1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B ►M6 RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 20 maart 1970
inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten met betrekking tot maatre-
gelen tegen luchtverontreiniging door emissies van motorvoertuigen
(70/220/EEG) ◄
(PB L 76 van 6.4.1970, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1 Richtlijn 74/290/EEG van de Raad van 28 mei 1974 L 159 61 15.6.1974
►M2 Richtlijn 77/102/EEG van de Commissie van 30 november 1976 L 32 32 3.2.1977
►M3 Richtlijn 78/665/EEG van de Commissie van 14 juli 1978 L 223 48 14.8.1978
►M4 Richtlijn 83/351/EEG van de Raad van 16 juni 1983 L 197 1 20.7.1983
►M5 Richtlijn 88/76/EEG van de Raad van 3 december 1987 L 36 1 9.2.1988
►M6 Richtlijn 88/436/EEG van de Raad van 16 juni 1988 L 214 1 6.8.1988
►M7 Richtlijn 89/458/EEG van de Raad van 18 juli 1989 L 226 1 3.8.1989
Gewijzigd bij:
►A1 Toetredingsakte van Denemarken, Ierland, het Verenigd Koninkrijk van
Groot-Brittannië en Noord-IerlandL 73 14 27.3.1972
Gerectificeerd bij:
►C1 Rectificatie PB L 81 van 11.4.1970, blz. 15 (70/220/EEG)
►C2 Rectificatie PB L 303 van 8.11.1988, blz. 36 (88/436/EEG)
►C3 Rectificatie PB L 270 van 19.9.1989, blz. 16 (89/458/EEG)
▼B
RICHTLIJN VAN DE RAAD
van 20 maart 1970
inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten
met betrekking tot maatregelen tegen luchtverontreiniging door
emissies van motorvoertuigen
(70/220/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100,
Gezien hetvoorst el van de Commissie,
Gezien hetadvies van hetEuropese Parlement ►C1(1)◄,
Gezien hetadvies van hetEconomisch en Sociaal Comit é
►C1(2)◄,
Overwegende dat in Duitsland in het „Bundesgesetzblatt I” van 18
oktober 1968 een besluit van 14 oktober 1968 is gepubliceerdhoudende wijziging van de „Straßenverkehrs-Zulassungs-Ordnung”;
dat dit besluit bepalingen bevat betreffende de maatregelen die moeten
worden genomen tegen de luchtverontreiniging door motoren met elek-trische ontsteking in motorvoertuigen; dat deze bepalingen op 1oktober 1970 in werking treden;
Overwegende datin Frankrijk op 17 mei 1969 in het„Journal officiel”
een besluitvan 31 maart1969 is gepubliceerd inzake de „samenst elling
van de uitlaatgassen van met een benzinemotor uitgeruste motorvoer-tuigen”; dat dit besluit van toepassing is
— met ingang van 1 september 1971 op voertuigen waarvoor een type-
goedkeuring is verleend en die zijn uitgerust met een nieuw typemotor, dat wil zeggen een type dat nog niet eerder gemonteerd isgeweest op een voertuig waarvoor een typegoedkeuring is verleend;
— met ingang van 1 september 1972 op voertuigen die voor het eerst
in hetverkeer worden gebracht ;
Overwegende datdeze bepalingen belemmeringen kunnen vormen voor
de totstandkoming en werking van de gemeenschappelijke markt; dat
het derhalve noodzakelijk is, dat alle Lid-Staten dezelfde voorschriften
aannemen, hetzij ter aanvulling, hetzij in plaats van hun huidige rege-ling, ten einde met name voor ieder type voertuig de E.E.G.-goedkeuringsprocedure van de richtlijn van de Raad van 6 februari1970 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van deLid-Staten betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen en
aanhangwagens daarvan (
3) te kunnen invoeren;
Overwegende evenwel dat de voorschriften van de onderhavige richt-
lijn zullen worden toegepast met ingang van een eerdere datum dandie van de toepassing van genoemde richtlijn; dat derhalve de proce-
dures waarin laatstgenoemde richtlijn voorziet nog niet zullen worden
toegepast; dat er dus een procedure ad hoc moet worden ingesteld inde vorm van een mededeling waarbij wordtvermeld dathetvoert uig-type is gekeurd en aan de voorschriften van de onderhavige richtlijnbeantwoordt;
Overwegende datdeze mededeling elke Lid-St aatwaaraan een verzoek
wordt gericht om een nationale goedkeuring voor hetzelfde type voer-tuig, in staat moet stellen om te constateren dat dit type voertuigonderworpen is geweest aan de controles die deze richtlijn voorschrijft;dat elke Lid-Staat te dien einde de overige Lid-Staten in kennis dient te1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 2
(1) PB nr. C 40 van 3. 4. 1970, blz. 28.
(2) PB nr. C 36 van 28. 3. 1970, blz. 26.
(3) PB nr. L 42 van 23. 2. 1970, blz. 1.▼M6
▼B
▼B
stellen van de gedane constatering door voor elk gecontroleerd type
voertuig een afschrift toe te zenden van de mededeling;
Overwegende dat ten opzichte van de technische voorschriften van
deze richtlijn rekening moet worden gehouden met een langere aanpas-singstermijn voor de industrie aan de voorschriften voor de bepalingvan de gemiddeld in een bebouwde kom metdruk verkeer na koud
starten verspreide verontreinigende gassen;
Overwegende dat het wenselijk is, de technische voorschriften over te
nemen van die welke zijn aanvaard door de Economische Commissievoor Europa van de U.N.O. als neergelegd in reglementnr. 15 dezer
Commissie („eenvormige voorschriften betreffende de goedkeuring
van voertuigen uitgerust met een motor met elektrische ontsteking watbetreft het uitlaten door de motor van verontreinigende gassen”), welkreglementis gehechtaan hetAkkoord van 20 maart1958 inzake deaanvaarding van uniforme voorwaarden voor goedkeuring en weder-
zijdse erkenning van de goedkeuring van toebehoren en onderdelen
van motorvoertuigen (
1);
Overwegende dat voorts de technische voorschriften snel moeten
worden aangepast aan de technische ontwikkeling; dat derhalve de
procedure die is vastgesteld in artikel 13 van de richtlijn van de Raad
van 6 februari 1970 inzake de goedkeuring van motorvoertuigen enaanhangwagens daarvan, moet worden toegepast,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
Onder voertuig in de zin van deze richtlijn wordt verstaan elk voor
deelneming aan het wegverkeer bestemd voertuig uitgerust met eenmotor met elektrische of compressieontsteking, met of zonder carros-
serie, op ten minste vier wielen, met een toegelaten maximale massa
van ten minste 400 kg en met een door de constructie bepaalde maxi-mumsnelheid van ten minste 50 km/h, met uitzondering vanlandbouwtrekkers en landbouwmachines, alsmede toestellen voor open-bare werken.
Artikel 2
De Lid-Staten mogen de E.E.G.-goedkeuring of de nationale goedkeu-
ring van een voert uig nietweigeren om redenen in verband metdeluchtverontreiniging door verontreinigende gassen van de motor metelektrische ontsteking in dit voertuig:
— vanaf 1 oktober 1970, indien dit voertuig beantwoordt aan het
bepaalde in bijlage I, met uitzondering van de punten 3.2.1.1. en
3.2.2.1., alsmede in de bijlagen II, IV, V en VI;
— vanaf 1 oktober 1971, indien dit voertuig bovendien beantwoordt
aan de voorschriften genoemd onder de punten 3.2.1.1. en 3.2.2.1.van bijlage I en aan bijlage III.
Artikel 2 bis
De Lid-Staten mogen de verkoop, de registratie, het in het verkeer
brengen of hetgebruik van de voert uigen nietweigeren of verbiedenom redenen die in verband staan met de luchtverontreiniging door
gassen afkomstig van motoren met elektrische ontsteking in het
betrokken voertuig indien dit voertuig beantwoordt aan de in debijlagen I, II, III, IV, V en VI vermelde voorschriften.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 3
(1) Doc. W/TRANS/WP29/293/herz. 1 d.d. 11 april 1969 van de Economische
Commissie voor Europa te Genève.▼M4
▼B
▼A1
▼B
Artikel 3
1. Op verzoek van een fabrikantof diens last hebber vullen de
bevoegde instanties van de Lid-Staten de rubrieken in van de in bijlage
VII bedoelde mededeling. Een afschriftvan deze mededeling wordt
toegezonden aan de andere Lid-Staten en aan de aanvrager. De overigeLid-Staten, aan wie om nationale goedkeuring wordt verzocht voorhetzelfde type voertuig, aanvaarden dit document als bewijs dat debeoogde controles zijn verricht.
2. Hetin lid 1 bepaalde vervaltzodra de richt lijn van de Raad van 6
februari 1970 inzake de goedkeuring van motorvoertuigen en aanhang-
wagens daarvan van toepassing wordt.
Artikel 4
De Lid-Staat die de goedkeuring heeft verleend treft de nodige maatre-
gelen om in kennis te worden gesteld van elke wijziging ten aanzien
van de in bijlage I, punt1.1, vermelde onderdelen of kenmerken. Deautoriteiten van deze staat beoordelen of het gewijzigde prototype aannieuwe keuringen moetworden onderworpen en of een nieuw meet ver-slag moetworden opgest eld. Indien uitde keuringen blijktdatnietaan
de voorschriften van deze richtlijn is voldaan, wordt de wijziging niet
goedgekeurd.
Artikel 5
De wijzigingen die noodzakelijk zijn om de voorschriften van de
bijlagen I tot en met VII aan te passen aan de technische vooruitgang,worden vastgesteld overeenkomstig de procedure van artikel 13 van derichtlijn van de Raad van 6 februari 1970 betreffende de goedkeuringvan motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan.
Artikel 6
1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om zich vóór 30 juni
1970 aan deze richtlijn aan te passen en stellen de Commissie daarvan
onverwijld in kennis.
2. De Lid-Staten dragen er zorg voor dat zij aan de Commissie de
tekst mededelen van de belangrijke bepalingen in hun nationale wetge-ving die zij op het terrein van deze richtlijn vaststellen.
Artikel 7
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 4
▼M4
BIJLAGE I
TOEPASSINGSGEBIED, DEFINITIES, AANVRAAG OM EEG-GOED-
KEURING, EEG-GOEDKEURING; VOORSCHRIFTEN EN PROEVEN,
UITBREIDING VAN DE EEG-GOEDKEURING, CONFORMITEIT VAN
DE PRODUKTIE, OVERGANGSBEPALINGEN
1. TOEPASSINGSGEBIED
Deze richtlijn is van toepassing op de emissies van verontreinigende
uitlaatgassen van alle motorvoertuigen met elektrische ontsteking,
alsmede op de emissies van verontreinigende uitlaatgassen en deel-
tjes van motorvoertuigen met motoren met compressieontsteking
van de categorieën M1en N1bedoeld in artikel 1 ►C2, met
uitzondering van voertuigen van categorie N1waarvoor typegoed-
keuring is verleend uithoofde van Richt lijn 88/77/EEG (1).Op
verzoek van de fabrikant kan de typegoedkeuring overeenkomstig
deze richtlijn worden uitgebreid van motorvoertuigen met compres-
sieontstekingen van de categorieën M1of N1die al een
typegoedkeuring hebben verkregen, tot motorvoertuigen van de
categorieën M2of N2meteen referent iemassa van nietmeer dan
2 840 kg die voldoen aan de eisen van afdeling 6 van deze bijlage
(Uitbreiding van de EEG-typegoedkeuring) ◄.
2. DEFINITIES
In de zin van deze richtlijn wordt verstaan:
2.1. onder „type motorvoertuig” voor wat betreft de beperking van
verontreinigende uitlaatgassen en deeltjes van de motor, motorvoer-
tuigen die onderling geen wezenlijke verschillen vertonen zoals:
2.1.1. gelijkwaardige traagheid, bepaald in verhouding tot het referentiege-
wichtzoals voorgeschreven in punt5.1 van bijlage III,
2.1.2. kenmerken van de motor en van het voertuig omschreven in de
punten 1 tot en met 6 en 8 van bijlage II en bijlage VII;
2.2. ►M5onder „referentiemassa” in bijlage III A de totale onbeladen
massa van hetrijklare voert uig, verminderd metde op 75 kg
gestelde massa van de bestuurder en vermeerderd met 136 kg; ◄
2.2.1. onder „massa van het voertuig in rijklare toestand”, de massa
omschreven in punt2.6 van bijlage I van Richt lijn 70/156/EEG;
2.3. onder „maximale massa”, de massa omschreven in punt2.7 van
bijlage I van Richtlijn 70/156/EEG;
2.4. onder „verontreinigende gassen”, koolmonoxide, koolwaterstoffen
(in CH1,85-equivalent) en stikstofoxiden, waarbij deze laatste worden
uitgedrukt in stikstofdioxide-equivalent (NO2);
„verontreinigende deeltjes” zijn bestanddelen van de uitlaatgassen
die bij een temperatuur van ten hoogste 52 ºC in het verdunde
uitlaatgas met filters overeenkomstig bijlage III worden afge-
scheiden;
2.5. onder „motorcarter”, de in de motor aanwezige ruimte of ruimten
daarbuiten die met het oliecarter zijn verbonden door in- of uitwen-
dige verbindingen waardoor gassen en dampen kunnen ontwijken;
2.6. onder „choke”, een inrichting waarmede tijdelijk het lucht/brand-
stofmengsel van de motor wordt verrijkt waardoor het starten
wordtvergemakkelijkt ;
2.7. onder „hulpstartinrichting”, een inrichting waarmede het starten van
de motor wordt vergemakkelijkt zonder verrijking van het lucht/
brandstofmengsel: voorgloeibougies, wijzigingen van de instelling
van de inspuitpomp, enz.;1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 5
(1) PB nr. L 36 van 9. 2. 1988, blz. 33.▼M6
▼M4
▼M6
▼M4
▼M6
▼M4
▼M5
2.8. onder „cilinderinhoud” wordtverst aan:
2.8.1. bij motoren met op en neer gaande zuigers, het nominale slagvo-
lume van de motor,
2.8.1.1. bij rotatiezuiger +(Wankel +)motoren, het nominale uitzettingsvo-
lume van de motor vermenigvuldigd met twee.
3. AANVRAAG OM EEG-GOEDKEURING
3.1. De aanvraag om goedkeuring van een type motorvoertuig voor wat
betreft de emissie van verontreinigende gassen en verontreinigende
deeltjes van de motor wordt ingediend door de fabrikant of diens
gemachtigde.
3.2. De aanvraag moetvergezeld gaan van de hieronder vermelde docu-
menten in drievoud en van de volgende gegevens:
3.2.1. beschrijving van het motortype met vermelding van alle gegevens
opgesomd in bijlage II,
3.2.2. tekeningen van de verbrandingsruimte en van de zuiger, de zuiger-
veren daarbij inbegrepen,
3.2.3. de maximale lichthoogten van de kleppen en de openings- en slui-
tingshoeken ten opzichte van de dode punten,
3.2.4. beschrijving van de maatregelen die getroffen worden om te waar-
borgen dat het van een motor met elektrische ontsteking voorziene
voertuig als gevolg van zijn constructie uitsluitend ongelode benzine
kan tanken, overeenkomstig Richtlijn 85/210/EEG.
Aan deze voorwaarde wordtgeachtt e zijn voldaan indien kan
worden aangetoond dat de vulopening van de brandstoftank zodanig
is ontworpen dat de tank niet kan worden gevuld uit een benzine-
pomp waarvan de slang is voorzien van een mondstuk met een
uitwendige doorsnede van 23,6 mm of meer.
3.3. Een voertuig dat representatief is voor het goed te keuren voertuig-
type moet ter beschikking worden gesteld van de met de in punt 5
van onderhavige bijlage bedoelde goedkeuringsproeven belaste tech-
nische dienst.
4. EEG-GOEDKEURING
4.1. Bij hetEEG-goedkeuringsformulier wordteen formulier gevoegd
waarvan hetmodel is weergegeven in bijlage VII.
5. VOORSCHRIFTEN EN PROEVEN5.1. Algemeen
►
M55.1.1.◄►M6De onderdelen van hetvoert uig die van invloed kunnen
zijn op de emissie van verontreinigende gassen en verontreinigende
deeltjes moeten zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en gemon-
teerd dat het voertuig onder normale gebruiksomstandigheden en
ondanks de trillingen waaraan de onderdelen kunnen worden bloot-
gesteld, aan de voorschriften van deze richtlijn voldoet. ◄
De door de fabrikant gebruikte technische middelen moeten van
dien aard zijn datde emissie van veront reinigende gassen gedurende
de normale levensduur van de voertuigen en onder normale
gebruiksomstandigheden werkelijk wordt beperkt.
5.1.2. Het van een motor met elektrische ontsteking voorziene voertuig
moetzo zijn ont worpen dathetkan werken metongelode benzine
volgens de specificaties van Richtlijn 85/210/EEG.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 6
▼M4
▼M6
▼M4
▼M5
▼M4
▼M5
▼M4
5.2. Beschrijving der proeven
5.2.1. Afhankelijk van de categorie waartoe het behoort, moet het voertuig
onderworpen worden aan de hierna vermelde typen proeven:
— proeven van type I, II en III voor voertuigen uitgerust met een
motor met elektrische ontsteking;
— proef van type I voor voertuigen uitgerust met een motor met
compressieontsteking.
5.2.1.1. Proeven van type I (controle van de gemiddelde emissies van veront-
reinigende gassen en verontreinigende deeltjes na een koude start) .
5.2.1.1.1. Deze proef moetworden uit gevoerd aan alle in punt1 bedoelde
voertuigen waarvan de maximale massa niet meer bedraagt dan 3,5
ton.
5.2.1.1.2. Het voertuig wordt op een dynamometerbank geplaatst, voorzien
van een systeem waarmee de rijweerstand en de traagheid worden
gesimuleerd. Zonder onderbreking wordteen proef uit gevoerd die
in totaal 13 minuten duurt en 4 cyclussen omvat. Elke cyclus
bestaat uit 15 fasen (stationair draaien, accelereren, constante snel-
heid, vertragen, enz.). Tijdens de proef worden de uitlaatgassen van
het voertuig verdund en een proportioneel monster wordt in een of
meer zakken opgevangen. De uitlaatgassen van het aan de proefonderworpen voertuig worden verdund, opgevangen en geanalyseerd
volgens de hierna beschreven methode; het totale volume van de
verdunde uitlaatgassen wordt gemeten. ►
M6Van motoren met
compressieontsteking worden niet alleen de koolmonoxide-, de
koolwaterstof- en de stikstofoxidenemissies vastgesteld, doch ook
de deeltjesemissies. ◄
5.2.1.1.3. De proef wordtuit gevoerd volgens de in bijlage III beschreven
methode. ►M6Hetopvangen en analyseren van de gassen,
alsmede hetafscheiden en wegen van de deelt jes, moetgeschieden
overeenkomstig de voorgeschreven methoden ◄Andere analyse-
methoden kunnen worden goedgekeurd indien wordt aangetoond
dat deze gelijkwaardige resultaten opleveren.
5.2.1.1.4. Onder voorbehoud van hetbepaalde in de punt en 5.2.1.1.4.2 en
5.2.1.1.5 wordtde proef driemaal uit gevoerd. De massa koolmono-
xide, de gecombineerde massa koolwaterstoffen en stikstofoxiden,
de massa stikstofoxiden en — bij voertuigen met motoren met
compressieontsteking — de deeltjesmassa die daarbij worden
gevonden moeten voor de desbetreffende voertuigcategorieën
minder dan de hieronder vermelde waarden bedragen:
Cilinderinhoud
C
(in cm3)Massa
koolmonoxide
L1(g per proef)Gecombineerde
massa
koolwater-
stoffen en
stikstofoxiden
L2(g per proef)Massa
stikstofoxiden
L3(g per proef)Deeltjes-
massa (1)
L4(g per proef)
C > 2 000 25 6,5 3,5/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1501,11 400≤C≤2 000 30 8
►
C3C < 1 400 ◄ 19 5 —
(1) Bij voertuigen met een motor met compressieontsteking.
Voertuigen met een motor met compressieontsteking en een cilin-
derinhoud van meer dan 2 000 cm3moeten, voor wat betreft de
emissie van verontreinigende gassen, voldoen aan de grenswaarden
die gelden voor de categorie met een cilinderinhoud van 1 400 tot
2 000 cm3.
5.2.1.1.4.1. Ten aanzien van elk der in punt5.2.1.1.4 genoemde veront reini-
gingen is het echter toegestaan dat één van de drie verkregen
resultaten met ten hoogste 10 % de in dat punt voorgeschreven1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 7
▼M6
▼M4
▼M6
▼M7
▼M6
▼M4
▼M4
grenswaarde voor het betreffende voertuig overschrijdt, op voor-
waarde dat het rekenkundig gemiddelde van de drie resultaten
beneden de voorgeschreven grenswaarde blijft. Indien de voorge-
schreven grenswaarden voor verschillende verontreinigingen
worden overschreden ►M6 ◄, is hetnietvan
belang of deze overschrijding plaatsheeft bij een zelfde of bij
verschillende proeven (1).
5.2.1.1.4.2. Hetin punt5.2.1.1.4 voorgeschreven aant al proeven kan, op
verzoek van de fabrikant, op tien worden gebracht, op voorwaarde
dathetrekenkundig gemiddelde ( x1) van de drie verkregen resul-
taten voor elke aan een grenswaarde gebonden verontreinigende
stof, respectievelijk voor elk aan een grenswaarde gebonden totaal
van twee verontreinigende stoffen, tussen 100 en 110 % van de
grenswaarde ligt. In dit geval hangt de beslissing na de proeven
uitsluitend af van de gemiddelde resultaten van alle tien proeven (x
< L).
5.2.1.1.5. Hetin punt5.2.1.1.4 voorgeschreven aant al proeven wordtonder de
hierna omschreven omstandigheden beperkt; hierbij is V1hetresul-
taat van de eerste proef en V2het resultaat van de tweede proef voor
ongeachtwelke van de in punt5.2.1.1.4 genoemde veront reini-
gingen.
5.2.1.1.5.1. Er wordt slechts één proef uitgevoerd indien de verkregen waarden
voor elke aan een grenswaarde gebonden verontreinigende stof,
respectievelijk voor elk aan een grenswaarde gebonden totaal van
twee verontreinigende stoffen, minder bedragen dan of gelijk zijn
aan 0,70 L.
5.2.1.1.5.2. Er worden slechts twee proeven uitgevoerd indien voor alle veront-
reinigingen, respectievelijk totalen van verontreinigingen,
V1≤0,85 L bedraagt, maar tevens voor ten minste een van de
verontreinigingen, respectievelijk van de totalen van verontreini-
gingen, V1> 0,70 L. Bovendien moetzijn voldaan aan de
voorwaarden V1+V2≤1,70 L en V2≤L.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 8
(1) Indien bij een van drie resultaten ten aanzien van ongeacht welke verontreiniging de in
punt5.2.1.1.4 voor hetbeoogde voert uig voorgeschreven grenswaarde metmeer dan10 % wordtoverschreden, mag de proef onder de in punt5.2.1.1.4.2 omschreven voor-
waarden worden vervolgd.▼M6
▼M4
▼M6
▼M4
Figuur 1
Schema van het goedkeuringssysteem bij de Europese beproevingsprocedure
(zie punt5.2)
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 9
▼M4
5.2.1.2. Proef van het type II (controle van de koolmonoxide-emissie bij
stationair draaien).
5.2.1.2.1. Met uitzondering van de voertuigen met compressieontsteking moet
de proef worden uitgevoerd bij alle in punt 1 bedoelde voertuigen.
5.2.1.2.2. Het gehalte aan koolmonoxide van de bij stationair draaien geprodu-
ceerde uitlaatgassen mag niet meer bedragen dan 3,5 % vol. Bij
controle onder bedrijfsomstandigheden die afwijken van de door de
fabrikant aanbevolen omstandigheden (stand der regelorganen),
zoals vermeld in bijlage IV, mag het gemeten gehalte niet meer
bedragen dan 4,5 % vol.
5.2.1.2.3. Of aan deze eis wordtvoldaan, wordtnagegaan t ijdens een proef die
wordt uitgevoerd volgens de methode beschreven in bijlage IV.
5.2.1.3. Proef van het type III (controle van de emissie van cartergassen).
5.2.1.3.1. Deze proef moetworden uit gevoerd bij alle in punt1 bedoelde
voertuigen met uitzondering van die met een motor met compressie-
ontsteking.
5.2.1.3.2. De carterontluchting mag geen enkele emissie van cartergassen in
de luchtmogelijk maken.
5.2.1.3.3. Of aan deze eis wordtvoldaan, wordtnagegaan t ijdens een proef die
wordt uitgevoerd volgens de methode beschreven in bijlage V.
6. UITBREIDING VAN DE EEG-GOEDKEURING
6.1. Voertuigtypen met verschillende referentiemassa's
6.1.1. De voor een bepaald type voertuig verleende goedkeuring mag
onder de hierna genoemde voorwaarden worden uitgebreid tot voer-
tuigtypen die alleen ten aanzien van de referentiemassa van het
reeds goedgekeurde type afwijken.
6.1.1.1. De goedkeuring kan worden uitgebreid tot voertuigtypen met een
referentiemassa die slechts een waarde verschilt zodat het voertuig
in de direct ernaast liggende equivalente traagheidscategorie valt.
6.1.1.2. Indien de referentiemassa van het voertuigtype waarvoor om uitbrei-
ding van de goedkeuring wordt verzocht, leidt tot toepassing van
een vliegwiel waarmede een groter traagheidsequivalent wordt
verkregen dan methetvliegwiel datvoor hetreeds goedgekeurde
type voertuig is gebruikt, wordt de uitbreiding van de goedkeuring
toegestaan.
6.1.1.3. Indien de referentiemassa van het voertuigtype waarvoor om uitbrei-
ding van de goedkeuring wordt verzocht, leidt tot toepassing van
een vliegwiel waarmede een kleiner traagheidsequivalent wordt
verkregen dan methetvliegwiel datvoor hetreeds goedgekeurde
type voertuig is gebruikt, wordt de uitbreiding van de goedkeuring
toegestaan indien de massa's van de verontreinigingen verkregen bij
hetvoert uig waarvoor reeds goedkeuring werd verleend, voldoen
aan de grenswaarden die gesteld zijn voor het voertuig waarvoor
om uitbreiding van de goedkeuring wordt verzocht.
6.2. Voertuigtypen met verschillende totale overbrengingsverhou-
dingen
6.2.1. De voor een voertuigtype verleende goedkeuring kan onder de
hierna genoemde voorwaarden worden uitgebreid tot voertuigtypen
die van hetreeds goedgekeurde t ype alleen afwijken voor wat
betreft de totale overbrengingsverhoudingen:
6.2.1.1. Voor elk van de bij de proef van type I gebruikte overbrengingsver-
houdingen wordtde verhouding E ¼V2/C0V1
V1bepaald, waarin V1en
V2de snelheden bij een motortoerental van 1 000 min−1zijn van
onderscheidenlijk het goedgekeurde voertuigtype en het voertuig-
type waarvoor om uitbreiding wordt verzocht.
6.2.2. Indien bij elke overbrengingsverhouding E ≤8 %, dan wordtde
uitbreiding toegestaan zonder dat de proeven van het type I worden
herhaald.
6.2.3. Indien bij ten minste één overbrengingsverhouding E > 8 % en
indien voorts bij elke overbrengingsverhouding E ≤13 %, moeten
de proeven van het type I worden herhaald; zij kunnen echter met
toestemming van de goedkeuring verlenende instanties worden1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 10
▼M4
verrichtin een door de fabrikantgekozen laborat orium. Hetrapport
van de proeven moet aan de met de goedkeuring belaste technische
dienstworden t oegezonden.
6.3. Voertuigtypen met verschillende referentiemassa's en verschil-
lende totale overbrengingsverhoudingen
De voor een bepaald voertuigtype verleende typegoedkeuring kan,
voor zover wordtvoldaan aan de in de punt en 6.1 en 6.2 vermelde
voorwaarden, worden uitgebreid tot voertuigtypen die van het reeds
goedgekeurde type alleen afwijken voor wat betreft de referentie-
massa en de totale overbrengingsverhoudingen.
6.4. Opmerking
Indien een voertuigtype is goedgekeurd overeenkomstig de punten
6.1 tot 6.3, kan deze goedkeuring niet tot andere voertuigtypen
worden uitgebreid.
6.5. Typen voertuigen met een motor met elektrische ontsteking die
andere eisen stelt wat betreft de brandstof
6.5.1. De goedkeuring wordt uitgebreid tot voertuigtypen die zijn gewij-
zigd met het oog op de eisen van de motor wat betreft de
brandstof, mits is voldaan aan de voorwaarden van punt 8.4.
6.6. Voertuigtypen met automatische of continu variabele trans-
missie
6.6.1. De voor een voertuigtype met handgeschakelde transmissie
verleende goedkeuring kan onder de volgende voorwaarden worden
uitgebreid tot voertuigtypen met automatische of continu variabele
transmissie:
6.6.1.1. dezelfde basisuitvoeringen van onderdelen en systemen (behalve de
transmissie) die van invloed kunnen zijn op de emissie van veront-
reinigende gassen moeten zijn aangebracht en bedrijfsklaar zijn,
maar detailverschillen in verband met de andere bedrijfskarakteris-
tieken van automatische of continu variabele transmissies zijn
geoorloofd;
6.6.1.2. de referentiemassa van het voertuigtype moet binnen ± 5 % van de
referentiemassa van het voertuigtype met handgeschakelde trans-
missie liggen;
6.6.1.3. het voertuigtype moet worden getest en voldoen aan de eisen van
punt5, die als volgtworden gewijzigd:
de grenswaarden voor stikstofoxiden worden berekend door verme-
nigvuldiging van de L3 +waarden in de tabel van punt 5.2.1.1.4 met
een factor 1,3 en de grenswaarden voor de gecombineerde massa
koolwaterstoffen en stikstofoxiden worden berekend door vermenig-
vuldiging van de L2 +waarden in de tabel van punt 5.2.1.1.4 met
een factor 1,2.
7. CONFORMITEIT VAN DE PRODUKTIE
7.1. Als algemene regel geldt dat de conformiteit van de produktie, voor
wat betreft de beperking van de emissie van verontreinigende
gassen en deeltjes van de motor, wordt gecontroleerd aan de hand
van de in bijlage VII vervatte beschrijving en, zo nodig, op basis
van de in punt5.2 genoemde proeven van de t ypen I, II en III of
van enkele van deze proeven.
7.1.1. Voor de conformiteitscontrole voor wat betreft de proef van type I,
wordtals volgtgehandeld:
7.1.1.1. Uitde serie wordteen voert uig genomen en onderworpen aan de in
punt5.2.1.1 omschreven proef. De in punt5.2.1.1.4 vermelde grens-
waarden worden evenwel vervangen door de volgende:1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 11
▼M5
▼M4
▼M6
▼M4
▼M6
Cilinderinhoud
C
(in cm3)Massa
koolmonoxide
L1(g per proef)Gecombineerde
massa
koolwater-
stoffen en
stikstofoxiden
L2(g per proef)Massa
stikstofoxiden
L3(g per proef)Deeltjes-
massa (1)
L4(g per proef)
C > 2 000 30 8,1 4,4/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1501,41 400≤C≤2 000 36 10
►
C3C < 1 400 ◄ 22 5,8 —
(1) Bij voertuigen met een motor met compressieontsteking.
Voertuigen met een motor met compressieontsteking en een cilin-
derinhoud van meer dan 2 000 cm3moeten, voor wat betreft de
emissie van verontreinigende gassen, voldoen aan de grenswaarden
die gelden voor de categorie met een cilinderinhoud tussen
1 400 cm3en 2 000 cm3.
7.1.1.2. Indien hetuitde serie genomen voert uig nietvoldoetaan het
bepaalde in punt7.1.1.1, kan de fabrikantverzoeken om met ingen
te verrichten bij een aantal als monster van de serie gekozen voer-
tuigen, waaronder het oorspronkelijk beproefde voertuig. De
fabrikant stelt het aantal (n) van de monsters vast. Deze voertuigen
worden, met uitzondering van het oorspronkelijk gekozen voertuig,
onderworpen aan één enkele proef van hett ype I.
Het voor het oorspronkelijk geteste voertuig in aanmerking te
nemen resultaat is het rekenkundige gemiddelde van de resultaten
van de drie met dit voertuig uitgevoerde proeven van het type I.
Vervolgens worden voor de koolmonoxide-emissies, het totaal van
de koolwaterstof- en stikstofoxidenemissies, de stikstofoxidenemis-
sies en de deeltjesemissies het rekenkundig gemiddelde (x) van de
uit de steekproef verkregen resultaten, alsmede de standaardafwij-
king S (1) berekend. De produktie van de serie wordt geacht in
overeenstemming te zijn met de voorschriften indien aan de
volgende voorwaarde is voldaan:
xþk/C1S/C20L
waarin
L = de volgens punt 7.1.1.1 toelaatbare grenswaarde,
k = de statistische factor afhankelijk van n en gegeven in onder-
staande tabel:
n 234567
k 0,973 0,613 0,489 0,421 0,376 0,342
n8 9 1 0 1 1 1 2 1 3
k 0,317 0,296 0,279 0,265 0,253 0,242
n 1 41 51 61 71 81 9
k 0,233 0,224 0,216 0,210 0,203 0,198
indien n≥20, k ¼0;860ﬃﬃﬃnp1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 12
▼M7
▼M6
▼M4
▼M6
▼M4
▼M4
7.1.2. Bij een proef van hett ype II of van hett ype III verrichtbij een uit
de serie genomen voertuig, moet aan het bepaalde in de punten
5.2.1.2.2 en 5.2.1.3.2 worden voldaan.
7.1.3. In afwijking van hetbepaalde in punt3.1.1 van bijlage III, kan de
met de controle van de overeenstemming van de produktie belaste
technische dienst met instemming van de fabrikant de proeven van
type I, II en III verrichten bij voertuigen die minder dan 3 000 km
hebben afgelegd.
7.2. Wanneer de goedkeuring krachtens punt 6.6 (automatische en
continu variabele transmissies) wordt uitgebreid, worden de grens-
waarden voor stikstofoxiden berekend door vermenigvuldiging van
de L3 +waarden in de tabel van punt 7.1.1.1 met een factor 1,3 en
de grenswaarden voor de gecombineerde massa koolwaterstoffen en
stikstofoxiden door vermenigvuldiging van de L2 +waarden in de
tabel van punt 7.1.1.1 met een factor 1,2.
