staatssteunregels niet van toepassing op cofinanciering van bijstand voor plattelandsontwikkeling (het ELFPO-gedeelte, noch het nationale gedeelte) of op aanvullende nationale financiering bovenop dergelijke bijstand, voor zover de betrokken maatregel verband houdt met een landbouwactiviteit die onder het toepassingsgebied van artikel 42 van het Verdrag valt en deel uitmaakt van het plattelandsontwikkelingsprogramma.

(17) In de volgende gevallen zijn de staatssteunregels evenwel volledig van toepassing op alle gecofinancierde steunmaatregelen (zowel het ELFPO-gedeelte als het nationale gedeelte) en de aanvullende nationale financiering bij dergelijke maatregelen waarin Verordening (EU) nr. 1305/2013 voorziet, maar die niet onder artikel 42 van het Verdrag vallen: a) maatregelen voor de ondersteuning van activiteiten in plattelandsgebieden en b) maatregelen voor de bosbouw.

(18) Als een lidstaat van plan is een maatregel die grotendeels volgens de voorwaarden van een bepaalde plattelandsontwikkelingsmaatregel is opgezet („op een plattelandsontwikkelingsmaatregel lijkende maatregel”), uitsluitend uit nationale middelen te financieren (d.w.z. zonder enige cofinanciering uit het ELFPO), zijn de staatssteunregels volledig van toepassing, ongeacht of die maatregel onder artikel 42 van het Verdrag valt of niet.

2.2. Werkingssfeer

(19) De Commissie past deze richtsnoeren toe op steunregelingen en op individuele steun.

(20) Deze richtsnoeren gelden voor staatssteun voor de primaire landbouwproductie, de verwerking van landbouwproducten die resulteert in een ander landbouwproduct, en de afzet van landbouwproducten.

(21) Uitgaande van de in afdeling 2.1. van deel I van deze richtsnoeren uiteengezette algemene beschouwingen is het, met het oog op coherentie met het plattelandsontwikkelingsbeleid en om de naleving van de staatssteunregels te vereenvoudigen, dienstig ook sommige niet onder het toepassingsgebied van artikel 42 van het Verdrag vallende plattelandsontwikkelingsmaatregelen in deze richtsnoeren op te nemen; hierbij kan het gaan om maatregelen die uit het ELFPO worden gecofinancierd, om maatregelen waarvoor aanvullende nationale financiering wordt verleend of om op plattelandsontwikkelingsmaatregelen lijkende maatregelen die uitsluitend uit nationale middelen worden gefinancierd. Daarom worden in deze richtsnoeren, naast de verenigbaarheidscriteria voor de landbouwsector, ook verenigbaarheidscriteria vastgesteld voor staatssteun in de bosbouwsector en voor steun aan ondernemingen die in plattelandsgebieden actief zijn, welke steun anders buiten de werkingssfeer van artikel 42 van het Verdrag valt.

(22) Bij het toetsen van staatssteun en de verenigbaarheid ervan met de algemene beginselen inzake staatssteun houdt de Commissie, voor zover mogelijk, rekening met de voorwaarden die zijn vastgesteld in Verordening (EU) nr. 1305/2013 en in de uitvoeringsbepalingen en de gedelegeerde handeling daarbij.

(23) In het licht van de bovenstaande overwegingen hebben de richtsnoeren betrekking op de volgende categorieën steun:

(a) uitsluitend uit nationale middelen gefinancierde maatregelen in de landbouwsector waarbij het gaat om:

i) op plattelandsontwikkelingsmaatregelen lijkende maatregelen buiten het kader van een plattelandsontwikkelingsprogramma (afdeling 1.1 van deel II van deze richtsnoeren),

ii) andere dan de onder i) bedoelde maatregelen die niet onder Verordening (EU) nr. 1305/2013 vallen, zoals bepaalde maatregelen op het gebied van risico- en crisisbeheer, steun voor de sector van de dierlijke productie en sommige afzetbevorderingsmaatregelen (de afdelingen 1.2 en 1.3 van deel II van deze richtsnoeren);

(b) steun voor de bosbouwsector:

i) die kan worden verleend als onderdeel van een plattelandsontwikkelingsprogramma of als aanvullende nationale financiering bij een dergelijke maatregel voor plattelandsontwikkeling (de afdelingen 2.1 tot en met 2.7 van deel II van deze richtsnoeren),

ii) die uitsluitend uit nationale middelen wordt gefinancierd en waarbij het kan gaan om

— een op een plattelandsontwikkelingsmaatregel lijkende bosbouwmaatregel waarin is voorzien bij Verordening (EU) nr. 1305/2013 en die wordt verleend overeenkomstig de voorwaarden van deze richtsnoeren (de afdelingen 2.1 tot en met 2.7 van deel II van deze richtsnoeren),

— andere steun in de bosbouwsector waarmee milieu-, beschermings- en recreatiedoelstellingen worden nagestreefd (afdeling 2.8 van deel II van deze richtsnoeren),

— steun voor de bosbouwsector die in lijn is met steunmaatregelen voor de landbouwsector (afdeling 2.9 van deel II van deze richtsnoeren);

(c) steun voor in plattelandsgebieden actief zijnde ondernemingen die kan worden verleend:

i) in de vorm van een steunmaatregel die in een plattelandsontwikkelingsprogramma is opgenomen en uit het ELFPO wordt gecofinancierd op grond van en in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 1305/2013, voor zover de aan te melden staatssteunmaatregel identiek is aan de betrokken maatregel in het plattelandsontwikkelingsprogramma (hoofdstuk 3 van deel II van deze richtsnoeren), of

ii) als aanvullende nationale financiering bij een maatregel in het kader van een plattelandsontwikkelingsprogramma (hoofdstuk 3 van deel II van deze richtsnoeren).

(24) Steun voor plaatselijke ontwikkeling in het kader van Leader als bedoeld in artikel 35 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 en de artikelen 42 tot en met 45 van Verordening (EU) nr. 1305/2013, waarbij lokale partnerschappen individuele projecten opzetten en uitvoeren om specifieke lokale problemen aan te pakken, kan onder deze richtsnoeren vallen voor zover die steun voldoet aan de in deze richtsnoeren vastgestelde voorwaarden voor de hiermee verband houdende plattelandsontwikkelingsmaatregelen.

(25) Deze richtsnoeren zijn in beginsel van toepassing op steun voor kmo's en grote ondernemingen. Grote ondernemingen worden doorgaans minder door marktfalen getroffen dan kmo's. Bovendien is de kans groter dat grote ondernemingen in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden belangrijke marktspelers zijn, waardoor steun die aan grote ondernemingen wordt verleend, in specifieke gevallen kan leiden tot een grondige verstoring van de mededinging en het handelsverkeer op de interne markt. Aangezien steun aan grote ondernemingen in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden enerzijds en aan andere grote ondernemingen anderzijds de mededinging op soortgelijke wijze kan verstoren, moeten de staatssteunregels voor grote ondernemingen die in deze richtsnoeren worden vastgesteld, met de algemene staatssteunregels worden geharmoniseerd en moeten voor die staatssteunregels de in hoofdstuk 3 van deel I van deze richtsnoeren vastgestelde gemeenschappelijke beoordelingsbeginselen gelden. Wat maatregelen voor plattelandsontwikkeling betreft, moeten de staatssteunregels voor grote ondernemingen, onverminderd die gemeenschappelijke beoordelingsbeginselen, met het oog op consistentie en coherentie met het plattelandsontwikkelingsbeleid worden afgestemd op de betrokken voorschriften van Verordening (EU) nr. 1305/2013. Met betrekking tot steunmaatregelen voor de sector van de dierlijke productie, die niet onder Verordening (EU) nr. 1305/2013 vallen, blijft de Commissie haar vorige beleid hanteren dat grote ondernemingen in staat moeten zijn de kosten van deze maatregelen zelf te financieren. Daarom moet steun in de sector van de dierlijke productie beperkt blijven tot kmo's.

(26) Ondernemingen in moeilijkheden ( 15 ) zijn in beginsel uitgesloten van de werkingssfeer van deze richtsnoeren. De Commissie is van mening dat een onderneming in financiële moeilijkheden, aangezien haar bestaan zelf in het gedrang is, niet kan worden beschouwd als een passend instrument om tot de verwezenlijking van andere beleidsdoelstellingen van de overheid bij te dragen zolang niet vaststaat dat die onderneming zal overleven. Daarom zal de steun, als de begunstigde ervan in financiële moeilijkheden verkeert in de zin van punt (35)15, worden beoordeeld overeenkomstig de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden ( 16 ), als gewijzigd of vervangen. Dit beginsel geldt niet voor compenserende steun voor schade als gevolg van natuurrampen en buitengewone gebeurtenissen als bedoeld in de afdelingen 1.2.1.1 en 2.1.3 van deel II van deze richtsnoeren, die verenigbaar is met de interne markt krachtens artikel 107, lid 2, onder b), van het Verdrag. ►M1 Als de financiële moeilijkheden van een onderneming die in de landbouw- of de bosbouwsector actief is, zijn veroorzaakt door een risicogebeurtenis als bedoeld in de afdelingen 1.2.1.2, 1.2.1.3, 1.2.1.5, 2.1.3, 2.8.1 of 2.8.5 van deel II van deze richtsnoeren, is het nog steeds mogelijk steun voor de vergoeding of het herstel van verliezen of schade als gevolg van dergelijke risicogebeurtenissen of steun voor de kosten van de uitroeiing van plantenplagen te verlenen overeenkomstig deze richtsnoeren en aan te merken als verenigbaar met de interne markt krachtens artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag. Voorts mag, met het oog op de bescherming van de volksgezondheid en gezien de noodsituatie, onder bepaalde voorwaarden geen onderscheid worden gemaakt naargelang van de economische situatie van een onderneming voor wat betreft de in afdeling 1.2.1.4 bedoelde steun voor het afvoeren en vernietigen van gestorven dieren en voor de in punt 375 van afdeling 1.2.1.3 van deel II van deze richtsnoeren bedoelde steun voor bestrijdings- en uitroeiingsmaatregelen in het geval van dierziekten. ◄

