1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B RICHTLIJN 97/24/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
van 17 juni 1997
betreffende bepaalde onderdelen of eigenschappen van motorvoertuigen op twee of drie wielen
(PB L 226 van 18.8.1997, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1 Richtlijn 2002/51/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 juli
2002L 252 20 20.9.2002
►M2 Richtlijn 2003/77/EG van de Commissie van 11 augustus 2003 L 211 24 21.8.2003
Gerectificeerd bij:
►C1 Rectificatie PB L 65 van 5.3.1998, blz. 35 (97/24/EG)
►C2 Rectificatie PB L 244 van 3.9.1998, blz. 20 (97/24/EG)
►C3 Rectificatie PB L 251 van 11.9.1998, blz. 43 (97/24/EG)
►C4 Rectificatie PB L 21 van 26.1.2000, blz. 42 (97/24/EG)
▼B
RICHTLIJN 97/24/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN
DE RAAD
van 17 juni 1997
betreffende bepaalde onderdelen of eigenschappen van motorvoer-
tuigen op twee of drie wielen
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,inzonderheid op artikel 100 A,
Gezien hetvoorst el van de Commissie (
1),
Gezien hetadvies van hetEconomisch en Sociaal Comit é (2),
Volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag (3) en gezien
de op 4 februari 1997 door hetBemiddelingscomit é goedgekeurdegemeenschappelijke ontwerptekst,
(1) Overwegende dat maatregelen moeten worden vastgesteld om degoede werking van de interne markt te verzekeren;
(2) Overwegende dat in elke lidstaat voertuigen op twee of driewielen voor watbet reftde onderdelen en de eigenschappen als
bedoeld in deze richtlijn bepaalde technische kenmerken moeten
vertonen die zijn vastgelegd in dwingende voorschriften welkevan lidstaat tot lidstaat verschillen; dat deze verschillen hethandelsverkeer binnen de Gemeenschap belemmeren; datdezebelemmeringen voor de werking van de interne markt kunnen
worden opgeheven indien alle lidstaten dezelfde voorschriften
aannemen ter vervanging van de nationale regelgeving;
(3) Overwegende dathetnoodzakelijk is geharmoniseerde voor-schriften voor deze onderdelen en eigenschappen vanmotorvoertuigen op twee of drie wielen vast te stellen om voor
elk type van de genoemde voertuigen de goedkeuringsprocedures
van Richtlijn 92/61/EEC van de Raad van 30 juni 1992 betref-fende de goedkeuring van twee- of driewieligemotorvoertuigen (
4) te kunnen toepassen;
(4) Overwegende dat het, om de toegang tot de markt van derdelanden te vergemakkelijken, noodzakelijk is ervoor te zorgendat de voorschriften van de hoofdstukken 1 (luchtbanden), 2(verlichtings- en lichtsignaalinrichtingen), 4 (achteruitkijkspie-gels) en 11 (veiligheidsgordels) van de bijlage van dezerichtlijn gelijkwaardig zijn aan die van de reglementen van de
ECE van de UNO nrs. 30, 54, 64 en 75 inzake luchtbanden,
nrs. 3, 19, 20, 37, 38, 50, 56, 57, 72 en 82 inzake verlichtings-en lichtsignaalinrichtingen, nr. 81 inzake achteruitkijkspiegels ennr. 16 inzake veiligheidsgordels;
(5) Overwegende dat het voor wat betreft de aspecten van de milieu-bescherming, namelijk de luchtvervuiling en de geluidshinder,noodzakelijk is ernaar te streven het milieu permanent te verbe-teren; dat hiertoe de vastgestelde grenswaarden voorverontreinigende stoffen en het geluidsniveau, die zo spoedigmogelijk moeten worden toegepast, in een later stadium moeten
worden aangescherpt; dat deze aanscherping in een later stadium
alleen kan worden vastgesteld aan de hand van uit te voeren ofvoort te zetten studies en onderzoek naar beschikbare of denk-1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 2
(1) PB nr. C 177 van 29. 6. 1994, blz. 1, en PB nr. C 21 van 25. 1. 1996, blz.
23.
(2) PB nr. C 195 van 18. 7. 1994, blz. 77.
(3) Advies van hetEuropees Parlementvan 18 mei 1995 (PB nr. C 151 van 19.
6. 1995, blz. 184), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 23november 1995 (PB nr. C 190 van 29. 6. 1996, blz. 1) en besluitvan het
Europees Parlementvan 19 juni 1996 (PB nr. C 198 van 9. 7. 1996, blz.
23). Besluitvan hetEuropees Parlementvan 24 april 1997. Besluitvan de
Raad van 12 mei 1997.
(
4) PB nr. L 225 van 10. 8. 1992, blz. 72.
▼B
bare technologische mogelijkheden en aan de hand van analyses
van de kosten-batenverhouding daarvan om een productie opindustriële schaal van voertuigen die aan de strengere grens-
waarden kunnen voldoen, mogelijk te maken; dat de beslissing
voor deze aanscherping in een later stadium minstens drie jaarvóór de datum van vankrachtwording door het Europees Parle-menten de Raad moetworden genomen om de indust rie in degelegenheid te stellen de noodzakelijke maatregelen te nemen
zodat hun productie op de vastgestelde datum kan voldoen aan
de nieuwe communaut aire bepalingen; dathetbesluitvan hetEuropees Parlementen de Raad gebaseerd moetzijn op voor-stellen die de Commissie te zijner tijd zal voorleggen;
(6) Overwegende datop grond van de bepalingen van Richt lijn 92/61/EEG betreffende de goedkeuring van twee- of driewielige
motorvoertuigen de onder die richtlijn vallende onderdelen en
eigenschappen niet in de lidstaten in de handel mogen wordengebracht en verkocht, tenzij zij voldoen aan de bepalingen vandie richtlijn; dat de lidstaten alle nodige maatregelen moetentreffen om ervoor te zorgen dat aan de uit die richtlijn voort-
vloeiende verplichtingen wordt voldaan;
(7) Overwegende dat de lidstaten het in de handel brengen van voer-
tuigen die reeds voldoen aan de op Gemeenschapsniveauvastgestelde voorschriften op het gebied van de milieuverontrei-niging en geluidshinder, door middel van fiscalestimuleringsmaatregelen moeten kunnen bevorderen;
(8) Overwegende dat er voor de meetmethoden voor de immuniteitvan voertuigen en afzonderlijke technische eenheden voor elek-tromagnetische straling om de naleving van de voorschrifteninzake de elektromagnetische compatibiliteit te controleren(hoofdstuk 8) ingewikkelde en kostbare apparatuur nodig is; dathem, om de lidstaten in de gelegenheid te stellen deze appara-
tuur te installeren, noodzakelijk is de toepassing van deze
meethethoden tot drie jaar na de vankrachtwording van dezerichtlijn uit te stellen;
(9) Overwegende dat, vanwege de omvang en de gevolgen van hetoverwogen optreden in de betrokken sector, met deze richtlijnbeoogde communautaire maatregelen noodzakelijk en zelfs
onontbeerlijk zijn om het gestelde doel te bereiken, namelijk de
communautaire goedkeuring per type voertuig, en dat dit nietvoldoende door de lidstaten afzonderlijk kan worden verwezen-lijkt;
(10) Overwegende dat de technische vooruitgang een snelle aanpas-
sing van de in de bijlage van deze richtlijn vermelde technische
voorschriften noodzakelijk maakt; dat, met uitzondering van degrenswaarden voor de verontreinigende stoffen en het geluidsni-veau, deze taak aan de Commissie dient te worden toevertrouwdteneinde de procedure te vereenvoudigen en te bespoedigen; dathetdienst ig is om in alle gevallen waarin hetEuropees Parle-
menten de Raad de Commissie bevoegdheden verlenen methet
oog op de uitvoering van in de sector motorvoertuigen op tweeen drie wielen vastgestelde voorschriften, in een procedure voorvoorafgaand overleg tussen de Commissie en de lidstaten in hetkader van een comité te voorzien;
(11) Overwegende datde veiligheids- en milieu-eisen beperkingen
impliceren op het opvoeren van sommige voertuigen op twee of
drie wielen; dat , om hetonderhoud en hetgebruik van hetvoer-tuig door zijn eigenaar niet te belemmeren, dergelijkebeperkingen uitsluitend moeten gelden voor het zodanigopvoeren van het voertuig dat zijn prestaties aanzienlijk worden
gewijzigd, alsmede de door het voertuig veroorzaakte geluids-
hinder en milieuverontreiniging;
(12) Overwegende dat lidstaten de registratie of het gebruik van voer-tuigen die aan de voorschriften van deze richtlijn voldoen, nietmogen weigeren; dat de voorschriften van deze richtlijn er niettoe mogen leiden dat de lidstaten die niet toestaan dat op hun1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 3
▼B
grondgebied aanhangwagens getrokken worden door twee- of
driewielige motorvoertuigen, verplicht worden tot wijziging vanhun regelgeving,
HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
Deze richtlijn en haar bijlage zijn van toepassing op:
— luchtbanden,
— verlichtings- en lichtsignaalinrichtingen,— uitstekende delen,— achteruitkijkspiegels,— maatregelen tegen luchtverontreiniging,— brandstoftanks,
— maatregelen tegen opvoeren,
— de elektromagnetische compatibiliteit,— het toelaatbare geluidsniveau en de uitlaatinrichting,— koppelinrichtingen en bevestigingen,— bevestigingspunten voor veiligheidsgordels en veiligheidsgordels,
en
— ruiten, ruitenwissers, ruitensproeiers en ontdooiings- en ontwase-
mingsinrichtingen
van alle typen voertuigen gedefinieerd in artikel 1 van Richtlijn 92/61/
EEG.
Artikel 2
Binnen een periode van drie jaar na de in artikel 8, lid 1, derde alinea,
bedoelde datum voert de Commissie een diepgaande studie uit teneinde
te kunnen vaststellen of de maatregelen tegen het opvoeren van voer-
tuigen, met name die van de categorieën voertuigen A en B vanhoofdstuk 7 van de bijlage van deze richtlijn, kunnen wordenbeschouwd als passend, inadequaat of te extreem in het licht van degestelde doeleinden. Op basis van de uitkomst van de studie stelt de
Commissie, indien nodig, nieuwe wettelijke maatregelen voor.
Artikel 3
1. De goedkeuringsprocedures voor luchtbanden, verlichtings- en
lichtsignaalinrichtingen, achteruitkijkspiegels, brandstoftanks, uitlaatin-richtingen, veiligheidsgordels en ruiten van een type motorvoertuig op
twee of drie wielen en de typegoedkeuring van een luchtband, verlich-
tings- en lichtsignaalinrichting, achteruitkijkspiegel, brandstoftank,uitlaatinrichting, veiligheidsgordel en ruit als onderdeel, alsmede devoorwaarden voor hetvrije verkeer van deze voert uigen en voor hetvrij in de handel brengen van onderdelen zijn die welke zijn vastgelegdin Richtlijn 92/61/EEG, respectievelijk in de hoofdstukken II en III.
2. De goedkeuringsprocedure voor wat betreft de uitstekende delen,
de maatregelen tegen luchtverontreiniging, de maatregelen tegenopvoeren, de elektromagnetische compatibiliteit, het toelaatbaregeluidsniveau, de koppelinrichtingen voor aanhangwagens en de beves-tigingspunten van zijspanwagens, de bevestigingspunten van
veiligheidsgordels, de ruitenwissers en de ruitensproeiers en de
ontdooiings- en ontwasemingsinrichtingen van een type motorvoertuigop twee of drie wielen, alsmede de voorwaarden voor het vrije verkeervan deze voertuigen zijn die welke zijn vastgelegd in Richtlijn 92/61/EEG, respectievelijk in de hoofdstukken II en III.
Artikel 4
1. Overeenkomstig artikel 11 van Richtlijn 92/61/EEG wordt de
gelijkwaardigheid erkend van de voorschriften van de hoofdstukken 1(luchtbanden), 2 (verlichtings- en lichtsignaalinrichtingen), 4 (achteruit-kijkspiegels) en 11 (veiligheidsgordels) van de bijlage van deze1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 4
▼B
richtlijn met die van de meest recente versie van de reglementen van de
ECE van de UNO nrs 30 (1), 54 (2), 64 (3)e n7 5 (4) wat betreft lucht-
banden, nrs. 3 (5), 19 (6), 20 (7), 37 (8), 38 (9), 50 (10), 56 (11), 57 (12),
72 (13)e n8 2(14) wat betreft de verlichtings- en lichtsignaalinrichtingen,
nr. 81 (15) wat betreft de achteruitkijkspiegels en nr. 16 (16) watbet reft
de veiligheidsgordels, in de versies die van toepassing zijn op de datumvan aanneming van deze richtlijn.
In verband metde in de eerst e alinea bedoelde gelijkwaardigheid zijn
de installatievoorschriften van de hoofdstukken 1 en 11 tevens vantoepassing op conform de overeenkomstige reglementen van de ECEvan de ONU goedgekeurde inrichtingen.
2. De instanties in de lidstaten die de goedkeuring verlenen,
aanvaarden die overeenkomstig de voorschriften van de bovenge-
noemde reglementen verleende goedkeuringen en degoedkeuringsmerktekens in plaats van de overeenkomstige goedkeu-ringen en goedkeuringsmerktekens die krachtens de voorschriften vandeze richtlijn worden verleend.
Artikel 5
1. De Commissie dientbinnen 24 maanden, t e rekenen vanaf de
datum van aanneming van deze richtlijn bij het Europees Parlementen bij de Raad een voorstel in op basis van het onderzoek naar en debeoordeling van de kosten en baten van de toepassing van de aange-scherpte grenswaarden, waarbij de periode wordt vastgesteld waarin
maatregelen worden genomen voor de aanscherping van de grens-
waarden voor milieuverontreiniging en geluidshinder veroorzaakt doorde betrokken voertuigen, vastgesteld in respectievelijk hoofdstuk 5,bijlage II, tabellen I en II, en in hoofdstuk 9, bijlage I. In haar voorstelhoudt de Commissie rekening met en beoordeelt zij de kosten-baten-
verhouding van de verschillende maatregelen voor de terugdringing
van de vervuiling en stelt zij maatregelen voor die in verhouding staantot het beoogde doel en die in verband hiermee redelijk zijn.
2. Bij hetin lid 1 bedoelde besluitvan hetEuropees Parlementen de
Raad op voorstel van de Commissie dat tegen 1 januari 2001 moet
worden aangenomen, zal rekening worden gehouden metde noodzaak
andere elementen in deze maatregelen op te nemen dan alleen deaangescherpte grenswaarden. Er zal samen met belanghebbendepartijen, zoals industrie, gebruikers en consumenten- en andere organi-saties, een beoordeling worden gemaakt van de kosten en de baten vande toepassing van de in dit besluit bedoelde maatregelen en deze maat-
regelen zullen redelijk zijn en in de juiste verhouding staan tot de
beoogde doelstellingen.
Artikel 6
1. De lidstaten mogen alleen fiscale stimuleringsmaatregelen treffen
voor motorvoertuigen die voldoen aan de maatregelen tegen luchtver-
ontreiniging en geluidshinder die zijn vastgesteld in deze richtlijn,
respectievelijk in hoofdstuk 5, bijlage I, punt 2.2.1.1.3, en bijlage II,tabellen I en II, en in hoofstuk 9, bijlage I.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 5
(1) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 29.
(2) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 53.
(3) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 63.
(4) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 74.
(5) DocumentE/ECE/TRANS/324/ADD 2.
(6) DocumentE/ECE/TRANS/324/REV 1/ADD 18.
(7) DocumentE/ECE/TRANS/324/REV 1/ADD 19.
(8) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 36.
(9) DocumentE/ECE/TRANS/324/REV 1/ADD 37.
(10) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 49.
(11) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 55.
(12) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 56.
(13) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 71.
(14) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 81.
(15) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 80.
(16) DocumentE/ECE/TRANS/505/REV 1/ADD 15.
▼B
2. De in lid 1 bedoelde maatregelen dienen in overeenstemming te
zijn metde bepalingen van hetVerdrag en t e voldoen aan de volgendevoorwaarden:
— zij moeten gelden voor alle nieuwe voertuigen die in een lidstaat in
de handel worden gebrachten die vervroegd aan de in lid 1bedoelde voorschriften van deze richtlijn voldoen;
— zij vervallen met de verplichte toepassing van maatregelen bedoeld
in lid 1;
— zij moeten voor elk type motorvoertuig een bedrag vertegenwoor-
digen dat lager ligt dan de extra kosten van de technischeoplossingen die zijn ingevoerd om aan de vastgestelde waarden te
voldoen, en van de installatie daarvan op het voertuig.
3. De Commissie moet tijdig in kennis worden gesteld van het voor-
nemen om fiscale stimuleringsmaatregelen als bedoeld in lid 1 in testellen of te wijzigen, zodat zij haar opmerkingen kan maken.
Artikel 7
De wijzigingen die noodzakelijk zijn om
— rekening te houden met de wijzigingen in de in artikel 4 bedoelde
reglementen van de ECE van de UNO,
— de bijlage aan te passen aan de technische vooruitgang — met
uitzondering van grenswaarden in verband met de luchtverontreini-ging en de geluidshinder, respectievelijk genoemd in hoofdstuk 5,
bijlage I, punt2.2.1.1.3, en bijlage II, t abellen I en II, en in hoofd-
stuk 9, bijlage I,
moeten overeenkomstig de procedure van artikel 13 van Richtlijn 70/
156/EEG van de Raad van 6 februari 1970 inzake de onderlingeaanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende goedkeu-ring van motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan (
1) worden
vastgesteld.
Artikel 8
1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuurrechtelijke bepa-
lingen in werking treden om uiterlijk op 18 december 1998 aan deze
richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld inkennis.
Met ingang van de in de eerste alinea genoemde datum mogen de
lidstaten het in het verkeer brengen van voertuigen die aan de voor-schriften van deze richtlijn of aan bepaalde hoofdstukken daarvanvoldoen, nietmeer verbieden.
Zij passen deze voorschriften met ingang van 17 juni 1999 toe.De toepassing van bepaalde voorschriften van de hoofdstukken 5, 8 en
9 wordt echter opgeschort overeenkomstig de bijzondere vermeldingen
in voornoemde hoofdstukken.
2. Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die
bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaarverwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regelsvoor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.
Artikel 9
1. Vanaf de datum waarop deze richtlijn van toepassing wordt,
wordtRicht lijn 80/780/EEG van de Raad van 22 juli 1980 inzake de
onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende
achteruitkijkspiegels van tweewielige motorvoertuigen met of zonderzijspan en de bevestiging ervan op deze voertuigen (
2) ingetrokken.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 6
(1) PB nr. L 42 van 23. 2. 1970, blz. 1. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richt-
lijn 96/27/EG (PB nr. L 169 van 8. 7. 1996, blz. 1).
(2) PB nr. L 229 van 30. 8. 1980, blz. 49. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij
Richtlijn 80/1272/EEG (PB nr. L 375 van 31. 12. 1980, blz. 73).
▼B
2. Onderdelen waarvoor typegoedkeuring volgens bijlage I van de in
lid 1 genoemde richtlijn is verleend, kunnen echter gebruikt blijvenworden.
3. Richtlijn 78/1015/EEG van de Raad van 23 november 1978
betreffende het toegestane geluidsniveau en de uitlaatinrichting vanmotorrijwielen (
1) wordt ingetrokken op de in artikel 8, lid 1, eerste
alinea, genoemde datum.
4. Tot de in artikel 8, lid 1, eerste alinea, genoemde datum kunnen
typegoedkeuringen volgens Richtlijn 78/1015/EEG worden verleendvoor de goedkeuring van voertuigen die vallen onder Richtlijn 92/61/
EEG. Voor hetgeluidsniveau gelden de grenswaarden van bijlage I,
►
C3punt2.1.1, ◄van Richtlijn 78/1015/EEG.
Voor hetin hetverkeer brengen van deze voert uigen is dus art ikel 15,
lid 4, onder c), van Richtlijn 92/61/EEG van toepassing.
5. Vanaf de inwerkingtreding van deze richtlijn zijn de bepalingen
van Richtlijn 89/336/EEG van de Raad van 3 mei 1989 betreffende deonderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake
elektromagnetische compatibiliteit (
2) nietmeer van t oepassing op voer-
tuigen die onder deze richtlijn vallen.
Artikel 10
Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in
hetPublikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen .
Artikel 11
Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 7
(1) PB nr. L 349 van 13. 12. 1978, blz. 21. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij
Richtlijn 89/235/EEG (PB nr. L 98 van 11. 4. 1989, blz. 1).
(2) PB nr. L 139 van 23. 5. 1989, blz. 19. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij
Richtlijn 93/97/EEG (PB nr. L 290 van 24. 11. 1993, blz. 1).
▼B
HOOFDSTUK 1
LUCHTBANDEN VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN EN DE
MONTAGE DAARVAN
LIJST VAN BIJLAGEN
BIJLAGE I Administratieve bepalingen voor de goedkeuring van een type band …
Aanhangsel 1 Inlichtingenformulier voor een type band, bedoeld voor motorvoertuigen op
twee of drie wielen …
Aanhangsel 2 Goedkeuringscertificaat voor een type band, bedoeld voor motorvoertuigen op
twee of drie wielen …
BIJLAGE II Definities, opschriften en voorschriften …
Aanhangsel 1 Verklarende figuur …
Aanhangsel 2 Plaatsing van de opschriften op de band …
Aanhangsel 3 Lijst van belastingsindices en overeenkomstige toelaatbare maximummassa …Aanhangsel 4 Opschriften en afmetingen van bepaalde typen banden …
Aanhangsel 5 Meetmethode voor de bandenmaten …
Aanhangsel 6 Werkwijze voor belasting/snelheidproeven …Aanhangsel 7 Snelheidsafhankelijke variatie in draagvermogen …
Aanhangsel 8 Methode voor het bepalen van de dynamische expansie van de banden …
BIJLAGE III Eisen voor voertuigen met betrekking tot de montage van banden …
Aanhangsel 1 Inlichtingenformulier voor wat betreft de montage van banden op een type
motorvoertuig op twee of drie wielen …
Aanhangsel 2 Goedkeuringscertificaat voor wat betreft de montage van banden op een type
motorvoertuig op twee of drie wielen …1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 8
▼B
BIJLAGEI
ADMINISTRATIEVE BEPALINGEN VOOR DE GOEDKEURING VAN
EEN TYPE BAND
1. GOEDKEURINGSAANVRAAG
1.1. In de goedkeuringsaanvraag moethett ype band worden aangegeven
waarop hetgoedkeuringsmerk zal worden aangebracht .
1.2. Voor elk type band moeten in deze aanvraag voorts de volgende
gegevens worden verstrekt:
1.2.1. de aanduiding van de bandenmaat, zoals deze in punt 1.16 van
bijlage II is omschreven,
1.2.2. hetfabrieks- of handelsmerk,
1.2.3. de gebruikscategorie: normale, speciale, winter- of bromfietsband,1.2.4. de structuur van de band (diagonaal, diagonaal-gordel, radiaal),
1.2.5. het teken dat de snelheidscategorie aangeeft,
1.2.6. de belastingsindex,1.2.7. of de band bedoeld is voor gebruik metof zonder binnenband,
1.2.8. of het een „normale” dan wel een „versterkte” band betreft,
1.2.9. het „ply-rating”-getal voor afgeleiden van motorfietsen,1.2.10. de buitenmaten: totale sectiebreedte en buitendiameter,
1.2.11. de velgen waarop de band kan worden gemonteerd,
1.2.12. de meetvelg en de proefvelg,1.2.13. de proefdruk en de meetdruk,
1.2.14. de in punt1.19 van bijlage II vermelde coëfficiëntx,
1.2.15. voor banden, die zijn gekenmerkt met de lettercode „V” in de maat-
aanduiding en die geschiktzijn voor snelheden van meer dan
240 km/h, en voor banden, die zijn gekenmerkt met de lettercode
„Z” in de maataanduiding en die geschikt zijn voor snelheden van
meer dan 270 km/h: de door de bandenfabrikant toegestane maxi-
mumsnelheid en hetdraagvermogen datvoor die maximumsnelheid
is toegestaan. De toegestane maximumsnelheid en het bijbehorende
draagvermogen worden vermeld in hetgoedkeuringscert ificaat
(aanhangsel 2 van deze bijlage).
1.3. De goedkeuringsaanvraag moetbovendien vergezeld gaan van t eke-
ningen of foto's in drievoud, waarop het loopvlakpatroon en de
contour van de opgepompte, op de meetvelg gemonteerde band met
de verschillende afmetingen (zie punten 3.1.1 en 3.1.2 van bijlage II)
van de goed te keuren band te zien zijn. Voorts moet hij vergezeld
gaan van hetkeuringsrapportvan een goedgekeurd keuringslaborat o-
rium of van twee exemplaren van het bandtype, naar keuze van de
bevoegde instantie.
1.4. De fabrikantvan de band mag verzoeken de EG-goedkeuring van
een bandtype uit te breiden tot andere types gewijzigde banden.
1.5. Deze richtlijn is niet van toepassing op nieuwe banden die alleen
zijn ontworpen voor terreingebruik en de aanduiding „NHS” (not
for highway service) dragen, of voor wedstrijden.
2. OPSCHRIFTEN
Op exemplaren van een bandtype waarvoor de goedkeuring wordt
aangevraagd, moethetfabrieks- of handelsmerk van de aanvrager
duidelijk leesbaar en onuitwisbaar zijn aangebracht en moet
voldoende ruimte zijn om het goedkeuringsmerk aan te brengen.
3. GOEDKEURINGSMERK
Op elke band die overeenkomt met een krachtens deze richtlijn
goedgekeurd type moet het goedkeuringsmerk zijn aangebracht dat
is afgebeeld in bijlage V van Richtlijn 92/61/EEG van 30 juni 1992
betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen op twee of drie
wielen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 9
▼B
De waarde „a”, die de afmetingen bepaalt van de rechthoek en de
cijfers en letters waaruit het merkteken bestaat, mag niet kleiner
dan 2 mm zijn.
4. WIJZIGING VAN EEN BANDTYPE
4.1. Bij wijziging van hetloopvlakpat roon van een band behoeven de in
bijlage II voorgeschreven proeven niet opnieuw te worden verricht.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 10
▼B
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 11
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 12
▼B
BIJLAGEII
DEFINITIES, OPSCHRIFTEN EN VOORSCHRIFTEN
1. DEFINITIES
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder:
1.1. „type band”: banden die onderling geen verschillen vertonen voor
wat betreft:
1.1.1. hetfabrieks- of handelsmerk;1.1.2. de aanduiding van de bandenmaat;1.1.3. de gebruikscategorie (normaal: banden voor normaal gebruik op de
weg; speciaal: banden voor speciaal gebruik, b.v. banden die zowel
op de weg als in het terrein worden gebruikt; winterbanden; brom-
fietsbanden);
1.1.4. de structuur (diagonaal, diagonaal-gordel, radiaal);1.1.5. hetsymbool van de snelheidscat egorie;1.1.6. de belastingsindex;
1.1.7. de afmetingen van het profiel van de dwarsdoorsnede, wanneer de
band is gemonteerd op een gespecificeerde velg;
1.2. „bandstructuur”: de technische kenmerken van het karkas van een
band. Men onderscheidt met name de volgende structuren:
1.2.1. „diagonaal”: een bandstructuur waarbij de koorden in de koordlagen
zich tot de hiel uitstrekken en zodanig zijn gericht dat zij afwisse-
lend hoeken vormen die aanmerkelijk kleiner zijn dan 90º ten
opzichte van de mediaanlijn van het loopvlak;
1.2.2. „diagonaal-gordel”: een bandstructuur met diagonale constructie
waarin het karkas is bevestigd door een gordel, die uit twee of
meer koordlagen bestaat die volstrekt onrekbaar zijn en kruiselings
over elkaar liggen onder een hoek die bijna overeenstemt met die
van hetkarkas;
1.2.3. „radiaal”: een bandstructuur waarbij de koorden in de koordlagen
zich tot de hiel uitstrekken en zodanig zijn gericht dat zij een hoek
vormen die nagenoeg gelijk is aan 90º ten opzichte van de mediaan-
lijn van hetloopvlak en waarvan hetkarkas wordtverst evigd door
een volstrekt onrekbare gordel die de hele omtrek beslaat;
1.2.4. „versterkt”: een bandstructuur waarbij het karkas sterker is dan dat
van de overeenkomstige normale band;
1.3. „hiel”: het deel van de band waarvan de vorm en de structuur het
mogelijk maken datde band in de velg pasten hierin vastblijft
zitten; (
1);
1.4. „koord”: de draden die de weefsels vormen van de koordlagen in de
luchtband (1);
1.5. „koordlaag”: een laag onderling evenwijdige koorden die metrubber
zijn bekleed (1);
1.6. „karkas”: hetdeel van de band buit en hetloopvlak en de zijwanden
(wangen) dat, als de band is opgepompt, de belasting draagt (1);
1.7. „loopvlak”: hetdeel van de band datmethetwegdek in aanraking
komt(1);
1.8. „zijwand of wang”: hetdeel van de band t ussen hetloopvlak en het
deel datdoor de velgrand zal worden bedekt(1);
1.9. „loopvlakgroef”: de ruimte tussen twee aangrenzende ribben of
nokken van hetloopvlakpat roon (1);
1.10. „hoofdgroeven”: de brede groeven die zich in het centrale gedeelte
van hetloopvlak bevinden;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 13
(1) Zie verklarende figuur in hetaanhangsel.
▼B
1.11. „sectiebreedte (S)”: de afstand in rechte lijn tussen de buitenkant van
de zijwanden van een opgepompte band, exclusief het reliëf
gevormd door de opschriften, de versieringen en de stootranden (1);
1.12. „totale breedte”: de afstand in rechte lijn tussen de buitenkant van de
zijwanden van een opgepompte band met inbegrip van de
opschriften, de versieringen en de stootranden (1); bij banden
waarvan de breedte van het loopvlak groter is dan de sectiebreedte,
komt de totale breedte overeen met de breedte van het loopvlak;
1.13. „sectiehoogte (H)”: de afstand die gelijk is aan de helft van het
verschil tussen de buitendiameter van de band en de nominale velg-
diameter (1);
1.14. „nominale hoogte-breedteverhouding (Ra)”: het honderdvoud van
het getal dat wordt verkregen bij deling van de sectiehoogte (H)
door de nominale sectiebreedte (S1), waarbij beide maten in dezelfde
meeteenheid worden uitgedrukt;
1.15. „buitendiameter (D)”: de totale diameter van de opgepompte nieuwe
band (1);
1.16. „aanduiding van de bandenmaat”: een aanduiding die het volgende
omvat:
1.16.1. de nominale sectiebreedte (S1) (uitgedrukt in mm, behalve bij band-
typen waarvan de aanduiding van de bandenmaat in de eerste kolom
van de tabellen in aanhangsel 4 bij deze bijlage is vermeld);
1.16.2. de nominale hoogte-breedte-verhouding (Ra), behalve bij bepaalde
bandtypen waarvan de aanduiding van de bandenmaat in de eerste
kolom van de tabellen in aanhangsel 4 bij deze bijlage is vermeld;
1.16.3. een conventioneel getal (d) dat de nominale velgdiameter aangeeft
en overeenkomt met die diameter, hetzij in code (getallen lager dan
100), hetzij in millimeter (getallen hoger dan 100).
1.16.3.1. de waarden in millimeter van het symbool (d), uitgedrukt in code,
zijn in de onderstaande tabel aangegeven:
Code „d” uitgedrukt in 1 of 2 cijfers
die de nominale velgdiameter
aangevenEquivalentin mm
4 102
5 127
6 152
7 178
8 203
9 229
10 254
11 279
12 305
13 330
14 356
15 381
16 406
17 432
18 457
19 483
20 508
21 533
22 559
23 5841997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 14
(1) Zie verklarende figuur in hetaanhangsel.
▼B
1.17. „nominale velgdiameter (d)”: de diameter van de velg waarop een
band volgens ontwerp moet worden gemonteerd (1);
1.18. „velg”: steun voor buiten- en binnenband of voor een band zonder
binnenband waarop de hielen van de band drukken (1);
1.19. „theoretische velg”: de fictieve velg waarvan de breedte gelijk zou
zijn aan x maal de nominale sectiebreedte van een band. De waarde
van x moetdoor de bandenfabrikantworden aangegeven;
1.20. „meetvelg”: de velg waarop de band moet worden gemonteerd om
de metingen betreffende de maten te verrichten;
1.21. „proefvelg”: de velg waarop de band moetworden gemont eerd om
de proeven uitt e voeren;
1.22. „afscheuren”: hetscheiden van st ukjes rubber van hetloopvlak;1.23. „separatie van de koorden”: het scheiden van de koorden van de
omgevende bekleding;
1.24. „separatie van de koordlagen”: het onderling loslaten van de koord-
lagen;
1.25. „separat ie van hetloopvlak”: hetscheiden van hetloopvlak van het
karkas;
1.26. „belastingsindex”: een getal dat is verbonden met de maximale
toelaatbare belasting die een band kan dragen bij de snelheid die
overeenkomtmetde opgegeven snelheidscat egorie onder de door
de fabrikantaangegeven bedrijfsomst andigheden. De lijstmet
indices en bijbehorende belastingen is in aanhangsel 3 bij deze
bijlage opgenomen;
1.27. „tabel snelheidsafhankelijke variatie in draagvermogen”: de tabel in
aanhangsel 7 bij deze bijlage, waarin als functie van de belastingsin-
dices en hetdraagvermogen bij nominale snelheid de
belastingsvariaties zijn vermeld van een band die wordt gebruikt bij
andere snelheden dan die welke bij de aangegeven nominale snel-
heidscategorie horen;
1.28. „snelheidscategorie”:
1.28.1. de door hetsymbool van de snelheidscat egorie aangegeven snelheid,
zoals weergegeven in punt1.28.2;
1.28.2. de snelheidscategorieën zijn die welke in de volgende tabel zijn
aangegeven:
Symbool van de snelheidscategorieOvereenkomstige snelheid
(km/h)
B5 0
F8 0
G9 0
J 100
K 110
L 120
M 130
N 140
P 150
Q 160
R 170
S 180
T 190
U 200
H 210
V 240
W 2701997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 15
(1) Zie verklarende figuur in hetaanhangsel.
▼B
1.28.3. banden voor maximumsnelheden van meer dan 240 km/h moeten
worden aangeduid met de letters „V” of „Z”; deze letters moeten
worden aangebrachtin de aanduiding van de bandenmaat , vóór de
aanduiding van de bandstructuur;
1.29. „winterband”: banden waarbij het loopvlakpatroon en de structuur in
de eerste plaats zijn afgestemd op een beter gedrag in modder en
verse of smeltende sneeuw dan bij normale banden. Het loopvlakpa-
troon wordt bij winterbanden doorgaans hierdoor gekenmerkt dat de
groeven en/of de massieve vlakken (nokken) verder van elkaar
liggen dan bij normale banden;
1.30. „MST” (multiservice tyre): banden met verschillende gebruiksmoge-
lijkheden, d.w.z. banden die zowel voor gebruik op de weg als in het
terrein geschikt zijn;
1.31. „maximumdraagvermogen”: de toelaatbare maximummassa die de
band kan dragen;
1.31.1. bij snelheden tot 130 km/h mag het maximumdraagvermogen niet
hoger zijn dan hetpercent age van de waarde die is verbonden met
de belastingsindex van de bijbehorende band, zoals aangegeven in
de tabel „snelheidsafhankelijke variatie in draagvermogen” (zie
punt1.27), afhankelijk van hetsymbool van de snelheidscat egorie
van de band en de snelheid die hetvoert uig waarop de banden zijn
gemonteerd kan bereiken;
1.31.2. bij snelheden van meer dan 130 km/h maar maximaal 210 km/h mag
hetmaximumdraagvermogen niethoger liggen dan de aan de belas-
tingsindex van de band gekoppelde waarde van de massa;
1.31.3. bij banden, ontwerpen voor een snelheid van meer dan 210 km/h,
maar maximaal 270 km/h, mag hetmaximumdraagvermogen niet
hoger zijn dan hetaan de belast ingsindex van de band gekoppelde
percentage van de massa, zoals in onderstaande tabel gerelateerd
aan hetsymbool van de snelheidscat egorie van de band en de door
hetont werp bepaalde maximumsnelheid van hetvoert uig waarop de
band moetworden gemont eerd.
Maximumsnelheid
(km/h) (1)Maximumdraagvermogen
(%)
Snelheidscategorie VSnelheidscategorie
W(3)
210 100 100
220 95 100
230 90 100
240 85 100
250 (80) (2)9 5
260 (75) (2)8 5
270 (70) (2)7 5
Noten:
(1) Voor tussenliggende snelheden is lineaire interpolatie van het maximum-
draagvermogen toegestaan.
(2) Geldt alleen voor banden met de lettercode „V” in de maataanduiding, tot
de door de fabrikantopgegeven maximumsnelheid (zie punt1.2.15 van
bijlage I).
(3) Geldt tevens voor banden met de lettercode „Z” in de maataanduiding.
1.31.4. bij snelheden van meer dan 270 km/h mag hetdraagvermogen niet
hoger liggen dan de door de fabrikantopgegeven massa, gerelat eerd
aan hetsnelheidsvermogen van de band.
Bij snelheden tussen 270 km/h en de door de bandenfabrikant toege-
stane maximumsnelheid geldt lineaire interpolatie van het
draagvermogen;
1.32. „bromfietsband”: een voor bromfietsen ontworpen band;
1.33. „motorfietsband”: een hoofdzakelijk voor motorfietsen ontworpen
band;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 16
▼B
1.34. „afrolomtrek” (Cr): de theoretische afstand die het middelpunt van
het wiel van een voertuig aflegt bij een volledige omwenteling van
de band kan worden berekend m.b.v. de volgende formule:
Cr= f × D, waarin
D de buitendiameter van de band overeenkomstig de bandenmaat-
aanduiding als bedoeld in punt3.1.2 is,
f = 3,02 bij banden waarvan de code voor de velgdiameter groter
dan of gelijk is aan 13,
3,03 bij radiaalbanden waarvan de code voor de velgdiameter
kleiner dan of gelijk is aan 12,
2,99 bij diagonaalbanden of diagonaal-gordelbanden, waarvan
de code voor de velgdiameter kleiner dan of gelijk is aan 12.
2. OPSCHRIFTEN
2.1. Op de banden moeten op tenminste één zijwand de volgende aandui-
dingen voorkomen:
2.1.1. hetfabrieks- of handelsmerk;2.1.2. de aanduiding van de bandenmaat, zoals omschreven in punt 1.16;
2.1.3. de aanduiding van de bandenstructuur:
2.1.3.1. op diagonaalbanden, ofwel geen aanduiding ofwel de letter „D”
gevolgd door de code van de velgdiameter,
2.1.3.2. op diagonaal-gordelbanden, de letter „B”, gevolgd door de code van
de velgdiameter en, facultatief, de woorden „BIAS-BELTED”,
2.1.3.3. op radiaalbanden, de letter „R”, gevolgd door de code van de velg-
diameter en, facultatief, het woord „RADIAL”;
2.1.4. de snelheidscategorie waartoe de band behoort, door middel van het
in punt1.28.2 aangegeven symbool;
2.1.5. de belastingsindex zoals omschreven in punt 1.26;
2.1.6. hetwoord „TUBELESS” wanneer heteen band bet reftdie is
ontworpen om zonder binnenband te worden gebruikt;
2.1.7. hetwoord „REINFORCED” of „REINF” wanneer heteen verst erkt e
band betreft;
2.1.8. de fabricagedatum, bestaande uit een groep van drie cijfers, waarvan
de eerste twee de week en het laatste het jaar aangeven. Dit opschrift
behoeft slechts op één zijwand te staan;
2.1.9. de letters „M +S” of „M.S” of „M & S” indien het een winterband
betreft;
2.1.10. de letters „MST” wanneer het een band met verschillende gebruiks-
mogelijkheden betreft;
2.1.11. de aanduiding „MOPED”, „CICLOMOTORE” of „CYCLOMO-
TEUR” wanneer het een bromfietsband betreft;
2.1.12. banden voor snelheden van meer dan 240 km/h moeten gekenmerkt
worden met de lettercode „V” of „Z”, naar gelang van het geval (zie
punt1.31.3) in de bandenmaat aanduiding, gevolgd door de aandui-
ding van de structuur (zie punt 2.1.3);
2.1.13. op banden voor snelheden van meer dan 240 km/h (respectievelijk
270 km/h) moett ussen haakjes de bij een snelheid van meer dan
210 km/h (respectievelijk 240 km/h) geldende belastingsindex (zie
punt 2.1.5) staan, alsmede het referentiesymbool van de snelheidsca-
tegorie (zie punt 2.1.4), als volgt:
— „V” bij banden met de lettercode „V” in de maataanduiding;
— „W” bij banden met de lettercode „W” in de maataanduiding.
2.2. In aanhangsel 2 wordt een schematisch voorbeeld van de opschriften
op de band gegeven.
2.3. De in punt2.1 vermelde opschrift en en hetin punt3 van de bijlage I
voorgeschreven goedkeuringsmerk moeten in reliëf in of op de
banden worden aangebracht. Ze moeten duidelijk leesbaar zijn.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 17
▼B
3. VOORSCHRIFTEN VOOR BANDEN
3.1. Afmetingen van de banden
3.1.1. Sectiebreedte3.1.1.1. De sectiebreedte wordt berekend door middel van de volgende
formule:
S=S
1+K( A−A1).
Hierin is:
S = sectiebreedte, uitgedrukt in mm, gemeten op de meetvelg;
S1= nominale sectiebreedte in mm zoals vermeld op de zijwand
van de band in de bandenmaataanduiding;
A = breedte van de meetvelg, uitgedrukt in mm, zoals door de
fabrikantaangegeven in de t echnische beschrijving;
A1= breedte van de theoretische velg, uitgedrukt in mm.
A1wordtgeachtgelijk t e zijn aan S1vermenigvuldigd metde fact or
x, zoals opgegeven door de bandenfabrikant; K wordt geacht gelijk
te zijn aan 0,4.
3.1.1.2. Bij de typen banden waarvan de maataanduiding voorkomt in de
eerste kolom van de tabellen in aanhangsel 4 bij bijlage II zijn de
sectiebreedte (S1) en de breedte van de theoretische velg (A1) echter
die welke tegenover de bandenmaataanduiding in die tabellen is
aangegeven.
3.1.2. Buitendiameter van een band
3.1.2.1. De buitendiameter van een band wordt berekend door middel van de
volgende formule:
D=d+2 H
Hierin is:
D = de buitendiameter, uitgedrukt in mm;
d = de nominale velgdiameter, uitgedrukt in mm;H = de nominale sectiehoogte;
H=S
1× 0,01 Ra, waarin
S1= de nominale sectiebreedte;
Ra = de nominale h/b-verhouding;
zoals vermeld op de zijwand van de band in de bandaanduiding
overeenkomstig de voorschriften van punt 2.1.3.
3.1.2.2. Bij de typen banden waarvan de maataanduiding voorkomt in de
eerste kolom van de tabellen in aanhangsel 4 bij deze bijlage is de
buitendiameter echter die welke tegenover de aanduiding van de
bandenmaatin die t abellen is aangegeven.
3.1.3. Meetmethode voor bandenmaten
De afmetingen van banden moeten worden gemeten zoals
beschreven in aanhangsel 5 bij deze bijlage.
3.1.4. Specificaties betreffende de sectiebreedte van de band3.1.4.1. De totale breedte van de band mag kleiner zijn dan de sectiebreedte
S, zoals bepaald overeenkomstig punt 3.1.1.
3.1.4.2. Zij mag deze waarde overschrijden tot de in aanhangsel 4 bij deze
bijlage aangegeven waarde of, voor bandenmaataanduidingen die
nietin aanhangsel 4 bij deze bijlage zijn vermeld, metde volgende
percentages:
3.1.4.2.1. bij bromfietsbanden en banden voor motorfietsen (banden voor
normaal weggebruik en winterbanden):
+ 10 % bij een velgdiametercode van 13 of hoger;
+ 8 % bij een velgdiametercode van 12 of lager,
3.1.4.2.2. bij MST's die voor beperktgebruik op de weg geschiktzijn en
waarop hetsymbool MST is vermeld: + 25 %.
3.1.5. Specificaties betreffende de buitendiameter van de band1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 18
▼B
3.1.5.1. De buitendiameter van de band mag niet buiten de in aanhangsel 4
bij deze bijlage vermelde minimum- en maximumwaarde van de
diameter vallen.
3.1.5.2. Wanneer de aanduiding van de bandenmaatnietin aanhangsel 4 bij
deze bijlage is vermeld, mag de buitendiameter van de band niet
vallen buiten de minimum- en maximumwaarden van de diameter
die metbehulp van de volgende formules worden berekend:
Dmin= d + (2H × a)
Dmax=d+( 2 H×b )
waarin H en d zijn als omschreven in punt3.1.2.1 en a en b zijn als
aangegeven in punt3.1.5.2.1, respect ievelijk punt3.1.5.2.2.
3.1.5.2.1. Bij bromfietsbanden, banden voor normaal weggebruik en winter-
banden
a
velgdiameter ≥13 0,97
velgdiameter ≤12 0,93
Bij MST's 1,00
3.1.5.2.2. Bij bromfietsbanden en banden voor motorfietsen voor normaal
weggebruik
b
velgdiameter ≥13 1,07
velgdiameter ≤12 1,10
Bij winterbanden en MST's 1,12
3.2. Belasting/snelheidproef
3.2.1. De band moetde belast ing/snelheidproef ondergaan op de wijze die
in aanhangsel 6 bij deze bijlage is beschreven.