8. OVERGANGSBEPALINGEN
8.1. Bij de goedkeuring en controle van de conformiteit van:
— andere voertuigen dan die van categorie M1,
— voertuigen van categorie M1, ontworpen voor het vervoer van
personen en met meer dan zes zitplaatsen, die van de bestuurder
inbegrepen, of meteen maximale massa van meer dan 2 500 kg,
alsmede
— off +road +voertuigen als omschreven in bijlage I bij Richtlijn
70/156/EEG, laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 87/403/EEG (1),
gelden de grenswaarden, weergegeven in de tabellen van punt
5.2.1.1.4 (goedkeuring) en 7.1.1.1 (controle op de conformiteit) van
Richtlijn 70/220/EEG, laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 83/351/
EEG, met ingang van 1 oktober 1989 wat betreft de typen voer-
tuigen en met ingang van 1 oktober 1990 wat betreft de voertuigen
die voor de eerste maal in het verkeer worden gebracht.
8.2. Voor de controle van de conformiteit van de produktie van voer-
tuigen waarvan de goedkeuring, voor wat betreft de uitworp van
schadelijke verontreinigingen, overeenkomstig de bepalingen van
Richtlijn 70/220/EEG, zoals gewijzigd bij Richtlijn 78/665/EEG,
vóór 1 oktober 1984 is verleend, blijven de bepalingen van boven-
vermelde richtlijnen van toepassing tot de Lid-Staten van artikel 2,
lid 3, van deze richtlijn gebruik maken.
8.3. Proef gelijkwaardig aan de proef van type I betreffende de
controle van de uitlaatgassen na een koude start
8.3.1. Voor de goedkeuring en de controle op de produktie van voertuigen
van categorie M1voorzien van een motor met een cilinderinhoud
van 1 400 cm3of meer kan de technische dienst, op verzoek van
een fabrikant, de gelijkwaardige proef verrichten die is omschreven
in bijlage III A („EPA +cyclus”) in plaats van de proef omschreven
in punt5.2.1.1.
In ditgeval gelden de volgende bepalingen:
8.3.1.1. Voor de goedkeuring van een voertuigtype worden de in de tabel
van punt5.2.1.1.4 vermelde grenswaarden vervangen door onder-
staande waarden:
— massa koolmonoxide: 2,11 g/km,
— massa koolwaterstoffen: 0,25 g/km,— massa stikstofoxiden: 0,62 g/km,— deeltjesmassa (
1): 0,124 g/km.
Aan deze grenswaarden wordt geacht te zijn voldaan indien de test-
resultaten van een voertuigtype, na vermenigvuldiging van de1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 13
(1) PB nr. L 220 van 8. 8. 1987, blz. 44.▼M5
▼M4
▼M5
▼M4
▼M5
▼M6
▼M6
massa's van elke soort verontreiniging met de betrokken verslechte-
ringsfactor uit onderstaande tabel, deze waarden niet overschrijden.
UitlaatgasreinigingssysteemVerslechteringsfactor
CO HC NOxDeel-
tjes (1)
1. Motor met elektrische ontsteking en
oxidatiekatalysator1,2 1,3 1,0 —
2. Motor met elektrische ontsteking zonder
katalysator1,2 1,3 1,0 —
3. Motor met elektrische ontsteking en met
driewegkatalysator1,2 1,3 1,1 —
4. Motor met compressieontsteking 1,1 1,0 1,0 1,2
(1) Bij voertuigen met een motor met compressieontsteking.
Indien een fabrikant bij gebruikmaking van de certificatieprocedures
voor exportmarkten van de Gemeenschap het bewijs heeft verkregen
van verslechteringsfactoren die specifiek zijn voor het voertuigtype,
mogen deze factoren in de plaats van bovengenoemde factor worden
gebruiktom na t e gaan of aan de in ditpuntvermelde grenswaarden
is voldaan.
8.3.1.2. Voor de controle op de conformiteit van de produktie mogen voer-
tuigen uit de serie worden genomen en getest worden volgens de
bepalingen van bijlage III A.
8.3.1.2.1. Een voertuig is niet conform indien de testresultaten na toepassing
van de verslechteringsfactoren die zijn vastgesteld voor het gehomo-
logeerde type overeenkomstig punt 8.3.1, een overschrijding te zien
geven van een of meer grenswaarden bepaald in punt8.3.1.1.
8.3.1.2.2. De serieproduktie wordt geacht al dan niet conform te zijn op basis
van een steekproefsgewijs testen van voertuigen totdat men komt tot
een besluitvan aanvaarding voor alle grenswaarden of een besluit
tot weigering voor één grenswaarde. Een besluit van aanvaarding
wordt bereikt als het totaal aantal niet +conforme voertuigen als
omschreven in punt8.3.1.2.1 voor elke grenswaarde kleiner is dan
of gelijk is aan de drempel van aanvaarding voor het aantal geteste
voertuigen. Men komt tot een besluit tot weigering als het totaal
aantal niet +conforme voertuigen voor één grenswaarde groter is
dan of gelijk is aan de drempel van weigering voor hetaant al
geteste voertuigen.
Zodra voor een bepaalde grenswaarde een besluitvan aanvaarding
is genomen, wordt het aantal voertuigen waarvan de uiteindelijke
testresultaten na toepassing van de verslechteringsfactor deze grens-
waarde overschrijden nietlanger in aanmerking genomen voor de
controle op de conformiteit van de produktie.
De drempels voor aanvaarding en weigering in verhouding tot het
totaal aantal geteste voertuigen wordt in onderstaande tabel weerge-
geven:
Totaal aantal geteste
voertuigenBesluitt otaanvaar-
ding
(aantal dat niet
voldoet)Besluitt otweigering
(aantal dat niet
voldoet)
1(1)(2)
2(1)(2)
3(1)(2)
4(1)(2)
50 (2)
606
717
828928
10 3 9
11 3 9
12 4 101970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 14
▼M5
▼M5
Totaal aantal geteste
voertuigenBesluitt otaanvaar-
ding
(aantal dat niet
voldoet)Besluitt otweigering
(aantal dat niet
voldoet)
13 4 10
14 5 11
15 5 1116 6 1217 6 12
18 7 13
19 7 1320 8 14
21 8 14
22 9 1523 9 15
24 10 16
25 11 1626 11 1727 12 17
28 12 18
29 13 1930 13 19
31 14 20
32 14 2033 15 21
34 15 21
35 16 2236 16 2237 17 23
38 17 23
39 18 2440 18 24
41 19 25
42 19 2643 20 26
44 21 27
45 21 2746 22 2847 22 28
48 23 29
49 23 2950 24 30
51 24 30
52 25 3153 25 31
54 26 32
55 26 3256 27 3357 27 33
58 28 33
59 28 3360 32 33
(1) Serie die in ditst adium nietkan worden aanvaard.
(2) Serie die in ditst adium nietkan worden geweigerd.
8.3.1.3. Autofabrikanten die in het bezit zijn van door overheidsinstanties in
de exportmarkten van de Gemeenschap afgegeven verklaringen die
de resultaten bevatten van tests die gelijkwaardig zijn met de tests
overeenkomstig de procedures van bijlage III A, mogen deze resul-
taten aangeven.
8.4. Voor de uitbreiding van de EEG +goedkeuring tot voertuigen die
zijn goedgekeurd overeenkomstig Richtlijn 70/220/EEG, laatstelijk
gewijzigd bij Richtlijn 83/351/EEG, doch die zijn veranderd om te
voldoen aan de eisen van de motor wat betreft de brandstof volgens
onderhavige richtlijn, dienen de fabrikanten te verklaren dat:
8.4.1. het voertuigtype voldoet aan de in punt 5.1.2 gestelde eisen van de
motor wat de brandstof betreft1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 15
▼M5
en
8.4.2. hetvoert uig blijftvoldoen aan de grenswaarden voor de conformi-
teit van de produktie overeenkomstig Richtlijn 70/220/EEG,
laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 83/351/EEG.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 16
▼M5
Schema voor steekproeven bij tests ingevolge bijlage III A
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 17
▼M5
Schema voor steekproeven bij tests ingevolge bijlage III A
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 18
▼M4
BIJLAGE II
►(1) (2) (3) (4)M51970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 19
▼M4
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 20
▼M4
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 21
▼M4
►(1)M51970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 22
▼M4
BIJLAGE III
PROEF VAN TYPE I
(Vaststelling van de gemiddelde uitworp van verontreinigingen in een
bebouwde kom met druk verkeer na een koude start)
1. INLEIDING
In deze bijlage wordt de methode beschreven voor het uitvoeren van de
proef van type I als omschreven in punt 5.2.1.1 van bijlage I.
2. BEPROEVINGSCYCLUS OP DE ROLLENBANK
2.1.Beschrijving van de cyclus
De op de rollenbank uitt e voeren cyclus moetverlopen zoals aange-
geven in onderstaande tabel en afgebeeld in de grafiek in aanhangsel
1. In de tabel van genoemd aanhangsel wordt tevens de volgorde van
de verschillende cyclusonderdelen vermeld.
2.2.Algemene voorwaarden
Er moeten eventueel voorbereidende proefcyclussen worden uitgevoerd
ter bepaling van de methode waarmede de bediening van gas- en
rempedaal het beste kan plaatsvinden, zodat een cyclus kan worden
uitgevoerd die de theoretische cyclus tot binnen de voorgeschreven
grenzen benadert.
2.3.Gebruik van de versnellingsbak
2.3.1. Indien de maximumsnelheid die in de eerste versnelling kan worden
bereikt, minder dan 15 km/h bedraagt, dienen de tweede, derde en
vierde versnelling te worden gebruikt. Ook kan van de tweede, derde
en vierde versnelling gebruik worden gemaaktindien in de aanwij-
zingen van de fabriek wegrijden op een vlakke weg in de tweede
versnelling wordtaanbevolen, of indien volgens deze aanwijzingen de
eerste versnelling uitsluitend is bedoeld als een versnelling voor moei-
lijk te berijden wegen, terreinrijden of voor slepen.
2.3.2. Voertuigen met een halfautomatische versnellingsbak worden beproefd
in de normaal bij hetwegverkeer gebruikt e versnellingen en de versnel-
lingshandel wordtvolgens de fabrieksaanwijzingen bediend.
2.3.3. Voertuigen met een automatische versnellingsbak worden beproefd in
de hoogste versnelling („drive”). Het gas geven geschiedt zodanig dat
een zo constant mogelijke acceleratie wordt verkregen en de verschil-
lende versnellingen in de normale volgorde worden ingeschakeld. De
in aanhangsel 1 aangegeven schakelmomenten zijn hier dan ook niet
van toepassing en de acceleratie moet geschieden langs de rechte lijnen
die de periode van stationair draaien verbinden met het begin van de
volgende periode van constante snelheid. De geldende toleranties zijn
vermeld in punt2.4.
2.3.4. Voertuigen met een overdrive die door de bestuurder kan worden inge-
schakeld, worden beproefd zonder gebruik van de overdrive.
2.4.Toleranties
2.4.1. Er wordt een afwijking toegestaan van ± 1 km/h tussen de aangegeven
snelheid en de theoretische snelheid bij accelereren, bij constante snel-
heid en bij vertragen met gebruik van de remmen van het voertuig.
Indien hetvoert uig zonder gebruik van de remmen sneller vaart
mindert, is alleen punt 6.5.3 van toepassing. Bij het overgaan van een
fase op een andere zijn toleranties op de snelheid toegestaan welke
hoger liggen dan de hier voorgeschreven waarden, mits de duur van de
geconstateerde afwijkingen telkens niet meer dan 0,5 sec. bedraagt.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 23
▼M4
2.4.2. De tijdtoleranties bedragen 0,5 sec. in plus en min. Bovenvermelde
toleranties zijn tevens van toepassing op begin en einde van elke scha-
kelperiode (1).1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 24
(1) Hierbij moet worden opgemerkt dat de toegestane tijd van 2 sec. de duur van het scha-
kelen omvat en, eventueel, een bepaalde speling om de cyclus bij te houden.
Proevencyclus op de rollenbank
Nr. FaseAcceleratie
(m/s2)Snelheid
(km/h)Duur van elke verrich-
tingsfaseGecumu-
leerde tijd
(s)In te schakelen versnelling bij
mechanische versnellingsbak
(s) (s)
1 Stationair 1 11 11 11 6 s PM + 5 s K1 (1)
2 Acceleratie 2 1,04 0—15 4 4 15 13 Constante snelheid 3 15 8 8 23 14 Vertragen /C148/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C1504− 0,69 15—10 2 2 25 1
5 Vertragen met ontkoppelde
motor− 0,92 10—0 3 3 28 K1 (
1)
6 Stationair 5 21 21 49 16 s PM + 5 s K1 (1)
7 Acceleratie/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15060,83 0—15 5/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1501254 1
8 Schakelen 2 569 Acceleratie 0,94 15—32 5 61 2
10 Constante snelheid 7 32 24 24 85 211 Vertragen /C148/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C1508− 0,75 32—10 8 /C148/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C1501193 2
12 Vertragen met ontkoppelde
motor− 0,92 10—0 3 96 K2 (
1)
13 Stationair 9 21 21 117 16 s PM + 5 s K1 (1)
14 Acceleratie/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150100,83 0—15 5/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15026122 1
15 Schakelen 2 12416 Acceleratie 0,62 15—35 9 133 217 Schakelen 2 13518 Acceleratie 0,52 35—50 8 143 319 Constante snelheid 11 50 12 12 155 320 Vertragen 12 − 0,52 50—35 8 8 163 321 Constante snelheid 13 35 13 13 176 322 Schakelen /C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150142/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15012178
23 Vertragen − 0,86 32—10 7 185 2
24 Vertragen met ontkoppelde
motor− 0,92 10—0 3 188 K2 (
1)
25 Stationair 15 7 7 195 7 s PM (1)
(1) PM: versnellingsbak in de neutrale stand, motor gekoppeld.
K1, K2: geschakeld in de eerste of tweede versnelling, motor ontkoppeld.▼M41970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 25
▼M4
2.4.3. De toleranties op snelheid en tijden worden gecombineerd zoals aange-
geven in aanhangsel 1 van deze bijlage.
3. VOERTUIG EN BRANDSTOF3.1.Aan de proef onderworpen voertuig
3.1.1. Het voertuig moet zich in goede mechanische staat bevinden. Het moet
zijn ingereden en vóór de proef ten minste 3 000 km hebben afgelegd.
3.1.2. De uitlaat mag geen lekken vertonen, waardoor de hoeveelheid opge-
vangen uitlaatgassen van de motor zou kunnen verminderen.
3.1.3. De technische dienst kan de lekdichtheid van het inlaatsysteem contro-
leren, ten einde te voorkomen dat de carburatie wordt gewijzigd door
aanzuiging van valse lucht.
3.1.4. De afstellingen van motor en bedieningsorganen van het voertuig
moeten overeenstemmen met de fabrieksaanwijzingen. Dit geldt met
name voor de afstelling van het stationair draaien (toerental en CO-
gehalte van de uitlaatgassen), van de choke en van de reinigingssys-
temen van de uitlaatgassen.
3.1.5. Het te beproeven voertuig, of een gelijkwaardig voertuig, moet even-
tueel zijn uitgerust met een apparaat voor het meten van de
noodzakelijke karakteristieke parameters voor de afstelling van de
rollenbank overeenkomstig de bepalingen van punt 4.1.1.
3.1.6. De technische dienst kan controleren of de prestaties van het voertuig
overeenstemmen met de fabrieksspecificaties en of het voor normaal
rijden bruikbaar is, in hetbijzonder of hetin st aatis koud en warm t e
starten.
3.2.Brandstof
Bij de proeven moetgebruik worden gemaaktvan de st andaardbrand-
stof, zoals gespecificeerd in bijlage VI.
4. BEPROEVINGSAPPARATUUR4.1.Rollenbank
4.1.1. Metde bank moetde rijweerst and op de weg kunnen worden gesimu-
leerd en zij moetvan één van beide volgende t ypen zijn:
— bank metkromme voor een niet -regelbaar geabsorbeerd vermogen:
dit type is een bank met zodanige fysische karakteristieken dat de
vorm van de kromme vaststaat;
— bank metkromme voor een regelbaar geabsorbeerd vermogen: dit
type is een bank waarbij ten minste twee parameters kunnen worden
ingesteld ten einde de vorm van de kromme te laten variëren.
4.1.2. De afstelling van de bank mag na verloop van tijd niet veranderen. De
bank mag geen merkbare trillingen bij het voertuig veroorzaken waar-
door de normale werking hiervan wordt aangetast.
4.1.3. De bank moet voorzien zijn van systemen waarmede de traagheid en de
rijweerstanden worden gesimuleerd. Deze systemen moeten worden
aangedreven door de voorste rol indien het een bank met twee rollen
betreft.
4.1.4. Precisie
4.1.4.1. Het moet mogelijk zijn de aangegeven remkracht te meten en af te
lezen meteen nauwkeurigheid van 5 % in plus en min.
4.1.4.2. Bij een rollenbank metkromme voor een niet -regelbaar geabsorbeerd
vermogen moetde inst ellingsprecisie bij 50 km/h ± 5 % bedragen. Bij
een rollenbank metkromme voor een regelbaar geabsorbeerd vermogen
moetde inst elling van de rollenbank kunnen worden aangepastaan het
op de weg geabsorbeerde vermogen meteen precisie van 5 % bij 30 km/
h, 40 km/h en 50 km/h, en van 10 % bij 20 km/h. Bij geringere snel-
heden moet deze instelling een positieve waarde houden.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 26
▼M5
▼M4
▼M4
4.1.4.3. De totale traagheid van de draaiende delen (eventueel met inbegrip van
de gesimuleerde traagheid) moet bekend zijn en tot op 20 kg in plus en
min overeenstemmen met de traagheidscategorie voor de proef.
4.1.4.4. De snelheid van hetvoert uig moetworden bepaald aan de hand van de
draaisnelheid van de rol (de voorste rol bij banken met twee rollen).
Deze snelheid moetgemet en worden meteen nauwkeurigheid van
1 km/h bij snelheden van meer dan 10 km/h.
4.1.5. Instelling van het door de bank geabsorbeerde vermogen en van de
traagheid
4.1.5.1. Bank metkromme voor een niet -regelbaar geabsorbeerd vermogen: de
rem moetzodanig worden ingest eld dathetop de aangedreven wielen
bij een constante snelheid van 50 km/h uitgeoefende vermogen wordt
geabsorbeerd. De methoden ter bepaling van de belasting en voor de
instelling van de rem zijn beschreven in aanhangsel 3.
4.1.5.2. Bank metkromme voor een regelbaar geabsorbeerd vermogen: de rem
moetzodanig worden ingest eld dathetop de aangedreven wielen bij
constante snelheden van 20, 30, 40 en 50 km/h uitgeoefende vermogen
wordt geabsorbeerd. De methoden ter bepaling van de belasting en voor
de instelling van de rem zijn beschreven in aanhangsel 3.
4.1.5.3. Traagheid
Bij banken met elektrische traagheidssimulering moet worden aange-
toond dat zij gelijkwaardige resultaten opleveren als banken met
mechanische traagheidssystemen. De methoden waarmede deze gelijk-
waardigheid wordtaanget oond, zijn beschreven in aanhangsel 4.
4.2.Monsternemingssysteem voor de uitlaatgassen
4.2.1. Het opvangsysteem voor de uitlaatgassen moet de mogelijkheid bieden
de reële massa van de verontreinigingen in de uitlaatgassen te meten.
Hierbij moet gebruik worden gemaakt van het monsternemingssysteem
met constant volume. Hiertoe moeten de uitlaatgassen van het voertuig
constant met de omgevingslucht worden verdund onder gecontroleerde
omstandigheden. Bij meting door middel van deze methode moet aan
twee voorwaarden worden voldaan: het totale volume van het mengsel
van uitlaatgas en verdunningslucht moet worden gemeten en er dient
een constant proportioneel monster van dit volume te worden verzameld
en geanalyseerd.
De massa's van de geëmitteerde verontreinigende gassen worden
bepaald aan de hand van de concentraties in het monster, gecorrigeerd
met de concentratie van deze gassen in de omgevingslucht en de totale
flux tijdens de proef.
De massa van de geëmitteerde hoeveelheid deeltjes wordt vastgesteld
door tijdens de volle duur van de proef uit een proportionele deelstroom
de deeltjes op passende filters af te scheiden en de hoeveelheid gravi-
metrisch overeenkomstig punt 4.3.2 te bepalen.
4.2.2. De door de apparatuur stromende hoeveelheid moet voldoende zijn om
de condensatie van het water te verhinderen onder alle omstandigheden
die zich kunnen voordoen bij een proef, als voorgeschreven in
aanhangsel 5.
4.2.3. In figuur 1 is hetprincipeschema weergegeven van hetbemonst erings-
systeem. In aanhangsel 5 is een beschrijving opgenomen van
voorbeelden van drie typen monsternemingssystemen met constant
volume die aan de bepalingen van onderhavige bijlage voldoen.
4.2.4. Het mengsel van lucht en uitlaatgas moet ter hoogte van de sonde S2homogeen zijn.
4.2.5. Met de sonde moet een representatief monster worden genomen van de
verdunde uitlaatgassen.
4.2.6. De monsternemingsapparatuur moet gasdicht zijn. De uitvoering en
materialen van de apparatuur moeten zodanig zijn dat hierdoor de
concentratie van de verontreinigingen in de verdunde uitlaatgassen niet
wordt beïnvloed. Indien enig onderdeel van de apparatuur (warmtewis-
selaar, ventilator, enz.) van invloed is op de concentratie van een
gasvormige verontreiniging in de verdunde gassen dient de monsterne-
ming van deze verontreiniging vóór dit onderdeel plaats te vinden
indien ditprobleem nietkan worden opgelost .1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 27
▼M6
▼M4
▼M4
4.2.7. Indien het beproefde voertuig is uitgerust met een uitlaatsysteem voor-
zien van verschillende uitlaatopeningen, moeten de aansluitslangen zo
dichtmogelijk bij hetvoert uig onderling zijn verbonden.
4.2.8. De apparatuur mag aan de uitlaatopening(en) geen variaties van de
statische druk veroorzaken die meer dan 1,25 kPa in plus en min
afwijken van de variaties in de statische druk die gemeten worden
tijdens de proefcyclus op de rollenbank, terwijl de uitlaatopening(en)
niet op de apparatuur is (zijn) aangesloten. Monsternemingsapparatuur
waarmede deze statische druk met een tolerantie van 0,25 kPa in plus
en min kan worden gehandhaafd, wordtgebruiktindien de fabrikant
daartoe schriftelijk een verzoek indient bij de keuringsinstanties,
waarbij de noodzaak van deze geringere tolerantie wordt aangetoond.
De tegendruk moet zo dicht mogelijk bij het uiteinde in de uitlaatpijp
worden gemeten, of in een verlengstuk daarvan met gelijke doorsnede.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 28
▼M4
Figuur 1
Principeschema van het bemonsteringssysteem voor uitlaatgassen
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 29
▼M4
4.2.9. De verschillende kleppen met behulp waarvan de uitlaatgasstroom kan
worden geleid, moeten snel te bedienen en snelwerkend zijn.
4.2.10. De gasmonsters worden opgevangen in zakken van voldoende capaci-
teit. Deze zakken moeten van een zodanig materiaal zijn dat het
gehalte aan verontreinigende gassen na een opslag van 20 min met
nietmeer dan 2 % in plus en min is veranderd.
4.3.Analyseapparatuur
4.3.1. Voorschriften
4.3.1.1. De analyse van de verontreinigende gassen geschiedt met de volgende
apparatuur:
— koolmonoxide (CO) en kooldioxide (CO2): een analysetoestel van
niet-dispergerend type met absorptie in het infrarood (NDIR);
— koolwaterstoffen (HC) bij motoren met elektrische ontsteking:
vlamionisatie-analysator (FID), geijkt op propaan, uitgedrukt in
koolstofatoomequivalent;
— koolwaterstoffen (HC) bij motoren met compressieontsteking:
vlamionisatie-analysator, met detector, afsluiters, leidingen, enz.,
verwarmd tot 190 ± 10 ºC (HFID). Het toestel is gekalibreerd op
propaan uitgedrukt in koolstofatoomequivalent (C1);
— stikstofoxiden (NOx): een chemiluminescentie-analysator (CLA) met
NOx/NO-convertor, of een niet-dispergerende analysator met reso-
nantieabsorptie in het ultraviolet (NDUVR) met NOx/NO-convertor.
—Deeltjes:
gravimetrische bepaling van de afgescheiden deeltjes. De deeltjes
worden op telkens twee in de bemonsteringsgasstroom achter elkaar
geplaatste filters afgescheiden. De massa van de afgescheiden deeltjes
moetper filt erpaar bedragen:
—Vep: doorstroming door de filters,
—Vmix: doorstroming in de tunnel,
— M: deeltjesmassa (g/proef),
—Mgrens: grens deeltjesmassa (grensmassa g/proef),
— m: massa van de op de filters vastgehouden deeltjes (g)
M¼Vmix
Vepm!m¼Vep
VmixM:
De bemonsteringsgraad van de deeltjes wordt zo geregeld (Vep/Vmix) dat
voor M = Mgrensgeldt: 1≤m≤5 mg.
Het filteroppervlak moet bestaan uit een materiaal dat waterafstotend is
en inert voor bestanddelen van uitlaatgassen (PTFE of gelijkwaardig
materiaal).
4.3.1.2. Nauwkeurigheid
De analysetoestellen moeten een meetbereik hebben dat verenigbaar is
met de precisie die vereist is voor meting van de concentratie van
gasvormige verontreinigingen in uitlaatgasmonsters. De werkelijke
waarde van de kalibratiegassen buiten beschouwing latend, mag de
meetfout niet meer bedragen dan 3 % in plus en min. Bij concentraties
van minder dan 100 H ppm, mag de meetfout niet groter zijn dan 3 ppm
in plus en min. De analyse van hetmonst er van de omringende lucht
wordt met hetzelfde analysetoestel uitgevoerd en in hetzelfde meetbe-
reik als bij het dienovereenkomstige monster verdunde uitlaatgassen.
►M6Bij de weging van de afgescheiden deeltjes moet een nauwkeu-
righeid tot op 1 µg gewaarborgd zijn. ◄
4.3.1.3. Koudeval
Vóór de analysators mag van geen enkel gasdroogapparaat gebruik
worden gemaakt, tenzij wordt aangetoond dat dit geen enkel effect
heeft op het verontreinigingsgehalte van de gasstroom.
4.3.2. Bijzondere voorschriften voor motoren met compressieontsteking
Er dient een verwarmde monsternemingsbuis te worden aangebracht
voor de continuanalyse van de koolwaterstoffen door middel van de1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 30
▼M6
▼M4
▼M4
verwarmde vlamionisatiedetector (HFID) met recorder (R). De gemid-
delde concentratie van de gemeten koolwaterstoffen wordt door
integratie bepaald. Tijdens de gehele duur van de proef moet de tempe-
ratuur van deze buis op 190 ± 10 ºC worden gehouden. De buis moet
voorzien zijn van een verwarmde filter (FH) meteen rendementvan
99 % voor deeltjes ≥0,3 µm, methetoog op de verwijdering van
vaste deeltjes in de continustroom van het analysegas.
De responsietijd van het bemonsteringssysteem (van de sonde tot de
inlaat van het analysetoestel) moet kleiner zijn dan 4 sec.
De verwarmde vlamionisatiedetector (HFID) moet gebruikt worden met
een systeem met constant debiet (warmtewisselaar) met het oog op een
representatieve monsterneming, tenzij er een compensatie aanwezig is
voor de debietvariatie van de CFV- of CFO-systemen.
De monsternemingsapparatuur voor de deeltjes bestaat uit een verdun-
ningstunnel, monsternemingssonde, filtereenheid, deelstroompomp,
doorstroomregeling en -meetinrichting. De deelstroom voor de bemon-
stering van de deeltjes wordt over twee achter elkaar geplaatste filters
geleid. De opneemsonde voor de bemonsteringsstroom voor de deeltjes
moetzodanig in hetverdunningskanaal zijn geplaat stdateen represen-
tatieve gasstroom van een homogeen mengsel van lucht en
uitlaatgasmengsel kan worden opgenomen en dat op het opnemingspunt
de temperatuur van het lucht/uitlaatgasmengsel niet meer bedraagt dan
52 ºC. De temperatuur van de gasstroom mag bij de stromingsmeter
nietmeer dan ± 3 K en de st roming — gerekend naar de massa —
nietmeer dan ± 5 % variëren. Indien de doorst romingshoeveelheid
wegens een te hoge filterbelasting op ontoelaatbare wijze verandert,
moetde proef worden afgebroken. Bij herhaling moeteen geringer
doorstromingsdebiet worden ingesteld en/of een groter filter worden
gebruikt. De filters worden ten vroegste één uur vóór het begin van de
proef uitde kamer genomen.
De benodigde deeltjesfilters worden ten minste acht en ten hoogste 56
uur in een open tegen stofafzetting beschermde schaal vóór de proef in
een klimaatkamer geconditioneerd (temperatuur, vochtigheid). Na
conditionering worden de schone filters gewogen en tot het tijdstip
van gebruik bewaard.
4.3.3. Kalibratie
Alle analysetoestellen moeten zo vaak als noodzakelijk worden gekali-
breerd en in elk geval in de loop van de maand voorafgaande aan de
goedkeuringsproef, alsmede ten minste eenmaal per half jaar met het
oog op de controle van de overeenstemming van de produktie. De kali-
bratiemethode voor elk type analysetoestel vermeld in punt 4.3.1, is
beschreven in aanhangsel 6.
4.4.Volumemeting
4.4.1. De methode voor het meten van het totale volume verdunde uitlaat-
gassen welke bij het systeem van monsterneming met constant volume
wordt toegepast, moet zodanig zijn dat de nauwkeurigheid ± 2 %
bedraagt.
4.4.2. Kalibratie van het monsternemingssysteem met constant volume
De apparatuur voor volumemeting bij het systeem van monsterneming
met constant volume moet geijkt worden volgens een methode die
voldoende waarborg biedtdatde vereist e nauwkeurigheid wordt
verkregen en wel met voldoende korte intervallen om deze nauwkeurig-
heid te handhaven. In aanhangsel 6 wordt een voorbeeld gegeven van
een kalibratiemethode waarmede de vereiste nauwkeurigheid kan
worden verkregen. Bij deze methode wordt gebruik gemaakt van een
debietmeter van dynamisch type welke geschikt is voor de grote door-
stromingshoeveelheden waarvan sprake is bij toepassing van het
monsternemingssysteem met constant volume. Het apparaat dient een
gewaarborgde nauwkeurigheid te bezitten en in overeenstemming te
zijn met een nationale of internationale norm.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 31
▼M6
▼M4
▼M4
4.5.Gassen
4.5.1. Zuivere gassen
De zuivere gassen die voor de kalibratie respectievelijk het gebruik van
de toestellen worden gebezigd, moeten aan de volgende voorwaarden
voldoen:
— gezuiverde stikstof (zuiverheid ≤1 ppm C, ≤1 ppm CO,
≤400 ppm CO2en≤0,1 ppm NO);
— gezuiverde synthetische lucht (zuiverheid ≤1 ppm C, ≤1 ppm
CO,≤400 ppm CO2,≤0,1 ppm NO):
— zuurstofconcentratie van 18 tot 21 volumeprocent;
— gezuiverde zuurstof (zuiverheid ≥99,5 vol. proc. O2);
— gezuiverde waterstof (en mengsel met waterstof) (zuiverheid ≤1 ppm
C,≤400 ppm CO2).
4.5.2. Kalibratiegassen
De gasmengsels die voor de kalibratie worden gebruikt moeten van
onderstaande chemische samenstelling zijn:
—C3H8en gezuiverde synthetische lucht (zie punt 4.5.1),
— CO en gezuiverde stikstof,
—C O2en gezuiverde stikstof,
— NO en gezuiverde stikstof.
(De hoeveelheid in ditkalibrat iegas aanwezige NO2mag nietmeer dan
5 % van hetNO-gehalt e bedragen.)
De werkelijke concentratie van een kalibratiegas moet tot op 2 % in
plus en min overeenstemmen met de nominale waarde.
De in aanhangsel 6 voorgeschreven concentraties mogen eveneens zijn
verkregen met behulp van een meng- en doseertoestel voor gassen, door
verdunning met gezuiverde stikstof of met gezuiverde synthetische
lucht. De menger moet een zodanige nauwkeurigheid bezitten dat het
gehalte van de verdunde kalibratiegassen tot op 2 % in plus en min
kan worden bepaald.
4.6.Aanvullende apparatuur
4.6.1. Temperaturen
De in aanhangsel 8 vermelde temperaturen moeten worden gemeten
meteen nauwkeurigheid van ± 1,5 ºC.
4.6.2. Druk
De luchtdruk moet tot op ± 0,1 kPa nauwkeurig worden gemeten.
4.6.3. Absolute vochtigheid
De absolute vochtigheid (H) moet tot op 5 % in plus en min nauw-
keurig worden gemeten.
4.7. Het monsternemingssysteem voor de uitlaatgassen moet worden gecon-
troleerd met behulp van de methode beschreven in punt 3 van
aanhangsel 7. De maximaal toegestane afwijking tussen de hoeveelheid
binnengevoerd gas en de hoeveelheid gemeten gas bedraagt 5 %.
5. VOORBEREIDING VAN DE PROEF
5.1.Aanpassing van het traagheidssysteem aan de translatietraagheden
van het voertuig
Men maakt gebruik van een traagheidssysteem met behulp waarvan een
totale traagheid van de roterende massa's kan worden verkregen die
overeenstemt met de referentiemassa binnen de volgende grenzen:
Referentiemassa van het voertuig Pr
(kg)Gelijkwaardige massa van het
traagheidssysteem I
(kg)
Pr≤ 750 680
750 < Pr ≤ 850 800
850 < Pr ≤1 020 910
1 020 < Pr ≤1 250 1 1301970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 32
▼M4
Referentiemassa van het voertuig Pr
(kg)Gelijkwaardige massa van het
traagheidssysteem I
(kg)
1 250 < Pr ≤1 470 1 360
1 470 < Pr ≤1 700 1 590
1 700 < Pr ≤1 930 1 810
1 930 < Pr ≤2 150 2 040
2 150 < Pr ≤2 380 2 270
2 380 < Pr ≤2 610 2 270
2 610 < Pr 2 270
5.2.Afstelling van de rem
De rem moet worden afgesteld overeenkomstig de methoden
beschreven in punt4.1.4. De gebezigde met hode, de verkregen waarden
(equivalente traagheid, karakteristieke afstellingsparameter) moeten in
hetkeuringsrapportworden vermeld.
5.3.Gereedmaken van het voertuig
5.3.1. Bij voertuigen met een motor met compressieontsteking moet, met het
oog op de meting van de deeltjes, ten hoogste 36 uur en ten minste zes
uur vóór de proef de in aanhangsel 9 omschreven conditionering zijn
uitgevoerd.