(27) Bij het beoordelen van steun voor een onderneming ten aanzien waarvan een bevel tot terugvordering uitstaat ingevolge een eerder besluit van de Commissie waarin steun als onrechtmatig en onverenigbaar met de interne markt is aangemerkt, zal de Commissie rekening houden met het bedrag aan steun dat nog moet worden teruggevorderd ( 17 ). ►M1 Dit geldt krachtens artikel 107, lid 2, onder b), van het Verdrag niet voor steun voor het herstel van schade als gevolg van natuurrampen of buitengewone gebeurtenissen. ◄

(28) De Commissie zal geen toestemming geven voor steun voor op derde landen of lidstaten gerichte uitvoergerelateerde activiteiten die rechtstreeks gekoppeld is aan de uitgevoerde hoeveelheden, noch voor steun die afhankelijk wordt gesteld van het gebruik van binnenlandse goederen in plaats van ingevoerde goederen, noch voor steun voor de oprichting en exploitatie van een distributienetwerk of voor de financiering van andere uitgaven in verband met uitvoeractiviteiten. Steun voor de financiering van de kosten van deelname aan handelsbeurzen of van studies of consultancydiensten die noodzakelijk zijn om een nieuw of een bestaand product op een nieuwe markt te introduceren, is in de regel geen exportsteun.

(29) De lidstaten worden eraan herinnerd dat het financieringssysteem, bijvoorbeeld een systeem op basis van parafiscale heffingen, moet worden aangemeld wanneer dit systeem integraal deel uitmaakt van de steunmaatregel (zie zaak T-275/11, de punten 41 tot en met 44) ( 18 ).

(30) De Commissie zal steunmaatregelen die niet onder deze richtsnoeren of andere toepasselijke staatssteunregels vallen, per geval rechtstreeks beoordelen op basis van artikel 107, lid 3, van het Verdrag en daarbij voor zover mogelijk rekening houden met de voorschriften die zijn vastgesteld in de artikelen 107, 108 en 109 van het Verdrag, het GLB en, naar analogie, deze richtsnoeren. Lidstaten die staatssteun aanmelden die niet binnen de werkingssfeer van deze richtsnoeren valt, zullen moeten aantonen dat die staatssteun voldoet aan de gemeenschappelijke beoordelingsbeginselen die in hoofdstuk 3 van deel I van deze richtsnoeren zijn vastgesteld. De Commissie zal dergelijke maatregelen slechts goedkeuren als de positieve bijdrage ervan tot de ontwikkeling van de sector duidelijk groter is dan het gevaar dat de mededinging op de interne markt wordt verstoord en het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig wordt beïnvloed.

2.3. Horizontale voorschriften en steuninstrumenten die van toepassing zijn op de landbouw- en de bosbouwsector en de plattelandsgebieden

(31) Om de staatssteunregels te stroomlijnen zijn, mede gelet op de gelijkenissen tussen ondernemingen die in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden actief zijn en andere ondernemingen, de algemene staatssteuninstrumenten tot vaststelling van de criteria voor de verenigbaarheid van steun in beginsel van toepassing op de sectoren die onder deze richtsnoeren vallen. Met name gaat het hierbij om de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden, de kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie ( 19 ), als gewijzigd of vervangen, de richtsnoeren betreffende staatssteun ten behoeve van milieubescherming en energie voor 2014-2020 ( 20 ), als gewijzigd of vervangen, de EU-richtsnoeren voor de toepassing van de staatssteunregels in het kader van de snelle uitrol van breedbandnetwerken ( 21 ), als gewijzigd of vervangen, de richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicofinancieringsinvesteringen ( 22 ), als gewijzigd of vervangen, de mededeling van de Commissie — Criteria voor de beoordeling van de verenigbaarheid van individueel aan te melden staatssteun ten behoeve van opleiding ( 23 ), als gewijzigd of vervangen, de mededeling van de Commissie — Criteria voor de beoordeling van de verenigbaarheid van individueel aan te melden staatssteun voor de indienstneming van kwetsbare en gehandicapte werknemers ( 24 ), als gewijzigd of vervangen, en de instrumenten in verband met de diensten van algemeen economisch belang ( 25 ).

(32) De genoemde horizontale instrumenten gelden voor de productie, de verwerking en de afzet van landbouwproducten, tenzij in deze richtsnoeren specifieke regels zijn vastgesteld. Deze richtsnoeren voorzien in specifieke steunmaatregelen voor het milieu, zoals steun voor agromilieuklimaatverbintenissen en dierenwelzijnsverbintenissen (afdeling 1.1.5 van deel II), steun voor het opvangen van nadelen in verband met Natura 2000-gebieden en de kaderrichtlijn water ( 26 ) (afdeling 1.1.6 van deel II) en steun voor de biologische landbouw (afdeling 1.1.8 van deel II). Steun voor investeringen voor milieudoeleinden op het gebied van de primaire landbouwproductie wordt getoetst aan de voorschriften van afdeling 1.1.1.1 van deel II van deze richtsnoeren. Steun voor milieubescherming ten behoeve van ondernemingen die actief zijn in de verwerking van landbouwproducten en de afzet van landbouwproducten, zal worden aangemerkt als verenigbaar met de interne markt krachtens artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag als hij voldoet aan de voorwaarden van de richtsnoeren betreffende staatssteun ten behoeve van milieubescherming en energie voor 2014-2020. Steun voor investeringen in energiebesparing, biobrandstoffen en energie uit hernieuwbare bronnen is uitgesloten van de werkingssfeer van de hoofdstukken 2 en 3 van deel II van deze richtsnoeren, aangezien die steun aan de richtsnoeren betreffende staatssteun ten behoeve van milieubescherming en energie voor 2014-2020 moet voldoen, tenzij die van de aanmeldingsverplichting is vrijgesteld. Steun voor investeringen met betrekking tot de primaire landbouwproductie die verband houden met de productie, op de bedrijven, van energie uit hernieuwbare bronnen of van biobrandstoffen, kan evenwel onder deze richtsnoeren vallen mits die productie niet groter is dan het gemiddelde jaarlijkse brandstof- of energieverbruik van het betrokken landbouwbedrijf (afdeling 1.1.1.1).

(33) De richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020 ( 27 ) gelden niet voor steun voor de productie van primaire landbouwproducten, gezien de specifieke kenmerken van de sector. Zij zijn evenwel, in de mate waarin dat in de onderhavige richtsnoeren wordt vastgesteld, van toepassing op de verwerking van landbouwproducten en de afzet van landbouwproducten.

(34) Zowel de algemene staatssteunregels als de specifiekere bepalingen van deze richtsnoeren kunnen betrekking hebben op ondernemingen die actief zijn in de bosbouwsector of in plattelandsgebieden. Voor zover van toepassing kan steun aan ondernemingen die in de bosbouwsector of in plattelandsgebieden actief zijn, ook worden geacht verenigbaar te zijn onder de voorwaarden en met inachtneming van de algemene staatssteunregels van de Unie (met name van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020, de kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie en de richtsnoeren betreffende staatssteun ten behoeve van milieubescherming en energie voor 2014-2020).

2.4. Definities

(35) In deze richtsnoeren wordt verstaan onder:

1. „steun” of „steunmaatregel”: elke maatregel die aan alle criteria van artikel 107, lid 1, van het Verdrag voldoet;

2. „landbouwsector”: alle ondernemingen die actief zijn in de primaire landbouwproductie, de verwerking en de afzet van landbouwproducten;

3. „landbouwproduct”: de in bijlage I bij het Verdrag vermelde producten, met uitzondering van de visserij‐ en aquacultuurproducten die zijn vermeld in bijlage I bij Verordening (EU) nr. 1379/2013 van het Europees Parlement en de Raad ( 28 );

4. „steunregeling”: elk besluit op grond waarvan aan ondernemingen die in het besluit op algemene en abstracte wijze zijn omschreven, individuele steun kan worden toegekend zonder dat hiervoor nog uitvoeringsmaatregelen vereist zijn, en elk besluit op grond waarvan steun die niet aan een specifiek project is gebonden, voor onbepaalde tijd en/of voor een onbepaald bedrag aan één of meer ondernemingen kan worden toegekend;

5. „ultraperifere gebieden”: de in artikel 349, eerste alinea, van het Verdrag genoemde gebieden;

6. „kleinere eilanden in de Egeïsche Zee”: de kleinere eilanden als bedoeld in artikel 1, lid 2, van Verordening (EU) nr. 229/2013 ( 29 );

7. „plattelandsontwikkelingsprogramma”: programma voor plattelandsontwikkeling als bedoeld in artikel 6, lid 1, van Verordening (EU) nr. 1305/2013;

8. „landbouwactiviteit”: de productie, verwerking en afzet van landbouwproducten;

9. „bos”: een grondareaal van meer dan 0,5 hectare met bomen van meer dan 5 meter hoog en een bedekkingsgraad van meer dan 10 % of met bomen die deze drempels op de groeiplaats kunnen bereiken; land dat hoofdzakelijk voor agrarisch of stedelijk grondgebruik dient, valt hier niet onder. Een lidstaat of regio kan ervoor kiezen op basis van bestaande nationale wetgeving of een bestaand nationaal inventarisatiesysteem een andere definitie voor bos te hanteren. De lidstaten of regio's moeten die definitie vermelden in de aanmelding en, als het gaat om een plattelandsontwikkelingsmaatregel, in het plattelandsontwikkelingsprogramma;

10. „primaire landbouwproductie”: de productie van in bijlage I bij het Verdrag vermelde producten van de bodem en van de veehouderij die geen verdere bewerking hebben ondergaan die de aard van deze producten wijzigt;