3.2.1.1. Indien een goedkeuringsaanvraag is ingediend voor een band metde
lettercode „V” in de bandenmaataanduiding die geschikt is voor
snelheden van meer dan 240 km/h, of voor een band met de letter-
code „Z” in de bandenmaataanduiding die geschikt is voor snelheden
van meer dan 270 km/h (zie punt1.2.15 van bijlage I), wordtde
belasting/snelheidproef met één band verricht bij de belastings- en
snelheidsomstandigheden die tussen haakjes op de band zijn vermeld
(zie punt2.1.13). Daarnaastmoetmeteen andere band van het zelfde
type een belasting/snelheidproef worden verricht bij de door de
fabrikant opgegeven maximale belastings- en snelheidsomstandig-
heden, indien van toepassing.
3.2.2. Op een band die metsucces de belast ing/snelheidproef heeftonder-
gaan mag nergens separatie van het loopvlak, de koordlagen en de
koorden voorkomen en mag ook nergens een deel van hetloopvlak
zijn afgescheurd of een koord gebroken.
3.2.3. De buitendiameter van de band, gemeten tenminste zes uur na de
belasting/snelheidproef, mag ten opzichte van de vóór de proef
gemeten buitendiameter geen groter verschil vertonen dan ± 3,5 %.
3.2.4. De totale breedte van de band, gemeten aan het eind van de belas-
ting/snelheidproef, mag de in punt 3.1.4.2 vermelde waarde niet
overschrijden.
3.3. Dynamische expansie van de banden
De in punt1.1 van aanhangsel 8 van bijlage II vermelde banden, die
met succes de in punt 3.2 vereiste belasting/snelheidproeven hebben
ondergaan, moeten worden onderworpen aan een dynamische expan-
sieproef die wordtverrichtop de in dataanhangsel beschreven
wijze.
3.4. Wanneer een bandenfabrikant een assortiment banden vervaardigt, is
het niet nodig elk type band uit het assortiment een belasting/snel-
heidproef en een dynamische expansieproef te laten ondergaan. Het
wordtaan de voor de goedkeuring verant woordelijke bevoegde
instanties overgelaten het ongunstigste geval te selecteren.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 19
▼B
3.5. Bij wijziging van hetloopvlakpat roon van een band hoeven de in de
punten 3.2 en 3.3 beschreven proeven niet opnieuw te worden
verricht.
3.6. Uitbreidingen van de goedkeuring voor banden met de lettercode
„V” in de bandenmaataanduiding die geschikt zijn voor snelheden
van meer dan 240 km/h, en banden met de lettercode „Z” in de
bandenmaataanduiding die geschikt zijn voor snelheden van meer
dan 270 km/h, met het oog op certificatie voor andere maximum-
snelheden en/of -belastingen, zijn toegestaan, mits de technische
dienstdie belastis metde proeven een nieuw keuringsrapportin
verband metde nieuwe waarden van de maximumsnelheid en het
maximumdraagvermogen verstrekt. De nieuwe belasting/snelheids-
combinaties waarvoor de banden geschikt blijken, moeten in
aanhangsel 2 van bijlage I worden aangegeven.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 20
▼B
Aanhangsel1
Verklarende figuur
(zie punt1 van deze bijlage)
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 21
▼B
Aanhangsel2
Plaatsing van de opschriften op de band
Voorbeeld van de opschriften die op goedgekeurde bandtypen moeten voor-
komen
b 100/80 B 18 53 S TUBELESS M + S 013
Deze opschriften betekenen dat het hier een band betreft:
— met nominale sectiebreedte 100;
— metnominale h/b-verhouding 80;— met diagonaal-gordelstructuur (B);— meteen velgdiamet er van 457 mm, waarvan de code 18 is;— meteen draagvermogen van 206 kg overeenkomend metde belast ingsindex
53 (zie lijstin aanhangsel 3);
— die behoort tot de snelheidscategorie S (maximale snelheid 180 km/h);— die kan worden gemonteerd zonder binnenband (tubeless);— van het type winterband (M + S);— die is gefabriceerd in de eerste week (01) van het jaar 1993 (3).
De opschriften die samen de bandaanduiding vormen, moeten zijn aangebracht
op de volgende plaats en in de onderstaande volgorde:
a) de bandenmaataanduiding, omvattende de nominale sectiebreedte, de nomi-
nale h/b-verhouding, het symbool van het structuurtype, in voorkomend
geval, en de nominale velgdiameter moet zijn gegroepeerd zoals in boven-
staand voorbeeld: 100/80 B 18;
b) de belastingsindex en het symbool van de snelheidscategorie moeten samen
zijn aangebracht in de nabijheid van de bandenmaataanduiding. Zij moeten
voor of na die aanduiding dan wel erboven of eronder zijn aangebracht;
c) de aanduidingen „TUBELESS”, „REINFORCED” of „REINF”, „M + S”,
„M.S.” of „M & S”, „MST” en/of „MOPED”, „CICLOMOTORE” of
„CYCLOMOTEUR” mogen zijn aangebrachtop een zekere afst and van de
maataanduiding;
d) bij banden die geschiktzijn voor snelheden van meer dan 240 km/h, moet ,
naar gelang van het geval, de lettercode „V” dan wel „Z” worden aange-bracht vóór het symbool van de structuur (b.v. 140/60ZR18). De referentie-
belastingsindex en het referentiesymbool van de snelheidscategorie moeten
tussen haakjes worden geplaatst (zie punt 2.1.13 van bijlage II).1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 22
▼B
Aanhangsel3
Lijst van belastingsindices en overeenkomstige toelaatbare maximummassa
A = belastingsindex
B = overeenkomstige maximummassa (kg)
AB
04 5
1 46,22 47,5
3 48,7
45 0
5 51,5
65 3
7 54,5
85 6
95 8
10 60
11 61,5
12 63
13 65
14 67
15 69
16 71
17 73
18 75
19 77,5
20 8021 82,5
22 85
23 87,5
24 90
25 92,5
26 95
27 97,5
28 100
29 103
30 106
31 109
32 112
33 115
34 118
35 121
36 125
37 128
38 132
39 136
40 140
41 14542 1501997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 23
▼B
AB
43 155
44 16045 16546 17047 17548 18049 18550 19051 19552 20053 20654 21255 21856 22457 23058 23659 24360 25061 257
62 265
63 27264 28065 29066 30067 30768 31569 32570 33571 34572 35573 36574 37575 38776 40077 41278 42579 43780 45081 462
82 475
83 48784 50085 51586 53087 54588 56089 58090 6001997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 24
▼B
AB
91 615
92 630
93 650
94 670
95 690
96 710
97 730
98 750
99 775
100 800
101 825
102 850
103 875
104 900
105 925
106 950
107 975
108 1 000109 1 030
110 1 060
111 1 090
112 1 120
113 1 150
114 1 180
115 1 215
116 1 250
117 1 285
118 1 320
119 1 360
120 1 4001997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 25
▼B
Aanhangsel4
Opschriften en afmetingen van bepaalde typen banden
(Zie bijlage II, punten 3.1.1.2, 3.1.2.2, 3.1.4.2 en 3.1.5.1)
TABEL 1 A
Banden voor bromfietsen
Aanduidingen en velgdiameter tot code 12
Maataandui-
dingBreedte van
de theoreti-
sche velg
(code)
(A1)Totale diameter (mm)Nominale
sectiebreedte
(S1)
(mm)Maximale
totale breedte
(mm) DminDDmax
2 —12 1.35 413 417 426 55 59
2¼—12 1.50 425 431 441 62 672½— 8 1.75 339 345 356 70 76
2½— 9 1.75 365 371 382 70 76
2¾— 9 1.75 375 381 393 73 79
3 —10 2.10 412 418 431 84 91
3 —12 2.10 463 469 482 84 911997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 26
▼B
TABEL 1 B
Banden voor motorfietsen
Aanduidingen en velgdiameter tot code 12
MaataanduidingBreedte van de
theoretische
velg
(code)
(A1)Totale diameter (mm)Nominale
sectiebreedte
(S1)
(mm)Maximale totale
breedte (mm)DminDDmax
2.50— 8
1.50328 338 352
65 702.50— 9 354 364 378
2.50—10 379 389 403
2.50—12 430 440 451
2.75— 8
1.75338 348 363
71 772.75— 9 364 374 383
2.75—10 389 399 4082.75—12 440 450 462
3.00— 4
2.10241 251 264
80 863.00— 5 266 276 291
3.00— 6 291 301 314
3.00— 7 317 327 3423.00— 8 352 362 3783.00— 9 378 388 401
3.00—10 403 413 422
3.00—12 454 464 473
3.25— 8
2.50362 372 386
88 953.25— 9 388 398 412
3.25—10 414 424 441
3.25—12 465 475 492
3.50— 4
2.50264 274 291
92 993.50— 5 289 299 316
3.50— 6 314 324 3413.50— 7 340 350 367
3.50— 8 376 386 397
3.50— 9 402 412 4303.50—10 427 437 448
3.50—12 478 488 506
4.00— 5
2.50314 326 346
105 1134.00— 6 339 351 368
4.00— 7 365 377 394
4.00— 8 401 415 4274.00—10 452 466 478
4.00—12 505 517 538
4.50— 6
3.00364 376 398
120 1304.50— 7 390 402 424
4.50— 8 430 442 4644.50— 9 456 468 490
4.50—10 481 493 515
4.50—12 532 544 568
5.00— 8
3.50453 465 481
134 145 5.00—10 504 516 532
5.00—12 555 567 5831997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 27
▼B
MaataanduidingBreedte van de
theoretische
velg
(code)
(A1)Totale diameter (mm)Nominale
sectiebreedte
(S1)
(mm)Maximale totale
breedte (mm)DminDDmax
6.00— 6
4.00424 436 464
154 1666.00— 7 450 462 490
6.00— 8 494 506 534
6.00— 9 520 532 5621997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 28
▼B
TABEL 2
Bromfietsbanden en banden voor motorfietsen
Normale doorsnede
Maataandui-
dingBreedte van
de theoreti-
sche velg
(code)
(A1)Totale diameter (mm)Nominale
sectiebreedte
(S1)
(mm)Maximale
totale breedte
(mm)
DminDDmax(1)Dmax(2)(1)(2)
1¾—19 1.20 582 589 597 605 50 54 58
2 —14
1.35461 468 477 484
55 58 632 —15 486 493 501 509
2 —16 511 518 526 534
2 —17 537 544 552 5602 —18 562 569 577 5852 —19 588 595 603 6112 —20 613 620 628 6362 —21 638 645 653 661
2 —22 663 670 680 686
2¼—14
1.50474 482 492 500
62 66 712¼—15 499 507 517 525
2¼—16 524 532 540 5502¼—17 550 558 566 5762¼—18 575 583 591 6012¼—19 601 609 617 6272¼—20 626 634 642 6522¼—21 651 659 667 677
2¼—22 677 685 695 703
2½—14
1.60489 498 508 520
68 72 782½—15 514 523 533 545
2½—16 539 548 558 5702½—17 565 574 584 5962½—18 590 599 609 6212½—19 616 625 635 6472½—20 641 650 660 6722½—21 666 675 685 697
2½—22 692 701 711 723
2¾—14
1.85499 508 518 530
75 80 862¾—15 524 533 545 555
2¾—16 549 558 568 580
2¾—17 575 584 594 606
2¾—18 600 609 621 631
2¾—19 626 635 645 657
2¾—20 651 660 670 682
2¾—21 676 685 695 707
2¾—22 702 711 721 733
3 —16
1.85560 570 582 594
81 86 933 —17 586 596 608 620
3 —18 611 621 633 6453 —19 637 647 659 6711997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 29
▼B
Maataandui-
dingBreedte van
de theoreti-
sche velg
(code)
(A1)Totale diameter (mm)Nominale
sectiebreedte
(S1)
(mm)Maximale
totale breedte
(mm)
DminDDmax(1)Dmax(2)(1)(2)
3¼—16
2.15575 586 598 614
89 94 1023¼—17 601 612 624 640
3¼—18 626 637 651 6653¼—19 652 663 675 691
(1) Banden voor normaal weggebruik.
(2) Banden voor speciaal gebruik en winterbanden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 30
▼B
TABEL 3
Banden voor motorfietsen
Normale doorsnede
Maataandui-
dingBreedte van
de theoreti-
sche velg
(code)
(A1)Totale diameter (mm) Nominale
sectiebreedte
(S1)
(mm)Maximale totale
breedte (mm)
DminDDmax(1)Dmax(2)(3)(4)(5)
2.00—14
1.20460 466 478
52 57 60 652.00—15 485 491 503
2.00—16 510 516 5282.00—17 536 542 5542.00—18 561 567 5792.00—19 587 593 605
2.25—14
1.60474 480 492 496
61 67 70 752.25—15 499 505 517 521
2.25—16 524 530 542 5462.25—17 550 556 568 5722.25—18 575 581 593 5972.25—19 601 607 619 623
2.50—14
1.60486 492 506 508
65 72 75 792.50—15 511 517 531 533
2.50—16 536 542 556 558
2.50—17 562 568 582 5842.50—18 587 593 607 6092.50—19 613 619 633 6352.50—21 663 669 683 685
2.75—14
1.85505 512 524 530
75 83 86 912.75—15 530 537 549 555
2.75—16 555 562 574 5802.75—17 581 588 600 6062.75—18 606 613 625 6312.75—19 632 639 651 6572.75—21 682 689 701 707
3.00—14
1.85519 526 540 546
80 88 92 973.00—15 546 551 565 571
3.00—16 569 576 590 5963.00—17 595 602 616 6223.00—18 618 627 641 6473.00—19 644 653 667 6733.00—21 694 703 717 7233.00—23 747 754 768 774
3.25—14
2.15531 538 552 560
89 98 102 1083.25—15 556 563 577 585
3.25—16 581 588 602 6103.25—17 607 614 628 6363.25—18 630 639 653 6613.25—19 656 665 679 6873.25—21 708 715 729 7371997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 31
▼B
Maataandui-
dingBreedte van
de theoreti-
sche velg
(code)
(A1)Totale diameter (mm) Nominale
sectiebreedte
(S1)
(mm)Maximale totale
breedte (mm)
DminDDmax(1)Dmax(2)(3)(4)(5)
3.50—14
2.15539 548 564 572
93 102 107 1133.50—15 564 573 589 597
3.50—16 591 598 614 622
3.50—17 617 624 640 6483.50—18 640 649 665 6733.50—19 666 675 691 6993.50—21 716 725 741 749
3.75—16
2.15601 610 626 634
99 109 114 1213.75—17 627 636 652 660
3.75—18 652 661 677 6853.75—19 678 687 703 711
4.00—16
2.50611 620 638 646
108 119 124 1304.00—17 637 646 664 672
4.00—18 662 671 689 6974.00—19 688 697 715 723
4.25—16
2.50623 632 650 660
112 123 129 1374.25—17 649 658 676 686
4.25—18 674 683 701 7114.25—19 700 709 727 737
4.50—16
2.75631 640 658 665
123 135 141 1424.50—17 657 666 684 694
4.50—18 684 691 709 7194.50—19 707 717 734 745
5.00—16
3.00657 666 686 698
129 142 148 1575.00—17 683 692 710 724
5.00—18 708 717 735 7495.00—19 734 743 761 775
(1) Banden voor normaal weggebruik.
(2) Banden voor speciaal gebruik en winterbanden.
(3) Banden voor normaal weggebruik tot en met de snelheidscategorie P.
(4) Banden voor normaal weggebruik boven de snelheidscategorie P en winterbanden.
(5) Banden voor speciaal gebruik.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 32
▼B
TABEL 4
Banden voor motorfietsen
Lage doorsnede
Maataandui-
dingBreedte van
de theoreti-
sche velg
(code)
(A1)Totale diameter (mm) Nominale
sectiebreedte
(S1)
(mm)Maximale totale
breedte (mm)
DminDDmax(1)Dmax(2)(3)(4)(5)
3.60—18
2.15605 615 628 633
93 102 108 1133.60—19 631 641 653 658
4.10—18
2.50629 641 654 663
108 119 124 1304.10—19 655 667 679 688
5.10—16
3.00615 625 643 651
129 142 150 157 5.10—17 641 651 670 677
5.10—18 666 676 694 702
4.25/85—18 2.50 649 659 673 683 112 123 129 137
4.60—16
2.75594 604 619 628
117 129 136 1424.60—17 619 630 642 654
4.60—18 644 654 670 678
(1) Banden voor normaal weggebruik.
(2) Banden voor speciaal gebruik en winterbanden.
(3) Banden voor normaal weggebruik tot en met de snelheidscategorie P.
(4) Banden voor normaal weggebruik boven de snelheidscategorie P en winterbanden.
(5) Banden voor speciaal gebruik.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 33
▼B
TABEL 5
Banden voor afgeleiden van motorfietsen
MaataanduidingBreedte van de
theoretische
velg
(code)
(A1)Totale diameter (mm)Nominale
sectiebreedte
(S1)
(mm)Maximale totale
breedte (mm)DminDDmax
3.00— 8C
2.10359 369 379
80 86 3.00—10C 410 420 430
3.00—12C 459 471 479
3.50— 8C
2.50376 386 401
92 99 3.50—10C 427 437 452
3.50—12C 478 488 513
4.00— 8C
3.00405 415 427
108 117 4.00—10C 456 466 478
4.00—12C 507 517 529
4.50— 8C
3.50429 439 453
125 135 4.50—10C 480 490 504
4.50—12C 531 541 555
5.00— 8C
3.50455 465 481
134 1455.00—10C 506 516 532
5.00—12C 555 567 581
TABEL 6
Lagedrukbanden voor motorfietsen
MaataanduidingBreedte van de
theoretische
velg
(code)
(A1)Totale diameter (mm)Nominale
sectiebreedte
(S1)
(mm)Maximale totale
breedte (mm)DminDDmax
5.4— 6
4.00373 379 395
135 1465.4—10 474 481 497
5.4—12 525 532 5475.4—14 576 582 5985.4—16 626 633 649
6.7—10
5.00532 541 561
170 1846.7—12 583 592 612
6.7—14 633 642 6621997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 34
▼B
TABEL 7
Banden voor motorfietsen
Aanduidingen en afmetingen van Amerikaanse banden
MaataanduidingBreedte van de
theoretische
velg
(code)
(A1)Totale diameter (mm)Nominale
sectiebreedte
(S1)
(mm)Maximale
totale breedte
(mm) DminDDmax
MH90—21 1.85 682 686 700 80 89
MJ90 —18 2.15 620 625 640
89 99MJ90 —19 2.15 645 650 665
ML90 —18 2.15 629 634 650
93 103ML90 —19 2.15 654 659 675
MM90—19 2.15 663 669 685 95 106
MN90—18 2.15 656 662 681 104 116
MP90 —18 2.15 667 673 692 108 120
MR90 —18 2.15 680 687 708 114 127
MS90 —17 2.50 660 667 688 121 134
MT90 —16 3.00 642 650 672
130 144MT90 —17 3.00 668 675 697
MU90—15M/C 3.50 634 642 665
142 158MU90—16 3.50 659 667 690
MV90 —15M/C 3.50 643 651 675 150 172
MP85 —18 2.15 654 660 679 108 120
MR85 —16 2.15 617 623 643 114 127
MS85 —18 2.50 675 682 702 121 134
MT85 —18 3.00 681 688 709 130 144
MV85 —15M/C 3.50 627 635 658 150 1721997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 35
▼B
Aanhangsel5
Meetmethode voor de afmetingen van de banden
1. De band wordt gemonteerd op de meetvelg en opgepompt tot de spanning (1)
die door de fabrikantis aangegeven.
2. Gedurende tenminste 24 uur wordt de op de velg gemonteerde band aange-
past aan de omgevingstemperatuur van het laboratorium.
3. De spanning wordtbijgeregeld t otde in punt1 aangegeven waarde.
4. Met een passer wordt op zes gelijkmatig verspreide punten de totale breedte
gemeten, rekening houdend met de dikte van de stootranden; de totalebreedte is de grootste gemeten waarde.
5. De buitendiameter wordt bepaald door de grootste omtrek te meten en deze
waarde te delen door π (3,1416).1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 36
(1) De spanningen kunnen ook als volgtworden aangegeven:
Bandtype SnelheidscategorieSpanning
bar kPa
BROMFIETSEN
Normaal B 2,25 225
Versterkt B 2,80 280
MOTORFIETSEN F, G, J, K, L, M, N, P, Q, R, S 2,25 225
Normaal T, U, H, V, W
2,80 280
VersterktF tot P
Q, R, S, T, U, H 3,30 330
AFGELEIDEN VAN
MOTORFIETSEN4PR
F tot M3,50 350
6PR 4,00 4008PR 4,50 450
De overige bandtypen worden opgepompt tot die door de fabrikant opgegeven spanning.
▼B
Aanhangsel6
Werkwijze voor belasting/snelheidproeven
1. VOORBEREIDING VAN DE BAND
1.1. Een nieuwe band wordtgemont eerd op de proefvelg die is aange-
geven door de fabrikant.
1.2. De band wordtopgepomptt otde passende spanning die is vermeld
in onderstaande tabel:
BANDSPANNING VOOR DE PROEVEN
Bandtype SnelheidscategorieSpanning
bar kPa
BROMFIETSEN
Normaal B 2,25 225
Versterkt B 3,00 300
MOTORFIETSEN
NormaalF, G, J, K 2,50 250
L, M, N, P 2,50 250
Q, R, S 3,00 300
T, U, H, V (1) 3,50 350
VersterktF, G, J, K, L, M, N, P 3,30 330
Q, R, S, T, U, H 3,90 390
AFGELEIDEN VAN
MOTORFIETSEN4PR
F, G, J, K, L, M3,70 370
6PR 4,50 4508PR 5,20 520
(1) Voor snelheden van meer dan 240 km/uur bedraagtde spanning t ijdens de proef 3,20 bar (320 kPa).
De overige bandtypen worden opgepompt tot de door de bandenfa-
brikantopgegeven spanning.
1.3. De fabrikant kan, voor zover hij dit rechtvaardigt, vragen een andere
bandenspanning voor de proeven toe te passen dan die welke in punt
1.2 worden genoemd. In datgeval wordtde band t otdie spanning
opgepompt(zie punt1.2.13 in bijlage I).
1.4. Gedurende ten minste drie uur worden band en wiel aangepast aan
de omgevingstemperatuur in de testruimte.
1.5. De bandspanning wordtbijgeregeld t otde in punt1.2 of 1.3 aange-
geven waarde.
2. UITVOERING VAN DE PROEF
2.1. Band en wiel worden op een proefas gemonteerd en het geheel
wordt aangedrukt tegen het buitenoppervlak van een effen proefwiel
meteen diamet er van 1,70 m ± 1 % of 2 m ± 1 %.
2.2. Op de proefas wordteen belast ing aangebrachtdie gelijk is aan 65 %
van:
2.2.1. hetdraagvermogen datovereenkomtmetde belast ingsindex van de
band met de aanduiding van de snelheidscategorie tot en met „H”,
2.2.2. hetdraagvermogen bij een maximumsnelheid van 240 km/h voor
wat betreft banden met de aanduiding van de snelheidscategorie
„V” (zie punt1.31.3 van bijlage II),1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 37
▼B
2.2.3. hetdraagvermogen bij een maximumsnelheid van 270 km/h voor
wat betreft banden met de aanduiding van de snelheidscategorie
„W” (zie punt1.31.3 van bijlage II),
2.2.4. hetdraagvermogen bij de door de bandenfabrikantopgegeven maxi-
mumsnelheid voor banden die geschiktzijn voor snelheden van meer
dan 240 km/h (of, in voorkomend geval, 270 km/h) (zie punt
3.2.1.1).
2.2.5. bij bromfietsbanden (snelheidscategoriesymbool B) bedraagt de
proefbelasting 65 % bij een proefwiel van 1,7 m diameter en 67 %
bij een proefwiel van 2,0 m diameter.
2.3. Zolang de proef duurtwordtde bandspanning nietgecorrigeerd en
blijft de proefbelasting constant.
2.4. Tijdens de proef moet de temperatuur in de testruimte tussen 20 en
30 ºC worden gehandhaafd, of hoger indien de fabrikantdaarmee
instemt.
2.5. De proef wordt zonder onderbreking uitgevoerd overeenkomstig
onderstaande aanduidingen:
2.5.1. tijd om van snelheid 0 de beginsnelheid van de proef te bereiken: 20
minuten;
2.5.2. beginsnelheid van de proef: voor hetbandt ype voorgeschreven maxi-
mumsnelheid verminderd met40 km/h bij hetproefwiel meteen
diameter van 1,7 m of verminderd met 30 km/h bij het proefwiel
meteen diamet er van 2 m;
2.5.2.1. in hetgeval van banden die geschiktzijn voor snelheden hoger dan
240 km/h wordt voor banden met de lettercode „V” in de maataan-
duiding (of 270 km/h voor banden met de lettercode „Z” in de
maataanduiding) bij de tweede test de door de bandenfabrikant opge-
geven maximumsnelheid als maximumsnelheid gehanteerd (zie punt
1.2.15 van bijlage I);
2.5.3. achtereenvolgende snelheidsverhogingen: 10 km/h;
2.5.4. duur van de proef bij elk snelheidsniveau: 10 minuten;
2.5.5. totale duur van de proef: 1 uur;2.5.6. maximale snelheid van de proef: voor hetbandt ype voorgeschreven
maximumsnelheid verminderd met10 km/h bij hetproefwiel met
een diameter van 1,7 of gelijk aan de voorgeschreven maximumsnel-
heid bij hetproefwiel meteen diamet er van 2 m.
2.5.7. Bij bromfietsbanden (snelheidscategoriesymbool B) bedraagt de
proefsnelheid 50 km/h, de tijd om van snelheid 0 een snelheid van
50 km/h te bereiken 10 minuten, de periode van constante snelheid
30 minuten, zodat de totale proef 40 minuten duurt.
2.6. Wanneer er een tweede proef wordt verricht om de uiterste moge-
lijkheden van banden die geschiktzijn voor snelheden van meer
dan 240 km/h na te gaan, is de werkwijze echter als volgt:
2.6.1. twintig minuten om van snelheid nul de beginsnelheid van de proef
te bereiken,
2.6.2. twintig minuten op de beginsnelheid van de proef,2.6.3. tien minuten om de maximumsnelheid van de proef te bereiken,
2.6.4. vijf minuten op de maximumsnelheid van de proef.
3. GELIJKWAARDIGE PROEFMETHODEN
Als een andere dan de in punt 2 beschreven methode wordt toege-
past, moet de gelijkwaardigheid daarvan worden aangetoond.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 38
▼B
Aanhangsel7
Snelheidsafhankelijke variatie in draagvermogen
Snelheid
(km/h)Variatie in draagvermogen (%)
Brom-
fietsCode velgdiameter ≤12 Code velgdiameter ≥13
Symbool van de snelheidscategorie Symbool van de snelheidscategorie
B J K L J K L M N P en hoger
30 + 30 + 30 + 30 + 30 + 30 + 30 + 30 + 30 + 30 + 30
50 0 + 30 + 30 + 30 + 30 + 30 + 30 + 30 + 30 + 30
60 + 23 + 23 + 23 + 23 + 23 + 23 + 23 + 23 + 2370 + 16 + 16 + 16 + 16 + 16 + 16 + 16 + 16 + 1680 + 10 + 10 + 10 + 10 + 10 + 10 + 10 + 10 + 14
90 + 5 + 5 + 7,5 + 5 + 5 + 7,5 + 7,5 + 7,5 + 12
1 0 0 0 0 +5 0 0 +5 +5 +5 +1 0110 − 7 0 + 2,5 0 + 2,5 + 2,5 + 2,5 + 8120 − 15 − 6 0 0 0 0 + 6
130 − 25 − 12 − 5 0 0 + 4
140 001997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 39
▼B
Aanhangsel8
Methode voor het bepalen van de dynamische expansie van banden
1. DOEL EN TOEPASSINGSGEBIED
1.1. Deze proefmethode is van toepassing op nieuwe banden voor motor-
fietsen van de in punt 3.4.1 aangegeven typen.
1.2. De methode heeft ten doel de maximale expansie van de band te
bepalen onder invloed van de middelpuntvliedende kracht bij de
toelaatbare maximumsnelheid.
2. BESCHRIJVING VAN DE WERKWIJZE
2.1. De proefas en de velg moeten gecontroleerd worden om vast te
stellen dat de radiale eccentriciteit kleiner is dan ± 0,5 mm en de
zijdelingse afwijking kleiner is dan ± 0,5 mm, gemeten aan de
buitenzijde van de hielzone van het wiel.
2.2. Inrichting voor het bepalen van de contour.
De inrichting (fototoestel met projectierooster, schijnwerper en
toebehoren) dient om de buitenomtrek van de dwarsdoorsnede van
de band afzonderlijk af te beelden of een omgrenzingsprofiel te
verkrijgen, loodrechtop de omt reklijn van de band op hetpuntvan
de maximale vervorming van hetloopvlak.
De door deze inrichting veroorzaakte afwijking moet tot een
minimum beperkt worden en er moet voor een (bekende) constante
verhouding (K) tussen de afbeelding van de omtrek en de werkelijke
afmetingen van de band gezorgd worden.
Met de inrichting kan de contour van de band ten opzichte van de
verticaal door het wiel worden bepaald.
3. UITVOERING VAN DE PROEF
3.1. Tijdens de proef moet de temperatuur in de testruimte tussen 20 ºC
en 30 ºC worden gehouden of een hogere temperatuur wanneer dit
aanvaardbaar is voor de bandenfabrikant.
3.2. De te keuren banden moeten de belasting/snelheidsproef van
aanhangsel 6 hebben ondergaan zonder datzich gebreken vert onen.
3.3. De te keuren band moet worden gemonteerd op een wiel waarvan de
velg overeenstemt met de toepasselijke norm.
3.4. De bandspanning (proefspanning) moetbeant woorden aan de in punt
3.4.1 voorgeschreven waarden.
3.4.1. Banden met diagonaalstructuur en met diagonaal-gordelstructuur.
Symbool van de
snelheidscate-
gorieBandtypeProefspanning
bar kPa
P/Q/R/S normaal 2,50 250
T en hoger normaal 2,90 290
3.5. Gedurende ten minste drie uur worden band en wiel aangepast aan
de omgevingstemperatuur van de testruimte.
3.6. Na deze aanpassingsperiode wordtde bandspanning bijgeregeld t ot
de in punt3.4.1 voorgeschreven waarde.
3.7. De combinatie van band en wiel wordt gemonteerd op een proefas
en gecontroleerd wordt of deze vrij draait. De band mag aange-
dreven worden metbehulp van een mot or die aan de as van de
band is gekoppeld of door de band tegen een proeftrommel te
drukken.
3.8. Het geheel wordt ononderbroken in vijf minuten versneld tot de
maximumsnelheid van de band is bereikt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 40
▼B
3.9. De inrichting voor meting van de omtrek wordt opgesteld waarbij
erop geletmoetworden datdeze loodrechtop de draairicht ing van
het loopvlak van de te beproeven band staat.
3.10. Gecontroleerd wordt of de omtreksnelheid van het loopvlak gelijk is
aan de maximumsnelheid van de band ± 2 %. Gedurende minstens
vijf minuten wordt de snelheid van het geheel constant gehouden,
en vervolgens wordtde dwarsdoorsnede van de band in hetgebied
van de maximale vervorming afgetekend, tenzij wordt vastgesteld
datde band nietbuit en hetomgrenzingsprofiel valt .
4. BEOORDELING VAN DE RESULTATEN
4.1. Het omgrenzingsprofiel dat voor de gemonteerde combinatie van
band en wiel is voorgeschreven (zie onderstaand voorbeeld).
Rekening houdend metde punt en 3.1.4 en 3.1.5 van bijlage II,
worden de grenswaarden voor hetomgrenzingsprofiel als volgtvast -
gesteld:
Snelheidscategorie van
de bandHdyn(mm)
Gebruikscategorie
„normaal”Gebruikscategorie
„sneeuw en speciaal”
P/Q/R/S H × 1,10 H × 1,15
T/U/H H × 1,13 H × 1,18
Meer dan 210 km/
hH × 1,16 —
4.1.1. De voornaamste afmetingen van het omgrenzingsprofiel moeten
indien nodig worden aangepastom rekening t e houden metde
constante verhouding K (zie punt 2.2).
4.2. De bij de maximumsnelheid afgetekende omtrek van de vervormde
band mag niet buiten het omgrenzingsprofiel ten opzichte van de
assen van de band vallen.
4.3. De band wordtaan geen enkele andere proef onderworpen.
5. GELIJKWAARDIGE BEPROEVINGSMETHODEN
Als er een andere dan de in punt 2 beschreven methode wordt toege-
past, moet de gelijkwaardigheid hiervan worden aangetoond.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 41
▼B
BIJLAGEIII
EISEN VOOR VOERTUIGEN MET BETREKKING TOT DE MONTAGE
VAN BANDEN
1. ALGEMEEN
1.1. Onverminderd hetbepaalde in punt2 moet en alle banden waarvan
een voertuig is voorzien, met inbegrip van reservebanden, goedge-
keurd zijn overeenkomstig onderhavige richtlijn.
1.2. Het monteren van banden
1.2.1. Alle banden waarvan een voertuig is voorzien moeten uit het
oogpuntvan punt1.1.5 van bijlage II ident iek zijn.
1.2.2. Alle op dezelfde as gemonteerde banden moeten van hetzelfde type
zijn (zie bijlage II, punt1.1).
1.2.3. De fabrikantvan hetvoert uig geeftde aanduidingen van de band(en)
aan overeenkomstig de voorschriften van dit hoofdstuk. Deze
band(en) die door de bandenfabrikantis (zijn) vervaardigd metde
in de bepalingen van de punten 3.1.4, 3.1.5 en 3.3 van bijlage II
vastgestelde maattoleranties moet(en) zich vrij binnen de daarvoor
bestemde ruimte kunnen bewegen. Het wiel moet binnen de door
de fabrikantvan hetvoert uig opgegeven eisen inzake vering en
besturing vrij kunnen bewegen in de wielkast wanneer gebruik wordt
gemaakt van de grootste toegelaten maat banden.
1.3. Draagvermogen
1.3.1. Hetmaximumdraagvermogen per band — zoals gedefinieerd in punt
1.31 van bijlage II, en rekening houdend metde voorschrift en vanaanhangsel 7 van bijlage II — moetminst ens gelijk zijn aan:
— bij een enkele band per as de maximaal toelaatbare massa,
— bij twee onafhankelijk gemonteerde banden per as 0,5 maal de
maximaal toelaatbare massa,
— bij twee banden per as, twin-gemonteerd, 0,54 maal de maximaal
toelaatbare massa,
— bij tweemaal twee banden per as, twin-gemonteerd, 0,27 maal de
maximaal toelaatbare massa,
die door de fabrikantvan hetvoert uig is opgegeven voor de as waar-
voor de band bestemd is.
1.4. Snelheidscapaciteit
1.4.1. Alle banden die gewoonlijk op een voertuig zijn gemonteerd, moeten
voorzien zijn van een snelheidscategoriesymbool (zie bijlage II, punt
1.28) dat verenigbaar is met de door de constructie bepaalde maxi-
mumsnelheid van hetvoert uig (zoals opgegeven door de fabrikant
van het voertuig, met inbegrip van de tolerantie die met het oog op
de controle op de overeenstemming van de produktie van de serie is
toegestaan) of met de toepasselijke belasting/snelheidscombinatie
(zie bijlage II, punt1.27).
1.4.2. Dit voorschrift geldt niet: voor voertuigen die gewoonlijk met
gewone banden zijn uitgerust en bij gelegenheid met sneeuwbanden
of MST's.
In ditgeval moethetsnelheidscat egoriesymbool van de sneeuw-
banden of MST's overeenstemmen met een snelheid die ofwel
hoger ligt dan de door de constructie bepaalde maximumsnelheid
van het voertuig (zoals opgegeven door de fabrikant) of niet lager
is dan 130 km/h (of beide).
Indien de door de constructie bepaalde maximumsnelheid van het
voertuig (zoals opgegeven door de fabrikant) desondanks hoger isdan de snelheid die overeenstemt met het snelheidscategoriesymbool
van de sneeuwbanden of MST's, moetin hetvoert uig op een voor de
bestuurder duidelijk zichtbare plaats een waarschuwingslabel voor de
maximumsnelheid zijn aangebracht, waarop de snelheidscapaciteit
van de sneeuwbanden is vermeld.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 42
▼B
2. SPECIALE GEVALLEN
2.1. Banden die zijn goedgekeurd overeenkomstig Richtlijn 92/23/EEG
mogen ook op de motorfietsen met zijspan, bromfietsen op drie
wielen, en drie- en vierwielen worden gemonteerd.
2.2. Motorfietsbanden mogen tevens op bromfietsen worden gemonteerd.2.3. Bij voertuigen waarop banden zijn gemonteerd die wegens bijzon-
dere gebruiksomstandigheden geen banden voor personenauto's of
voor bedrijfsauto's zijn (bijvoorbeeld banden voor gebruik in de
landbouw, voor industriële vrachtwagens of voor terreinvoertuigen),
zijn de voorschriften van bijlage II niet van toepassing, mits ten
genoegen van de goedkeuringsinstantie is aangetoond dat de gemon-
teerde banden geschikt zijn voor de rijomstandigheden van het
voertuig.
2.4. Banden voor bromfietsen met verminderde prestaties, als gedefini-
eerd in de voetnoot van bijlage I van Richtlijn 92/61/EEG
betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen op twee of drie
wielen, mogen van een andere type zijn dan die welke onder de
bepalingen van dithoofdst uk vallen vanwege de bijzondere
gebruiksomstandigheden, mits de voor de goedkeuring van het voer-
tuig verantwoordelijke bevoegde instantie de verzekering krijgt dat
de gemonteerde banden geschikt zijn voor de gebruiksomstandig-
heden van hetvoert uig.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 43
▼B
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 44
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 45
▼B
HOOFDSTUK 2
VERLICHTINGS- EN LICHTSIGNAALINRICHTINGEN VAN MOTORVOERTUIGEN OP
TWEE OF DRIE WIELEN
LIJST VAN BIJLAGEN
BIJLAGE I Algemene voorschriften met betrekking tot de goedkeuring van
een type verlichtings- en lichtsignaalinrichting van motorvoer-
tuigen op twee of drie wielen
Aanhangsel 1 Kleuren van de lichten — trichromatische coördinaten …Aanhangsel 2 Uitgewerkte voorbeelden van goedkeuringsmerken …
BIJLAGE II Voorschriften met betrekking tot de typegoedkeuring van de
breedtelichten, achterlichten, stoplichten, richtingaanwijzers,
achterkentekenplaatverlichting, mistlichten voor, mistlichten
achter, achteruitrijlichten en retroreflectoren voor motorvoertuigen
op twee of drie wielen …
Aanhangsel 1 Horizontale (h) en verticale (v) minimumhoeken van ruimtelijke
lichtverdeling
Aanhangsel 2 Fotometrische metingen …
Aanhangsel 3 Fotometrische metingen van de achterkentekenplaatverlichting …
Aanhangsel 4 Inlichtingenformulier …Aanhangsel 5 Goedkeuringscertificaat …
BIJLAGE III Voorschriften met betrekking tot de typegoedkeuring van inrich-
tingen met gloeilampen of halogeengloeilampen die groot- en/of
dimlicht uitstralen (koplichten) voor motorvoertuigen op twee of
drie wielen …
BIJLAGE III A Koplichten voor bromfietsen …
Aanhangsel 1 Fotometrische proeven voor koplichten met lampen van de catego-
rieën S
3en S4…
Aanhangsel 2 Fotometrische proeven voor koplichten met halogeenlampen van
categorie HS2
Aanhangsel 3 Inlichtingenformulier met betrekking tot een type koplicht bestemd
voor bromfietsen …
Aanhangsel 4 Goedkeuringscertificaat met betrekking tot een type koplicht
bestemd voor bromfietsen …
BIJLAGE III B Koplichten voor motorfietsen en driewielers die een symmetrische
dimlichtbundel en groot licht uitstralen door middel van gloei-
lampen …
Aanhangsel 1 Fotometrische proeven …Aanhangsel 2 Stabiliteitsproef voor het fotometrische gedrag van koplichten in
werking …
Aanhangsel 3 Voorschriften voor lampen met kunststoflenzen — proeven voor
lens- of materiaalmonsters en volledige lichten …
Aanhangsel 4 Inlichtingenformulier met betrekking tot een type koplicht met
gloeilampen dat een symmetrische dimlichtbundel en groot licht
uitstraalt en dat bestemd is voor motorfietsen en driewielers …
Aanhangsel 5 Goedkeuringscertificaat met betrekking tot een type koplicht met
gloeilampen dat een symmetrische dimlichtbundel en groot licht
uitstraalt en dat bestemd is voor motorfietsen en driewielers …
BIJLAGE III C Koplichten voor motorfietsen en driewielers die een asymmetri-
sche dimlichtbundel en groot licht uitstralen door middel van
halogeengloeilampen (HS
1-lampen) of gloeilampen van categorie
R2…
Aanhangsel 1 Meetscherm …1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 46
▼B
Aanhangsel 2 Stabiliteitsproeven voor het fotometrische gedrag van koplichten
in werking …
Aanhangsel 3 Voorschriften voor lampen met kunststoflenzen — proeven voor
lens- of materiaalmonsters en volledige lichten …
Aanhangsel 4 Inlichtingenformulier met betrekking tot een type koplicht met
halogeenlampen (HS1-lampen) of gloeilampen van categorie R2dat een asymmetrische dimlichtbundel en groot licht uitstraalt endat bestemd is voor motorvoertuigen op twee of drie wielen …
Aanhangsel 5 Goedkeuringscertificaat met betrekking tot een type koplicht met
halogeenlampen (HS
1-lampen) of gloeilampen van categorie R2dat een asymmetrische dimlichtbundel en groot licht uitstraalt endat bestemd is voor motorvoertuigen op twee of drie wielen …
BIJLAGE III D Koplichten voor motorfietsen en driewielers die een asymmetri-
sche dimlichtbundel en groot licht uitstralen door middel van
andere halogeengloeilampen dan HS
1-lampen …
Aanhangsel 1 Meetscherm …
Aanhangsel 2 Stabiliteitsproeven voor het fotometrische gedrag van koplichten
in werking …
Aanhangsel 3 Voorschriften voor lampen met kunststoflenzen — proeven voor
lens- of materiaalmonsters en volledige lichten …
Aanhangsel 4 Inlichtingenformulier met betrekking tot een type koplicht met
halogeengloeilampen dat een asymmetrische dimlichtbundel en
groot licht uitstraalt en dat bestemd is voor motorfietsen en drie-
wielers …
Aanhangsel 5 Goedkeuringscertificaat met betrekking tot een type koplicht met
halogeengloeilampen dat een asymmetrische dimlichtbundel en
groot licht uitstraalt en dat bestemd is voor motorfietsen en drie-
wielers …
BIJLAGE IV Gloeilampen voor gebruik in goedgekeurde lichten voor brom-
fietsen, motorfietsen en driewielers …
Aanhangsels 1 tot en met 22 (zie bijlage IV) …
Aanhangsel 23 Voorbeeld van de plaatsing van het goedkeuringsmerk …Aanhangsel 24 Lichtmiddelpunt en vormen van de gloeidraden …1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 47
▼B
BIJLAGEI
ALGEMENE VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT DE GOED-
KEURING VAN EEN TYPE VERLICHTINGS- EN
LICHTSIGNAALINRICHTING VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE
OF DRIE WIELEN
1. In dit hoofdstuk wordt verstaan onder:
„type inrichting”inrichtingen die onderling geen wezenlijke verschillen vertonen op
de volgende punten:
1.1. fabrieks- of handelsmerk;1.2. de eigenschappen van het optische systeem:
1.3. aanvullende onderdelen of het weglaten hiervan waardoor de opti-
sche resultaten door weerkaatsing, breking of absorptie en/of
vervorming tijdens hun werking kunnen worden gewijzigd;
1.4. speciaal aangepastvoor recht s verkeer of links verkeer of mogelijk-
heid van gebruik voor beide soorten verkeer;
1.5. de materialen van lenzen en coating, indien aanwezig.
2. AANVRAAG VOOR GOEDKEURING VAN EEN TYPE INRICH-
TING
2.1. De aanvraag voor goedkeuring van een type inrichting die wordt
ingediend in overeenstemming met artikel 3 van Richtlijn 92/61/
EEG van 30 juni 1992 betreffende de goedkeuring van motorvoer-
tuigen op twee of drie wielen, dient bovendien de volgende
gegevens te verstrekken:
2.1.1. de bedoelde functie(s) van de inrichting;2.1.2. indien het een koplicht betreft, of dit ontworpen is voor gebruik aan
een te kiezen kant van de weg of voor uitsluitend rechts of links
verkeer;
2.1.3. indien het een richtingaanwijzer betreft: de categorie ervan.2.2. Voor ieder type inrichting waarvoor goedkeuring wordt aangevraagd
dientdeze aanvraag t e worden vergezeld van:
2.2.1. tekeningen in drievoud, die voldoende gedetailleerd zijn om identifi-
catie van het type mogelijk te maken en waarop de geometrische
gegevens voor de installatie van de inrichting op het voertuig zijn
aangegeven, tezamen met de richting van de referentie-as waarlangs
tijdens de proeven moet worden gekeken (horizontale hoek H = 0º,
verticale hoek V = 0º) en het referentiepunt bij deze proeven; in het
geval van een koplichtdientde t ekening een dwarsdoorsnede
(axiaal) en een vooraanzicht te tonen, met in voorkomend geval een
gedetailleerde weergave van de ribbels van de lens; op de tekening
moet ook zijn aangegeven welke plaats bestemd is voor het
verplichte goedkeuringsmerk en, waar van toepassing, voor extra
symbolen ten opzichte van de rechthoek van het voornoemde merk;
2.2.2. een korte technische beschrijving met in het bijzonder nadere gege-
vens over de bedoelde gloeilampcategorie(ën), behalve voor lampen
met niet-vervangbare lichtbronnen.