Na de voorconditionering en vóór de proef moeten voertuigen met een
motor met compressieontsteking of elektrische ontsteking worden opge-
steld in een ruimte waar de temperatuur vrijwel constant tussen 20 en
30 ºC wordt gehouden. Deze voorbereiding moet ten minste zes uur
duren en worden voortgezet tot de temperatuur van de motorolie en
die van de koelvloeistof (voor zover aanwezig) tot op ± 2 ºC overeen-
stemmen met die van de ruimte.
5.3.2. De bandenspanning moet, evenals bij de inleidende proef op de weg
methetoog op afst elling van de rem, de door de fabrikantopgegevenspanning zijn. Op proefbanken mett wee rollen kan de bandenspanning
nog met ten hoogste 50 % worden opgevoerd. De gebezigde banden-
spanning moetin hetkeuringsrapportworden aanget ekend.
6. WERKWIJZE BIJ DE PROEF OP DE ROLLENBANK6.1.Bijzondere uitvoeringsvoorwaarden voor de cyclus
6.1.1. Tijdens de proef moet de temperatuur in de beproevingsruimte tussen
20 en 30 ºC liggen. De absolute luchtvochtigheid (H) in de ruimte of
van de aan de motor toegevoerde lucht moet voldoen aan onderstaande
formule:
5,5≤H≤12,2 g H
2O/kg droge lucht.
6.1.2. Het voertuig moet tijdens de proef vrijwel horizontaal staan ten einde
een abnormale verdeling van de brandstof te voorkomen.
6.1.3. De proef moet worden uitgevoerd met geopende motorkap, tenzij dit
technisch niet mogelijk is. Ten einde de motortemperatuur op de
normale waarde te handhaven kan, indien noodzakelijk, een hulpventi-
lator op de radiateur (voertuigen met waterkoeling) of op de luchtinlaat
(voertuigen met luchtkoeling) worden gericht.
6.1.4. Tijdens de proef moet de snelheid als functie van de tijd worden gere-
gistreerd ten einde de juiste uitvoering van de cyclussen te controleren.
6.2.Starten van de motor
6.2.1. De motor wordt gestart met behulp van de daartoe aanwezige voorzie-
ningen overeenkomstig de aanwijzingen van de fabrikant, zoals deze
vermeld staan in het instructieboek voor serievoertuigen.
6.2.2. Men laat de motor gedurende 40 sec. stationair draaien. De eerste
cyclus van de proef begint na deze periode van 40 sec. stationair
bedrijf.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 33
▼M6
▼M4
▼M4
6.3.Stationair draaien
6.3.1. Handgeschakelde of halfautomatische versnellingsbakken
6.3.1.1. Gedurende de perioden van stationair draaien wordt de koppeling inge-
schakeld en de versnellingshefboom in de neutrale stand gezet.
6.3.1.2. Om de acceleraties normaal volgens de cyclus te doen plaatsvinden,
wordt 5 sec. vóór de acceleratie die op elke periode van stationair
draaien volgt, de eerste versnelling ingeschakeld met de koppeling vrij.
6.3.1.3. De eerste periode van stationair draaien aan het begin van de cyclus
omvat 6 sec. stationair draaien, versnellingshefboom in neutraal en
koppeling ingeschakeld, en 5 sec. metde versnellingshandel in de
eerste versnelling en koppeling vrij.
6.3.1.4. Voor de tussenliggende perioden van stationair draaien bij elke cyclus
gelden respectievelijk de volgende tijden: 16 sec. met de versnellings-
hefboom in neutraal en 5 sec. in de eerste versnelling, koppeling vrij.
6.3.1.5. Tussen twee opeenvolgende cyclussen, ligt een periode van stationair
draaien van 13 sec. tijdens welke de versnellingshandel in de neutrale
stand staat en de koppeling is ingeschakeld.
6.3.2. Automatische versnellingsbak
Wanneer de keuzehandel in de beginstand is geplaatst mag deze gedu-
rende de proef nietworden verzet , behalve in hetgeval vermeld in punt
6.4.3.
6.4.Acceleraties
6.4.1. De acceleratiefasen worden uitgevoerd met een zo constant mogelijke
acceleratie tijdens de gehele duur van de fase.
6.4.2. Indien een acceleratie niet in de voorgeschreven tijd kan worden uitge-
voerd, wordt de extra benodigde tijd zoveel mogelijk in mindering
gebracht op de tijd voor het schakelen en, indien deze ontbreekt, op de
daarop aansluitende periode van constante snelheid.
6.4.3. Automatische versnellingsbakken
Indien een acceleratie niet in de voorgeschreven tijd kan worden uitge-
voerd, moetde keuzehandel voor de versnellingen volgens de
voorschriften voor handgeschakelde bakken worden verplaatst.
6.5.Vertragingen
6.5.1. Bij alle vertragingen wordt het gaspedaal volledig losgelaten en blijft de
koppeling ingeschakeld. De koppeling wordt vrijgezet, terwijl de
versnellingsbak ingeschakeld blijft, wanneer de snelheid tot 10 km/h is
verminderd.
6.5.2. Indien de vertraging langer duurt dan voor deze fase is voorzien,
worden de remmen van het voertuig gebruikt om aan de cyclustijd te
kunnen voldoen.
6.5.3. Indien de vertraging korter duurt dan voor deze fase is voorzien,
herstelt men de tijdsindeling van de theoretische cyclus door een
periode van constante snelheid of van stationair draaien die men laat
aansluiten op de volgende verrichting.
6.5.4. Aan het einde van de vertragingsperiode (stilstand van het voertuig op
de rollen) wordtde versnelling in neut raal gezeten de koppeling inge-
schakeld.
6.6.Constante snelheden
6.6.1. „Pompen” of sluiten van de gasklep bij het overgaan van acceleratie
naar de volgende fase van constante snelheid moet worden vermeden.
6.6.2. Tijdens de perioden van constante snelheid moet het gaspedaal in een
vaste stand blijven.
7. MONSTERNEMING EN ANALYSE VAN GASSEN EN DEELTJES
7.1.Monsterneming
De monsterneming begint bij de aanvang van de eerste test zoals
omschreven in punt 6.2.2, en eindigt aan het einde van de laatste
periode van stationair draaien van de vierde cyclus.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 34
▼M6
▼M4
7.2.Analyse
7.2.1. De analyse van de uitlaatgassen in de zak geschiedt zo spoedig moge-
lijk en in elk geval niet later dan 20 minuten na beëindiging van de
beproevingscyclus. ►M6De filters waarmede de deeltjes zijn opge-
vangen moeten uiterlijk één uur na de proef in de kamer worden
gebracht, daar tussen twee en 56 uur worden geconditioneerd, en
vervolgens worden gewogen. ◄
7.2.2. Voor elke analyse wordt het analysetoestel met behulp van het passende
referentiegas ingesteld op de nulwaarde van het bereik dat voor elk
verontreinigend bestanddeel wordt gebruikt.
7.2.3. Vervolgens worden de analysetoestellen met behulp van de kalibratie-
gassen in nominale concentraties tussen 70 en 100 % van de volledige
schaal voor het desbetreffende bereik ingesteld volgens de kalibratiek-
rommen.
7.2.4. Men controleert nogmaals de nulinstelling van de analysetoestellen.
Indien de afgelezen waarde meer dan 2 % afwijktvan de volledige
schaal van de bij de in punt7.2.2 voorgeschreven inst elling verkregen
waarde, wordtde handeling herhaald.
7.2.5. De monsters worden vervolgens geanalyseerd.
7.2.6. Na analyse controleert men opnieuw met dezelfde gassen de nulwaarde
en de schaalinstelwaarden. Indien deze nieuwe waarden niet met meer
dan 2 % afwijken van die welke bij de in punt7.2.3 voorgeschreven
instelling zijn verkregen, worden de analyseresultaten als geldig
beschouwd.
7.2.7. Bij alle in dit gedeelte beschreven handelingen moeten het debiet en de
druk van de gassen gelijk zijn aan die bij de kalibratie van de analyse-
toestellen.
7.2.8. De voor de concentratie van elk der in de gassen gemeten verontreini-
ging aangehouden waarde is hetcijfer datwordtafgelezen na
stabilisering van het meettoestel. De massa's van de door motoren met
compressieontsteking uitgeworpen koolwaterstoffen worden berekend
aan de hand van de geïntegreerde waarde die wordt afgelezen op de
verwarmde vlamionisatiedetector, eventueel na correctie op basis van
de debietvariatie zoals voorgeschreven in aanhangsel 5.
8. BEREKENING VAN DE HOEVEELHEID GEËMITTEERDE
VERONTREINIGENDE GASSEN EN DEELTJES
8.1.Correctie van de gemeten gasvolumes
Het in aanmerking te nemen volume wordt herleid tot 101,33 kPa en
273,2 K.
8.2.Totale massa van de geëmitteerde verontreinigende gassen en deel-
tjes
De massa M van elke tijdens de proef door het voertuig geëmitteerde
verontreinigende stof wordt bepaald door berekening van het produkt
van de volumeconcentratie en het volume van het desbetreffende gas,
waarbij wordt uitgegaan van onderstaande volumemassawaarden onder
de hierboven aangegeven referentieomstandigheden:
— voor koolmonoxide (CO): d = 1,25 g/l,
— voor koolwaterstoffen (CH1,85): d = 0,619 g/l,
— voor stikstofoxiden (NO2): d = 2,05 g/l.
De massa m van de door het voertuig tijdens de proef geëmitteerde
verontreinigende deeltjes wordt berekend door weging van de massa
van de deeltjes die zich op de beide filters bevinden: m1op heteerst e
filter, m2op het tweede filter:
— indien 0,95 (m1+m2)≤m1,m=m1,
— indien 0,85 (m1+m2)≤m1< 0,95 (m1+m2), m = m1+m2,
— indien m1< 0,85 (m1+m2), wordtde proef afgewezen.
In aanhangsel 8 worden de desbetreffende berekeningsmethoden aange-
geven ter bepaling van de massa's van geëmitteerde verontreinigende
gassen en deeltjes, met een aantal voorbeelden.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 35
▼M6
▼M4
▼M6
▼M4
AANHANGSEL I
OPEENVOLGENDE ONDERDELEN VAN DE CYCLUS VOOR DE
PROEF VAN HET TYPE I
1.Fasen
in
tijdsduurin percentage
Stationair draaien .............................. 6 0 sec. 30,8/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15035,4
Stationair draaien, voertuig rijdend, gekoppeld en in
een versnelling . . .............................. 9 sec. 4,6
Schakelen .................................... 8 sec. 4,1
Acceleraties ................................... 3 6 sec. 18,5
Constante snelheid ............................. 5 7 sec. 29,2
Vertragingen .................................. 2 5 sec. 12,8
195 sec. 100 %
2.Schakeling
Stationair draaien .............................. 6 0 sec. 30,8/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15035,4
Stationair draaien, voertuig rijdend, gekoppeld en in
een versnelling . . .............................. 9 sec. 4,6
Schakelen .................................... 8 sec. 4,1
Eerste versnelling .............................. 2 4 sec. 12,3
Tweede versnelling ............................. 5 3 sec. 27,2
Derde versnelling .............................. 4 1 sec. 21
195 sec. 100 %
Gemiddelde snelheid tijdens de proef: 19 km/h.
Werkelijke bedrijfsduur: 195 sec.
Per cyclus theoretisch afgelegde afstand: 1,013 km.Per proef (4 cyclussen) theoretisch afgelegde afstand: 4,052 km.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 36
▼M4
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 37
▼M4
AANHANGSEL 2
ROLLENBANK
1. OMSCHRIJVING VAN EEN ROLLENBANK MET KROMME
VOOR EEN NIET-REGELBAAR GEABSORBEERD VERMOGEN
1.1.Inleiding
Indien de totale rijweerstand op de weg op de bank niet kan worden
gereproduceerd tussen de waarden 10 en 50 km/h, wordt aanbevolen
gebruik te maken van een rollenbank met de hieronder omschreven
karakteristieken.
1.2.Omschrijving
1.2.1. De bank kan met een of twee rollen zijn uitgerust.
De voorste rol moet, direct of indirect, de traagheidsmassa's en de rem
aandrijven.
1.2.2. Indien metbehulp van een der onder punt3 beschreven met hoden de
rem op 50 km/h is ingesteld, kan K worden vastgesteld aan de hand
van de formule P = KV3.
Hetdoor de rem en de inwendige wrijving van de bank opgenomen
vermogen (Pa) moet bij vaste instelling op een snelheid van het voertuig
van 50 km/h zodanig zijn datbij V > 12 km/h:
Pa=K V3±5%K V3±5%P V50(zonder negatief te zijn)
en datbij V ≤12 km/h:
Paligtt ussen 0 en Pa=K V123+5%K V123+5%P V50waarin:
K = de karakteristiek van de rollenbank
PV50= hetbij 50 km/h geabsorbeerde vermogen.
2. KALIBRATIE VAN DE ROLLENBANK
2.1.Inleiding
In dit aanhangsel wordt de methode beschreven die toegepast moet
worden om hetdoor de rollenbank geabsorbeerde vermogen t e bepalen.
Hetgeabsorbeerde vermogen omvathett en gevolge van wrijving en het
door de rem geabsorbeerde vermogen.
De rollenbank wordtop een snelheid gebrachtdie hoger ligtdan de
maximumsnelheid bij de beproeving. Vervolgens wordtde aandrijving
losgekoppeld: de draaisnelheid van de meedraaiende rol vermindert.
De kinetische energie van de rollen wordt opgenomen door de rem en
door wrijving. Bij deze methode wordt geen rekening gehouden met de
variatie van de inwendige wrijving van de rollen in belaste en onbelaste
toestand, terwijl evenmin rekening wordt gehouden met de wrijving van
de achterrol indien deze vrij meedraait.
2.2.Kalibratie van de vermogensindicator bij een snelheid van 50 km/h
als functie van het geabsorbeerde vermogen
Hierbij wordt de hieronder omschreven methode toegepast.
2.2.1. Meetde draaisnelheid van de rol voor zover ditnog nietis gebeurd.
Men kan hierbij gebruik maken van een vijfde wiel, een toerenteller of
een ander hulpmiddel.
2.2.2. Plaats het voertuig op de rollenbank of pas een andere methode toe om
de bank in werking te stellen.
2.2.3. Maak gebruik van het vliegwiel of een ander traagheidssysteem voor de
desbetreffende traagheidscategorie.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 38
▼M4
2.2.4. Schakel de bank in op een snelheid van 50 km/h.
2.2.5. Teken hetaangegeven vermogen aan (Pi).
2.2.6. Voer de snelheid op tot 60 km/h.2.2.7. Ontkoppel het aandrijfsysteem van de bank.2.2.8. Teken de vertragingstijd aan van de bank van 55 tot 45 km/h.2.2.9. Stel de rem in op een andere waarde.
2.2.10. Herhaal de verrichtingen voorgeschreven in de punten 2.2.4 tot en met
2.2.9 een voldoende aantal malen om alle op de weg gebruikte vermo-
gens te bestrijken.
2.2.11. Bereken hetgeabsorbeerde vermogen volgens onderst aande formule:
P
a¼M1V2
1/C0V2
2/C0/C1
2 000 t
waarin:
Pa= hetopgenomen vermogen in kW,
M1= traagheidsequivalent in kg (geen rekening houdend met de
inertie van de vrije achterrol),
V1= beginsnelheid in m/sec. (55 km/h komtovereen met15,28 m/
sec.),
V2= eindsnelheid in m/sec. (45 km/h komtovereen met12,50 m/
sec.),
t = vertragingsduur van de rol van 55 tot 45 km/h.
2.2.12. Diagram van hetaangegeven vermogen bij 50 km/h als funct ie van het
geabsorbeerde vermogen bij dezelfde snelheid.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 39
▼M4
2.2.13. De in de punten 2.2.3 t/m 2.2.12 voorgeschreven handelingen moeten
worden herhaald voor alle in aanmerking komende traagheidscatego-
rieën.
2.3.Kalibratie van de vermogensindicator bij andere snelheden als
functie van het geabsorbeerde vermogen
De in punt2.2 aangegeven handelingen worden zo vaak herhaald als
voor de gekozen snelheden noodzakelijk is.
2.4.Controle van de absorptiekromme van de rollenbank vanaf een
aanvangssnelheid van 50 km/h
2.4.1. Plaats het voertuig op de rollenbank of pas een andere methode toe om
de bank in werking te stellen.
2.4.2. Stel de bank in op het geabsorbeerde vermogen Pabij een snelheid van
50 km/h.
2.4.3. Teken hetgeabsorbeerde vermogen aan bij de snelheden van 40, 30,
20 km/h.
2.4.4. Trek de kromme Pa(V) en controleer of deze voldoet aan.de voor-
schriften in punt 1.2.2.
2.4.5. Herhaal de handelingen vermeld in de punten 2.4.1 t/m 2.4.4 bij andere
vermogenswaarden Pabij een snelheid van 50 km/h en andere traag-
heidswaarden.
2.5. Dezelfde procedure moet worden toegepast voor de kalibratie van de
krachtof hetkoppel.
3. AFSTELLING VAN DE BANK3.1.Instelling op basis van de onderdruk
3.1.1. Inleiding
Deze methode wordt niet de beste geacht en mag alleen worden toege-
pastbij rollenbanken meteen kromme voor een niet -regelbaar
geabsorbeerd vermogen ter bepaling van de instelling van het geabsor-
beerd vermogen bij 50 km/h en mag nietworden gebruiktbij mot oren
met compressieontsteking.
3.1.2. Beproevingsapparatuur
De onderdruk (of absolute druk) aan het inlaatspruitstuk van het voer-
tuig wordt gemeten met een nauwkeurigheid van 0,25 kPa in plus en
min. Het moet mogelijk zijn deze parameter continu of met intervallen
van niet meer dan één seconde te registreren. De snelheid moet continu
worden geregistreerd met een nauwkeurigheid van 0,4 km/h in plus en
min.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 40
▼M4
3.1.3. Proeven op de weg
3.1.3.1. Er wordteerstgecont roleerd of aan hetbepaalde in punt4 van
aanhangsel 3 is voldaan.
3.1.3.2. Het voertuig rijdt met een constante snelheid van 50 km/h waarbij de
snelheid en de onderdruk (of de absolute druk) worden geregistreerd
overeenkomstig de voorwaarden vermeld in punt 3.1.2.
3.1.3.3. De in punt3.1.3.2 beschreven handeling wordtdriemaal in beide rich-
tingen herhaald. De zes trajecten moeten binnen een tijdsbestek van 4
uur worden afgelegd.
3.1.4. Verwerking van de gegevens en goedkeuringscriteria
3.1.4.1. Er wordt een onderzoek ingesteld naar de resultaten van de in de
punten 3.1.3.2 en 3.1.3.3 voorgeschreven handelingen (de snelheid
mag nietgedurende meer dan 1 seconde lager zijn dan 49,5 km/h of
hoger dan 50,5 km/h). Bij elk traject moet de onderdruk met tussen-
pozen van 1 seconde worden vastgesteld, de gemiddelde onderdruk ( v)
en de standaardafwijking(en) worden berekend. Deze berekening moet
betrekking hebben op ten minste 10 onderdrukwaarden.
3.1.4.2. De standaardafwijking mag bij elk traject niet groter zijn dan 10 % van
de gemiddelde waarde ( v).
3.1.4.3. Bereken de gemiddelde waarde ( v) van de zes trajecten (drie in elke
richting).
3.1.5. Afstelling van de bank
3.1.5.1. Voorbereiding
Men voertde handelingen uitdie zijn voorgeschreven in de punt en
5.1.2.2.1 t/m 5.1.2.2.4 van aanhangsel 3.
3.1.5.2. Afstelling van de rem
Nadat het voertuig op bedrijfstemperatuur is gebracht laat men het
rijden met een constante snelheid van 50 km/h. De rem wordt vervol-
gens zodanig afgesteld dat de onderdruk ( v) wordtverkregen die
overeenkomstig punt 3.1.4.3 is vastgesteld. De afwijking ten opzichte
van deze waarde mag nietmeer bedragen dan 0,25 kPa. Voor deze
handeling wordtgebruik gemaaktvan de apparat uur die bij de proef
op de weg is gebruikt.
3.2.Andere methoden
De afstelling van de bank kan, bij een constante snelheid van 50 km/h,
plaatsvinden met behulp van de methoden beschreven in aanhangsel 3.
3.3.Mogelijke variant
Met instemming van de fabrikant kan van onderstaande methode
gebruik worden gemaakt.
3.3.1. De rem wordtzodanig afgest eld dathetop de aangedreven wielen
uitgeoefende vermogen wordt geabsorbeerd bij een constante snelheid
van 50 km/h overeenkomstig de navolgende tabel:
Referentiemassa van het voertuig: Pr
(kg)Door de bank geabsorbeerd
vermogen: Pa(kW)
Pr≤ 750 1,3
750 < Pr ≤ 850 1,4
850 < Pr ≤1 020 1,5
1 020 < Pr ≤1 250 1,7
1 250 < Pr ≤1 470 1,8
1 470 < Pr ≤1 700 2,0
1 700 < Pr ≤1 930 2,1
1 930 < Pr ≤2 150 2,3
2 150 < Pr ≤2 380 2,4
2 380 < Pr ≤2 610 2,61970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 41
▼M4
Referentiemassa van het voertuig: Pr
(kg)Door de bank geabsorbeerd
vermogen: Pa(kW)
2 610 < Pr 2,7
3.3.2. Bij andere voertuigen dan personenwagens, met een referentiegewicht
van meer dan 1 700 kg of bij voertuigen waarbij alle wielen worden
aangedreven, worden de in de tabel van punt 3.3.1 aangegeven vermo-
genswaarden vermenigvuldigd meteen fact or 1,3.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 42
▼M4
AANHANGSEL 3
RIJWEERSTAND VAN EEN VOERTUIG — METHODE VOOR
METING OP DE WEG — SIMULERING OP DE ROLLENBANK
1. DOEL
De hierna beschreven methoden hebben ten doel de rijweerstand te
meten van een met constante snelheid op de weg rijdend voertuig en
deze weerstand te simuleren bij een proef op de rollenbank overeen-
komstig de voorwaarden vermeld in punt 4.1.4.1 van bijlage III.
2. BESCHRIJVING VAN DE WEG
De weg moethorizont aal zijn en voldoende lang om de hierna
vermelde metingen te kunnen uitvoeren. De helling moet constant
zijn tot op 0,1 % in plus en min en mag niet meer bedragen dan
1,5 %.
3. ATMOSFERISCHE OMSTANDIGHEDEN3.1. Wind
Tijdens de proef mag de gemiddelde windsnelheid nietmeer bedragen
dan 3 m/sec. met windstoten van niet meer dan 5 m/sec. Bovendien
moetde windcomponentdwars op de weg minder bedragen dan 2 m/
sec. De windsnelheid moetworden gemet en op 0,7 m boven het
wegdek.
3.2. Vochtigheid
De weg moetdroog zijn.
3.3. Druk en temperatuur
Op het tijdstip van de proef mag de dichtheid van de lucht niet meer
dan 7,5 % in plus en min afwijken van de referentieomstandigheden
P = 100 kPa en T = 293,2 K.
4. TOESTAND EN VOORBEREIDING VAN HET VOERTUIG
4.1. Inrijden
Het voertuig moet in de normale rijklare toestand verkeren en ten
minste 3 000 km zijn ingereden. De banden moeten gelijktijdig met
het voertuig zijn gebruikt of 90 tot 50 % van de profieldiepte bezitten.
4.2. Controle
Er wordt gecontroleerd of het voertuig voor wat betreft de hierna
genoemde punten in overeenstemming is met de fabrieksspecificaties
voor hetdesbet reffend gebruik:
— wielen, sierdoppen, banden (merk, type, spanning),
— uitlijning der voorwielen,
— afstelling der remmen (opheffing van bijkomende wrijving),— smering van voor- en achtertrein,
— instelling van de vering en van de stand van het voertuig,
— enz.
4.3. Voorbereiding van de proef
4.3.1. Het voertuig wordt belast tot de referentiemassa.
De stand van het voertuig moet overeenkomen met de positie die
wordt ingenomen indien het zwaartepunt van de belasting zich
bevindtin hetmidden van hetlijnst uk datde punt en „R” van de
zijdelingse zitplaatsen vóór verbindt.
4.3.2. Bij de proeven op de weg worden de ramen van het voertuig gesloten.
Eventuele kleppen voor klimaatregeling, voor de koplampen, enz.
moeten buiten werking zijn gesteld.
4.3.3. Hetvoert uig moetschoon zijn.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 43
▼M4
4.3.4. Direct vóór de proef moet het voertuig op de juiste wijze op bedrijfs-
temperatuur zijn gebracht.
5. METHODEN
5.1. Methode van het variëren van de energie bij vertraging in vrij-
loop
5.1.1. Op de weg
5.1.1.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
— de tijd wordt gemeten met een toelaatbare fout van minder dan
0,1 sec.,
— de snelheid wordt gemeten met een toelaatbare fout van minder
dan 2 %.
5.1.1.2. Beproevingsmet hode
5.1.1.2.1. De snelheid van het voertuig wordt opgevoerd tot 10 km/h boven de
gekozen beproevingssnelheid V..
5.1.1.2.2. De versnellingshandel wordt in de neutrale stand geplaatst.
5.1.1.2.3. Met de vertragingstijd (t1) van hetvoert uig van de snelheid
V2=V+ ∆V km/h tot V1=V− ∆V km/h,
met∆V≤5 km/h.
5.1.1.2.4. Voer dezelfde proef uit in tegenovergestelde richting ter bepaling van
t2.
5.1.1.2.5. Bereken hetgemiddelde van t1en t2, ditis gelijk aan T1.
5.1.1.2.6. Herhaal deze proeven een aantal malen zodat de statistische nauwkeu-
righeid (p) met betrekking tot het gemiddelde
T¼1
nXn
i¼1Ti gelijk is aan of minder bedraagtdan 2 % (p ≤2 %).
De statistische nauwkeurigheid is gegeven door:
p¼tsﬃﬃﬃnp/C1100
T
waarin:
t = coëfficiënt volgens onderstaande tabel,
n = aantal proeven,s = standaardafwijking, s ¼ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
X
n
i¼1Ti/C0TðÞ2
n/C01vuut
n456789 1 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5
t3,2 2,8 2,6 2,5 2,4 2,3 2,3 2,2 2,2 2,2 2,2 2,2
tﬃﬃﬃnp1,6 1,25 1,06 0,94 0,85 0,77 0,73 0,66 0,64 0,61 0,59 0,57
5.1.1.2.7. Bereken hetvermogen metbehulp van de formule:
P¼MV ∆V
500 T
waarin:
P is uitgedrukt in kW,
V = de beproevingssnelheid in m/sec.,
∆V = snelheidsafwijking van de snelheid V in m/sec.,
M = referentiemassa in kg,
T = tijd in sec.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 44
▼M4
5.1.2. Op de bank
5.1.2.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
De apparatuur moet dezelfde zijn als die voor de proef op de weg.
5.1.2.2. Beproevingsmet hode
5.1.2.2.1. Plaats het voertuig op de rollenbank.5.1.2.2.2. Pas de bandenspanning (koud) van de aangedreven wielen aan aan die
welke voor de rollenbank is vereist.
5.1.2.2.3. Stel het traagheidsequivalent I van de bank in.5.1.2.2.4. Breng het voertuig en de bank op de juiste wijze op bedrijfstempera-
tuur.
5.1.2.2.5. Voer de handelingen uitdie beschreven zijn in punt5.1.1.2 (met
uitzondering van de punten 5.1.1.2.4 en 5.1.1.2.5) waarbij in de
formule van punt5.1.1.2.7, M wordtvervangen door I.
5.1.2.2.6. Stel de rem zodanig af dat voldaan wordt aan de voorschriften van
punt4.1.4.1 van bijlage III.
5.2. Methode voor meting van het koppel bij constante snelheid
5.2.1. Op de weg
5.2.1.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
— de meting van het koppel wordt uitgevoerd met een meetapparaat
meteen nauwkeurigheid van 2 %,
— de meting van de snelheid wordt uitgevoerd met een nauwkeurig-
heid van 2 %.
5.2.1.2. Beproevingsmet hode
5.2.1.2.1. Breng het voertuig op de gekozen constante snelheid V.5.2.1.2.2. Registreer het koppel C
(t)en de snelheid gedurende een minimale duur
van 10 sec. met een apparaat van categorie 1 000 overeenkomstig
ISO-norm 970.
5.2.1.2.3. De variaties van het koppel C(t)en de snelheid als functie van de tijd
mogen gedurende elke seconde van de registratie niet meer dan 5 %
bedragen.
5.2.1.2.4. De aangehouden waarde van hetkoppel Ct1is hetgemiddelde koppel
vastgesteld met behulp van onderstaande formule:
Ct1¼1
∆tZtþ∆t
tCtðÞdt
5.2.1.2.5. Voer dezelfde proef uit in tegenovergestelde richting en bepaal Ct2.
5.2.1.2.6. Bepaal hetgemiddelde Ctvan de beide waarden Ct1en Ct2van het
koppel.
5.2.2. Op de bank
5.2.2.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
De apparatuur moet dezelfde zijn als die voor de proef op de weg.
5.2.2.2. Beproevingsmet hode
5.2.2.2.1. Voer de handelingen uit beschreven in de punten 5.1.2.2.1 t/m
5.1.2.2.4.
5.2.2.2.2. Voer de handelingen uit beschreven in de punten 5.2.1.2.1 t/m
5.2.1.2.4.
5.2.2.2.3. Stel de rem zodanig in dat voldaan wordt aan de voorschriften van
punt4.1.4.1 van bijlage III.
5.3. Bepaling van het geïntegreerde koppel tijdens een variabele proef-
cyclus
5.3.1. Deze methode vormt een niet verplichte aanvulling op de methode
met constante snelheid beschreven in punt 5.2.
5.3.2. Bij deze dynamische beproevingsmethode wordt de gemiddelde
waarde van hetkoppel M bepaald. Hiert oe worden de reële waarden1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 45
▼M4
van het koppel geïntegreerd als functie van de tijd tijdens een
bepaalde rijcyclus die methetaan de proef onderworpen voert uig
wordtuit gevoerd.
Het geïntegreerde koppel wordt dan gedeeld door het tijdsverschil.Hieruit resulteert:
M¼1
t2/C0t1Zt2
t1MtðÞ/C1dtmet M t ðÞ >0 ðÞ
M wordt berekend aan de hand van zes stellen resultaten.
Wat het tempo van de monsterneming van M betreft, wordt een
minimum van 2 per seconde aanbevolen.
5.3.3. Instelling van de bank
De rem wordt afgesteld volgens de methode beschreven in punt 5.2.
Indien hetkoppel M op de bank nietovereenst emtmethetkoppel M
op de weg worden de instellingen van de rem gewijzigd tot deze
waarden op 5 % in plus en min gelijk zijn.
Opmerking:
Deze methode kan alleen worden toegepast bij dynamometers met
elektrische simulering van de traagheid of met een fijnafstelling.
5.3.4. Goedkeuringscriteria
De standaardafwijking bij zes metingen mag niet meer bedragen dan
2 % van de gemiddelde waarde.
5.4. Methode voor meting van de vertraging met behulp van een gyro-
scopisch platform
5.4.1. Op de weg
5.4.1.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
— meting van de snelheid: fout kleiner dan 2 %,
— meting van de vertaging: fout kleiner dan 1 %,
— meting van de helling van de weg: fout kleiner dan 1 %,
— meting van de tijd: fout kleiner dan 0,1 sec.
De stand van het voertuig wordt vastgesteld op een horizontaal refe-
rentievlak.
Door vergelijking is het mogelijk de helling van de weg af te trekken
(α1).
5.4.1.2. Beproevingsmet hode
5.4.1.2.1. De snelheid van het voertuig wordt opgevoerd tot ten minste 5 km/h
boven de gekozen snelheid V.
5.4.1.2.2. Registreer de vertraging tussen de snelheden V + 0,5 km/h en V −
0,5 km/h.
5.4.1.2.3. Bereken de gemiddelde vertraging overeenkomend met de snelheid V
volgens onderstaande formule:
γ1¼1
tZt
oγ1tðÞdt/C0g/C1sinα1 ðÞ
waarin:
γ1 = de gemiddelde waarde van de vertraging bij snelheid V in
een bepaalde richting van de rijbaan,
t = tijd van de vertraging van V + 0,5 km/h tot V − 0,5 km/h,γ
1(t) = de gedurende deze tijd geregistreerde vertraging,
g = 9,81 m · s−2.
5.4.1.2.4. Voer dezelfde metingen uit in de andere richting en bepaal γ2:
5.4.1.2.5. Bereken hetgemiddelde Γi¼γ1þγ2
2voor de proef i.
5.4.1.2.6. Voer een voldoende aantal proeven uit zoals vermeld in punt
5.1.1.2.6, waarbij T wordtvervangen door1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 46
▼M4
Γi¼1
nXn
1¼iΓi
5.4.1.2.7. Bereken de gemiddeld geabsorbeerde kracht
F=M Γ
waarin:M = de referentiemassa van het voertuig in kg,
Γ= de eerder berekende gemiddelde vertraging.
5.4.2. Op de bank
5.4.2.1. Meetapparatuur en toelaatbare fout
Men dient gebruik te maken van voor de bank geschikte meetappara-
tuur overeenkomstig het bepaalde in punt 2 van aanhangsel 2.
5.4.2.2. Beproevingsmet hode
5.4.2.2.1. Instelling van de belasting op het wiel bij constant toerental
Op de rollenbank heeft de totale weerstand de volgende vorm:
F
totaal=Faangegeven+Frolweerstand van de aangedreven wielen,
Ftotaal=FR(Frijweerstand),
Faangegeven=FR−Frolweerstand van de aangedreven wielen,
Faangegeven= de belasting die het meetapparaat op de rollenbank
aanwijst,
FR= bekend,
Frolweerstand van de aangedreven wielenwordt:
— indien mogelijk gemeten op de rollenbank. Het aan de proef
onderworpen voertuig wordt, met de versnellingshandel in de
neutrale stand, door de bank op beproevingssnelheid gebracht;
vervolgens wordtde draaiweerst and van de aangedreven as op
hetmeet apparaatvan de rollenbank afgelezen;
— bepaald bij rollenbanken waar meting niet mogelijk is. Bij rollen-
banken is de rolweerstand RRdie welke tevoren op de weg is
bepaald. Bij banken met1 rol wordtde rolweerst and RRbepaald
door vermenigvuldiging van de rolweerstand op de weg met een
coëfficiëntR die gelijk is aan de verhouding t ussen de massa van
de aangedreven wielen en de totale massa van het voertuig.