11. „verwerking van landbouwproducten”: elke bewerking van een landbouwproduct die een product oplevert dat nog steeds een landbouwproduct is, met uitzondering van activiteiten op het landbouwbedrijf die nodig zijn om een dierlijk of plantaardig product klaar te maken voor de eerste verkoop;

12. „afzet van landbouwproducten”: het in voorraad hebben of uitstallen met het oog op het verkopen, te koop aanbieden, leveren of op enige andere wijze verhandelen, met uitzondering van de eerste verkoop door een primaire producent aan wederverkopers of verwerkingsbedrijven en alle activiteiten waarmee een product voor een dergelijke eerste verkoop wordt voorbereid; verkoop door een primaire producent aan eindverbruikers wordt als afzet van landbouwproducten beschouwd indien die verkoop plaatsvindt in daarvoor bestemde afzonderlijke lokalen;

13. „kmo's” of „kleine, middelgrote en micro-ondernemingen”: ondernemingen die voldoen aan de criteria van bijlage I bij Verordening (EU) nr. 702/2014 van de Commissie ( 30 );

14. „grote ondernemingen”: ondernemingen die niet aan de aan de in bijlage I bij Verordening (EU) nr. 702/2014 vastgestelde criteria voldoen;

15. „onderneming in moeilijkheden”: een onderneming waarbij zich ten minste een van de volgende omstandigheden voordoet:

(a) in het geval van een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (niet zijnde een kmo die minder dan drie jaar bestaat): wanneer meer dan de helft van haar geplaatste aandelenkapitaal door de opgebouwde verliezen is verdwenen. Dit is het geval wanneer het in mindering brengen van de opgebouwde verliezen op de reserves (en alle andere elementen die doorgaans worden beschouwd als een onderdeel van het eigen vermogen van de onderneming), een negatief cumulatief bedrag oplevert dat groter is dan de helft van het geplaatste aandelenkapitaal. Voor de toepassing van deze bepaling worden met „vennootschap met beperkte aansprakelijkheid” met name de rechtsvormen van ondernemingen bedoeld die zijn vermeld in bijlage I bij Richtlijn 2013/34/EU van het Europees Parlement en de Raad ( 31 ), en omvat „aandelenkapitaal” ook het eventuele agio;

(b) in het geval van een onderneming waarin ten minste een aantal van de vennoten onbeperkt aansprakelijk is voor de schulden van de onderneming (niet zijnde een kmo die minder dan drie jaar bestaat): wanneer meer dan de helft van het eigen vermogen, zoals in de jaarrekening van de vennootschap wordt vermeld, door de opgebouwde verliezen is verdwenen. Voor de toepassing van deze bepaling worden met „een onderneming waarin ten minste een aantal van de vennoten onbeperkt aansprakelijk is voor de schulden van de onderneming” met name de in bijlage II bij Richtlijn 2013/34/EU bedoelde rechtsvormen van ondernemingen bedoeld;

(c) wanneer tegen de onderneming een collectieve insolventieprocedure loopt of de onderneming volgens het nationale recht aan de criteria voldoet om, op verzoek van haar schuldeisers, aan een collectieve insolventieprocedure te worden onderworpen;

(d) wanneer de onderneming reddingssteun heeft ontvangen en de lening nog niet heeft terugbetaald of de garantie nog niet heeft beëindigd, dan wel herstructureringssteun heeft ontvangen en nog steeds in een herstructureringsplan zit;

(e) in het geval van een onderneming die geen kmo is: wanneer de afgelopen twee jaar:

(i) de verhouding tussen het vreemd vermogen en het eigen vermogen van de onderneming, volgens de boekhouding van de onderneming, meer dan 7,5 bedroeg, en

(ii) de op basis van de EBITDA bepaalde rentedekkingsgraad van de onderneming lager lag dan 1,0 ;

16. „landbouwbedrijf”: een eenheid die grond, gebouwen en voorzieningen omvat die voor de primaire landbouwproductie worden gebruikt;

17. „steunintensiteit”: het brutosteunbedrag, uitgedrukt als een percentage van de in aanmerking komende kosten, vóór aftrek van belastingen of andere heffingen;

18. „individuele steun”: ad-hocsteun en steun die aan individuele begunstigden wordt toegekend op grond van een steunregeling;

19. „ad-hocsteun”: steun die niet op grond van een steunregeling wordt toegekend;

20. „brutosubsidie-equivalent”: het bedrag van de steun indien die in de vorm van een subsidie aan de begunstigde was toegekend, vóór aftrek van belastingen of andere heffingen;

21. „datum van de toekenning van de steun”: de datum waarop de wettelijke aanspraak om steun te ontvangen, krachtens de nationale wettelijke regeling aan de begunstigde wordt verleend;

22. „producentengroepering en ‐organisatie”: een groepering of organisatie die is opgericht om:

(a) de productie en de output van de producenten die lid zijn van die producentengroepering of ‐organisatie, aan te passen aan de markteisen, of

(b) goederen gezamenlijk op de markt te brengen, met inbegrip van de voorbereiding voor de verkoop, de centralisatie van de verkoop en de levering aan bulkkopers, of

(c) gemeenschappelijke regels vast te stellen voor de verstrekking van informatie over de productie, en vooral over de oogst en de beschikbaarheid van producten, of

(d) andere activiteiten die door producentengroeperingen of -organisaties kunnen worden verricht, uit te voeren, zoals de ontwikkeling van bedrijfsvoerings- en marketingvaardigheden en de organisatie en vergemakkelijking van innovatieprocessen;

23. „terugbetaalbaar voorschot”: een lening voor een project die in één of meer tranches wordt betaald en waarbij de voorwaarden voor terugbetaling afhangen van de uitkomst van het project;

24. „plantenplaag”: schadelijke organismen als omschreven in artikel 2, lid 1, onder e), van Richtlijn 2000/29/EG van de Raad ( 32 );

25. „start van de werkzaamheden in het kader van het project of de activiteit”: afhankelijk van wat als eerste plaatsvindt, hetzij de start van de activiteiten of de bouwwerkzaamheden met betrekking tot de investering, hetzij de eerste juridisch bindende toezegging om uitrusting te bestellen of een beroep op diensten te doen, hetzij een andere toezegging die het project of de activiteit onomkeerbaar maakt; de aankoop van gronden en voorbereidende werkzaamheden zoals het verkrijgen van vergunningen en de uitvoering van haalbaarheidsstudies worden niet als start van de werkzaamheden of activiteiten beschouwd. De aankoop van grond als bedoeld in punt (144)(a), tweede zin, punt (502)(a), tweede zin, en punt (635)(a), wordt, als de in aanmerking komende kosten van de aankoop van grond 100 % van de in aanmerking komende investeringskosten bedragen, beschouwd als de start van het project of de activiteit;

26. „fiscale vervolgregeling”: een regeling in de vorm van belastingvoordelen die een gewijzigde versie is van een reeds bestaande regeling in de vorm van belastingvoordelen en die deze vervangt;

27. „gestorven dieren”: dieren die op een landbouwbedrijf of bedrijfslocatie of tijdens transport zijn gedood door euthanasie met of zonder definitieve diagnose of die daar zijn gestorven, met inbegrip van doodgeboren en ongeboren dieren, maar niet voor menselijke consumptie zijn geslacht;

28. „beschermd dier”: elk dier dat bij wetgeving van de Unie of nationale wetgeving beschermd is;

29. „jonge landbouwer”: persoon die op de datum van indiening van de steunaanvraag niet ouder is dan 40 jaar, over adequate vakbekwaamheid en deskundigheid beschikt en zich voor het eerst op een landbouwbedrijf vestigt als bedrijfshoofd van dat bedrijf;

30. „groot investeringsproject”: een in hoofdstuk 3 van deel II van deze richtsnoeren bedoelde investering in plattelandsgebieden waarbij de in aanmerking komende kosten meer dan 50 miljoen EUR bedragen, berekend in de prijzen en volgens de wisselkoersen die gelden op de datum van de toekenning van de steun;

31. „bijgesteld steunbedrag”: het maximaal toelaatbare steunbedrag voor een groot investeringsproject berekend volgens de formule: maximaal steunbedrag = R × (50 + 0,50 × B + 0,34 × C), waarbij R de maximale steunintensiteit is die voor het betrokken gebied van toepassing is, onder uitsluiting van de verhoogde steunintensiteit voor kmo's, B het gedeelte van de in aanmerking komende kosten tussen 50 miljoen EUR en 100 miljoen EUR is, en C het gedeelte van de in aanmerking komende kosten boven 100 miljoen EUR is;

32. „materiële activa”: activa bestaande uit gronden, gebouwen en installaties, machines en uitrusting;

33. „immateriële activa”: fysiek of financieel niet-tastbare activa, zoals octrooien, licenties, knowhow of andere intellectuele-eigendomsrechten;

34. „ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld”: ongunstige weersomstandigheden zoals vorst, storm, hagel, ijs, hevige of aanhoudende regen of ernstige droogte die leiden tot een verlies van meer dan 30 % van de gemiddelde productie, berekend op basis van de productie van de voorafgaande drie jaar of de gemiddelde productie van drie van de voorafgaande vijf jaren, de hoogste en de laagste productie niet meegerekend;

35. „andere ongunstige weersomstandigheden”: ongunstige weersomstandigheden die niet voldoen aan de voorwaarden van punt (35)34 van deze richtsnoeren;