2.3. Aanvragers moeten ook twee monsters leveren van de inrichting
waarvoor goedkeuring wordtaangevraagd.
2.4. Voor de proeven op de kunststof waaruit de lenzen van de
koplichten (
1) en de mistlichten voor bestaan, moet het volgende
worden verstrekt:
2.4.1. dertien lenzen:2.4.1.1. zes van deze lenzen mogen worden vervangen door zes materiaal-
monsters van ten minste 60 × 80 mm met een vlak of bol
uitwendig oppervlak en een nagenoeg vlak middengedeelte (kromte-
straal minimaal 300 mm) van ten minste 15 × 15 mm;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 48
(1) Koplichten van bijlage III B, III C en III D.
▼B
2.4.1.2. deze lenzen of materiaalmonsters moeten vervaardigd zijn volgens
de voor massaproduktie bestemde methode;
2.4.2. een reflector waarop de lens kan worden aangebracht overeenkom-
stig de voorschriften van de fabrikant.
2.5. De materialen van de lenzen en eventuele coatings gaan vergezeld
van de proefverslagen betreffende de kenmerken van die materialen
en coatings, indien die al getest zijn.
2.6. Voordatde t ypegoedkeuring wordtverleend, verifieertde bevoegde
autoriteit of er voldoende maatregelen bestaan voor het waarborgen
van een effectieve controle van de overeenstemming van de
produktie.
3. AANVULLENDE VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT
OPSCHRIFTEN EN MERKTEKENS OP INRICHTINGEN
3.1. De inrichtingen dienen duidelijk zichtbaar en onuitwisbaar van
onderstaande opschriften te zijn voorzien:
3.1.1. fabrieks- of handelsmerk;
3.1.2. een verklaring betreffende de categorie(ën) waartoe de lamp moet
gaan behoren; ditgeldtnietvoor lampen metniet -vervangbare licht -
bronnen;
3.1.3. in het geval van lampen met niet-vervangbare lichtbronnen, de
nominale spanning en hetnominale vermogen;
3.1.4. het goedkeuringsmerk volgens artikel 8, lid 2, van Richtlijn 92/61/
EEG. In hetgeval van koplicht en moethetmerk aangebracht
worden op de lens of hetlamphuis (de reflect or of spiegel wordt
beschouwd als een lamphuis). Indien de lens nietkan worden
gescheiden van hetlamphuis, is hetaanbrengen op de lens
voldoende. De plaats voor het goedkeuringsvermerk moet zijn
aangegeven in de onder punt2.2.1 genoemde t ekeningen. Zie voor
voorbeelden aanhangsel 2 bij deze bijlage.
4. GOEDKEURING VAN EEN INRICHTING
4.1. Wanneer ten minste twee inrichtingen onderdeel vormen van
dezelfde inrichting, dan kan goedkeuring alleen worden toegekend
als elk van die inrichtingen voldoet aan de eisen van dit hoofdstuk.
5. MINIMUMEISEN MET BETREKKING TOT DE PROCEDURES
VOOR DE CONTROLE VAN DE OVEREENSTEMMING VAN
DE PRODUKTEN
5.1. Algemeen
5.1.1. Vanuit zowel mechanisch als meetkundig standpunt gezien wordt
geacht te zijn voldaan aan de eisen van deze richtlijn als de
verschillen de onvermijdelijke fabricagetoleranties niet te boven
gaan.
5.1.2. De overeenstemming van de produktie van in massa geproduceerde
inrichtingen met betrekking tot fotometrische prestaties wordt niet
betwist, als tijdens fotometrische proeven op een aselect gekozen
inrichting en met betrekking tot richtingaanwijzers, koplichten en
mistlichten voor, die voorzien zijn van een standaard gloeilamp,
geen van de gemeten waarden meer dan 20 % afwijkt van de mini-
mumwaarden die in deze richtlijn zijn vastgesteld.
5.1.3. Als de resultaten van de hierboven omschreven proeven met betrek-
king tot richtingaanwijzers, koplichten of mistlichten voor, niet aan
de voorschriften voldoen, moeten de proeven worden herhaald met
gebruikmaking van een andere standaardgloeilamp.
5.1.4. Inrichtingen met duidelijke defecten worden van de proeven uitge-
sloten.
5.1.5. Voor richtingaanwijzers, koplichten en mistlichten voor, die voor-
zien zijn van een op standaard-A-kleurtemperatuur afgestelde
gloeilamp geldt dat de trichromatische coördinaten in acht moeten
worden genomen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 49
▼B
5.2. Minimumeisen met betrekking tot de controle van de overeen-
stemming door de fabrikant
Voor ieder type inrichting moet de houder van de goedkeuring met
een passende regelmaat ten minste de volgende proeven verrichten.
Die proeven worden uitgevoerd volgens de voorschriften van deze
richtlijn.
Bemonstering die aangeeft dat er niet wordt voldaan aan de overeen-
stemming van de produktie moet aanleiding zijn voor verdere
bemonstering en proeven. De fabrikant dient er alles aan te doen
om aan de overeenstemming van de produktie te voldoen.
5.2.1.Aardvandeproeven
De proeven betreffende de overeenstemming van de produktie
hebben betrekking op de fotometrische en colorimetrische eigen-
schappen voor koplichten van motorfietsen en driewielers en de
controle van de verticale verschuiving van de licht/donkerscheiding
onder invloed van warmte.
5.2.2.Beproevingsomstandigheden
5.2.2.1. De proeven worden in hetalgemeen uit gevoerd volgens de
methoden die in deze richtlijn zijn beschreven.
5.2.2.2. Bij bepaalde proeven met betrekking tot de overeenstemming van de
produktie die door de fabrikant worden uitgevoerd, mogen evenwel
gelijkwaardige methoden worden gebruikt na goedkeuring door de
bevoegde instantie die met de goedkeuringsproeven is belast. Van
fabrikant en wordtverlangd datzij bewijs leveren datde gebruikt e
methoden gelijkwaardig zijn aan de in deze richtlijn beschreven
methoden.
5.2.2.3. Toepassing van de punten 5.2.2.1 en 5.2.2.2 vereist regelmatige
kalibratie van de beproevingsapparatuur en correlatie met metingen
door een bevoegde instantie.
5.2.2.4. In al deze gevallen zijn de methoden die in deze richtlijn worden
beschreven de referentiemethoden, in het bijzonder waar het betreft
de administratieve controle en bemonstering.
5.2.3.Aardvandebemonstering
De te beproeven inrichtingen moeten aselect worden gekozen uit een
homogene verzameling. „Homogene verzameling” is een groep
inrichtingen van hetzelfde type, als bepaald door de produktieme-
thode van de fabrikant.
De beoordeling heeft in het algemeen betrekking op serieprodukties
uitafzonderlijke fabrieken. Een fabrikantmag echt er dossiers van
verschillende fabrieken over hetzelfde type samenvoegen, op voor-
waarde dat deze fabrieken hetzelfde kwaliteits- en
kwaliteitsbeheersingssysteem hanteren.
5.2.4.Meting en registratie van fotometrische en colorimetrische eigen-
schappen
De gekozen inrichtingen moeten worden onderworpen aan de foto-
metrische proeven die zijn beschreven in de desbetreffende
bijlagen, tenzij anders is bepaald. De trichchromatische coördinaten
moeten in acht genomen worden.
5.2.5.Aanvaardbaarheidscriteria
De fabrikant is verantwoordelijk voor het verrichten van een statisti-
sche analyse van de proefresultaten en voor het definiëren, in
overleg met de bevoegde instantie, van de criteria voor het bepalen
van de aanvaardbaarheid van zijn produkten ten einde te voldoen aan
de specificaties die voor de verificatie van de overeenstemming van
de produktie zijn vastgesteld in bijlage VI van Richtlijn 92/61/EEG.
De aanvaardbaarheidscriteria moeten zodanig zijn dat bij een
betrouwbaarheidsniveau van 95 % de minimumwaarschijnlijkheid
dat de in punt 6 beschreven controles (eerste bemonstering) worden
doorstaan, 0,95 bedraagt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 50
▼B
6. MINIMUMEISEN MET BETREKKING TOT BEMONSTERING
DOOR EEN INSPECTEUR
6.1. Algemeen
6.1.1. Aan de overeenstemmingseisen van deze richtlijn wordt geacht
zowel mechanisch als meetkundig te zijn voldaan als de verschillen
de onvermijdelijke fabricageafwijkingen nietoverschrijden.
6.1.2. De overeenstemming van in massa geproduceerde inrichtingen met
betrekking tot fotometrische prestaties wordt niet betwist als bij de
fotometrische proeven op een willekeurig gekozen inrichting en in
het geval van richtingaanwijzers, koplichten en mistlichten voor,
die voorzien zijn van een standaardgloeilamp, geen van de gemeten
waarden meer dan 20 % in ongunstige zin afwijkt van de minimum-
waarden die in deze richtlijn zijn vastgesteld.
6.1.3. Voor richtingaanwijzers, koplichten en mistlichten voor, die voor-
zien zijn van een op standaard-A-kleurtemperatuur afgestelde
gloeilamp geldt dat de trichromatische coördinaten in acht moeten
worden genomen.
6.2. Eerste monstertrekking
Bij de eerste monstertrekking worden aselect vier inrichtingen
gekozen. Twee daarvan worden A gemerkt, de andere twee B.
6.2.1. De overeenstemming van de produktie wordt niet betwist.6.2.1.1. De overeenstemming van de produktie bij inrichtingen in massapro-
duktie wordt niet betwist als bij het volgen van de
monstertrekkingsprocedure getoond in afbeelding 1 van deze bijlage,
de afwijking van de gemeten waarden van de inrichting in de ongun-
stige richtingen, bedraagt:
6.2.1.1.1. monster A
A1: één inrichting
0
procent
één inrichting niet meer dan
20
procent,
A2: beide inrichtingen meer dan
0
procent
maar nietmeer dan
20
procent;
ga verder metmonst er B;
6.2.1.1.2. monster B
B1: beide inrichtingen
0
procent.
6.2.2. De overeenstemming van de produktie wordt betwist.
6.2.2.1. De overeenstemming van de produktie bij inrichtingen in massapro-
duktie wordt betwist en van de fabrikant zal worden verlangd dat
deze zijn produktie in overeenstemming brengt met de eisen
(aanpassing) als bij hetvolgen van de in afbeelding 1 van deze
bijlage weergegeven monstertrekkingsprocedure, de afwijkingen van
de gemeten waarden van de inrichtingen bedragen:1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 51
▼B
6.2.2.1.1. monster A
A3: één inrichting niet meer dan
20
procent
één inrichting meer dan
20
procent
maar nietmeer dan
30
procent;
6.2.2.1.2. monster B
B2: in hetgeval van A2
één inrichting meer dan
0
procent
maar nietmeer dan
20
procent
één inrichting niet meer dan
20
procent;
B3: in hetgeval van A2
één inrichting
0
procent
één inrichting meer dan
20
procent
maar nietmeer dan
30
procent.
6.2.3.Goedkeuringingetrokken
De overeenstemming van de produktie wordt betwist en artikel 10
van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad wordt toegepast als bij het
volgen van de in afbeelding 1 van deze bijlage weergegeven
monstertrekkingsprocedure, de afwijkingen van de gemeten waarden
van de inrichtingen bedragen:
6.2.3.1. monster A
A4: één inrichting niet meer dan
20
procent
één inrichting meer dan
30
procent;
A5: beide inrichtingen meer dan
20
procent.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 52
▼B
6.2.3.2. monster B
B4: in hetgeval van A2
één inrichting meer dan
0
procent
maar nietmeer dan
20
procent
één inrichting meer dan
20
procent;
B5: in hetgeval van A2
beide inrichtingen meer dan
20
procent;
B6: in hetgeval van A2
één inrichting
0
procent
één inrichting meer dan
30
procent.
6.3. Herhaalde monstertrekking
In de gevallen van A3, B2 en B3 moetbinnen t wee maanden na de
kennisgeving een herhaalde monstertrekking plaatsvinden van een
derde monster C bestaande uit twee inrichtingen en een vierde
monster D bestaande uit twee inrichtingen die aselect gekozen
worden uiteen voorraad die na de aanpassing geproduceerd is.
6.3.1. Gevallen waarin de overeenstemming niet wordt betwist.
6.3.1.1. De overeenstemming van de produktie bij inrichtingen in massapro-
duktie wordt niet betwist als bij het volgen van de in afbeelding 1
van deze bijlage weergegeven monsternemingsprocedure, de afwij-
kingen van de gemeten waarden van de inrichtingen bedragen:
6.3.1.1.1. monster C
C1: één inrichting
0
procent
één inrichting niet meer dan
20
procent;
C2: beide inrichtingen meer dan
0procent
maar nietmeer dan
20
procent;
ga verder metmonst er D;
6.3.1.1.2. monster D
D1: in hetgeval van C2
beide inrichtingen
0
procent.
6.3.2. Gevallen waarin de overeenstemming van de produktie wordt
betwist.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 53
▼B
6.3.2.1. De overeenstemming van de produktie bij inrichtingen in massapro-
duktie wordt betwist en van de fabrikant zal worden verlangd dat
deze zijn produktie in overeenstemming brengt met de eisen
(aanpassing) als bij hetvolgen van de in afbeelding 1 van deze
bijlage weergegeven monstertrekkingsprocedure getoond, de afwij-
kingen van de gemeten waarden van de inrichtingen, bedragen:
6.3.2.1.1. monster D
D2: in hetgeval van C2
één inrichting meer dan
0
procent
maar nietmeer dan
20
procent
één inrichting niet meer dan
20
procent.
6.3.3.Goedkeuringingetrokken
De overeenstemming van de produktie wordt betwist en artikel 10
van Richtlijn 92/61/EEG wordt toegepast als bij het volgen van de
in afbeelding 1 van deze bijlage weergegeven monstertrekkingspro-
cedure, de afwijkingen van de gemeten waarden van de inrichtingen
bedragen:
6.3.3.1. monster C
C3: één inrichting niet meer dan
20
procent
één inrichting meer dan
20
procent.
C4: beide inrichtingen meer dan
20
procent;
6.3.3.2. monster D
D3: in hetgeval van C2
één inrichting 0 of meer dan
0
procent
één inrichting meer dan
20
procent.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 54
▼B
Afbeelding 1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 55
▼B
Aanhangsel1
Kleuren van de lichten
Trichromatische coördinaten
ROOD: grens naar geel: y ≤0,335
grens naar purper: z ≤0,008
WIT: grens naar blauw: x ≥0,310
grens naar geel: x ≤0,500
grens naar groen: y ≤0,150 + 0,640 ×
grens naar groen: y ≤0,440
grens naar purper: y ≥0,050 + 0,750 ×
grens naar rood: y ≥0,382
AMBERGEEL: grens naar geel: y ≤0,429
grens naar rood: y ≥0,398
grens naar wit: z ≤0,007
Voor het controleren van de bovengenoemde colorimetrische eigenschappen kan
gebruik worden gemaakt van een lichtbron met een kleurtemperatuur van2 856 K (standaard-lichtbron A van de Internationale Commissie voor Verlich-
tingskunde (CIE) in combinatie met passende filters).
In het geval van retroreflectoren wordt de inrichting belicht met een standaard-A
CIE-lichtbron met een divergentiehoek van 1/3º en een belichtingshoek V = H
= 0º, of als daarmee een kleurloze oppervlaktereflectie bereikt wordt een hoek V
± 5º, H = 0º; de trichromatische kleurcoördinaten van de weerkaatste lichtstroom
moeten binnen bovengenoemde grenzen liggen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 56
▼B
Aanhangsel2
Uitgewerkte voorbeelden van goedkeuringsmerken
Figuur1
Een inrichting met bovenstaand goedkeuringsmerk is een richtingaanwijzer van
categorie 11, die in Nederland (e 4) is goedgekeurd onder nr. 00243. De eerste
t wee cijfers van hetgoedkeuringsnummer geven aan datde goedkeuring was
verleend overeenkomstig de voorschriften van bijlage II van deze richtlijn in
haar oorspronkelijke vorm.
Voor een richtingaanwijzer geeft de pijl aan dat de lichtverspreiding in een hori-
zontaal vlak asymmetrisch is en dat aan de voorgeschreven fotometrische
waarden wordt voldaan tot een hoek van 80º naar rechts, gezien vanuit de tegen-
gestelde richting van het uitgestraalde licht. In het voorbeeld wordt een aan de
rechterkant van het voertuig gemonteerde richtingaanwijzer getoond.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 57
▼B
Vereenvoudigde kenmerking van gegroepeerde, gecombineerde of samenge-
bouwde lichten wanneer twee of meer lichten deel zijn van hetzelfde samenstel
Figuur1a
(De vorm van de lichtsignaalinrichting is schematisch weergegeven met de
verticale en horizontale lijnen. Deze maken geen deel uit van het goedkeurings-
merk.)
Noot:
Deze drie voorbeelden van goedkeuringsmerken (modellen A, B en C) stellen
drie varianten voor die mogelijk zijn voor het kenmerken van een verlichtings-
inrichting, wanneer twee of meer lichten deel uitmaken van hetzelfde samenstelvan gegroepeerde, gecombineerde of samengebouwde lichten.
Zij geven aan datde inricht ing in Nederland (e 4) is goedgekeurd onder goed-
keuringsnummer 3333 en hetvolgende omvat :
— een retroreflector van klasse 1, die is goedgekeurd in overeenstemming met
Richtlijn 76/757/EEG in haar oorspronkelijke vorm,
— een rood achterlicht (R), dat is goedgekeurd in overeenstemming met bijlage
II van deze richtlijn in haar oorspronkelijke vorm,
— een mistachterlicht (F), dat is goedgekeurd in overeenstemming met Richt-
lijn 77/538/EEG in haar oorspronkelijke vorm,
— een achteruitrijlicht (AR), dat is goedgekeurd in overeenstemming met
Richtlijn 77/539/EEG in haar oorspronkelijke vorm,
— een stoplicht (S), dat is goedgekeurd in overeenstemming met bijlage II van
deze richtlijn in haar oorspronkelijk vorm.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 58
▼B
Voorbeeld van een EG-goedkeuringsmerk
Figuur1b
Figuur1c
 Figuur1d
De retroreflector met bovenstaand EG-goedkeuringsmerk is een retroreflector van klasse I, waarvoor
in Nederland (e 4) onder nummer 216 een EG-goedkeuring overeenkomstig Richtlijn 76/757/EEG is
verleend. Voor retroreflectoren overeenkomstig punt 9.1 van bijlage II van deze richtlijn is a ≥4 mm.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 59
▼B
Figuur2
Hetkoplichtmetbovenst aand goedkeuringsmerk is in Nederland (e 4) onder
goedkeuringsnummer 00243 goedgekeurd overeenkomstig bijlage III A van
deze richtlijn in haar oorspronkelijke vorm. De eerste twee cijfers van het goed-
keuringsnummer geven aan datde goedkeuring is verleend in overeenst emming
met de voorschriften van deze richtlijn in haar oorspronkelijke vorm.
Figuur3
Het koplicht met bovenstaand goedkeuringsmerk is een koplicht dat beantwoordt
aan de voorschriften van deze richtlijn in haar oorspronkelijke vorm, bijlage III
A, en uitsluitend ontworpen is voor rechts verkeer.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 60
▼B
Figuur4
 Figuur5
Het koplicht met bovenstaand goedkeuringsmerk is een koplicht dat beantwoordt aan de voorschriften van deze richt-
lijn in haar oorspronkelijke vorm, bijlage III B, en ontworpen is:
uitsluitend voor links verkeer voor beide verkeerssystemen door middel van een juiste
aanpassing van de stand van de optische eenheid of de
lamp op hetvoert uig.
Figuur6
Het koplicht met bovenstaand goedkeuringsmerk is een koplicht met kunststof-
lens, dat beantwoordt aan de voorschriften van bijlage III C van deze richtlijn inhaar oorspronkelijke vorm.
Het is zodanig ontworpen dat de gloeidraad van het dimlicht tegelijk samen met
groot licht en/of een andere samengebouwde lichtfunctie kan worden ingescha-
keld.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 61
▼B
Figuur7
 Figuur8
Het koplicht met bovenstaand goedkeuringsmerk is een koplicht dat beantwoordt aan de voorschriften van bijlage III
D van deze richtlijn in haar oorspronkelijke vorm,
uitsluitend met betrekking tot het dimlicht en alleen
ontworpen voor links verkeeruitsluitend met betrekking tot het groot licht.
Figuur9
 Figuur10
Het koplicht met bovenstaand goedkeuringsmerk is een koplicht met kunststoflens dat beantwoordt aan de voor-
schriften van bijlage III D van deze richtlijn in haar oorspronkelijke vorm, uitsluitend met betrekking tot het
dimlicht, en ontworpen:
voor beide verkeerssystemen uitsluitend voor rechts verkeer.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 62
▼B
Vereenvoudigde kenmerking voor gegroepeerde, gecombineerde of samenge-
bouwde lichten
Figuur11
(De vorm van de lichtsignaalinrichting is schematisch weergegeven met de
verticale en horizontale lijnen. Deze maken geen deel uit van het goedkeurings-
merk.)
Noot: De vier bovenstaande voorbeelden hebben betrekking op een verlichtings-
inrichting met een goedkeuringsmerk voor:
— een breedtelicht (A) dat is goedgekeurd in overeenstemming met bijlage II
van deze richtlijn in haar oorspronkelijke vorm;
— een koplicht (HCR) met een voor rechts- en linksrijdend verkeer ontworpen
dimlicht en een groot licht met een maximumlichtsterkte van 86.250 tot
101.250 candelas (zoals aangegeven metnummer 30), datis goedgekeurd
in overeenstemming met bijlage III D van deze richtlijn in haar oorspronke-
lijke vorm, met een kunststoflens;
— een mistvoorlicht (B) dat is goedgekeurd in overeenstemming met Richtlijn
76/762/EEG, met een kunststoflens;
— een voorrichtingaanwijzer van categorie 11 die is goedgekeurd in overeen-
stemming met bijlage II van deze richtlijn in haar oorspronkelijke vorm.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 63
▼B
Figuur12
 Figuur13
Het koplicht met bovenstaand goedkeuringsmerk is een koplicht dat beantwoordt aan de voorschriften van Richtlijn
76/761/EEG,
uitsluitend met betrekking tot het dimlicht, en alleen
ontworpen voor links verkeeruitsluitend met betrekking tot het groot licht.
Figuur14
 Figuur15
Identificatie van een koplicht met kunststoflens dat beantwoordt aan de voorschriften van Richtlijn 76/761/EEG met
betrekking tot aanhangsel 3 van bijlage III D van deze richtlijn.
voor zowel hetdimlichtals hetgrootlichten alleen
ontworpen voor rechts verkeeruitsluitend voor het dimlicht en alleen ontworpen voor
links verkeer.
De gloeidraad van hetdimlichtmag niett egelijk kunnen werken metde gloeidraad van hetgrootlichten/of een
ander koplichtwaarmee hetis samengebouwd.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 64
▼B
BIJLAGEII
VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT DE TYPEGOEDKEU-
RING VAN DE BREEDTELICHTEN, ACHTERLICHTEN,
STOPLICHTEN, RICHTINGAANWIJZERS, ACHTERKENTEKEN-
PLAATVERLICHTING, MISTLICHTEN VOOR, MISTLICHTEN
ACHTER, ACHTERUITRIJLICHTEN EN RETROREFLECTOREN
VOOR MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN
1. DEFINITIES
De ter zake doende definities in bijlage I bij Richtlijn 93/92/EEG
van 29 oktober 1993, betreffende de installatie van de verlichtings-
en lichtsignaalinrichtingen op twee- of driewielige motorvoertuigen,
zijn van toepassing.
1.1. Lens, het buitenste deel van het licht (de inrichting) dat licht door-
laat door het lichtdoorlatende gedeelte.
1.2. Coating, één of meer produkten die in één of meer lagen op de
buitenzijde van een lens zijn aangebracht.
1.3. Inrichtingen van verschillende typen, inrichtingen die van elkaar
verschillen op wezenlijke punten, zoals:
1.3.1. hethandels- of fabrieksmerk;
1.3.2. de eigenschappen van het optische systeem;
1.3.3. de aan- of afwezigheid van onderdelen waarmee tijdens de werking
de optische effecten gewijzigd kunnen worden door weerkaatsing,
breking, absorptie en/of vervorming;
1.3.4. hetsoortgloeilamp;
1.3.5. de materialen van lenzen en eventuele coating.
2. AANVULLENDE GEGEVENS BIJ HET GOEDKEURINGSMERK
VAN RICHTINGAANWIJZERS
2.1. In hetalgemeen waar heteen richt ingaanwijzer bet reftmoetmeteen
nummer zijn aangegeven of het een voorrichtingaanwijzer (categorie11) dan wel een achterrichtingaanwijzer (categorie 12) betreft. Dit
nummer moetzijn aangebrachtdichtbij de recht hoek van hetgoed-
keuringsmerk en tegenover het goedkeuringsnummer.
2.2. In het geval van een richtingaanwijzer die niet, in overeenstemming
met punt 4.7.1, aan één zijde de minimaal vereiste lichtsterkte
bereikt tot een hoek van H = 80º, een horizontale pijl, waarvan de
punt wijst in de richting waar de minimale lichtsterkte in overeen-
stemming met punt 4.7.1 wordt bereikt met een hoek van minstens
H = 80º. Deze pijl moetzijn aangebrachtonder de recht hoek voor
hetgoedkeuringsmerk.
3. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
De inrichtingen moeten zodanig zijn ontworpen en uitgevoerd dat zij
onder normale gebruiksomstandigheden en ondanks trillingen
waaraan zij in dat geval blootgesteld kunnen zijn, goed blijven func-
tioneren en de in deze bijlage voorgeschreven eigenschappen blijven
behouden.
4. STERKTE VAN HET UITGESTRAALDE LICHT
Op de referentie-as moet de sterkte van het uitgestraalde licht van
ieder van de twee inrichtingen tenminste gelijk zijn aan de twee
minimumwaarden en ten hoogste gelijk zijn aan de maximum-waarden in onderstaande tabel. De gestelde maximumwaarden
mogen in geen enkele richting worden overschreden.
min. (cd) max. (cd)
4.1. Achterlichten 4 12
4.2. Breedtelichten 4 604.3. Stoplichten 40 100
4.4. Richtingaanwijzers1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 65
▼B
min. (cd) max. (cd)
4.4.1. Voor (categorie 11)
(zie aanhangsel 1)90 700 (1)
4.4.2. Achter (categorie 12)
(zie aanhangsel 1)50 200
(1) Is uitsluitend van toepassing op het gebied tussen de twee verticale snij-
lijnen door V = 0º/H = ± 5º en de twee horizontale snijlijnen door V =
± 10º/H = 0º. Voor alle andere richtingen geldt een maximum van 400 cd.
4.5. Buiten de referentie-as moet de sterkte van het uitgestraalde licht
binnen hetin de t ekeningen van aanhangsel 1 aangegeven hoekveld
in iedere richting die overeenkomt met de punten in de lichtverde-
lingstabel in aanhangsel 2, tenminste gelijk zijn aan het produkt
van de in de punten 4.1 tot 4.4 vermelde minima en het percentage
dat in die tabel voor de desbetreffende richting is aangegeven.
4.6. In afwijking van punt 4.1 is voor achterlichten die met stoplichten
zijn samengebouwd en maximumlichtsterkte van 60 cd onder een
vlak datmethethorizont ale vlak een hoek van 5º naar beneden
vormt, toelaatbaar.
4.7. Bovendien,4.7.1. mag de sterkte van het uigestraalde licht binnen de in aanhangsel 1
omschreven bereiken nergens minder dan 0,05 cd bedragen voor
breedtelichten en achterlichten en 0,3 cd voor stoplichten en rich-
tingaanwijzers;
4.7.2. moet, wanneer een achterlicht is gegroepeerd of samengebouwd met
een stoplicht, de verhouding van de werkelijk gemeten lichtsterkte
van de twee gelijktijdig ontstoken lichten tot de lichtsterkte van het
alleen ontstoken achterlicht minimaal 5:1 bedragen op de 11 meet-
punten die in aanhangsel 2 zijn aangegeven en die liggen binnen
hetveld datwordtafgebakend door de vert icale recht en door 0º V/
± 10º H en de horizontale lijnen door ± 5º V/0º H als aangegeven in
de lichtverdelingstabel;
4.7.3. moeten de voorschriften van punt 2.2 in aanhangsel 2 betreffende
plaatselijke variaties in lichtsterkte in acht worden genomen.
4.8. De lichtsterkten worden gemeten bij een continu brandende lamp.
Wanneer de lichten onderbroken werken, moet er voor gezorgd
worden dat de inrichting niet oververhit raakt.
4.9. In aanhangsel 2 waarnaar punt 4.5 verwijst, staan nadere gegevens
over de toe te passen meetmethoden.
4.10. De achterkentekenplaatverlichting moet voldoen aan de voorwaarden
van aanhangsel 3.
4.11. De fotometrische prestaties van lampen met verschillende licht-
bronnen worden gecontroleerd overeenkomstig de voorschriften van
aanhangsel 2.
5. PROEFOMSTANDIGHEDEN
5.1. Alle metingen moeten worden uitgevoerd met een standaard kleur-
loze lamp die binnen de voor de inrichting bedoelde categorie valt
en die zodanig is ingesteld dat de referentielichtstroom die voor de
betreffende lamp is voorgeschreven, wordt uitgestraald. Bij lampen
met niet-vervangbare lichtbronnen worden alle metingen verricht bij
respectievelijk 6,75 V en 13,5 V.
5.2. De verticale en horizontale randen van het lichtdoorlatende opper-
vlak moeten worden bepaald en weergegeven in verhouding tot het
referentiemiddelpunt.
6. KLEUR VAN HET UITGESTRAALDE LICHT
Stoplichten en achterlichten moeten rood licht, breedtelichten wit
licht, richtingaanwijzers ambergeel licht geven.
De kleur van het licht, gemeten met een gloeilamp van de door de
fabrikantopgegeven cat egorie, moetbinnen de in aanhangsel 1 bij
bijlage I voorgeschreven grenzen van de trichromatische coördinaten1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 66
▼B
liggen, wanneer die gloeilamp gebruiktwordtbij de in bijlage IV
opgegeven proefspanning.
Bij lampen met niet-vervangbare lichtbronnen moeten de kleureigen-
schappen echter met de lichtbronnen in de lampen worden
gecontroleerd bij een spanning van 6,75 V, 13,5 V of 28,0 V.
7. MISTLICHTEN VOOR EN ACHTER
De voorschriften van Richtlijn 76/762/EEG betreffende mistlichten
voor en van Richtlijn 77/538/EEG betreffende mistlichten achter
zijn van toepassing.
8. ACHTERUITRIJLICHTEN
De voorschriften van Richtlijn 77/539/EEG betreffende achteruitrij-
lichten zijn van toepassing.
9. RETROREFLECTOREN9.1. Pedaalretroreflectoren
9.1.1. De vorm van de retroreflectoren moet zodanig zijn dat zij passen
binnen een rechthoek waarvan de afmetingen van de zijden een
verhouding hebben van nietmeer dan 8.
9.1.2. Pedaalretroreflectoren moeten in ambergele kleur aan de voor-
schriften van bijlage VIII bij Richtlijn 76/757/EEG voldoen.
9.1.3. Het effectieve retroreflecterende oppervlak van elk van de vier
pedaalretroreflectoren mag niet minder zijn dan 8 cm
2.
9.2. Andere retroreflectoren
De voorschriften van Richtlijn 76/757/EEG betreffende retroreflec-
toren zijn van toepassing.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 67
▼B
Aanhangsel1
Horizontale (H) en verticale (V) minimumhoeken van ruimtelijke lichtverdeling
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 68
▼B
Aanhangsel2
Fotometrische metingen
1. MEETMETHODE
1.1. Tijdens fotometrische metingen moet storend strooilicht worden
vermeden door middel van passende afschermingen.
1.2. In geval van twijfel over de resultaten van de metingen, moeten deze
als volgtworden uit gevoerd:
1.2.1. de meetafstand moet zodanig zijn dat de wet van het omgekeerde
van het kwadraat van de afstand van toepassing is;
1.2.2. de meetapparatuur moet zodanig zijn dat de openingshoek van de
lichtgevoelige ontvanger, gezien vanuit het referentiepunt van het
licht, tussen een hoek van tien minuten en één graad ligt;
1.2.3. aan de eis betreffende de lichtsterkte in een bepaalde waarnemings-
richting wordt voldaan wanneer dit wordt bereikt in een richting die
niet meer dan een kwart graad van de waarnemingsrichting afwijkt.
2. TABEL VAN DE GENORMALISEERDE RUIMTELIJKE LICHT-
VERDELING
2.1. Richting H = 0º en V = 0º komt overeen met de referentie-as (op het
voertuig loopt deze horizontaal en evenwijdig aan het middenlang-
svlak van het voertuig in de richting van het voorgeschreven zicht).
Zij loopt door het referentiemiddelpunt. De in de tabel aangegeven
waarden geven voor de verschillende meetrichtingen de minimum-
lichtsterkten in procenten van het vereiste minimum voor elk licht
in de as (in de richting H = 0º en V = 0º).
2.2. Binnen hetlicht verdelingsvlak datin schemat ische vorm is weerge-
geven in punt2 door een rast er, moetde verdeling van hetlichtin
hoofdlijnen zodanig gelijkmatig zijn dat de lichtsterkte in elke rich-
ting van een deel van het veld dat gevormd wordt door de lijnen van
het raster tenminste de laagste minimumwaarde bereikt die aange-
geven is in procenten (of laagste beschikbare waarde) op de lijnen
van het raster die de betrokken richting omgeven.
3. FOTOMETRISCHE METING VAN LAMPEN MET VERSCHEI-
DENE LICHTBRONNEN
De fotometrische prestatie wordt gecontroleerd:
3.1. Bij niet-vervangbare (vaste) gloeilampen of andere lichtbronnen:
bij de door de fabrikantopgegeven spanning; de t echnische dienst
mag van de fabrikantde voor dergelijke lampen benodigde st room-
voorziening verlangen;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 69
▼B
3.2. Bij vervangbare gloeilampen:
indien uitgerust met gloeilampen uit serieproduktie moet de gepro-
duceerde lichtsterkte bij 6,75 V, 13,5 V of 28,0 V tussen de in
deze bijlage gegeven maximum- en minimumlimietliggen, verhoogd
overeenkomstig de toelaatbare afwijking van de lichtstroom die voor
het gekozen type gloeilamp is toegestaan, zoals vermeld in bijlage
IV voor produktiegloeilampen; als alternatief mag in elk van de
verschillende standen een standaard gloeilamp bij de referentielicht-
stroom worden gebruikt, waarna de metingen in elk van die standen
bij elkaar worden opgeteld.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 70
▼B
Aanhangsel3
Fotometrische metingen van de achterkentekenplaatverlichting
1. TE VERLICHTEN POSITIE
Inrichtingen vallen in categorie 1 of 2. Inrichtingen van categorie 1 moeten
zodanig zijn ontworpen dat er een gebied wordt verlicht van tenminste
130 × 240 mm en inrichtingen van categorie 2 moeten zodanig zijn
ontworpen dat ze een gebied verlichten van tenminste 200 × 280 mm.
2. KLEUR VAN HET UITGESTRAALDE LICHT
Het licht van de in de inrichting gebruikte lamp moet wit zijn, doch zo
neutraal dat geen merkbare kleurverandering van de kentekenplaat optreedt.
3. INVALSHOEK VAN HET UITGESTRAALDE LICHT
De fabrikant van de verlichtingsinrichting stelt de installatievoorwaarden
voor deze inrichting vast ten opzichte van de plaats waar de kentekenplaat
moet worden aangebracht. Deze inrichting moet zo worden geplaatst dat de
invalshoek van hetlichtop geen enkel puntvan hett e verlicht en oppervlak
meer dan 82º bedraagt. Deze hoek wordt gemeten ten opzichte van de
buitenste rand van het lichtdoorlatende gedeelte van de inrichting die het
verstvan hetoppervlak van de plaatverwijderd is. Wanneer er meer dan
één optische component is, is dit voorschrift slechts van toepassing op het
gedeelte van de plaat dat door de betreffende component moet wordenverlicht.
De inrichting moet zodanig zijn ontworpen dat geen licht naar achteren is
gericht, met uitzondering van rood licht ingeval de inrichting is gecombi-
neerd of gegroepeerd met een achterlicht.
4. MEETMETHODE
De luminantie wordt gemeten op schoon wit vloeipapier met een diffuse
reflectie van minimaal 70 %, dat de afmetingen heeft van de kentekenplaat
en dat zich bevindt op de plaats die normaal door de kentekenplaat wordt
ingenomen op 2 mm voor de steunplaat daarvan.
De luminantie wordt gemeten loodrecht op het oppervlak van het papier op
de punten die in het schema onder punt 5 hieronder worden aangegeven,
waarbij elk punt een cirkelvormige zone vertegenwoordigt met een diameter
van 25 mm.
5. FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Luminantie B moet minstens gelijk zijn aan 2 cd/m
2op elk van de hieronder
omschreven meetpunten.
Afbeelding 1
Meetpunten voor categorie 1
Afbeelding 2
Meetpunten voor categorie 2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 71
▼B
De luminantiegradiënt tussen de waarden B1en B2, gemeten op twee wille-
keurige punten 1 en 2 die gekozen zijn uit bovengenoemde punten, mag
nietmeer bedragen dan 2 × Bo/cm, waarbij Bode minimale luminantie is
die op de verschillende meetpunten is vastgesteld, dat wil zeggen
B2/C0B1
afstand 1—2 in cm/C202/C2Bo=cm1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 72
▼B
Aanhangsel4
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 73
▼B
Aanhangsel5
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 74
▼B
BIJLAGEIII
VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT DE TYPEGOEDKEU-
RING VAN INRICHTINGEN MET GLOEILAMPEN OF
HALOGEENGLOEILAMPEN DIE GROOT- EN/OF DIMLICHT-
LAMPEN UITSTRALEN (KOPLICHTEN) VOOR
MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN
1. DEFINITIES
De relevante definities gesteld in Bijlage I van Richtlijn 93/92/EEG
zijn van toepassing.
1.1. Lens, het buitenste deel van het koplicht (eenheid) door het licht-
doorlatende gedeelte waarvan het licht gaat.
1.2. Coating, één of meerdere produkten die in één of meer lagen op de
buitenzijde van een lens zijn aangebracht.
1.3. Koplichten van verschillende typen, inrichtingen die op wezenlijke
punten verschillen, bij voorbeeld:
1.3.1. handels- of fabrieksmerk;
1.3.2. eigenschappen van het optische systeem;
1.3.3. aan- of afwezigheid van onderdelen waarmee tijdens de werking de
optische effecten gewijzigd kunnen worden door weerkaatsing,
breking, absorptie en/of deformatie. Het aanbrengen of weglaten
van filters om de kleur van de lichtbundel te wijzigen zonder dat
de lichtverdeling wordt beïnvloed, houdt geen wijziging van het
type in;
1.3.4. geschiktheid voor links of rechts verkeer of voor beide;1.3.5. uitgestraalde lichtbundel (dimlicht, grootlicht of beide);
1.3.6. de houder waarin de gloeilamp(en) van een van de relevante catego-
rieën bevestigd moet worden;
1.3.7. de materialen van lenzen en eventuele coating.
2. KOPLICHTEN
Er wordtonderscheid gemaaktt ussen:
2.1. Koplichten voor bromfietsen
(zie bijlage III A)
2.1.1. meteen lamp met
enkele gloeidraad 15 W (categorie S
3)
2.1.2. meteen lamp met
dubbele gloeidraad 15/15 W (categorie S4)
2.1.3. meteen halogeenlamp met
enkele gloeidraad 15 W (categorie HS2)
2.2. Koplichten voor motorfietsen en driewielers
(zie bijlagen III B en III C)
2.2.1. meteen lamp met
dubbele gloeidraad 25/25 W (categorie S1)
2.2.2. meteen lamp met
dubbele gloeidraad 35/35 W (categorie S2)
2.2.3. meteen halogeenlamp met
dubbele gloeidraad 35/35 W (categorie HS1)
2.2.4. meteen lamp met
dubbele gloeidraad 40/45 W (categorie R2)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 75
▼B
2.3. Koplichten voor motorfietsen en driewielers
(zie bijlage III D — koplichten met andere halogeengloeilampen dan
HS1-lampen)
2.3.1. meteen lamp met
enkele gloeidraad 55 W (categorie H1)
2.3.2. meteen lamp met
enkele gloeidraad 55 W (categorie H2)
2.3.3. meteen lamp met
enkele gloeidraad 55 W (categorie H3)
2.3.4. meteen lamp met
enkele gloeidraad 60 W (categorie HB3)
2.3.5. meteen lamp met
enkele gloeidraad 51 W (categorie HB4)
2.3.6. meteen lamp met
enkele gloeidraad 55 W (categorie H7)
2.3.7. meteen lamp met
dubbele gloeidraad 55/60 W (categorie H4)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 76
▼B
BIJLAGEIIIA
KOPLICHTEN VOOR BROMFIETSEN
1. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
1.1. De koplichten moeten zodanig zijn geconstrueerd dat zij onder
normale gebruiksomstandigheden en ondanks trillingen waaraan zij
in dat geval blootgesteld kunnen zijn, goed blijven functioneren en
de in deze richtlijn voorgeschreven eigenschappen blijven behouden.
1.2. De delen waarmee de lamp wordt bevestigd moeten zodanig zijn
geconstrueerd dat zelfs in het donker de lamp op de juiste wijzegemonteerd kan worden.
2. BIJZONDERE VOORSCHRIFTEN
2.1. De juiste positie van de lens ten opzichte van het optische systeem
moetduidelijk zijn aangegeven en op zijn plaat s worden geborgd
zodat rotatie tijdens het bedrijf niet mogelijk is.
2.2. Teneinde de door een koplicht geproduceerde verlichtingssterkte te
controleren wordt er gebruik gemaakt van een scherm als beschreven
in aanhangsel 1 of 2 en van een gladde en kleurloze standaardlamp
die in één van de in punt2.1 van bijlage III beschreven cat egorieën
valt.
De standaardlamp wordt ingesteld op de referentielichtstroom in
overeenstemming met de waarden die voor deze lampen in het tech-
nische document(zie bijlage IV) zijn aangegeven.
2.3. De dimlichtbundel moet op het scherm een zodanig duidelijke licht-
donkerscheiding vertonen dat een goede afstelling met behulp van
deze scheiding mogelijk is. De licht-donkerscheiding moet een
vrijwel horizontale rechte zijn over een horizontale lengte van
tenminste ± 900 mm, gemeten op een afstand van 10 m (in het geval
van een halogeenlamp: een lengte van tenminste ± 2 250 mm
gemeten op een afstand van 25 m; zie aanhangsel 2). Bij afstelling
volgens aanhangsel 1 moeten de koplichten voldoen aan de eisen
van dataanhangsel.
2.4. Het beeld van de lichtbundel mag geen zijdelingse variaties vertonen
die een goede zichtbaarheid schaden.
2.5. De verlichtingssterkten op het scherm waarnaar in punt 2.2 wordt
verwezen, worden gemeten met behulp van een fotocel met een
nuttig oppervlak dat valt binnen een vierkant met zijden van 65 mm.
3. AANVULLENDE EISEN VOOR CONTROLES DIE DOOR DE
BEVOEGDE INSTANTIES KUNNEN WORDEN UITGEVOERD
BIJ HET CONTROLEREN VAN DE OVEREENSTEMMING
VAN DE PRODUKTIE OVEREENKOMSTIG PUNT 5.2.4 VAN
BIJLAGE I
Bepaling van de fotometrische kenmerken van koplichten die zijn
bemonsterd volgens de algemene voorschriften met betrekking tot
de controle op de overeenstemming van de produktie, moet worden
beperkt tot de punten HV — LH — RH — L 600 — R 600 (zie de
afbeelding in aanhangsel 1).1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 77
▼B
AanhangselI
Fotometrische proeven voor koplichten met lampen van de categorieën S3en S4
1. Het meetscherm moet op een afstand van 10 m voor het koplicht
worden geplaatst, loodrecht op de lijn die de gloeidraad voor het
grootlichten puntHV verbindt(zie onderst aande afbeelding); de
lijn H—H moethorizont aal lopen.
2. VOORSCHRIFTEN BIJ DIMLICHT
2.1. Hetkoplichtmoetin hethorizont ale vlak zodanig gerichtzijn datde
bundel zo symmetrisch mogelijk is ten opzichte van lijn V—V.
2.2. Hetkoplichtmoetin hetvert icale vlak zodanig gerichtzijn datde
licht-donkerscheiding zich 100 mm onder lijn H—H bevindt.
2.3. Wanneer het koplicht is afgesteld volgens bovenstaande punten 2.1
en 2.2, moeten de verlichtingswaarden als volgt zijn:
2.3.1. op lijn H—H en daarboven: ten hoogste 2 lux;
2.3.2. op een lijn gelegen 300 mm onder lijn H—H en over een breedte
van 900 mm aan beide zijden van lijn V—V: tenminste 8 lux;
2.3.3. op een lijn gelegen 600 mm onder lijn H—H en over een breedte
van 900 mm aan beide zijden van lijn V—V: tenminste 4 lux.
3. VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT HET GROOT
LICHT (indien van toepassing)
3.1. Indien afgesteld volgens bovenstaande punten 2.1 en 2.2 moet het
koplicht aan de volgende eisen voldoen met betrekking tot het groot
licht:
3.1.1. Hetsnijpunt(HV) van lijnen H—H en V—V moetbinnen de isolux-
kromme liggen die 80 % van de maximum verlichtingssterkte
aangeeft;
3.1.2. de maximum verlichtingssterkte (Emax) van hetgrootlichtmag niet
minder bedragen dan 50 lux;
3.1.3. beginnend vanuit punt HV moet de verlichtingssterkte van het groot
licht tot 0,90 m naar links en naar rechts tenminste Emax/4 bedragen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 78
▼B
MEETSCHERM
(afmetingen in mm op een afstand van 10 m)
Afbeelding
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 79
▼B
Aanhangsel2
Fotometrische proeven voor koplichten met halogeenlampen van categorie
HS2
1. Het meetscherm moet op een afstand van 25 m voor het koplicht
worden geplaatst, loodrecht op de lijn die de gloeidraad voor het
grootlichten puntHV verbindt(zie onderst aande afbeelding); de
lijn H—H moethorizont aal lopen.
2. Hetkoplichtmoetin hethorizont ale vlak zodanig gerichtzijn datde
bundel ervan symmetrisch is ten opzichte van lijn V—V.
3. Hetkoplichtmoetin hetvert icale vlak zodanig gerichtzijn datde
licht-donkerscheiding zich 250 mm onder lijn H—H bevindt. De
licht-donkerscheiding moet zo veel mogelijk een horizontale lijn
benaderen.
4. Wanneer het koplicht is afgesteld volgens bovenstaande punten 2 en
3, moetaan de volgende voorwaarden zijn voldaan:
MeetpuntVerlichtings-
sterkte E/lux
Elk puntop en boven lijn H—H ≤0,7
Elk puntop lijn 35 L—35 R metuit zondering van
35 V≥1
Punt35 V ≥2
Elk puntop lijn 25 L—25 R ≥2
Elk puntop lijn 15 L—15 R ≥0,5
5. Meetscherm1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 80
▼B
MEETSCHERM
(afmetingen in mm op een afstand van 25 m)
Afbeelding
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 81
▼B
Aanhangsel3
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 82
▼B
Aanhangsel4
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 83
▼B
BIJLAGEIIIB
KOPLICHTEN VOOR MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS DIE EEN
SYMMETRISCHE DIMLICHTBUNDEL EN GROOT LICHT
UITSTRALEN DOOR MIDDEL VAN GLOEILAMPEN
1. AANVULLENDE VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE MERKEN
EN OPSCHRIFTEN OP SPECIFIEKE INRICHTINGEN
1.1. Koplichten moeten duidelijk leesbaar en onuitwisbaar voorzien zijn
van de letters „MB” (symbool voor groot licht) tegenover het goed-
keuringsnummer.
1.2. Op koplichten die zodanig geconstrueerd zijn dat het tegelijkertijd
oplichten van de gloeidraad van het dimlicht en die van enige andere
lichtbron waarmee zij kunnen zijn samengebouwd onmogelijk is,
moeteen schuine st reep (/) zijn aangebrachtna hetsymbool (MB)
voor dimlichtin hetgoedkeuringsmerk.
1.3. Op koplichten met een kunststoflens wordt bij het in punt 1.1
omschreven symbool de lettergroep „PL” aangebracht.
2. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
2.1. Elk van de monsters moet voldoen aan de voorschriften van onder-
staand punt 3.
2.2. De koplichten moeten zodanig zijn geconstrueerd dat zij onder
normale gebruiksomstandigheden en ondanks trillingen waaraan zij
in dat geval blootgesteld kunnen zijn, goed blijven functioneren en
de in deze richtlijn voorgeschreven eigenschappen blijven behouden.
2.2.1. Koplichten moeten zijn uitgerust met een inrichting die het mogelijk
maakt hen op het voertuig in te stellen volgens de hiervoor geldende
regels. Dit type inrichting is niet vereist bij koplampeenheden die
bestaan uit een reflector en lens die onscheidbaar zijn, mits het
gebruik van eenheden van dit type beperkt is tot voertuigen waarbij
de koplichten op een andere wijze worden ingesteld.
Als specifiek voor groot licht geconstrueerde koplichten en specifiek
voor dimlicht geconstrueerde koplichten, die elk van een eigen lamp
zijn voorzien, in een enkele inrichting gegroepeerd dan wel samen-
gebouwd zijn, moet met de instelinrichting elk van de optische
systemen apart kunnen worden afgesteld teneinde aan de voorge-
schreven afstelling te voldoen.
2.2.2. Deze bepalingen zijn evenwel nietvan t oepassing op samenge-
bouwde koplichten waarvan de reflectoren onscheidbaar zijn. Voor
deze koplichten gelden de eisen van punt 3.3. Wanneer voor het
groot licht meer dan één lichtbron wordt gebruikt, worden alle licht-
bronnen ingeschakeld om de maximumwaarde van de
verlichtingssterkte (Emax) te bepalen.
2.3. De delen die zijn bestemd om de gloeilamp aan de reflector te
bevestigen moeten zodanig zijn geconstrueerd dat de lamp zelfs in
het duister met absolute zekerheid alleen in haar juiste positie kan
worden bevestigd.
2.4. Aanvullende proeven volgens de voorschriften van aanhangsel 2
moeten worden uitgevoerd om te controleren of er geen buitenspo-
rige variaties in fotometrische prestaties optreden tijdens gebruik.
2.5. Indien de koplichten een kunststoflens hebben, moeten verdere
proeven worden verrichtvolgens de eisen van aanhangsel 3.
3. BIJZONDERE VOORSCHRIFTEN
3.1. De juiste positie van de lens ten opzichte van het optische systeem
moetduidelijk zijn aangegeven en op zijn plaat s worden geborgd
zodat rotatie tijdens het bedrijf niet mogelijk is.
3.2. Teneinde de door een koplicht geproduceerde verlichtingssterkte te
controleren wordt er gebruik gemaakt van een scherm als beschreven
in aanhangsel 1 en van een gladde en kleurloze standaardlamp (S1en/of S2, zie bijlage IV).
Standaardlampen moeten worden afgeregeld op de relevante referen-
tielichtstroom die voldoet aan de waarden die voor zulke lampen
zijn voorgeschreven.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 84
▼B
3.3. De dimlichtbundel moet op het scherm een zodanig duidelijke licht-
donkerscheiding vertonen dat een goede afstelling met behulp van
deze scheiding mogelijk is. De licht-donkerscheiding moet zo hori-
zontaal en zo recht mogelijk zijn over een horizontale lengte van
tenminste ± 5º. Bij afstelling volgens aanhangsel 1 moeten de
koplichten voldoen aan de eisen van dat aanhangsel.
3.4. Het beeld van de bundel mag geen zijdelingse variaties vertonen die
een goede zichtbaarheid schaden.
3.5. De verlichtingssterkten op het scherm waarnaar in punt 3.2 wordt
verwezen, worden gemeten met behulp van een fotocel met een
nuttig oppervlak dat valt binnen een vierkant met zijden van 65 mm.
4. AANVULLENDE EISEN BIJ CONTROLES DIE DOOR DE
BEVOEGDE INSTANTIES KUNNEN WORDEN UITGEVOERD
BIJ HET CONTROLEREN VAN DE OVEREENSTEMMING
VAN DE PRODUKTIE OVEREENKOMSTIG PUNT 5.1 VAN
BIJLAGE I
4.1. Voor zone III mag de maximale ongunstige afwijking respectieve-
lijk:
— 0,3 lux equivalent20 %
— 0,45 lux equivalent30 %.
bedragen
4.2. als bij grootlichtHV binnen de isoluxkromme van 0,75 Emaxis
gelegen en bij de fotometrische waarden voor geen enkel in
aanhangsel 1, punten 4.3 en 4.4, van deze richtlijn vermelde punten
een tolerantie van + 20 % voor maximumwaarden en − 20 % voor
minimumwaarden wordtoverschreden.
4.3. Met betrekking tot de controle van de verticale verschuiving van de
licht/donkerscheiding als gevolg van warmte wordt de volgende
procedure gehanteerd:
Een van de koplichten uit het monster wordt beproefd overeenkom-
stig de procedure van punt 2.1 van aanhangsel 2, nadat eerst
driemaal achtereen de proefcyclus van punt 2.2.2 van aanhangsel 2
werd doorlopen.
Hetkoplichtwordtgeachtt e voldoen indien ∆r ten hoogste 1,5 mrad
bedraagt.
Indien deze waarde hoger is dan 1,5 mrad maar niethoger dan
2,0 mrad wordteen t weede koplichtbeproefd, waarna hetgemid-
delde van de bij beide beproefde lichten gemeten waarden ten
hoogste 1,5 mrad mag bedragen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 85
▼B
Aanhangsel1
Fotometrische proeven
1. Voor het afstellen moet het relevante scherm tenminste 10 m voor het
koplicht worden geplaatst. De lijn H—H moet dan horizontaal zijn.
Voor de metingen moet de fotocel zich 25 m voor het koplicht bevinden
en loodrechtst aan op de lijn die de gloeidraad van de koplamp verbindt
metpuntHV.
2. Hetkoplichtmoetin hethorizont ale vlak zodanig gerichtzijn datde
verdeling van de ongedimde lichtbundel symmetrisch is ten opzichte van
lijn V—V.
3. Het koplicht moet in het verticale vlak zodanig afgesteld zijn dat de licht-
donkerscheiding van hetdimlichtzich 250 mm onder lijn H—H bevindt
(op een afstand van 25 m).
4. Wanneer het koplicht is afgesteld volgens bovenstaande punten 2 en 3
moetaan de volgende voorwaarden zijn voldaan voor watbet refthet
grootlicht :
4.1. het midden van de grootlichtbundel mag niet meer dan 0,6º boven of
onder lijn H—H liggen;
4.2. de verlichtingssterkte van de grootlichtbundel moet zijn maximumwaarde
(Emax) bereiken in hetmidden van de gehele licht bundel en moetnaar
beide zijden afnemen;
4.3. de maximum verlichtingssterkte (Emax) van de grootlichtbundel moet
tenminste 32 lux bedragen;
4.4. de verlichtingssterkte van de grootlichtbundel moet aan de volgende
waarden voldoen:
4.4.1. snijpuntHV van de lijnen H—H en V—V moetzich bevinden binnen de
isoluxkromme van 90 % van de maximum verlichtingssterkte;
4.4.2. uitgaande van punt HV, horizontaal naar rechts en naar links, moet de
verlichtingssterkte van de grootlichtbundel minstens 12 lux bedragen tot
op een afstand van 1,125 m en niet minder dan 3 lux tot op een afstand
van 2,25 m.
4.5. de verlichtingssterkte van het dimlicht moet aan de volgende waarden
voldoen:
Elk puntop en boven lijn H—H ≤0,7 lux
Elk puntop de lijn 50 L—50 R m.u.v. 50 V (1) ≥1,5 lux
Punt50 V ≥3,0 lux
Elk puntop de lijn 25 L—25 R ≥3,0 lux
Elk puntbinnen zone IV ≥1,5 lux
(1) Intensiteit50 R
50 V¼0;25 min :1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 86
▼B
5. MEET- EN AFSTELSCHERM
(afmetingen in mm voor een afstand van 25 m)
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 87
▼B
Aanhangsel2
Stabiliteitsproef voor het fotometrische gedrag van koplichten in werking
Voldoen aan hetgest elde in ditaanhangsel is nietvoldoende voor de goedkeu-
ring van koplichten met kunststoflenzen.
Zie aanhangsel 2 in bijlage III D1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 88
▼B
Aanhangsel3
Voorschriften voor lampen met kunststoflenzen
Proeven voor lens- of materiaalmonsters en volledige lichten
Zie aanhangsel 3 in bijlage III D.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 89
▼B
Aanhangsel4
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 90
▼B
Aanhangsel5
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 91
▼B
BIJLAGEIIIC
KOPLICHTEN VOOR MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS DIE EEN
ASYMMETRISCHE DIMLICHTBUNDEL EN GROOT LICHT
UITSTRALEN DOOR MIDDEL VAN HALOGEENGLOEILAMPEN
(HS1-LAMPEN) OF GLOEILAMPEN VAN CATEGORIE R2
1. AANVULLENDE VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE MERKEN
EN OPSCHRIFTEN OP INRICHTINGEN
1.1. Bij koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat wordt voldaan aan
de eisen van één soort verkeer (hetzij rechts, hetzij links), moeten op
de lens de grenzen worden aangegeven van de zone die eventueel
kan worden gemaskeerd teneinde te voorkomen dat gebruikers in
een land waar op de andere zijde van de weg wordtgereden dan
die waarvoor hetkoplichtis ont worpen, hiervan hinder ondervinden.
Wanneer deze zone door de constructie evenwel direct herkenbaar is,
is deze aanduiding nietnoodzakelijk.
1.2. Bij koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat zij voldoen aan de
eisen van rechts verkeer en die van links verkeer, worden de twee
standen waarin het optische systeem op het voertuig of de lamp ten
opzichte van de reflector kan worden vergrendeld, aangeduid; deze
aanduidingen bestaan uit de letters „R/D” voor rechts verkeer en de
letters „L/G” voor links verkeer.
1.3. Op koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat oplichten van de
gloeidraad van het dimlicht tegelijkertijd met enige andere lichtbron
waarmee deze samengebouwd kunnen zijn, onmogelijk is, moet
binnen hetgoedkeuringsmerk een schuine st reep (/) zijn aangebracht
na hetdimlicht symbool.
1.4. Op koplichten die uitsluitend voldoen aan de eisen voor links
verkeer, wordtonder hetgoedkeuringsmerk een horizont ale pijl
aangebrachtdie gerichtis naar de recht erzijde van een waarnemer
die hetlichtvan voren aanschouwt , datwil zeggen naar de zijde
van de weg waar het verkeer zich voortbeweegt.
1.5. Op koplichten die door opzettelijke wijziging van de vergrendeling
van het optisch systeem of de lamp voldoen aan de eisen van links
en rechts verkeer, wordt onder het goedkeuringsmerk een horizontale
pijl aangebracht die is voorzien van twee punten waarvan de ene
naar links en de andere naar rechts is gericht.
1.6. Op koplichten met HS1-lampen moeten de letters „MBH” tegenover
hetgoedkeuringsnummer worden aangebracht .
1.7. De hierboven vermelde merken en opschriften moeten duidelijk lees-
baar en onuitwisbaar zijn.
1.8. Op koplichten met kunststoflenzen wordt naast de in de punten 1.2
tot en met 1.7 beschreven symbolen de lettergroep „PL” aange-
bracht.
2. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
2.1. Elk van de monsters moet voldoen aan de voorschriften van de
punten 3 tot en met 5 hieronder.
2.2. De koplichten moeten zodanig zijn geconstrueerd dat zij onder
normale gebruiksomstandigheden en ondanks trillingen waaraan zij
in dat geval blootgesteld kunnen zijn, goed blijven functioneren en
de in deze bijlage voorgeschreven eigenschappen blijven behouden.
2.2.1. Koplichten moeten zijn voorzien van een inrichting waarmee ze
zodanig ten opzichte van het voertuig kunnen worden ingesteld, dat
ze aan de gestelde eisen voldoen. Genoemde inrichting hoeft niet
aangebracht te zijn waar het een koplampeenheid betreft waarbij de
lens en de reflector niet kunnen worden gescheiden, mits het gebruik
van dergelijke eenheden wordt beperkt tot voertuigen waarbij de
koplichten op een andere wijze kunnen worden afgesteld.
Als een koplichtmeteen eigen lamp voor grootlichten een koplicht
meteen eigen lamp voor dimlichtzijn gegroepeerd zodatze een
samengestelde eenheid vormen, dan moet met de afstelinrichting
elk optisch systeem afzonderlijk op de juiste wijze kunnen worden
afgesteld.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 92
▼B
2.2.2. Deze bepalingen zijn evenwel nietvan t oepassing op gegroepeerde
koplichten waarvan de reflectoren niet kunnen worden gescheiden.
In datgeval zijn de voorschrift en van punt2.3 van deze bijlage van
toepassing. Wanneer meer dan één lichtbron het groot licht levert,
moeten deze lichtbronnen samen worden ingeschakeld om de
maximum verlichtingssterkte (Emax) te bepalen.
2.3. De delen die zijn bestemd om de gloeilamp aan de reflector te
bevestigen moeten zodanig zijn geconstrueerd dat de lamp zelfs in
het duister met absolute zekerheid alleen in haar juiste positie kan
worden bevestigd.
2.4. De juiste positie van de lens ten opzichte van het optische systeem
moetduidelijk zijn aangegeven en op zijn plaat s worden geborgd
zodat rotatie tijdens het bedrijf niet mogelijk is.
2.5. Voor koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat zij zowel aan de
eisen voor rechts verkeer als aan die voor links verkeer voldoen, kan
de aanpassing aan een bepaald soortverkeer worden verkregen door
een juiste beginafstelling bij de bouw van de voertuigen of door een
corrigerende afstelling naderhand. Deze beginafstelling of deze
corrigerende afstelling bestaat bijvoorbeeld in het bevestigen onder
een bepaalde hoek, hetzij van het optisch systeem op het voertuig,
hetzij van de lampen ten opzichte van het optisch systeem. In alle
gevallen moeten uitsluitend twee duidelijk bepaalde verschillende
bevestigingsstanden, die elk aan één soort verkeer (rechts of links)
beantwoorden, mogelijk zijn en moet verstelling in een tussenstand
onmogelijk zijn. Wanneer de lamp twee verschillende standen kan
innemen, moeten de delen die zijn bestemd om de lamp aan de
reflector te bevestigen zodanig zijn ontworpen en geconstrueerd dat
in elk van deze beide standen de lamp met dezelfde nauwkeurigheid
wordt bevestigd als die welke vereist is voor koplichten die voor een
enkel soort verkeer (rechts of links) zijn ontworpen. De controle op
de overeenstemming wordt visueel verricht en indien nodig door
middel van een proefopstelling.
2.6. Om zich ervan te vergewissen dat tijdens het gebruik geen overma-
tige veranderingen in de fotometrische prestaties ontstaan, moeten
aanvullende proeven als beschreven in aanhangsel 2 worden uitge-
voerd.
2.7. Indien de koplichten een kunststoflens hebben, moeten verdere
proeven worden verrichtvolgens de eisen van aanhangsel 3.
3. VERLICHTINGSSTERKTE3.1. Algemene voorschriften
3.1.1. Koplichten moeten zodanig zijn geconstrueerd dat zij met de
geschikte HS
1-o fR2-lampen bij dimlicht een lichtbundel uitstralen
die niet verblindend is en toch voldoende verlichtingssterkte geeft
en bij groot licht een goede verlichtingssterkte geven.
3.1.2. Teneinde de door de koplichten geproduceerde verlichtingssterkte te
controleren wordt gebruik gemaakt van een scherm dat verticaal op
een afstand van 25 m vóór het koplicht wordt geplaatst als aange-
geven in aanhangsel 1.
3.1.3. Bij het controleren van de koplichten wordt gebruik gemaakt van
een kleurloze standaardlamp die bestemd is voor een nominale span-
ning van 12 V. De spanning bij de contacten van de lamp tijdens het
beproeven van het koplicht moet op de volgende karakteristieken
worden ingesteld:
Categorie HS1Verbruik in WattLichtstroom in
lumen
Gloeidraad dimlicht
 35 450
Gloeidraad grootlicht
 35 700
Categorie R2Verbruik in WattLichtstroom in
lumen
Gloeidraad dimlicht
 40 450
Gloeidraad grootlicht
 45 7001997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 93
▼B
Hetkoplichtwordtgeachtt e voldoen als hetvoldoetaan de voor-
schriften van punt 3 met tenminste één standaardlamp die bij het
koplichtgeleverd mag worden.
3.1.4. De afmetingen die de positie van de gloeidraden binnen de HS1of
R2-standaardlamp bepalen zijn beschreven in bijlage IV.
3.1.5. Hetglas van de st andaardgloeilamp moeteen zodanige vorm en
optische eigenschappen bezitten dat dit een minimum aan weerkaat-
sing of breking veroorzaaktdie negat ieve gevolgen hebben voor de
lichtverdeling.
3.2. Voorschriften met betrekking tot het dimlicht
3.2.1. De dimlichtbundel moet een zodanig duidelijke licht-donkerschei-
ding vertonen dat een goede afstelling met behulp van deze
scheiding mogelijk is. De licht-donkerscheiding moet aan de zijde
tegengesteld aan de verkeersrichting waarvoor het koplicht is
bestemd, een horizontale lijn zijn. Aan de andere zijde mag de
licht-donkerscheiding zich niet verder uitstrekken dan de onder-
broken lijn HV H1en H4gevormd door een lijn HV H1onder een
hoek van 45º metde horizont aal en een lijn H1H4, 1 % verschoven
ten opzichte van lijn hh, of lijn HV H3onder een naar boven
gerichte hoek van 15º met deze horizontale lijn (zie aanhangsel 1).
In geen geval is een licht-donkerscheiding toegestaan die zich
uitstrekt voorbij zowel lijn HV H2als lijn H2H4en resulteert uit de
combinatie van de twee voorgaande mogelijkheden.
3.2.2. Het koplicht moet zodanig zijn afgesteld dat:3.2.2.1. voor koplichten die zijn ontworpen om te voldoen aan de eisen van
rechts verkeer, de licht-donkerscheiding op de linkerhelft van het
scherm horizontaal is en voor koplichten die zijn ontworpen om te
voldoen aan de eisen van links verkeer, de licht-donkerscheiding op
de rechterhelft van het scherm horizontaal is. Het scherm moet
voldoende breed zijn om de licht-donkerscheiding over tenminste 5º
aan elke zijde van de lijn vv te controleren;
3.2.2.2. dit horizontale deel van de licht-donkerscheiding zich, op het
scherm, op 25 cm bevindtbeneden hethorizont ale vlak datdoor
hetbrandpuntvan hetkoplichtloopt(zie aanhangsel 1);
3.2.2.3. de puntvan de licht -donkerscheiding bevindtzich op lijn vv. Als de
bundel een licht-donkerscheiding zonder duidelijke „elleboog” heeft,
moet de breedte-instelling zodanig uitgevoerd worden dat het best
wordt tegemoetgekomen aan de verlichtingseisen die van toepassing
zijn op punten 75 R en 50 R voor rechts verkeer en punten 75 L en
50 L voor links verkeer.
3.2.3. Wanneer hetkoplichtop deze wijze is afgest eld, moethetkoplicht
voldoen aan de voorschriften van de punten 3.2.5 tot en met 3.2.7
en 3.3.
3.2.4. Indien een op bovengenoemde wijze afgesteld koplicht niet aan de
voorschriften van de punten 3.2.5 tot en met 3.2.7 en 3.3 voldoet,
is het toegestaan de afstelling te wijzigen, mits de as van de bundel
nietmeer dan 1º (= 44 cm) zijdelings naar links of recht s wordt
verplaatst. Deze afwijkende afstellimiet van 1º naar links of rechts
is niet strijdig met een afwijkende verticale afstelling die uitsluitend
beperkt wordt door de voorschriften van punt 3.3. Het horizontale
deel van de licht-donkerscheiding mag evenwel niet voorbij de lijn
hh komen. Om de instelling met behulp van de licht-donkerscheiding
te vergemakkelijken mag het koplicht gedeeltelijk worden bedekt
teneinde een duidelijker scheiding te verkrijgen.
3.2.5. De verlichtingssterkte van de dimlichtbundel op het scherm moet
aan de voorschriften van de volgende tabel voldoen:
Meetpunten op het scherm Vereiste
verlichtings-
sterkte in
luxKoplichtvoor recht s verkeer Koplichtvoor links verkeer
PuntB 50 L PuntB 50 R ≤0,3
PuntB 75 R PuntB 75 L ≥6
PuntB 50 R PuntB 50 L ≥6
PuntB 25 L PuntB 25 R ≥1,51997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 94
▼B
Meetpunten op het scherm Vereiste
verlichtings-
sterkte in
luxKoplichtvoor recht s verkeer Koplichtvoor links verkeer
PuntB 25 R PuntB 25 L ≥1,5
Elk puntbinnen zone III ≤0,7
Elk puntbinnen zone IV ≥2
Elk puntbinnen zone I ≤20
3.2.6. In geen van de zones I, II, III en IV mogen er zijdelingse verschillen
in verlichtingssterkte zijn die een goede zichtbaarheid schaden.
3.2.7. Koplichten die zijn ontworpen om zowel aan de eisen van rechts
verkeer als aan de eisen van links verkeer te voldoen, moeten voor
elk van de beide standen van de vergrendeling van het optisch
systeem of van de lamp voldoen aan de hierboven vermelde voor-
schriften voor het verkeer overeenkomende met de desbetreffende
stand van de vergrendeling.
3.3. Voorschriften met betrekking tot het groot licht
3.3.1. De verlichtingssterkte van het groot licht op het scherm wordt
gemeten bij dezelfde instelling van het koplicht als voor de metingen
die in de punten 3.2.5 tot en met 3.2.7 hierboven zijn beschreven.
3.3.2. De verlichtingssterkte van het groot licht op het scherm moet aan de
volgende voorschriften voldoen:
3.3.2.1. SnijpuntHV waar de lijnen hh en vv elkaar snijden moetzich
bevinden binnen de isoluxkromme van 90 % van de maximale
verlichtingssterkte. Deze maximale waarde (Emax) mag nietlager
zijn dan 32 lux. De waarde mag de 240 lux nietoverschrijden.
3.3.2.2. Uitgaande van punt HV, horizontaal naar rechts en naar links, moet
de verlichtingssterkte minstens gelijk zijn aan 16 lux tot op een
afstand van 1,125 m en minstens gelijk aan 4 lux tot een afstand
van 2,25 m.
3.4. De in de punten 3.2.5 tot en met 3.2.7 en 3.3 vermelde verlichtings-
sterkten worden gemeten met behulp van een fotocel met een nuttig
oppervlak, datvaltbinnen een vierkantmetzijden van 65 mm.
4. STANDAARDKOPLICHT
Onder „standaardkoplicht” wordt verstaan een koplicht:
4.1. datvoldoetaan de bovengenoemde goedkeuringsvoorwaarden;
4.2. dat een effectieve diameter heeft van minstens 160 mm;
4.3. dat met een standaardlamp op de verschillende punten en in de
verschillende zones, als bedoeld in punt 3.2.5, verlichtingssterkten
geeft;
4.3.1. die ten hoogste gelijk zijn aan 90 % van de maximumgrenswaarden
en
4.3.2. die minstens gelijk zijn aan 120 % van de minimumgrenswaarden,
zoals deze zijn voorgeschreven in de tabel van punt 3.2.5.
5. AANVULLENDE EISEN BIJ CONTROLES DIE DOOR DE
BEVOEGDE INSTANTIES KUNNEN WORDEN UITGEVOERD
BIJ HET CONTROLEREN VAN DE OVEREENSTEMMING
VAN DE PRODUKTIE OVEREENKOMSTIG PUNT 5.1 VAN
BIJLAGE I
5.1. Voor de waarden B 50 L (of R) en Zone III mag de maximale afwij-
king respectievelijk
— B 50 L (of R): 0,2 lux equivalent20 %
0,3 lux equivalent30 %
— Zone III: 0,3 lux equivalent20 %
0,45 lux equivalent30 %
bedragen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 95
▼B
5.2. Bij dimlicht worden de in deze richtlijn vereiste waarden bereikt in
HV (met een tolerantie van 0,2 lux) en bij dezelfde afstelling op
tenminste een punt binnen elk gebied dat op het meetscherm (op
25 m) begrensd wordtdoor een cirkel meteen diamet er van 15 cm
rond de punten B 50 L (of R) (met een tolerantie van 0,1 lux), 75 R
(of L), 50 R (of L), 25 R, 25 L en in gehele zone IV tot 22,5 cm
boven lijn 25 R en 25 L.
5.2.1. Als bij grootlicht HV binnen de isoluxkromme van 0,75 Emaxlichten
bij de fotometrische waarden voor geen enkel in punt 3.2.5 van deze
bijlage vermelde meetpunt een tolerantie van + 20 % voor maxi-
mumwaarden en − 20 % voor minimumwaarden wordt
overschreden, wordthetreferent iemerk nietin aanmerking genomen.
5.3. Indien de resultaten van de hierboven genoemde proeven niet aan de
eisen voldoen, mag hetkoplichtanders worden ingest eld op voor-
waarde datde as van de licht bundel zijdelings nietmeer dan 1º
naar links of rechts wordt verplaatst.
5.4. Koplichten met zichtbare defecten worden niet in aanmerking
genomen.
5.5. Hetreferent iemerk wordtnietin aanmerking genomen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 96
▼B
Aanhangsel1
Meetscherm
UNIFORME EUROPESE BUNDEL
Koplichtvoor recht s verkeer (1)
(afmetingen in mm)
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 97
(1) Het meetscherm voor links verkeer is symmetrisch ten opzichte van lijn v—v in het schema in deze bijlage.
▼B
Aanhangsel2
Stabiliteitsproeven voor het fotometrische gedrag van koplichten in werking
Voldoen aan de voorschriften is niet voldoende voor de goedkeuring van
koplichten met kunststoflenzen.
Zie aanhangsel 2 in bijlage III D.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 98
▼B
Aanhangsel3
Voorschriften voor lampen met kunststoflenzen proeven voor lens- of mate-
riaalmonsters en volledige lichten
Zie aanhangsel 3 in bijlage III D.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 99
▼B
Aanhangsel4
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 100
▼B
Aanhangsel5
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 101
▼B
BIJLAGEIIID
KOPLICHTEN VOOR MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS DIE EEN
ASYMMETRISCHE DIMLICHTBUNDEL EN GROOT LICHT
UITSTRALEN DOOR MIDDEL VAN ANDERE HALOGEENGLOEI-
LAMPEN DAN HS1-LAMPEN
1. AANVULLENDE VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE MERKEN
EN OPSCHRIFTEN OP INRICHTINGEN
1.1. Bij koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat wordt voldaan aan
de eisen van één soort verkeer (hetzij rechts, hetzij links), moeten op
de lens de grenzen worden aangegeven van de zone die eventueel
kan worden gemaskeerd ten einde te voorkomen dat gebruikers in
een land waar op de andere zijde van de weg wordtgereden dan
die waarvoor hetkoplichtis ont worpen, hiervan hinder ondervinden.
Wanneer deze zone door de constructie evenwel direct herkenbaar is,
is deze aanduiding nietnoodzakelijk.
1.2. Bij koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat zij voldoen aan de
eisen van rechts verkeer en die van links verkeer, worden de twee
standen waarin het optische systeem op het voertuig of de lamp ten
opzichte van de reflector kan worden vergrendeld, aangeduid; deze
aanduidingen bestaan uit de letters „R/D” voor rechts verkeer en de
letters „L/G” voor links verkeer.
1.3. Op koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat oplichten van de
gloeidraad van het dimlicht tegelijkertijd met enige andere lichtbron
waarmee deze samengebouwd kunnen zijn, onmogelijk is, moet
binnen hetgoedkeuringsmerk een schuine st reep (/) zijn aangebracht
na hetdimlicht symbool.
1.4. Op koplichten die uitsluitend voldoen aan de eisen voor links
verkeer, wordtonder hetgoedkeuringsmerk een horizont ale pijl
aangebrachtdie gerichtis naar de recht erzijde van een waarnemer
die hetlichtvan voren aanschouwt , datwil zeggen naar de zijde
van de weg waar het verkeer zich voortbeweegt.
1.5. Op koplichten die door opzettelijke wijziging van de vergrendeling
van het optisch systeem of de lamp voldoen aan de eisen van links
en rechts verkeer, wordt onder het goedkeuringsmerk een horizontale
pijl aangebracht die is voorzien van twee punten waarvan de ene
naar links en de andere naar rechts is gericht.
1.6. Het(de) aanvullende symbool (symbolen):
1.6.1. op koplichten die uitsluitend voldoen aan de eisen voor links
verkeer, een horizontale pijl die gericht is naar de rechterzijde van
een waarnemer die hetlichtvan voren aanschouwt , d.w.z. naar de
wegzijde waar het verkeer zich voortbeweegt;
1.6.2. op koplichten die zijn ontworpen om door de juiste wijziging van de
instellingen van het optische systeem of de gloeilamp te voldoen aan
de eisen van zowel links als rechts verkeer, een horizonale pijl met
aan elk uiteinde een punt waarvan de ene naar links en de andere
naar rechts is gericht;
1.6.3. op koplichten die uitsluitend voor dimlicht aan de eisen van deze
richtlijn voldoen, de letters „HC”;
1.6.4. op koplichten die alleen voor groot licht aan de eisen van deze richt-
lijn voldoen, de letters „HR”;
1.6.5. op koplichten die zowel voor dimlicht als voor groot licht aan de
eisen van deze richtlijn voldoen, de letters „HCR”;
1.6.6. op koplichten met een kunststoflens wordt naast de in de punten
1.6.3 tot en met 1.6.5 voorgeschreven symbolen de lettergroep
„PL” aangebracht.
2. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
2.1. Elk van de monsters moet voldoen aan de voorschriften van de
punten 6 tot en met 8 hieronder.
2.2. De koplichten moeten zodanig zijn geconstrueerd dat zij onder
normale gebruiksomstandigheden en ondanks trillingen waaraan zij
in dat geval blootgesteld kunnen zijn, goed blijven functioneren en
de in deze bijlage voorgeschreven eigenschappen blijven behouden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 102
▼B
2.2.1. Koplichten moeten zijn voorzien van een inrichting waarmee ze
zodanig ten opzichte van het voertuig kunnen worden ingesteld, dat
ze aan de gestelde eisen voldoen. Genoemde inrichting hoeft niet
aangebracht te zijn waar het een koplampeenheid betreft waarbij de
lens en de reflector niet kunnen worden gescheiden, mits het gebruik
van dergelijke eenheden wordt beperkt tot voertuigen waarbij de
koplichten op een andere wijze kunnen worden afgesteld. Als een
koplichtmeteen eigen lamp voor grootlichten een koplichtmet
een eigen lamp voor dimlichtzijn gegroepeerd zodatze een samen-
gestelde eenheid vormen, dan moet met de afstelinrichting elk
optisch systeem afzonderlijk op de juiste wijze kunnen worden afge-
steld. Deze bepalingen zijn evenwel niet van toepassing op
gegroepeerde koplichten waarvan de reflectoren niet van elkaar
kunnen worden gescheiden. In datgeval zijn de voorschrift en van
punt6 van deze bijlage van t oepassing.
2.3. De delen die zijn bestemd om de gloeilamp(en) aan de reflector te
bevestigen moeten zodanig zijn geconstrueerd dat de lamp(en) zelfs
in het duister met absolute zekerheid alleen in de juiste positie kan
(kunnen) worden bevestigd (1)(2).
De gloeilamphouder moetvoldoen aan de voorgeschreven afme-
tingen volgens onderstaande gegevensstaten van CIE-publikatie 61-
2:
Gloeilampen Houder Gegevensstaat
H1P 14.5s 7005.46.3
H2X 5111 7005.99.2
H3PK 22s 7005.47.1
HB3P 20d 7005.31.1
HB4P 22d 7005.32.1
H7PX 26d 7005.5.1
H4P43t-38 7005.39.2
2.4. Voor koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat zij zowel aan de
eisen voor rechts verkeer als aan die voor links verkeer voldoen, kan
de aanpassing aan een bepaald soortverkeer worden verkregen door
een juiste beginafstelling bij de bouw van de voertuigen of door een
corrigerende afstelling naderhand. Deze beginafstelling of deze
corrigerende afstelling bestaat bijvoorbeeld in het bevestigen onder
een bepaalde hoek, hetzij van het optisch systeem op het voertuig,
hetzij van de lampen ten opzichte van het optisch systeem. In alle
gevallen moeten uitsluitend twee duidelijk bepaalde verschillende
bevestigingsstanden, die elk aan één soort verkeer (rechts of links)
beantwoorden, mogelijk zijn en moet verstelling in een tussenstand
onmogelijk zijn. Wanneer de lamp twee verschillende standen kan
innemen, moeten de delen die zijn bestemd om de lamp aan de
reflector te bevestigen zodanig zijn ontworpen en geconstrueerd dat
in elk van deze beide standen de lamp met dezelfde nauwkeurigheid
wordt bevestigd als die welke vereist is voor koplichten die voor een
enkel soort verkeer (rechts of links) zijn ontworpen. De controle op
de overeenstemming wordt visueel verricht en indien nodig door
middel van een proefopstelling.
2.5. Alleen voor koplichten met enkele halogeengloeilampen:
Bij koplichten die bestemd zijn om afwisselend een grootlichtbundel
en een dimlichtbundel uit te stralen, moet een eventuele mechani-
sche, elektromechanische of andere inrichting die in het koplicht is
ingebouwd om van de ene bundel op de andere over te schakelen (3),
zo zijn geconstrueerd dat:
2.5.1. de inrichting sterk genoeg is om 50 000 keer te werken zonder
schade te ondergaan, ondanks de trillingen waaraan zij bij normaal
gebruik kan zijn blootgesteld;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 103
(1) Technische voorschriften voor gloeilampen: zie bijlage IV.
(2) Een koplicht wordt geacht te voldoen aan de voorschriften van dit punt als de gloei-
lamp gemakkelijk in hetkoplichtkan worden bevest igd en de verbindingslipjes ook inhet donker in de juiste positie in de daartoe bestemde uitsparingen kunnen wordenaangebracht.
(
3) Deze bepalingen zijn nietvan t oepassing op de schakelaar.
▼B
2.5.2. het bij een defect mogelijk is automatisch dimlichtbundel te
verkrijgen;
2.5.3. steeds hetzij de dimlichtbundel hetzij de grootlichtbundel kan
worden verkregen zonder enige mogelijkheid dathetmechanisme
tussen beide standen in blijft staan;
2.5.4. de gebruiker niet met gewone werktuigen de vorm of stand van de
bewegende delen kan veranderen.
2.6. Overeenkomstig aanhangsel 2 worden er aanvullende proeven uitge-
voerd om te controleren dat er bij gebruik geen te grote verandering
in de fotometrische prestaties optreedt.
2.7. Als de lens van het koplicht van kunststof is, moeten er proeven
worden uitgevoerd overeenkomstig de eisen in aanhangsel 3.
3. VERLICHTINGSSTERKTE3.1. Algemene voorschriften
3.1.1. Koplichten moeten zodanig zijn geconstrueerd dat zij met de
geschikte H
1-, H2-, H3-, HB3-, HB4-, H7- en/of H4-lampen bij dimlicht
een lichtbundel uitstralen die niet verblindend is en toch voldoende
verlichtingssterkte geeft en bij groot licht een goede verlichtings-
sterkte geven.
3.1.2. Teneinde de door de koplichten geproduceerde verlichtingssterkte te
controleren wordt gebruik gemaakt van een scherm dat verticaal op
een afstand van 25 m vóór het koplicht wordt geplaatst als aange-
geven in aanhangsel 1.
3.1.3. Bij het controleren van de koplichten wordt gebruik gemaakt van
een kleurloze standaardlamp die bestemd is voor een nominale span-
ning van 12 V. De spanning bij de contacten van de lamp tijdens het
beproeven van het koplicht moet op de volgende karakteristieken
worden ingesteld:
GloeilampenVoedingsspan-
ning (in V) bij
de metingen (bij
benadering)Lichtstroom in
lumen
H112 1 150
H212 1 300
H312 1 100
HB312 1 300
HB412 825
H712 1 100
H4dimlicht12 750
grootlicht 12 1 250
Hetkoplichtwordtgeachtt e voldoen als hetvoldoetaan de voor-
schriften van punt 3 met tenminste één 12-volt
standaard(referentie)lamp, die bij het koplicht geleverd mag worden.
3.1.4. De afmetingen die de positie van de gloeidraden binnen de 12-volt
standaard(referentie)lamp bepalen zijn beschreven in de desbetref-
fende gegevensstaat van bijlage 4.
3.1.5. Het glas van de standaard(referentie)gloeilamp moet een zodanige
vorm en optische eigenschappen bezitten dat dit een minimum aan
weerkaatsing of breking veroorzaakt die negatieve gevolgen hebben
voor de lichtverdeling. Dit wordt gecontroleerd door de lichtverde-
ling te meten wanneer een standaardkoplicht is uitgerust met de
standaard(referentie)lamp.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 104
▼B
3.2. Voorschriften met betrekking tot het dimlicht
3.2.1. De dimlichtbundel moet een zodanig duidelijke lichtonderscheiding
vertonen dat een goede afstelling met behulp van deze scheiding
mogelijk is. De licht-donkerscheiding moet aan de zijde tegengesteld
aan de verkeersrichting waarvoor het koplicht is bestemd, een hori-
zontale rechte zijn. Aan de andere zijde mag de licht-
donkerscheiding zich niet verder uitstrekken dan de onderbroken
lijn HV H1en H4gevormd door een rechte HV H1onder een hoek
van 45º met de horizontaal en een rechte H1H4, 25 cm boven rechte
hh, of rechte HV H3onder een naar boven gerichte hoek van 15º met
deze horizontale lijn (zie aanhangsel 1). In geen geval is een licht-
donkerscheiding toegestaan die zich uitstrekt voorbij zowel lijn HV
H2als lijn H2H4en resulteert uit de combinatie van de twee voor-
gaande mogelijkheden.
3.2.2. Het koplicht moet zodanig zijn afgesteld dat:
3.2.2.1. voor koplichten die zijn ontworpen om te voldoen aan de eisen van
rechts verkeer, de licht-donkerscheiding op de linkerhelft van het
scherm (1) horizontaal is en voor koplichten die zijn ontworpen om
te voldoen aan de eisen van links verkeer, de licht-donkerscheiding
op de rechterhelft van het scherm horizontaal is.
3.2.2.2. dit horizontale deel van licht-donkerscheiding zich 25 cm onder lijn
hh bevindt(zie aanhangsel 1);
3.2.2.3. de „elleboog” van de licht-donkerscheiding bevindt zich op lijn
vv (2).
3.2.3. Wanneer hetkoplichtop deze wijze is afgest eld en de goedkeuring
uitsluitend aangevraagd wordt voor een dimlichtbundel (3), moethet
koplicht uitsluitend aan de voorschriften van de punten 3.2.5 t/m
3.2.7 en 3.3 voldoen.
3.2.4. Indien een op bovengenoemde wijze afgesteld koplicht niet aan de
voorschriften van de punten 3.2.5 t/m 3.2.7 en 3.3 voldoet, is het
toegestaan de afstelling te wijzigen, mits de as van de bundel zijde-
lings nietmeer dan 1º (= 44 cm) naar links of recht s wordt
verplaatst (4). Om de instelling met behulp van de licht-donkerschei-
ding te vergemakkelijken, mag het koplicht gedeeltelijk worden
bedekt teneinde een duidelijker licht-donkergrens te verkrijgen.
3.2.5. De verlichtingssterkte van de dimlichtbundel op het scherm moet
aan de voorschriften van de volgende tabel voldoen:
Meetpunten op het schermVereiste verlichtingssterkte
in luxKoplichtvoor recht s verkeer Koplichtvoor links verkeer
PuntB 50 L PuntB 50 R ≤0,4
PuntB 75 R PuntB 75 L ≥12
PuntB 75 L PuntB 75 R ≤12
PuntB 50 L PuntB 50 R ≤15
PuntB 50 R PuntB 50 L ≥12
PuntB 50 V PuntB 50 V ≥6
PuntB 25 L PuntB 25 R ≥21997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 105
(1) Het scherm moet voldoende breed zijn om de licht-donkerscheiding over ten minste 5º
aan elke zijde van de lijn vv te controleren.
(2) Wanneer, in het geval van koplichten die zijn ontworpen om alleen aan de eisen betref-
fende dimlicht van deze richtlijn te voldoen, de brandpuntas aanmerkelijk afwijkt vande algemene richting van de bundel, of wanneer, ongeacht het type koplicht (alleendimlicht of gecombineerd dim- en groot licht), de bundel geen licht-donkerscheidingmet een duidelijke elleboog heeft, moet de breedte-instelling zodanig uitgevoerd
worden dat het best wordt tegemoetgekomen aan de verlichtingseisen die van toepas-
sing zijn op punten 75 R en 50 R voor rechts verkeer en punten 75 L en 50 L voorlinks verkeer.
(
3) Een koplicht dat ontworpen is voor dimlicht mag ook een ongedimde lichtbundel
uitstralen die niet aan deze specificatie voldoet.
(4) Deze maximum bijstellimiet van 1º naar links of rechts is niet onverenigbaar met een
opwaartse of neerwaartse wijziging van de verticale afstelling. Deze wordt uitsluitendbeperkt door de voorschriften van punt 3.3; het horizontale deel van de licht-donker-scheiding mag evenwel nietvoorbij de lijn hh komen (de voorschrift en van punt3.3zijn niet van toepassing op koplichten die bestemd zijn om alleen aan de voorschriften
van deze bijlage voor dimlichtt e voldoen).
▼B
Meetpunten op het schermVereiste verlichtingssterkte
in luxKoplichtvoor recht s verkeer Koplichtvoor links verkeer
PuntB 25 R PuntB 25 L ≥2
Elk puntbinnen zone III ≤0,7
Elk puntbinnen zone IV ≥3
Elk puntbinnen zone I ≤2×( E50 Rof E50 L)(1)
(1)E50 Ren E50 Lzijn de gemeten verlichtingssterkten.