Opmerking
RRwordtverkregen aan de hand van de kromme F = f(V).1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 47
▼M4
AANHANGSEL 4
CONTROLE VAN ANDERE DAN MECHANISCHE TRAAGHEDEN
1. ONDERWERP
Metde in ditaanhangsel beschreven met hode kan worden nagegaan of de
totale traagheid van de rollenbank de reële waarden tijdens de verschil-
lende fasen van de proefcyclus op bevredigende wijze simuleert.
2. PRINCIPE2.1.Uitwerking van de werkvergelijkingen
Aangezien de bank blootstaat aan de wisselende draaisnelheid van de
rol(len), kan de kracht aan de oppervlakte van de rol(len) worden uitge-
druktmetde formule
F¼I/C1γ¼I
M/C1γþFI
waarin:
F = krachtaan de oppervlakt e van de rol(len),I = totale traagheid van de bank (gelijkwaardige traagheid van het
voertuig: zie tabel in punt 5.1),
I
M= traagheid van de mechanische massa's van de bank,
γ = tangentiële versnelling aan de oppervlakte van de rol,
FI= traagheidskracht.
OpmerkingIn het aanhangsel wordt deze formule verder toegelicht voor wat betreft
de banken metmechanische t raagheidssimulering.
De totale traagheid wordt uitgedrukt met de formule:
I¼I
MþFI
γ
waarin:
IM= kan worden berekend of gemeten volgens de traditionele
methoden
FI= aan de bank kan worden gemeten
γ = kan worden berekend aan de hand van de omtreksnelheid van de
rollen.
De bepaling van de totale traagheid „I” gebeurt aan de hand van een
versnellings- of vertragingsproef met gelijke of hogere waarden dan die
welke tijdens een proefcyclus zijn verkregen.
2.2.Toelaatbare fout bij de berekening van de totale traagheid
Met behulp van de meet- en rekenmethoden moet de totale traagheid I
meteen relat ieve fout( ∆I/I) van minder dan 2 % kunnen worden
bepaald.
3. VOORSCHRIFTEN
3.1. De massa van de gesimuleerde totale traagheid I moet gelijk blijven aan
de theoretische waarde van de gelijkwaardige traagheid (zie punt 5.1 van
bijlage III) binnen de volgende grenzen:
3.1.1. 5 % in plus en min van de theoretische waarde voor iedere momentane
waarde,
3.1.2. 2 % in plus en min van de theoretische waarde voor de voor iedere
verrichting van de cyclus berekende gemiddelde waarde.
3.2. De in punt3.1.1 genoemde grenswaarden bedragen bij hetinschakelen
van de versnelling gedurende 1 seconde 50 % en tijdens een schakelver-
richting bij een voertuig met handgeschakelde versnellingsbak gedurende
2 seconden 50 %.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 48
▼M4
4. CONTROLEPROCEDURE
4.1. Bij iedere proef wordtcont role verrichtgedurende de gehele cyclus als
omschreven in punt2.1 van bijlage III.
4.2. Indien evenwel wordtvoldaan aan de voorschrift en van punt3 met
momentane acceleraties, waarbij driemaal zo hoge of lage waarden
worden bereikt als bij de verrichtingen van de theoretische cyclus, is
bovengenoemde controle niet nodig.
5. TECHNISCHE OPMERKINGEN
Toelichting bij de uitwerking van de werkvergelijkingen
5.1. Krachtenevenwicht op de weg
CR¼k1Jr1dΘ1
dtþk2Jr2dΘ2
dtþk3Mγr1þk3Fsr1
5.2. Krachtenevenwicht op een bank met mechanische traagheidssimulering
Cm¼k1Jr1dΘ1
dtþk3JR mdWm
dt
Rmr1þk3Fsr1
¼k1Jr1dΘ1
dtþk3Iγr1þk3Fsr1
5.3. Krachtenevenwicht op een bank met niet-mechanische traagheidssimule-
ring
Ce¼k1Jr1dΘ1
dtþk3JR edWe
dt
Rer1þCl
Rer10
B@1
CAþk3Fsr1
¼k1Jr1dΘ1
dtþk3IMγþFI ðÞ r1þk3Fsr1
In deze formules:
CR = motorkoppel op de weg,
Cm= motorkoppel op een bank met mechanische traagheidssimule-
ring,
Ce= motorkoppel op een bank met elektrische traagheidssimule-
ring,
Jr1= traagheidsmoment van de overbrenging van het voertuig voor
watbet reftde aangedreven wielen,
Jr2= traagheidsmoment van de niet-aangedreven wielen,
JRm = traagheidsmoment van de bank met mechanische traagheidssi-
mulering,
JRe = mechanisch traagheidsmoment van de bank met elektrische
traagheidssimulering,
M = massa van hetvoert uig op de weg,
I = gelijkwaardige traagheid van de bank met mechanische traag-
heidssimulering,
IM= mechanische traagheid van de bank met elektrische traag-
heidssimulering,
Fs= resulterende kracht bij constante snelheid,
Cl= resulterend koppel bij elektrisch gesimuleerde traagheid,
FI= resulterende kracht bij elektrisch gesimuleerde traagheid,
dΘ1
dt= hoekversnelling van de aangedreven wielen,
dΘ2
dt= hoekversnelling van de niet-aangedreven wielen,1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 49
▼M4
dWm
dt= hoekversnelling van de mechanische traagheidsbank,
dWe
dt= hoekversnelling van de elektrische traagheidsbank,
γ = lineaire versnelling,
r1= belaste straal van de aangedreven wielen,
r2= belaste straal van de niet-aangedreven wielen,
Rm = straal van de rollen van de mechanische traagheidsbank,
Re = straal van de rollen van de elektrische traagheidsbank,k
1= coëfficiëntafhankelijk van de overbrengingsverhouding en de
verschillende traagheden van de transmissie en van het
„rendement”,
k2= overbrengingsverhouding ×r1
r2× „rendement”,
k3= overbrengingsverhouding × „rendement”.
Ervan uitgaande dat de twee soorten rollenbank (punt 5.2 en punt 5.3)
dezelfde karakteristieken hebben, wordt na vereenvoudiging de volgende
formule verkregen:
k3IM/C1γþFI ðÞ r1¼k3I/C1γ/C1r1
waaruitvolgtdat
I¼IMþFI
γ:1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 50
▼M4
AANHANGSEL 5
BESCHRIJVING VAN DE UITLAATGASMONSTERNEMINGSSYS-
TEMEN
1. INLEIDING
1.1. Aan de voorschriften van punt 4.2 van bijlage III kan met verschil-
lende monsternemingssystemen worden voldaan.
De in de punten 3.1, 3.2 en 3.3 beschreven typen worden aanvaard-
baar geacht indien zij voldoen aan de essentiële criteria die van
toepassing zijn op het beginsel van de variabele verdunning.
1.2. De technische dienst moet in zijn rapport de bij de proef gebruikte
monsternemingsmethode vermelden.
2. CRITERIA DIE VAN TOEPASSING ZIJN OP HET SYSTEEM
MET VARIABELE VERDUNNING VOOR METING VAN DE
UITLAATGASSEN
2.1. Toepassingsgebied
Specificatie van de functionele eigenschappen van een monsterne-
mingssysteem voor uitlaatgassen dat bestemd is voor meting van de
massa van de werkelijke uitlaatgasemissies van een voertuig over-
eenkomstig de bepalingen van deze richtlijn.
Op grond van hetprincipe van de monst erneming metwisselende
verdunning moetaan drie voorwaarden worden voldaan.
2.1.1. De uitlaatgassen van het voertuig moeten onder bepaalde voor-
waarden continu met buitenlucht worden verdund.
2.1.2. Het totale volume van het mengsel van uitlaatgassen en verdun-
ningsluchtmoetnauwkeurig worden gemet en.
2.1.3. Voor de analyse moet een constant proportioneel monster van de
verdunde uitlaatgassen en de verdunningslucht worden genomen.
De massa's van de geëmitteerde verontreinigende gassen worden
bepaald aan de hand van de concentraties van het proportionele
monster en het tijdens de test gemeten totale volume. De concentra-
ties in het monster worden gecorrigeerd met het gehalte aan
verontreinigingen dat in de omgevingslucht aanwezig is. Bij voer-
tuigen met een motor met compressieontsteking worden bovendien
de deeltjesemissies bepaald.
2.2. Technische samenvatting
In figuur 1 is het principe van het monsternemingssysteem schema-
tisch weergegeven.
2.2.1. De uitlaatgassen van het voertuig moeten met een voldoende
hoeveelheid omgevingslucht worden verdund ten einde condensatie
van het water in het monsternemings- en meetsysteem te voorkomen.
2.2.2. Het uitlaatgasmonsternemingssysteem moet de mogelijkheid bieden
de gemiddelde volumeconcentraties te meten van de CO2-, CO-,
HC- en NOx-bestanddelen, alsmede de deeltjesemissie bij voertuigen
met een motor met compressieontsteking, welke aanwezig zijn in de
uitlaatgassen tijdens de testcyclus van het voertuig.
2.2.3. Het mengsel van lucht en uitlaatgassen moet ter hoogte van de sonde
homogeen zijn (zie punt2.3.1.2).
2.2.4. Met de sonde moet een representatief monster worden genomen van
de verdunde uitlaatgassen.
2.2.5. Het moet mogelijk zijn met het systeem het totale volume van de
verdunde uitlaatgassen van het beproefde voertuig te meten.
2.2.6. De monsternemingsapparatuur moet gasdicht zijn. De uitvoering van
het monsternemingssysteem met wisselende verdunning en de mate-1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 51
▼M6
▼M4
▼M6
▼M4
▼M6
▼M4
▼M4
rialen van de apparatuur moeten zodanig zijn dat hierdoor de
concentratie van de verontreinigingen in de verdunde uitlaatgassen
nietwordtbeïnvloed. Indien enig onderdeel van de apparat uur
(warmtewisselaar, cycloon, ventilator, enz.) van invloed is op de
concentratie van enig verontreinigend bestanddeel van de verdunde
gassen en deze tekortkoming niet kan worden gecorrigeerd, moet de
monsterneming van dit bestanddeel vóór dit onderdeel plaatsvinden.
2.2.7. Indien het beproefde voertuig is uitgerust met een uitlaatsysteem
voorzien van verschillende uitlaatopeningen, moeten de aansluit-
slangen zo dichtmogelijk bij hetvoert uig onderling worden
verbonden.
2.2.8. De gasmonsters worden opgevangen in zakken van voldoende capa-
citeit ten einde de uitstroming der gassen tijdens de monsterneming
niet te belemmeren. Deze zakken moeten van een zodanig materiaal
zijn dat de concentraties van de gasvormige verontreinigingen hier-
door nietworden beïnvloed (zie punt2.3.4.4).
2.2.9. Het systeem met wisselende verdunning moet zodanig zijn uitge-
voerd dat hiermede monsters van de uitlaatgassen kunnen worden
genomen zonder dat de tegendruk aan het uiteinde van de uitlaatpijp
in belangrijke mate wordt gewijzigd (zie punt 2.3.1.1).
2.3. Bijzondere specificaties
2.3.1. Apparatuur voor het opvangen en verdunnen van de uitlaatgassen
2.3.1.1. De verbindingsslang tussen de uitlaatpijp(en) van het voertuig en de
mengkamer moetzo kortmogelijk zijn en mag in geen geval:
— een wijziging teweegbrengen in de statische druk aan de uitlaat-
pijp(en) van hetbeproefde voert uig van meer dan 0,75 kPa in
plus en min bij 50 km/h of van meer dan 1,25 kPa in plus en
min tijdens de gehele duur van de proef en zulks ten opzichte
van de statische drukken die gemeten worden wanneer geen
enkele verbindingsslang op de uitlaatpijp(en) van het voertuig is
aangesloten.
De druk moet worden gemeten in het achterste stuk van de
uitlaat of in een verlengstuk daarvan met dezelfde doorsnede,
zo dicht mogelijk bij het einde van de uitlaat;
— de aard van de uitlaatgassen beïnvloeden of veranderen.
2.3.1.2. Er moet een mengkamer aanwezig zijn waarin de uitlaatgassen van
hetvoert uig en de verdunningsluchtzodanig worden vermengd dat
aan de uitlaat van de mengkamer een homogeen mengsel wordt
verkregen. De homogeniteit van het mengsel in een willekeurig
doorsnedevlak ter hoogte van de sonde mag niet meer dan 2 % in
plus en min afwijken van de gemiddelde waarde die verkregen wordt
op ten minste vijf op gelijke afstanden over de diameter van de
gasstroom verdeelde punten. De druk in de mengkamer mag niet
meer dan 0,25 kPa in plus en min afwijken van de atmosferische
druk ter minimalisering van de effecten op de omstandigheden aan
het uiteinde van de uitlaat en ter beperking van de drukval in de
apparatuur voor de conditionering van de verdunningslucht voor
zover deze aanwezig is.
2.3.2. Aanzuigings- en volumemetingsapparatuur
Deze apparatuur mag voorzien zijn van een reeks vaste snelheidsin-
stellingen zodat een debiet kan worden verkregen waarbij
condensatie van water wordt vermeden. Dit resultaat wordt in het
algemeen bereiktdoor in de monst ernemingszak voor de verdunde
uitlaatgassen een CO2-concentratie te handhaven die minder dan 3 %
vol bedraagt.
2.3.3. Volumemeting
2.3.3.1. De volumemeter moet onder alle bedrijfsomstandigheden zijn kali-
bratienauwkeurigheid tot op 2 % in plus en min behouden. Indien
met behulp van deze inrichting geen compensatie kan worden
bewerkstelligd van de temperatuursvariaties van het mengsel van
uitlaatgassen en verdunningslucht op het punt waar de meting plaats-
vindt, dient men gebruik te maken van een warmtewisselaar
waarmede de temperatuur op 6 ºC in plus en min ten opzichte van
de beoogde bedrijfstemperatuur wordt gehouden.
Eventueel kan gebruik worden gemaakt van een cycloon ter bescher-
ming van de volumemeetapparatuur.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 52
▼M4
Figuur 1
Schema van een systeem met variabele verdunning voor meting van de uitlaatgassen
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 53
▼M4
2.3.3.2. Direct vóór de volumemeter moet een temperatuurmeter zijn aange-
bracht. Deze temperatuurmeter moet een juistheid en
nauwkeurigheid hebben van 1 ºC in plus en min en een reactietijd
van 0,1 sec. bij 62 % van een gegeven temperatuursvariatie (in sili-
conenolie gemeten waarde).
2.3.3.3. Tijdens de proef moeten de drukmetingen een juistheid en nauwkeu-
righeid hebben van 0,4 kPa in plus en min.
2.3.3.4. De bepaling van de druk ten opzichte van de atmosferische druk
geschiedt vóór en (eventueel) na de volumemeter.
2.3.4. Gasmonsterneming
2.3.4.1. Ver dunde uitlaatgassen
2.3.4.1.1. Het monster van de verdunde uitlaatgassen wordt genomen vóór de
aanzuigapparatuur, maar achter die voor de conditionering (voor
zover aanwezig).
2.3.4.1.2. Hetdebietmag nietmetmeer dan 2 % in plus en min van het
gemiddelde afwijken.
2.3.4.1.3. Het monsternemingsdebiet moet ten minste 5 l/min bedragen en mag
ten hoogste 0,2 % bedragen van het debiet van de verdunde uitlaat-
gassen.
2.3.4.1.4. De equivalentiegrens moet van toepassing zijn op een systeem met
constante massa.
2.3.4.2. Ver dunningslucht
2.3.4.2.1. Bij constant debiet moet een monster van de verdunningslucht
worden genomen in de nabijheid van de omgevingslucht(na de
filter, voor zover aanwezig).
2.3.4.2.2. Het gas mag niet verontreinigd zijn door uitlaatgassen die afkomstig
zijn uithetvermengingsgebied.
2.3.4.2.3. Hetmonst ernemingsdebietvan de verdunningsluchtmoetvergelijk-
baar zijn met dat wat voor de verdunde uitlaatgassen wordt gebruikt.
2.3.4.3. Monsterneming
2.3.4.3.1. De voor de monsterneming gebruikte materialen moeten van zoda-
nige aard zijn dat hierdoor de concentratie van de verontreinigingen
nietwordtgewijzigd.
2.3.4.3.2. Voor het verwijderen van vaste deeltjes uit het monster mag gebruik
worden gemaaktvan filt ers.
2.3.4.3.3. Voor het transport van het monster naar de monsternemingszak(ken)
zijn pompen vereist.
2.3.4.3.4. Voor de voor de monsterneming vereiste debieten zijn debietrege-
laars en debietmeters vereist.
2.3.4.3.5. Tussen de driewegkranen en de monsternemingszakken kunnen
gasdichte snelvergrendelingsverbindingen worden aangebracht met
automatische afsluiting aan de zijde van de opvangzak. Voor de
toevoer van de monsters naar de analyseapparatuur mag van andere
systemen gebruik worden gemaakt (b.v. van driewegkranen).
2.3.4.3.6. De verschillende afsluiters waarvan gebruik wordt gemaakt in het
circuit van de gasmonsters, moeten een snelle regeling en werking
mogelijk maken.
2.3.4.4. Opslag van de monsters
2.3.4.4.1. De gasmonsters moeten worden verzameld in monsternemings-
zakken meteen capacit eitdie voldoende is om het
monsternemingsdebiet te handhaven. De zakken moeten zijn
vervaardigd van zodanig materiaal dat de concentratie van de
gasvormige syntheseverontreinigingen na 20 minuten niet met meer
dan 2 % in plus en min wordtgewijzigd.
2.4. Aanvullend monsternemingsapparaat voor het testen van voer-
tuigen met motor met compressieontsteking
2.4.1. In tegenstelling tot de gasmonsterneming bij voertuigen met elektri-
sche ontsteking, bevinden de bemonsteringsplaatsen voor de
monsterneming van koolwaterstoffen en deeltjes zich in een verdun-
ningstunnel.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 54
▼M6
▼M6
2.4.2. Ter beperking van warmteverliezen in het uitlaatgas van het laatste
stuk van de uitlaat tot de inlaatopening van de verdunningstunnel,
mag de lengte van de hiervoor gebruikte buisleiding ten hoogste
3,6 m of bij een buis met thermische isolatie ten hoogste 6,1 m
bedragen. De binnendiameter mag ten hoogste 105 mm bedragen.
2.4.3. In de verdunningstunnel — een recht, uit elektrisch geleidend mate-
riaal bestaand buisstuk — moeten turbulente
stromingsomstandigheden heersen (Reynoldsgetallen ≥4 000) zodat
het verdunde uitlaatgas homogeen is en monsterneming van repre-
sentatieve gas- en deeltjesmonsters verzekerd is. De
verdunningstunnel moet een doorsnede hebben van ten minste
200 mm. Hetsyst eem moetgeaard zijn.
2.4.4. Het deeltjesmonsternemingssysteem bestaat uit een opnemingssonde
in de verdunningstunnel en twee achter elkaar geplaatste filters. In
de stromingsrichting zijn voor en achter het filterpaar snelschakelaf-
sluiters aangebracht.
2.4.5. De deeltjesmonsternemingssonde moet als volgt zijn uitgevoerd:
De sonde moetin de nabijheid van de middellijn van de t unnel,
ongeveer tien tunneldiameters stroomafwaarts van de inlaatopening
van het uitlaatgas, zijn ingebouwd en een binnendiameter hebben
van ten minste 12 mm.
De afstand van het monsternemingspunt tot de filterhouder moet ten
minste gelijk zijn aan vijfmaal de diameter van de sonde, maar mag
ten hoogste 1 020 mm bedragen.
2.4.6. De meeteenheid van de monstergasstroom omvat pompen, gastoe-
voerregelaars en meetapparatuur voor het debiet.
2.4.7. Het monsternemingssysteem voor de koolwaterstoffen omvat een
verwarmde monsternemingssonde, -leiding, -filter en -pomp.
De monsternemingssonde moet, op dezelfde afstand van de inlaat-
opening van de uitlaatgassen als de deeltjesmonsternemingssonde,
zo zijn ingebouwd dateen wederzijdse beïnvloeding van de monst er-
nemingssystemen wordt vermeden. De binnendiameter moet ten
minste 4 mm bedragen.
2.4.8. Alle verwarmde delen moeten door het verwarmingssysteem op een
temperatuur van 190 ± 10 ºC worden gehouden.
2.4.9. Indien de debietwisselingen niet kunnen worden gecompenseerd, dan
moet er een warmtewisselaar worden geïnstalleerd en een tempera-
tuurregelaar overeenkomstig punt 2.3.3.1 waarmede een constant
debiet kan worden gewaarborgd en dus ook de proportionaliteit van
het monsternemingsdebiet.
3. BESCHRIJVING VAN DE SYSTEMEN
3.1. Systeem met variabele verdunning en verdringerpomp (PDP-
CVS systeem) (figuur 1)
3.1.1. Het monsternemingssysteem met constant volume en met een
verdringerpomp (PDP-CVS), waarbij de gasstroom die de pomp
passeert bij constante temperatuur en druk wordt bepaald, voldoet
aan de voorwaarden van deze bijlage. Voor het meten van het totale
volume wordt het aantal omwentelingen geteld dat door de gekali-
breerde verdringerpomp wordt gemaakt. Een proportioneel
gasmonster wordt verkregen door bemonstering bij constant
gehouden gasstroom met behulp van een pomp, een debietmeter en
een regelafsluiter.
3.1.2. In figuur 1 wordthetprincipeschema gegeven van zo'n monst erne-
mingssysteem. Aangezien met meer dan één configuratie de
gewenste resultaten kunnen worden verkregen, behoeft de installatie
niet exact met het schema overeen te stemmen. Men mag extra
onderdelen, zoals apparatuur, afsluiters, spoelen en schakelaars
gebruiken voor hetverkrijgen van ext ra gegevens en hetcoördineren
van de functies van de installatiecomponenten.
3.1.3. De gasopvangapparatuur bestaat uit:3.1.3.1. een filter (D) voor de verdunningslucht, dat eventueel mag worden
voorverwarmd. Dit filter bestaat uit een laag actieve koolstof tussen
twee lagen papier; het dient voor verlaging en stabilisering van de1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 55
▼M4
▼M4
concentratie van uit de omgeving afkomstige koolwaterstoffen in de
verdunningslucht;
3.1.3.2. een mengkamer (M) waarin een homogeen mengsel van luchten
uitlaatgassen wordt gevormd;
3.1.3.3. een warmtewisselaar (H) met voldoende capaciteit om gedurende de
gehele proef de temperatuur van het uitlaatgas/luchtmengsel, die
vlak boven de verdringerpomp wordt gemeten, tot op 6 ºC nauw-
keurig op de voorgeschreven waarde te houden. Dit apparaat mag
geen wijziging veroorzaken van het gehalte aan verontreinigingen
in hetverdunde gas datdaarna voor analyse wordtafgenomen;
3.1.3.4. een verwarmingselement(TC) voor de voorverwarming van de
warmtewisselaar vóór de proef, waarmee tevens de temperatuur
tijdens de proef tot op 6 ºC nauwkeurig op de voorgeschreven
waarde wordtgehouden;
3.1.3.5. een verdringerpomp (PDP) die dientvoor een volumet risch gelijk-
matige verplaatsing van het lucht/uitlaatgasmengsel. De capaciteit
van de pomp moetvoldoende zijn om onder alle omst andigheden
die zich tijdens een proef kunnen voordoen, condensvorming in de
apparatuur te verhinderen. Met het oog hierop wordt over het alge-
meen een verdringerpomp gebruiktmeteen capacit eitdie
3.1.3.5.1. het dubbele bedraagt van de maximumstroom uitlaatgas die wordt
geproduceerd in de acceleratiefasen van de proefcyclus, of
3.1.3.5.2. voldoende is om de CO2-concentratie in de bemonsteringszak waarin
het verdunde uitlaatgas wordt opgevangen, beneden 3 % vol te
houden;
3.1.3.6. een temperatuurmeter (T1) (nauwkeurigheid en juistheid 1 ºC in plus
en min), die vlak boven de verdringerpomp is aangebracht. Hiermee
moet de temperatuur van het verdunde uitlaatgasmengsel gedurende
de proef continu kunnen worden gecontroleerd;
3.1.3.7. een manometer (G1) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa in plus en
min), die vlak boven de verdringerpomp is aangebrachten dient
voor het registreren van het drukverschil tussen het gasmengsel en
de omgevingslucht;
3.1.3.8. een tweede manometer (G2) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa in
plus en min), die zo is aangebrachtdathetdrukverschil t ussen inlaat
en uitlaat van de pomp kan worden geregistreerd;
3.1.3.9. twee monsternemingssondes (S1en S2) waarmee constante monsters
kunnen worden genomen van de verdunningsluchten hetverdunde
mengsel van lucht en uitlaatgas;
3.1.3.10. een filter (F) voor het onttrekken van de vaste deeltjes aan de voor
analyse bestemde gasmonsters;
3.1.3.11. pompen (P) voor het opnemen van een constante stroom verdun-
ningslucht en een constante stroom van verdund mengsel van
uitlaatgas en lucht gedurende de proef;
3.1.3.12. stroomregelkleppen (N) die de doorstroming van de door de
monsternemingssondes S1en S2opgenomen gasmonsters tijdens de
proef constant moeten houden; de stroom moet zodanig zijn dat
men aan heteinde van de proef beschiktover monst ers waarvan het
volume voldoende is voor analyse (10 l/min.);
3.1.3.13. debietmeters (FL) voor de regulering en controle van de constante
doorstroming van de gasmonsters tijdens de proef;
3.1.3.14. snelwerkende afsluiters (V) die de constante gasstroom ofwel naar
de monsternemingszakken ofwel naar de buitenlucht moeten leiden;
3.1.3.15. snel vergrendelbare gasdichte verbindingsstukken (Q) tussen de snel-
werkende afsluiters en de bemonsteringszakken. De afsluiting van
het verbindingsstuk aan de zakkant moet automatisch gebeuren. Er
zijn andere methoden mogelijk om het gasmonster tot aan het analy-
setoestel te leiden (b.v. driewegafsluiters);
3.1.3.16. zakken (B) voor het opvangen van de monsters verdund uitlaatgas en
verdunningsluchtt ijdens de proef. De inhoud daarvan moetgroot
genoeg zijn om het monsternemingsdebiet niet te verkleinen. De
zakken moeten zijn vervaardigd van een materiaal dat geen invloed
heeft op de metingen zelf of op de chemische samenstelling van de
gasmonsters (b. v. folie bestaande uit een polyetheenpolyamide
verbinding of uit fluorkoolwaterstofpolymeren);1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 56
▼M4
3.1.3.17. een teller (C) voor het registreren van het aantal omwentelingen dat
de verdringerpomp tijdens de proef heeft gemaakt.
3.1.4. Aanvullende apparatuur voor metingen aan motorvoertuigen met
compressieontsteking
Voor de meting aan motorvoertuigen met compressieontsteking
overeenkomstig de voorschriften van de punten 4.3.1.1 en 4.3.2 van
bijlage III, moetde aanvullende apparat uur worden gebruiktdie in
figuur 1 meteen st ippellijn is omgeven:
Fh = verwarmd filter,
S3= monsternemingssonde in de nabijheid van de mengkamer,
Vh = verwarmde meerwegafsluiter,
Q = kortverbindingsst uk datanalyse van de omgevingslucht
BA in de HFID-detector mogelijk maakt,
HFID = verwarmde vlamionisatiedetector,1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 57
▼M6
Figuur 1
Schema van een bemonsteringssysteem met constant volume met verdringerpomp
(PDP-CVS)
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 58
▼M4
I, R = apparatuur voor integratie en registratie van de momentane
koolwaterstoffenconcentraties,
Lh = verwarmde monsternemingsleiding.
De temperatuur van alle verwarmde onderdelen moet op 190 ± 10 ºC
worden gehouden.
Deeltjesbemonsteringssysteem
—S4: monsternemingssonde in de verdunningstunnel,
—Fp: filtereenheid, bestaande uit twee achter elkaar geplaatste
filters; omschakelinrichting voor andere parallel geplaatste filter-
paren,
— bemonsteringsleiding,— pompen, debietregelaar, meetapparatuur voor het debiet.
3.2. Verdunningssysteem met venturibuis met kritische stroming
(CFV-CVS-systeem) (figuur 2)
3.2.1. Het gebruik van een venturibuis met kritische stroming bij de
bemonstering met constant gehouden volume houdt toepassing in
van de beginselen van de vloeistofmechanica in kritische stromings-
omstandigheden. De stroom van het variabele mengsel van
verdunningslucht en uitlaatgas wordt op geluidssnelheid gehouden,
welke recht evenredig is aan de vierkantswortel van de gastempera-
tuur. Gedurende de gehele proef wordt de stroom continu
gecontroleerd, berekend en geïntegreerd. Door een extra venturibuis
te gebruiken bij de bemonstering wordt de evenredigheid van de
gasmonsters gewaarborgd. Aangezien druk en temperatuur aan de
ingang van beide venturibuizen gelijk zijn, is het volume van het
als monster genomen gas evenredig aan het totale volume van het
geproduceerde mengsel van verdunde uitlaatgassen, en het systeem
voldoetdus aan de voorwaarden van deze bijlage.
3.2.2. In figuur 2 is het principeschema van zo'n monsternemingssysteem
afgebeeld. Aangezien de gewenste resultaten kunnen worden
verkregen met diverse configuraties, behoeft de installatie niet exact
met het schema overeen te stemmen. Men mag extra onderdelen,
zoals apparatuur, afsluiters, spoelen en schakelaars gebruiken voor
hetverkrijgen van ext ra gegevens en hetcoördineren van de funct iesvan de installatiecomponenten.
3.2.3. De opvangapparatuur bestaat uit:
3.2.3.1. een filter (D) voor de verdunningslucht, dat eventueel mag worden
voorverwarmd. Dit filter bestaat uit een laag koolstof tussen twee
lagen papier; hetdientvoor verlaging en st abilisering van de concen-
tratie van uit de omgeving afkomstige koolwaterstoffen in de
verdunningslucht;
3.2.3.2. een mengkamer (M) waarin een homogeen mengsel van uitlaat-
gassen en luchtwordtgevormd;
3.2.3.3. een cycloon (CS) waarmee alle vaste deeltjes aan het gasmengsel
worden onttrokken;
3.2.3.4. twee monsternemingssondes (S
1en S2) waarmee verdunningslucht-
monsters en monsters verdund uitlaatgas kunnen worden genomen;
3.2.3.5. een venturibuis (SV) met kritische stroming met behulp waarvan
proportionele monsters verdund uitlaatgas kunnen worden genomen
uitmonst ernemingssonde S2;
3.2.3.6. een filter (F) voor het onttrekken van de vaste deeltjes aan de voor
analyse bestemde gasmonsters;
3.2.3.7. pompen (P) die een gedeelte van de lucht en het verdunde uitlaatgas
tijdens de proef in de zakken moeten verzamelen;
3.2.3.8. een stroomregelklep (N) die de stroom van de door monsternemings-
sonde S1tijdens de proef opgenomen gasstroom constant moet
houden. De gasst room moetzodanig zijn datmen aan heteinde van
de proef beschiktover monst ers, waarvan hetvolume voldoende is
voor analyse ( =10 l/min.);
3.2.3.9. een buffer (PS) in de monsternemingsleiding;
3.2.3.10. debietmeters (FL) voor de instelling en controle van het monsterne-
mingsdebiett ijdens de proef;1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 59
▼M6
▼M4
▼M4
3.2.3.11. snelwerkende afsluiters (V) die de constante gasstroom of wel naar
de monsternemingszakken of wel naar de buitenlucht moeten leiden;
3.2.3.12. snel vergrendelbare gasdichte verbindingsstukken (Q) tussen de snel-
werkende afsluiters en de monsternemingszakken. De afsluiting van
het verbindingsstuk aan de zakkant moet automatisch gebeuren.
Er zijn andere methoden mogelijk om het gasmonster tot aan het
analysetoestel te leiden (b. v. driewegafsluiters);
3.2.3.13. zakken (B) voor het opvangen van de monsters verdund uitlaatgas en
verdunningsluchtgedurende de proef. De inhoud daarvan moetgroot
genoeg zijn om het monsternemingsdebiet niet te verkleinen. De
zakken moeten zijn vervaardigd van een materiaal dat geen invloed
heeft op de metingen zelf of op de chemische samenstelling van de
gasmonsters (b. v. folie bestaande uit een polyetheen-polyamidever-
binding of uit fluorkoolwaterstofpolymeren);
3.2.3.14. een manometer (G) met een juistheid en nauwkeurigheid van 0,4 kPa
in plus en min;
3.2.3.15. een temperatuurmeter (T) die een juistheid en nauwkeurigheid moet
hebben van 1 ºC in plus en min en een reactietijd van 0,1 s bij 62 %
van een gegeven temperatuursverandering (waarde gemeten in sili-
conenolie);
3.2.3.16. een venturibuis met kritische stroming (MV) voor volumetrische
meting van de stroom verdund uitlaatgas;
3.2.3.17. een ventilator (BL) met een voldoende capaciteit om het totale
volume verdund uitlaatgas te kunnen aanzuigen;
3.2.3.18. de capaciteit van het monsternemingssysteem CFV-CVS moet groot
genoeg zijn om condensvorming de in de apparatuur onder alle
omstandig heden die zich tijdens een proef kunnen voordoen, te
verhinderen. Daarom gebruikt men meestal een ventilator (BL) met
een capaciteit die
3.2.3.18.1. het dubbele bedraagt van de maximale stroom uitlaatgas die wordt
geproduceerd in de acceleratiefasen van de proefcyclus, of
3.2.3.18.2. voldoende is om de CO2-concentratie in de monsternemingszak
waarin het verdunde uitlaatgas wordt opgevangen, beneden 3 % vol
houden.
3.2.4. Aanvullende apparatuur voor metingen aan motorvoertuigen met
compressieontsteking
Voor de meting aan motorvoertuigen met compressieontsteking
overeenkomstig de voorschriften van de punten 4.3.1.1 en 4.3.2 van
bijlage III, moetde aanvullende apparat uur worden gebruiktdie in
figuur 2 meteen st ippellijn is omgeven:
Fh = verwarmd filter,
S3= monsternemingssonde in de nabijheid van de mengkamer,
Vh = verwarmde meerwegafsluiter,
Q = kortverbindingsst uk datanalyse van de omgevingslucht
BA in de HFID-detector mogelijk maakt,
HFID = verwarmde vlamionisatiedetector,
I, R = apparatuur voor integratie en registratie van de momen-
tane koolwaterstoffenconcentraties,
Lh = verwarmde monsternemingsleiding.
De temperatuur van alle verwarmde onderdelen moet op 190 ± 10 ºC
worden gehouden.