36. „milieuongeval”: een specifiek voorval van verontreiniging, besmetting of degradatie van de kwaliteit van het milieu als gevolg van een specifieke gebeurtenis, welk voorval een beperkte geografische uitwerking heeft en meer dan 30 % vernietigt van de gemiddelde jaarproductie van de in de landbouwsector actieve onderneming, berekend op basis van de productie van de voorafgaande drie jaar of de gemiddelde productie van drie van de voorafgaande vijf jaren, de hoogste en de laagste productie niet meegerekend. Algemene milieurisico's die niet het gevolg zijn van een specifieke gebeurtenis, zoals die welke met klimaatverandering of atmosferische verontreiniging samenhangen, zijn geen „milieuongeval”;

37. „rampzalige gebeurtenis”: een door menselijke activiteit veroorzaakte onvoorziene gebeurtenis van biotische of abiotische aard die tot belangrijke verstoringen van de bosstructuren leidt, en uiteindelijk belangrijke economische schade aan de bosbouwsector veroorzaakt;

38. „Unienorm”: verplichte, in de wetgeving van de Unie vastgestelde norm die het niveau aangeeft dat de individuele ondernemingen moeten halen, met name wat milieu, hygiëne en dierenwelzijn betreft; bijgevolg worden op Unieniveau vastgestelde normen of doelstellingen die bindend zijn voor de lidstaten, maar niet voor individuele ondernemingen, geacht geen Unienormen te zijn;

39. „niet-productieve investering”: investering die niet leidt tot een aanzienlijke stijging van de waarde of de rentabiliteit van het bedrijf;

40. „investeringen om aan een Unienorm te voldoen”: investeringen die worden gedaan om na het verstrijken van de in de wetgeving van de Unie vastgestelde overgangsperiode aan een Unienorm te voldoen;

41. „advies”: de volledige advisering in het kader van een en hetzelfde contract;

42. „stamboek”: elk boek, register, kaartsysteem of elke informatiedrager:

(a) bijgehouden door een organisatie of vereniging van veefokkers die officieel is erkend in de lidstaat waarin deze organisatie of vereniging van veefokkers is opgericht, en

(b) waarin raszuivere dieren van een bepaald ras met vermelding van hun voorgeslacht worden ingeschreven of geregistreerd;

43. „actieve landbouwer”: een actieve landbouwer in de zin van artikel 9 van Verordening (EU) nr. 1307/2013;

44. „minder ontwikkelde regio's”: regio's waarvan het bruto binnenlands product (bbp) per hoofd van de bevolking minder dan 75 % van het gemiddelde bbp van de EU-27 bedraagt;

45. „EU- 25”: de 25 lidstaten van de Unie die in mei 2005 lidstaat van de Unie waren;

46. „EU- 27”: de 27 lidstaten van de Unie die in januari 2007 lidstaat van de Unie waren;

47. „kapitaalwerken”: werkzaamheden die door de landbouwer zelf of door zijn werknemers worden uitgevoerd en activa creëren;

48. „kleinschalige infrastructuur”: infrastructuur waarvan de in aanmerking komende kosten niet meer bedragen dan 2 miljoen EUR;

49. „biobrandstoffen op basis van voedingsgewassen”: biobrandstoffen die zijn geproduceerd uit granen en andere zetmeelrijke gewassen, suikers en oliehoudende gewassen als omschreven in het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 98/70/EG betreffende de kwaliteit van benzine en van dieselbrandstof en tot wijziging van Richtlijn 2009/28/EG ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen ( 33 );

50. „landbouwareaal”: alle grond die wordt gebruikt als bouwland, als blijvend grasland en blijvend weiland of voor blijvende teelten als omschreven in artikel 4 van Verordening (EU) nr. 1307/2013;

51. „andere grondbeheerder”: een onderneming die grond beheert, maar geen onderneming is die actief is in de landbouwsector;

52. „transactiekosten”: extra kosten die verband houden met het nakomen van een verbintenis, maar niet rechtstreeks kunnen worden toegeschreven aan de uitvoering van die verbintenis, noch vervat zijn in de kosten of gederfde inkomsten die rechtstreeks worden gecompenseerd en die op basis van standaardkosten berekend kunnen worden;

53. met het oog op de instandhouding van genetische hulpbronnen in de landbouw en de bosbouw:

(a) „instandhouding in situ” in de landbouw: de instandhouding van genetisch materiaal in ecosystemen en natuurlijke habitats en het behoud en herstel van levensvatbare populaties van soorten of wilde rassen in hun natuurlijke omgeving en, in het geval van gedomesticeerde dierenrassen of gekweekte plantensoorten, in het agrarische milieu waar zij hun onderscheidende kenmerken hebben ontwikkeld,

(b) „instandhouding in situ” in de bosbouw: de instandhouding van genetisch materiaal in ecosystemen en natuurlijke habitats en het behoud en herstel van levensvatbare populaties van soorten in hun natuurlijke omgeving,

(c) „instandhouding op het landbouw- of bosbouwbedrijf”: instandhouding in situ en ontwikkeling op het niveau van het landbouw- of bosbouwbedrijf,

(d) „instandhouding ex situ”: de instandhouding van genetisch materiaal voor de landbouw of de bosbouw buiten de natuurlijke habitat,

(e) „verzameling ex situ”: een verzameling van genetisch materiaal voor de landbouw of de bosbouw die buiten de natuurlijke habitat ervan wordt onderhouden;

54. „levensmiddelen”: levensmiddelen die geen landbouwproducten zijn en die zijn vermeld in bijlage I bij Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad ( 34 );

55. „vaste kosten die voortvloeien uit de deelname aan kwaliteitsregelingen”: de kosten die worden gemaakt om tot een kwaliteitsregeling waarvoor steun wordt verleend, toe te treden en de jaarlijkse bijdrage voor deelname aan die kwaliteitsregeling, inclusief, in voorkomend geval, de kosten van de controles die nodig zijn om te verifiëren of het productdossier wordt nageleefd;

56. „korte voorzieningsketen”: een voorzieningsketen bestaande uit een beperkt aantal marktdeelnemers die streven naar samenwerking, plaatselijke economische ontwikkeling en nauwe geografische en sociale betrekkingen tussen producenten, verwerkers en consumenten;

57. „lid van een landbouwhuishouden”: een natuurlijke of rechtspersoon dan wel een groep natuurlijke of rechtspersonen, ongeacht de rechtspositie van de groep en haar leden volgens het nationale recht, uitgezonderd werknemers in de landbouw. Wanneer een rechtspersoon dan wel een groep rechtspersonen als een lid van het landbouwhuishouden wordt beschouwd, moet dit lid op het tijdstip van de steunaanvraag een landbouwactiviteit op het landbouwbedrijf uitoefenen;

58. „cluster”: groepering van onafhankelijke ondernemingen - waaronder starters, kleine, middelgrote en grote ondernemingen, alsmede adviesorganen en/of onderzoeksorganisaties - die tot doel hebben economische/innovatieve activiteiten te stimuleren door intensieve interactie te bevorderen, faciliteiten te delen en kennis en deskundigheid uit te wisselen, alsook daadwerkelijk bij te dragen aan kennisoverdracht, netwerking en informatieverspreiding tussen de ondernemingen binnen het cluster;

59. „kleine marktdeelnemer”: een micro-onderneming als omschreven in Aanbeveling 2003/361 van de Commissie ( 35 ) of een natuurlijke persoon die op het tijdstip waarop hij de steunaanvraag indient, geen economische activiteit uitoefent;

60. „lokale markten”:

(a) markten die zich, ten opzichte van het landbouwbedrijf van oorsprong van het product, bevinden op een afstand van ten hoogste 75 kilometer, waarbinnen de activiteiten van de verwerking en de verkoop aan de eindverbruiker moeten plaatsvinden, of

(b) markten waarvoor in het betrokken plattelandsontwikkelingsprogramma een afstand in kilometer ten opzichte van het landbouwbedrijf van oorsprong van het product is bepaald, waarbinnen de activiteiten van de verwerking en de verkoop aan de eindverbruiker moeten plaatsvinden, of

(c) markten waarvoor in het betrokken plattelandsontwikkelingsprogramma een overtuigende alternatieve definitie is vastgesteld;

61. „kosten van TSE- en BSE-tests (TSE = overdraagbare spongiforme encefalopathie; BSE = boviene spongiforme encefalopathie)”: alle kosten, met inbegrip van die van testkits en van het nemen, vervoeren, testen, opslaan en vernietigen van monsters, die noodzakelijk zijn voor bemonstering en laboratoriumonderzoek overeenkomstig hoofdstuk C van bijlage X bij Verordening (EG) nr. 999/2001 van het Europees Parlement en de Raad ( 36 );

62. „organisatie voor onderzoek en kennisverspreiding”: een entiteit (zoals universiteiten of onderzoeksinstellingen, agentschappen voor technologieoverdracht, innovatie-intermediairs, entiteiten voor fysieke en/of virtuele onderzoeksgerichte samenwerking), ongeacht haar rechtsvorm (publiek- of privaatrechtelijke organisatie) of financieringswijze, die zich in hoofdzaak bezighoudt met het onafhankelijk verrichten van fundamenteel onderzoek, industrieel onderzoek of experimentele ontwikkeling, als omschreven in de kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie, of met het breed verspreiden van de resultaten van die activiteiten door middel van onderwijs, publicaties of kennisoverdracht. Wanneer dit soort entiteit ook economische activiteiten uitoefent, moet met betrekking tot de financiering van, de kosten van en de inkomsten uit die economische activiteiten een gescheiden boekhouding worden gevoerd. Ondernemingen die invloed over dit soort entiteit kunnen uitoefenen in hun hoedanigheid van bijvoorbeeld aandeelhouders of leden, mogen geen preferente toegang tot de onderzoekscapaciteit van deze entiteit of tot de door haar verkregen resultaten genieten;

63. „arm's length”: de voorwaarden van de transactie tussen de contractpartijen wijken niet af van die welke zouden worden overeengekomen tussen onafhankelijke ondernemingen en behelzen geen enkele vorm van heimelijke verstandhouding. Iedere transactie die voortvloeit uit een open, transparante en onvoorwaardelijke procedure wordt geacht te voldoen aan het arm's length-beginsel;