3.2.6. In geen van de zones I, II, III en IV mogen er zijdelingse verschillen
in verlichtingssterkte zijn die een goede zichtbaarheid schaden.
3.2.7. De in afbeelding C in bijlage IV vermelde verlichtingswaarden in de
zones A en B worden gecontroleerd door meting van de fotometri-
sche waarden in de punten 1 t/m 8 op deze afbeelding; deze
waarden moeten liggen binnen de volgende grenzen:
— 0,7 lux ≥1, 2, 3, 7 ≥0,1 lux
— 0,7 lux ≥4, 5, 6, 8 ≥0,2 lux.
3.2.8. Koplichten die zijn ontworpen om zowel aan de eisen van rechts
verkeer als aan de eisen van links verkeer te voldoen, moeten voor
elk van de beide standen van de vergrendeling van het optisch
systeem of van de lamp voldoen aan de hierboven vermelde voor-
schriften voor het verkeer overeenkomende met de desbetreffende
stand van de vergrendeling.
3.3. Voorschriften met betrekking tot het groot licht
3.3.1. Bij koplichten die ontworpen zijn voor het uitstralen van dimlicht en
groot licht wordt de verlichtingssterkte van de grootlichtbundel op
het scherm gemeten met dezelfde instelling van het koplicht als
voor de metingen in de punten 3.2.5 tot en met 3.2.7 hierboven is
beschreven. Koplichten met alleen groot licht worden zo ingesteld
dat de zone van de maximale verlichtingssterkte gecentreerd wordt
op hetsnijpuntvan de lijnen hh en vv. Deze koplicht en hoeven
alleen maar aan de voorschriften van punt 3.3 te voldoen.
3.3.2. De verlichtingssterkte van het groot licht op het scherm moet aan de
volgende voorschriften voldoen:
3.3.2.1. snijpuntHV van de lijnen hh en vv moetzich bevinden binnen de
isoluxkromme van 90 % van de maximale verlichtingssterkte. Deze
maximale waarde (Emax) mag nietlager liggen dan 48 lux. De maxi-
male waarde mag in geen geval de 240 lux overschrijden. Bovendien
mag ditmaximum bij een koplichtvoor gecombineerd dim- en groot
lichtnietmeer dan 16 maal de in punt75 R (of 75 L) gemet en
verlichtingssterkte van de dimlichtbundel bedragen;
3.3.2.1.1. de maximale lichtsterkte (lmax) van hetgrootlichtuit gedruktin
duizendste cd wordt berekend door middel van de volgende formule:
lmax= 0,625 Emax;
3.3.2.1.2. hetin punt1.6 hierboven vermelde referent iemerk (l ′max) waarmee
deze maximumlichtsterkte wordt aangegeven wordt verkregen door
middel van de formule:
l0
max¼lmax
3¼0;208 E max;
deze waarde wordt afgerond op de dichtstbijzijnde van de volgende
waarden: 7,5; 10; 12,5; 17,5; 20; 25; 27,5; 30; 37,5; 40; 45; 50;
3.3.2.2. uitgaande van punt HV, horizontaal naar rechts en naar links, moet
de verlichtingssterkte tenminste gelijk zijn aan 24 lux tot een afstand
van 1,125 m en tenminste gelijk zijn aan 6 lux tot een afstand van
2,25 m.
3.4. De in de punten 3.2.5 tot en met 3.2.7 en 3.3 vermelde verlichtings-
sterkten worden gemeten met behulp van een fotocel met een nuttig
oppervlak datvaltbinnen een vierkantmetzijden van 65 mm.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 106
▼B
4. METING VAN DE HINDER
De hinder ten gevolge van het dimlicht van koplichten wordt geijkt.
5. STANDAARDKOPLICHT
5.1. Onder standaardkoplicht wordt verstaan een koplicht:
5.1.1. datvoldoetaan bovengenoemde goedkeuringsvoorwaarden;
5.1.2. dat een effectieve diameter heeft van minstens 160 mm;5.1.3. dat met een standaardlamp op de verschillende punten en in de
verschillende zones bedoeld in punt 3.2.5 verlichtingssterkten geeft:
5.1.3.1. die ten hoogste gelijk zijn aan 90 % van de maximale grenswaarden
en
5.1.3.2. die tenminste gelijk zijn aan 120 % van de minimale grenswaarden,
voorgeschreven in de tabel van punt 3.2.5.
6. AANVULLENDE EISEN BIJ CONTROLES DIE DOOR DE
BEVOEGDE INSTANTIES KUNNEN WORDEN UITGEVOERD
BIJ HET CONTROLEREN VAN DE OVEREENSTEMMING
VAN DE PRODUKTIE OVEREENKOMSTIG PUNT 5.1 VAN
BIJLAGE I
6.1. Voor de waarden B 50 L (of R) en Zone III mag de maximale afwij-
king respectievelijk
— B 50 L (of R): 0,2 lux equivalent20 %
0,3 lux equivalent30 %
— Zone III: 0,3 lux equivalent20 %
0,45 lux equivalent30 %
bedragen.
6.2. Bij dimlicht worden de in deze richtlijn vereiste waarden bereikt in
HV (met een tolerantie van 0,2 lux) en bij dezelfde afstelling
tenminste één punt binnen het gebied dat op het meetscherm (op
25 m) begrensd wordtdoor een cirkel meteen diamet er van 15 cm
rond de punten B 50 L (of R) (met een tolerantie van 0,1 lux), 75 R
(of L), 50 R (of L), 25 R, 25 L en in gehele zone IV tot 22,5 cm
boven lijn 25 R en 25 L.
6.2.1. Als bij grootlichtHV binnen de isoluxkromme van 0,75 E
maxlicht
en bij de fotometrische waarden voor geen enkel in punt 3.2.5 van
deze bijlage vermelde meetpunten een tolerantie van + 20 % voor
maximumwaarden en − 20 % voor minimumwaarden wordtover-
schreden, wordthetreferent iemerk nietin aanmerking genomen.
6.3. Indien de resultaten van de hierboven genoemde proeven niet aan de
eisen voldoen mag hetkoplichtanders worden ingest eld op voor-
waarde datde as van de licht bundel zijdelings nietmeer dan 1º
naar links of rechts wordt verplaatst.
6.4. Koplichten met zichtbare defecten worden niet in aanmerking
genomen.
6.5. Hetreferent iemerk wordtnietin aanmerking genomen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 107
▼B
Aanhangsel1
Meetscherm
Uniforme Europese Bundel
A. Koplichtvoor recht s verkeer
(afmetingen in mm)
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 108
▼B
B. Koplichtvoor links verkeer
(afmetingen in mm)
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 109
▼B
C. Meetpunten verlichtingssterkte
NB:
Afbeelding C toont de meetpunten voor rechts verkeer. Voor links verkeer
verschuiven de punten 7 en 8 naar de overeenkomstige punten aan de rechter-
kantvan de afbeelding.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 110
▼B
Aanhangsel2
Stabiliteitsproeven voor het fotometrische gedrag van koplichten in werking
PROEVEN VOOR COMPLETE KOPLICHTEN
Als eenmaal de fotometrische metingen uitgevoerd zijn als vereist in deze
bijlage voor hetpuntEmaxvoor grootlichten de punt en HV, 50 R, B 50 L
voor dimlicht (of HV, 50 L, B 50 R voor koplichten bestemd voor links
verkeer), moeteen exemplaar van hetcomplet e koplichtonderworpen worden
aan een proef op het fotometrisch gedrag in bedrijf. Onder „compleet koplicht”
wordtverst aan hetgehele koplichtzelf, metinbegrip van de omringende onder-
delen en lichten die van invloed kunnen zijn op de warmteafvoer.
1. PROEF OP DE STABILITEIT VAN HET FOTOMETRISCHE
GEDRAG
De proef moet worden uitgevoerd in een droge, rustige atmosfeer bij
een omgevingstemperatuur van 23 ºC ± 5 ºC, waarbij het complete
koplicht moet zijn bevestigd aan een steun die de werkelijke bevesti-
ging aan het voertuig voorstelt.
1.1. Schoon koplicht
Hetkoplichtmoetgedurende t waalf uur op in punt1.1.1 aangegeven
wijze branden en gecontroleerd worden zoals voorgeschreven in punt
1.1.2.
1.1.1.Proeven
Men laathetkoplichtvoor de voorgeschreven duur op de volgende
wijze branden:
1.1.1.1. a) indien een enkele verlichtingsfunctie (groot licht of dimlicht)
moetworden goedgekeurd, laatmen bet reffende gloeidraad de
vereiste tijd branden (1);
b) indien heteen samengebouwd dimlichten grootlichtbet reft
(lamp metdubbele gloeidraad of t wee lampen metgloeidraad):
— indien de aanvrager verklaartdathetkoplichtbedoeld is voor
gebruik metslecht s één brandende gloeidraad (1), wordtde
proef dienovereenkomstig uitgevoerd en laat men elk van
beide lichtbronnen gedurende de helft van de in punt 1.1
aangegeven tijd branden (1);
— in alle andere gevallen (1)(2) wordthetkoplichtvoor de voor-
geschreven duur aan de volgende cyclus onderworpen:
— 15 minuten, gloeidraad van het dimlicht ontstoken
— 5 minuten, alle gloeidraden ontstoken;
c) alle afzonderlijke lichtbronnen die gegroepeerd zijn, moeten tege-
lijkertijd branden gedurende de voor de afzonderlijke
lichtbronnen voorgeschreven tijd, a) waarbij tevens rekening
wordtgehouden metde wijze van gebruik van de samenge-
bouwde lichtbronnen, b) in overeenstemming met de instructies
van de fabrikant.
1.1.1.2. Proefspanning
De spanning moetworden ingest eld op 90 % van hetmaximumver-
mogen datvoor de bet reffende gloeilampen in bijlage IV is
opgegeven. Hetgebruikt e vermogen komtin alle gevallen overeen
met de overeenkomstige waarde van voor een 12 volt-gloeilamp
geschikte spanning, behalve als de indiener van de aanvraag om
goedkeuring opgeeftdathetkoplichtbij een andere spanning
gebruiktmag worden. In datgeval wordtde proef uit gevoerd met
de lamp methethoogst e vermogen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 111
(1) Indien het te beproeven koplicht is gegroepeerd of samengebouwd met de breedte-
lichten, moeten deze laatste tijdens de gehele proef ontstoken blijven. Indien het een
richtingaanwijzer betreft, moet deze knipperend worden ontstoken, waarbij de tijd datdeze oplichtongeveer gelijk is aan de t ijd datdeze gedoofd is.
(
2) Indien twee gloeidraaden gelijktijdig ontstoken zijn wanneer het koplicht wordt
gebruiktals waarschuwingslichtwordtdatnietbeschouwd als normaal gelijkt ijdig
gebruik van de twee gloeidraden.
▼B
1.1.2.Resultaten vandeproeven
1.1.2.1. Visuele controle
Als de temperatuur van het koplicht zich heeft gestabiliseerd op de
omgevingstemperatuur, wordt de lens van het koplicht en, indien
aanwezig, de buitenlens van het koplicht met een schone, vochtige
katoenen doek gereinigd. Bij de visuele controle daarna mogen
geen vertekeningen, vervormingen, barsten of veranderingen van de
kleur van de lens van hetkoplichtof van de event ueel aanwezige
buitenlens zijn opgetreden.
1.1.2.2. Fotometrische proef
De fotometrische waarden worden overeenkomstig de voorschriften
van deze bijlage op de volgende punten gecontroleerd:
Dimlicht:
— 50 R — B 50 L — HV indien de koplichten voor rechts verkeer
zijn ontworpen;
— 50 L — B 50 R — HV indien de koplichten voor links verkeer
zijn ontworpen.
Grootlicht :
— Puntvan Emax.
Er mag een nieuwe afstelling plaatsvinden ter compensatie van
vervorming door warmte van de koplichtsteunen (zie voor het
verschuiven van de licht-donkerscheiding punt 2).
Tussen de fotometrische eigenschappen en de waarden die voor
de proef zijn gemeten, is een afwijking van 10 % toegestaan,
met inbegrip van de afwijkingen ten gevolge van de meetme-
thode.
1.2. Vervuilde koplichten
Nadathetkoplichtop de in punt1.1 voorgeschreven wijze is
beproefd, wordthetgeprepareerd als beschreven in punt1.2.1.
Vervolgens laatmen hetgedurende een uur branden zoals
beschreven in punt1.1.1, waarna hetwordtgecont roleerd volgens
de methode van punt 1.1.2.
1.2.1.Preparerenvanhetkoplicht
1.2.1.1. Mengsel voor de beproeving
Hetmengsel van wat er en vuil datop hetkoplichtmoetworden
aangebracht, bestaat uit negen gewichtsdelen kiezelzand met een
korrelgrootte tussen 0 en 100 µm, één gewichtsdeel plantaardig
kolenstof met een korrelgrootte tussen 0 en 100 µm, 0,2 gewichts-
delen NaCMC (1) en een passende hoeveelheid gedestilleerd water
meteen soort elijke geleiding van minder dan mS/m.
Hetmengsel mag nietouder zijn dan 14 dagen.
1.2.1.2. Aanbrengen van hetproefmengsel op hetkoplicht
Het proefmengsel wordt gelijkmatig op het gehele lichtuitvalsvlak
van hetkoplichtaangebrachtwaarna men hetlaatdrogen. Deze
handeling wordt herhaald tot de verlichtingssterkte op elk van de
volgende punten is teruggelopen tot een waarde tussen 15 en 20 %
van de waarde die is gemeten onder de in dit aanhangsel beschreven
omstandigheden:
—Emaxgroot licht voor een koplicht met dimlicht/groot licht,
—Emaxgrootlichtvoor een koplichtmetalleen grootlicht ,
— 50 R en 50 V (2) voor een koplichtmetalleen dimlichtdatvoor
rechts verkeer is ontworpen,
— 50 L en 50 V voor een koplichtmetalleen dimlichtdatvoor
links verkeer is ontworpen.
1.2.1.3. Meetapparatuur
De meetapparatuur moet gelijkwaardig zijn aan de apparatuur die
gebruiktis voor de goedkeuringsproeven metde koplicht en. Voor1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 112
(1) NaCMC is het natriumzout van carboxymethylcellulose, dat gewoonlijk wordt aange-
duid als CMC. Het NaCMC in het vuilmengsel heeft een substitutiegraad (DS) van0,6-0,7 en een viscositeit van 200-300 cP voor een 2-procentsoplossing bij 20 ºC.
(
2) 50 V ligt375 mm onder HV op de vert icale lijn vv op hetschema op 25 m afst and.
▼B
de fotometrische controle wordt gebruik gemaakt van een referentie-
gloeilamp.
2. CONTROLE VAN DE VERTICALE VERSCHUIVING VAN DE
LICHT-DONKERSCHEIDING ALS GEVOLG VAN WARMTE
Er moet gecontroleerd worden of de verticale verschuiving van de
licht-donkerscheiding van een brandend dimlicht als gevolg van
warmte een voorgeschreven waarde niet overschrijdt.
Na de in punt1 beschreven proeven t e hebben ondergaan wordthet
koplichtaan de in punt2.1 beschreven proef onderworpen zonder
van zijn steunen te zijn losgenomen en zonder te zijn bijgesteld.
2.1. Proef
De proef moet worden uitgevoerd in een droge, rustige atmosfeer bij
een omgevingstemperatuur van 23 ºC ± 5 ºC.
Een gloeilamp uit de massaproduktie die al minstens een uur heeft
gebrand wordt in de dimlichtstand ontstoken zonder van zijn steun
te zijn losgenomen en zonder ten opzichte hiervan bijgesteld te
zijn. (Voor deze proef moetde spanning worden ingest eld op de in
punt 1.1.1.2 voorgeschreven wijze). De positie van het horizontale
deel van de licht-donkerscheiding (tussen VV en de verticale lijn
door punt B 50 L bij koplichten die voor rechts verkeer zijn
ontworpen of punt B 50 R bij koplichten voor links verkeer) wordt
drie minuten (r3), respectievelijk 60 minuten (r60) na hetinschakelen
gecontroleerd.
Meting van de verschuiving van de licht-donkerscheiding als hier-
boven beschreven mag geschieden volgens elke willekeurige
methode die voldoende nauwkeurigheid en reproduceerbare resul-
taten biedt.
2.2. Resultaat van de proef
Het resultaat wordt uitgedrukt in milliradialen (mrad) en wordt
alleen als acceptabel beschouwd wanneer de bij het koplicht
gemeten absolute waarde ∆r1¼r3/C0r60 jj 1,0 mrad bedraagt( ∆r1≤1,0 mrad).
2.2.1. Als deze waarde 1,0 mrad evenwel te boven gaat maar 1,5 mrad niet
overschrijdt(1,0 mrad < ∆r1≤1,5 mrad), moeter een t weede
koplichtworden beproefd als beschreven in punt2.1 na drie keer
de hieronder beschreven cyclus te hebben doorlopen. Dit laatste
dientom de posit ie van de mechanische onderdelen van hetkoplicht
te stabiliseren op de steun die een goede weergave is van de juiste
installatie op het voertuig.
— Dimlicht ontstoken gedurende een uur (bij spanning als
omschreven in punt1.1.1.2).
— Dimlichtgedurende een uur uit geschakeld.
Hett ype koplichtwordtals aanvaardbaar beschouwd als hetgemid-
delde van de absolute waarden ∆r1, gemeten bij het eerste monster,
en∆r11, gemeten bij het tweede monster, een waarde van 1,0 mrad
nietoverschrijdt .
∆r1þ∆r11
2/C201;0 mrad1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 113
▼B
Aanhangsel3
Voorschriften voor lampen met kunststoflenzen
Proeven voor lens- of materiaalmonsters en volledige lichten
1. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
1.1. De overeenkomstig de voorschriften van punt 2.4 van bijlage I gele-
verde monsters moeten voldoen aan de voorschriften van de punten
2.1 tot en met 2.5 hieronder.
1.2. De twee overeenkomstig punt 2.3 van bijlage I geleverde lichten met
kunststoflenzen moeten wat het materiaal van de lenzen betreft, voldoen
aan de voorschriften als beschreven in punt 2.6 hieronder.
1.3. De monsters van kunststoflenzen of materiaalmonsters worden, indien
van toepassing met de reflector waarop zij moeten worden bevestigd,
onderworpen aan de goedkeuringsproeven in de in tabel A van
aanhangsel 3.1 vermelde chronologische volgorde.
1.4. Als de koplichtfabrikant echter kan aantonen dat het produkt de
proeven voorgeschreven in de punten 2.1 tot en met 2.5 hieronder of
de gelijkwaardige proeven krachtens een andere richtlijn reeds heeft
doorlopen, hoeven deze proeven nietherhaald t e worden; in datgeval
zijn alleen de proeven voorgeschreven in aanhangsel 3.1, tabel B,
verplicht.
2. PROEVEN
2.1.Bestandheid tegen temperatuurwisselingen
2.1.1.Proeven
Drie nieuwe monsters (lenzen) worden onderworpen aan vijf dynami-
sche cycli van temperatuur- en vochtigheidswisseling (RH = relatieve
vochtigheid) volgens het volgende programma:
— 3 uur bij 40 ºC ± 2 ºC en 85-95 procentRH;
— 1 uur bij 23 ºC ± 5 ºC en 60-75 procentRH;
— 15 uur bij −30 ºC ± 2 ºC;
— 1 uur bij 23 ºC ± 5 ºC en 60-75 procentRH;— 3 uur bij 80 ºC ± 2 ºC;
— 1 uur bij 23 ºC ± 5 ºC en 60-75 procentRH.
Voor deze proef worden de monsters gedurende tenminste vier uur
bewaard bij een temperatuur van 23 ºC ± 5 ºC en 60-75 procent RH.
Noot:
Bij de perioden van één uur op 23 ºC ± 5 ºC zijn inbegrepen de
perioden voor de overgang van de ene temperatuur naar een andere
temperatuur die nodig zijn om een thermische schok te voorkomen.
2.1.2.Fotometrischemetingen
2.1.2.1. Meetmethode
Voor en na de tests worden op de monsters fotometrische metingen
verricht. Voor deze metingen wordt gebruik gemaakt van een referen-
tielamp, met als meetpunten:
B 50 L en 50 R voor de dimlichtbundel van een koplicht voor dimlicht
of een koplichtvoor dim- en groot licht(B 50 R en 50 L in hetgeval
van koplichten voor links verkeer) of B 50 en 50 R/L voor een symme-
trische dimlichtbundel;
E
maxroute voor de grootlichtbundel van een koplicht voor grootlicht of
een koplichtvoor dim- en grootlicht ;
HV en Emaxzone D voor een voormistlicht.
2.1.2.2. Resultaten
De verschillen tussen de voor en de na de proef aan elk monster
gemeten fotometrische waarden mogen niet meer dan 10 procent
bedragen, met inbegrip van de toleranties van de fotometrische
methode.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 114
▼B
2.2.Bestandheid tegen verwering en chemicaliën
2.2.1.Bestandheidtegenverwering
Drie nieuwe monsters (lenzen of materiaalmonsters) worden blootge-
steld aan straling van een bron waarvan de spectrale energieverdeling
gelijk is aan die van een zwart lichaam bij een temperatuur tussen
5 500 en 6 000 K. Tussen bron en monsters worden filters geplaatst
om stralingen met golflengtes kleiner dan 295 nm of groter dan
2 500 nm zoveel mogelijk te beperken. De monsters worden zo lang
blootgesteld aan een energetische verlichtingssterkte van 1 200 W/m2
± 200 W/m2dat de totale lichtenergie die zij ontvangen gelijk is aan
4 500 MJ/m2± 200 MJ/m2. Binnen de opstelling bedraagt de tempera-
tuur gemeten op het zwarte vlak dat zich op gelijke hoogte met de
monsters bevindt 50 ºC ± 5 ºC. Ter verkrijging van een gelijkmatige
blootstelling draaien de monsters met een snelheid tussen 1 en 5
omwentelingen per minuut rond de stralingsbron.
De monsters worden besproeid met gedestilleerd water met een soorte-
lijke elektrische geleiding van minder dan 1 mS/m op een temperatuur
van 23 ºC ± 5 ºC volgens de volgende cyclus:
— besproeiing: 5 minuten
— drogen: 25 minuten.
2.2.2.Bestandheidtegenchemicaliën
Na de proef als omschreven in punt2.2.1 hierboven en de met ing als
beschreven in punt2.2.3.1 hieronder wordtde buit enkantvan diezelfde
monsters behandeld als omschreven in punt 2.2.2.2 met het in punt
2.2.2.1 hieronder omschreven mengsel.
2.2.2.1. Proefmengsel
Het proefmengsel bestaat uit 61,5 % n-heptaan, 12,5 % tolueen, 7,5 %
ethyltetrachloride, 12,5 % trichloorethyleen en 6 % xyleen (volumepro-
centen).
2.2.2.2. Aanbrengen van hetproefmengsel
Een katoenen doek (volgens ISO 105) wordt verzadigd met het in punt
2.2.2.1 hierboven omschreven mengsel en vervolgens binnen 10
seconden voor de duur van 10 minuten aangebracht op de buitenkant
van hetmonst er onder een druk van 50 N/cm2, hetgeen overeenkomt
meteen krachtvan 100 N op een proefoppervlak van 14 × 14 mm.
Gedurende deze 10 minuten wordt de doek opnieuw met het mengsel
doordrenkt zodat de samenstelling van de aangebrachte vloeistof voort-
durend gelijk is aan die van hetvoorgeschreven proefmengsel.
Gedurende de tijd dat de doek op het monster is aangebracht, mag de
druk op het monster gecompenseerd worden om barsten te voorkomen.
2.2.2.3. Reiniging
Nadatde doek is verwijderd worden de monst ers in de open lucht
gedroogd en vervolgens bij een temperatuur van 23 ºC ± 5 ºC gewassen
met de in punt 2.3 (Bestandheid tegen reinigingsmiddelen) beschreven
oplossing.
Vervolgens worden de monsters bij een temperatuur van 23 ºC ± 5 ºC
zorgvuldig gespoeld met gedestilleerd water dat niet meer dan 0,2
procent verontreiniging bevat en daarna met een zachte doek afgeveegd.
2.2.3. Resultaten
2.2.3.1. Na het beproeven van de bestandheid tegen verwering mag de buiten-
kantvan de monst ers geen scheuren, krassen, schilfers of vervorming
vertonen en mag het verschil in lichtdoorlating
∆t¼T2/C0T3
T2;
gemeten aan de drie monsters overeenkomstig de procedure van
aanhangsel 3.2 bij deze bijlage, nietmeer bedragen dan 0,020 ( ∆tm≤0,020).
2.2.3.2. Na de beproeving van de bestandheid tegen chemicaliën mogen de
monsters geen sporen van chemische aantasting vertonen waardoor1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 115
▼B
verschillen kunnen ontstaan in de verstrooiing van de lichtbundel,
waarvan hetgemiddelde verschil
∆d¼T5/C0T4
T2;
gemeten aan de drie monsters volgens de procedure van aanhangsel 3.2
bij deze bijlage nietmeer mag bedragen dan 0,020 ( ∆dm≤0,020).
2.3.Bestandheid tegen reinigingsmiddelen en koolwaterstoffen
2.3.1.Bestandheidtegenreinigingsmiddelen
De buitenkant van de drie monsters (lenzen of materiaalmonsters) wordt
verwarmd tot 50 ºC ± 5 ºC en vijf minuten ondergedompeld gehouden
in een op 23 ºC ± 5 ºC gehouden mengsel datbest aatuit99 delen
gedestilleerd water met niet meer dan 0,02 % onzuiverheden en één
deel alkylarylsulfonaat.
Na de proef worden de monsters bij 50 ºC ± 5 ºC gedroogd. De
opervlakte van de monsters wordt gereinigd met een vochtige doek.
2.3.2.Bestandheidtegenkoolwaterstoffen
De buitenkant van de drie zelfde monsters worden vervolgens gedu-
rende één minuutlichtingewreven meteen in een mengsel van 70 %
n-heptaan en 30 % tolueen (volumeprocenten) gedrenkte katoenen
doek en daarna in de open luchtgedroogd.
2.3.3.Resultaten
Na de twee hierboven genoemde opeenvolgende proeven mag het
gemiddelde verschil in lichtdoorlating
∆t¼T2/C0T3
T2;
gemeten aan de drie monsters volgens de procedure van aanhangsel 3.2
bij deze bijlage nietmeer bedragen dan 0,010 ( ∆tm≤0,010).
2.4.Bestandheid tegen mechanische slijtage
2.4.1.Proefprocedurevoormechanischeslijtage
De buitenkant van de drie nieuwe monsters (lenzen) wordt onderworpen
aan de uniforme mechanische-slijtageproef volgens de in aanhangsel 3.3
bij deze bijlage beschreven methode.
2.4.2.Resultaten
Na deze proef worden de verschillen:
in lichtdoorlating:
∆t¼T2/C0T3
T2
en
in verstrooiing:
∆d¼T5/C0T4
T2
in de in punt2.2.4 hierboven omschreven zone gemet en volgens de in
aanhangsel 3.2 bij deze bijlage beschreven procedure. De gemiddelde
waarde van de drie monsters moet zodanig zijn dat:
—∆tm≤0,100
—∆dm≤0,050.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 116
▼B
2.5.Beproeving van de hechting van eventuele coatings
2.5.1.Voorbereidingvanhetmonster
Op hetbeklede deel van de lens wordtmeteen scheermes of een naald
op een oppervlakte van 20 × 20 mm een rooster van vierkanten van
ongeveer 2 × 2 mm gekrast. De druk op het snijblad of de naald moet
voldoende zijn om tenminste door de coating te snijden.
2.5.2.Beschrijving vandeproef
Gebruik plakband meteen kleefkrachtvan 2 N per st rekkende cm
± 20 % gemeten onder de standaardvoorwaarden omschreven in
aanhangsel 3.4 bij deze bijlage. Dit plakband moet tenminste 25 mm
breed zijn en gedurende tenminste 5 minuten op de als in punt 2.5.1
omschreven voorbewerkte oppervlakte gedrukt worden.
Dan wordtheteinde van hetplakband zo belastdatde kleefkrachtop
de beschermde oppervlakte wordt tegengegaan door een kracht lood-
recht op die oppervlakte. Vervolgens wordt het plakband losgetrokken
met een constante snelheid van 1,5 m/s ± 0,2 m/s.
2.5.3.Resultaten
Het roosterpatroon mag geen duidelijke beschadiging vertonen. Bescha-
digingen op de snijpunten tussen de vierkanten of op de randen van de
insnijdingen zijn wel toegestaan, mits de beschadigde zone niet meer
dan 15 % van de roosteroppervlakte bedraagt.
2.6.Beproeving van het complete koplicht met een kunststoflens
2.6.1.Bestandheidtegenmechanischeslijtage vanhetlensoppervlak
2.6.1.1. Proeven
De lens van koplichtmonster nr. 1 wordt onderworpen aan de in punt
2.4.1 hierboven beschreven proef.
2.6.1.2. Resultaten
Na de proef mogen de resultaten van de fotometrische metingen die
overeenkomstig deze richtlijn op het koplicht worden verricht de voor-
geschreven maximumwaarden in puntB 50 L en puntHV metniet
meer dan 30 % overschrijden en nietmeer dan 10 % lager liggen dan
de voorgeschreven minimumwaarden in punt75 R (voor koplicht en
voor links verkeer betreft het de punten B 50 R, HV en 75 L). In het
geval van een symmetrische dimlichtbundel worden de punten B 50 en
H genomen.
2.6.2.Beproeving vandehechting vaneventuele coatings
De lens van koplichtmonster nr. 2 wordt onderworpen aan de in punt
2.5 hierboven omschreven proef.
3. CONTROLE VAN DE OVEREENSTEMMING VAN DE
PRODUKTIE
3.1. Met betrekking tot de materialen die gebruikt worden voor de vervaar-
diging van de lenzen, worden de lichten uit een serie geacht aan deze
richtlijn te voldoen indien:
3.1.1. na de proef op bestandheid tegen chemicaliën en de proef op bestand-
heid tegen reinigingsmiddelen en koolwaterstoffen de buitenkant van de
monsters geen met het blote oog zichtbare barsten, schilfers of vervor-
ming vertoont (zie de punten 2.2.2, 2.3.1 en 2.3.2);
3.1.2. na de proef beschreven in punt 2.6.1.1 de fotometrische waarden op de
in punt 2.6.1.2 vermelde meetpunten binnen de voorgeschreven grenzen
voor de overeenstemming van produktie van deze richtlijn liggen.
3.2. Als de proefresultaten niet aan de voorschriften voldoen worden de
proeven herhaald metwillekeurig gekozen andere koplicht en.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 117
▼B
Aanhangsel3.1
Chronologische volgorde van de goedkeuringsproeven
A. Proeven op kunststof (overeenkomstig de voorschriften van punt 2.4 van
bijlage I geleverde lenzen of materiaalmonsters)
ProevenLenzen of materiaalmonsters Lenzen
Monsters
123456789 1 0 1 1 1 2 1 3
1.1. Beperkte fotometrie
(punt2.1.2)xxx
1.1.1. Temperatuurwisseling (punt 2.1.1) x x x
1.2. Beperkte fotometrie
(punt2.1.2)xxx
1.2.1. Meting van de lichtdoorlating xxxxxxxxx
1.2.2. Meting van de verstrooiing x x x x x x1.3. Verwering (punt2.2.1) x x x1.3.1. Meting van de lichtdoorlating x x x1.4. Chemicaliën (punt2.2.2) x x x
1.4.1. Meting van de verstrooiing x x x
1.5. Reinigingsmiddelen (punt2.3.1) x x x1.6. Koolwaterstoffen (punt 2.3.2) x x x1.6.1. Meting van de lichtdoorlating x x x
1.7. Slijtage (punt 2.4.1) x x x
1.7.1. Meting van de lichtdoorlating x x x1.7.2. Meting van de verstrooiing x x x1.8. Hechting (punt 2.5) x
B.
Proeven met volledige koplichten (verstrekt ingevolge punt 1.2.3 van bijlage I)
ProevenCompleetkoplicht
Monster nr.
12
2.1. Slijtage (punt 2.6.1.1) x
2.2. Fotometrie (punt 2.6.1.2) x
2.3. Hechting (punt 2.6.2) x1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 118
▼B
Aanhangsel3.2
Methode voor de meting van de verstrooiing en doorlating van licht
1. APPARATUUR (zie figuur)
De bundel van een collimator K met een halve divergentie van
β
2¼17;4/C210/C04rd
wordtbegrensd door een diafragma DTmeteen opening van 6 mm,
waartegen de proefstand is geplaatst.
Een convergente achromatische lens L2, gecorrigeerd voor sferische
aberraties, verbindt diafragma DTmet de receptor R; de diameter van
de lens L2moetzodanig zijn dathetdoor hetmonst er in een kegel
meteen halve t ophoek van
β
2¼14º
verstrooide licht niet wordt gediafragmeerd.
In een beeldbrandvlak van de lens L2wordteen ringvormig
diafragma DDmethoeken
α0
2¼1º enαmax
2¼12º
geplaatst.Het niet-transparente centrale deel van het diafragma is nodig om
het licht dat rechtstreeks van de lichtbron komt te elimineren. Het
moetmogelijk zijn hetcent rale deel van hetdiafragma op zodanige
wijze uit de lichtbundel te verwijderen dat het exact naar zijn
oorspronkelijke positie kan terugkeren.
De afstand L
2DTen de brandpuntafstand F2(1) van de lens L2moeten zo worden gekozen dat het beeld van DTde receptor R
volledig bedekt.
Wanneer de oorspronkelijke invallende lichtstroom op 1 000
eenheden wordt gesteld, moet de absolute nauwkeurigheid van
iedere meetwaarde beter dan 1 eenheid zijn.
2. METINGEN
De volgende metingen worden verricht:
Waarde metmonst ermetcent raal
deel van DDGemeten grootte
T1nee nee Invallende lichtstroom bij begin-
meting
T2ja
(vóór proef)nee Door hetnieuwe mat eriaal door-
gelaten lichtstroom in een veld
van 24 ºC
T3ja
(na proef)nee Door hetbeproefde mat eriaal
doorgelaten lichtstroom in een
veld van 24 ºC
T4ja
(vóór proef)ja Door hetnieuwe mat eriaal
verstrooide lichtstroom
T5ja
(na proef)ja Door hetbeproefde mat eriaal
verstrooide lichtstroom1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 119
(1) Voor L2wordt gebruik van een brandpuntafstand van ± 80 mm aanbevolen.
▼B
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 120
▼B
Aanhangsel3.3
Spuitproefmethode
1. PROEFAPPARATUUR
1.1. Spuitpistool
Er moet een spuitpistool met een spuitmond van 1,3 mm diameter
worden gebruikt, dat een vloeistofstroom van 0,24 ± 0,02 l/minuut
geeftbij een bedrijfsdruk van 6,0 bar + 0,5 bar.
Onder die bedrijfsomstandigheden moet op een afstand van 380 mm
± 10 mm van de spuitmond een waaierpatroon van 170 mm ± 50 mm
diameter op het aan slijtage blootgestelde oppervlak worden
verkregen.
1.2. Proefmengsel
Het proefmengsel bestaat uit:
— kiezelzand meteen hardheid van 7 op de schaal van Mohs, met
een korrelgrootte tussen 0 en 0,2 mm en een vrijwel normale
distributie, en een hoekfactor van 1,8 tot 2;
— wat er meteen hardheid van nietmeer dan 205 g/m3voor een
mengsel van 25 g zand per liter water.
2. PROEF
Hetbuit enoppervlak van de lamplenzen wordteenmaal of meer-
maals aan de werking van de bovenbeschreven zandstraal
blootgesteld. De straal moet bijna loodrecht op het te beproeven
oppervlak worden gericht.
De slijtage wordt gecontroleerd met een of meer glasmonsters die als
referentie bij de te beproeven lenzen worden geplaatst. Het mengsel
wordt gespoten totdat de met de in aanhangsel 2 beschreven
methode gemeten verandering in de lichtverstrooiing op het monster
of de monsters zodanig is dat:
∆d¼T5/C0T4
T2¼0;0250 ± 0 ;0025
Er mogen verscheidene referentiemonsters worden gebruikt om te
controleren dat het gehele te beproeven oppervlak homogeen
gesleten is.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 121
▼B
Aanhangsel3.4
Hechtingsproef met kleefband
1. DOEL
Metdeze met hode wordtde lineaire adhesiekrachtvan kleefband op
een glasplaat onder standaardomstandigheden bepaald.
2. PRINCIPE
Meting van de kracht die nodig is om een kleefband onder een hoek
van 90º van een glasplaat te trekken.
3. ATMOSFERISCHE OMSTANDIGHEDEN
De proef wordt verricht bij een temperatuur van 23 ºC ± 5 ºC en een
relatieve vochtigheid (RH) van 65 ± 15 procent.
4. PROEFSTUKKEN
Voor de proef wordtde t e beproeven kleefbandrol gedurende 24 uur
in de aangegeven atmosfeer (zie punt 3) geconditioneerd.
Van elke rol worden vijf proefstukken van elk 400 mm lengte
beproefd. Alvorens die proefstukken van de rol worden gehaald,
worden de eerste drie windingen weggegooid.
5. WERKWIJZE
De proef wordtonder de in punt3 aangegeven omgevingsomst andig-
heden verricht.
Neem de vijf proefstukken terwijl de band radiaal wordt afgerold
meteen snelheid van ongeveer 300 mm/s, en breng ze binnen 15
seconden op de volgende wijze aan:
— breng de band geleidelijk op de glasplaataan meteen licht e
wrijfbeweging van de vinger in de lengterichting, zonder al teveel te drukken, en wel zo dat er geen luchtbellen tussen de
band en de glasplaatblijven;
— laat het geheel gedurende 10 minuten in de aangegeven atmosfe-
rische omstandigheden;
— maak ongeveer 25 mm van hetproefst uk los van de plaatin een
vlak, loodrecht op de as van het teststuk;
— zetde plaatvasten vouw hetvrije uit einde van de band 90º om.
Oefen krachtuitop zodanige wijze datde scheidingslijn t ussen
de band en de plaatloodrechtop die krachtst aaten loodrecht
op de plaat;
— trek los met een snelheid van 300 mm/s en registreer de beno-
digde kracht.
6. RESULTATEN
De vijf verkregen waarden worden gerangschikten de mediaan-
waarde geldt als meetresultaat. Die waarde wordt uitgedrukt in
Newton per centimeter bandbreedte.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 122
▼B
Aanhangsel4
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 123
▼B
Aanhangsel5
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 124
▼B
BIJLAGEIV
GLOEILAMPEN VOOR GEBRUIK IN GOEDGEKEURDE LICHTEN
VOOR BROMFIETSEN, MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS
Aanhangsel 1 Gloeilampen van categorie R2
Aanhangsel 2 Gloeilampen van categorie H1
Aanhangsel 3 Gloeilampen van categorie H2
Aanhangsel 4 Gloeilampen van categorie H3
Aanhangsel 5 Gloeilampen van categorie H4
Aanhangsel 6 Gloeilampen van categorie HS1
Aanhangsel 7 Gloeilampen van categorie HB3
Aanhangsel 8 Gloeilampen van categorie HB4
Aanhangsel 9 Gloeilampen van categorie H7
Aanhangsel 10 Gloeilampen van categorie HS2
Aanhangsel 11 Gloeilampen van de categorieën S1en S2
Aanhangsel 12 Gloeilampen van categorie S3
Aanhangsel 13 Gloeilampen van categorie S4
Aanhangsel 14 Gloeilampen van categorie P21W
Aanhangsel 15 Gloeilampen van categorie P21/5W
Aanhangsel 16 Gloeilampen van categorie R5W
Aanhangsel 17 Gloeilampen van categorie R10WAanhangsel 18 Gloeilampen van categorie T4W
Aanhangsel 19 Gloeilampen van categorie C5W
Aanhangsel 20 Gloeilampen van categorie C21WAanhangsel 21 Gloeilampen van categorie W3W
Aanhangsel 22 Gloeilampen van categorie W5W
Aanhangsel 23 Voorbeeld van de plaatsing van het goedkeurings-
merk
Aanhangsel 24 Lichtcentrum en vorm van de gloeidraden
1. AANVRAAG OM TYPEGOEDKEURING VAN EEN GLOEI-
LAMP ALS ONDERDEEL
1.1. De aanvraag om typegoedkeuring van een gloeilamp als onderdeel
die wordt ingediend overeenkomstig artikel 3 van Richtlijn 92/61/
EEG moet bovendien de volgende gegevens bevatten:
1.1.1. tekeningen in drievoud met voldoende details voor de identificatie
van hett ype;
1.1.2. een korte technische beschrijving;
1.1.3. vijf exemplaren van iedere kleur waarvoor een aanvraag is inge-
diend.
1.2. In hetgeval van een t ype gloeilamp datslecht s qua handelsnaam of
merk verschilt van een reeds goedgekeurd type kan worden volstaan
methetverst rekken van:
1.2.1. een verklaring van de fabrikant van de lamp dat het verstrekte type
ident iek is (behalve de handelsnaam of hetmerk) methetreeds
goedgekeurde type en door dezelfde fabrikant geproduceerd is,
waarbij dat reeds goedgekeurde type wordt geïdentificeerd aan de
hand van de goedkeuringscode;
1.2.2. twee exemplaren die de nieuwe handelsnaam of het nieuwe merk
dragen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 125
▼B
2. VERDERE VOORSCHRIFTEN VOOR HET KENMERKEN VAN
EN DE MERKEN OP GLOEILAMPEN
2.1. Bij gloeilampen die voor typegoedkeuring worden voorgelegd moet
op de voetof hetglas van de lamp hetvolgende vermeld zijn (in het
tweede geval mogen de lichteigenschappen niet ongunstig worden
beïnvloed):
2.1.1. de handelsnaam of hetmerk van de aanvragen;2.1.2. de nominale spanning;
2.1.3. de internationale aanduiding van de toepasselijke categorie;
2.1.4. hetnominale vermogen (in de volgorde hoofdgloeidraad/secundaire
gloeidraad voor lampen metdubbele gloeidraad); ditbehoeftniet
apart te worden vermeld indien het deel uitmaakt van de internatio-
nale aanduiding van de toepasselijke gloeilampcategorie;
2.1.5. voldoende ruimt e voor hetaanbrengen van hetgoedkeuringsmerk.
2.2. De in punt 2.1.5 genoemde ruimte wordt aangegeven in de teke-
ningen die de aanvraag om typegoedkeuring vergezellen.
2.3. Andere dan de onder punt2.1 vallende opschrift en mogen worden
aangebracht, mits zij de lichteigenschappen niet ongunstig
beïnvloeden.
3. TYPEGOEDKEURING VAN EEN GLOEILAMP ALS ONDER-
DEEL
3.1. Indien alle overeenkomstig de punten 1.1.3 of 1.2.2 verstrekte exem-
plaren van een type gloeilamp voldoen aan de eisen van deze
bijlage, wordtt ypegoedkeuring verleend.
3.2. Een merk voor de typegoedkeuring als onderdeel overeenkomstig de
bepalingen van artikel 8 van Richtlijn 92/61/EEG wordt aangebracht
in de in punt2.1.5 bedoelde ruimt e.
3.3. Aanhangsel 23 bij deze bijlage geefteen voorbeeld van de plaat sing
van hetgoedkeuringsmerk.
4. TECHNISCHE EISEN
4.1. Van toepassing zijn de technische eisen van de punten 2.1 en 3 van
VN-ECE-reglement37, die zijn geconsolideerd in hetvolgende
document:
— Revision 2 incorporating the 02 and 03 series of amendments,
Corrigendum 2 and supplements 1 to 9 to the 03 series of
amendments.
5. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE
5.1. Volgens deze bijlage goedgekeurde gloeilampen worden zodanig
vervaardigd datzij voldoen aan de kenmerkingsvoorschrift en en de
technische eisen van de punten 2.1, 3.2 en 4 en van de toepasselijke
aanhangsels bij deze bijlage en dientengevolge in overeenstemming
zijn methetgoedgekeurde t ype.
5.2. Om na te gaan of aan de eisen van punt 5.1 is voldaan worden
controles verricht als beschreven in punt 4 en de bijlagen 6, 7, 8 en
9 van VN-ECE-Reglement37, als nader aangeduid in punt4.1.
5.3. De typegoedkeuring die overeenkomstig deze bijlage wordt verleend
voor een type gloeilamp kan worden ingetrokken, indien niet wordt
voldaan aan de eisen van de punten 5.1 en 5.2, of indien een gloei-
lamp die een goedkeuringsmerk draagtnietin overeenst emming is
methetgoedgekeurde t ype.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 126
▼B
Aanhangsel1
Categorie R2
BLAD R2/1
De tekeningen dienen alleen ter illustratie van de hoofdafmetingen van de gloei-
lamp.
Elektrische en fotometrische kenmerken
Gloeilampen uitseriefabricageReferentiegloei-
lamp
Nominale
waardenVolt6 (1)1 2 (1)2 4 (1)1 2 (1)
Watt 45 40 45 40 55 50 45 40
Proefspanning Volt6,3 13,2 28 13,2Normale
waardenWatt 53
max.47
max.57
max.51
max.76
max.69
max.52 + 0 %
−1 0%46±5%
Lichtstroom
1m720
min.570
±1 5%860
min.675
±1 5%1 000
min.860
±1 5%
Standaardlichtstroom bij ± 12 V 700 450
(1) De linker- en rechterwaarden staan voor de gloeidraad van respectievelijk het grootlicht en het dimlicht.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 127
(1) De referentie-as is de loodlijn op het referentievlak die door het middelpunt van de
45 mm-diameter van de lampvoet gaat.
(2) De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.