Indien de stroomveranderingen niet kunnen worden gecompenseerd,
moeten er een warmtewisselaar worden gebruikt (H) en een verwar-
mingselement(TC) metde in punt2.2.3 van ditaanhangsel
voorgeschreven karakteristieken, om een constante stroom door de
venturibuis (MV) en dus de evenredigheid van de stroom door S3te
garanderen.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 60
▼M6
Figuur 2
Schema van een monsternemingssysteem met constant volume met gebruik van een
venturibuis met kritische stroming (CFV-CVS-systeem)
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 61
▼M6
Deeltjesbemonsteringssysteem
—S4: monsternemingssonde in de verdunningstunnel,
—Fp: filtereenheid, bestaande uit twee achter elkaar geplaatste
filters; omschakelinrichting voor andere parallel geplaatste filter-
paren,
— bemonsteringsleiding,
— pompen, debietregelaar, meetapparatuur voor het debiet.
3.3. Systeem met variabele verdunning en constant gehouden stroom
waarbij wordt gemeten door middel van drukval (CFO-CVS-
systeem) (figuur 3) ►M6 (Uitsluitend voor voertuigen met
motoren met elektrische ontsteking) ◄
3.3.1. De opvangapparatuur bestaat uit:3.3.1.1. een monsternemingsleiding die de uitlaatpijp van het voertuig
verbindtmetde eigenlijke opvangapparat uur;
3.3.1.2. een monsternemingssysteem bestaande uit eem pomp voor het
aanzuigen van een verdund mengsel van uitlaatgas en lucht;
3.3.1.3. een mengkamer (M) waarin zich een homogeen mengsel van
uitlaatgas en lucht vormt;
3.3.1.4. een warmtewisselaar (H) met voldoende capaciteit om de tempera-
tuur van het lucht/uitlaatgasmengsel, die vlak boven de debietmeter
wordt gemeten, gedurende de gehele proef tot op 6 ºC nauwkeurig
constant te houden.
Ditapparaatmag geen wijziging veroorzaken van hetgehalt e aan
veront reinigingen van hetverdunde gas datbeneden de pomp voor
analyse wordtafgenomen.
Indien bij bepaalde verontreinigende bestanddelen niet aan deze
voorwaarde wordt voldaan, moet de bemonstering voor wat betreft
de betrokken verontreiniging(en) boven de cycloon gebeuren. Indien
nodig, wordter een verwarmingselementaangebracht(TC) om de
warmtewisselaar voor de proef voor te verwarmen en de temperatuur
tijdens de proef tot op 6 ºC nauwkeurig op de voorgeschreven
waarde te houden;
3.3.1.5. twee sondes (S
1en S2), waarmee monsters kunnen worden genomen
met behulp van pompen (P), debietmeters (FL) en, indien nodig,
filters (F), waarmee vaste deeltjes aan het voor de analyse gebruikte
gas kunnen worden onttrokken;
3.3.1.6. een pomp voor de verdunningsluchten een t weede pomp voor het
verdunde gasmengsel;
3.3.1.7. een apparaatvoor met ing van hetvolume door middel van drukval;3.3.1.8. een temperatuurmeter (T
1) (nauwkeurigheid en juistheid 1 ºC in plus
en min) die vlak boven hetapparaatvoor met ing van hetvolume
wordt aangebracht. Met de temperatuurmeter moet tijdens de proef
continu de temperatuur van het verdunde uitlaatgasmengsel kunnen
worden gecontroleerd;
3.3.1.9. een manometer (G1) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa in plus en
min), die vlak boven de debietmeter is aangebracht en dient voor het
registreren van het drukverschil tussen het gasmengsel en de omge-
vingslucht;
3.3.1.10. een tweede manometer (G2) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa in
plus en min), die zo is aangebrachtdathetdrukverschil t ussen inlaat
en uitlaat van de drukvalmeter kan worden geregistreerd;
3.3.1.11. stroomregelkleppen (N) die de doorstroming van de door de
monsternemingssondes S1en S2opgenomen gasmonsters tijdens de
proef constant moeten houden. De stroom moet zodanig zijn dat
men aan heteinde van iedere proef beschiktover monst ers waarvan
hetvolume voldoende is voor analyse ( =10 l/min.);
3.3.1.12. debietmeters (FL) voor de instelling en controle van de constantheid
van het gasmonsterdebiet tijdens de proef;
3.3.1.13. snelwerkende afsluiters (V) die het constante gasmonsterdebiet of
wel naar de monsternemingszakken of wel naar de buitenlucht
moeten leiden;1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 62
▼M4
▼M4
3.3.1.14. snel vergrendelbare gasdichte verbindingsstukken (Q) tussen de snel-
werkende afsluiters en de monsternemingszakken. De afsluiting van
het verbindingsstuk aan de zakkant moet automatisch gebeuren. Er
zijn andere methoden mogelijk om het gasmonster tot aan het analy-
setoestel te leiden (b. v. driewegafsluiters);
3.3.1.15. zakken (B) voor het opvangen van de monsters verdund uitlaatgas en
verdunningsluchtt ijdens de proef. De inhoud daarvan moetgroot
genoeg zijn om het gasmonsterdebiet niet te verkleinen. De zakken
moeten zijn vervaardigd van een materiaal dat geen invloed heeft op
de metingen zelf of op de chemische samenstelling van de gasmon-
sters (b. v. folie bestaande uit een polyetheen-polyamideverbinding
of uit fluorkoolwaterstofpolymeren).1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 63
▼M4
Figuur 3
Schema van een systeem met variabele verdunning en constant gehouden stroom door
middel van drukval (CFO-CVS-systeem)
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 64
▼M4
AANHANGSEL 6
METHODE VOOR KALIBRATIE VAN DE APPARATUUR
1. VASTSTELLING VAN DE KALIBRATIEKROMME VAN HET
ANALYSETOESTEL
1.1. Ieder normaal gebruikt meetgebied moet volgens onderstaande methode
worden gekalibreerd overeenkomstig de voorschriften van punt 4.3.3
van bijlage III.
1.2. De kalibratiekromme wordt op minstens vijf meetpunten met zoveel
mogelijk gelijke tussenruimten bepaald. De nominale concentratie van
het kalibratiegas moet in de hoogste concentratie ten minste gelijk zijn
aan 80 % van de volledige schaal.
1.3. De kalibratiekromme wordt berekend met de kleinste-kwadratenme-
thode. Indien de graad van de resulterende kromme hoger is dan 3
moet het aantal meetpunten minstens gelijk zijn aan de graad van deze
kromme plus 2.
1.4. De kalibratiekromme mag niet meer dan 2 % afwijken van de nominale
waarde van iedere kalibratie.
1.5.Uitzetting van de kalibratiekromme
Aan de hand van de uitgezette kalibratiekromme en meetpunten wordt
nagegaan of de kalibratie goed is uitgevoerd. De verschillende, voor het
analysetoestel karakteristieke parameters moeten worden aangegeven,
metname
— schaal,
— gevoeligheid,— nulwaarde,— datum van ijking.
1.6. Andere technieken (gebruik van een computer, commutatie van elektro-
nisch meetgebied, enz.) mogen worden toegepast, indien naar
tevredenheid van de technische dienst wordt aangetoond dat hiermee
dezelfde mate van nauwkeurigheid wordt bereikt.
2. CONTROLE VAN DE KALIBRATIEKROMME
2.1. Vóór iedere analyse moetieder normaal gebruiktmeet gebied overeen-
komstig onderstaande voorschriften worden gecontroleerd.
2.2. De kalibratie wordt gecontroleerd met gebruikmaking van een gas dat
de te meten verontreiniging niet bevat en een kalibratiegas waarvan de
nominale waarde de te analyseren waarde benadert.
2.3. Indien voor de twee beschouwde punten het verschil tussen de theoreti-
sche waarde en de op hetmomentvan cont role verkregen waarde niet
meer dan 5 % in plus en min van de volledige schaal bedraagt, mogen
de afstellingsparameters worden aangepast. Indien dit niet het geval is
moet een nieuwe kalibratiekromme worden vastgesteld overeenkomstig
punt1 van ditaanhangsel.
2.4. Na de proef worden het gas dat de te meten verontreiniging niet bevat
en hetzelfde kalibratiegas gebruikt voor een nieuwe controle. De
analyse wordt als geldig beschouwd, indien het verschil tussen de twee
metingen minder dan 2 % bedraagt.
3. CONTROLE VAN HET RENDEMENT VAN HET NO
x-OMZET-
TINGSTOESTEL
Het rendement van het toestel dat wordt gebruikt voor de omzetting van
NO2in NO moetworden gecont roleerd.
De controle kan worden verricht met een ozonisator overeenkomstig de
opstelling van figuur 1 en op de hieronder beschreven wijze.
3.1. Het analysetoestel wordt volgens de aanwijzingen van de fabrikant op
het meest gebruikte meetbereik gekalibreerd met een gas dat geen NO
of NO2bevat en een kalibratiegas (het kalibratiegas moet een NO-
gehalte hebben dat overeenkomt met ± 80 % van de volledige schaal
en de NO2-concentratie in het gasmengsel moet lager zijn dan 5 % van
de NO-concentratie). Het NOx-analysetoestel moet zodanig op de NO-1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 65
▼M4
stand worden ingesteld dat het kalibratiegas niet in het omzettingstoe-
stel komt. De aangegeven concentratie wordt geregistreerd.
3.2. Via een T-stuk wordt continu zuurstof of synthetische lucht aan de
gasstroom toegevoegd totdat de afgelezen concentratie ongeveer 10 %
lager is dan de afgelezen kalibratieconcentratie als voorgeschreven in
punt 3.1. De aangegeven concentratie c wordt geregistreerd. De ozoni-
sator moet gedurende deze gehele handeling buiten werking blijven.
3.3. Vervolgens wordt de ozonisator in werking gesteld, waarbij voldoende
ozon moet worden geproduceerd om de NO-concentratie tot 20 %
(minimumwaarde 10 %) van de kalibratieconcentratie van punt 3.1 te
verminderen. De aangegeven concentratie d wordt geregistreerd.
3.4. Vervolgens wordt het analysetoestel overgeschakeld op de NOx-stand en
nu passeerthetgasmengsel (best aande uitNO, NO2,O2en N2) het
omzettingstoestel. De aangegeven concentratie a wordt geregistreerd.
3.5. De ozonisator wordt uitgeschakeld. Het gasmengsel van punt 3.2
passeert het omzettingstoestel en vervolgens de detector. De aange-
geven concentratie b wordt geregistreerd.
Figuur 1
3.6. Terwijl de ozonisator nog steeds buiten werking is, sluit men ook de
toevoer van zuurstof of synthetische lucht af. De door het analysetoestel
aangegeven waarde voor NOxmag dan nietmeer dan 5 % hoger zijn
dan de in punt3.1 voorgeschreven waarde.
3.7. Hetrendementvan hetNOx-omzettingstoestel wordt als volgt berekend:
rendement% ðÞ ¼ 1þa/C0b
c/C0d/C1100:
3.8. De aldus verkregen waarde mag nietlager zijn dan 95 %.
3.9. De rendementscontrole moet minstens eenmaal per week plaatsvinden.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 66
▼M4
4. KALIBRATIE VAN HET MONSTERNEMINGSSYSTEEM MET
CONSTANT VOLUME (CVS-SYSTEEM)
4.1. Bij kalibratie van het CVS-systeem wordt gebruik gemaakt van een
nauwkeurige debietmeter en een stroombegrenzend apparaat. Gemeten
wordt de stroom in het systeem bij verschillende drukwaarden, alsmede
de afstellingsparameters van het systeem, waarna de relatie hiervan met
de gasstromen wordt bepaald.
4.1.1. Er mogen verschillende typen debietmeters worden gebruikt: b. v. een
gekalibreerde venturibuis, een laminaire stromingsmeter, een gekali-
breerde turbulente stromingsmeter, mits het een dynamisch
meetapparaat is dat bovendien nog voldoet aan de voorschriften van
de punten 4.2.2 en 4.2.3 van bijlage III.
4.1.2. De nu volgende hoofdstukken bevatten een beschrijving van methoden
die worden toegepast bij kalibratie van de monsternemingsapparaten
PDP en CFV, welke zijn gebaseerd op hetgebruik van een laminaire
stromingsmeter met de gewenste nauwkeurigheid, met daarbij een
statistische controle van de geldigheid van de kalibratie.
4.2.Kalibratie van de verdringerpomp (PDP)
4.2.1. Het nu volgende hoofdstuk over de kalibratiemethode bevat een
beschrijving van de apparatuur, de meetconfiguratie en de verschillende
parameters die moeten worden gemeten voor de bepaling van het debiet
van de pomp van het CVS-systeem. Alle parameters zijn van belang
voor de debietmeter die in serie is geschakeld met de pomp. Dan kan
de kromme van het berekende debiet worden uitgezet (uitgedrukt in
m3/min. aan de inlaat van de pomp, bij absolute druk en temperatuur),
dat wordt gerelateerd aan een correlatiefunctie die overeenkomt met een
gegeven combinatie van voor de pomp geldende parameters. Vervol-
gens wordtde lineaire vergelijking die de verhouding t ussen het
pompdebiet en de correlatiefunctie uitdrukt, bepaald. Indien de pomp
van het CVS-systeem meer dan één pompsnelheid heeft, moet voor
iedere gebruikte snelheid een kalibratie worden verricht.
4.2.2. Deze kalibratieprocedure is gebaseerd op meting van de absolute
waarden van de parameters van de pomp en van de debietmeters, die
in verband staan met het debiet op ieder punt. Om de nauwkeurigheid
en continuïteit van de kalibratiekromme te waarborgen moet aan drie
voorwaarden worden voldaan:
4.2.2.1. de druk van de pomp moet worden gemeten aan de aansluitingen op de
pomp zelf en nietaan de ext erne leidingen die zijn verbonden metde
in- en uitlaat van de pomp. De drukmeteraansluitingen die respectieve-
lijk op het bovenste en het onderste punt van de voorste aandrijfschijf
van de pomp zijn aangebracht, worden onderworpen aan de reële druk
die in hetpomphuis heersten geven bijgevolg de absolut e drukver-
schillen weer;
4.2.2.2. de temperatuur moet tijdens de kalibratie constant worden gehouden.
De laminaire stromingsmeter is gevoelig voor temperatuursverande-
ringen aan de inlaat, waardoor spreiding van de gemeten waarden
wordt veroorzaakt. Temperatuursveranderingen van 1 ºC in plus en
min zijn aanvaardbaar, mits dit geleidelijk gebeurt in een tijd van
verscheidene minuten;
4.2.2.3. alle verbindingsstukken tussen de debietmeter en de CVS-pomp moeten
gasdichtzijn.
4.2.3. Tijdens de metingen van het uitlaatgas kan de gebruiker van de pomp
door meting van dezelfde pompparameters het debiet berekenen aan de
hand van de kalibratievergelijking.
4.2.3.1. Figuur 2 stelt een model van een meetconfiguratie voor. Varianten zijn
toegestaan, mits de goedkeuring verlenende instantie deze erkent als
even nauwkeurig. Indien de in figuur 2 van aanhangsel 5 beschreven
installatie wordt gebruikt, moeten de volgende parameters voldoen aan
de voorgeschreven nauwkeurigheidstoleranties:
barometerdruk (gecorrigeerd) (PB) 0,03 kPa in plus en
min,
omgevingstemperatuur (T) 0,2 ºC in plus en min,
luchttemperatuur aan de inlaat van LFE
(ETI)0,15 ºC in plus en
min,
onderdruk boven LFE (EPI) 0,01 kPa in plus en
min,1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 67
▼M4
drukverlies in de LFE-buis (EDP) 0,0015 kPa in plus en
min,
luchttemperatuur bij de inlaat van de
CVS-pomp (PTI)0,2 ºC in plus en min,
luchttemperatuur bij de uitlaat van de
CVS-pomp (PTO)0,2 ºC in plus en min,
onderdruk bij de inlaatvan de CVS-pomp
(PPI)0,22 kPa in plus en
min,
pershoogte bij de uitlaat van de CVS-
pomp (PPO)0,22 kPa in plus en
min,
aantal pompslagen tijdens de meting (n) 1 slag in plus en min,duur van de meting (min. 250 sec.) (t) 0,1 sec. in plus en
min.
4.2.3.2. Nadat de in figuur 2 weergegeven meetopstelling tot stand is gebracht,
wordt de regelafsluiter voor de gasstroom volledig geopend en laat men
de CVS-pomp gedurende 20 minuten werken alvorens een begin te
maken metde kalibrat iehandelingen.
4.2.3.3. De regelafsluiter voor de gasstroom wordt gedeeltelijk gesloten, ten
einde bij de inlaatvan de pomp een verhoging van de onderdruk t e
verkrijgen (ongeveer 1 kPa) waarbij over ten minste 6 meetpunten
voor de gehele kalibratie kan worden beschikt. Men laat het systeem
gedurende 3 minuten tot een constante werking komen, waarna de
metingen worden herhaald.
Figuur 2
Kalibratieconfiguratie voor het PDP-CVS-systeem
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 68
▼M4
4.2.4. Analyse van de resultaten
4.2.4.1. De luchtstroming Qsbij elk meetpunt wordt berekend in m3/min.
(normale omstandigheden) aan de hand van de meetwaarden van de
debietmeter volgens de door de fabrikant voorgeschreven methode.
4.2.4.2. De luchtstroming wordt vervolgens omgezet in pompdebiet Vo, weerge-
geven im m3per omwenteling bij absolute temperatuur en druk aan de
inlaatvan de pomp:
Vo¼Qs
n/C1Tp
273;2/C1101;33
Pp
waarin:
Vo= pompdebietbij Tpen Ppin m3/slag,
Qs= luchtstroming bij 101,33 kPa en 273,2 K in m3/min.
Tp= temperatuur bij de inlaat van de pomp in K,
Pp= absolute druk bij de inlaat van de pomp in kPa,
n = rotatiesnelheid van de pomp in omwentelingen/min.−1.
Figuur 3
Kalibratieconfiguratie voor het CFV-CVS-systeem
Ter compensatie van de wisselwerking van de rotatiesnelheid van de
pomp, de drukvariaties hierbij en de slip van de pomp, wordt de corre-
latiefunctie (xo) tussen de snelheid van de pomp (n), het drukverschil
tussen inlaat en uitlaat van de pomp en de absolute druk bij de uitlaat
van de pomp berekend metbehulp van de volgende formule:
xo¼1
nﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
∆Pp
Pes1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 69
▼M4
waarin:
xo= correlatiefunctie,
∆Pp= drukverschil tussen inlaat en uitlaat van de pomp (kPa),
Pe= absolute druk bij de uitlaat van de pomp (Ppo+PB) (kPa).
Ter verkrijging van de kalibratievergelijkingen met de onderstaande
formule wordt een lineaire aanpassing met de kleinste kwadraten uitge-
voerd:
Vo=Do−M( xo)
n=A−B( ∆Pp)
Do, M, A en B zijn de constanten van helling en ordinaat bij de
oorsprong die de krommen beschrijven.
4.2.4.3. Indien het CVS-systeem verschillende bedrijfssnelheden heeft, moet
voor iedere snelheid een kalibratie worden verricht. De voor deze snel-
heden verkregen kalibratiekrommen moeten zo goed als evenwijdig zijn
en de ordinaatwaarden bij de oorsprong Domoeten toenemen indien het
debietbereik van de pomp afneemt.
Indien de kalibratie goed is uitgevoerd moeten de met behulp van de
vergelijking berekende waarden op 0,5 % in plus en min van de
gemeten waarden van Vozijn gelegen. De waarden van M moeten van
pomp tot pomp variëren. De kalibratie moet worden uitgevoerd bij het
in bedrijf stellen van de pomp en na iedere belangrijke onderhouds-
beurt.
4.3.Kalibratie van de venturibuis met kritische stroming (CFV)
4.3.1. De kalibratie van de CFV-venturibuis is gebaseerd op de debietvergelij-
king voor een venturibuis met kritische stroming:
Qs¼Kv/C1Pﬃﬃﬃ
Tp
waarin:
Qs= debiet,
Kv= kalibratiecoëfficiënt,
P = absolute druk (kPa),
T = absolute temperatuur (K).
Het debiet is afhankelijk van de druk en de temperatuur bij de inlaat.Met de hieronder beschreven kalibratiemethode wordt de waarde van de
kalibratiecoëfficiënt verkregen bij de gemeten waarden van druk,
temperatuur en luchtstroom.
4.3.2. Voor de kalibratie van de elektronische apparatuur van de CFV-ventu-
ribuis wordt de door de fabrikant aanbevolen methode toegepast.
4.3.3. Bij de noodzakelijke metingen voor de kalibratie van het debiet van de
venturibuis met kritische stroming moeten de volgende parameters
voldoen aan de voorgeschreven nauwkeurigheidstoleranties:
barometerdruk (gecorrigeerd) (P
B) 0,03 kPa in plus en
min,
luchttemperatuur bij de inlaat van LFE
(ETI)0,15 ºC in plus en
min,
onderdruk boven LFE (EPI) 0,01 kPa in plus en
min,
drukverlies in de LFE-buis (EDP) 0,0015 kPa in plus en
min,
luchtstroom (Qs) 0,5 % in plus en min,
onderdruk bij de inlaatvan CFV (PPI) 0,02 kPa in plus en
min,
temperatuur bij de inlaat van de venturi-
buis (Tv)0,2 ºC in plus en min.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 70
▼M4
4.3.4. Na opstelling van de apparatuur overeenkomstig figuur 3 wordt de
dichtheid gecontroleerd. Ieder lek tussen de debietmeetinrichting en de
venturibuis met kritische stroming zou in ernstige mate afbreuk doen
aan de nauwkeurigheid van de kalibratie.
4.3.5. De regelafsluiter voor de gasstroom wordt volledig geopend, de venti-
lator wordt ingeschakeld en men laat het systeem tot een constante
werking komen. De door de apparaten aangewezen waarden worden
geregistreerd.
4.3.6. De regelafsluiter voor de gasstroom wordt op verschillende standen
ingesteld en men verricht ten minste 8 metingen verspreid over het
kritische stromingsgebied van de venturibuis.
4.3.7. De bij de kalibratie geregistreerde waarden worden gebruikt voor het
bepalen van de onderstaande factoren. De luchtstroom Qsop elk meet-
puntwordtberekend aan de hand van de meet waarden van de
debietmeter volgens de door de fabrikant voorgeschreven methode.
De waarden van de kalibratiecoëfficiënt voor elk meetpunt worden
berekend metbehulp van onderst aande formule:
Kv¼Qs/C1ﬃﬃﬃﬃﬃTvp
Pv
waarin:
Qs= debietin m3/min. bij 273,2 K en 101,33 kPa,
Tv= temperatuur bij de inlaat van de venturibuis (K),
Pv= absolute druk bij de inlaat van de venturibuis (kPa).
Een kromme van Kvwordt uitgezet als functie van de druk bij de inlaat
van de venturibuis. Bij een stroming met geluidssnelheid heeft Kveen
zo goed als constante waarde. Wanneer de druk afneemt (d. w. z.
wanneer de onderdruk toeneemt), komt de venturi vrij en neemt Kvaf.
De resulterende variaties van Kvzijn niet toelaatbaar. Voor een mini-
mumaantal van 8 punten in het kritische gebied worden de gemiddelde
Kven de standaardafwijking berekend.
Indien de standaardafwijking meer dan 0,3 % van de gemiddelde Kvbedraagt, moeten maatregelen worden genomen om dit te verhelpen.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 71
▼M4
AANHANGSEL 7
ALGEMENE CONTROLE VAN HET SYSTEEM
1. Ten einde na te gaan of wordt voldaan aan de voorschriften van punt 4.7
van bijlage III, wordtde globale nauwkeurigheid van de CVS-monst erne-
mings- en analyseapparatuur bepaald door in het systeem een bekende
massa verontreinigend gas te brengen terwijl dit werkt zoals bij een
normale proef; vervolgens wordt de analyse uitgevoerd en de massa veront-
reinigend gas wordtberekend aan de hand van de formules van aanhangsel8, waarbij echter als volumemassa van propaan de waarde 1,967 g/l onder
normale omstandigheden wordt aangehouden. Hieronder volgt een beschrij-
ving van twee bekende technieken om voldoende nauwkeurigheid te
verkrijgen.
2. Meting van een constante stroom zuiver gas (CO of C
3H8) metbehulp van
een opening met kritische stroming
2.1. In de CVS-apparatuur wordt via een opening met gekalibreerde kritische
stroming een bekende hoeveelheid zuiver gas (CO of C3H8) gebracht.
Indien de inlaatdruk voldoende hoog is, is de door de opening geregelde
stroom q onafhankelijk van de uitlaatdruk van de opening (kritische stro-
mingsomstandigheden). Indien de waargenomen verschillen meer dan 5 %
bedragen, moetde oorzaak hiervan worden opgespoord en uit geschakeld.
Men laat de CVS-apparatuur gedurende 5 tot 10 minuten werken zoals bij
een meetproef voor uitlaatgassen. De in de zak opgevangen gassen worden
met de normale apparatuur geanalyseerd en de verkregen resultaten worden
vergeleken met het reeds bekende gehalte van de gasmonsters.
3. Meting van een bekende hoeveelheid zuiver gas (CO of C3H8) door middel
van een gravimetrische methode
3.1. Voor het controleren van de CVS-apparatuur door middel van de gravime-
trische methode wordt als volgt te werk gegaan:
Men bepaalthetgewichtvan een kleine metkoolmonoxide of propaan
gevulde fles meteen nauwkeurigheid van 0,01 g in plus en min; gedurende
5 tot 10 minuten laat men de CVS-apparatuur werken zoals bij een normale
meetproef voor uitlaatgassen, terwijl in het systeem, naar gelang van het
geval, CO of propaan wordt gespoten. De in de apparatuur gebrachte
hoeveelheid zuiver gas wordtbepaald door hetmassaverschil van de fles
te meten. De in de zak opgevangen gassen worden vervolgens geanalyseerd
met de apparatuur die gewoonlijk voor de analyse van uitlaatgassen wordt
gebruikt. De resultaten worden dan vergeleken met de eerder berekende
concentratiewaarden.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 72
▼M6
AANHANGSEL 8
BEREKENING VAN DE MASSA VAN DE VERONTREINIGENDE
EMISSIES
1. ALGEMEEN
1.1. De massa van de geëmitteerde verontreinigende gassen wordt berekend met
behulp van onderstaande vergelijking:
Mi=Vmix·Qi·kH·Ci·1 0−6
waarin
Mi= massa van de emissies van verontreinigende stof i in g/proef,
Vmix= volume van de verdunde uitlaatgassen, uitgedrukt in l/proef en
herleid tot normale omstandigheden (273,2 K; 101,33 kPa),
Qi= volumemassa van verontreiniging i in g/l bij normale tempera-
tuur en druk (273,2 K; 101,33 kPa),
kH= vochtigheidscorrectiefactor gebruikt voor de berekening van de
massa van de uitgeworpen stikstofoxiden (geen vochtigheidscor-
rectie voor HC en CO),
Ci= concentratie van de verontreinigende stof i in de verdunde
uitlaatgassen, uitgedrukt in ppm en gecorrigeerd met de in de
verdunningslucht aanwezige concentratie van verontreinigende
stof i.
1.2.Bepaling van het volume
De tekst van het vroegere punt 1 wordt ongewijzigd overgenomen.
1.3.Berekening van de gecorrigeerde concentratie van verontreinigingen in
de monsternemingszak
De tekst van het vroegere punt 2 wordt ongewijzigd overgenomen.
1.4.Berekening van de vochtigheidscorrectiefactor voor NO
De tekst van het vroegere punt 3 wordt ongewijzigd overgenomen.
1.5.Voorbeeld
De tekst van het vroegere punt 4 wordt tot en met punt 4.2 ongewijzigd
overgenomen. De punten 4.3 en 4.4 komen te vervallen.
2. BIJZONDERE BEPALING VOOR VOERTUIGEN MET EEN MOTOR
MET COMPRESSIEONTSTEKING
2.1.HC-meting voor motoren met compressieontsteking
Ter bepaling van de massa van de HC-emissie bij motoren met compressie-
ontsteking wordt de gemiddelde HC-concentratie berekend met behulp van
onderstaande formule:
ce¼Zt2
t1cHC/C1dt
t2/C0t1
waarin
Zt2
t1cHC/C1dt = de integraal van de tijdens de proef door het HFID-
analysetoestel geregistreerde waarde (t2−t1),
ce= de in de verdunde uitlaatgassen gemeten HC-concen-
tratie in ppm,
ce= rechtstreeks cHCvervangtin alle overeenkomst ige verge-
lijkingen.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 73
▼M6
2.2.Bepaling van de deeltjes
De emissie van deeltjes Mp(g/proef) wordtberekend metbehulp van
onderstaande vergelijking:
Mp¼VmixþVep/C0/C1
/C2Pe
Vep
in het geval dat het bemonsteringsgas buiten de tunnel wordt afgevoerd, of
Mp¼Vmix/C2Pe
Vep
in hetgeval dathetbemonst eringsgas in de t unnel wordtgerecycleerd,
waarinV
mix= het volume van de verdunde uitlaatgassen (zie punt 1.1.3) bij
normale omstandigheden,
Vep= het volume van het door de deeltjesfilter gestroomde uitlaatgas
bij normale omstandigheden,
Pe= de massa van de op de filter afgescheiden deeltjes,
Mp= de emissie van deeltjes in g/proef voor gebruik in dit aanhangsel,
of
Mp= de emissie van deeltjes in g/fase voor gebruik in aanhangsel 8
van bijlage III A.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 74
▼M6
AANHANGSEL 9
VOORAF AFSTELLEN VAN CYCLUS
CEC CF—11/3
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 75
▼M6
Tijd
(sec.)Snelheid
(km/h)
00
20 55
45 55
65 0
75 092 50
108 50
125 0
135 0
155 55
180 55
200 0
210 0
225 40
255 40
270 80
400 80
420 0
430 0
445 40
485 40
500 80
630 80
650 0
660 0
680 50820 50
840 0
850 0
880 80
1 110 80
1 130 50
1 150 90
1 760 90
1 800 01970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 76
▼M5
BIJLAGE III A
TEST GELIJKWAARDIG AAN DE TEST VAN TYPE I BETREFFENDE
DE CONTROLE VAN DE UITLAATGASSEN NA EEN KOUDE START
1. INLEIDING
Zie punt8.3 van bijlage I.
2. TESTCYCLUS OP DE ROLLENBANK
2.1. Beschrijving van de cyclus
De testcyclus op de rollenbank is die welke wordt omschreven in
de tabel die volgt en afgebeeld in de grafiek van aanhangsel 1.
Deze tabel geeft ook de tijdsequenties van de cyclus.
2.2. Idem aan punt2.2 van bijlage III.
2.3. Transmissies
2.3.1. Alle testomstandigheden, behalve voor zover anders aangegeven,
moeten verlopen overeenkomstig de aanbevelingen van de fabri-
kant.
2.3.2. Voertuigen uitgerust met een vrijloop of overdrive, behalve voor
zover anders aangegeven, worden getest bij gebruik hiervan over-
eenkomstig de aanbevelingen van de fabrikant.
2.3.3. Stationaire cycli vinden plaats met de automatische transmissie in
„drive” en metgeremde wielen; handgeschakelde t ransmissies
moeten ingeschakeld zijn met niet +ingeschakelde koppeling, met
uitzondering van de eerste stationaire fase.
Hetvoert uig moetworden gereden meteen zo gering mogelijke
pedaalbeweging die nodig is voor handhaving van de gewenste
snelheid.
2.3.4. Versnellingen dienen geleidelijk plaats te vinden na representatieve
schakeltempi en +procedures. Bij handgeschakelde transmissies
moet tijdens elke schakeling het gaspedaal worden losgelaten, en
dient de schakeling zo kort mogelijk te duren. Indien het voertuig
niett otaan de voorgeschreven snelheid kan accelereren, moethet
op hetmaximaal beschikbare vermogen worden gereden t otzijn
snelheid de waarde bereikt die voor dat tijdstip in de rijcyclus is
voorgeschreven.
2.3.5. Bij de vertragingsfasen moet in gekoppelde toestand worden
gereden metgebruikmaking — voor zover noodzakelijk — van
de remmen of het gaspedaal ter handhaving van de gewenste snel-
heid. Met de hand geschakelde voertuigen moeten met
ingeschakelde koppeling worden gereden en mogen ten opzichte
van de voorafgaande fase nietin een andere versnelling worden
geschakeld. In de perioden waarin tot nul wordt vertraagd, moet
bij voertuigen met handschakeling het koppelingspedaal worden
ingedruktwanneer de snelheid daaltt otminder dan 24,1 km/h,
wanneer de motor ongelijk draait of wanneer hij op het punt staat
af te slaan.
2.3.6. Handgeschakelde transmissies
2.3.6.1. Testvoertuigen uitgerust met handgeschakelde transmissies moeten
geschakeld worden overeenkomstig de door de fabrikant aanbe-
volen schakelprocedures, mits de met de tests belaste technische
dienst daarmee instemt.
2.4. Toleranties
2.4.1. De rijcyclus op de rollenbank is beschreven in aanhangsel 1. De
cyclus wordtbepaald door een gelijkmat ige lijn die hetverband
aangeeft tussen de aangegeven snelheid en de tijd. Hij bestaat uit
een niet +herhaalbare reeks stadia van stationair draaien, versnel-
ling, rijden met constante snelheid en vertragingsfases van
uiteenlopende tijdsequenties en snelheden.
2.4.2. De snelheidstolerantie is als volgt:
— de bovengrens is 3,2 km/h hoger dan hethoogst e puntop de
lijn binnen 1 seconde van de gegeven tijd;1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 77
▼M5
— de ondergrens is 3,2 km/h lager dan hetlaagst e puntop de lijn
binnen 1 seconde van de gegeven tijd;
— snelheidsvariaties die de toleranties te boven gaan (zoals moge-
lijk is bij de verandering van versnelling) zijn aanvaardbaar, op
voorwaarde datzij t elkens minder dan 2 seconden duren;
— snelheden die lager zijn dan de voorgeschreven snelheden zijn
aanvaardbaar op voorwaarde dat het voertuig op die tijdstippen
bij maximaal beschikbaar vermogen functioneert;
— de snelheidstolerantie moet overeenkomstig bovenstaande
specificatie zijn, behalve dat de bovenste en onderste grenzen
6,4 km/h moeten bedragen;
— in de volgende figuren wordtde reeks van aanvaardbare snel-
heidstoleranties weergegeven voor typische punten. Figuur A is
kenmerkend voor gedeelten van de snelheidscurve waarbij een
toeneming of afneming tijdens de 2 +seconden tijdsinterval
plaatsvindt. Figuur B is kenmerkend voor gedeelten van de
snelheidscurve die een maximum + of minimumwaarde
omvatten.
Figuur A
 Figuur B
3. VOERTUIG EN BRANDSTOF
3.1. Testvoertuigen
3.1.1./C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150Idem aan de punten 3.1.1 tot en met 3.1.6 van bijlage III.3.1.2.
3.1.3.