64. „duurzaam bosbeheer”: het gebruik van bossen en bosgronden op een manier en met een intensiteit waarbij deze hun biodiversiteit, productiviteit, regeneratiecapaciteit en vitaliteit behouden, alsook het vermogen om nu en in de toekomst relevante ecologische, economische en sociale functies op lokaal, nationaal en mondiaal niveau te vervullen, en waarbij geen schade aan andere ecosystemen wordt toegebracht;

65. „boslandbouwsystemen”: systemen voor grondgebruik waarbij de teelt van bomen wordt gecombineerd met landbouw op dezelfde grond;

66. „snelgroeiende bomen”: bos met korte omlooptijd waarvoor de minimumperiode voordat de bomen mogen worden geveld, minstens acht jaar bedraagt en de maximumperiode voordat de bomen mogen worden geveld, ten hoogste 20 jaar bedraagt;

67. „bomen voor hakhout met korte omlooptijd”: door de lidstaten te bepalen boomsoorten van GN-code 0602 90 41 , bestaande uit meerjarige houtgewassen waarvan de wortelstokken of stronken na de oogst in de grond blijven en die in het daaropvolgende seizoen nieuwe scheuten vormen en waarvan de maximale omlooptijd door de lidstaten wordt vastgesteld, als bepaald in artikel 4, lid 1, onder k), van Verordening (EU) nr. 1307/2013;

68. „dunbevolkte gebieden”: gebieden die door de Commissie als dusdanig zijn erkend in de individuele besluiten betreffende regionalesteunkaarten voor de periode van 1 juli 2014 tot en met 31 december 2020;

69. „a-gebieden”: gebieden die voor de periode van 1 juli 2014 tot en met 31 december 2020 op een goedgekeurde regionalesteunkaart zijn aangewezen met het oog op de toepassing van artikel 107, lid 3, onder a), van het Verdrag;

70. „c-gebieden”: gebieden die voor de periode van 1 juli 2014 tot en met 31 december 2020 op een goedgekeurde regionalesteunkaart zijn aangewezen met het oog op de toepassing van artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag;

71. „NUTS 3-regio”: een regio die is afgebakend op niveau 3 van de gemeenschappelijke nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1059/2003 van het Europees Parlement en de Raad ( 37 );

72. „niet vooraf vastliggende c-gebieden”: gebieden die een lidstaat naar eigen inzicht als c-gebied aanwijst, op voorwaarde dat de lidstaat aantoont dat die gebieden voldoen aan bepaalde sociaaleconomische criteria en dat die gebieden voor de periode van 1 juli 2014 tot en met 31 december 2020 op een goedgekeurde regionalesteunkaart zijn aangewezen met het oog op de toepassing van artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag;

73. „voormalige a-gebieden”: gebieden die voor de periode van 1 januari 2011 tot en met 30 juni 2014 op een goedgekeurde regionalesteunkaart als a-gebied waren aangewezen;

74. „regionalesteunkaart”: de lijst met gebieden die een lidstaat heeft aangewezen overeenkomstig de in de richtsnoeren inzake regionale staatssteun voor 2014-2020 vastgestelde voorwaarden en die door de Commissie is goedgekeurd;

75. „verwerking van landbouwproducten tot niet-landbouwproducten”: elke bewerking van een landbouwproduct die een product oplevert dat geen landbouwproduct meer is;

76. „evaluatieontwerp”: een document dat ten minste de volgende elementen bevat: de doelstellingen van de te evalueren steunregeling; de evaluatievragen; de resultaatindicatoren; de bij het uitvoeren van de evaluatie te hanteren methodiek; de vereisten inzake gegevensverzameling; het voor de evaluatie geplande tijdschema, met onder meer de datum voor het indienen van het eindevaluatierapport; de beschrijving van de onafhankelijke instantie die de evaluatie uitvoert of de criteria die voor de selectie van die instantie zullen worden gebruikt, en de wijze waarop die evaluatie zal worden bekendgemaakt.

2.5. Aan te melden steun

(36) Als de voorwaarden van artikel 107, lid 1, van het Verdrag vervuld zijn, moeten de lidstaten steun in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden bij de Commissie aanmelden krachtens artikel 108, lid 3, van het Verdrag en mogen zij de voorgestelde maatregel niet ten uitvoer leggen voordat in het kader van deze procedure een definitief besluit is genomen; dit geldt evenwel niet voor maatregelen die voldoen aan de voorwaarden van de groepsvrijstellingsverordening.

(37) Voor individuele steun die wordt toegekend op grond van een steunregeling, blijft de aanmeldingsverplichting op grond van artikel 108, lid 3, van het Verdrag gelden als de steun de volgende aanmeldingsdrempels overschrijdt:

(a) voor individuele investeringssteun voor de verwerking van landbouwproducten en de afzet van landbouwproducten in het kader van afdeling 1.1.1.4 van deel II van deze richtsnoeren: in aanmerking komende kosten van meer dan 25 miljoen EUR of wanneer het brutosubsidie-equivalent hoger is dan 12 miljoen EUR;

(b) voor steun voor afzetbevorderingscampagnes in het kader van afdeling 1.3.2. van deel II van deze richtsnoeren: afzetbevorderingscampagnes met een jaarbudget van meer dan 5 miljoen EUR;

(c) voor individuele investeringssteun die wordt toegekend in het kader van de afdelingen 3.1, 3.2, 3.6 en 3.10 van hoofdstuk 3 van deel II van deze richtsnoeren:







Steunintensiteit Aanmeldingsdrempel 10 % 7,5 miljoen EUR 15 % 11,25 miljoen EUR 25 % 18,75 miljoen EUR 35 % 26,25 miljoen EUR 50 % en meer 37,5 miljoen EUR

Hoofdstuk 3. Gemeenschappelijke beoordelingsbeginselen

(38) Om te kunnen beoordelen of een aangemelde steunmaatregel kan worden aangemerkt als verenigbaar met de interne markt op grond van artikel 107, lid 3, gaat de Commissie in de regel na of de steunmaatregel zo is opgezet dat de positieve effecten van de steun voor het behalen van een doelstelling van gemeenschappelijk belang opwegen tegen de mogelijke negatieve effecten ervan op het handelsverkeer en de mededinging.

(39) In de mededeling over de modernisering van het staatssteunbeleid is ervoor gepleit om gemeenschappelijke beginselen uit te werken en vast te stellen voor alle beoordelingen van de verenigbaarheid van steunmaatregelen die de Commissie uitvoert. Met het oog daarop zal de Commissie een steunmaatregel alleen als verenigbaar met het Verdrag beschouwen als die aan elk van de volgende criteria voldoet:

(a) bijdrage aan een duidelijk omschreven doelstelling van gemeenschappelijk belang: een staatssteunmaatregel moet gericht zijn op een doelstelling van gemeenschappelijk belang overeenkomstig artikel 107, lid 3, van het Verdrag;

(b) noodzaak van overheidsmaatregelen: een staatssteunmaatregel moet gericht zijn op situaties waar de steun, door een oplossing te bieden voor een welomschreven marktfalen, voor een wezenlijke verbetering kan zorgen die de markt zelf niet tot stand kan brengen;

(c) de steunmaatregel is een geschikt instrument: de voorgenomen steunmaatregel moet een geschikt beleidsinstrument zijn om de doelstelling van gemeenschappelijk belang te helpen bereiken;

(d) stimulerend effect: de steun moet het gedrag van de betrokken ondernemingen zodanig veranderen dat zij extra activiteiten ondernemen die zij zonder de steun niet, dan wel in beperktere mate of op een andere wijze zouden uitvoeren;

(e) evenredigheid van de steun (steun beperkt tot het vereiste minimum): het steunbedrag moet beperkt blijven tot het minimum dat nodig is om aan te zetten tot de activiteit in de betrokken sector;

(f) vermijden van ongewenste grote negatieve effecten op de mededinging en het handelsverkeer tussen lidstaten: de negatieve effecten van de steun moeten voldoende beperkt zijn, zodat de maatregel per saldo positief is;

(g) transparantie van de steun: de lidstaten, de Commissie, de marktdeelnemers en het publiek moeten gemakkelijk toegang kunnen krijgen tot alle desbetreffende besluiten en relevante informatie over de op grond van die besluiten verleende steun.

(40) De volledige afwegingstoets kan voor bepaalde categorieën steunregelingen verder afhankelijk worden gesteld van de eis dat een evaluatie achteraf wordt uitgevoerd, zoals beschreven in de punten (720) en (723). In dergelijke gevallen kan de Commissie de looptijd van die regelingen beperken (in de regel tot vier jaar of minder), met de mogelijkheid om nadien verlenging daarvan aan te melden.

(41) Bovendien kan, als een staatssteunmaatregel of de daaraan verbonden voorwaarden (met inbegrip van de financieringswijze wanneer die een integrerend onderdeel van de maatregel vormt) leiden tot een daaraan onlosmakelijk verbonden schending van het Unierecht, de steun niet als verenigbaar met de interne markt worden aangemerkt ( 38 ). Met name wordt de volgende steun geacht tot een daaraan onlosmakelijk verbonden schending van het EU-recht te leiden:

(a) steun waarbij aan de begunstigde de verplichting wordt opgelegd om zijn hoofdkantoor in de betrokken lidstaat te hebben of om voornamelijk in die lidstaat te zijn gevestigd;

(b) steun waarbij aan de begunstigde de verplichting wordt opgelegd om binnenlands geproduceerde goederen of binnenlandse diensten te gebruiken;

(c) steun die beperkingen stelt aan de mogelijkheden van de begunstigden om de resultaten van onderzoek, ontwikkeling en innovatie in andere lidstaten te exploiteren.