(3) Geen enkel deel van de lampvoetmag t otgevolg hebben datdoor weerkaat sing van het
licht van de gloeidraad van het dimlicht een naar boven gerichte storende straling
ontstaat wanneer de lamp in de normale bedrijfsstand op het voertuig is geplaatst.
▼B
BLAD R2/2
Positie en afmetingen van afscherming en gloeidraden
De tekeningen houden geen verplichtingen voor het ontwerp van de afscherming
en gloeidraden in1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 128
▼B
BLAD R2/3
Positie en maten van gloeidraden en afscherming (1)
Maten in mm Tolerantie
Gloeilampen uitseriefabricageReferentie-
gloeilamp
6 V 12 V 24 V 12 V
a 0,60 ± 0,35 ± 0,15
b1/30,0 (2)
b1/33,00,20
b1/30,0 mw (3)± 0,35 ± 0,15
b2/30,0 (2)
b2/33,00,20
b2/30,0 mw (3)± 0,35 ± 0,15
c/30,0 (2)
c/33,00,50
c/30,0 mw (3)± 0,30 ± 0,15
e 6 V, 12 V
24 V28,5
28,8± 0,35 ± 0,15
f 6 V, 12 V
24 V1,8
2,2± 0,40 ± 0,20
g 0 ± 0,50 ± 0,30
h/30,0 (2)
h/33,00
h/30,0 mw (3)± 0,50 ± 0,30
1/2 (p—q) 0 ± 0,60 ± 0,30
lc 5,5 ± 1,50 ± 0,50
γ(4) 15º nom.
Lampvoet P45t-41 overeenkomstig CIE-Publikatie 61 (blad 7004-95-4)
(1) De positie en de maten van de afscherming en gloeidraden worden met de meetmethoden van CIE-Publikatie
809 gecontroleerd.
(2) Te meten op de in mm achter de streep aangegeven afstand van het referentievlak.
(3) mw = meetwaarde.
(4) De hoek γis alleen voor het ontwerp van de afscherming en behoeft bij eindproductgloeilampen niet te worden
gecontroleerd.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 129
▼B
Aanhangsel2
Categorie H1
BLAD H1/1
(Maten in millimeter)
De tekeningen zijn slechts bedoeld ter illustratie van de hoofdafmetingen van de
gloeilamp.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 130
▼B
BLAD H1/2
Maten in mm Toleranties
Gloeilampen uitseriefabricageReferentie-
gloeilamp6V 1 2V 2 4V
b 0,7 f
e(5)(9) 25,0 (8) ± 0,15
f(5)(9) 6 V 4,5 ± 1,0
12 V 5,0 ± 0,5 + 0,5
0
24 V 5,5 ± 1,0
g(6) 0,5 d (7) ± 0,5 d ± 0,25 d
h10(8) ± 0,20 (4)
h2(8) ± 0,25 (4)
ε 45º ± 12º ± 3º
LampvoetP14, 5e volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-46-1)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale waarden Volt6 12 24 12
Watt 55 70 55
Proefspanning Volt6,3 13,2 28,0Normale waarden Watt max.
63max.
68max.
84max.
68 à 13,2 V
Lichtstroom lm 1 350 1 550 1 900
±% 1 5
Standaardlichtstroom voor koplichtproeven: 1 150 lm bij ongeveer 12 V1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 131
▼B
BLAD H1/3
Noten:
(1) De referentie-as is de loodlijn op het referentievlak door het punt dat
bepaald wordtdoor de met(1) aangegeven maten.
(2) Beide stroomtoevoerende elektroden moeten binnen in de lamp zijn, met de
langste boven de gloeidraad (wanneer de lamp wordt gezien als getoond in
de tekening). De inwendige constructie van de lamp moet zodanig zijn dat
zwerflichtbeelden en reflecties zo veel mogelijk beperkt worden, bijvoor-
beeld door koelmantels aan te brengen rond niet-spiraalvormige delen van
de gloeidraad.
(3) Het cilindrische gedeelte van het lampglas over de lengte „f” moet zodanig
zijn dathetgeproject eerde beeld van de gloeidraad nietzodanig wordt
vervormd dat de optische resultaten er belangrijk door worden beïnvloed.
(4) De excentriciteit wordt uitsluitend gemeten in de horizontale en de verticale
richting van de lamp als aangegeven in de tekening. De meetpunten zijn de
snijpunten van de projectie van het buitenste deel van de uiteinden van de
spiralen dathetdicht stbij of hetverstverwijderd is van hetreferent ievlak,
metde as van de gloeidraad.
(5) De meetrichting is de loodlijn op de referentie-as binnen het vlak begrensd
door de referentie-as en het midden van de tweede lampvoetnok.
(6) Verschuiving van de gloeidraad ten opzichte van de lamp-as op 27,5 mm
van hetreferent ievlak.
(7) d: diameter van de gloeidraad.
(8) Wordt gecontroleerd door middel van een „Box System”, blad H1/4.
(9) De uiteinden van de gloeidraad worden gedefinieerd als de snijpunten van
de projectie van het buitenste deel van de uiteinden van de spiralen dat het
dichtst bij of het verst verwijderd is van het referentievlak, met de refe-
rentie-as, waarbij de meetrichting dezelfde is als aangegeven in noot 5.
(Voor dubbelspiraal gloeidraden worden nog aanvullende instructies bestu-
deerd)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 132
▼B
BLAD H1/4
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de voorschriften voldoet door
te controleren of de gloeidraad juist gepositioneerd is ten opzichte van de refe-
rentie-as en het referentievlak.
(Maten in millimeters)
a1a2b1b2c1c2
6V
1,4 d 1,9 d 0,256 3,5
12 V 6 4,5
24 V 7 4,5
d = diameter van de gloeidraad
Hetbegin van de gloeidraad, als gedefineerd in noot2 bij blad H1/1, moet
liggen tussen de lijnen Z1en Z2
De positie van de gloeidraad wordt uitsluitend gecontroleerd in richtingen FH en
FV als aangegeven in de tekening op blad H1/1.
De gloeidraad moetgeheel binnen de aangegeven grenzen liggen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 133
▼B
Aanhangsel3
Categorie H2
BLAD H2/1
(Maten in millimeters)
De tekeningen zijn slechts bedoeld ter illustratie van de hoofdmaten van de
gloeilamp.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 134
▼B
BLAD H2/2
Maten in mm Toleranties
Gloeilampen uitseriefabricageReferentie-
gloeilamp6V 1 2V 2 4V
e(6) 12,25 (5) ± 0,15
f(6)6 V 4,5
± 1,0 12 V
5,5± 0,50
24 V
g(1)(2) 0,5 d ± 0,5 d ± 0,25 d
h1(2)
7,1(5) ± 0,20
h2(4)(5) ± 0,25
h3(1)(2)
0,5 d(5) ± 0,20
h4(1)(4)(5) ± 0,25
LampvoetX 511 volgens CIE Publikat ie 61 (blad 7004-99-2)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
waardenVolt6 12 24 12
Watt 55 70 55
Proefspanning Volt6,3 13,2 28,0
Normale
waardenWatt max.
63max.
68max.
84max.
68 bij
13,2 V
Lichtstroom lm 1 300 1 800 2 150
±% 1 5
Standaardlichtstroom voor koplichtproeven: 1 300 lm bij ongeveer 12 V.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 135
▼B
BLAD H2/3
Noten:
(1) d: diameter van de gloeidraad.
(2) Deze verschuivingen worden gemeten in een dwarsdoorsnede die loodrecht
staat op de as van de lamp en die het uiteinde van de gloeidraad het dichtst
bij de lampvoetdoorsnijdt(*).
(3) De drie Xen op het steunvlak geven de plaats aan van de toppen van de drie
nokken die het steunvlak op de fitting begrenzen. Gecentreerd op deze driepunten mag er binnen een cirkel met een diameter van 3 mm geen zichtbare
vervorming noch enige inkeping voorkomen die de positionering van de
lamp kunnen beïnvloeden.
(
4) Deze verschuivingen worden gemeten in een dwarsdoorsnede die loodrecht
staat op de as van de lamp en die het uiteinde van de gloeidraad het verst
van de lampvoetdoorsnijdt(*).
(5) Deze worden gecontroleerd door middel van een „Box System”, blad H2/4.
(6) De uiteinden van de gloeidraad worden gedefinieerd als de snijpunten van
de projectie van het buitenste deel van de uiteinden van de spiralen dat het
dichtst bij of het verst verwijderd is van de lampvoet, met een lijn even-
wijdig aan lijn Z—Z op een afstand van 7.1 mm hiervan; de meetrichting
is aangegeven door D (blad H2/1). (Voor dubbelspiraalgloeidraden worden
nog aanvullende instructies bestudeerd.)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 136
(*) De meetpunten bevinden zich op de snijpunten van het buitenste deel van de eindspi-
raal dathetdicht stbij of hetverstverwijderd is van de lampvoet , metde as van de
gloeidraad.
▼B
BLAD H2/4
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de voorschriften voldoet door
te controleren of de gloeidraad juist gepositioneerd is ten opzichte van de assen
x—x, y—y en z—z (2).
(Maten in millimeter)
Hetuit einde van de gloeidraad (3) datzich hetdicht stbij de lampvoetbevindt ,
moetliggen t ussen b1en b2. De gloeidraad moetin zijn geheel liggen binnen de
aangegeven grenzen.
6V 1 2V 2 4V
a1d + 0,50 d + 1,0
a2d + 1,0
b1,b20,25
d17,1
d20,5 d − 0,35
h6 7
d = diameter van de gloeidraad1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 137
(1) Zie blad H2/1.
(2) De lampvoetmoetin deze richt ingen gedruktworden.
(3) Hetuit einde van de gloeidraad is gedefinieerd in blad H2/3.
▼B
Aanhangsel4
Categorie H3
BLAD H3/1
(Maten in millimeters)
De lamp moetkleurloos zijn.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 138
▼B
BLAD H3/2
Definitie: midden van de kraag en referentie-as (2)
Maten van de gloeidraad en toleranties voor referentiegloeilampen — zie blad H3/3
(Maten in millimeters)
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 139
▼B
BLAD H3/3
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricage
Referentiegloeilamp
6V 1 2V 2 4V
e 18,0 (5) 18,0
f(7) 3,0 min. 4,0 min. 5,0 ± 0,50
k
(5)0 ± 0,20
h10 ± 0,15 (6)
h3
h20 ± 0,25 (6)
h4
LampvoetPK 22s volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-47-2)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
waardenVolt6 12 24 12
Watt 55 70 55
Proefspanning Volt6,3 13,2 28,0
Normale
waardenWatt max. 63 max. 68 max. 84 max. 68 bij 13,2 V
Lichtstroom lm 1 050 1 450 1 750±% 1 5
Standaardlichtstroom voor koplichtproeven: 1 100 lm bij ongeveer 12 V1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 140
▼B
BLAD H3/4
Noten:
(1) Vervorming van de lamp aan de zijde van de lampvoetmag nietzicht baar
zijn buiten de afschermhoek van max. 80º. Op het meetscherm mogen geen
storende vertekeningen zichtbaar zijn. De hoek tussen de referentie-as en het
vlak van ieder scherm, gemeten aan de lampzijde, mag de 90º niet over-
schrijden.
(2) De toegestane afwijking van het midden van de kraag ten opzichte van de
referentie-as bedraagt 0,5 mm in de richting loodrecht op lijn Z—Z en
0,05 mm in de richting evenwijdig aan lijn Z—Z.
(3) Minimale lengte ter hoogte van het lichtmiddelpunt („e”) waarlangs het
lampglas cilindrisch moetzijn.
(4) Ieder deel van de veer of enig deel van de fitting mag uitsluitend onder-
steund worden door de prefocus kraag buiten de onderbroken lijnen.
(5) Deze maten voor lampen uit seriefabricage worden gecontroleerd aan de
hand van een „Box-System” als getoond in blad H3/5 hieronder.
(6) De punten die bij standaardlampen moeten worden gemeten zijn de plaatsen
waar de projectie van het buitenste deel van de laatste spiralen de as van de
gloeidraad snijdt.
(7) De positie van de eerste en de laatste spiraal van de gloeidraad wordt
bepaald door het snijpunt van de buitenkant van de eerste en de laatste licht-
gevende spiraal methetvlak datevenwijdig looptaan hetreferent ievlak dat
zich op een afstand van 13 mm bevindt. (Voor dubbelspiraalgloeidraden
worden nog aanvullende instructies onderzocht.)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 141
▼B
BLAD H3/5
Voorschriften ten aanzien van het meetscherm
Met deze proef kan worden vastgesteld of een lamp voldoet aan de voor-
schriften door te controleren of de gloeidraad correct is gepositioneerd ten
opzichte van de referentie-as en het referentievlak.
(Maten in millimeters)
ackg
6V
1,8 d 1,6 d 1,02,0
12 V 2,8
24 V 2,9
d = diameter van de gloeidraad
De gloeidraad moetzich geheel binnen de weergegeven grenzen bevinden.
Hetmidden van de gloeidraad moetzich bevinden binnen afmet ing k.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 142
▼B
Aanhangsel5
Categorie H4
BLAD H4/1
(Maten in millimeters)
De tekeningen zijn geen voorschrift, zij dienen alleen om de te controleren
maten aan te geven.
ReferentieMaten Tolerantie
12 V 24 V 12 V 24 V
+ 0,45
e 28,5 29,0 − 0,25 ± 0,35p 28,95 29,25 — —
m(
1) max. 60,0 —
n(1) max. 34,5 —
s(2) 45,0 —
α(3) max. 40º —1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 143
▼B
BLAD H4/2
Kenmerken
Gloeilampen uitseriefabricage Referent iegloeilamp
Nominale
waardenVolt12 (4)2 4 (4)1 2 (4)
Watt 60 55 75 70 60 55
Proefspanning Volt13,2 28Normale
waardenWatt max.
75max.
68max.
85max.
80max. 75
à 13,2 Vmax. 68
à 13,2 V
Lichtstroom
lm1 650 1 000 1 900 1 200
±% 1 5
Standaardlichtstroom bij ongeveer 12 V lm 1 250 750P43t-38 volgens CIE-publikatie 61 (blad 7004-39-2)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 144
▼B
BLAD H4/3
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 145
▼B
BLAD H4/4
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 146
▼B
BLAD H4/5
NADERE UITLEG BETREFFENDE BLADEN H4/3 EN H4/4, VOORGAANDE
PAGINA'S
De volgende maten worden in drie richtingen gemeten:
voor maten a, b1,c ,d ,e ,f ,lRen lC,
voor maten g, h, p en q,
voor maten b2.
Maten p en q worden gemeten in een vlak evenwijdig aan het referentievlak en
op een afstand van 33 mm hiervan.
Maten b1,b2, c en h worden gemeten in de vlakken evenwijdig aan het referen-
tievlak en op afstanden van 29,5 mm (30,0 mm voor het 24-Volt type) en 33 mm
hiervan.
Maten a en g worden gemeten in vlakken evenwijdig aan het referentievlak en
op afstanden van 26,0 en 23,5 mm.
Opmerking: Voor de meetmethode zie CIE-publikatie nr. 809.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 147
▼B
BLAD H4/6
Tabel van de maten in de afbeeldingen op bladen H4/3 en H4/4 (in mm)
Referentie Maten Tolerantie
12 V 24 V 12 V 24 VGloeilampen uitseriefabri-
cageReferentie-
gloeilamp
12 V 24 V 12 V
a/26 (*) 0,8 ± 0,35 ± 0,2
a/23,5 (*) 0,8 ± 0,60 ± 0,2
b1/29,5 (*) 30,0 (*) 0 ± 0,30 ± 0,35 ± 0,2
b1/33 (*) b1/
29,5 mv (**)30,0 mv (**) ± 0,30 ± 0,35 ± 0,15
b2/29,5 (*) 30,0 (*) 0 ± 0,30 ± 0,35 ± 0,2
b2/33 (*) b2/
29,5 mv (**)30,0 mv (**) ± 0,30 ± 0,35 ± 0,15
c/29,5 (*) 30,0 (*) 0,6 0,75 ± 0,35 ± 0,2
c/33 (*) c/
29,5 mv (**)30,0 mv (**) ± 0,35 ± 0,15
d min. 0,1 — —
e(7) 28,5 29,0 + 0,35
− 0,25± 0,35 + 0,2
− 0,0
f(5)(6)(8) 1,7 2,0 + 0,50
− 0,30± 0,40 + 0,3
− 0,1
g/26 (*) 0 ± 0,5 ± 0,3
g/23,5 (*) 0 ± 0,7 ± 0,3
h/29,5 (*) 30,0 (*) 0 ± 0,5 ± 0,3
h/33 (*) h/
29,5 mv (**)30,0 mv (**) ± 0,35 ± 0,2
lR(5)(8) 4,5 5,25 ± 0,8 ± 0,4
lC(5)(6) 5,5 5,25 ± 0,5 ± 0,8 ± 0,35
p/33 (*) afhankelijk van de vorm
van hetafschermkapje——
q/33 (*)pþq
2± 0,6 ± 0,3
(*) Te meten op de afstand van het referentievlak die na het streepje in mm is aangegeven.
(**) „29,5 mv” of „30,0 mv” geeftde waarde aan gemet en op een afst and van 29,5 mm of 30,0 mm van hetrefe-
rentievlak.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 148
▼B
BLAD H4/7
Noten:
(1) „m” en „n” vormen de maximummaten van de lamp.
(2) Het moet mogelijk zijn de lamp in een cilinder met een diameter „s” te
brengen, die concentrisch is ten opzichte van de referentie-as en aan één
der uiteinden begrensd wordt door een vlak dat evenwijdig loopt aan het
referentievlak op een afstand van 20 mm ervan en aan het andere uiteinde
door een halve bol meteen st raal van s/2.
(3) Tot aan ten minste het cilindrische gedeelte moet het lampglas zwart
gemaakt zijn. Het zwarte gedeelte moet zich bovendien over het afscherm-
kapje uitstrekken, wanneer dit wordt gezien onder een rechte hoek met de
referent ie-as. Heteffectvan hetzwartmaken van hetlampglas mag ook op
een andere manier bewerkstelligd worden.
(4) De waarden in de linker kolom hebben betrekking op het groot licht, de
waarden in de rechter kolom hebben betrekking op het dimlicht.
(5) De buitenste spiralen van de gloeidraad zijn de eerste en de laatste licht-
gevende spiralen die de juiste wikkelhoek hebben. Waar een gloeidraad
een dubbele spiraal heeft, wordt de spiraal aangegeven door de omtrek
van de primaire spiraal.
(6) Voor de gloeidraad van het dimlicht zijn de meetpunten de snijpunten,
gezien vanuitricht ing
 , van de zijrand van hetafschermkapje methet
buitenste gedeelte van de buitenste spiraal als gedefinieerd in noot 5.
(7) „e” geeft de afstand aan tussen het referentievlak en het begin van de
gloeidraad van hetdimlichtals hierboven omschreven.
(8) Voor de gloeidraad van het groot licht zijn de meetpunten de snijpunten,
gezien vanuitricht ing
 , van een vlak evenwijdig aan vlak HH dat
zich er onder bevindt op een afstand van 0,8 mm, met het buitenste deel
van de buitenste spiraal als gedefinieerd in noot 5.
(9) De referentie-as is de loodlijn op het referentievlak die door het middel-
puntvan de cirkel metdiamet er „M” loopt(zie H4/1).
(10) Vlak VV is hetvlak datloodrechtop hetreferent ievlak st aaten datloopt
door de referentie-as en door het snijpunt van de cirkel met diameter
„M” en de middellijn van de insteeklip.
(11) Vlak HH is hetvlak loodrechtop hetreferent ievlak en op hetvlak VV dat
de referentie-as doorsnijdt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 149
▼B
Aanhangsel6
Categorie HS1
BLAD HS1/1
(Maten in millimeters)
De tekeningen zijn slechts voorbeelden; hun enige doel is het weergeven van de
te controleren afmetingen.
ReferentieMaten Tolerantie
6V 1 2V 6V 1 2V
o 28,5 + 0,45
− 0,25
p 28,95 —
m(1) max. 60,0 —
n(1) max. 34,5 —
s(2) 45,0 —
α(3) max. 40º —1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 150
▼B
BLAD HS1/2
Kenmerken
Gloeilampen uitseriefabricage Referent iegloeilamp
Nominale
waardenVolt6 (4)1 2 (4)1 2 (4)
Watt 35 35 35 35 35 35
Proefspanning Volt6,3 13,2Normale
waardenWatt 35 35 35 35 35
bij 13,2 V35
bij 13,2 V
± % 5555 5 5Lichtstroom
(lm)700 440 825 525
±% 1 5
Standaardlichtstroom bij het ongeveer 12 V (lm) 700 450Lampvoet PX43t-38 volgens CIE-publikatie 61 (blad 7004-34-1)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 151
▼B
BLAD HS1/3
Tabel met maten uit de schema's op bladen HS1/4 en HS1/5 (in mm)
Referentie Maten Tolerantie
6 V1 2 V6 V1 2 VGloeilampen uitseriefabri-
cageReferentie-
gloeilamp
6V 1 2V 1 2V
a/26 (*) 0,8 ± 0,35 ± 0,2
a/25 (*) 0,8 ± 0,55 ± 0,2
b1/29,5 (*) 0 ± 0,35 ± 0,2
b1/33 (*) b1/29,5 mv ± 0,35 ± 0,15
b2/29,5 (*) 0 ± 0,35 ± 0,2
b2/33 (*) b2/29,5 mv ± 0,35 ± 0,15
c/29,5 (*) 0,5 ± 0,35 ± 0,2
c/31 (*) c/29,5 mv ± 0,30 ± 0,15
d min. 0,1
max. 1,5——
e(7) 28,5 + 0,45
− 0,25+ 0,2
− 0,0
f(5)(6)(8) 1,7 + 0,50
− 0,30+ 0,3
− 0,1
g/25 (*) 0 ± 0,5 ± 0,3g/25 (*) 0 ± 0,7 ± 0,3
h/29,5 (*) 0 ± 0,5 ± 0,3
h/31 (*) h/29,5 ± 0,30 ± 0,2
l
R(5)(8) 3,5 4,0 ± 0,8 ± 0,4
lC(5)(6) 3,3 4,5 ± 0,8 ± 0,35
p/33 (*) Afhankelijk van de vorm
van hetafschermkapje——
q/33 (*)pþq
2± 0,6 ± 0,3
(*) Te meten op de na het streepje in mm aangegeven afstand van het referentievlak1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 152
▼B
BLAD HS1/4
Positie van de gloeidraden (*)
(Maten in millimeter)
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 153
(*) De tekening is slechts een voorbeeld van de vorm van het afschermkapje.
▼B
BLAD HS1/5
Positie van het afschermkapje (*)
(Maten in millimeter)
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 154
(*) De tekening is slechts een voorbeeld van de vorm van het afschermkapje.
▼B
BLAD HS1/6
AANVULLENDE UITLEG BIJ BLADEN HS1/4 EN HS1/5
De volgende maten worden in drie richtingen gemeten:
voor maten a, b1,c ,d ,e ,f ,lRen lC,
voor maten g, h, p en q,
voor maten b2.
Maten p en q worden gemeten in een vlak evenwijdig aan het referentievlak en
op een afstand van 33 mm hiervan.
Maten b1en b2worden gemeten in vlakken evenwijdig aan het referentievlak en
op een afstand van 29,5 mm, respectievelijk 33 mm hiervan.
Maten a en g worden gemeten in vlakken evenwijdig aan het referentievlak en
op een afstand van 25, respectievelijk 26 mm hiervan.
Maten c en h worden gemeten in vlakken evenwijdig aan het referentievlak en
op een afstand van 29,5, respectievelijk 31 mm hiervan.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 155
▼B
BLAD HS1/7
(1) „m” en „n” vormen de maximummaten van de lamp.
(2) Het moet mogelijk zijn de lamp in een cilinder met een diameter „s” te
brengen, die concentrisch is ten opzichte van de referentie-as en aan één
der uiteinden begrensd wordt door een vlak dat evenwijdig loopt aan het
referentievlak op een afstand van 20 mm ervan en aan het andere uiteinde
door een halve bol meteen st raal van s/2.
(3) Tot aan tenminste het cilindrische gedeelte moet het lampglas zwart
gemaakt zijn. Het zwarte gedeelte moet zich bovendien over het afscherm-
kapje uitstrekken, wanneer dit wordt gezien onder een rechte hoek met de
referent ie-as. Heteffectvan hetzwartmaken van hetlampglas mag ook op
een andere manier bewerkstelligd worden.
(4) De waarden in de linker kolom hebben betrekking op het groot licht, de
waarden in de rechter kolom hebben betrekking op het dimlicht.
(5) De buitenste spiralen van de gloeidraad zijn de eerste en de laatste licht-
gevende spiralen die de juiste wikkelhoek hebben. Waar een gloeidraad
een dubbele spiraal heeft, wordt de spiraal aangegeven door de omtrek
van de primaire spiraal.
(6) Voor de gloeidraad van het dimlicht zijn de meetpunten de snijpunten,
gezien vanuitricht ing
 , van de zijrand van hetafschermkapje methet
buitenste gedeelte van de buitenste spiraal als gedefinieerd in noot 5.
(7) „e” geeft de afstand aan tussen het referentievlak en het begin van de
gloeidraad van hetdimlichtals hierboven omschreven.
(8) Voor de gloeidraad van het groot licht zijn de meetpunten de snijpunten,
gezien vanuitricht ing
 , van een vlak evenwijdig aan vlak HH dat
zich er onder bevindt op een afstand van 0,8 mm, met het buitenste deel
van de buitenste spiraal als gedefinieerd in noot 5.
(9) De referentie-as is de loodlijn op het referentievlak die door het middel-
puntvan de cirkel metdiamet er „M” loopt(zie HS1/1).
(10) Vlak VV is hetvlak datloodrechtop hetreferent ievlak st aaten datloopt
door de referentie-as en door het snijpunt van de cirkel met diameter
„M” en de middellijn van de insteeklip.
(11) Vlak HH is hetvlak loodrechtop hetreferent ievlak en op hetvlak VV dat
de referentie-as doorsnijdt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 156
▼B
Aanhangsel7
Categorie HB3
BLAD HB3/1
(Maten in millimeters)
De tekeningen dienen slechts ter illustratie van hoofdmaten van de gloei-
lamp.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 157
▼B
BLAD HB3/2
Maten in mm (11)Toleranties
Gloeilampen uitseriefa-
bricageReferentiegloeilamp
e(8)(4) 31,5 (7) ± 0,16
f(8)(4) 5,1 (7) ± 0,16
h1,h20(7) ± 0,15 (3)
h30(7) ± 0,08 (3)
γ1(5) 45º min. — —
γ2(5) 52º min. — —
LampvoetP 20d volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-31-1)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale waarde Volt12 12
Watt 60 60
Proefspanning Volt13,2 13,2
Normale waarde Watt 73 max. 73 max.
Lichtstroom lm 1 860±% 1 2
Standaardlichtstroom voor koplichtproeven: 1 300 lm bij ongeveer 12 V1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 158
▼B
BLAD HB3/3
(1) Het referentievlak is het vlak gevormd door de raakpunten van de bevesti-
ging van de lampvoethouder.
(2) De referentie-as is de as loodrecht op het referentievlak en concentrisch
met de 17,46 mm-diameter van de lampvoet.
(3) De excentriciteit wordt uitsluitend gemeten in de richtingen A en B zoals
aangegeven op blad HB3/1. De meetpunten zijn de snijpunten van de
projectie van het buitenste deel van de spiralen dat het dichtstbij of het
verstverwijderd is van hetreferent ievlak, metde as van de gloeidraad.
(4) De meetrichting is richting (*) B zoals weergegeven in de tekening op blad
HB3/1.
(5) Hetlampglas moetaxiaal binnen de hoeken γ1enγ2vrij zijn van optische
vervorming. Deze eis geldtvoor de gehele omt rek van hetlampglas binnen
de hoeken γ1enγ2. De kleur van hetuit gezonden lichtmoetwitzijn.
(6) Het lampglas en de steunen mogen niet uit het omhulsel uitsteken en geen
invloed hebben op het aanbrengen achter de insteekopening. Het omhulsel
in concentrisch met de referentie-as.
(7) Wordt gecontroleerd door middel van een „box-system”, blad HB3/4 (*).
(8) De uiteinden van de gloeidraad worden gedefinieerd als de snijpunten van
de projectie van het buitenste deel van de uiteinden van de spiralen met de
as van de gloeidraad, waarbij de meetrichting (*) dezelfde is als aange-
geven in noot4.
(9) De insteeksleuf is verplicht.
(10) De gloeilamp wordt gedraaid in de meethouder tot de insteeklip vlak C van
de houder raakt.
(11) De maten worden gecontroleerd na verwijdering van de ringvormige kraag.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 159
(*) Fabrikanten kunnen een ander stel van loodrechte op elkaar staande meetinrichtingen
kiezen. De door de fabrikant opgegeven meetinrichtingen moeten in het testlaborato-rium worden gebruikt bij het controleren van de afmetingen en de positionering van
de gloeidraad.
▼B
BLAD HB3/4
Voorschriften ten aanzien van het meetscherm
Met deze proef kan worden vastgesteld of een lamp voldoet aan de voor-
schriften door te controleren of de gloeidraad correct gepositioneerd is ten
opzichte van de referentie-as en het referentievlak.
(Maten in millimeters)
pqrs tuv
12 V 1,3 d 1,6 d 3,0 2,9 0,9 0,4 0,7
d = diameter van de gloeidraad
De positie van de gloeidraad wordt uitsluitend gecontroleerd in de rich-
tingen A en B zoals aangegeven in de tekeningen op blad HB3/1.
Hetbegin van de gloeidraad, zoals gedefinieerd in noot8 bij blad HB3/3
moetbinnen volume B liggen, en hetuit einde van de gloeidraad binnen
volume C.
De gloeidraad moetgeheel binnen de aangegeven grenzen liggen. Volume
A brengtgeen eisen t en aanzien van hetmiddelpuntvan de gloeidraad met
zich mee.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 160
▼B
Aanhangsel8
Categorie HB4
BLAD HB4/1
(Maten in millimeters)
De tekeningen dienen slechts ter illustratie van de hoofdmaten van de
gloeilamp.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 161
▼B
BLAD HB4/2
Maten in mm (12)Toleranties
Gloeilampen uitseriefa-
bricageReferentiegloeilamp
e(4)(9) 31,5 (8) ± 0,16
f(4)(9) 5,1 (8) ± 0,16
h1,h20(8) ± 0,15 (3)
h30(8) ± 0,08 (3)
g(4) 0,75 ± 0,5 ± 0,3
γ1(5) 50º min. — —
γ2(5) 52º min. — —
γ3(7) 45º ± 5º ± 5º
LampvoetP 22d volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-31-1)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale waarden Volt12 12
Watt 51 51
Proefspanning Volt13,2 13,2Normale waarde Watt 62 max. 62 max.
Lichtstroom lm 1 095
±% 1 5
Standaardlichtstroom voor koplichtproeven: 825 lm bij ongeveer 12 V1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 162
▼B
BLAD HB4/3
(1) Het referentievlak is het vlak gevormd door de raakpunten van de bevesti-
ging van de lampvoethouder.
(2) De referentie-as is de as loodrecht op het referentievlak en concentrisch
met de 19,46 mm-diameter van de lampvoet.
(3) De excentriciteit wordt uitsluitend gemeten in de richtingen (*) A en B
zoals aangegeven op blad HB4/1. De meetpunten zijn de snijpunten van
de projectie van het buitenste deel van de spiralen dat het dichtstbij of het
verstverwijderd is van hetreferent ievlak, metde as van de gloeidraad.
(4) De meetrichting is richting (*) B zoals weergegeven in de tekening op blad
HB4/1.
(5) Hetlampglas moetaxiaal binnen de hoeken γ1enγ2vrij zijn van optische
vervorming. Deze eis geldtvoor de gehele omt rek van hetlampglas binnen
de hoeken γ1enγ2. De kleur van hetuit gezonden lichtmoetwitzijn.
(6) Het lampglas en de steunen mogen niet uit het omhulsel uitsteken en geen
invloed hebben op het aanbrengen achter de insteekopening. Het omhulsel
is concentrisch met de referentie-as.
(7) Het lampglas moet tenminste tot hoek γ3zwart zijn; het zwarte gedeelte
moet tenminste doorlopen tot het onvervormde deel van het lampglas dat
is bepaald door hoek γ1.
(8) Wordt gecontroleerd door middel van een „box-system”, blad HB4/4 (*).
(9) De uiteinden van de gloeidraad worden gedefinieerd als de snijpunten van
de projectie van het buitenste deel van de uiteinden van de spiralen met de
as van de gloeidraad, waarbij de meetrichting (*) dezelfde is als aange-
geven in noot5.
(10) De insteeksleuf is verplicht.
(11) De gloeilamp wordt gedraaid in de meethouder tot de insteeklip vlak C van
de houder raakt.
(12) De maten worden gecontroleerd na verwijdering van de ringvormige kraag.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 163
(*) Fabrikanten kunnen een ander stel van loodrechte op elkaar staande meetinrichtingen
kiezen. De door de fabrikant opgegeven meetinrichtingen moeten in het testlaborato-rium worden gebruikt bij het controleren van de afmetingen en de positionering van
de gloeidraad.
▼B
BLAD HB4/4
Voorschriften ten aanzien van het meetscherm
Met deze proef kan worden vastgesteld of een lamp voldoet aan de voor-
schriften door te controleren of de gloeidraad correct gepositioneerd is ten
opzichte van de referentie-as en het referentievlak.
(Maten in millimeters)
pqrs tuv
12 V 1,3 d 1,6 d 3,0 2,9 0,9 0,4 0,7
d = diameter van de gloeidraad
De positie van de gloeidraad wordt uitsluitend gecontroleerd in de rich-
tingen A en B zoals aangegeven in de tekening op blad HB4/1.
Hetbegin van de gloeidraad, zoals gedefinieerd in noot9 bij blad HB4/3,
moetbinnen volume B liggen, en hetuit einde van de gloeidraad binnen
volume C.
De gloeidraad moetgeheel binnen de aangegeven grenzen liggen. Volume
A impliceert geen eisen ten opzichte van het middelpunt van de gloeidraad.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 164
▼B
Aanhangsel9
Categorie H7
BLAD H7/1
Afbeelding 1: Hoofdtekening
(Maten in millimeters)
De tekeningen dienen slechts ter illustratie van de hoofdmaten van de
gloeilamp.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 165
▼B
BLAD H7/2
Nominale spanning 12 V
Maten in mmToleranties
Gloeilampen uitseriefa-
bricageReferentiegloeilamp
e(7) 25,0 (8) ± 0,1
f(7) 4,1 (8) ± 0,1
g(10) 0,5 min. u.c.
h1(9)0 (8) ± 0,1
h2(9)0 (8) ± 0,15
γ1(4) 40º min. — —
γ2(4) 50º min. — —
γ3(5) 30º min. — —
LampvoetPX26d volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-5-1)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale waarden Volt12 12
Watt 55 55
Proefspanning Volt13,2 13,2
Normale waarden Watt max. 58 max. 58
lichtstroom lm 1 500±% 1 0
Standaardlichtstroom voor koplichtproeven: 1 100 lm bij ongeveer 12 V.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 166
▼B
BLAD H7/3
(1) Het referentievlak is het vlak gevormd door de punten op het oppervlak
van de lampvoethouder waarop de drie steunnokken van de lampvoetring
zullen rusten.
(2) De referentie-as staat loodrecht op het referentievlak en gaat door het snij-
puntvan de t wee loodlijnen zoals aangegeven in figuur 3 op blad H7/1.
(3) Het lampglas en de steunen mogen niet uitsteken uit het omhulsel zoals
aangegeven in figuur 2 op hetblad H7/1. Hetomhulsel is concent risch
metde referent ie-as.
(4) Hetlampglas moetbinnen de hoeken γ1enγ2vrij zijn van optische vervor-
ming. Deze eis geldtvoor de gehele omt rek van hetlampglas binnen de
hoeken γ1enγ2.
(5) De zwarting van het lampglas moet tenminste tot hoek γ3gaan en zich
over de gehele bovenomtrek van de lamp tenminste uitstrekken tot het
cylindrische gedeelte van de lamp.
(6) De inwendige constructie van het licht moet zodanig zijn dat storende
vertekeningen en reflecties alleen voorkomen boven de gloeidraad zelf,
gezien vanuit horizontale richting. (Aanzicht
 in figuur 1 op blad H7/
1). In de gearceerde zones in figuur 5 op blad H7/1 mogen zich geen
andere metalen delen bevinden dan de gloeidraadwindingen.
(7) De uiteinden van de gloeidraad worden gedefinieerd als de snijpunten van
de projectie van het buitenste deel van de uiteinden van de spiralen met de
as van de gloeidraad, waarbij de meetrichting
 dezelfde is als aange-
geven in figuur 1 op blad H7/1.
(8) Wordt gecontroleerd door middel van een „box-system”, blad H7/4.
(9) De verschuiving van de gloeidraad ten opzichte van de referentie-as wordt
alleen gemeten in de richtingen
 en
 zoals aangegeven in figuur
1 op blad H7/1. De te meten punten zijn die waar de projectie van de
buitenzijde van de eindwindingen die het dichtst bij of het verst van het
referentievlak liggen, door de as van de gloeidraad loopt.
(10) De verschuiving van de gloeidraad ten opzichte van de as van het lamp-
glas, gemeten in twee vlakken die evenwijdig zijn aan het referentievlak,
waar de projectie van de buitenzijde van de eindwindingen die het dichtst
bij of hetverstvan hetreferent ievlak liggen, door de as van de gloeidraad
loopt.
(11) De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.
(12) Opmerkingen over de diameter van de gloeidraad
— Er gelden geen echte beperkingen voor de diameter, maar het doel
voor de toekomstige ontwikkelingen is dmax= 1,3 mm.
— Bij eenzelfde fabrikant moeten de ontwerpdiameter van een standaard-
gloeilamp en die van gloeilampen uitde seriefabricage aan elkaar
gelijk zijn.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 167
▼B
BLAD H7/4
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de voorschriften voldoet door
te controleren of de gloeidraad juist gepositioneerd is ten opzichte van de refe-
rentie-as en het referentievlak.
(Maten in millimeter)
a1a2b1b2c1c2
12 V d + 0,30 d + 0,50 0,2 4,6 4,0
d = diameter van de gloeidraad
Hetbegin van de gloeidraad als gedefinieerd in voet noot7 bij blad H7/3 moet
tussen de lijnen z1en z2en tussen de lijnen z3en z4liggen.
De positie van de gloeidraad wordt uitsluitend gecontroleerd in de richtingen
en
 zoals aangegeven in afbeelding 1 op blad H7/1.
De gloeidraad moetzich geheel binnen de aangegeven grenzen bevinden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 168
▼B
Aanhangsel10
Categorie HS2
BLAD HS2/1
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricage
Referentiegloeilamp
min. nom. max.
e 11,0 (3) 11,0 ± 0,15
f( 6V )(6) 1,5 2,5 3,5 2,5 ± 0,15
f (12 V) (6) 2,0 3,0 4,0
h1,h2(3) 0 ± 0,15
α(4)4 0
β(5) − 15º 90º + 15º 90º ± 5º
γ1(7) 15º 15º min.
γ2(7) 40º 40º min.
LampvoetP × 13,5s volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-35-1)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale waarden Volt(6) 6 12 6
Watt 15 15 151997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 169
▼B
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricage
Referentiegloeilamp
min. nom. max.
Proefspanning Volt6,75 13,5
Normale waarden Watt 15 15 15,0 bij 6,75 V
±% 6 6 6Lichtstroom lm 320 320± % 15 15
Standaardlichtstroom: 320 lm bij ongeveer 6,75 V
De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 170
▼B
BLAD HS2/2
(1) De referentie-as staat loodrecht op het referentievlak en loopt door het snij-
puntvan datvlak metdatvan de kraag van de lampvoet .
(2) Nog nader te bezien.
(3) Controle door middel van een „Box System”, blad HS2/3.
(4) Alle delen die mogelijkerwijs hetlichtkunnen absorberen of van invloed
kunnen zijn op de lichtbundel moeten vallen binnen hoek α.
(5) Hoek βgeeft de positie aan van het vlak dat door de elektroden loopt ten
opzichte van de insteekgleuf.
(6) Om snelle slijtage van de lamp te voorkomen, mag de voedingsspanning
nietmeer bedragen dan 8,5 V voor 6 V lampen en 15 V voor 12 V lampen.
(7) Er mogen zich geen zones met optische vervorming bevinden tussen de
buitenzijden van de hoeken γ1enγ2en de lamp mag geen krommingsstraal
hebben van minder dan 50 % van zijn werkelijke diameter.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 171
▼B
BLAD HS2/3
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de voorschriften voldoet
door te controleren of de gloeidraad juist gepositioneerd is ten opzichte van
de referentie-as en het referentievlak.
(Maten in millimeters)
AanzichtA + B
a1a2b1b2c1(6 V) c1(12 V) c2
12 V d + 1,0 d + 1,4 0,25 0,25 4,0 4,5 1,75
d = werkelijke diameter van de gloeidraad
De gloeidraad moetzich geheel binnen de aangegeven grenzen bevinden.
Hetbegin van de gloeidraad moett ussen de lijnen z1en z2liggen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 172
▼B
Aanhangsel11
Categorieën S1en S2
BLAD S1/S2/1
(Maten in millimeters)
Noot:
Vlak VV bevatde referent ie-as en de lijn die looptdoor hetmidden van de
ribben.
Vlak HH (normale positie van het afschermkapje) staat loodrecht op vlak VV en
bevatde referent ie-as.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 173
▼B
BLAD S1/S2/2
Lampen van de categorieën S1en S2— Maten
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricage (5)
Referentiegloeilamp
min. nom. max.
e 32,35 32,70 33,05 32,7 ± 0,15
f 1,4 1,8 2,2 1,8 ± 0,2
l 4 5,5 7 5,5 ± 0,5
c(3) 0,2 0,5 0,8 0,5 ± 0,15
b(3) − 0,15 0,2 0,55 0,2 ± 0,15
a(3) 0,25 0,6 0,95 0,6 ± 0,15
h − 0,5 0 0,5 0 ± 0,2g − 0,5 0 0,5 0 ± 0,2
β(
3)(4) −2º 30 ′ 0º 2º 30 ′ 0º ± 1º
LampvoetBA 20d volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-12-5)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 174
▼B
BLAD S1/S2/3
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Gloeilampen van categorie S1
Gloeilampen uit(5) seriefabricage Referentiegloeilamp
Nominale waarden Volt6 12 6
Watt 25 25 25 25 25 25
Proefspanning Volt6,75 13,5 —
Normale waarden Watt 25 25 25 25 25 25
bij 6,75 V
±% 5 5 5Lumen 435 315 435 315 —
± % 20 20 —
Standaardlichtstroom bij ongeveer 6 V: respectievelijk 398 en 284 lm
Lampen van categorie S
2
Gloeilampen uit(5) seriefabricage Referentiegloeilamp
Nominale waarden Volt6 12 12
Watt 35 35 35 35 35 35
Proefspanning Volt6,3 13,5 —
Normale waarden Watt 35 35 35 35 35 35
bij 13,5 V
±% 5 5 5Lumen 650 465 650 465 —± % 20 20 —
Standaardlichtstroom bij ongeveer 12 V: respectievelijk 568 en 426 lm
Noot:
(
1) De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.
(2) Het referentievlak staat loodrecht op de referentie-as en raakt de bovenkant
van de rib meteen breedt e van 4,5 mm.
(3) Maten a, b, c en βhebben betrekking op een vlak dat evenwijdig loopt aan
het referentievlak en dat snijpunten heeft met de twee randen van het
afschermkapje op een afstand van e + 1,5 mm.
(4) Toegest ane hoekverdraaiing van hetvlak datde randen van hetafscherm-
kapje bevat ten opzichte van de normale positie.
(5) Voorschriften voor de goedkeuring van een type. Voorschriften voor de
overeenstemming van de produktie worden nog onderzocht.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 175
▼B
Aanhangsel12
Categorie S3
BLAD S3/1
(Maten in mm)
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricageReferentiegloei-
lampmin. nom. max.
e(2) 19,0 19,5 20,0 19,5 ± 0,25
f (6 V) 3,0 2,5 ± 0,5f (12 V) 4,0d
1,d2(3) − 0,5 0 + 0,5 ± 0,3
LampvoetP26s volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-36-1)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale waarden Volt6 12 6
Watt 15 15
Proefspanning Volt6,75 13,5 —Normale waarden Watt 15 15,0 bij
6,75 V
±% 6 6Lumen 240 —± % 15 —
Standaardlichtstroom: 240 lm bij ongeveer 6,75 V
Opmerkingen:
(
1) De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.
(2) Afstand gekoppeld aan het lichtzwaartepunt.
(3) Zijdelingse afwijking van de as van de gloeidraad ten opzichte van de refe-
rentie-as. Het volstaat de afwijking te meten in twee vlakken die loodrecht
op elkaar staan.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 176
▼B
Aanhangsel13
Categorie S4
BLAD S4/1
(Maten in mm)
Vlak VV bevatde referent ie-as en looptdoor hetmidden van de nokken.
Vlak HH bevat de referentie-as en staat loodrecht op vlak VV.