3.1.4.3.1.5.
3.1.6.
3.2. Brandstof
Voor de tests moet gebruik worden gemaakt van de referentie-
brandstof waarvan de specificaties in bijlage VI staan, of van de
gelijkwaardige referentiebrandstoffen die worden gebruikt door de
bevoegde autoriteiten van de communautaire exportmarkten.
4. TESTAPPARATUUR
4.1. Rollenbank
4.1.1. Idem aan punt4.1.1 van bijlage III, maar volgende alinea
toevoegen: „Rollenbanken met een regelbare vermogensabsorptie-
curve kunnen worden geachteen welbepaalde vermogensabsorpt ie-
curve te hebben indien zij voldoen aan de eisen voor rollenbanken1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 78
▼M5
meteen welbepaalde vermogensabsorpt iecurve en gebruiktworden
als rollenbank meteen welbepaalde vermogensabsorpt iecurve.”
4.1.2./C148/C147/C147/C149/C147/C147/C150 Idem aan de punten 4.1.1, 4.1.2 en 4.1.3 van bijlage III.4.1.3.
4.1.4. Nauwkeurigheid
4.1.4.1. Idem aan punt4.1.4.1 van bijlage III.
4.1.4.2. Bij een rollenbank met een vaste vermogensabsorptiecurve moet
de nauwkeurigheid van de afstelling van de bankbelasting op de
bijbehorende belasting op de weg bij 80,5 km/h 5 % bedragen.
Bij een rollenbank meteen regelbare vermogensabsorpt iecurve
moetde nauwkeurigheid van de afst elling van de rollenbank op
de bijbehorende belasting op de weg 5 % bij 80,5, 60 en 40 km/h
en 10 % bij 20 km/h bedragen. Bij lagere snelheid moetde
absorptie van de rollenbank positief zijn.
4.1.4.3./C148/C147/C147/C149/C147/C147/C150 Idem aan de punten 4.1.4.3 en 4.1.4.4 van bijlage III.4.1.4.4.
4.1.5. Instelling van de vermogensabsorptiecurve en traagheid
4.1.5.1. Rollenbanken meteen welbepaalde vermogensabsorpt iecurve: de
belastingssimulator moet zo worden ingesteld dat de kracht, die
op de aandrijvende wielen bij een constante snelheid van 80,5 km/
h wordtuit geoefend wordtgeabsorbeerd. Een vervangende
methode om deze belasting te bepalen en in te stellen wordt
beschreven in aanhangsel 2, punt3, en in aanhangsel 3.
4.1.5.2. Rollenbank metregelbare vermogensabsorpt iecurve: de remkracht
moet zo worden ingesteld dat de kracht die bij constante snelheid
van 20, 40, 60 en 80,5 km/h op de aandrijvende wielen wordt
uitgeoefend, wordt geabsorbeerd. De methoden met behulp
waarvan de remkrachtmoetworden bepaald en ingest eld worden
beschreven in aanhangsel 2, punt3, en in aanhangsel 3.
4.1.5.3. Idem aan punt4.1.5.3 van bijlage III.
4.2./C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150Idem aan de punten 4.2 tot en met 4.7 van bijlage III.4.3.
4.4.4.5.
4.6.
4.7.
5. VOORBEREIDING VAN DE TEST
5.1. Afstelling van de traagheidsmassa op de translatietraagheid
van het voertuig
Referentiemassa van het voertuig
(kg)Equivalente traagheidsmassa
(kg)
Pr≤480 450
480 < Pr ≤540 510
540 < Pr ≤600 570
600 <Pr≤650 620
650 < Pr ≤710 680
710 < Pr ≤770 740
770 < Pr ≤820 800
820 < Pr ≤880 850
880 < Pr ≤940 910
940 <Pr≤990 960
990 < Pr ≤1 050 1 020
1 050 < Pr ≤1 110 1 080
1 110 < Pr ≤1 160 1 130
1 160 < Pr ≤1 220 1 190
1 220 < Pr ≤1 280 1 2501970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 79
▼M5
Referentiemassa van het voertuig
(kg)Equivalente traagheidsmassa
(kg)
1 280 < Pr ≤1 330 1 300
1 330 < Pr ≤1 390 1 360
1 390 < Pr ≤1 450 1 420
1 450 < Pr ≤1 500 1 470
1 500 < Pr ≤1 560 1 530
1 560 < Pr ≤1 620 1 590
1 620 < Pr ≤1 670 1 640
1 670 < Pr ≤1 730 1 700
1 730 < Pr ≤1 790 1 760
1 790 < Pr ≤1 870 1 810
1 870 < Pr ≤1 980 1 930
1 980 < Pr ≤2 100 2 040
2 100 < Pr ≤2 210 2 150
2 210 < Pr ≤2 320 2 270
2 320 < Pr ≤2 440 2 380
2 440 < Pr 2 490
Er dient gebruik te worden gemaakt van voertuigen, elektrische of
andere hulpmiddelen om de testmassa te simuleren, zoals aange-
geven in de tabel. Indien de voorgeschreven equivalente testmassa
op de gebruikte rollenbank niet beschikbaar is, moet gebruik
worden gemaakt van de eerstvolgende grotere equivalente test-
massa (nietmeer dan 115 kg).
OpmerkingDe referentiemassa van het voertuig is de massa van het voertuig
in rijklare toestand (verminderd met de uniforme massa van de
bestuurder) en verhoogd met een uniforme massa van 136 kg.
5.2. Idem aan punt5.2 van bijlage III.
5.3. Voorbereiding van het voertuig
5.3.1. Voor de test moet het voertuig worden geplaatst in een ruimte
waarin de temperatuur vrijwel constant tussen 20 en 30 ºC wordt
gehouden.
Dit verblijf dient hetzij ten minste zes uur te duren met meting van
de temperatuur van de motorolie, hetzij ten minste twaalf uur
zonder meting van de temperatuur.
Indien de fabrikant daarom verzoekt, vindt de test plaats binnen
maximaal 36 uur nadat het voertuig op normale bedrijfstempera-
tuur heeft gereden.
5.3.2. Idem aan punt5.3.2 van bijlage III.
6. WERKWIJZE BIJ DE TEST OP DE ROLLENBANK
6.1./C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150Idem aan de punten 6.1 tot en met 6.1.4 van bijlage III.6.1.2.
6.1.3.6.1.4.
6.2. Test en bemonstering
6.2.1. Voor de uitlaatgastest wordt het voertuig zodanig ondergebracht
dathetnietaan neerslag (bij voorbeeld dauw of regen) is bloot ge-
steld. De volledige test op de rollenbank omvat een rit van 12,1 km
na een koude start en simuleert een rit na een warme start. Het
voertuig mag op de rollenbank staan tijdens de 10 minuten
durende periode tussen koude + en warme +starttests. De koude
+starttest is verdeeld in twee fasen. De eerste, de koude +start
+„overgangsfase” eindigtaan heteinde van de vert raging na 505
seconden van de rijcyclus. De tweede fase, de „gestabiliseerde”
fase, omvat het resterende gedeelte van de rijcyclus, het uitscha-
kelen van de motor inbegrepen. De warme +starttest omvat
eveneens twee fases. De eerste fase, de warme +start +„overgangs-
fase”, eindigt op hetzelfde punt van de rijcyclus als de eerste fase1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 80
▼M5
van de koude +starttest. De tweede fase van de warme +starttest,
de „gestabiliseerde” fase, wordt verondersteld identiek te zijn aan
de tweede fase van de koude +starttest. Daarom eindigt de warme
+starttest aan het einde van de eerste fase (505 seconden).
6.2.2. Bij elke test moeten de volgende verrichtingen plaatsvinden:6.2.2.1. Plaats de aangedreven wielen van het voertuig op de rollenbank
zonder de motor te starten. Zet de toerenteller van de rol op nul
en stel hem in werking.
6.2.2.2. Open de motorkap van het voertuig en breng de koelventilator aan.6.2.2.3. Stel de monsterverzamelkleppen in de bedrijfsstand, verbind de
verzamelzakken voor hetafgevoerde gas metde verdunningsuit laat
en verdunningsluchtverzamelsystemen.
6.2.2.4. Stel de CVS („constant volume sampler”) in werking (voor zover
nog nietingeschakeld), evenals de bemonst eringspompen, de
temperatuuropnemer, de koelventilator van het voertuig en de
warme +koolwaterstofanalyserecorder (alleen bij diesels). (De
warmtewisselaar van de CVS, voor zover hiervan gebruik wordt
gemaakt, moet voor het begin van de test op bedrijfstemperatuur
worden gebracht. De leiding voor continue bemonstering van het
analyseapparaat voor dieselkoolwaterstoffen en de filter (voor
zover van toepassing) moeten worden voorverwarmd tot
190 ºC ± 10 ºC).
6.2.2.5. Stel de stroomsnelheden voor het bemonsterde gas in op de
gewenste waarde (minimaal 0,28 m
3/h) en stel de gasstroommeters
op nul.
Opmerking
De stroomsnelheid van het CFV +CVS +monster wordt bepaald
door het ontwerp van de venturi.
6.2.2.6. Bevestig de uitlaatslang op de uitlaatpijp(en) van het voertuig.
6.2.2.7. Het gasstroommeetapparaat inschakelen, de kleppen van de
monsterselector zo instellen dat de te bemonsteren stroom wordt
geleid naar de verzamelzak voor de „overgangsfase” van de
uitlaatgassen en naar de verzamelzak voor het verdunde luchtmon-
ster van de „overgangsfase” (de analysator-systeemintegrator voor
de dieselkoolwaterstoffen inschakelen en dit voor zover van
toepassing aantekenen op de registratiekaart); de kleppen bij de
bemonstering zo instellen dat de deeltjesfilters voor de overgangs-
fase doorstroomd worden; de contactsleutel omdraaien en de motor
starten.
6.2.2.8. Schakel 15 seconden nadat de motor is gestart de transmissie in.
6.2.2.9. Begin 20 seconden na het starten van de motor met de aanvangs-
acceleratie van het voertuig volgens de rijcyclus.
6.2.2.10. Bedien het voertuig overeenkomstig de rijcyclus op de rollenbank.
6.2.2.11. ►M6Aan heteinde van de vert raging, die volgens schema na
505 seconden afloopt, gelijktijdig de bemonsteringsstroom naar de
zakken voor de „overgangsfase” omschakelen op de zakken voor
de „gestabiliseerde fase” waardoor de deeltjesfilters voor de gesta-
biliseerde fase doorstroomd worden, het gasstroommeetapparaat
nr. 1 uitschakelen (evenals de dieselkoolwaterstofintegrator nr. 1)
(dit aantekenen op de dieselkoolwaterstofregistratiekaart) en
gasstroommeetapparaat nr. 2 (en dieselkoolwaterstofintegrator
nr. 2) inschakelen. ◄Noteer het gemeten toerental van de rol of
as, en stel de teller opnieuw in of schakel over op een andere teller
vóór de acceleratie die bij 510 seconden moet beginnen. Breng zo
spoedig mogelijk de uitlaat + en verdunningsmonsters van de lucht
van de „overgangsfase” over naar hetanalysesyst eem en verwerk
de monsters zodanig dat binnen 20 minuten na het einde van de
bemonsteringsfase van de test bij alle analysators een gestabili-
seerd resultaat van het uitlaatgasmonster wordt verkregen.
6.2.2.12. Schakel de motor 2 seconden na het einde van de laatste vertraging
(bij 1 369 seconden) uit.
6.2.2.13. ►M6Vijf seconden nadat de motor is stopgezet, gelijktijdig het
gasstroommeetapparaat nr. 2 (en dieselkoolwaterstofintegrator
nr. 2) uitschakelen (dit, voor zover van toepassing, aantekenen op
de koolwaterstofregistratiekaart), de kleppen voor de deeltjesfilters1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 81
▼M6
▼M5
▼M5
voor de gestabiliseerde fase sluiten en de monsterselectiekleppen
in de stand klaar voor gebruik stellen. ◄Noteer de gemeten
toerentallen van rol of as en zet de teller op nul. Breng de „gesta-
biliseerde” uitlaatgas + en luchtmonsters zo snel mogelijk over
naar het analysesysteem en behandel deze monsters zodanig dat
binnen 20 minuten na het einde van de monsterverzamelingsfase
van de proef bij alle analyseapparaten een gestabiliseerd resultaat
van het uitlaatgasmonster wordt verkregen.
6.2.2.14. Schakel onmiddellijk na heteinde van de bemonst eringsperiode de
ventilator uit en sluit de motorkap.
6.2.2.15. Draai de CVS dicht of maak de uitlaatslang los van de uitlaat van
hetvoert uig.
6.2.2.16. Herhaal de handelingen van de punten 6.2.2.2 tot en met 6.2.2.10
voor de warme +starttest; hierbij is echter slechts één afvoermon-
sterzak vereist voor het verzamelen van de bemonsterde
uitlaatgassen en één zak voor verdunde lucht. ►M6Bij voer-
tuigen met motor met compressieontsteking is voor de warme-
startproef eveneens slechts één paar deeltjesfilters vereist. ◄De
handelingen beschreven in punt 6.2.2.7 moeten tussen 9 en 11
minuten na het einde van de bemonsteringsperiode van de koude
+starttest beginnen.
6.2.2.17. ►M6Aan heteinde van de vert raging, die volgens schema na
505 seconden afloopt, gelijktijdig het gasstroommeetapparaat nr. 1
(en dieselkoolwaterstofintegrator nr. 1 — dit voor zover van
toepassing aantekenen op de dieselkoolwaterstofregistratiekaart)
uitschakelen, de kleppen voor de deeltjesfilters sluiten en de
monsterselectieklep in de stand „klaar voor gebruik” stellen
(uitschakeling van de motor vormt geen onderdeel van de bemon-
steringsfase van de warme-startproef). ◄Noteer de gemeten
toerentallen van rol of as.
6.2.2.18. Breng zo spoedig mogelijk de uitlaatgas + en verdunde luchtmon-
sters van de „overgangsfase” over naar het analysesysteem en
verwerk de monsters zodanig dat binnen 20 minuten na het einde
van de monsterverzamelingsfase het gestabiliseerd resultaat van
het uitlaatgasmonster bij alle analyseapparaten wordt verkregen.
6.3. Het starten en opnieuw starten van de motor
6.3.1. Voertuigen met benzinemotoren
Dit punt is van toepassing op voertuigen die benzine als brandstof
gebruiken.
6.3.1.1. Start de motor volgens het instructieboekje van de fabrikant. Na
het starten laat men de motor gedurende 20 seconden stationair
draaien.
6.3.1.2. Bediening van de choke
Bij voertuigen die van een automatische choke zijn voorzien moet
gehandeld worden overeenkomstig het instructieboekje van de
fabrikant.
Bij voertuigen uitgerust met een handbediende choke moet gehan-
deld worden overeenkomstig het instructieboekje van de fabrikant.
6.3.1.3. 15 seconden na het starten van de motor moet de transmissie
worden ingeschakeld. Ten einde te vermijden dat de aangedreven
wielen gaan draaien, kan eventueel worden geremd.
6.3.1.4. Eventueel mag gebruik worden gemaakt van choke, gaspedaal,
enz. om de motor draaiende te houden.
6.3.1.5. Indien de fabrikant in het instructieboekje geen specifieke hande-
lingen voorschrijft voor het starten met warme motor, moet de
motor (zowel met automatische als met handbediende choke)
worden gestart door het gaspedaal half in te drukken en de motor
te starten tot deze loopt.
6.3.2. Dieselmotoren
Start de motor volgens het instructieboekje van de fabrikant. Na
het starten laat men de motor gedurende 20 seconden stationair
draaien. 15 seconden na het starten van de motor moet de trans-
missie worden ingeschakeld. Ten einde te vermijden dat de
aangedreven wielen gaan draaien, kan eventueel worden geremd.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 82
▼M5
6.3.3. Indien het voertuig na 10 seconden niet start, moet het starten
worden gestaakt en worden nagegaan waarom het voertuig niet
start. Het gasstroommeetapparaat op de CVS (meestal een toeren-
teller) of CFV (en de koolwaterstofintegrator bij het testen van
voertuigen met dieselmotor) moet worden dichtgedraaid en de
monsterselectiekleppen moeten in de stand gebruiksklaar worden
gezet tijdens deze onderzoeken. Bovendien moet tijdens het onder-
zoek naar de oorzaak de CVS worden uitgeschakeld, of de
uitlaatgasbuis van de uitlaat van het voertuig worden losgekoppeld.
Indien het niet +starten het gevolg is van een verkeerde handel-
wijze, moethetvoert uig van voren af aan opnieuw aan een koude
+startprocedure worden onderworpen.
6.3.3.1. Indien het starten mislukt tijdens het koude gedeelte van de test en
hetgevolg is van een niet+goed funct ioneren van hetvoert uig,
kan getracht worden de fout te herstellen binnen een tijdsbestek
van 30 minuten, waarna de test kan worden voortgezet. Alle
bemonsteringsapparatuur kan dan opnieuw worden ingeschakeld
op het ogenblik waarop de motor opnieuw wordt gestart. De rijcy-
clus moetbeginnen bij hetaanslaan van de mot or. Indien het
starten mislukt door een niet +goed functioneren van het voertuig
en onmogelijk blijkt, is de test ongeldig.
6.3.3.2. Indien het starten mislukt in de warme +startfase van de test en het
gevolg is van niet +goed functioneren van het voertuig, dan moet
het voertuig binnen 1 minuut na het draaien van de contactsleutel
gestart worden. Alle bemonsteringsapparatuur moet opnieuw
worden ingeschakeld op hetogenblik waarop de mot or opnieuw
wordt gestart. De rijcyclus moet beginnen bij het aanslaan van de
motor. Kan het voertuig niet binnen een minuut na het omdraaien
van de contactsleutel worden gestart, dan is de test ongeldig.
6.3.4. Indien de motor bij het starten afslaat, moet de aanbevolen start-
procedure worden herhaald (zoals hetopnieuw inst ellen van de
choke, enz.).
6.3.5. Afslaan (1)
Indien de motor tijdens het stationair draaien afslaat, moet de
motor onmiddellijk opnieuw worden gestart en de test worden
voortgezet. Kan de motor niet direct opnieuw worden gestart om
met het voertuig de volgende voorgeschreven acceleratiefase uit
te voeren, dan moet de rijcyclus worden gestaakt. Wanneer de
motor weer aanslaat, moet opnieuw met de rijcyclus worden
begonnen.
7. ANALYSEPROCEDURE
7.1. Idem aan punt7.2.2 van bijlage III.7.2. Idem aan punt7.2.3 van bijlage III.
7.3. Idem aan punt7.2.4 van bijlage III.
7.4. Idem aan punt7.2.5 van bijlage III.7.5. Idem aan punt7.2.6 van bijlage III.7.6. Idem aan punt7.2.7 van bijlage III.7.7. Idem aan punt7.2.8 van bijlage III.
7.8. De gebruikte deeltjesfilters moeten uiterlijk één uur na de uitlaat-
gasproef in de daarvoor bestemde ruimte worden gebracht, daar
tussen twee en 56 uur worden geconditioneerd en vervolgens
worden gewogen.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 83
(1) Indien de motor tijdens een andere testfase afslaat, moet de rijcyclus worden gestopt;
de motor moet dan opnieuw worden gestart en er moet worden geaccelereerd tot deop dat punt van de rijcyclus vereiste snelheid is bereikt en de test kan worden voort-gezet.
Indien de motor binnen een minuut niet aanslaat, is de test ongeldig.▼M6
▼M6
8. BEREKENING VAN DE HOEVEELHEID GEËMITTEERDE
VERONTREINIGENDE GASSEN EN DEELTJES
8.1/C148/C147/C147/C149/C147/C147/C150 Idem aan de punten 8.1 en 8.2 van bijlage III.8.2.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 84
▼M5
▼M5
Aanhangsel 1
RIJCURVE
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 85
▼M5
tv
0 0,0
1 0,02 0,03 0,04 0,05 0,06 0,07 0,0
8 0,0
9 0,0
10 0,011 0,012 0,013 0,014 0,015 0,016 0,017 0,018 0,019 0,0
20 0,0
21 4,822 9,523 13,824 16,525 23,026 27,227 27,828 29,129 33,330 34,931 36,032 36,2
33 35,6
34 34,635 33,636 32,837 31,938 27,439 24,040 24,041 24,542 24,943 25,744 27,5
45 30,7
46 34,047 36,548 36,949 36,550 36,451 34,352 30,653 27,554 25,455 25,456 28,557 31,9
58 34,8
59 37,360 38,961 39,662 40,163 40,264 39,665 39,466 39,81970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 86
▼M5
tv
67 39,9
68 39,8
69 39,6
70 39,6
71 40,4
72 41,273 41,4
74 40,9
75 40,176 40,2
77 40,9
78 41,8
79 41,8
80 41,481 42,0
82 43,0
83 44,384 46,0
85 47,2
86 48,087 48,4
88 48,9
89 49,4
90 49,4
91 49,192 48,9
93 48,8
94 48,995 49,6
96 48,9
97 48,198 47,5
99 48,0
100 48,8
101 49,4
102 49,7103 49,9
104 49,7
105 48,9106 48,0
107 48,1
108 48,6109 49,4
110 50,2
111 51,2
112 51,8
113 52,1114 51,8
115 51,0
116 46,0117 40,7
118 35,4
119 30,1120 24,8
121 19,5
122 14,2
123 8,9
124 3,5125 0,0
126 0,0
127 0,0128 0,0
129 0,0
130 0,0131 0,0
132 0,0
133 0,01970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 87
▼M5
tv
134 0,0
135 0,0
136 0,0
137 0,0
138 0,0
139 0,0140 0,0
141 0,0
142 0,0143 0,0
144 0,0
145 0,0
146 0,0
147 0,0148 0,0
149 0,0
150 0,0151 0,0
152 0,0
153 0,0154 0,0
155 0,0
156 0,0
157 0,0
158 0,0159 0,0
160 0,0
161 0,0162 0,0
163 0,0
164 5,3165 10,6
166 15,9
167 21,2
168 26,6
169 31,9170 35,7
171 39,1
172 41,5173 42,5
174 41,4
175 40,4176 39,8
177 40,2
178 40,6
179 40,9
180 41,5181 43,8
182 42,6
183 38,6184 36,5
185 31,2
186 28,5187 27,7
188 29,1
189 29,9
190 32,2
191 35,7192 39,4
193 43,9
194 49,1195 53,9
196 58,3
197 60,0198 63,2
199 65,2
200 67,81970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 88
▼M5
tv
201 70,0
202 72,6
203 74,0
204 75,3
205 76,4
206 76,4207 76,1
208 76,0
209 75,6210 75,6
211 75,6
212 75,6
213 75,6
214 76,0215 76,3
216 77,1
217 78,1218 79,0
219 79,7
220 80,5221 81,4
222 82,1
223 82,9
224 84,0
225 85,6226 87,1
227 87,9
228 88,4229 88,5
230 88,4
231 87,9232 87,9
233 88,2
234 88,7
235 89,3
236 89,6237 90,3
238 90,6
239 91,1240 91,2
241 91,2
242 90,9243 90,9
244 90,9
245 90,9
246 90,9
247 90,9248 90,8
249 90,3
250 89,8251 88,7
252 87,9
253 87,2254 86,9
255 86,4
256 86,3
257 86,7
258 86,9259 87,1
260 87,1
261 86,6262 85,9
263 85,3
264 84,7265 83,8
266 84,3
267 83,71970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 89
▼M5
tv
268 83,5
269 83,2
270 82,9
271 83,0
272 83,4
273 83,8274 84,5
275 85,3
276 86,1277 86,9
278 88,4
279 89,2
280 89,5
281 90,1282 90,1
283 89,8
284 88,8285 87,7
286 86,3
287 84,5288 82,9
289 82,9
290 82,9
291 82,2
292 80,6293 80,5
294 80,6
295 80,5296 79,8
297 79,7
298 79,7299 79,7
300 79,0
301 78,2
302 77,4
303 76,0304 74,2
305 72,4
306 70,5307 68,6
308 66,8
309 64,9310 62,0
311 59,5
312 56,6
313 54,4
314 52,3315 50,7
316 49,2
317 49,1318 48,3
319 46,7
320 44,3321 39,9
322 34,6
323 32,3
324 30,7
325 29,8326 27,4
327 24,9
328 20,1329 17,4
330 12,9
331 7,6332 2,3
333 0,0
334 0,01970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 90
▼M5
tv
335 0,0
336 0,0
337 0,0
338 0,0
339 0,0
340 0,0341 0,0
342 0,0
343 0,0344 0,0
345 0,0
346 0,0
347 1,6
348 6,9349 12,2
350 17,5
351 22,9352 27,8
353 32,2
354 36,2355 38,1
356 40,6
357 42,8
358 45,2
359 46,3360 49,0
361 50,9
362 51,7363 52,3
364 54,1
365 55,5366 55,7
367 56,2
368 56,0
369 55,5
370 55,8371 57,1
372 57,9
373 57,9374 57,9
375 57,9
376 57,9377 57,9
378 58,1
379 58,6
380 58,7
381 58,6382 57,9
383 56,5
384 54,9385 53,9
386 50,5
387 46,7388 41,4
389 37,0
390 32,7
391 28,2
392 23,3393 19,3
394 14,0
395 8,7396 3,4
397 0,0
398 0,0399 0,0
400 0,0
401 0,01970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 91
▼M5
tv
402 0,0
403 4,2
404 9,5
405 14,5
406 20,1
407 25,4408 30,7
409 36,0
410 40,2411 41,2
412 44,3
413 46,7
414 48,3
415 48,4416 48,3
417 47,8
418 47,2419 46,3
420 45,1
421 40,2422 34,9
423 29,6
424 24,3
425 19,0
426 13,7427 8,4
428 3,1
429 0,0430 0,0
431 0,0
432 0,0433 0,0
434 0,0
435 0,0
436 0,0
437 0,0438 0,0
439 0,0
440 0,0441 0,0
442 0,0
443 0,0444 0,0
445 0,0
446 0,0
447 0,0
448 5,3449 10,6
450 15,9
451 21,2452 26,6
453 31,0
454 37,2455 42,5
456 44,7
457 46,8
458 50,7
459 53,1460 54,1
461 56,0
462 56,5463 57,3
464 58,1
465 57,9466 58,1
467 58,3
468 57,91970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 92
▼M5
tv
469 57,5
470 57,9
471 57,9
472 57,3
473 57,1
474 57,0475 56,6
476 56,6
477 56,6478 56,6
479 56,6
480 56,6
481 56,3
482 56,5483 56,6
484 57,1
485 56,6486 56,3
487 56,3
488 56,3489 56,0
490 55,7
491 55,8
492 53,9
493 51,5494 46,4
495 45,1
496 41,0497 36,2
498 31,9
499 26,6500 21,2
501 16,6
502 11,6
503 6,4
504 1,6505 0,0
506 0,0
507 0,0508 0,0
509 0,0
510 0,0511 1,9
512 5,6
513 8,9
514 10,5
515 13,7516 15,4
517 16,9
518 19,2519 22,5
520 25,7
521 28,5522 30,6
523 32,3
524 33,6
525 35,4
526 37,0527 38,3
528 39,4
529 40,1530 40,2
531 40,2
532 40,2533 40,2
534 40,2
535 40,21970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 93
▼M5
tv
536 41,2
537 41,5
538 41,8
539 41,2
540 40,6
541 40,2542 40,2
543 40,2
544 39,3545 37,2
546 31,9
547 26,6
548 21,2
549 15,9550 10,6
551 5,3
552 0,0553 0,0
554 0,0
555 0,0556 0,0
557 0,0
558 0,0
559 0,0
560 0,0561 0,0
562 0,0
563 0,0564 0,0
565 0,0
566 0,0567 0,0
568 0,0
569 5,3
570 10,6
571 15,9572 20,9
573 23,5
574 25,7575 27,4
576 27,4
577 21,4578 28,2
579 28,5
580 28,5
581 28,2
582 27,4583 27,2
584 26,7
585 27,4586 27,5
587 27,4
588 26,7589 26,6
590 26,6
591 26,7
592 27,4
593 28,3594 29,8
595 30,9
596 32,5597 33,8
598 34,0
599 34,1600 34,8
601 35,4
602 36,01970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 94
▼M5
tv
603 36,2
604 36,2
605 36,2
606 36,5
607 38,1
608 40,4609 41,8
610 42,6
611 43,5612 42,0
613 36,7
614 31,4
615 26,1
616 20,8617 15,4
618 10,1
619 4,8620 0,0
621 0,0
622 0,0623 0,0
624 0,0
625 0,0
626 0,0
627 0,0628 0,0
629 0,0
630 0,0631 0,0
632 0,0
633 0,0634 0,0
635 0,0
636 0,0
637 0,0
638 0,0639 0,0
640 0,0
641 0,0642 0,0
643 0,0
644 0,0645 0,0
646 3,2
647 7,2
648 12,6
649 16,4650 20,1
651 22,5
652 24,6653 28,2
654 31,5
655 33,8656 35,7
657 37,5
658 39,4
659 40,7
660 41,2661 41,8
662 43,9
663 43,1664 42,3
665 42,5
666 42,6667 42,6
668 41,8
669 41,01970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 95
▼M5
tv
670 38,0
671 34,4
672 29,8
673 26,4
674 23,3
675 18,7676 14,0
677 9,3
678 5,6679 3,2
680 0,0
681 0,0
682 0,0
683 0,0684 0,0
685 0,0
686 0,0687 0,0
688 0,0
689 0,0690 0,0
691 0,0
692 0,0
693 0,0
694 2,3695 5,3
696 7,1
697 10,5698 14,8
699 18,2
700 21,7701 23,5
702 26,4
703 26,9
704 26,6
705 26,6706 29,3
707 30,9
708 32,3709 34,6
710 36,2
711 36,2712 35,6
713 36,5
714 37,5
715 37,8
716 36,2717 34,8
718 33,0
719 29,0720 24,1
721 19,3
722 14,5723 10,0
724 7,2
725 4,8
726 3,4
727 0,8728 0,8
729 5,1
730 10,5731 15,4
732 20,1
733 22,5734 25,7
735 29,0
736 31,51970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 96
▼M5
tv
737 34,6
738 37,2
739 39,4
740 41,0
741 42,6
742 43,6743 44,4
744 44,9
745 45,5746 46,0
747 46,0
748 45,5
749 45,4
750 45,1751 44,3
752 43,1
753 41,0754 37,8
755 34,6
756 30,6757 26,6
758 24,0
759 20,1
760 15,1
761 10,0762 4,8
763 2,4
764 2,4765 0,8
766 0,0
767 4,8768 10,1
769 15,4
770 20,8
771 25,4
772 28,2773 29,6
774 31,4
775 33,3776 35,4
777 37,3
778 40,2779 42,6
780 44,3
781 45,1
782 45,5
783 46,5784 46,5
785 46,5
786 46,3787 45,9
788 45,5
789 45,5790 45,5
791 45,4
792 44,4
793 44,3
794 44,3795 44,3
796 44,3
797 44,3798 44,3
799 44,4
800 45,1801 45,9
802 48,3
803 49,91970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 97
▼M5
tv
804 51,5
805 53,1
806 53,1
807 54,1
808 54,7
809 55,2810 55,0
811 54,7
812 54,7813 54,6
814 54,1
815 53,3
816 53,1
817 52,3818 51,5
819 51,3
820 50,9821 50,7
822 49,2
823 48,3824 48,1
825 48,1
826 48,1
827 48,1
828 47,6829 47,5
830 47,5
831 47,2832 46,5
833 45,4
834 44,6835 43,5
836 41,0
837 38,1
838 35,4
839 33,0840 30,9
841 30,9
842 32,3843 33,6
844 34,4
845 35,4846 36,4
847 37,3
848 38,6
849 40,2
850 41,8851 42,8
852 42,8
853 43,1854 43,5
855 43,8
856 44,7857 45,2
858 46,3
859 46,5
860 46,7
861 46,8862 46,7
863 45,2
864 44,3865 43,5
866 41,5
867 40,2868 39,4
869 39,9
870 40,41970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 98
▼M5
tv
871 41,0
872 41,4
873 42,2
874 43,3
875 44,3
876 44,7877 45,7
878 46,7
879 47,0880 46,8
881 46,7
882 46,5
883 45,9
884 45,2885 45,1
886 45,1
887 44,4888 43,8
889 42,8
890 43,5891 44,3
892 44,7
893 45,1
894 44,7
895 45,1896 45,1
897 45,1
898 44,6899 44,1
900 43,3
901 42,8902 42,6
903 42,6
904 42,6
905 42,3
906 42,2907 42,2
908 41,7
909 41,2910 41,2
911 41,7
912 41,5913 41,0
914 39,6
915 37,8
916 35,7
917 34,8918 34,8
919 34,9
920 36,4921 37,7
922 38,6
923 38,9924 39,3
925 40,1
926 40,4
927 40,6
928 40,7929 41,0
930 40,6
931 40,2932 40,3
933 40,2
934 39,8935 39,4
936 39,1
937 39,11970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 99
▼M5
tv
938 39,4
939 40,2
940 40,2
941 39,6
942 39,6
943 38,8944 39,4
945 40,4
946 41,2947 40,4
948 38,6
949 35,4
950 32,3
951 27,2952 21,9
953 16,6
954 11,3955 6,0
956 0,6
957 0,0958 0,0
959 0,0
960 3,2
961 8,5
962 13,8963 19,2
964 24,5
965 28,2966 29,9
967 32,2
968 34,0969 35,4
970 37,0
971 39,4
972 42,3
973 44,3974 45,2
975 45,7
976 45,9977 45,9
978 45,9
979 44,6980 44,3
981 43,8
982 43,1
983 42,6
984 41,8985 41,4
986 40,6
987 38,6988 35,4
989 34,6
990 34,6991 35,1
992 36,2
993 37,0
994 36,7
995 36,7996 37,0
997 36,5
998 36,5999 36,5
1 000 37,8
1 001 38,61 002 39,6
1 003 39,9
1 004 40,41970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 100
▼M5
tv
1 005 41,0
1 006 41,2
1 007 41,0
1 008 40,2
1 009 38,8
1 010 38,11 011 37,3
1 012 36,9
1 013 36,21 014 35,4
1 015 34,8
1 016 33,0
1 017 28,2
1 018 22,91 019 17,5
1 020 12,2
1 021 6,91 022 1,6
1 023 0,0
1 024 0,01 025 0,0
1 026 0,0
1 027 0,0
1 028 0,0
1 029 0,01 030 0,0
1 031 0,0
1 032 0,01 033 0,0
1 034 0,0
1 035 0,01 036 0,0
1 037 0,0
1 038 0,0
1 039 0,0
1 040 0,01 041 0,0
1 042 0,0
1 043 0,01 044 0,0
1 045 0,0
1 046 0,01 047 0,0
1 048 0,0
1 049 0,0
1 050 0,0
1 051 0,01 052 0,0
1 053 1,9
1 054 6,41 055 11,7
1 056 17,1
1 057 22,41 058 27,4
1 059 29,8
1 060 32,2
1 061 35,1
1 062 37,01 063 38,6
1 064 39,9
1 065 41,21 066 42,6
1 067 43,1
1 068 44,11 069 44,9
1 070 45,5
1 071 45,11970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 101
▼M5
tv
1 072 44,3
1 073 43,5
1 074 43,5
1 075 42,3
1 076 39,4
1 077 36,21 078 34,6
1 079 33,2
1 080 29,01 081 24,1
1 082 19,8
1 083 17,9
1 084 17,1
1 085 16,11 086 15,3
1 087 14,6
1 088 14,01 089 13,8
1 090 14,2
1 091 14,51 092 14,0
1 093 13,8
1 094 12,9
1 095 11,3
1 096 8,01 097 6,8
1 098 4,2
1 099 1,61 100 0,0
1 101 0,2
1 102 1,01 103 2,6
1 104 5,8
1 105 11,1
1 106 16,1
1 107 20,61 108 22,5
1 109 23,3
1 110 25,71 111 29,1
1 112 32,2
1 113 33,81 114 34,1
1 115 34,3
1 116 34,4
1 117 34,9
1 118 36,21 119 37,0
1 120 38,3
1 121 39,41 122 40,2
1 123 40,1
1 124 39,91 125 40,2
1 126 40,9
1 127 41,5
1 128 41,8
1 129 42,51 130 42,8
1 131 43,3
1 132 43,51 133 43,5
1 134 43,5
1 135 43,31 136 43,1
1 137 43,1
1 138 42,61970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 102
▼M5
tv
1 139 42,5
1 140 41,8
1 141 41,0
1 142 39,6
1 143 37,8
1 144 34,61 145 32,2
1 146 28,2
1 147 25,71 148 22,5
1 149 17,2
1 150 11,9
1 151 6,6
1 152 1,31 153 0,0
1 154 0,0
1 155 0,01 156 0,0
1 157 0,0
1 158 0,01 159 0,0
1 160 0,0
1 161 0,0
1 162 0,0
1 163 0,01 164 0,0
1 165 0,0
1 166 0,01 167 0,0
1 168 0,0
1 169 3,41 170 8,7
1 171 14,0
1 172 19,3
1 173 24,6
1 174 29,91 175 34,0
1 176 37,0
1 177 37,81 178 37,0
1 179 36,2
1 180 32,21 181 26,9
1 182 21,6
1 183 16,3
1 184 10,9
1 185 5,61 186 0,3
1 187 0,0
1 188 0,01 189 0,0
1 190 0,0
1 191 0,01 192 0,0
1 193 0,0
1 194 0,0
1 195 0,0
1 196 0,01 197 0,3
1 198 2,4
1 199 5,61 200 10,5
1 201 15,8
1 202 19,31 203 20,8
1 204 20,9
1 205 20,31970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 103
▼M5
tv
1 206 20,6
1 207 21,1
1 208 21,1
1 209 22,5
1 210 24,9
1 211 27,41 212 29,9
1 213 31,7
1 214 33,81 215 34,6
1 216 35,1
1 217 35,1
1 218 34,6
1 219 34,11 220 34,6
1 221 35,1
1 222 35,41 223 35,2
1 224 34,9
1 225 34,61 226 34,6
1 227 34,4
1 228 32,3
1 229 31,4
1 230 30,91 231 31,5
1 232 31,9
1 233 32,21 234 31,4
1 235 28,2
1 236 24,91 237 20,9
1 238 16,1
1 239 12,9
1 240 9,7
1 241 6,41 242 4,0
1 243 1,1
1 244 0,01 245 0,0
1 246 0,0
1 247 0,01 248 0,0
1 249 0,0
1 250 0,0
1 251 0,0
1 252 1,61 253 1,6
1 254 1,6
1 255 1,61 256 1,6
1 257 2,6
1 258 4,81 259 6,4
1 260 8,0
1 261 10,1
1 262 12,9
1 263 16,11 264 16,9
1 265 15,3
1 266 13,71 267 12,2
1 268 14,2
1 269 17,71 270 22,5
1 271 27,4
1 272 31,41970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 104
▼M5
tv
1 273 33,8
1 274 35,1
1 275 35,7
1 276 37,0
1 277 38,0
1 278 38,81 279 39,4
1 280 39,4
1 281 38,61 282 37,8
1 283 37,8
1 284 37,8
1 285 37,8
1 286 37,81 287 37,8
1 288 38,6
1 289 38,81 290 39,4
1 291 39,8
1 292 40,21 293 40,9
1 294 41,2
1 295 41,4
1 296 41,8
1 297 42,21 298 43,5
1 299 44,7
1 300 45,51 301 46,7
1 302 46,8
1 303 46,71 304 45,1
1 305 39,8
1 306 34,4
1 307 29,1
1 308 23,81 309 18,5
1 310 13,2
1 311 7,91 312 2,6
1 313 0,0
1 314 0,01 315 0,0
1 316 0,0
1 317 0,0
1 318 0,0
1 319 0,01 320 0,0
1 321 0,0
1 322 0,01 323 0,0
1 324 0,0
1 325 0,01 326 0,0
1 327 0,0
1 328 0,0
1 329 0,0
1 330 0,01 331 0,0
1 332 0,0
1 333 0,01 334 0,0
1 335 0,0
1 336 0,01 337 0,0
1 338 2,4
1 339 7,71970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 105
▼M5
tv
1 340 13,0
1 341 18,31 342 21,2
1 343 24,3
1 344 27,01 345 29,5
1 346 31,4
1 347 32,71 348 34,3
1 349 35,2
1 350 35,61 351 36,01 352 35,4
1 353 34,8
1 354 34,01 355 33,0
1 356 32,2
1 357 31,51 358 29,8
1 359 28,2
1 360 26,61 361 24,91 362 22,5
1 363 17,7
1 364 12,91 365 6,4
1 366 4,0
1 367 0,01 368 0,0
1 369 0,0
1 370 0,01 371 0,01970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 106
▼M5
Aanhangsel 2
ROLLENBANK
1. DEFINITIE
1.1. Idem aan punt1.1, aanhangsel 2, van bijlage III; „50 km/h” dient
te worden vervangen door „80,5 km/h”.