(42) De gemeenschappelijke beoordelingsbeginselen moeten in de specifieke context van het GLB worden gezien. Deze algemene overwegingen in het kader van het mededingingsbeleid gelden voor alle steun op grond van deze richtsnoeren, tenzij in de afdelingen 3.1. tot en met 3.7 van deel I van deze richtsnoeren afwijkingen zijn vastgesteld wegens specifieke, voor de landbouwsector geldende overwegingen.

3.1. Bijdrage aan een gemeenschappelijke doelstelling

(43) Steun in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden moet tot doel hebben voor een rendabele voedselproductie te zorgen en een efficiënt en duurzaam gebruik van de hulpbronnen te bevorderen om tot intelligente en duurzame groei te komen.

(44) De steun in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden moet nauw op het GLB aansluiten, in overeenstemming zijn met de in punt (10) van deze richtsnoeren bedoelde doelstellingen inzake plattelandsontwikkeling en verenigbaar zijn met de voorschriften van de gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten.

Doelstellingen inzake plattelandsontwikkeling

(45) Bij de beoordeling van de verenigbaarheid van de steun wordt rekening gehouden met de doelstellingen inzake plattelandsontwikkeling, in samenhang met de algemene staatssteunbeginselen.

(46) De Commissie is van mening dat maatregelen die ten uitvoer worden gelegd op grond van en in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 1305/2013 en de uitvoerings- en gedelegeerde handelingen daarbij of de vorm aannemen van aanvullende nationale financiering in het kader van een plattelandsontwikkelingsprogramma, vanzelf met de doelstellingen inzake plattelandsontwikkeling in overeenstemming zijn en daartoe bijdragen.

(47) Met betrekking tot op plattelandsontwikkelingsmaatregelen lijkende maatregelen die uitsluitend uit nationale middelen worden gefinancierd, moeten de lidstaten, met het oog op coherentie met de plattelandsontwikkelingsmaatregelen die in het kader van plattelandsontwikkelingsprogramma's uit het ELFPO worden gecofinancierd, aantonen hoe de voorgenomen staatssteun past in en strookt met de desbetreffende plattelandsontwikkelingsprogramma's. Elke aanmelding moet van dergelijke documentatie vergezeld gaan.

▼M1

(48) De Commissie is van mening dat aan het beginsel van de bijdrage aan de doelstellingen inzake plattelandsontwikkeling wordt voldaan voor de steunmaatregelen van de afdelingen 1.1.10.3, 1.2, 1.3, 2.8 en 2.9 van deel II van deze richtsnoeren, die buiten de werkingssfeer van de plattelandsontwikkeling vallen; de Commissie heeft immers voldoende ervaring opgedaan wat de bijdrage van deze maatregelen tot de plattelandsontwikkelingsdoelstellingen betreft.

▼B

Aanvullende voorwaarden voor individueel aan te melden steun op grond van een regeling

(49) Wanneer steun wordt toegekend voor individueel aan te melden investeringsprojecten op grond van een regeling, moet de steunverlenende autoriteit aantonen dat het geselecteerde project zal bijdragen aan de doelstelling van de regeling en dus aan de doelstellingen van in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden verleende steun. Daarvoor kunnen de lidstaten zich baseren op de door de steunaanvrager verstrekte informatie, die onder meer een beschrijving van de positieve effecten van de investering moet bevatten.

De regels van de gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten

(50) Hoewel de staatssteunregels doorgaans van toepassing zijn op de landbouwsector, blijft de toepassing ervan, wegens de specificiteit van deze sector ( 39 ), onderworpen aan de verordeningen van de eerste pijler van het GLB. Met andere woorden, de staatssteunmaatregelen die een lidstaat neemt, kunnen niet prevaleren boven Verordening (EU) nr. 1308/2013 ( 40 ). Daarom zal de Commissie geen staatssteun goedkeuren die onverenigbaar is met de bepalingen betreffende de gemeenschappelijke marktordening of die een belemmering voor de goede werking van de gemeenschappelijke marktordening zou vormen.

(51) Voorts worden specifieke voorwaarden inzake de inachtneming van de beginselen van de gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten uiteengezet in deel II van deze richtsnoeren, namelijk in afdeling 1.1.1.1 inzake steun voor met de primaire landbouwproductie verband houdende investeringen op landbouwbedrijven, afdeling 1.1.4 inzake aanloopsteun voor producentengroeperingen en ‐organisaties en afdeling 1.2.2. inzake steun voor de sluiting van productiecapaciteit.

Milieudoelstellingen

(52) In artikel 11 van het Verdrag is het volgende bepaald: „De eisen inzake milieubescherming moeten worden geïntegreerd in de omschrijving en uitvoering van het beleid en het optreden van de Unie, in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling.” De rechtsgrondslag voor de niet-onaanzienlijke milieumaatregelen in de eerste en de tweede pijler van het GLB is artikel 11 van het Verdrag. Overeenkomstig deze eis moeten de prioriteiten van de Unie voor plattelandsontwikkeling worden nagestreefd in het kader van de duurzame ontwikkeling. Bij het bevorderen van het doel van de milieubescherming als uiteengezet in artikel 11 van het Verdrag, houdt de Unie ook rekening met het beginsel dat de vervuiler betaalt ( 41 ). Daarom moet in toekomstige aanmeldingen van staatssteun bijzondere aandacht worden besteed aan de milieuaspecten. Alle aanmeldingen van staatssteun moeten in de toekomst een beoordeling bevatten waarin wordt aangegeven of de gesteunde activiteit naar verwachting gevolgen voor het milieu zal hebben of niet. Als er gevolgen voor het milieu zijn, moet in de aanmelding van de staatssteun informatie worden verstrekt waaruit blijkt dat de steunmaatregel niet tot een inbreuk op de toepasselijke milieubeschermingswetgeving van de Unie zal leiden. ►M1 Zo moet bij steunregelingen voor investeringen die bedoeld zijn om de productie op te voeren en die het gebruik van schaarse hulpbronnen of de vervuiling doen toenemen, worden aangetoond dat deze regelingen niet leiden tot een inbreuk op de toepasselijke Uniewetgeving, waaronder de milieubeschermingswetgeving ( 42 ) en de goede landbouw- en milieuconditie (GLMC) in het kader van de randvoorwaardenregeling van Verordening (EU) nr. 1306/2013. ◄ Als staatssteun wordt aangemeld die deel uitmaakt van het plattelandsontwikkelingsprogramma, moet de milieuvereiste voor een dergelijke staatssteunmaatregel gelijk zijn aan de milieuvereiste van de plattelandsontwikkelingsmaatregel.

3.2. Noodzaak van overheidsmaatregelen

(53) Om te kunnen beoordelen of staatssteun noodzakelijk is voor het bereiken van de doelstelling van gemeenschappelijk belang, is het nodig om eerst een diagnose te stellen van het aan te pakken probleem. Staatssteun moet gericht zijn op situaties waar die steun kan zorgen voor een wezenlijke verbetering die de markt op eigen kracht niet tot stand kan brengen.

(54) Staatssteunmaatregelen kunnen immers, onder bepaalde voorwaarden, marktfalen corrigeren en zodoende bijdragen tot het doelmatige functioneren van de markten en het versterken van het concurrentievermogen. Voorts kan staatssteun, wanneer de markten doeltreffende resultaten opleveren die echter uit het oogpunt van rechtvaardigheid of cohesie onbevredigend worden geacht, worden gebruikt om tot meer gewenste en rechtvaardiger marktuitkomsten te komen.

(55) Voor de toepassing van deze richtsnoeren is de Commissie van mening dat de markt in het geval van steunmaatregelen die aan de specifieke voorwaarden van deel II van deze richtsnoeren voldoen, de verwachte doelstellingen niet zonder overheidsmaatregelen verwezenlijkt. Daarom moet dergelijke steun worden geacht noodzakelijk te zijn voor het bereiken van de doelstellingen van gemeenschappelijk belang die in afdeling 3.1 van deel I van deze richtsnoeren zijn omschreven.

3.3. Geschiktheid van de steun

(56) De voorgestelde steunmaatregel moet een geschikt beleidsinstrument zijn om de betrokken beleidsdoelstelling te helpen bereiken. Een steunmaatregel wordt als onverenigbaar beschouwd als dezelfde positieve bijdrage aan de doelstellingen van het GLB en met name van de plattelandsontwikkeling met andere, minder verstorende beleidsinstrumenten of andere, minder verstorende soorten steun kan worden geleverd. Het is van belang voor ogen te houden dat er voor de verwezenlijking van deze doelstellingen andere, meer geschikte instrumenten kunnen zijn, zoals regulering, marktgebaseerde instrumenten, infrastructuurontwikkeling en verbeteringen in het ondernemingsklimaat.

Een geschikt instrument in vergelijking met mogelijke andere beleidsinstrumenten

(57) De Commissie beschouwt steun die in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden wordt verleend en aan de specifieke voorwaarden van de desbetreffende afdelingen van deel II van deze richtsnoeren voldoet, als een geschikt beleidsinstrument.

(58) Wanneer een lidstaat besluit een op een plattelandsontwikkelingsmaatregel lijkende steunmaatregel op te zetten die uitsluitend uit nationale middelen wordt gefinancierd, terwijl diezelfde maatregel ook in het desbetreffende plattelandsontwikkelingsprogramma voorkomt, moet de lidstaat aantonen dat een dergelijk nationaal steuninstrument voordelen oplevert ten opzichte van de betrokken maatregel in het plattelandsontwikkelingsprogramma.

Een geschikt instrument in vergelijking met andere steuninstrumenten

(59) De steun kan in verschillende vormen worden toegekend. De lidstaat moet er evenwel voor zorgen dat de steun wordt toegekend in de vorm die naar verwachting het minste risico op verstoringen van het handelsverkeer en van de mededinging oplevert.