Objectieve positie van vlak SS dat evenwijdig aan vlak HH door de randen van
hetafschermkapje loopt .1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 177
▼B
BLAD S4/2
S4:Gloeilamp voor bromfietsen
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricageReferentiegloei-
lampmin. nom. max.
e 33,25 33,6 33,95 33,6 ± 0,15
f 1,45 1,8 2,15 1,8 ± 0,2
lC,lR2,5 3,5 4,5 3,5 ± 0,5
c(2) 0,05 0,4 0,75 0,4 ± 0,15
b(2) − 0,15 0,2 0,55 0,2 ± 0,15
a(2) 0,25 0,6 0,95 0,6 ± 0,15
h − 0,5 0 0,5 0 ± 0,2g − 0,5 0 0,5 0 ± 0,2
β(
2)(5) −2º 30 ′ 02 º 3 0 ′ 0±1 º
Lampvoet1 BAX 15d (1)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
spanningVolt6 12 6
Nominaal
vermogen (6)Watt 15 15 15 15 15 15
Proefspan-
ningVolt6,75 13,5
Normaal
vermogen (6)Watt 15 15 15 15 15 15
(bij 6,75 V)
Tolerantie ± % 6 6 6Normale
waardenLichtstroom
(in lm) (
4)
(6)180 125 190 180 125 190
min. min. max. min. min. max.
Standaardlichtstroom bij ongeveer 6 V (4): 240 lm (groot licht) 160 lm (dimlicht)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 178
▼B
BLAD S4/3
Opmerkingen:
(1) Lampvoetvolgens CIE-publikat ie 61 in voorbereiding.
(2) De maten a, b, c en βhebben betrekking op een vlak dat evenwijdig loopt
aan het referentievlak en dat snijpunten heeft met de twee randen van het
afschermkapje op een afstand van e + 1,5 mm.
(3) Het referentievlak staat loodrecht op de referentie-as en heeft een raaklijn
metde bovenkantvan de nok die een lengt e heeftvan 2 mm.
(4) De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.
(5) Toegestane afwijking van het vlak van het afschermkapje ten opzichte van
zijn normale positie.
(6) De waarden in de linker kolom hebben betrekking op de gloeidraad van het
groot licht, de waarden in de rechter kolom hebben betrekking op de gloei-
draad van hetdimlicht .1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 179
▼B
Aanhangsel14
Categorie P21W
BLAD P21W/1
Maten in mmGloeilampenuitseriefabricage Referen-
tiegloei-
lamp min. nom. max.
e 31,8 (3) 31,8 ± 0,3
f 12 V 5,5 6,0 7,0 6,0 ± 0,5
6, 24 V (4) 7,0
β 75º 90º 105º 90º ± 5º
Zijdelingse afwijking (1)(3) 0,3 max.
LampvoetBA 15s volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-11A-7) (2)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
waardenVolt6 12 24 12
Watt 21 21
Proefspanning Volt6,75 13,5 28,0Normale
waardenWatt 26 25 28 25 bij
13,5 V
±% 6 6Lichtstroom
lm460
±% 1 5
Standaardlichtstroom: ongeveer 460 lm bij 13,5 V
(1) Maximale zijdelingse afwijking van het midden van de gloeidraad ten opzichte van
twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de referentie-as van de lampvoet bevatten
en waarvan één de as van de insteeknok bevat.
(2) Lampen meteen lampvoetBA 15d kunnen voor bijzondere doeleinden gebruikt
worden; zij hebben dezelfde afmetingen.
(3) Worden gecontroleerd met een „Box System”, blad P21W/2.
(4) Voor 24-voltlampen voor zwaar gebruik met een afwijkende gloeidraadvorm zijn
aanvullende voorschriften in voorbereiding.
De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 180
▼B
BLAD P21W/2
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de eisen voldoet door te
controleren of de gloeidraad juist gepositioneerd is ten opzichte van de
referentie-as en het referentievlak en een as die op ± 15º na loodrecht staat
op hetvlak dathetmidden van de inst eeknokken en de referent ie-as door-
snijdt.
(Maten in mm)
referentie a b h k
maten 3,5 3,0 9,0 1,0
Meetmethode en voorschriften
1. De lamp wordt in een fitting geplaatst die om zijn eigen as kan draaien en
die ofwel een schaalverdeling heeft ofwel vaste instellingen die overeen-
komen met de toegestane grenzen voor de hoekverplaatsing, d.w.z. ± 15º.
De fitting wordt dan zodanig gedraaid dat er een aanzicht op het eind van
de gloeidraad wordtverkregen op hetscherm waarop hetbeeld van de
gloeidraad wordtgeproject eerd. Hetaanzichtvan heteind van de gloei-
draad moetworden verkregen binnen de grenzen van de hoekverplaat sing
(± 15º).
2. Zijaanzicht
Wanneer de lamp metde lampvoetnaar beneden wordtgeplaat stmetde
referentie-as verticaal en met een aanzicht op het eind van de gloeidraad,
moet de projectie van de gloeidraad in zijn geheel vallen binnen een recht-
hoek met hoogte „a” en breedte „b”, waarvan het midden is gelegen op de
theoretische plaats van het midden van de gloeidraad.
3. Vooraanzicht
Wanneer de lamp metde lampvoetnaar beneden wordtgeplaat stmetde
referentie-as verticaal en wordt bekeken in een richting loodrecht op de as
van de gloeidraad:
3.1. moet de projectie van de gloeidraad in zijn geheel vallen binnen een recht-
hoek met hoogte „a” en breedte „b”, waarvan het midden is gelegen op de
theoretische plaats van het midden van de gloeidraad,
3.2. mag hetmidden van de gloeidraad nietmeer dan de afst and „k” van de
referentie-as afwijken.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 181
▼B
Aanhangsel15
Categorie P21/5W
BLAD P21/5W/1
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricageReferentie-
gloeilampmin. nom. max.
e 31,8 (1) 31,8 ± 0,3
f 7,0 (1) 7,0 − 0
−2
Zijdelingse afwijking (1) 0,3 max. (2)
x, y (1) 2,8 ± 0,3
β 75º (1) 90º 105º (1) 90º ± 5º
LampvoetBAY 15d volgens CIE-publikat ie (blad 7004-11B-5)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
waardenVolt6 12 24 (3)1 2
Watt 21 5 21 5 21 5 21/5
Proefspan-
ningVolt6,75 13,5 28,0
Normale
waardenWatt 26 6 25 6 28 10 25 en 6
bij 13,5 V
± % 6 10 6 10 6 10 6 en 10
Lichtstroom
lm440 35 440 35 440 40
± % 15 20 15 20 15 20
Standaardlichtstroom: 440 en 35 lm bij ongeveer 13,5 V1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 182
▼B
(1) Deze maten worden gecontroleerd door middel van een „Box System” (bladen P21/5W/
2, P21/5W/3) op basis van de bovenstaande maten en toleranties. x en y verwijzen naarde as van de hoofdgloeidraad en nietnaar de as van de lamp (P21/5W/2). Een grot ere
nauwkeurigheid in de plaatsing van de gloeidraden en het samenstel lampvoet/fitting
wordtonderzocht .
(
2) Maximale zijdelingse afwijking van het midden van de hoofdgloeidraad ten opzichte
van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de referentie-as omvatten en waarvanéén de as van de insteeknok omvat.
(
3) 24 V-lampen worden niet aangeraden voor toekomstige constructies.
De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 183
▼B
BLAD P21/5W/2
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de voorschriften voldoet door
te controleren of:
a) de hoofdgloeidraad juist gepositioneerd is ten opzichte van de referentie-
as en het referentievlak en een as die op ± 15º na loodrecht staat op het
vlak dat het midden van de insteeknokken en de referentie-as doorsnijdt.
b) de secundaire gloeidraad juist is gepositioneerd ten opzichte van de
hoofdgloeidraad.
Beproevingsmethode en voorschriften
1. De lamp wordt in een fitting geplaatst die om zijn eigen as kan draaien
en die ofwel een schaalverdeling heeft ofwel vaste instellingen die over-
eenkomen met de toegestane grenzen voor de hoekverplaatsing, d.w.z.
± 15º. De fitting wordt dan zodanig gedraaid dat er een aanzicht op het
eind van de gloeidraad wordtverkregen op hetscherm waarop een beeld
van de gloeidraad wordtgeproject eerd. Hetaanzichtvan heteind van de
hoofdgloeidraad moetworden verkregen binnen de grenzen van de hoek-
verplaatsing (± 15º).
2. Zijaanzicht
Wanneer de lamp metde lampvoetnaar beneden wordtgeplaat stmetde
referentie-as verticaal en een aanzicht op het eind van de hoofdgloei-draad:
2.1. moetde project ie van de hoofdgloeidraad in zijn geheel vallen binnen een
rechthoek met hoogte „a” en breedte „b”, waarvan het midden is gelegen
op de theoretische plaats van het midden van de gloeidraad;
2.2. moetde project ie van de secundaire gloeidraad in zijn geheel vallen:2.2.1. binnen een rechthoek met breedte „c” en hoogte „d” waarvan het midden
is gelegen op afstanden „v” rechts van en „u” boven het theoretische
midden van de hoofdgloeidraad;
2.2.2. boven een raaklijn met de bovenste rand van de projectie van de hoofd-
gloeidraad en oplopend van links naar rechts onder een hoek van 25º;
2.2.3. rechts van de projectie van de hoofdgloeidraad.
3. Vooraanzicht
Wanneer de lamp metde lampvoetnaar beneden wordtgeplaat stmetde
referentie-as verticaal en gezien in een richting loodrecht op de as van de
hoofdgloeidraad:
3.1. moet de projectie van de hoofdgloeidraad geheel vallen binnen een recht-
hoek met hoogte „a” en breedte „b”, gecentreerd op het theoretische
midden van de gloeidraad;
3.2. mag hetmidden van de hoofdgloeidraad nietmeer dan de afst and „k” van
de referentie-as afwijken;
3.3. mag hetmidden van de secundaire gloeidraad nietmeer dan ± 2 mm
(± 0,4 mm voor de standaardlamp) afwijken van de referentie-as.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 184
▼B
BLAD P21/5W/3
Zijaanzicht
(Maten in mm)
Referentie a b c d u v
Maten 3,5 3,0 4,8 2,8
Vooraanzicht
Referentie a h k
Maten 3,5 9,0 1,01997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 185
▼B
Aanhangsel16
Categorie R5W
BLAD R5W/1
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricage Referen-
tiegloei-
lamp min. nom. max.
e 17,5 19,0 20,5 19,0 ± 0,3
Zijdelingse afwijking (2) 1,5 0,3 max.
β 60º 90º 120º 90º ± 5º
LampvoetBA 15s volgens CIE-publikat ie (blad 7004-11A-6) (1)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
waardenVolt6 12 24 (3)1 2
Watt 5 5
Proefspanning Volt6,75 13,5 28,0Normale
waardenWatt 5 7 5 bij
13,5 V
± % 10 10Lichtstroom
lm50
±% 2 0
Standaardlichtstroom: 50 lm bij ongeveer 13,5 V
De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.
(
1) Lampen meteen lampvoetBA 15d mogen worden gebruiktvoor bijzondere
doeleinden; zij hebben dezelfde afmetingen.
(2) Maximale zijdelingse afwijking van hetmidden van de gloeidraad t en
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de referentie-as
bevatten en waarvan één de as van de insteeknok bevat.
(3) Voor 24-Voltlampen voor zwaar gebruik met een andersgevormde gloei-
draad zijn aanvullende voorschriften in voorbereiding.
(4) Zie aanhangsel 24.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 186
▼B
Aanhangsel17
Categorie R10W
BLAD R10W/1
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricage Referen-
tiegloei-
lamp min. nom. max.
e 17,5 19,0 20,5 19,0 ± 0,3
Zijdelingse afwijking (2) 1,5 0,3 max.
β 60º 90º 120º 90º ± 5º
LampvoetBA 15s volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-11A-6) (1)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
waardenVolt6 12 24 (3)1 2
Watt 10 10
Proefspanning Volt6,75 13,5 28,0
Normale
waardenWatt 10 12,5 10 bij
13,5 V
± % 10 10
Lichtstroom
lm125
±% 2 0
Standaardlichtstroom: 125 lm bij ongeveer 13,3 V
De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.
(1) Lampen meteen lampvoetBA 15d mogen worden gebruiktvoor bijzondere
doeleinden; zij hebben dezelfde afmetingen.
(2) Maximale zijdelingse afwijking van hetmidden van de gloeidraad t en
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de referentie-as
bevatten en waarvan één de as van de insteeknok bevat.
(3) Voor 24-Voltlampen voor zwaar gebruik met een andersgevormde gloei-
draad zijn aanvullende voorschriften in voorbereiding.
(4) Zie aanhangsel 24.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 187
▼B
Aanhangsel18
Categorie T4W
BLAD T4W/1
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricage Referen-
tiegloei-
lamp min. nom. max.
e 13,5 15,0 16,5 15,0 ± 0,3
Zijdelingse afwijking (1) 1,5 0,5 max.
β 90º 90º ± 5º
LampvoetBA 9s volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-14-6) (3)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
waardenVolt6 12 24 12
Watt 4 4
Proefspanning Volt6,75 13,5 28,0Normale
waardenWatt 4 5 4 bij
13,5 V
± % 10 10Lichtstroom
lm35
±% 2 0
Standaardlichtstroom: 35 lm bij ongeveer 13,5 V
(
1) Maximale zijdelingse afwijking van hetmidden van de gloeidraad t en
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de referentie-as
bevatten en waarvan één de as van de insteeknok bevat.
(2) Zie aanhangsel 24.
(3) De lampvoet mag over de gehele lengte geen buiten de maximum toege-
stane diameter uitstekende lassen of uitsteeksels hebben.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 188
▼B
Aanhangsel19
Categorie C5W
BLAD C5W/1
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricage Referen-
tiegloei-
lamp min. nom. max.
b(1) 34,0 35,0 36,0 35 ± 0,5
f(2)(3) 7,5 (4)1 5 (5) 9 ± 1,5
LampvoetSV 8,5 volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-81-3)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
waardenVolt6 12 24 12
Watt 5 5
Proefspanning Volt6,75 13,5 28,0
Normale
waardenWatt 5 7 5 bij
13,5 V
± % 10 10
Lichtstroom
lm45
±% 2 0
Standaardlichtstroom: 45 lm bij ongeveer 13,5 V
(1) Deze afmeting komt overeen met de afstand tussen twee openingen met een diameter
van 3,5 mm, die ieder tegen één van de lampvoeten rusten.
(2) De gloeidraad moetzich bevinden binnen een cilinder meteen lengt e van 19 mm die
coaxiaal is aan de as van de lamp en die symmetrisch geplaatst is ten opzichte van de
middenlangsas van de lamp. De diameter van die cilinder is in het geval van 6 en 12 V
lampen: d + 4 mm (voor standaardlampen: d + 2 mm) en in het geval van 24 Vlampen: d + 5 mm, waarbij „d” de nominale diameter is van de gloeidraad die doorde fabrikantis opgegeven.
(
3) De afwijking van het midden van de gloeidraad ten opzichte van het midden van de
lengte van de lamp mag niet meer bedragen dan ± 2 mm (voor standaardlampen:
± 0,5 mm) in de richting van de referentie-as.
(4) 4,5 mm voor 6 V lampen.
(5) 16,5 mm voor 24 V lampen.
De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 189
▼B
Aanhangsel20
Categorie C21W
BLAD C21W/1
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricage Referen-
tiegloei-
lamp min. nom. max.
b(1) 40,0 41,0 42,0 41 ± 0,5
f(2) 7,5 10,5 8 ± 1
LampvoetSV 8,5 volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-81-3)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
waardenVolt12 12
Watt 21 21
Proefspanning Volt13,5Normale
waardenWatt 25 25 bij
13,5 V
±% 6 6Lichtstroom
lm460
±% 1 5
Standaardlichtstroom: 460 lm bij ongeveer 13,5 V
(1) Deze afmeting komt overeen met de afstand tussen twee openingen met een diameter
van 3,5 mm.
(2) De positie van de gloeidraad wordt gecontroleerd door middel van een „Box System”,
blad C21W/2.
De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 190
▼B
BLAD C21W/2
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de eisen voldoet door te
controleren of de gloeidraad juist gepositioneerd is ten opzichte van de
referentie-as en de middenlangsas van de lamp.
(Maten in millimeters)
ahk
12 V 4,0 + d 14,5 2,0
d = nominale diameter van de gloeidraad, volgens fabrieksopgave.
Voor referentiegloeilampen: a = 2,0 + d k = 0,5
Beproevingsmethode en voorschriften
1. De lamp wordt in een fitting geplaatst die 360º om de referentie-as kan
draaien, zodanig dater een vooraanzichtwordtverkregen op hetscherm
waarop het beeld van de gloeidraad wordt geprojecteerd. Het referentievlak
op hetscherm moetsamenvallen methetmidden van de lamp. De gezocht e
middenas op hetscherm moetovereenst emmen metde middenlangsas van
de lamp.
2. Vooraanzicht2.1. De projectie van de gloeidraad moet geheel binnen de rechthoek vallen
wanneer de lamp 360º gedraaid wordt.
2.2. Hetmidden van de gloeidraad mag nietmeer van de gezocht e middenas
afwijken dan de afstand „k”.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 191
▼B
Aanhangsel21
Categorie W3W
BLAD W3W/1
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricage Referen-
tiegloei-
lamp min. nom. max.
e 11,2 12,7 14,2 12,7 ± 0,3
Zijdelingse afwijking (2) 1,5 0,5 max.
β − 15º 0º + 15º 0º ± 5º
LampvoetW 2,1 × 9,5d volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-91-2) (1)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
waardenVolt6 12 24 12
Watt 3 3
Proefspanning Volt6,75 13,5 28,0
Normale
waardenWatt 3 4 3 bij
13,5 V
± % 15 15
Lichtstroom
lm22
±% 3 0
Standaardlichtstroom: 22 lm bij ongeveer 13,5 V
De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.
(1) Dit type wordt beschermd door octrooien en de voorwaarden van ISO/CIE
zijn van toepassing.
(2) Maximale zijdelingse afwijking van hetmidden van de gloeidraad t en
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de as van de
lampvoet bevatten en waarvan één as XX omvat.
(3) Zie aanhangsel 24.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 192
▼B
Aanhangsel22
Categorie W5W
BLAD W5W/1
Maten in mmGloeilampen uitseriefabricage Referen-
tiegloei-
lamp min. nom. max.
e 11,2 12,7 14,2 12,7 ± 0,3
Zijdelingse afwijking (2) 1,5 0,5 max.
β − 15º 0º + 15º 0º ± 5º
LampvoetW 2,1 × 9,5d volgens CIE-publikat ie 61 (blad 7004-91-2) (1)
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN
Nominale
waardenVolt6 12 24 12
Watt 5 5
Proefspanning Volt6,75 13,5 28,0Normale
waardenWatt 5 7 5 bij
13,5 V
± % 10 10Lichtstroom
lm50
±% 2 0
Standaardlichtstroom: 22 lm bij ongeveer 13,5 V
De kleur van het uitgestraalde licht moet wit zijn.
(
1) Dit type wordt beschermd door octrooien en de voorwaarden van ISO/CIE
zijn van toepassing.
(2) Maximale zijdelingse afwijking van hetmidden van de gloeidraad t en
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de referentie-as
bevatten en waarvan één as XX omvat.
(3) Zie aanhangsel 24.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 193
▼B
Aanhangsel23
Voorbeeld van de plaatsing van het goedkeuringsmerk
Bovenstaand goedkeuringsmerk op een gloeilamp geeft aan dat de lamp is goed-
gekeurd in Duitsland (e1) onder goedkeuringsnummer A3. Het eerste teken van
de goedkeuringscode (0) geeftaan datde goedkeuring is verleend in overeen-
stemming met de voorschriften van bijlage IV van deze richtlijn in haar
oorspronkelijke vorm.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 194
▼B
Aanhangsel24
Lichtmiddelpunt en vormen van gloeidraden
Tenzij anders vermeld in de technische documentatie bij de lampen, is deze
norm van t oepassing voor hetbepalen van hetlicht middelpuntvan verschillende
gloeidraadvormen indien de gloeidraad in de documentatie in tenminste één
afbeelding als puntis aangegeven.
De positie van het lichtmiddelpunt hangt af van de vorm van de gloeidraad.
Nr. Gloeidraadvormen Opmerkingen
1
 Als b > 1,5 h mag de verschuiving van de
as van de gloeidraad ten opzichte van een
loodrecht op de referentie-as staand vlak
nietmeer dan 15º bedragen.
2
 Alleen van toepassing op gloeidraden die
vallen binnen een rechthoek met b > 3 h.
3
 Van toepassing op gloeidraden die vallen
binnen een rechthoek met b ≤3h ,
waarbij echter k < 2 h.
De zijden van de rechthoeken in afbeelding 2 en 3 staan evenwijdig aan, respec-
tievelijk loodrecht op de referentie-as.
Het lichtmiddelpunt is het snijpunt van de streepstiplijnen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 195
▼B
HOOFDSTUK 3
UITSTEKENDE DELEN VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN
LIJST VAN BIJLAGEN
BIJLAGE I Voorschriften voor de uitstekende delen van motorvoertuigen op twee of
drie wielen zonder carrosserie …
Aanhangsel Beproevingstoestel en beproevingsvoorwaarden …
BIJLAGE II Voorschriften voor de uitstekende delen van motorvoertuigen op drie
wielen metcarrosserie …
Aanhangsel Meting van de uitstekende delen en tussenruimten …
BIJLAGE III …Aanhangsel 1 Inlichtingenformulier voor de uitstekende delen van een type motorvoer-
tuig op twee of drie wielen …
Aanhangsel 2 Goedkeuringscertificaat voor de uitstekende delen van een type motorvoer-
tuig op twee of drie wielen …1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 196
▼B
BIJLAGEI
VOORSCHRIFTEN VOOR DE UITSTEKENDE DELEN VAN MOTOR-
VOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN ZONDER CARROSSERIE
1. DEFINITIES
In deze bijlage wordtverst aan onder:
1.1. „uitstekende delen van het voertuig”: de delen van het voertuig die in
geval van een botsing met externe obstakels geraakt kunnen worden;
1.2. „schuurcontact”: alle contacten die onder bepaalde omstandigheden
scheurwonden kunnen veroorzaken;
1.3. „stootcontact”: alle contacten die onder bepaalde omstandigheden
verwondingen door penetratie kunnen veroorzaken;
1.4. „voertuigtype voor wat betreft de uitstekende delen”: motorvoertuigen
die onderling geen essentiële verschillen vertonen, met name met
betrekking tot de vorm, de afmetingen, de richting en de hardheid van
de uitstekende delen van het voertuig;
1.5. „kromtestraal”: de straal „r” van de cirkelboog die de afgeronde vorm
van hetdesbet reffende deel hetmeestbenadert .
2. CRITERIA TER ONDERSCHEIDING VAN „SCHUURCONTACT”
EN „STOOTCONTACT”
2.1. Door het beproevingstoestel (afgebeeld in figuur A van aanhangsel 1)
overeenkomstig punt 4.2 langs het voertuig te bewegen worden de
delen die door het toestel worden geraakt ingedeeld in
2.1.1. groep 1: voertuigdelen die het beproevingstoestel raken, en2.1.2. groep 2: voertuigdelen die tegen het beproevingstoestel stoten.2.1.3. Teneinde ondubbelzinnig onderscheid te maken tussen de tot groep 1 en
tot groep 2 behorende delen of onderdelen moet het beproevingstoestel
op de in de onderstaande figuur aangegeven methode worden gebruikt:
3. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
3.1. Onverminderd de in punt3.2 genoemde bepalingen mag zich aan de
buitenzijde van elk type voertuig geen enkel naar buiten gericht puntig,
scherp of uitstekend deel bevinden met een zodanige vorm, afmeting,
richting of hardheid dat het risico of de ernst van lichamelijk letsel
van een persoon die bij een ongeval tegen het voertuig stoot of daar-
door wordt geraakt, wordt vergroot.
3.2. De voertuigen moeten zodanig ontworpen zijn dat de delen waarmee
andere weggebruikers in contact kunnen komen, voldoen aan de in de
punten 5 en 6 hieronder genoemde bepalingen, naar gelang van het
geval.
3.3. Alle in deze bijlage bedoelde uitstekende delen die zijn gemaakt van of
bekleed metrubber of zachtplast ic meteen hardheid van minder dan
60 Shore A, worden geacht te voldoen aan de onder punten 5 en 6
genoemde bepalingen.
3.4. De hieronder genoemde specificaties zijn evenwel bij motoren met
zijspan niet van toepassing op de ruimte tussen het zijspan en de motor.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 197
▼B
3.5. Met pedalen uitgeruste bromfietsen hoeven voor de pedalen niet aan
alle in deze richtlijn vastgestelde eisen of delen daarvan voldoen. De
constructeur moet de instantie waarbij de goedkeuringsaanvraag voor
de uitstekende delen van een voortuigtype wordt ingediend, op de
hoogte stellen van de voorschriften waaraan niet wordt voldaan, waarbij
moetworden aangegeven welke maat regelen zijn genomen om de
veiligheid te garanderen.
4. BEPROEVINGSMETHODE4.1.Beproevingstoestel en -voorwaarden
4.1.1. Het beproevingstoestel moet het in figuur A van het aanhangsel afge-
beelde toestel zijn.
4.1.2. Het te beproeven voertuig moet recht en verticaal worden gehouden
met beide wielen op de grond. De stuurinrichting moet vrij in het
normale draaigebied daarvan kunnen bewegen.
Op het voertuig wordt een antropomorfe proefpop met een percentiel
van AM 50 of een proefpop of persoon metsoort gelijke fysieke
kenmerken op zodanige wijze in de normale rijhouding geplaatst dat
zij de vrije beweging van de stuurinrichting niet belemmert.
4.2.Beproevingsprocedure
Het proeftoestel wordt van de voorzijde naar de achterzijde van het
voertuig bewogen, waarbij de stuurinrichting wordt meegenomen (als
deze door het beproevingstoestel wordt geraakt) totdat het stuur
volledig blokkeert. Het beproevingstoestel moet steeds in contact met
hetvoert uig blijven (zie figuur B van hetaanhangsel). De proef wordt
aan beide zijden van het voertuig uitgevoerd.
5. CRITERIA
5.1. De in dit punt genoemde criteria zijn niet van toepassing op de onder
punt6 vallende delen.
5.2. Onder voorbehoud van de onder punt3.3 genoemde uit zondering
gelden de volgende minimumcriteria:
5.2.1. Voorschriften voor de tot groep 1 behorende delen5.2.1.1. Bij een plaat:
— moeten de hoeken een kromtestraal van minstens 3 mm hebben,
— moeten de randen een kromtestraal van minstens 0,5 mm hebben.
5.2.1.2. Bij een stang:
— moet een diameter van de stang minstens 10 mm bedragen,
— moeten de randen aan het uiteinde van de stang een kromtestraal
van minstens 2 mm hebben.
5.2.2. Voorschriften voor de tot groep 2 behorende delen5.2.2.1. Bij een plaat:
— moeten de hoeken en de randen een kromtestraal van minstens 2 mm
hebben.
5.2.2.2. Bij een stang:
— moet de lengte kleiner zijn dan de helft van de diameter van de
stang, als de diameter minder dan 20 mm bedraagt,
— moet de kromtestraal van de randen aan het uiteinde van de stang
minstens 2 mm bedragen, als de diameter van de stang groter of
gelijk aan 20 mm is.
6. BIJZONDERE VOORSCHRIFTEN
6.1. De bovenrand van het windscherm of de kuip moet een kromtestraal
van minstens 2 mm hebben of moet aan de randen zijn bekleed met
beschermend materiaal, overeenkomstig de voorschriften van punt 3.3.
6.2. De uiteinden en buitenste randen van het koppelings- en het remhendel
moeten zijn afgerond waarbij de kromtestraal minstens 7 mm moet
bedragen.
6.3. De voorkant van het spatbord moet een kromtestraal van minstens 2 mm
hebben.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 198
▼B
6.4. Aan de bovenzijde van de brandstoftank geplaatste vuldoppen, waar de
berijder zich bij een ongeval tegen kan stoten, mogen aan de achterzijde
niet meer dan 15 mm boven het onderliggende oppervlak uitsteken; de
overgang daarvan naar hetonderliggende oppervlak moetin het zelfde
vlak liggen of duidelijk bolvormig zijn. Als nietaan hetvoorschrift
van 15 mm kan worden voldaan, moeten andere voorzieningen — zoals
een afscherming achter het vulgat — worden aangebracht (zie bijvoor-
beeld onderstaande schets).
6.5. De contactsleutels moeten worden beschermd door een opzetstuk. Dit
voorschriftis nietvan t oepassing op neerklapbare of in hetoppervlak
verzonken sleutels.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 199
▼B
Aanhangsel
Beproevingstoestel en beproevingsvoorwaarden
FiguurA
FiguurB
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 200
▼B
BIJLAGEII
VOORSCHRIFTEN VOOR DE UITSTEKENDE DELEN VAN MOTOR-
VOERTUIGEN OP DRIE WIELEN MET CARROSSERIE
ALGEMEEN
Voor motorvoertuigen op drie wielen met carrosserie, bestemd voor personen-
vervoer, zijn de voorschriften van Richtlijn 74/483/EEG (1) inzake de
onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende de naar
buiten uitstekende delen van motorvoertuigen (van categorie M1) van toepassing.
Voor motorvoertuigen op drie wielen met carrosserie, bestemd voor goederen-
vervoer, zijn de volgende voorschriften van toepassing.
1. TOEPASSINGSGEBIED
1.1. Deze bijlage is van toepassing op de uitstekende delen vóór de achter-
wand van de cabine van voertuigen bestemd voor goederenvervoer
waarbij de uitstekende delen beperkt zijn tot het buitenoppervlak, als
in het onderstaande gedefinieerd. De bijlage is niet van toepassing op
buitenspiegels, inclusief de steun, noch op accessoires als radio-
antennes en bagagerekken.
1.2. Hetdoel is hetrisico of de ernstvan verwondingen van personen die in
contact komen met het buitenoppervlak van een voertuig in geval van
een botsing te verminderen.
2. DEFINITIES
In deze bijlage wordtverst aan onder
2.1. „buit enoppervlak”: hetdeel van hetvoert uig datzich bevindtvoor de
achterwand van de cabine als gedefinieerd in punt 2.4, met uitzondering
van de achterwand zelf en omvattende onderdelen zoals het (de) voor-
spatbord(en) (voor zover aanwezig), de voorbumper (voor zover
aanwezig) en het(de) voorwiel(en);
2.2. „voertuigtype voor wat betreft de uitstekende delen”: motorvoertuigen
die onderling geen essentiële verschillen vertonen, met name met
betrekking tot de vorm, de afmetingen, de richting en de hardheid van
de uitstekende delen van het voertuig;
2.3. „cabine”: hetdeel van de carrosserie dathetvoor de best uurder (en de
passagier) bestemde compartiment vormt, met inbegrip van de
portieren;
2.4. „achterwand van de cabine”: het meest naar achteren gelegen deel van
het buitenoppervlak van het voor de bestuurder en passagier bestemde
compartiment;
2.5. „referentievlak”: een horizontaal vlak door het middelpunt van de voor-
as(en) of een horizontaal vlak dat zich 50 cm boven de grond bevindt,
waarbij de laagste van de twee van toepassing is; dit vlak wordt
bepaald voor een beladen voertuig;
2.6. „vloerlijn”: een lijn die als volgtis bepaald: men st elle zich rondom de
buitenconstructie van het voertuig een kegel voor van onbepaalde
hoogte, waarvan de as verticaal is en de halve tophoek 15º bedraagt en
wel zo datde kegel zo laag mogelijk in aanraking is methetbuit enop-
pervlak van de carrosserie. De vloerlijn is de lijn gevormd door de
betreffende raakpunten van die kegel en de carrosserie.
Bij hetbepalen van de vloerlijn wordtgeen rekening gehouden metde
uitlaatpijpen, de wielen, functionele mechanische onderdelen die aan de
onderbouw zijn bevestigd zoals steunpunten voor de krik, bevestigings-
punten voor de vering, sleepogen ingeval van pech of voor vervoer.
Verondersteld wordt dat de ruimte voor de wielen afgedekt is door een
imaginair vlak datnaadloos aansluitop hetaanliggende buit enopper-
vlak. Om de vloerlijn te bepalen moet naar gelang van het type
voertuig rekening worden gehouden met de buitenkant van het profiel
van het carrosseriepaneel, het spatbord of de spatborden (voor zover
aanwezig) en de buitenhoek van de doorsnede van de bumper (voor
zover aanwezig). Mochten er twee of meerdere raakpunten tegelijkertijd1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 201
(1) PB nr. L 266 van 2. 10. 1974, blz. 4.
▼B
zijn dan is hetlaagst e raakpunthetpuntdatdientom de vloerlijn t e
bepalen;
2.7. „kromtestraal”: de straal van de cirkelboog die de afgeronde vorm van
hetdesbet reffende deel hetmeestbenadert ;
2.8. „beladen voertuig”: het voertuig met de technisch maximaal toelaatbare
belasting, waarbij deze belasting volgens de instructies van de fabrikant
over de assen verdeeld wordt.
3. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
3.1. De bepalingen van deze bijlage zijn nietvan t oepassing op delen van
het buitenoppervlak die, wanneer het voertuig ledig is en de portieren,
vensters en kleppen enz. gesloten zijn, zich bevinden:
3.1.1. buiten een gebied waarvan de bovenzijde wordt begrensd door een op
twee meter van de grond gelegen horizontaal vlak en de onderzijdenaar keuze van de constructeur hetzij door het referentievlak als gedefi-
nieerd in punt2.5 het zij door de vloerlijn als gedefinieerd in punt2.6,
of
3.1.2. op een zodanige plaats dat zij onder statische omstandigheden niet
kunnen worden geraaktdoor een bol van 100 mm diamet er.
3.1.3. Wanneer hetreferent ievlak de benedengrens van de zone is, wordtook
rekening gehouden metde delen van hetvoert uig onder hetreferent ie-
vlak die zich tussen twee verticale vlakken bevinden, waarvan het ene
hetbuit enoppervlak van hetvoert uig raakten hetandere daaraan even-
wijdig is op een afstand van 80 mm naar de binnenzijde van het
voert uig vanaf hetpuntwaar hetreferent ievlak de carrosserie van het
voertuig raakt.
3.2. Het „buitenoppervlak” van het voertuig mag geen naar buiten uitste-
kend deel vertonen waaraan voetgangers, fietsers of motorfietsers
kunnen blijven haken.
3.3. Er mag zich op geen enkel in punt4 gedefinieerd onderdeel een naar
buiten gericht puntig, scherp of uitstekend deel bevinden met een zoda-
nige vorm, afmeting, richting of hardheid dat het risico of de ernst van
lichamelijk letsel van een persoon die bij een botsing tegen het voertuig
stoot of daardoor wordt geraakt, wordt vergroot.
3.4. De uitstekende delen van het buitenoppervlak met een hardheid van niet
meer dan 60 Shore A mogen een kromtestraal hebben die kleiner is dan
de in punt4 voorgeschreven waarde.
3.5. In afwijking van punt 4 moeten uitstekende delen met een kromtestraal
van minder dan 2,5 mm worden voorzien van een bescherming waarvan
de eigenschappen voldoen aan punt3.4.
4. BIJZONDERE VOORSCHRIFTEN
4.1.Versieringen, handelsmerken, uit letters en cijfers bestaande
handelsafkortingen
4.1.1. Versieringen, handelsmerken en uit letters en cijfers bestaande handels-
afkortingen mogen geen kromtestraal hebben van minder dan 2,5 mm.
Ditvoorschriftis nietvan t oepassing op delen die minder dan 5 mm
boven het omringende oppervlak uitsteken, mits zij geen naar buiten
gerichte scherpe randen hebben.
4.1.2. Versieringen, handelsmerken en uit letters en cijfers bestaande handels-
afkortingen die meer dan 10 mm boven het omringende oppervlak
uitsteken moeten naar binnen schuiven, afbreken of verbuigen bij een
kracht van 10 daN die in een willekeurige richting op het meest uitste-
kende puntwordtuit geoefend in een vlak datnagenoeg parallel loopt
methetvlak waarop zij zijn gemont eerd.
De krachtvan 10 daN wordtuit geoefend metbehulp van een pen met
een platuit einde meteen diamet er van maximaal 50 mm. Wanneer die
niet voorhanden is, wordt een equivalente methode toegepast. Nadat de
versieringen naar binnen zijn geschoven, afgebroken of verbogen,
mogen de overblijvende delen niet meer dan 10 mm uitsteken of geen
puntige, scherpe of snijdende randen vertonen.
4.2.Kappen en randen van koplampen
4.2.1. Uitstekende kappen en randen zijn op koplampen toegestaan, mits zij
niet meer uitsteken dan 30 mm boven het transparante buitenoppervlak
van de koplamp en de kromtestraal nergens kleiner is dan 2,5 mm.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 202
▼B
4.2.2. Inklapbare koplampen moeten voldoen aan de voorschriften van punt
4.2.1, zowel in de bedrijfsstand als in de ingeklapte stand.
4.2.3. De in punt4.2.1 genoemde bepalingen zijn nietvan t oepassing op in de
carrosserie verzonken koplampen of boven de carrosserie uitstekende
koplampen, indien die voldoen aan de voorschriften van punt 3.2.
4.3.Roosters
De onderdelen van roosters moeten een kromtestraal hebben van
— minstens 2,5 mm als de afstand tussen opeenvolgende delen groter
is dan 40 mm,
— minstens 1 mm als die afstand ligt tussen 25 mm en 40 mm,— minstens 0,5 mm als die afstand kleiner is dan 25 mm.
4.4.Ruitewisser en koplampreinigingsinrichting
4.4.1. Bovengenoemde inrichtingen moeten zodanig zijn gemonteerd dat de
wisserarmhouders zijn voorzien van een bescherming meteen kromt e-
straal van minstens 2,5 mm en een oppervlak van minimaal 150 mm
2,
gemeten als projectie op een vlak dat maximaal 6,5 mm van het meest
uitstekende deel verwijderd is.
4.4.2. De sproeikoppen van de ruitesproeier en de koplampreinigingsinrichting
moeten een kromtestraal hebben van minstens 2,5 mm. Indien zij
minder dan 5 mm uitsteken moeten de naar buiten gerichte randen zijn
afgerond.
4.5.Het spatbord (voor zover aanwezig)
Als het spatbord het meest naar voren geplaatste onderdeel van de
cabine is, moeten de samenstellende delen zodanig ontworpen zijn dat
alle naar buiten toe gerichte stijve delen een kromtestraal hebben van
minstens 5 mm.
4.6.Beschermingsinrichtingen (bumpers) (voor zover aanwezig)
4.6.1. De uiteinden van beschermingsinrichtingen aan de voorzijde moeten
naar het buitenoppervlak van de carrosserie zijn omgezet.
4.6.2. De beschermingsinrichtingen aan de voorzijde moeten zodanig zijn
ontworpen dat alle naar buiten toe gerichte stijve oppervlakken een
kromtestraal van minstens 5 mm hebben.
4.6.3. Toebehoren, zoals trekhaken en windassen, mogen niet buiten het meest
naar voren gelegen oppervlak van de bumpers uitsteken. Windassen
mogen echter wel buiten het meest naar voren gelegen oppervlak van
de bumpers uitsteken mits zij, wanneer de windas buiten gebruik is,
bekleed zijn met een geschikte bescherming die een kromtestraal heeft
van minstens 2,5 mm.
4.6.4. De in 4.6.2 genoemde voorschriften zijn niet van toepassing op de op
de bumpers gemonteerde delen of onderdelen van de bumpers, noch in
de bumpers verzonken delen, die minder dan 5 mm uitsteken. De
randen van onderdelen die minder dan 5 mm uitsteken moeten zijn
afgevlakt. Wat betreft op de bumpers gemonteerde onderdelen als
bedoeld in andere punten van deze bijlage blijven de bijzondere, in
deze bijlage genoemde voorschriften van toepassing.
4.7.Handvatten, scharnieren en drukknoppen van portieren, bagage-
ruimten en motorkappen, toegangskleppen en -luiken handgrepen
4.7.1. Deze elementen mogen niet meer dan 30 mm uitsteken in geval van
drukknoppen, nietmeer dan 70 mm in geval van handgrepen en
vergrendelingshandgrepen van de motorkap, en niet meer dan 50 mm
in alle andere gevallen. De kromtestraal moet minstens 2,5 mm zijn.
4.7.2. Indien de handgrepen van zijportieren van het draaitype zijn moeten zij
voldoen aan een van de volgende eisen:
4.7.2.1. Bij handgrepen die evenwijdig aan hetport iervlak scharnieren moethet
open uiteinde van de handgreep naar achteren gericht zijn. Dit uiteinde
moetnaar hetport iervlak zijn omgebogen en in een beschermende
voorziening of in een holte zijn ondergebracht;
4.7.2.2. handgrepen die naar buiten toe scharnieren in een richting die niet
parallel is aan het portiervlak moeten zich in gesloten toestand in een
beschermende voorziening of een holte bevinden. Het open uiteinde
moet hetzij naar achteren, hetzij naar onderen zijn gericht. Handgrepen
die niet aan dit laatste voorschrift voldoen kunnen echter aanvaardbaar
zijn indien:
— zij voorzien zijn van een onafhankelijk terugkeermechanisme of1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 203
▼B
— zij, in geval het terugkeermechanisme niet functioneert, niet verder
uitsteken dan 15 mm,
— zij in open toestand een kromtestraal van minstens 2,5 mm hebben
(deze voorwaarde is nietvereistindien de handgreep in de maxi-
maal geopende toestand niet verder uitsteekt dan 5 mm, waarbij de
randen van de naar buiten stekende delen zijn afgevlakt),
— hetoppervlak van hetvrije uit einde nietkleiner is dan 150 mm2,
wanneer hetwordtgemet en op minder dan 6,5 mm van hetmeest
naar voren uitstekende deel.
4.8.Aan de zijkanten aangebrachte lucht- en regendeflectoren en deflec-
toren ter voorkoming van het vuil worden van de ramen
De randen die naar buiten kunnen worden gericht moeten een kromte-
straal van ten minste 1 mm hebben.
4.9.Randen van plaatstaal
Randen van plaatstaal zijn toegestaan op voorwaarde dat zij zijn voor-
zien van een afscherming met een kromtestraal van minstens 2,5 mm of
zijn bekleed met een materiaal dat voldoet aan de voorschriften van
punt3.4.
4.10.Wielmoeren, naafdoppen en beschermingen
4.10.1. Wielmoeren, naafdoppen en beschermingen mogen geen vleugelvor-
mige uitsteeksels vertonen.
4.10.2. Wanneer een voertuig rechtuit rijdt mag, met uitzondering van de
banden, geen enkel deel van de wielen gelegen boven hethorizont ale
vlak door de draaiingsas ervan, uitsteken buiten de verticale projectie
op een horizontaal vlak van de rand van het boven het wiel gelegen
carrosseriepaneel. Indien zulks evenwel uitfunct ioneel oogpuntnodig
is, mogen beschermingen die de wielmoeren en naafdoppen bedekken,
buiten de verticale projectie van deze rand uitsteken, mits de kromte-
straal van het vlak van het uitstekende deel minstens 5 mm is en het
uitstekende deel ten opzichte van de verticale projectie van de rand
van het carrosseriepaneel in geen geval meer dan 30 mm uitsteekt.
4.10.3. Wanneer moeren en bouten buiten de projectie van het buitenoppervlak
van de banden (deel van de banden, gelegen boven hethorizont ale vlak
door de draaiingsas van het wiel) uitsteken, is het verplicht een of
meerdere afschermingen die aan punt4.10.2 voldoen, aan t e brengen.
4.11.Steunpunten voor de krik en uitlaatpijp(en)
4.11.1. De steunpunten voor de krik, voor zover aanwezig, en de uitlaatpijp(en)
mogen niet meer dan 10 mm buiten de verticale projectie van de vloer-
lijn of de verticale projectie van de snijlijn van het referentievlak en het
buitenoppervlak van het voertuig uitsteken.
4.11.2. In afwijking van dit voorschrift mag een uitlaatpijp meer dan 10 mm
uitsteken, mits de randen aan het uiteinde zijn afgerond met een krom-
testraal van minimaal 2,5 mm.
4.12. De uitstekende delen en de afstanden moeten gemeten worden volgens
de voorschriften van het aanhangsel.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 204
▼B
Aanhangsel
Meting van de uitstekende delen en tussenruimten
1. METHODE VOOR HET BEPALEN VAN DE MATE VAN UITSTEKEN
VAN EEN OP HET BUITENOPPERVLAK GEMONTEERD ONDER-
DEEL
1.1. De mate van uitsteken van een op een bol paneel gemonteerd onderdeel
kan ofwel directworden bepaald, ofwel door verwijzing naar een schet s
van de ter zake dienende doorsnede van het onderdeel in gemonteerde
toestand.
1.2. Als de mate van uitsteken van een op een ander dan een bol paneel gemon-
teerd onderdeel niet kan worden bepaald door eenvoudigweg te meten,
moet die maat worden bepaald door de maximale variatie vast te stellen
van de afstand tussen het middelpunt van een bol van 100 mm diameter
en de nominale lijn van het paneel, waarbij de bol in voortdurend contact
met dit onderdeel wordt voortbewogen. In figuur 1 staat een voorbeeld van
de toepassing van deze methode afgebeeld.
1.3. Bij handgrepen wordt de mate van uitsteken gemeten ten opzichte van het
vlak dat door de bevestigingspunten van deze handgrepen loopt.
In figuur 2 staat een voorbeeld hiervan afgebeeld.
2. METHODE VOOR HET BEPALEN VAN DE MATE VAN UITSTEKEN
VAN KAPPEN EN RANDEN VAN KOPLICHTEN
2.1. De mate van uitsteken ten opzichte van het buitenoppervlak van een
koplicht wordt horizontaal gemeten vanuit het raakpunt van een bol met
een diameter van 100 mm, als aangegeven in figuur 3.