2. METHODE VOOR HET KALIBREREN VAN DE ROLLEN-
BANK
2.1. Idem aan punt2.1, aanhangsel 2, van bijlage III.
2.2. Afstelling van de vermogensaanwijzer op 80,5 km/h.
2.2.1. De rollenbank moet ten minste eenmaal per maand worden gekali-
breerd of ten minste eenmaal per week worden gecontroleerd om
vervolgens zo nodig te worden gekalibreerd. De kalibrering moet
geschieden bij 80,5 km/h volgens onderstaande methode. Hetgemeten door de rollenbank opgenomen vermogen omvat de wrij-
ving en hetvermogen datwordtopgenomen door de rem. De
rollenbank wordt aangedreven met een snelheid die boven de test-
snelheden ligt. Vervolgens wordt de aandrijvingseenheid van de
rollenbank daarvan losgekoppeld en men laatde rol(len) uit lopen.
De kinetische energie van de rollen wordt door de rem en de wrij-
ving gedissipeerd. Deze methode verwaarloost de variaties van de
interne wrijving tussen de rollen in belaste en vrije toestand; de
inertie van de achterrol mag worden verwaarloosd indien deze
vrij loopt.
2.2.1.1. Meet de rotatiesnelheid van de aandrijvingsrol indien deze nog niet
is gemeten. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van een vijfde
wiel, een toerentalopnemer of een ander soortgelijk hulpmiddel.
2.2.1.2. Plaats een voertuig op de rollenbank of gebruik een andere
methode om deze aan te drijven.
2.2.1.3. Breng het traagheidsvliegwiel of ander traagheidssimuleringssys-
teem voor de meest gebruikelijke categorie van de voertuigmassa
die op de rollenbank wordtgebruikt , in aangrijping. Daarnaast
kunnen desgewenst andere voertuiggewichtscategorieën worden
gekalibreerd.
2.2.1.4. Breng de rollenbank op een snelheid van 80,5 km/h.
2.2.1.5. Noteer het aangegeven wegvermogen.
2.2.1.6. Voer de rollenbank op tot 96,9 km/h.
2.2.1.7. Ontkoppel de inrichting waarmee de rollenbank wordt aange-
dreven.
2.2.1.8. Noteer de tijd die de aandrijfrol van de rollenbank nodig heeft om
uit te lopen van 88,5 km/h tot 72,4 km/h.
2.2.1.9. Stel de rem in op een ander vermogensabsorptieniveau.
2.2.1.10. Herhaal de handelingen beschreven onder de punten 2.2.1.1 tot en
met 2.2.1.9 een voldoende aantal malen om de reeks gebruikte
opgenomen vermogens te bestrijken.
2.2.1.11. Bereken hetopgenomen vermogen. Zie punt2.2.3.
2.2.1.12. Breng hetaangegeven vermogen bij 80,5 km/h t egenover hetopge-
nomen vermogen in een grafiek aan (zoals aangegeven in figuur
A).
2.2.2. De werkingscontrole bestaat uit het laten uitlopen van de rollen-
bank bij een of meer traagheidsvermogenafstellingen en door het
vergelijken van de uitlooptijd met die welke bij de laatste kalibre-
ring werd genoteerd. Indien de uitlooptijden meer dan 1
sverschillen, is een nieuwe kalibrering vereist.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 107
▼M5
2.2.3. Berekeningen
Hetwerkelijke vermogen bij belastrijden op de weg datdoor de
rollenbank wordtopgenomen wordtberekend metbehulp van de
volgende vergelijking:
Pa¼WV2
1/C0V2
2
2 000 t
waarin:
Pa = vermogen (kW)
W = traagheidsequivalent (kg)
V1= aanvangssnelheid (m/s)
V2= eindsnelheid (m/s)
t = tijd die nodig is voor het uitlopen van de rollen van 88,5
tot 72,4 km/h.
Figuur A
2.3. Idem aan punt2.3, aanhangsel 2, van bijlage III.
2.4. Geschrapt.
3. AFSTELLING VAN DE ROLLENBANK3.1. Vacuümmethode
Idem aan punt3.1, aanhangsel 2, van bijlage III: „bij de snelheid
van 50 km/h” moetecht er worden vervangen door „bij de snelheid
van 80,5 km/h”.
3.2. Andere afstellingsmethode
Idem aan punt3.2, aanhangsel 2, van bijlage III: „bij de snelheid
van 50 km/h” moetecht er worden vervangen door „bij de snelheid
van 80,5 km/h”.
3.3. Alternatieve methode
3.3.1. De rem moetzodanig worden ingest eld datdeze hetopgenomen
vermogen weergeeftbij een werkelijke snelheid van 80,5 km/h.
Bij de vermogensabsorptie van de rollenbank dient rekening te
worden gehouden metde wrijving.
De volgende methode is ontworpen voor kleine rollenbanken met
een nominale roldiameter van 220 mm en een nominale afstand
tussen de rollen van 432 mm, alsmede grote rollenbanken met
één rol en een nominale roldiameter van 1 219 mm. Rollenbanken
metandere rolspecificat ies mogen worden gebruiktindien zij door
de technische dienst zijn goedgekeurd.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 108
▼M5
3.3.2. De wegbelastingsafstelling van de rollenbank wordt bepaald aan de
hand van de equivalente testmassa, het frontale referentieopper-
vlak, de carrosserievorm, de uitstekende delen van het voertuig en
hetbandent ype, en wel door middel van de volgende vergelijking.
3.3.2.1. Voor lichte vrachtvoertuigen die getest worden op een rollenbank
metdubbele rollen:
PA=a A+P+tw
waarin:
PA= de instelling bij 80,5 km/h (kW)
A = het frontale referentieoppervlak (m2) van hetvoert uig. Het
frontale referentieoppervlak van het voertuig is gedefini-
eerd als het oppervlak van de orthogonale projectie van
hetvoert uig, metinbegrip van banden en veringsele-
menten, maar met uitsluiting van de uitsteeksels van het
voertuig, op een vlak dat zowel loodrecht staat op het
middenlangsvlak van hetvoert uig als op hetvlak waarop
het voertuig is geplaatst. De metingen van dit oppervlak
moeten worden berekend tot op het honderdste deel van
een vierkante meter, volgens een te voren door de met de
tests belaste technische dienst goedgekeurde methode
P = de vermogenscorrectiefactor voor de uitsteeksels, volgens
tabel 1 van dit punt
w = de equivalente testmassa van het voertuig (kg)a = 3,45 voor voertuigen in fast +back +uitvoering; 4,01 voor
alle andere lichte vrachtvoertuigen
t= 0,0 voor voert uigen met radiaalbanden = 4,93 × 10
−4voor
alle overige voertuigen.
Een voertuig wordt geacht van het fast +back +type te zijn indien
de achterwaartse projectie van dat gedeelte van het achteropper-
vlak (A2) dat minder dan 20º ten opzichte van horizontaal
omlaagloopt, ten minste even groot is als 25 % van het frontalereferentieoppervlak van het voertuig. Voorts moet dit oppervlak
glad zijn, continu verlopen en vrij zijn van plaatselijke overgangen
van meer dan 4 graden. Figuur 1 geefteen voorbeeld van een fast
+back +vorm.
Figuur 1
TABEL 1
Uitsteekselvermogen P in verhouding tot het totaal frontaal
uitsteekseloppervlak Ap
Ap (m2)P
Ap < 0,03 0,0
0,03≤Ap < 0,06 0,30
0,06≤Ap < 0,08 0,52
0,08≤Ap < 0,11 0,75
0,11≤Ap < 0,14 0,97
0,14≤Ap < 0,17 1,19
0,17≤Ap < 0,19 1,42
0,19≤Ap < 0,22 1,641970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 109
▼M5
Ap (m2)P
0,22≤Ap < 0,25 1,87
0,25≤Ap < 0,28 2,09
0,28≤Ap 2,31
Het frontale uitsteekseloppervlak Ap wordt gedefinieerd op een
wijze die analoog is aan de definiëring van het frontale referentie-
oppervlak van het voertuig, d.w.z. het totale oppervlak van de
orthogonale projecties van spiegels, motorkapornamenten, impe-rialen en andere uitstekende delen op een vlak, dat loodrecht staat
zowel op hetmiddenlangsvlak van hetvoert uig als op de opper-
vlakte waarop het voertuig zich bevindt. Een uitsteeksel wordt
gedefinieerd als elke voorziening die aan het voertuig is bevestigd
en meer dan 2,54 cm buiten het voertuigoppervlak uitsteekt, en die
een geprojecteerd oppervlak heeft van meer dan 0,00093 m
2,
waarbij hetoppervlak wordtberekend volgens een t e voren door
de met de tests belaste technische dienst goedgekeurde methode.
Inbegrepen in het totale uitsteekseloppervlak moeten alle voorzie-
ningen zijn die tot de standaarduitrusting behoren. Ook het
oppervlak van een extra voorziening moet worden meegerekend,
indien mag worden verwachtdatmeer dan 33 % van de op de
produktielijn vervaardigde wagens met deze voorziening wordt
verkocht.
3.3.2.2. De reminstelling van de rollenbank moet voor lichte voertuigen
worden afgerond op de meestnabijgelegen t iende kW.
3.3.2.3. Voor lichte voertuigen die worden getest op een rollenbank met
enkele brede rol geldt:
PA= aA + P + (8,22 × 10−4+ 0,33 t)w
Alle in bovenstaande vergelijking gebruikte symbolen worden
verklaard in punt3.3.2.1.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 110
▼M5
Aanhangsel 3
RIJWEERSTAND VAN EEN VOERTUIG
METHODE VOOR METING OP DE WEG EN OP EEN ROLLENBANK
(Idem aan aanhangsel 3 van bijlage III)1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 111
▼M5
Aanhangsel 4
CONTROLE VAN ANDERE DAN MECHANISCHE TRAAGHEDEN
(Idem aan aanhangsel 4 van bijlage III)1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 112
▼M5
Aanhangsel 5
BESCHRIJVING VAN DE UITLAATGASMONSTERNEMINGSSYS-
TEMEN
(Idem aan aanhangsel 5 van bijlage III)
(Voor de bemonstering met constant volume zijn echter 6 in plaats van 2 zakken
noodzakelijk.)
1. INLEIDING
1.1. Aan de voorschriften van punt 4.2 van bijlage III kan met verschil-
lende monsternemingssystemen worden voldaan.
De in de punten 3.1, 3.2 en 3.3 beschreven typen worden
aanvaardbaar geacht indien zij voldoen aan de essentiële criteria
die van toepassing zijn op het beginsel van de variabele verdun-
ning.
1.2. De technische dienst moet in zijn rapport de bij de proef gebruikte
monsternemingsmethode vermelden.
2. CRITERIA DIE VAN TOEPASSING ZIJN OP HET SYSTEEM
MET VARIABELE VERDUNNING VOOR METING VAN DE
UITLAATGASSEN
2.1. Toepassingsgebied
Specificatie van de functionele eigenschappen van een monsterne-
mingssysteem voor uitlaatgassen dat bestemd is voor meting van
de massa van de werkelijke uitlaatgasemissies van een voertuig
overeenkomstig de bepalingen van deze richtlijn.
Op grond van hetprincipe van de monst erneming metwisselende
verdunning moetaan drie voorwaarden worden voldaan.
2.1.1. De uitlaatgassen van het voertuig moeten onder bepaalde voor-
waarden continu met buitenlucht worden verdund.
2.1.2. Het totale volume van het mengsel van uitlaatgassen en verdun-
ningsluchtmoetnauwkeurig worden gemet en.
2.1.3. Voor de analyse moet een constant proportioneel monster van de
verdunde uitlaatgassen en de verdunningslucht worden genomen.
De massa's van de geëmitteerde verontreinigende gassen worden
bepaald aan de hand van de concentraties van het proportionele
monster en het tijdens de test gemeten totale volume. De concen-
traties in het monster worden gecorrigeerd met het gehalte aan
verontreinigingen dat in de omgevingslucht aanwezig is. Bij voer-
tuigen met een motor met compressieontsteking worden bovendien
de deeltjesemissies bepaald.
2.2. Technische samenvatting
In figuur 1 is hetprincipe van hetmonst ernemingssyst eem sche-
matisch weergegeven.
2.2.1. De uitlaatgassen van het voertuig moeten met een voldoende
hoeveelheid omgevingslucht worden verdund ten einde condensatie
van het water in het monsternemings- en meetsysteem te voor-
komen.
2.2.2. Het uitlaatgasmonsternemingssysteem moet de mogelijkheid
bieden de gemiddelde volumeconcentraties te meten van de CO2-,
CO-, HC- en NOx-bestanddelen, alsmede de deeltjesemissie bij
voertuigen met een motor met compressieontsteking, welke
aanwezig zijn in de uitlaatgassen tijdens de testcyclus van het
voertuig.
2.2.3. Het mengsel van lucht en uitlaatgassen moet ter hoogte van de
sonde homogeen zijn (zie punt2.3.1.2).1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 113
▼M6
▼M5
▼M6
▼M6
2.2.4. Met de sonde moet een representatief monster worden genomen
van de verdunde uitlaatgassen.
2.2.5. Het moet mogelijk zijn met het systeem het totale volume van de
verdunde uitlaatgassen van het beproefde voertuig te meten.
2.2.6. De monsternemingsapparatuur moet gasdicht zijn. De uitvoering
van het monsternemingssysteem met wisselende verdunning en de
materialen van de apparatuur moeten zodanig zijn dat hierdoor de
concentratie van de verontreinigingen in de verdunde uitlaatgassen
nietwordtbeïnvloed. Indien enig onderdeel van de apparat uur
(warmtewisselaar, cycloon, ventilator, enz.) van invloed is op de
concentratie van enig verontreinigend bestanddeel van de verdunde
gassen en deze tekortkoming niet kan worden gecorrigeerd, moet
de monsterneming van dit bestanddeel vóór dit onderdeel plaats-
vinden.
2.2.7. Indien het beproefde voertuig is uitgerust met een uitlaatsysteem
voorzien van verschillende uitlaatopeningen, moeten de aansluit-
slangen zo dichtmogelijk bij hetvoert uig onderling worden
verbonden.
2.2.8. De gasmonsters worden opgevangen in zakken van voldoende
capaciteit ten einde de uitstroming der gassen tijdens de monster-
neming niet te belemmeren. Deze zakken moeten van een zodanig
materiaal zijn dat de concentraties van de gasvormige verontreini-
gingen hierdoor nietworden beïnvloed (zie punt2.3.4.4).
2.2.9. Het systeem met wisselende verdunning moet zodanig zijn uitge-
voerd dat hiermede monsters van de uitlaatgassen kunnen worden
genomen zonder dat de tegendruk aan het uiteinde van de uitlaat-
pijp in belangrijke mate wordt gewijzigd (zie punt 2.3.1.1).
2.3. Bijzondere specificaties
2.3.1. Apparatuur voor het opvangen en verdunnen van de uitlaatgassen
2.3.1.1. De verbindingsslang tussen de uitlaatpijp(en) van het voertuig en
de mengkamer moetzo kortmogelijk zijn en mag in geen geval:
— een wijziging teweegbrengen in de statische druk aan de
uitlaatpijp(en) van het beproefde voertuig van meer dan
0,75 kPa in plus en min bij 50 km/h of van meer dan 1,25 kPa
in plus en min tijdens de gehele duur van de proef en zulks ten
opzichte van de statische drukken die gemeten worden wanneer
geen enkele verbindingsslang op de uitlaatpijp(en) van het
voertuig is aangesloten.
De druk moet worden gemeten in het achterste stuk van de
uitlaat of in een verlengstuk daarvan met dezelfde doorsnede,
zo dicht mogelijk bij het einde van de uitlaat;
— de aard van de uitlaatgassen beïnvloeden of veranderen.
2.3.1.2. Er moet een mengkamer aanwezig zijn waarin de uitlaatgassen van
hetvoert uig en de verdunningsluchtzodanig worden vermengd dat
aan de uitlaat van de mengkamer een homogeen mengsel wordt
verkregen. De homogeniteit van het mengsel in een willekeurig
doorsnedevlak ter hoogte van de sonde mag niet meer dan 2 % in
plus en min afwijken van de gemiddelde waarde die verkregen
wordt op ten minste vijf op gelijke afstanden over de diameter
van de gasstroom verdeelde punten. De druk in de mengkamer
mag nietmeer dan 0,25 kPa in plus en min afwijken van de at mos-
ferische druk ter minimalisering van de effecten op de
omstandigheden aan het uiteinde van de uitlaat en ter beperking
van de drukval in de apparatuur voor de conditionering van de
verdunningsluchtvoor zover deze aanwezig is.
2.3.2. Aanzuigings- en volumemetingsapparatuur
Deze apparatuur mag voorzien zijn van een reeks vaste snelheids-
instellingen zodat een debiet kan worden verkregen waarbij
condensatie van water wordt vermeden. Dit resultaat wordt in het
algemeen bereiktdoor in de monst ernemingszak voor de verdunde
uitlaatgassen een CO2-concentratie te handhaven die minder dan
3 % vol bedraagt.
2.3.3. Volumemeting
2.3.3.1. De volumemeter moet onder alle bedrijfsomstandigheden zijn kali-
bratienauwkeurigheid tot op 2 % in plus en min behouden. Indien
met behulp van deze inrichting geen compensatie kan worden
bewerkstelligd van de temperatuursvariaties van het mengsel van1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 114
▼M6
uitlaatgassen en verdunningslucht op het punt waar de meting
plaatsvindt, dient men gebruik te maken van een warmtewisselaar
waarmede de temperatuur op 6 ºC in plus en min ten opzichte van
de beoogde bedrijfstemperatuur wordt gehouden.
Eventueel kan gebruik worden gemaakt van een cycloon ter
bescherming van de volumemeetapparatuur.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 115
▼M6
Figuur 1
Schema van een systeem met variabele verdunning voor meting van de uitlaatgassen
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 116
▼M6
2.3.3.2. Direct vóór de volumemeter moet een temperatuurmeter zijn
aangebracht. Deze temperatuurmeter moet een juistheid en nauw-
keurigheid hebben van 1 ºC in plus en min en een reactietijd van
0,1 sec. bij 62 % van een gegeven temperatuursvariatie (in silicon-
enolie gemeten waarde).
2.3.3.3. Tijdens de proef moeten de drukmetingen een juistheid en nauw-
keurigheid hebben van 0,4 kPa in plus en min.
2.3.3.4. De bepaling van de druk ten opzichte van de atmosferische druk
geschiedt vóór en (eventueel) na de volumemeter.
2.3.4. Gasmonsterneming
2.3.4.1. Verd unde uitlaatgassen
2.3.4.1.1. Het monster van de verdunde uitlaatgassen wordt genomen vóór de
aanzuigapparatuur, maar achter die voor de conditionering (voor
zover aanwezig).
2.3.4.1.2. Hetdebietmag nietmetmeer dan 2 % in plus en min van het
gemiddelde afwijken.
2.3.4.1.3. Het monsternemingsdebiet moet ten minste 5 l/min bedragen en
mag ten hoogste 0,2 % bedragen van het debiet van de verdunde
uitlaatgassen.
2.3.4.1.4. De equivalentiegrens moet van toepassing zijn op een systeem met
constante massa.
2.3.4.2. Verd unningslucht
2.3.4.2.1. Bij constant debiet moet een monster van de verdunningslucht
worden genomen in de nabijheid van de omgevingslucht(na de
filter, voor zover aanwezig).
2.3.4.2.2. Het gas mag niet verontreinigd zijn door uitlaatgassen die afkom-
stig zijn uit het vermengingsgebied.
2.3.4.2.3. Hetmonst ernemingsdebietvan de verdunningsluchtmoetverge-
lijkbaar zijn met dat wat voor de verdunde uitlaatgassen wordt
gebruikt.
2.3.4.3. Monsterneming2.3.4.3.1. De voor de monsterneming gebruikte materialen moeten van zoda-
nige aard zijn dat hierdoor de concentratie van de
verontreinigingen niet wordt gewijzigd.
2.3.4.3.2. Voor het verwijderen van vaste deeltjes uit het monster mag
gebruik worden gemaaktvan filt ers.
2.3.4.3.3. Voor het transport van het monster naar de monsternemings-
zak(ken) zijn pompen vereist.
2.3.4.3.4. Voor de voor de monsterneming vereiste debieten zijn debietrege-
laars en debietmeters vereist.
2.3.4.3.5. Tussen de driewegkranen en de monsternemingszakken kunnen
gasdichte snelvergrendelingsverbindingen worden aangebracht met
automatische afsluiting aan de zijde van de opvangzak. Voor de
toevoer van de monsters naar de analyseapparatuur mag van
andere systemen gebruik worden gemaakt (b.v. van drieweg-
kranen).
2.3.4.3.6. De verschillende afsluiters waarvan gebruik wordt gemaakt in het
circuit van de gasmonsters, moeten een snelle regeling en werking
mogelijk maken.
2.3.4.4. Opslag van de monsters
2.3.4.4.1. De gasmonsters moeten worden verzameld in monsternemings-
zakken meteen capacit eitdie voldoende is om het
monsternemingsdebiet te handhaven. De zakken moeten zijn
vervaardigd van zodanig materiaal dat de concentratie van de
gasvormige syntheseverontreinigingen na 20 minuten niet met
meer dan 2 % in plus en min wordtgewijzigd.
2.4. Aanvullend monsternemingsapparaat voor het testen van voer-
tuigen met motor met compressieontsteking
2.4.1. In tegenstelling tot de gasmonsterneming bij voertuigen met elek-
trische ontsteking, bevinden de bemonsteringsplaatsen voor de1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 117
▼M6
monsterneming van koolwaterstoffen en deeltjes zich in een
verdunningstunnel.
2.4.2. Ter beperking van warmteverliezen in het uitlaatgas van het laatste
stuk van de uitlaat tot de inlaatopening van de verdunningstunnel,
mag de lengte van de hiervoor gebruikte buisleiding ten hoogste
3,6 m of bij een buis met thermische isolatie ten hoogste 6,1 m
bedragen. De binnendiameter mag ten hoogste 105 mm bedragen.
2.4.3. In de verdunningstunnel — een recht, uit elektrisch geleidend
materiaal bestaand buisstuk — moeten turbulente stromingsom-
standigheden heersen (Reynoldsgetallen ≥4 000) zodathet
verdunde uitlaatgas homogeen is en monsterneming van represen-
tatieve gas- en deeltjesmonsters verzekerd is. De
verdunningstunnel moet een doorsnede hebben van ten minste
200 mm. Hetsyst eem moetgeaard zijn.
2.4.4. Het deeltjesmonsternemingssysteem bestaat uit een opnemings-
sonde in de verdunningstunnel en twee achter elkaar geplaatste
filters. In de stromingsrichting zijn voor en achter het filterpaar
snelschakelafsluiters aangebracht.
2.4.5. De deeltjesmonsternemingssonde moet als volgt zijn uitgevoerd:
De sonde moetin de nabijheid van de middellijn van de t unnel,
ongeveer tien tunneldiameters stroomafwaarts van de inlaatopening
van het uitlaatgas, zijn ingebouwd en een binnendiameter hebben
van ten minste 12 mm.
De afstand van het monsternemingspunt tot de filterhouder moet
ten minste gelijk zijn aan vijfmaal de diameter van de sonde,
maar mag ten hoogste 1 020 mm bedragen.
2.4.6. De meeteenheid van de monstergasstroom omvat pompen, gastoe-
voerregelaars en meetapparatuur voor het debiet.
2.4.7. Het monsternemingssysteem voor de koolwaterstoffen omvat een
verwarmde monsternemingssonde, -leiding, -filter en -pomp.
De monsternemingssonde moet, op dezelfde afstand van de inlaat-
opening van de uitlaatgassen als de deeltjesmonsternemingssonde,
zo zijn ingebouwd dateen wederzijdse beïnvloeding van de
monsternemingssystemen wordt vermeden. De binnendiameter
moet ten minste 4 mm bedragen.
2.4.8. Alle verwarmde delen moeten door het verwarmingssysteem op
een temperatuur van 190 ± 10 ºC worden gehouden.
2.4.9. Indien de debietwisselingen niet kunnen worden gecompenseerd,
dan moet er een warmtewisselaar worden geïnstalleerd en een
temperatuurregelaar overeenkomstig punt 2.3.3.1 waarmede een
constant debiet kan worden gewaarborgd en dus ook de proportio-
naliteit van het monsternemingsdebiet.
3. BESCHRIJVING VAN DE SYSTEMEN
De systemen komen overeen met die welke beschreven zijn in
punt3 in aanhangsel 5 van bijlage III, zulks metuit zondering van
het feit dat telkens drie zakken voor uitlaatgasmonsters en
monsters van de omgevingslucht zodanig parallel zijn opgesteld
datzij na elkaar door middel van snelschakelkleppen op de
bemonsteringsgasstroom kunnen worden aangesloten. Bij de
beproeving van voertuigen met dieselmotor worden dienovereen-
komstig drie filterparen voor de deeltjesmeting parallel opgesteld.
3.1. Systeem met variabele verdunning en verdringerpomp (PDP-
CVS systeem) (figuur 1)
3.1.1. Het monsternemingssysteem met constant volume en met een
verdringerpomp (PDP-CVS), waarbij de gasstroom die de pomp
passeert bij constante temperatuur en druk wordt bepaald, voldoet
aan de voorwaarden van deze bijlage. Voor hetmet en van het
totale volume wordt het aantal omwentelingen geteld dat door de
gekalibreerde verdringerpomp wordt gemaakt. Een proportioneel
gasmonster wordt verkregen door bemonstering bij constant
gehouden gasstroom met behulp van een pomp, een debietmeteren een regelafsluiter.
3.1.2. In figuur 1 wordthetprincipeschema gegeven van zo'n monst erne-
mingssysteem. Aangezien met meer dan één configuratie de
gewenste resultaten kunnen worden verkregen, behoeft de instal-1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 118
▼M6
latie niet exact met het schema overeen te stemmen. Men mag
extra onderdelen, zoals apparatuur, afsluiters, spoelen en schake-
laars gebruiken voor hetverkrijgen van ext ra gegevens en het
coördineren van de functies van de installatiecomponenten.
3.1.3. De gasopvangapparatuur bestaat uit:3.1.3.1. een filter (D) voor de verdunningslucht, dat eventueel mag worden
voorverwarmd. Dit filter bestaat uit een laag actieve koolstof
tussen twee lagen papier; het dient voor verlaging en stabilisering
van de concentratie van uit de omgeving afkomstige koolwater-
stoffen in de verdunningslucht;
3.1.3.2. een mengkamer (M) waarin een homogeen mengsel van luchten
uitlaatgassen wordt gevormd;
3.1.3.3. een warmtewisselaar (H) met voldoende capaciteit om gedurende
de gehele proef de temperatuur van het uitlaatgas/luchtmengsel,
die vlak boven de verdringerpomp wordt gemeten, tot op 6 ºC
nauwkeurig op de voorgeschreven waarde te houden. Dit apparaat
mag geen wijziging veroorzaken van het gehalte aan verontreini-
gingen in hetverdunde gas datdaarna voor analyse wordt
afgenomen;
3.1.3.4. een verwarmingselement(TC) voor de voorverwarming van de
warmtewisselaar vóór de proef, waarmee tevens de temperatuur
tijdens de proef tot op 6 ºC nauwkeurig op de voorgeschreven
waarde wordtgehouden;
3.1.3.5. een verdringerpomp (PDP) die dientvoor een volumet risch gelijk-
matige verplaatsing van het lucht/uitlaatgasmengsel. De capaciteit
van de pomp moetvoldoende zijn om onder alle omst andigheden
die zich tijdens een proef kunnen voordoen, condensvorming in de
apparatuur te verhinderen. Met het oog hierop wordt over het alge-
meen een verdringerpomp gebruiktmeteen capacit eitdie
3.1.3.5.1. het dubbele bedraagt van de maximumstroom uitlaatgas die wordt
geproduceerd in de acceleratiefasen van de proefcyclus, of
3.1.3.5.2. voldoende is om de CO
2-concentratie in de bemonsteringszak
waarin het verdunde uitlaatgas wordt opgevangen, beneden 3 %
vol te houden;
3.1.3.6. een temperatuurmeter (T1) (nauwkeurigheid en juistheid 1 ºC in
plus en min), die vlak boven de verdringerpomp is aangebracht.