(60) Als voor een steunmaatregel een specifieke vorm is vastgelegd als omschreven in deel II van deze richtsnoeren, wordt die vorm beschouwd als een geschikt steuninstrument voor de toepassing van deze richtsnoeren.

(61) Met betrekking tot plattelandsontwikkelingsmaatregelen die uit het ELFPO worden gecofinancierd of de vorm aannemen van aanvullende financiering bij dergelijke gecofinancierde plattelandsontwikkelingsmaatregelen, is de Commissie voorts van oordeel dat steun die wordt toegekend in de vorm waarin de betrokken plattelandsontwikkelingsmaatregel voorziet, een geschikt steuninstrument is.

(62) Met betrekking tot investeringssteun die niet onder Verordening (EU) nr. 1305/2013 valt als onderdeel van het plattelandsontwikkelingsprogramma of als aanvullende financiering bij een dergelijke plattelandsmaatregel, moet de lidstaat, als de steun wordt toegekend in een vorm die een direct financieel voordeel oplevert (bijv. rechtstreekse subsidies, vrijstellingen of verlagingen van belastingen, socialezekerheidsbijdragen of andere verplichte bijdragen enz.), aantonen waarom andere, potentieel minder verstorende vormen van steun zoals terugbetaalbare voorschotten of vormen van steun die gebaseerd zijn op schuld- of vermogensinstrumenten (bijv. leningen tegen verlaagde rente of met rentesubsidie, overheidsgaranties of een andere vorm van kapitaalverschaffing tegen gunstige voorwaarden), minder geschikt zijn.

(63) Met betrekking tot de bosbouwmaatregelen van afdeling 2.8 van deel II van deze richtsnoeren moeten de lidstaten aantonen dat de hiermee beoogde milieu‐, beschermings‐en recreatiedoelstellingen niet kunnen worden bereikt met op plattelandsontwikkelingsmaatregelen lijkende bosbouwmaatregelen van de hoofdstukken 2.1 tot en met 2.7 van deel II van deze richtsnoeren.

(64) Bij tal van steuncategorieën, zoals steun voor de financiering van kosten van marktonderzoek en productontwerp en ‐design en steun voor de opstelling van aanvragen voor de erkenning van kwaliteitsregelingen, steun voor acties inzake kennisoverdracht en voorlichting, steun voor adviesdiensten, steun voor bedrijfsvervangingsdiensten in de landbouw, steun voor afzetbevorderingsmaatregelen, steun ter compensatie van de kosten van de preventie en uitroeiing van dierziekten en plantenplagen en steun voor de sector dierlijke productie, moet de steun in natura, via gesubsidieerde diensten, onrechtstreeks aan de eindbegunstigden van de steun worden verleend. In deze gevallen wordt de steun betaald aan de aanbieder van de betrokken dienst of activiteit.

(65) Bij de beoordeling van de verenigbaarheid van een steunmaatregel met de interne markt wordt ook rekening gehouden met de toepasselijke voorschriften voor het plaatsen van overheidsopdrachten en de beginselen van transparantie, openheid en non-discriminatie bij de selectie van een dienstverlener.

3.4. Stimulerend effect en noodzaak van de steun

(66) Steun in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden kan alleen als verenigbaar met de interne markt worden aangemerkt als hij een stimulerend effect heeft. Een stimulerend effect doet zich voor wanneer de steun het gedrag van de onderneming zodanig verandert dat zij extra activiteiten onderneemt die aan de ontwikkeling van de sector bijdragen en die zij zonder de steun niet, of slechts in beperktere mate of op een andere wijze zou hebben uitgevoerd. De steun mag evenwel niet de kosten subsidiëren van een activiteit die een onderneming sowieso zou hebben verricht, en mag evenmin het normale bedrijfsrisico van een economische activiteit compenseren.

(67) Tenzij de Uniewetgeving of deze richtsnoeren uitdrukkelijk in uitzonderingen voorzien, wordt eenzijdige staatssteun die louter bedoeld is om de financiële situatie van ondernemingen te verbeteren, maar op geen enkele wijze tot de ontwikkeling van de sector bijdraagt, en vooral steun die uitsluitend op basis van prijzen, hoeveelheden, productie-eenheden of eenheden van productiemiddelen wordt toegekend, als exploitatiesteun beschouwd, die onverenigbaar is met de interne markt. Voorts heeft dit soort steun, door de aard ervan, waarschijnlijk een verstorend effect op de mechanismen van de gemeenschappelijke marktordening.

(68) Om diezelfde redenen heeft de Commissie besloten steun die de naleving van verplichte normen vergemakkelijkt, slechts goed te keuren voor zover aan de doelstellingen van het plattelandsontwikkelingsbeleid wordt voldaan.

(69) Nog om die redenen moet steun die in het kader van de afdelingen 1.2 en 2.8.5 van deel II van deze richtsnoeren wordt verleend, worden beperkt tot het helpen van ondernemingen die in de landbouw- en de bosbouwsector actief zijn en ondanks hun redelijke inspanningen om die risico’s zo veel mogelijk te beperken, tal van moeilijkheden ondervinden. Staatssteun mag er niet toe leiden dat de ondernemingen onnodige risico’s nemen. Ondernemingen die actief zijn in de landbouw- en de bosbouwsector, moeten zelf de gevolgen dragen van onvoorzichtige keuzen met betrekking tot productiemethoden of producten.

(70) Om diezelfde redenen is de Commissie van oordeel dat de steun voor de begunstigde geen stimulerend effect heeft wanneer het betrokken project of de betrokken activiteit reeds is gestart voordat de begunstigde zijn steunaanvraag bij de nationale autoriteiten heeft ingediend.

(71) De steunaanvraag moet ten minste het volgende bevatten: de naam van de aanvrager en de grootte van de onderneming, een beschrijving van het project of de activiteit, met vermelding van de locatie en de start- en einddatum, het steunbedrag dat nodig is om het project of de activiteit uit te voeren en de in aanmerking komende kosten.

(72) Bovendien moeten grote ondernemingen in de aanvraag de situatie beschrijven als er geen steun zou worden verleend (deze situatie moet worden aangeduid als het contrafeitelijke scenario, het alternatieve project of de alternatieve activiteit) en moeten zij bewijsstukken voorleggen om het in de aanvraag beschreven contrafeitelijke scenario te staven.

(73) Wanneer de steunverlenende autoriteit een aanvraag ontvangt, moet zij het contrafeitelijke scenario op zijn geloofwaardigheid toetsen en bevestigen dat de steun het vereiste stimulerende effect heeft. Een contrafeitelijk scenario is geloofwaardig als het reëel is en verband houdt met factoren die meespeelden in de besluitvorming op het tijdstip waarop de begunstigde het besluit nam ten aanzien van het betrokken project of de betrokken activiteit.

(74) In afwijking van de punten (70) tot en met (73) wordt steun in de vorm van aan kmo's verleende belastingvoordelen geacht een stimulerend effect te hebben als in het kader van de steunregeling recht op steun wordt verleend op basis van objectieve criteria en zonder verdere uitoefening van discretionaire bevoegdheden door de lidstaat en als de steunregeling is goedgekeurd en in werking is getreden voordat de werkzaamheden in het kader van het gesteunde project of de gesteunde activiteit van start zijn gegaan. Deze laatste vereiste geldt niet in het geval van fiscale vervolgregelingen voor zover de activiteit al onder voorafgaande regelingen in de vorm van belastingvoordelen viel.

(75) In afwijking van de punten (70) tot en met (74) hoeven de volgende in deze richtsnoeren opgenomen steuncategorieën geen stimulerend effect te hebben of worden zij geacht een stimulerend effect te hebben:

(a) steunregelingen voor ruilverkaveling overeenkomstig afdeling 1.3.4 en afdeling 2.9.2 en steunregelingen met milieu-, beschermings- en recreatiedoelstellingen overeenkomstig afdeling 2.8 van deel II voor zover:

(i) de steunregeling overeenkomstig objectieve criteria recht geeft op steun zonder dat de lidstaat nog een beoordelingsbevoegdheid uitoefent,

(ii) de steunregeling goedgekeurd is en in werking is getreden voordat de begunstigde de in aanmerking komende kosten in het kader van de afdelingen 1.3.4, 2.9.2 en 2.8 heeft gemaakt, en

(iii) de steunregeling uitsluitend betrekking heeft op kmo’s;

(b) aan kmo's verleende steun voor het opvangen van nadelen in verband met Natura 2000-gebieden en de kaderrichtlijn water overeenkomstig afdeling 1.1.6 van deel II;

(c) steun voor gebieden met natuurlijke of andere specifieke beperkingen overeenkomstig afdeling 1.1.7 van deel II;

(d) steun voor het herstel van door natuurrampen of buitengewone gebeurtenissen veroorzaakte schade overeenkomstig afdeling 1.2.1.1 van deel II;

(e) steun ter vergoeding van schade als gevolg van ongunstige weersomstandigheden die met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld, overeenkomstig afdeling 1.2.1.2 van deel II;

▼M1

(f) steun voor de kosten van preventie, bestrijding en uitroeiing van dierziekten en plantenplagen en voor verliezen als gevolg van die dierziekten of plantenplagen overeenkomstig afdeling 1.2.1.3 van deel II;

▼B

(g) steun om de kosten van het afvoeren en vernietigen van gestorven dieren te dekken overeenkomstig afdeling 1.2.1.4 van deel II;

(h) steun ter vergoeding van door beschermde dieren aangerichte schade overeenkomstig afdeling 1.2.1.5 van deel II;

(i) steun voor het herstel van schade in bossen die is aangericht door onder de wetgeving vallende dieren overeenkomstig afdeling 2.8.5 van deel II;

(j) investeringssteun voor de naleving van normen overeenkomstig punt (148), onder a) en b);