Hiermee moet de temperatuur van het verdunde uitlaatgasmengsel
gedurende de proef continu kunnen worden gecontroleerd;
3.1.3.7. een manometer (G1) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa in plus
en min), die vlak boven de verdringerpomp is aangebrachten dient
voor hetregist reren van hetdrukverschil t ussen hetgasmengsel en
de omgevingslucht;
3.1.3.8. een tweede manometer (G2) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa
in plus en min), die zo is aangebrachtdathetdrukverschil t ussen
inlaat en uitlaat van de pomp kan worden geregistreerd;
3.1.3.9. twee monsternemingssondes (S1en S2) waarmee constante
monsters kunnen worden genomen van de verdunningslucht en
het verdunde mengsel van lucht en uitlaatgas;
3.1.3.10. een filter (F) voor het onttrekken van de vaste deeltjes aan de voor
analyse bestemde gasmonsters;
3.1.3.11. pompen (P) voor het opnemen van een constante stroom verdun-
ningslucht en een constante stroom van verdund mengsel van
uitlaatgas en lucht gedurende de proef;
3.1.3.12. stroomregelkleppen (N) die de doorstroming van de door de
monsternemingssondes S1en S2opgenomen gasmonsters tijdens
de proef constant moeten houden; de stroom moet zodanig zijn
datmen aan heteinde van de proef beschiktover monst ers
waarvan hetvolume voldoende is voor analyse (10 l/min.);
3.1.3.13. debietmeters (FL) voor de regulering en controle van de constante
doorstroming van de gasmonsters tijdens de proef;
3.1.3.14. snelwerkende afsluiters (V) die de constante gasstroom ofwel naar
de monsternemingszakken ofwel naar de buitenlucht moeten
leiden;
3.1.3.15. snel vergrendelbare gasdichte verbindingsstukken (Q) tussen de
snelwerkende afsluiters en de bemonsteringszakken. De afsluiting1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 119
▼M6
van het verbindingsstuk aan de zakkant moet automatisch
gebeuren. Er zijn andere methoden mogelijk om het gasmonster
tot aan het analysetoestel te leiden (b.v. driewegafsluiters);
3.1.3.16. zakken (B) voor het opvangen van de monsters verdund uitlaatgas
en verdunningsluchtt ijdens de proef. De inhoud daarvan moet
groot genoeg zijn om het monsternemingsdebiet niet te verkleinen.
De zakken moeten zijn vervaardigd van een materiaal dat geen
invloed heeft op de metingen zelf of op de chemische samenstel-
ling van de gasmonsters (b. v. folie bestaande uit een
polyetheenpolyamide verbinding of uit fluorkoolwaterstofpoly-
meren);
3.1.3.17. een teller (C) voor het registreren van het aantal omwentelingen
dat de verdringerpomp tijdens de proef heeft gemaakt.
3.1.4. Aanvullende apparatuur voor metingen aan motorvoertuigen met
compressieontsteking
Voor de meting aan motorvoertuigen met compressieontsteking
overeenkomstig de voorschriften van de punten 4.3.1.1 en 4.3.2
van bijlage III, moetde aanvullende apparat uur worden gebruikt
die in figuur 1 meteen st ippellijn is omgeven:
Fh = verwarmd filter,
S3= monsternemingssonde in de nabijheid van de meng-
kamer,
Vh = verwarmde meerwegafsluiter,Q = kortverbindingsst uk datanalyse van de omgevingslucht
BA in de HFID-detector mogelijk maakt,
HFID = verwarmde vlamionisatiedetector,1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 120
▼M6
Figuur 1
Schema van een bemonsteringssysteem met constant volume met verdringerpomp
(PDP-CVS)
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 121
▼M6
I, R = apparatuur voor integratie en registratie van de momen-
tane koolwaterstoffenconcentraties,
Lh = verwarmde monsternemingsleiding.
De temperatuur van alle verwarmde onderdelen moet op 190 ± 10 ºC
worden gehouden.
Deeltjesbemonsteringssysteem
—S4: monsternemingssonde in de verdunningstunnel,
—Fp: filtereenheid, bestaande uit twee achter elkaar geplaatste
filters; omschakelinrichting voor andere parallel geplaatste
filterparen,
— bemonsteringsleiding,— pompen, debietregelaar, meetapparatuur voor het debiet.
3.2. Verdunningssysteem met venturibuis met kritische stroming
(CFV-CVS-systeem) (figuur 2)
3.2.1. Het gebruik van een venturibuis met kritische stroming bij de
bemonstering met constant gehouden volume houdt toepassing in
van de beginselen van de vloeistofmechanica in kritische stro-
mingsomstandigheden. De stroom van het variabele mengsel van
verdunningslucht en uitlaatgas wordt op geluidssnelheid gehouden,
welke recht evenredig is aan de vierkantswortel van de gastempe-
ratuur. Gedurende de gehele proef wordt de stroom continu
gecontroleerd, berekend en geïntegreerd. Door een extra venturi-
buis te gebruiken bij de bemonstering wordt de evenredigheid van
de gasmonsters gewaarborgd. Aangezien druk en temperatuur aan
de ingang van beide venturibuizen gelijk zijn, is het volume van
het als monster genomen gas evenredig aan het totale volume van
het geproduceerde mengsel van verdunde uitlaatgassen, en het
systeem voldoet dus aan de voorwaarden van deze bijlage.
3.2.2. In figuur 2 is het principeschema van zo'n monsternemingssysteem
afgebeeld. Aangezien de gewenste resultaten kunnen worden
verkregen met diverse configuraties, behoeft de installatie niet
exact met het schema overeen te stemmen. Men mag extra onder-
delen, zoals apparatuur, afsluiters, spoelen en schakelaars
gebruiken voor hetverkrijgen van ext ra gegevens en hetcoördi-
neren van de functies van de installatiecomponenten.
3.2.3. De opvangapparatuur bestaat uit:
3.2.3.1. een filter (D) voor de verdunningslucht, dat eventueel mag worden
voorverwarmd. Dit filter bestaat uit een laag koolstof tussen twee
lagen papier; hetdientvoor verlaging en st abilisering van de
concentratie van uit de omgeving afkomstige koolwaterstoffen in
de verdunningslucht;
3.2.3.2. een mengkamer (M) waarin een homogeen mengsel van uitlaat-
gassen en luchtwordtgevormd;
3.2.3.3. een cycloon (CS) waarmee alle vaste deeltjes aan het gasmengsel
worden onttrokken;
3.2.3.4. twee monsternemingssondes (S
1en S2) waarmee verdunningslucht-
monsters en monsters verdund uitlaatgas kunnen worden genomen;
3.2.3.5. een venturibuis (SV) met kritische stroming met behulp waarvan
proportionele monsters verdund uitlaatgas kunnen worden
genomen uitmonst ernemingssonde S2;
3.2.3.6. een filter (F) voor het onttrekken van de vaste deeltjes aan de voor
analyse bestemde gasmonsters;
3.2.3.7. pompen (P) die een gedeelte van de lucht en het verdunde
uitlaatgas tijdens de proef in de zakken moeten verzamelen;
3.2.3.8. een stroomregelklep (N) die de stroom van de door monsterne-
mingssonde S1tijdens de proef opgenomen gasstroom constant
moethouden. De gasst room moetzodanig zijn datmen aan het
einde van de proef beschiktover monst ers, waarvan hetvolume
voldoende is voor analyse ( =10 l/min.);
3.2.3.9. een buffer (PS) in de monsternemingsleiding;
3.2.3.10. debietmeters (FL) voor de instelling en controle van het monster-
nemingsdebiett ijdens de proef;1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 122
▼M6
3.2.3.11. snelwerkende afsluiters (V) die de constante gasstroom of wel naar
de monsternemingszakken of wel naar de buitenlucht moeten
leiden;
3.2.3.12. snel vergrendelbare gasdichte verbindingsstukken (Q) tussen de
snelwerkende afsluiters en de monsternemingszakken. De afslui-
ting van het verbindingsstuk aan de zakkant moet automatisch
gebeuren.
Er zijn andere methoden mogelijk om het gasmonster tot aan het
analysetoestel te leiden (b. v. driewegafsluiters);
3.2.3.13. zakken (B) voor het opvangen van de monsters verdund uitlaatgas
en verdunningsluchtgedurende de proef. De inhoud daarvan moet
groot genoeg zijn om het monsternemingsdebiet niet te verkleinen.
De zakken moeten zijn vervaardigd van een materiaal dat geen
invloed heeft op de metingen zelf of op de chemische samenstel-
ling van de gasmonsters (b. v. folie bestaande uit een polyetheen-
polyamideverbinding of uit fluorkoolwaterstofpolymeren);
3.2.3.14. een manometer (G) met een juistheid en nauwkeurigheid van
0,4 kPa in plus en min;
3.2.3.15. een temperatuurmeter (T) die een juistheid en nauwkeurigheid
moet hebben van 1 ºC in plus en min en een reactietijd van 0,1 s
bij 62 % van een gegeven temperatuursverandering (waarde
gemeten in siliconenolie);
3.2.3.16. een venturibuis met kritische stroming (MV) voor volumetrische
meting van de stroom verdund uitlaatgas;
3.2.3.17. een ventilator (BL) met een voldoende capaciteit om het totale
volume verdund uitlaatgas te kunnen aanzuigen;
3.2.3.18. de capaciteit van het monsternemingssysteem CFV-CVS moet
grootgenoeg zijn om condensvorming de in de apparat uur onder
alle omstandig heden die zich tijdens een proef kunnen voordoen,
te verhinderen. Daarom gebruikt men meestal een ventilator (BL)
meteen capacit eitdie
3.2.3.18.1. het dubbele bedraagt van de maximale stroom uitlaatgas die wordt
geproduceerd in de acceleratiefasen van de proefcyclus, of
3.2.3.18.2. voldoende is om de CO2-concentratie in de monsternemingszak
waarin het verdunde uitlaatgas wordt opgevangen, beneden 3 %
vol houden.
3.2.4. Aanvullende apparatuur voor metingen aan motorvoertuigen met
compressieontsteking
Voor de meting aan motorvoertuigen met compressieontsteking
overeenkomstig de voorschriften van de punten 4.3.1.1 en 4.3.2
van bijlage III, moetde aanvullende apparat uur worden gebruikt
die in figuur 2 meteen st ippellijn is omgeven:
Fh = verwarmd filter,
S3= monsternemingssonde in de nabijheid van de meng-
kamer,
Vh = verwarmde meerwegafsluiter,Q = kortverbindingsst uk datanalyse van de omgevingslucht
BA in de HFID-detector mogelijk maakt,
HFID = verwarmde vlamionisatiedetector,I, R = apparatuur voor integratie en registratie van de momen-
tane koolwaterstoffenconcentraties,
Lh = verwarmde monsternemingsleiding.
De temperatuur van alle verwarmde onderdelen moet op 190 ± 10 ºC
worden gehouden.
Indien de stroomveranderingen niet kunnen worden gecompen-
seerd, moeten er een warmtewisselaar worden gebruikt (H) en een
verwarmingselement(TC) metde in punt2.2.3 van ditaanhangsel
voorgeschreven karakteristieken, om een constante stroom door de
venturibuis (MV) en dus de evenredigheid van de stroom door S
3te garanderen.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 123
▼M6
Figuur 2
Schema van een monsternemingssysteem met constant volume met gebruik van een
venturibuis met kritische stroming (CFV-CVS-systeem)
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 124
▼M6
Deeltjesbemonsteringssysteem
—S4: monsternemingssonde in de verdunningstunnel,
—Fp: filtereenheid, bestaande uit twee achter elkaar geplaatste
filters; omschakelinrichting voor andere parallel geplaatste
filterparen,
— bemonsteringsleiding,
— pompen, debietregelaar, meetapparatuur voor het debiet.
3.3. Systeem met variabele verdunning en constant gehouden
stroom waarbij wordt gemeten door middel van drukval
(CFO-CVS-systeem) (figuur 3)(Uitsluitend voor voertuigen met
motoren met elektrische ontsteking)
3.3.1. De opvangapparatuur bestaat uit:3.3.1.1. een monsternemingsleiding die de uitlaatpijp van het voertuig
verbindtmetde eigenlijke opvangapparat uur;
3.3.1.2. een monsternemingssysteem bestaande uit eem pomp voor het
aanzuigen van een verdund mengsel van uitlaatgas en lucht;
3.3.1.3. een mengkamer (M) waarin zich een homogeen mengsel van
uitlaatgas en lucht vormt;
3.3.1.4. een warmtewisselaar (H) met voldoende capaciteit om de tempera-
tuur van het lucht/uitlaatgasmengsel, die vlak boven de
debietmeter wordt gemeten, gedurende de gehele proef tot op 6 ºC
nauwkeurig constant te houden.
Ditapparaatmag geen wijziging veroorzaken van hetgehalt e aan
veront reinigingen van hetverdunde gas datbeneden de pomp voor
analyse wordtafgenomen.
Indien bij bepaalde verontreinigende bestanddelen niet aan deze
voorwaarde wordt voldaan, moet de bemonstering voor wat betreft
de betrokken verontreiniging(en) boven de cycloon gebeuren.
Indien nodig, wordter een verwarmingselementaangebracht(TC)
om de warmtewisselaar voor de proef voor te verwarmen en de
temperatuur tijdens de proef tot op 6 ºC nauwkeurig op de voorge-
schreven waarde te houden;
3.3.1.5. twee sondes (S
1en S2), waarmee monsters kunnen worden
genomen met behulp van pompen (P), debietmeters (FL) en, indien
nodig, filters (F), waarmee vaste deeltjes aan het voor de analyse
gebruikte gas kunnen worden onttrokken;
3.3.1.6. een pomp voor de verdunningsluchten een t weede pomp voor het
verdunde gasmengsel;
3.3.1.7. een apparaatvoor met ing van hetvolume door middel van
drukval;
3.3.1.8. een temperatuurmeter (T1) (nauwkeurigheid en juistheid 1 ºC in
plus en min) die vlak boven hetapparaatvoor met ing van het
volume wordt aangebracht. Met de temperatuurmeter moet tijdens
de proef continu de temperatuur van het verdunde uitlaatgas-
mengsel kunnen worden gecontroleerd;
3.3.1.9. een manometer (G1) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa in plus
en min), die vlak boven de debietmeter is aangebracht en dient
voor hetregist reren van hetdrukverschil t ussen hetgasmengsel
en de omgevingslucht;
3.3.1.10. een tweede manometer (G2) (nauwkeurigheid en juistheid 0,4 kPa
in plus en min), die zo is aangebrachtdathetdrukverschil t ussen
inlaat en uitlaat van de drukvalmeter kan worden geregistreerd;
3.3.1.11. stroomregelkleppen (N) die de doorstroming van de door de
monsternemingssondes S1en S2opgenomen gasmonsters tijdens
de proef constant moeten houden. De stroom moet zodanig zijn
datmen aan heteinde van iedere proef beschiktover monst ers
waarvan hetvolume voldoende is voor analyse ( =10 l/min.);
3.3.1.12. debietmeters (FL) voor de instelling en controle van de constant-
heid van het gasmonsterdebiet tijdens de proef;
3.3.1.13. snelwerkende afsluiters (V) die het constante gasmonsterdebiet of
wel naar de monsternemingszakken of wel naar de buitenlucht
moeten leiden;1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 125
▼M6
3.3.1.14. snel vergrendelbare gasdichte verbindingsstukken (Q) tussen de
snelwerkende afsluiters en de monsternemingszakken. De afslui-
ting van het verbindingsstuk aan de zakkant moet automatisch
gebeuren. Er zijn andere methoden mogelijk om het gasmonster
tot aan het analysetoestel te leiden (b. v. driewegafsluiters);
3.3.1.15. zakken (B) voor het opvangen van de monsters verdund uitlaatgas
en verdunningsluchtt ijdens de proef. De inhoud daarvan moet
groot genoeg zijn om het gasmonsterdebiet niet te verkleinen. De
zakken moeten zijn vervaardigd van een materiaal dat geen
invloed heeft op de metingen zelf of op de chemische samenstel-
ling van de gasmonsters (b. v. folie bestaande uit een polyetheen-
polyamideverbinding of uit fluorkoolwaterstofpolymeren).1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 126
▼M6
Figuur 2
Schema van een monsternemingssysteem met constant volume met gebruik van een
venturibuis met kritische stroming (CFV-CVS-systeem)
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 127
▼M6
Aanhangsel 6
METHODE VOOR KALIBRATIE VAN DE APPARATUUR
(Idem aan aanhangsel 6 van bijlage III)1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 128
▼M6
Aanhangsel 7
CONTROLE VAN HET VOLLEDIGE SYSTEEM
(Idem aan aanhangsel 7 van bijlage III)1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 129
▼M6
AANHANGSEL 8
BEREKENING VAN DE MASSA VAN DE VERONTREINIGENDE
EMISSIES
1. De verontreinigende emissies worden berekend aan de hand van
de onderstaande vergelijking:
Ms¼0;43MicTþMis
ScTþSsþ0;57MiHTþMis
SHTþSs
waarin
Ms= de massa van de verontreinigende emissies in g/km
over de volledige test,
MicT= de massa van de emissies van verontreinigende stof i
in g in de eerste fase (overgang koud),
MiHT= de massa van de emissies van verontreinigende stof i
in g in de laatste fase (overgang warm),
Mis= de massa van de emissies van verontreinigende stof i
in g in de tweede fase (gestabiliseerd),
ScT= de in de eerste fase afgelegde afstand (in km),
SHT= de in de laatste fase afgelegde afstand (in km).
Ss= de in de tweede fase afgelegde afstand (in km),
2. De in afzonderlijke fasen uitgeworpen hoeveelheden verontreini-
gende gassen worden berekend aan de hand van de volgende
formule:
Mij=Vmix×Qi×kH×Ci×1 0−6
waarinM
ij= de massa van de geëmitteerde hoeveelheden verontrei-
niging i in g/fase j (d.w.z. MicT,MiHT,enz.),
Vmix= verdunde hoeveelheid uitlaatgas in l/fase, gecorrigeerd
volgens standaardomstandigheden (273,2 K en
101,33 kPa),
Qi= dichtheid van verontreiniging i in g/l bij normale
temperatuur en druk (273,2 K en 101,33 kPa),
kH= vochtigheidscorrectiefactor voor de berekening van de
emissie van stikstofoxiden (bij HC en CO vindt geen
vochtigheidscorrectie plaats),
Ci= concentratie van verontreinigende stof i in de verdunde
uitlaatgassen, uitgedrukt in ppm en gecorrigeerd met
de concentratie van verontreinigende stof i in de
verdunningslucht.
3. BIJZONDERE BEPALINGEN VOOR VOERTUIGEN MET
MOTOREN MET COMPRESSIEONTSTEKING
3.1. HC-meting
Bepaling van de HC-emissie in de afzonderlijke fasen vindtplaat s
overeenkomstig punt 2.1 van aanhangsel 8 van bijlage III.
3.2. Deeltjesmeting
Bepaling van de deeltjesemissie in de afzonderlijke fasen vindt
plaats overeenkomstig punt 2.2 van aanhangsel 8 van bijlage III.
De totale emissie wordt berekend overeenkomstig punt 1 van dit
aanhangsel.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 130
▼M4
BIJLAGE IV
PROEF VAN TYPE II
(Bepaling van de uitworp van koolmonoxide bij stationair draaien)
1. INLEIDING
Deze bijlage bevateen beschrijving van de met hode voor het
verrichten van de proef van type II als omschreven in punt 5.2.1.2
van bijlage I.
2. MEETVOORWAARDEN
2.1. Als brandstof wordt de standaardbrandstof gebruikt waarvan de
kenmerken in bijlage VI zijn opgegeven.
2.2. De proef van het type II moet worden uitgevoerd onmiddellijk na de
vierde bedrijfscyclus voor de proef van het type I, bij stationair draai-
ende motor, zonder gebruikmaking van de choke. Onmiddellijk vóór
elke meting van het koolmonoxidegehalte moet een bedrijfscyclus
voor de proef van type I worden uitgevoerd als beschreven in punt
2.1 van bijlage III.
2.3. Bij voertuigen met een handgeschakelde of halfautomatische versnel-
lingsbak wordt de proef uitgevoerd met de versnelling in de neutrale
stand en de koppeling ingeschakeld.
2.4. Bij voertuigen met automatische transmissie wordt de proef uitge-
voerd met de keuzehandel in de stand „neutraal” of „parkeren”.
2.5. Afstelorganen voor het stationaire toerental
2.5.1. Definitie
In deze richtlijn worden verstaan onder „afstelorganen voor het stati-
onaire toerental”, inrichtingen waarmede het stationair draaien van de
motor kan worden gewijzigd en die gemakkelijk kunnen worden
versteld door uitsluitend gebruik te maken van het in punt 2.5.1.1
genoemde gereedschap. Derhalve worden metname nietals afst elor-
ganen beschouwd de inrichtingen voor het regelen van de brandstof
en luchttoevoer, voor zover voor de verstelling hiervan de blokkeerin-
richtingen voor de regelstanden moeten worden verwijderd, een
ingreep die gewoonlijk alleen door gespecialiseerd personeel mag
worden verricht.
2.5.1.1. Gereedschap datmag worden gebruiktvoor hetbedienen van de
afstelorganen voor het stationaire toerental: schroevedraaier (normale
of kruiskop), sleutels (ring-, steek- of verstelbare), tang, inbussleutels.
2.5.2. Bepaling van de meetpunten
2.5.2.1. In de eerste plaats wordt een meting verricht met de afstelling die van
toepassing is bij de proef van type I.
2.5.2.2. Voor elk continu regelbaar afstelorgaan moet een voldoend aantal
karakteristieke standen worden bepaald.
2.5.2.3. Het meten van het koolmonoxidegehalte van de uitlaatgassen moet
voor alle mogelijke standen van de afstelorganen worden verricht,
maar bij continu regelbare afstelorganen worden uitsluitend de
standen als bepaald in punt 2.5.2.2 in aanmerking genomen.
2.5.2.4. De proef van type II wordt als bevredigend beschouwd indien aan één
van de onderstaande voorwaarden wordt voldaan:
2.5.2.4.1. geen enkele van de overeenkomstig punt 2.5.2.3 gemeten waarden
overschrijdtde grenswaarde;
2.5.2.4.2. hetmaximumgehalt e datwordtverkregen wanneer men een van de
afstelorganen alle standen doet doorlopen terwijl de overige organen
in een vaste stand blijven, overschrijdt de grenswaarde niet; aan deze
voorwaarde moetworden voldaan bij de verschillende st anden van de
andere afstelorganen dan dat welke men alle standen heeft doen door-
lopen.
2.5.2.5. De mogelijke standen van de afstelorganen worden begrensd:1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 131
▼M4
2.5.2.5.1. enerzijds door de grootste van beide volgende waarden: het laagste
toerental waarbij de motor stationair kan draaien, het door de fabri-
kant aanbevolen toerental min 100 omwentelingen per minuut;
2.5.2.5.2. anderzijds door de kleinste van de drie volgende waarden: het hoogste
toerental waarbij men de motor kan doen draaien door het verstellen
van de afstelorganen voor het stationair draaien, het door de fabrikant
aanbevolen toerental plus 250 omwentelingen per minuut, het
aangrijptoerental bij automatische koppelingen.
2.5.2.6. Voorts mogen standen van de afstelorganen die onverenigbaar zijn
met het correct functioneren van de motor, niet als meetpunt worden
gekozen. Met name wanneer de motor met meer dan één carburateur
is uitgerust moeten alle carburateurs gelijk afgesteld zijn.
3. GASMONSTERNEMING
3.1. De bemonsteringssonde wordt in de buis die de uitlaat van het voer-
tuig met de zak verbindt, zo dicht mogelijk bij de uitlaat geplaatst.
3.2. De CO (CCO-e nC O2(CCO2)-concentratie wordt bepaald aan de hand
van de door het meetapparaat aangegeven of geregistreerde waarden,
waarbij rekening wordtgehouden metde kalibrat iekrommen die van
toepassing zijn.
3.3. De gecorrigeerde koolmonoxideconcentratie bij een 4-taktmotor wordt
bepaald metbehulp van onderst aande formule:
CCOcorr¼CCO15
CCOþcCO2(% vol).
3.4. Correctie van de CCO-concentratie (punt 3.2) die is bepaald volgens de
in punt 3.3 opgegeven formules, is niet vereist indien de totale waarde
van de gemeten concentraties (CCO+CCO2) bij 4-taktmotoren ten
minste 15 bedraagt.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 132
▼M4
BIJLAGE V
PROEF VAN TYPE III
(Bepaling van de uitworp van cartergassen)
1. INLEIDING
Deze bijlage bevat een beschrijving van de methode voor het verrichten
van de proef van type III als omschreven in punt 5.2.1.3 van bijlage I.
2. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
2.1. De proef van type III wordt uitgevoerd met het voertuig met een motor
met elektrische ontsteking dat aan de proeven van type I en van type II is
onderworpen.
2.2. Motoren, ook met afgedichte carters, worden aan de proef onderworpen,
met uitzondering van die welke zodanig zijn ontworpen dat zelfs een
klein lek ontoelaatbare bedrijfsstoringen kan veroorzaken (b. v. boxermo-
toren met twee cilinders).
3. PROEFOMSTANDIGHEDEN
3.1. Het stationaire toerental wordt afgesteld overeenkomstig de aanbeve-
lingen van de fabrikant.
3.2. De metingen worden verricht bij de volgende drie bedrijfstoestanden van
de motor:
Nr. Snelheid van hetvoert uig in km/h
1 Stationair
25 0 ± 2
35 0 ± 2
Nr. Door de rem geabsorbeerd vermogen
1 Geen2 Vermogen datovereenkomtmetde afst elling voor de
proeven van type I
3 Vermogen dat overeenkomt met toestand nr. 2 vermenig-
vuldigd meteen fact or 1,7
4. PROEFMETHODE
4.1. In de bedrijfstoestanden als omschreven in punt 3.2 wordt nagegaan of
het aanzuigsysteem voor cartergassen doeltreffend werkt.
5. CONTROLEMETHODE VOOR DE WERKING VAN HET AANZUIG-
SYSTEEM VOOR CARTERGASSEN
5.1. Alle openingen van de motor moeten worden gelaten in de toestand
waarin zij zich bevinden.
5.2. De druk in het carter wordt op een geschikt punt via de oliepeilstokope-
ning met behulp van een manometer met schuine buis gemeten.
5.3. Het voertuig wordt geacht aan de voorschriften te voldoen indien de in
het carter gemeten druk bij geen enkele van de in punt 3.2 omschreven
bedrijfstoestanden de atmosferische druk op het ogenblik van de meting
overschrijdt.
5.4. Bij de proef die volgens de hierboven beschreven methode wordt uitge-
voerd moet de druk in het inlaatspruitstuk worden gemeten met een
nauwkeurigheid van 1 kPa in plus en min.
5.5. De op de rollenbank gemeten snelheid van het voertuig moet worden
bepaald meteen nauwkeurigheid van 2 km/h in plus en min.
5.6. De in het carter gemeten druk moet worden bepaald met een nauwkeurig-
heid van 0,01 kPa in plus en min.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 133
▼M4
5.7. Indien de in het carter gemeten druk bij een van de in punt 3.2
omschreven bedrijfstoestanden de atmosferische druk overschrijdt, wordt
op verzoek van de fabrikantde aanvullende proef als omschreven in punt
6 uitgevoerd.
6. METHODE VOOR DE AANVULLENDE PROEF
6.1. De openingen van de motor worden gelaten in de toestand waarin zij zich
bevinden.
6.2. Een soepele voor cartergassen ondoordringbare zak met een capaciteit
van ongeveer vijf liter wordt aangesloten op de oliepeilstokopening.
Deze zak moetvoor iedere met ing leeg zijn.
6.3. Voor iedere meting wordt de zak afgesloten. Hij wordt bij iedere in punt
3.2 voorgeschreven bedrijfstoestand gedurende vijf minuten op het carter
aangesloten.
6.4. Het voertuig wordt geacht aan de voorschriften te voldoen indien bij geen
enkele van de in punt 3.2 voorgeschreven bedrijfstoestanden een zicht-
bare zwelling van de zak optreedt.
6.5.Opmerkingen
6.5.1. Indien de motor zodanig is geconstrueerd dat de proef niet kan worden
uitgevoerd volgens de in punt 6 voorgeschreven methode, worden de
metingen verricht volgens deze zelfde methode, maar met de volgende
wijzigingen:
6.5.2. voor de proef worden alle openingen die nietvoor hetopvangen van de
gassen dienen, afgedicht;
6.5.3. de zak wordt geplaatst op een daartoe geschikte aftapinrichting die geen
extra drukverlies teweegbrengt en die op de terugvoerleiding van de
inrichting rechtstreeks op de opening voor de verbinding met de motor
is aangebracht.1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 134
▼M4
Proef van type III
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 135
▼M4
BIJLAGE VI
SPECIFICATIES VAN STANDAARDBRANDSTOFFEN
1. TECHNISCHE KARAKTERISTIEKEN VAN DE REFERENTIEBRANDSTOF DIE MOET
WORDEN GEBRUIKT VOOR HET TESTEN VAN VOERTUIGEN MET ELEKTRISCHE
ONTSTEKING
Referentiebrandstof CEC RF-08-A-85
Type: ongelode superbenzine
Grenzen en eenheden
ASTM-methode
minimum maximum
Research-octaangetal 95,0 D 2699
Motor-octaangetal 85,0 D 2 700
Dichtheid 15 ºC 0,748 0,762 D 1 298Dampspanning (methode Reid) 0,56 bar 0,64 bar D 323Distillatie:— beginkookpunt24 ºC 40 ºC D 86— punt10 % vol 42 ºC 58 ºC D 86— punt50 % vol 90 ºC 110 ºC D 86— punt90 % vol 155 ºC 180 ºC D 86— eindkookpunt190 ºC 215 ºC D 86
Residu 2 % D 86
Koolwaterstoffenanalyse:— alkenen 20 % vol D 1319— aromaten (met inbegrip van
max. 5 % vol
benzeen (
1))45 % vol D 1319
(1)D 3606/D 2267
— verzadigde aanvulling D 1319
Koolstof/waterstofverhouding verhouding
Oxidatiebestendigheid 480 min. D 525
Gum (werkelijk) 4 mg/100 ml D 381Zwavelgehalte 0,04 % massa D 1266/D 2622/D
2785
Kopercorrosie bij 50 ºC 1 D 130Loodgehalte 0,005 g/l D 3237
Fosforgehalte 0,0013 g/l D 3231
(
1) Toevoeging van zuurstofverbindingen verboden.
2. TECHNISCHE KENMERKEN VAN DE STANDAARDBRANDSTOF DIE WORDT GEBRUIKT
BIJ DE BEPROEVING VAN VOERTUIGEN MET EEN MOTOR MET COMPRESSIEONTSTE-
KING
Referentiebrandstof CEC RF-03-A-84 (1)(3)(7)
Type: dieselbrandstof
Grenzen en eenheden ASTM-methode
Cetaangetal (4) min. 49 D 613
max. 53
Dichtheid bij 15 ºC (kg/l) min. 0,835 D 1 298
max. 0,845
Distillatie (2):
— 50 % vol puntmin. 245 ºC D 86
— 90 % vol puntmin. 320 ºC
max. 340 ºC
— eindkookpuntmax. 370 ºC
Vlampuntmin. 55 ºC D 931970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 136
▼M5
▼M5
Grenzen en eenheden ASTM-methode
Verstoppingspunt van het filter bij lage
temperatuurmin. — EN 116
(CEN)
max. −5 ºC
Viscositeit 40 ºC min. 2,5 mm2/s D 445
max. 3,5 mm2/s
Zwavelgehalte min. (op te geven) D 1266/D
2622
max. 0,3 % massa D 2785
Kopercorrosie max. 1 D 130
Conradson-koolstofresidu (10 % dist.
residu)max. 0,2 % massa D 189
Asgehalte max. 0,01 % massa D 482
Watergehalte max. 0,05 % massa D 95/D 1744
Neutralisatiegetal (sterk zuur) max. 0,20 mg KOH/g
Stabiliteit (6)ten aanzien van oxidatie max. 2,5 mg/100 ml D 2274
Toevoegingen (5)
(1) Gelijkwaardige ISO-methoden worden goedgekeurd wanneer deze voor alle bovengenoemde
eigenschappen zijn uitgevaardigd.
(2) De bovengenoemde getallen hebben betrekking op de totale verdampte hoeveelheden (%
opgevangen + % verlies).
(3) De in de specificatie aangegeven waarden zijn „echte waarden”.
Bij het vaststellen van de grenswaarden zijn de voorwaarden van ASTM D 3244 „Defining a
Basis for Petroleum Product Quality Disputes” toegepast en bij het vaststellen van een maxi-
mumwaarde is uitgegaan van een minimaal verschil van 2 R boven nul; bij het vaststellen van
een maximum- en een minimumwaarde is hetminimale verschil 4 R (R = reproduceerbaarheid).
Ondanks deze maatregel, die om statistische redenen noodzakelijk is, dient de producent van
een brandstof te streven naar een nulwaarde wanneer de aangegeven maximumwaarde gelijk
is aan 2 R en naar de gemiddelde waarde indien melding is gemaaktvan maximum- en mini-
mumgrenzen. Indien moet worden vastgesteld of een brandstof voldoet aan de eisen van de
specificatie, gelden de voorwaarden van ASTM D 3244.
(4) Het opgegeven gebied voor het cetaangetal is niet in overeenstemming met de eis van een
minimum van 4 R. Bij geschillen tussen de brandstofleverancier en de gebruiker kunnen de
voorwaarden van ASTM D 3244 evenwel worden gehanteerd om zulke geschillen op te lossen,
mits er niet één meting, maar herhaalde metingen, in voldoende aantal om de noodzakelijke
nauwkeurigheid te bereiken, worden verricht.
(5) Deze brandstof mag alleen zijn gebaseerd op directe (straight run) en gekraakte koolwaterstof-
destillaten; ontzwaveling is toegestaan. De brandstof mag geen metaaltoevoegingen of
toevoegingen ter verbetering van het cetaangetal bevatten.
(6) Ook al wordt de stabiliteit ten aanzien van oxidatie onder controle gehouden, toch zal de houd-
baarheid waarschijnlijk beperktzijn. De leverancier dientom advies t e worden gevraagd over
de voorwaarden en de duur van de opslag.
(7) Indien het thermisch rendement van een motor of voertuig dient te worden berekend, dan kan
de calorische waarde van de brandstof worden vastgesteld aan de hand van de volgende
formule:
specifieke energie (calorische waarde) (netto) in MJ/kg = (46,423 − 8,792d2+ 3,170d) [1 − (x
+ y + s)] + 9,420s − 2,499x
waarin:
d = dichtheid bij 15 ºC
x = massa-aandeel van water (% gedeeld door 100)
y = massa-aandeel van as (% gedeeld door 100)
s = massa-aandeel van zwavel (% gedeeld door 100).1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 137
▼M5
BIJLAGE VII
MODEL
Maximumformaat: A 4 (210 × 297 mm)
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 138
▼M5
1970L0220 — NL — 24.07.1989 — 008.001 — 139