(k) investeringssteun die voor de naleving van normen aan kmo's wordt verleend overeenkomstig punt (148), onder c); investeringssteun die voor de naleving van normen aan grote ondernemingen wordt verleend overeenkomstig punt (148), onder c), kan worden geacht een stimulerend effect te hebben als de betrokken onderneming kan aantonen dat zij zonder die steun het risico loopt te moeten sluiten;

(l) steun voor investeringen voor de instandhouding van cultureel en natuurlijk erfgoed op landbouwbedrijven overeenkomstig afdeling 1.1.1.2 van deel II, met uitzondering van individuele steun die meer bedraagt dan 500 000 EUR per onderneming per investeringsproject;

▼M1

(m) steun voor afzetbevorderingsmaatregelen overeenkomstig punt 464, onder b), c) en d);

▼B

(n) steun voor onderzoek en ontwikkeling in de landbouw- en de bosbouwsector overeenkomstig de afdelingen 1.3.6 en 2.9.1. van deel II;

(o) steun voor het onderhoud, het herstel en de opwaardering van het culturele en natuurlijke erfgoed van dorpen, rurale landschappen en locaties met hoge natuurwaarde overeenkomstig punt (644), onder e); deze afwijking geldt niet voor investeringssteun die met het natuurlijke en culturele erfgoed van dorpen, rurale landschappen en locaties met hoge natuurwaarde verband houdt en hoger is dan de aanmeldingsdrempels die zijn vastgesteld in punt (37), onder c);

(p) steun voor het opstellen en bijwerken van plannen voor de ontwikkeling van gemeenten en dorpen in plattelandsgebieden en hun basisdiensten, alsmede van beschermings- en beheersplannen voor Natura 2000-gebieden en andere gebieden met hoge natuurwaarde overeenkomstig punt (644), onder a);

(q) steun voor het herstel van schade aan bossen als gevolg van branden, natuurrampen, ongunstige weersomstandigheden, plantenplagen, dierziekten, rampzalige gebeurtenissen en aan de klimaatverandering gerelateerde gebeurtenissen overeenkomstig afdeling 2.1.3 van deel II;

▼M1

(r) steun voor de kosten van de behandeling en de preventie van de verspreiding van plagen en boomziekten en steun voor het herstel van schade als gevolg van plagen en boomziekten overeenkomstig afdeling 2.8.1 van deel II;

▼M2

(s) steun voor actieve landbouwers die aan een kwaliteitsregeling voor katoen of levensmiddelen deelnemen, overeenkomstig afdeling 3.8 van deel II.

▼B

Bijkomende voorwaarden voor individueel aan te melden investeringssteun

(76) Voor individueel aan te melden investeringssteun moet de lidstaat niet alleen aan de reeds genoemde voorwaarden voldoen, maar ook duidelijk bewijsmateriaal overleggen waaruit blijkt dat de steun de investeringskeuze werkelijk beïnvloedt. Om een omvattende beoordeling mogelijk te maken moet de lidstaat niet alleen informatie over het gesteunde project verstrekken, maar ook een uitgebreide beschrijving van het contrafeitelijke scenario waarin de begunstigde van geen enkele overheidsinstantie steun toegekend krijgt.

(77) De lidstaten wordt gevraagd om zich te baseren op documenten, zoals officiële documenten van de raad van bestuur, risicobeoordelingen, met onder meer een beoordeling van de locatiegebonden risico's, financiële rapporten, interne bedrijfsplannen, adviezen van deskundigen en andere studies met betrekking tot het investeringsproject dat ter beoordeling voorligt. Documenten die informatie bevatten over vraagprognoses, kostenprognoses en financiële prognoses, documenten die aan een investeringscomité worden overgelegd en waarin verschillende investeringsscenario's zijn uitgewerkt, of documenten die aan de financiële instellingen worden verstrekt, kunnen de lidstaten helpen om het stimulerende effect aan te tonen.

(78) In dit verband kan de rentabiliteit worden beoordeeld aan de hand van methoden die in de betrokken sector gebruikelijk zijn, zoals bijvoorbeeld methoden om de netto contante waarde (NPV) van het project ( 43 ), de interne opbrengstvoet (IRR) ( 44 ) of het gemiddelde rendement van geïnvesteerd kapitaal (return on capital employed - ROCE) te bepalen. De winstgevendheid van het project moet worden vergeleken met normale rendementspercentages die de onderneming hanteert bij andere soortgelijke investeringsprojecten. Wanneer die percentages niet beschikbaar zijn, moet de winstgevendheid van het project worden vergeleken met de kapitaalkosten van de onderneming als geheel of met de rendementspercentages die doorgaans in de betrokken sector worden waargenomen.

(79) Wanneer er geen specifiek contrafeitelijk scenario bekend is, kan worden aangenomen dat er een stimulerend effect is wanneer er een financieringskloof is, d.w.z. wanneer de investeringskosten hoger uitvallen dan de netto contante waarde van de verwachte exploitatiebaten van de investering op basis van een vooraf opgesteld ondernemingsplan.

(80) Als de steun het gedrag van de begunstigde niet verandert in die zin dat hij tot aanvullende investeringen aanzet, heeft hij geen positieve gevolgen voor de ontwikkeling van de betrokken sector. Daarom wordt steun niet goedgekeurd in gevallen waarin blijkt dat dezelfde investering ook zonder die steun zou plaatsvinden.

3.5. Evenredigheid van de steun

(81) Steun in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden wordt geacht evenredig te zijn als het steunbedrag per begunstigde beperkt blijft tot het minimum dat voor het behalen van de nagestreefde gemeenschappelijke doelstelling nodig is.

Maximale steunintensiteiten en maximale steunbedragen

(82) In de regel gaat de Commissie ervan uit dat steun slechts evenredig is als het steunbedrag niet hoger is dan de in aanmerking komende kosten. Dit geldt onverminderd de regels voor milieu- en andere overheidsstimulansen die uitdrukkelijk zijn vermeld in de afdelingen 1.1.3 en 1.2.2 van deel II van deze richtsnoeren.

(83) Met het oog op voorspelbaarheid en om een gelijk speelveld te garanderen blijft de Commissie in deze richtsnoeren maximale steunintensiteiten voor steun toepassen. Wanneer de maximale steunintensiteit niet kan worden vastgesteld, bijvoorbeeld in het geval van aanloopsteun voor jonge landbouwers en voor de ontwikkeling van kleine landbouwbedrijven, worden maximale steunbedragen in de vorm van nominale bedragen vastgesteld om de evenredigheid van de steun te garanderen.

(84) Als de in aanmerking komende kosten juist zijn berekend en de in deel II van deze richtsnoeren vastgestelde maximale steunintensiteiten of maximale steunbedragen in acht worden genomen, wordt het evenredigheidscriterium geacht te zijn vervuld.

(85) De steunverlenende autoriteit moet de maximale steunintensiteit en het maximale steunbedrag berekenen bij de toekenning van de steun. De in aanmerking komende kosten moeten worden gestaafd met bewijsstukken die duidelijk, specifiek en actueel zijn. De bedragen die voor de berekening van de steunintensiteit en de in aanmerking komende kosten worden gebruikt, moeten de bedragen zijn vóór aftrek van belastingen of andere heffingen.

(86) De belasting over de toegevoegde waarde (btw) komt niet voor steun in aanmerking, behalve wanneer zij niet terugvorderbaar is uit hoofde van de nationale btw-wetgeving.

(87) Wordt de steun in een andere vorm dan een subsidie verleend, dan is het steunbedrag het brutosubsidie-equivalent van de steun.

(88) Steun die in meerdere tranches wordt betaald, wordt gedisconteerd tot de waarde ervan op het tijdstip van de toekenning van de steun. De in aanmerking komende kosten worden gedisconteerd tot de waarde ervan op het tijdstip van de toekenning van de steun. De rentevoet die voor de discontering wordt gehanteerd, is de disconteringsvoet die op de datum van de toekenning van de steun van toepassing is.

(89) Wanneer steun wordt toegekend in de vorm van belastingvoordelen, worden de steuntranches gedisconteerd aan de hand van de disconteringsvoeten die gelden op de verschillende tijdstippen waarop de belastingvoordelen beginnen te spelen.

(90) Wat investeringssteun in plattelandsgebieden betreft, moet de maximale steunintensiteit voor grote investeringsprojecten worden verlaagd tot het bijgestelde steunbedrag als omschreven in punt (35)31. Voorts komen grote investeringsprojecten niet in aanmerking voor de verhoogde steunintensiteiten voor kmo's.

(91) Als de verbintenissen in het kader van de afdelingen 1.1.5.1, 1.1.8, 2.3 en 3.4 van deel II van deze richtsnoeren worden uitgedrukt in andere eenheden dan die welke zijn vermeld in bijlage II bij Verordening (EU) nr. 1305/2013, mogen de lidstaten de betalingen berekenen op basis van die andere eenheden. In die gevallen moeten de lidstaten ervoor zorgen dat de maximumbedragen per jaar in acht worden genomen.

(92) Met uitzondering van steun voor verbintenissen om lokale rassen te fokken die voor de veehouderij verloren dreigen te gaan, als bedoeld in afdeling 1.1.5.1, kan steun in het kader van de afdelingen 1.1.5.1, 1.1.8, 2.3 en 3.4 van deel II van deze richtsnoeren niet per grootvee-eenheid worden toegekend. De percentages voor de omrekening van de verschillende categorieën dieren in grootvee-eenheden zijn opgenomen in bijlage II bij de uitvoeringshandeling bij Verordening (EU) nr. 1305/2013.

(93) ►M2 De lidstaten kunnen het steunbedrag voor de maatregelen of soorten concrete acties als bedoeld in de afdelingen 1.1.5, 1.1.6, 1.1.7, 1.1.8, 2.1.1, 2.1.2, 2.2, 2.3, 3.4 en 3.5 van deel II van deze richtsnoeren vaststellen op basis van de standaardveronderstellingen betreffende de extra kosten en de geder