3. METHODE VOOR HET BEPALEN VAN DE AFSTAND TUSSEN DE
DELEN VAN EEN ROOSTER
3.1. De afstand van de ruimte tussen de delen van een rooster wordt bepaald
door de afstand te meten tussen twee vlakken die door de raakpunten van
de bol lopen en loodrecht staan op de verbindingslijn tussen die raak-
punten. Figuur 4 en 5 vormen een illustratie van de toepassing van deze
methode.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 205
▼B
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 206
▼B
BIJLAGEIII
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 207
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 208
▼B
HOOFDSTUK 4
ACHTERUITKIJKSPIEGELS VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN
LIJST VAN BIJLAGEN
BIJLAGE I Definities …
Aanhangsel Methode voor het bepalen van de kromtestraal „r” van het spiegelvlak van
de achteruitkijkspiegel …
BIJLAGE II Voorschriften voor de constructie en proeven voor de goedkeuring van
achteruitkijkspiegels …
Aanhangsel 1 Beproevingsmethode voor het bepalen van de reflectiecoëfficiënt …
Aanhangsel 2 Opschriften, goedkeuring en merken van achteruitkijkspiegels …Aanhangsel 3 Inlichtingenformulier voor een type achteruitkijkspiegel voor motorvoer-
tuigen op twee of drie wielen …
Aanhangsel 4 Goedkeuringscertificaat voor een type achteruitkijkspiegel voor motorvoer-
tuigen op twee of drie wielen …
BIJLAGE III Voorschriften voor de bevestiging van de achteruitkijkspiegels op voer-
tuigen …
Aanhangsel 1 Inlichtingenformulier voor de bevestiging van de achteruitkijkspiegel(s) op
een type motorvoertuig op twee of drie wielen …
Aanhangsel 2 Goedkeuringscertificaat voor de bevestiging van de achteruitkijkspiegel(s)
op een type motorvoertuig op twee of drie wielen …1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 209
▼B
BIJLAGEI
DEFINITIES
1. Onder „achteruitkijkspiegel” wordt verstaan een inrichting die tot doel
heeft een duidelijk zicht achterwaarts van het voertuig te verschaffen,
met uitzondering van complexe optische systemen zoals periscopen.
2. Onder „binnenspiegel” wordt verstaan een inrichting als omschreven in
punt 1 die bestemd is om in voorkomende gevallen in de binnenruimte
van een voertuig te worden aangebracht.
3. Onder „buitenspiegel” wordt verstaan een inrichting als omschreven in
punt 1 die bestemd is om op een gedeelte van het buitenoppervlak van
een voertuig te worden aangebracht.
4. Onder „type achteruitkijkspiegel” worden achteruitkijkspiegels verstaan
die wat onderstaande essentiële kenmerken betreft onderling geen aanzien-
lijke verschillen vertonen:
4.1. afmetingen en kromtestraal van het spiegeloppervlak van de achteruitkijk-
spiegel;
4.2. ontwerp, vorm of materialen van de achteruitkijkspiegel, met inbegrip van
de verbinding methetvoert uig.
5. Onder „klasse achteruitkijkspiegels” worden alle achteruitkijkspiegels
verstaan die bepaalde kenmerken of functies gemeen hebben. Zij worden
als volgtingedeeld:
Klasse I: binnenspiegels,Klasse L: buitenspiegels, de zogenoemde hoofdspiegels.
6. Onder „r” wordt verstaan het gemiddelde van de kromtestralen gemeten
over hetspiegeloppervlak volgens de in punt2 van aanhangsel 1
beschreven methode.
7. Onder „hoofdkromtestralen op een punt van het spiegeloppervlak” worden
de metbehulp van de in aanhangsel 1 beschreven apparat uur beschreven
waarden verstaan, gemeten op de grote boog van het spiegeloppervlak,
gaande door hetmidden van ditoppervlak en gelegen in een vert icaal
vlak (r
i), gaande door hetmiddelpuntvan ditoppervlak en gelegen in
een horizontaal vlak (r ′i) en op de grote boog loodrecht op dit lijnstuk.
8. Onder „kromtestraal op een punt van een spiegeloppervlak (rp)” wordt
verstaan het rekenkundig gemiddelde van de hoofdkromtestralen rien r′i,
namelijk:
rp¼riþr0
i
2
9. Onder „midden van het spiegeloppervlak” wordt verstaan het zwaartepunt
van de zichtbare zone van het spiegeloppervlak.
10. Onder „kromtestraal van de samenstellende delen van de achteruitkijk-
spiegel” wordt verstaan de straal c van de cirkelboog die het meest
overeenkomtmetde afgeronde vorm van hetbet rokken onderdeel.
11. Onder „type voertuig voor wat betreft de achteruitkijkspiegels” worden
motorvoertuigen verstaan die wat onderstaande essentiële kenmerken
betreft geen verschillen vertonen:
11.1. de kenmerken van het voertuig die het gezichtsveld kunnen beperken en
van invloed zijn op de montage van de achteruitkijkspiegels;
11.2. de plaatsen en typen van de voorgeschreven en facultatieve achteruitkijk-
spiegels wanneer laatstgenoemde spiegels zijn aangebracht.
12. Onder „oogpunten van de bestuurder” worden twee 65 mm van elkaar
liggende punten verstaan die zich 635 mm verticaal boven het punt R
van de bestuurderszitplaats bevinden zoals omschreven in het aanhangsel
van deze bijlage. De rechte die deze punten verbindt staat loodrecht op
het verticale vlak door de lengteas van het voertuig. Het midden van het
lijnstuk dat de oogpunten verbindt ligt in een verticaal langsvlak en moet
door het midden van de bestuurderszitplaats lopen zoals door de fabrikant
is aangegeven.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 210
▼B
13. Onder „ambinoculair gezichtsveld” wordt verstaan het totale gezichtsveld
datwordtverkregen door overlapping van de monoculaire gezicht svelden
van het linker- en rechteroog (zie onderstaande figuur).
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 211
▼B
Aanhangsel
Methode voor het bepalen van de kromtestraal „r” van het spiegelopper-
vlak van de achteruitkijkspiegel
1. METINGEN
1.1.Toestel
Er wordtgebruik gemaaktvan een zogenaamde „sferomet er” zoals
beschreven in figuur 1.
1.2.Meetpunten
1.2.1. De meting van de hoofdkromtestralen moet worden uitgevoerd op drie
punten die zo dicht mogelijk gelegen zijn op ⅓,½e n /twothirdvan de grote
boog van hetspiegeloppervlak gaande door hetmidden van ditoppervlak
en gelegen in een verticaal vlak, of van de grote boog gaande door het
midden van ditoppervlak en gelegen in een horizont aal vlak, indien
laatstgenoemde boog de langste is.
1.2.2. Indien het echter in verband met de afmetingen van het spiegeloppervlak
onmogelijk is metingen te verrichten als omschreven in punt 7 van de
bijlage, kunnen de met de proeven belaste technische diensten overgaan
tot metingen op dit punt in twee loodrecht op elkaar staande richtingen
die de hierboven voorgeschreven richtingen zo dicht mogelijk benaderen.
2. BEREKENING VAN DE KROMTESTRAAL „r”
„r”, uitgedrukt in mm, wordt berekend aan de hand van onderstaande
formule:
r¼rp1þrp2þrp3
3
waarin
rp1= de kromtestraal op het eerste meetpunt,
rp2= de kromtestraal op het tweede meetpunt,
rp3= de kromtestraal op het derde meetpunt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 212
▼B
Figuur1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 213
▼B
BIJLAGEII
VOORSCHRIFTEN VOOR DE CONSTRUCTIE EN PROEVEN VOOR
DE GOEDKEURING VAN ACHTERUITKIJKSPIEGELS
1. ALGEMENE EISEN
1.1. Elke achteruitkijkspiegel moet verstelbaar zijn.
1.2. De omtrek van het spiegeloppervlak moet gevat zijn in een bescher-
mingsconstructie (huis, enz.) waarbij de waarde van „c” over de
gehele omtreklijn op ieder punt en in alle richtingen tenminste
2,5 mm moetbedragen. Indien hetspiegeloppervlak buit en de
bescherming uitsteekt, moet de kromtestraal c over de omtreklijn die
buiten de bescherming uitsteekt tenminste 2,5 mm bedragen en het
spiegeloppervlak moet, wanneer op het ten opzichte van de bescher-
ming meest uitstekende punt in horizontale richting en nagenoeg
evenwijdig aan hetmiddenlangsvlak van hetvoert uig een krachtvan
50 N wordt uitgeoefend, in de beschermingsconstructie terugtreden.
1.3. Bij een op een vlak oppervlak gemonteerde achteruitkijkspiegel
moeten alle delen hiervan, in alle standen van de spiegel, alsmede de
delen die, na de proef vermeld in punt 4.2, aan de steun bevestigd
blijven en die onder statische omstandigheden kunnen worden geraakt
door een bolvormig lichaam meteen diamet er van 165 mm bij
binnenspiegels, of met een diameter van 100 mm bij buitenspiegels,
een kromtestraal c hebben van tenminste 2,5 mm.
1.3.1. Randen van bevestigingsgaten of uitsparingen met een diameter of
grootste diagonaal van minder dan 12 mm behoeven niet te voldoen
aan de eisen van punt1.3 op voorwaarde datzij gebroken zijn.
1.4. De inrichting waarmede de spiegel aan het voertuig is bevestigd moet
zodanig zijn ontworpen dat een cilinder met een straal van 50 mm,
waarvan de as wordtgevormd door de draaiingsas of één van de
draaiingsassen, c.q. scharnieringsassen bij hetwegklappen van de
achteruitkijkspiegel in de beschouwde richting als gevolg van een
stoot, althans gedeeltelijk het oppervlak snijdt waarop de spiegel is
bevestigd.
1.5. De delen van buitenspiegels bedoeld in 1.2 en 1.3 die zijn vervaar-
digd van een materiaal met een Shore A-hardheid van ten hoogste
60, behoeven niet aan de desbetreffende voorschriften te voldoen.
1.6. Delen van binnenspiegels vervaardigd van materiaal met een Shore
A-hardheid van minder dan 50 en die op een stijve steun zijn gemon-
teerd, zijn alleen voor wat deze steun betreft onderworpen aan het
bepaalde in de punten 1.2 en 1.3.
2. AFMETINGEN2.1. Binnenspiegels (klasse I)
Hetspiegeloppervlak moetvan zodanige afmet ingen zijn dathierin
een rechthoek past waarvan een zijde gelijk is aan 40 mm en de
andere aan „a”, waarbij:
a¼150 mm /C1
1
1þ1 000
r
2.2. Buitenspiegels, de zogenaamde hoofdspiegels (klasse L)
2.2.1. De minimale afmetingen van het spiegeloppervlak moeten zodanig
zijn dat:
2.2.1.1. hetoppervlak minst ens 6 900 mm2bedraagt,
2.2.1.2. bij ronde spiegels de diameter minstens 94 mm bedraagt,
2.2.1.3. bij niet-ronde achteruitkijkspiegels op het spiegeloppervlak een cirkel
pastmeteen diamet er van 78 mm.
2.2.2. De maximale afmetingen van het spiegeloppervlak moeten zodanig
zijn dat:
2.2.2.1. bij ronde achteruitkijkspiegels de diamter hoogstens 150 mm
bedraagt,1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 214
▼B
2.2.2.2. bij niet-ronde achteruitkijkpiegels het spiegeloppervlak past in een
rechthoek van 120 mm × 200 mm.
3. SPIEGELOPPERVLAK EN REFLECTIECOËFFICIËNT
3.1. Het spiegeloppervlak van een achteruitkijkspiegel moet sferisch-
convex zijn.
3.2. De waarde van „r” mag nietminder bedragen dan:
3.2.1. 1 200 mm bij binnenspiegels (klasse I);
3.2.2. „r” van de op het spiegeloppervlak gemeten kromtestralen mag
gemiddeld nietminder dan 1 000 mm en nietmeer dan 1 500 mm
bedragen bij achteruitkijkspiegels van de klasse L.
3.3. De normale reflectiecoëfficiënt, gemeten volgens de in aanhangsel 1
van deze bijlage beschreven methode, mag niet minder bedragen dan
40 %.
Indien de spiegel een „dag”- en een „nacht”-stand heeft, moet het
mogelijk zijn in de dagstand de kleuren van de in het wegverkeer
gebruikelijke tekens te onderkennen. De normale reflectiecoëfficiënt
in de anti-verblindingsstand („nacht”) mag niet minder bedragen dan
4% .
3.4. Hetspiegeloppervlak moetonder normale gebruiksomst andigheden,
ook na langdurig aan weersinvloeden te zijn blootgesteld, de in punt
3.3 voorgeschreven eigenschappen behouden.
4. PROEVEN
4.1. De achteruitkijkspiegels worden onderworpen aan de in de punten 4.2
en 4.3 beschreven proeven.
4.1.1. De in punt4.2 beschreven proef is nietvereistbij buit enspiegels
waarvan geen enkel deel zich op minder dan 2 m van de grond
bevindt, ongeacht de gekozen stand, wanneer het voertuig tot zijn
maximum toelaatbare massa is belast.
Bovenstaande uitzondering is eveneens van toepassing, wanneer de
bevestigingsdelen van de achteruitkijkspiegels (bevestigingsplaten,
armen, scharnieren, enz.) zich op minder dan 2 m van de grond
bevinden en binnen de totale breedte van het voertuig zijn aange-
bracht. Deze breedte wordt gemeten in het verticale dwarsvlak door
de laagst geplaatste bevestigingsdelen van de achteruitkijkspiegel of
door een ander puntdatvoor ditvlak is gelegen, wanneer diteen
grotere totale breedte geeft.
In datgeval is de fabrikantverplichteen beschrijving t e geven,
waarin wordt vermeld dat de achteruitkijkspiegel zodanig moet
worden gemonteerd dat de plaatsing van de bevestigingsdelen op het
voertuig in overeenstemming is met die welke hierboven is voorge-
schreven.
Wanneer deze uitzonderingsclausule wordt gebruikt, moet de spiege-
larm onuitwisbaar zijn gemerkt met het symbool
 , terwijl dit
bovendien op hetgoedkeuringsformulier moetworden vermeld.
4.2. Slagproef
4.2.1. Beschrijving van de beproevingsinrichting
4.2.1.1. De beproevingsinrichting bestaat uit een slinger die om twee lood-
recht op elkaar staande horizontale assen kan slingeren, waarvan één
loodrechtst aatop hetvlak waarin de aanvangsbaan van de slinger
ligt.
Het uiteinde omvat een hamerkop bestaande uit een harde bol met een
diameter van 165 ± 1 mm bekleed met een 5 mm dikke laag rubber
meteen Shore A-hardheid 50.
Er is een inrichting aangebracht met behulp waarvan de maximum-
hoek kan worden gemeten die door de arm in het vlak van de
aanvangsbaan van de slingerbeweging wordtbeschreven.
Voor het vastzetten van de spiegelmonsters overeenkomstig de
beproevingsomstandigheden die in punt 4.2.2.6 nader worden aange-
geven wordtgebruik gemaaktvan een vast e methetframe van de
slingerinrichting verbonden steun.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 215
▼B
In onderstaande figuur 1 zijn de maten van de beproevinginrichting
alsmede bijzonderheden van de constructie aangegeven.
Figuur1
4.2.1.2. Hetmiddelpuntvan percussie van de slinger ligtin hetmidden van de
bol die als hamer dient. Het bevindt zich op een afstand „l” = 1 m
± 5 mm van de slingeras in hetvlak van de aanvangsbaan. De gere-
duceerde massa van de slinger is mo= 6,8 ± 0,05 kg (de relatie tussen
„mo” en de totale massa „m” van de slinger en de afstand „d” tussen
het zwaartepunt van de slinger en de rotatieas daarvan wordt weerge-
geven door de formule:
mo¼md
l).
4.2.2. Beschrijving van de proef
4.2.2.1. De achteruitkijkspiegel wordt op de steun bevestigd op de wijze die
door de fabrikantvan de spiegel of, waar zulks van t oepassing is,
door de fabrikantvan hetvoert uig wordtaanbevolen.
4.2.2.2. Instelling van de achteruitkijkspiegel voor de proef
4.2.2.2.1. De achteruitkijkspiegels worden zodanig op de beproevingsinrichting
geplaat stdatde assen die, na hetaanbrengen van de spiegel op een
voertuig overeenkomstig de door de aanvrager verstrekte montage-
voorschriften horizontaal en verticaal zijn, zich praktisch in dezelfde
positie bevinden.
4.2.2.2.2. Indien een achteruitkijkspiegel ten opzichte van de bevestigingssteun
verstelbaar is, moet de proef binnen de grenzen van de door de
aanvrager mogelijk gemaakte instellingen worden uitgevoerd in de
voor het wegklappen meest ongunstige stand.
4.2.2.2.3. Indien de achteruitkijkspiegel ten opzichte van de steun verstelbaar is,
moet de spiegel zodanig worden ingesteld dat de afstand tussen
beschermingsconstructie en steun zo klein mogelijk is.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 216
▼B
4.2.2.2.4. Indien het spiegeloppervlak in de beschermingsconstructie kan
bewegen, moetde inst elling zodanig zijn datde verstvan hetvoert uig
verwijderde bovenhoek zich ten opzichte van de beschermingscon-
structie in de meest uitstekende positie bevindt.
4.2.2.3. Metuit zondering van proef 2 voor binnenspiegels (zie punt4.2.2.6.1)
moeten, indien de slinger zich in de verticale stand bevindt, het hori-
zontale en verticale vlak in de lengterichting door het middelpunt van
de hamerkop door hetmidden van hetspiegeloppervlak lopen, zoals
omschreven in punt 9 van bijlage I. De lengterichting van de slinger-
beweging moetevenwijdig zijn aan hetmiddenlangsvlak van het
voertuig.
4.2.2.4. Indien bij een instelling zoals bedoeld in de punten 4.2.2.1 en 4.2.2.2
bepaalde delen van de achteruitkijkspiegel de opwaartse beweging
van de hamer belemmeren, wordthett refpuntverschoven in een rich-
ting die loodrecht staat op de beschouwde draaiings- of scharnieras.
Deze verplaatsing moet tot het strikt voor de proef noodzakelijke
worden beperkt, en wel zodanig dat:
— hetzij de bol die de hamerkop begrenst tenminste de in punt 1.4
beschreven cilinder blijftraken;
— hetzij het eerste punt waar de hamer de spiegel raakt zich op een
afstand van tenminste 10 mm van de omtrek van het spiegelopper-
vlak bevindt.
4.2.2.5. Bij de beproeving laatmen de hamer vallen van een hoogt e die over-
eenkomt met een hoek van 60º van de slinger ten opzichte van de
verticaal, en wel zodanig dat de hamer de achteruitkijkspiegel treft
op het ogenblik waarop de slinger zijn verticale stand bereikt.
4.2.2.6. De achteruitkijkspiegels worden onder de verschillende hieronder
aangegeven omstandigheden beproefd:
4.2.2.6.1. Binnenspiegels
Proef 1: hett refpuntmoetovereenkomen methetbepaalde in punt
4.2.2.3. De slagproef wordtzodanig uit gevoerd datde hamer de
achteruitkijkspiegel op het spiegeloppervlak treft.
Proef 2: op de rand van de beschermingsconstructie en wel zodanig
dat de spiegel getroffen wordt onder een hoek van 45º ten opzichte
van hetspiegeloppervlak in een horizont aal vlak door hetmidden
van hetspiegeloppervlak. De slag is gerichtop hetspiegeloppervlak.
4.2.2.6.2. Buitenspiegels (Klasse L)
Proef 1: hett refpuntmoetovereenkomen methetbepaalde in punt
4.2.2.3 of 4.2.2.4. De slagproef wordtzodanig uit gevoerd datde
hamer de achteruitkijkspiegel op het spiegeloppervlak treft.
Proef 2: hett refpuntmoetovereenkomen methetbepaalde in punt
4.2.2.3 of 4.2.2.4. De slagproef wordtzodanig uit gevoerd datde
hamer de achteruitkijkspiegels aan de achterzijde treft.
4.3. Buigproef op de aan de spiegelarm gemonteerde beschermings-
constructie
4.3.1. Beschrijving van de proef
De beschermingsconstructie wordt op zodanige wijze horizontaal in
een apparaat geplaatst dat de verstelbare delen van de bevestigings-
steun stevig kunnen worden vastgezet. Door middel van een aanslag
met een breedte van 15 mm en over de volle breedte van de bescher-
mingsinrichting wordt het uiteinde dat, in de richting van de grootste
afmeting van de beschermingsconstructie, het dichtst ligt bij het
bevestigingspunt aan het verstelbare deel van de steun, vastgezet.
Aan het andere uiteinde wordt een soortgelijke aanslag op de bescher-
mingsconstructie geplaatst, zodat daarop de voorgeschreven
proefbelasting kan worden uitgeoefend (figuur 2).
Het is toegestaan het uiteinde van de beschermingsconstructie waarop
geen kracht wordt uitgeoefend, vast te klemmen in plaats van dit op
zijn plaats te houden, zoals aangegeven in figuur 2.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 217
▼B
Figuur2
Voorbeeld van een apparaat voor buigproeven aan achteruitkijkspiegels
4.3.2. De beproevingsmassa bedraagt25 kg. Deze wordtgedurende 1
minuutaangelegd.
5. RESULTATEN VAN DE PROEVEN
5.1. Bij de in punt4.2 beschreven proeven dientde slinger zodanig
opwaarts te bewegen dat de projectie van de door de arm op de
aanvangsbaan van de slinger ingenomen stand ten opzichte van de
verticaal een hoek van tenminste 20º maakt.
De hoek moetworden gemet en meteen nauwkeurigheid van ± 1º.
5.1.1. Dit voorschrift is niet van toepassing op achteruitkijkspiegels die op
de voorruitworden gekleefd; hierop moet , na de proef, hetin punt
5.2 vastgestelde voorschrift worden toegepast.
5.2. In geval van breuk van de steun van de achteruitkijkspiegel tijdens de
in punt 4.2 beschreven proeven met achteruitkijkspiegels die op de
voorruitzijn gekleefd, mag hetoverblijvende gedeelt e nietmeer dan
1 cm buiten de voet uitsteken en de na de proef overblijvende vorm
moetvoldoen aan de voorwaarden van punt1.3.
5.3. Tijdens de in de punten 4.2 en 4.3 genoemde proeven mag het spie-
geloppervlak nietbreken. Breuk van hetspiegeloppervlak is echt er
toegestaan, indien aan één van onderstaande voorwaarden wordt
voldaan:
5.3.1. de stukken glas blijven aan de boden van de beschermingsconstructie
of aan een daarmede vast verbonden oppervlak vastzitten; een gedeel-
telijk loskomen van glas uit het spiegelhuis is echter toelaatbaar op
voorwaarde dathierbij 2,4 mm aan weerszijden van hetbreukvlak
niet wordt overschreden. Op het trefpunt mogen kleine splinters van
hetspiegeloppervlak loskomen.
5.3.2. Hetspiegeloppervlak moetvan veiligheidsglas zijn.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 218
▼B
Aanhangsel1
Beproevingsmethode voor het bepalen van de reflectiecoëfficiënt
1. DEFINITIES
1.1. Standaardlichtbron voor colorimetrie CIE A (1): colorimetrische lichtbron
die het zwarte lichaam voorstelt bij T68= 2 855,6 kelvin.
1.2. Standaardlamp CIE A (1): metgas gevulde wolfraamlamp meteen kleur-
temperatuur van circa T68= 2 855,6 kelvin.
1.3. Colorimetrische standaardwaarnemer CIE 1931 (1): stralingsontvanger
waarvan de colorimetrische karakteristieken overeenstemmen met de spec-
trale trichromatische componenten xðλÞ;yðλÞzðλÞ(zie tabel).
1.4. Spectrale trichromatische componenten CIE (1): trichromatische compo-
nenten in het CIE-stelsel (XYZ) van de monochromatische elementen van
een equi-energiespectrum.
1.5. Fotopisch zien (1): gezichtsvermogen van een normaal oog dat zich heeft
aangepast aan luminantieniveaus van tenminste enkele candelas per vier-
kante meter.
2. APPARATUUR
2.1.Algemeen
De apparatuur moet een lichtbron, een steun voor het proefstuk, een
ontvanger met foto-elektrische cel en een indicator (zie figuur 1) omvatten,
alsmede de middelen die nodig zijn om heteffectvan nietvan de licht bron
afkomstig licht uit te schakelen.
De ontvanger kan een bol van Ulbricht omvatten om de meting van de
reflectiecoëfficiënt van niet-vlakke (convexe) achteruitkijkspiegels te verge-
makkelijken (zie figuur 2).
2.2.Spectrumkarakteristieken van lichtbron en ontvanger
De lichtbron moet bestaan uit een standaardlamp CIE A verbonden met een
optisch systeem waarmede een bundel nagenoeg evenwijdige lichtstralen
kan worden verkregen. Aanbevolen wordt een spanningsstabilisator aan te
brengen om, zo lang hetapparaatin werking is, een vast e spanning aan
de lamp te handhaven.
De ontvanger moet zijn uitgerust met een foto-elektrische cel waarvan de
spectrale gevoeligheid evenredig is aan de functie voor de fotopische
helderheid van de colorimetrische standaardwaarnemer CIE (1931) (zie
tabel).
Men kan ook een willekeurige andere combinatie van lichtbron-filter-
ontvanger gebruiken die globaal een equivalent oplevert van de standaard-
lichtbron voor colorimetrie CIE A en fotopisch zien.
Indien de ontvanger een bol van Ulbricht omvat, moet het binnenvlak van
de bol zijn voorzien van een laag niet-selectieve en (diffunderende) matte
witte verf.
2.3.Opstelling en maten
De bundel invallende stralen moet bij voorkeur een hoek ( Θ)van
0,44 ± 0,09 rad (25 ± 5º) vormen metde loodlijn op hetbeproevingsopper-
vlak; deze hoek mag de tolerantiegrens naar boven, d.w.z. 0,53 rad of 30º
nietoverschrijden. De as van de ont vanger moetmetdeze loodlijn een
hoek ( Θ)vormen die gelijk is aan die van de bundel invallende stralen
metde loodlijn (zie figuur 1). De invallende bundel moetbij hetbereiken
van het beproevingsoppervlak een diameter van tenminste 19 mm hebben.
De weerkaatste bundel mag niet breder zijn dan het gevoelige oppervlak
van de foto-elektrische cel, mag niet minder dan 50 % van dit oppervlak
bestrijken en moet, indien mogelijk, hetzelfde gedeelte van het oppervlak
bestrijken als de voor het ijken van het instrument gebruikte bundel.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 219
(1) Definities overgenomen uit CIE-publikatie 50 (45), internationale elektrotechnische
woordenlijst, groep 45, verlichting.
▼B
Indien de ontvanger een bol van Ulbricht omvat, moet de diameter van
deze bol tenminste 127 mm bedragen. De openingen die in de wand van
de bol zijn aangebracht voor het proefstuk en de invallende bundel moeten
groot genoeg zijn om de invallende en weerkaatste lichtbundel volledig
door te laten. De foto-elektrische cel moet zodanig zijn aangebracht dat
deze niet rechtstreeks is blootgesteld aan het licht van de invallende of
van de weerkaatste bundel.
2.4.Elektrische karakteristieken van de combinatie cel-indicator
Het op de indicator afgelezen vermogen van de foto-elektrische cel moet
een lineaire functie zijn van de lichtsterkte van het lichtgevoelige opper-
vlak. Er moet zijn voorzien in middelen (elektrische of optische, dan wel
beide) om de nulstelling en de instellingen bij het ijken te vergemakke-
lijken. Deze middelen mogen nietvan invloed zijn op de linearit eitof de
spectrumkarakteristieken van het instrument. De nauwkeurigheid van de
combinatie ontvanger-indicator moet, naargelang van wat de kleinste
waarde vertegenwoordigt, ± 2 % van de volledige schaal of ± 10 % van
de gemeten waarde bedragen.
2.5.Steun van het proefstuk
Het moet mogelijk zijn het proefstuk zodanig te plaatsen dat de as van de
arm van de lichtbron en die van de arm van de ontvanger elkaar ter hoogte
van hetspiegeloppervlak kruisen. Ditspiegeloppervlak kan zich binnen de
proefspiegel bevinden of aan weerszijden hiervan, naargelang heteen
achteruitkijkspiegel met één of twee vlakken of een prismatische achteruit-
kijkspiegel van het „flip”-type betreft.
3. WERKWIJZE
3.1.Methode voor directe kalibrering
Bij de methode voor directe kalibrering wordt de lucht als referentiestan-
daard gebruikt. Deze methode is van toepassing op instrumenten die
zodanig zijn vervaardigd dateen kalibrering t ot100 % van de schaal moge-
lijk is, waarbij de ontvanger rechtstreeks in de as van de lichtbron wordt
geplaatst (zie figuur 1).
Deze methode maakt het in bepaalde gevallen (om bijvoorbeeld opper-
vlakken met geringe reflectiecoëfficiënt te meten) mogelijk een
tussenliggend kalibreringspunt (tussen 0 en 100 % van de schaal) te nemen.
In die gevallen moet in de optische baan een filter met neutrale dichtheid
en bekende doorlatingsfactor worden tussengevoegd, terwijl het kalibre-
ringssysteem zodanig moet worden ingesteld dat de meter het
doorlatingspercentage aanwijst dat beantwoordt aan de filter met neutrale
dichtheid. Deze filter moet worden verwijderd alvorens tot de metingen
van de reflectiecoëfficiënt over te gaan.
3.2.Methode voor indirecte kalibrering
Deze kalibreringsmethode is van toepassing op instrumenten waarvan licht-
bron en ontvanger een vaste geometrische vorm hebben. Hiervoor is een
deugdelijk geijkte en onderhouden reflectiestandaard vereist. Deze stan-
daard wordt bij voorkeur gevormd door een vlakke achteruitkijkspiegel
waarvan de reflectiecoëfficiënt zo dicht mogelijk die van de proefstukken
benadert.
3.3.Meting bij een vlakke achteruitkijkspiegel
De reflectiecoëfficiënt van proefstukken van een vlakke achteruitkijkspiegel
kan worden gemeten met behulp van instrumenten die werken volgens het
principe van de directe of indirecte kalibrering. De waarde van de reflectie-
coëfficiënt wordt rechtstreeks op de wijzerplaat van het meetinstrument
afgelezen.
3.4.Meting bij een niet-vlakke (convexe) achteruitkijkspiegel
Voor meting van de reflectiecoëfficiënt van niet-vlakke (convexe) achter-
uitkijkspiegels moeten instrumenten worden gebruikt waarvan de
ontvanger is uitgerust met een bol van Ulbricht (zie figuur 2).1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 220
▼B
Indien het afleesinstrument van de bol met een standaardspiegel met reflec-
tiefactor E % neeenheden oplevert, zullen bij een onbekende spiegel nxeenheden overeenstemmen met een reflectiecoëfficiënt van X %, die wordtverkregen metbehulp van onderst aande formule:
X¼Enx
ne:1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 221
▼B
Figuur1: Algemeen schema van de apparatuur voor meting van de reflec-
tiecoëfficiënt met beide kalibreringsmethoden
Figuur2: Algemeen schema van de apparatuur voor meting van de reflec-
tiecoëfficiënt met bol van Ulbricht in de ontvanger
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 222
▼B
Waarden van de spectrale trichromatische componenten van de colorimetri-
sche standaardwaarnemer CIE 1931 (1)
Deze tabel is overgenomen uit CIE-publikatie 50 (45) — 1970
λ
nmxðλÞ yðλÞ zðλÞ
380 0,001 4 0,000 0 0,006 5
390 0,004 2 0,000 1 0,020 1
400 0,014 3 0,000 4 0,067 9
410 0,043 5 0,001 2 0,207 4
420 0,134 4 0,004 0 0,645 6
430 0,283 9 0,011 6 1,385 6
440 0,348 3 0,023 0 1,747 1
450 0,336 2 0,038 0 1,772 1
460 0,290 8 0,060 0 1,669 2
470 0,195 4 0,091 0 1,287 6
480 0,095 6 0,139 0 0,813 0
490 0,032 0 0,208 0 0,465 2
500 0,004 9 0,323 0 0,272 0
510 0,009 3 0,503 0 0,158 2
520 0,063 3 0,710 0 0,078 2
530 0,165 5 0,862 0 0,042 2540 0,290 4 0,954 0 0,020 3
550 0,433 4 0,995 0 0,008 7
560 0,594 5 0,995 0 0,003 9
570 0,762 1 0,952 0 0,002 1
580 0,916 3 0,870 0 0,001 7
590 1,026 3 0,757 0 0,001 1
600 1,062 2 0,631 0 0,000 8
610 1,002 6 0,503 0 0,000 3
620 0,854 4 0,381 0 0,000 2
630 0,642 4 0,265 0 0,000 0
640 0,447 9 0,175 0 0,000 0
650 0,283 5 0,107 0 0,000 0
660 0,164 9 0,061 0 0,000 0
670 0,087 4 0,032 0 0,000 0
680 0,046 8 0,017 0 0,000 0
690 0,022 7 0,008 2 0,000 0
700 0,011 4 0,004 1 0,000 0
710 0,005 8 0,002 1 0,000 0
720 0,002 9 0,001 0 0,000 0
730 0,001 4 0,000 5 0,000 0
740 0,000 7 0,000 2 (*) 0,000 0750 0,000 3 0,000 1 0,000 0
760 0,000 2 0,000 1 0,000 01997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 223
(1) Verkorte tabel. De waarden van xðλÞ;yðλÞenzðλÞzijn afgerond tot vier cijfers na de
komma.
▼B
λ
nmxðλÞ yðλÞ zðλÞ
770 0,000 1 0,000 0 0,000 0
780 0,000 0 0,000 0 0,000 0
(*) Gewijzigd in 1966 (van 3 in 2).1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 224
▼B
Aanhangsel2
Opschriften, goedkeuring en merken van achteruitkijkspiegels
1. OPSCHRIFTEN
De exemplaren van een type achteruitkijkspiegel die voor goedkeuring
wordt aangeboden, moeten duidelijk en onuitwisbaar voorzien zijn van het
fabrieks- of handelsmerk van de aanvrager en moeten voldoende plaats
bieden voor hetgoedkeuringsmerk voor onderdelen; deze plaat s moetop
de bij de goedkeuringsaanvraag gevoegde tekeningen worden aangegeven.
2. GOEDKEURING
2.1. De aanvraag om goedkeuring moet vergezeld gaan van vier achteruitkijk-
spiegels: drie spiegels voor beproevingsdoeleinden en een extra exemplaar
dat door het laboratorium wordt bewaard voor eventueel later noodzakelijk
blijkende verificaties. Op verzoek van het laboratorium kunnen nog meer
exemplaren worden verlangd.
2.2. Indien het overeenkomstig punt 1 aangeboden type achteruitkijkspiegel
voldoetaan de voorschrift en van bijlage II, wordtde goedkeuring verleend
en een goedkeuringsnummer toegekend.
2.3. Dit nummer wordt aan geen enkel ander type achteruitkijkspiegel toege-
kend.
3. MERKEN
3.1. De achteruitkijkspiegel die overeenkomt met het krachtens dit hoofdstuk
goedgekeurde type moet voorzien zijn van een goedkeuringsmerk als
beschreven in bijlage V van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 juni
1992 betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen op twee of drie
wielen.
De waarde „a” die de afmetingen van de rechthoek en van de cijfers en
letters waaruit het merk is samengesteld aangeeft moet ≥6 mm zijn.
3.2. Hetgoedkeuringsmerk wordtaangevuld methetsymbool I of L t er specifi-
catie van de klasse van de achteruitkijkspiegel. Dit aanvullende symbool
moet in de nabijheid van de rechthoek worden geplaatst waarin de letter
„e” is geplaatst, in een willekeurige positie ten opzichte daarvan.
3.3. Hetgoedkeuringsmerk en hetaanvullende symbool moet en zodanig op een
hoofdbestanddeel van de achteruitkijkspiegel worden aangebracht dat zij
onuitwisbaar en duidelijk zichtbaar zijn wanneer de achteruitkijkspiegel op
het voertuig is aangebracht.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 225
▼B
Aanhangsel3
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 226
▼B
Aanhangsel4
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 227
▼B
BIJLAGEIII
VOORSCHRIFTEN VOOR DE BEVESTIGING VAN DE ACHTERUIT-
KIJKSPIEGELS OP VOERTUIGEN
1. PLAATS
1.1. Achteruitkijkspiegels moeten zo bevestigd zijn dat zij in normale
rijomstandigheden goed vast blijven zitten.
1.2. Bij voertuigen zonder carrosserie moet(en) de achteruitkijkspiegel(s)
zodanig worden gemonteerd of ingesteld dat de afstand van het
midden van het naar buiten toe spiegelend oppervlak tot het midden-
langsvlak van het voertuig minstens 280 mm bedraagt. Voor de
meting moet het stuur in de stand blijven die overeenkomt met
verplaatsing van het voertuig in rechte lijn en moet(en) de achteruit-
kijkspiegel(s) in de normale gebruiksstand worden gezet.
1.3. Achteruitkijkspiegels moeten zodanig zijn geplaatst dat de bestuurder,
in normale houding achter het stuur, de weg achter en naast het voer-
tuig duidelijk kan overzien.
1.4. Buitenspiegels moeten zichtbaar zijn door het gedeelte van de voor-
ruit dat door de ruitewisser wordt bestreken, of door de zijruiten.
1.5. Bij alle voertuigen waarbij het gezichtsveld wordt gemeten in de
uitvoering chassis/cabine, moet de minimale en maximale carrosserie-
breedte door de fabrikant worden opgegeven, en eventueel door
middel van losse schotten worden gesimuleerd. Op het goedkeurings-
certificaat van een type voertuig met betrekking tot de installatie van
de achteruitkijkspiegels moeten alle tijdens de proeven in aanmerking
genomen configuraties van voertuig en spiegel worden vermeld (zie
aanhangsel 2).
1.6. De voor de zijde van de bestuurder voorgeschreven buitenspiegel
moet zodanig zijn aangebracht dat de hoek tussen het verticale vlak
door de lengte-as van het voertuig en het verticale vlak door het
midden van de spiegel en door hetmidden van het65 mm lange lijn-
stuk dat de oogpunten van de stuurder verbindt, niet groter is dan 55º.
1.7. Buitenspiegels mogen niet aanzienlijk verder buiten het profiel van
het voertuig uitsteken dan noodzakelijk is om de in punt 4
omschreven gezichtsvelden te verkrijgen.
1.8. Indien de onderkant van een buitenspiegel zich bij een voertuig,
waarvan de belasting overeenkomt met de technisch toelaatbare
massa, op minder dan 2 m boven de grond bevindt, mag deze spiegel
niet verder dan 0,20 m uitsteken buiten de uiterste breedte van het
voertuig gemeten zonder achteruitkijkspiegel.
1.9. Onder de in de punten 1.7 en 1.8 vermelde omstandigheden mogen de
maximaal toegestane breedten van de voertuigen door de achteruit-
kijkspiegels worden overschreden.
2. AANTAL2.1. Verplicht aantal achteruitkijkspiegels bij voertuigen zonder
carrosserie
VoertuigcategorieHoofdbuitenspiegel(s)
Klasse L
Bromfiets 1
Motorfiets 2
Driewieler 21997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 228
▼B
2.2. Verplicht minimumaantal achteruitkijkspiegels bij voertuigen met
carrosserie
VoertuigcategorieBinnenspiegel
Klasse IHoofdbuitenspiegel(s)
Klasse L
Bromfiets op 3 wielen
(metinbegrip van
lichte vierwielers) en
driewieler1(1) 1 indien een binnen-
spiegel aanwezig;
2 indien geen
binnenspiegel
aanwezig
(1) De binnenspiegel is nietvereistindien nietaan de in onderst aand punt4.1
bedoelde zichtbaarheidsvoorwaarden kan worden voldaan. In dat geval zijn
twee buitenspiegels verplicht, de een links en de ander rechts aan het voer-
tuig.
2.3. Wanneer het voertuig slechts één buitenspiegel heeft, moet deze op de
linkerkant van het voertuig worden gemonteerd in lidstaten met rechts
verkeer en op de rechterkant van het voertuig in lidstaten met links
verkeer.
2.4. Achteruitkijkspiegels van klasse I en III die overeenkomstig de bepa-
lingen van Richtlijn 71/127/EEG betreffende achteruitkijkspiegels
voor motorvoertuigen zijn goedgekeurd, zijn eveneens toegestaan
voor bromfietsen, motorfietsen en driewielers.
2.5. Maximumaantal facultatieve buitenspiegels
2.5.1. Bij bromfietsen is een aan de andere kant tegenover de in punt 2.1
bedoelde verplichte achteruitkijkspiegel gemonteerde buitenspiegel
toegestaan.
2.5.2. Bij voertuigen met carrosserie is een aan de andere kant tegenover de
in punt 2.2 bedoelde verplichte achteruitkijkspiegel gemonteerde
buitenspiegel toegestaan.
2.5.3. De in de punten 2.5.1 en 2.5.2 bedoelde achteruitkijkspiegels moeten
voldoen aan de voorschriften van dit hoofdstuk.
3. VERSTELBAARHEID
3.1. De achteruitkijkspiegels moeten door de bestuurder in rijpositie
kunnen worden versteld. Bij voertuigen op drie wielen met carrosserie
mag de verstelling worden verricht met gesloten portier, terwijl het
raam geopend mag zijn. De vergrendeling in een bepaalde stand mag
echter van buitenaf geschieden.
3.2. De voorschriften van punt 3.1 gelden niet voor buitenspiegels die na
door een duw te zijn omgeklapt zonder verstelling in de oorspronke-
lijke stand kunnen worden teruggebracht.
4. GEZICHTSVELD VOOR VOERTUIGEN MET CARROSSERIE4.1. Binnenspiegel
4.1.1.Binnenspiegel (klasseI)
Het gezichtsveld moet zodanig zijn dat de bestuurder tenminste een
vlak en horizontaal weggegedeelte, waarvan het midden in het verti-cale vlak door de lengte-as van het voertuig ligt, kan overzien vanaf
de horizon tot een afstand van 60 m achter de oogpunten van de
bestuurder en dit over een breedte van 20 m (figuur 1).
4.2. Buitenspiegel
4.2.1.Hoofdspiegels(klasseLenIII)
4.2.1.1. Linker buitenspiegel bij voertuigen voor rechts verkeer en rechter
buitenspiegel bij voertuigen voor links verkeer.
4.2.1.1.1. Het gezichtsveld moet zodanig zijn dat de bestuurder tenminste een
vlak en horizontaal weggedeelte met een breedte van 2,50 m kan
overzien, welk gedeelte rechts (bij voertuigen voor rechts verkeer) of
links (bij voertuigen voor links verkeer) wordt begrensd door het aan
de lengte-as van het voertuig evenwijdige verticale vlak door het
meest linkse (bij voertuigen voor rechts verkeer) of meest rechtse
(bij voertuigen voor links verkeer) punt van de totale voertuigbreedte1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 229
▼B
en wel vanaf een punt gelegen op 10 m achter de oogpunten van de
bestuurder tot aan de horizon (figuur 2).
4.2.1.2. Rechter buitenspiegel bij voertuigen voor rechts verkeer en linker
buitenspiegel bij voertuigen voor links verkeer
4.2.1.2.1. Het gezichtsveld moet zodanig zijn dat de bestuurder tenminste een
vlak en horizontaal weggedeelte met een breedte van 4 m kan over-
zien, wek gedeelte links (bij voertuigen voor rechts verkeer) of rechts
(bij voertuigen voor links verkeer) wordt begrensd door het aan de
lengte-as van het voertuig evenwijdige verticale vlak door het meest
rechtse (bij voertuigen voor rechts verkeer) of meest linkse (bij voer-
tuigen voor links verkeer) punt van de totale voertuigbreedte en wel
vanaf een punt gelegen op 20 m achter de oogpunten van de
bestuurder tot aan de horizon (figuur 2).
4.3. Belemmeringen
4.3.1.Binnenspiegel (klasseI)
4.3.1.1. Een beperking van hetgezicht sveld door de aanwezigheid van voor-
zieningen zoals hoofdsteunen, zonnekleppen, ruitewissers op de
achterruit, verwarmingselementen, is toegestaan voor zover door al
deze voorzieningen nietmeer dan 15 % van hetvoorgeschreven
gezichtsveld wordt afgeschermd.
4.3.1.2. De afscherming wordt gemeten met de hoofdsteunen in de laagste
stand die door de instelling mogelijk wordt gemaakt, en met de
zonnekleppen in weggeklapte positie.
4.3.2.Buitenspiegels (klassenLenIII)
Bij de hierboven omschreven gezichtsvelden wordt met belemme-
ringen door de carrosserie en bepaalde delen hiervan, zoals
portierhendels, markeringslichten, richtingaanwijzers, uiteinden van
de achterbumpers, enz., alsmede delen voor reiniging van de spiege-
loppervlakken geen rekening gehouden indien al deze belemmeringen
minder dan 10 % van hetgezicht sveld afschermen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 230
▼B
Figuur1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 231
▼B
Figuur2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 232
▼B
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 233
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 234
▼B
HOOFDSTUK 5
MAATREGELEN TEGEN LUCHTVERONTREINIGING DIE DOOR MOTORVOERTUIGEN
OP TWEE OF DRIE WIELEN WORDT VEROORZAAKT
LIJST VAN BIJLAGEN
BIJLAGE I Voorschriften inzake de maatregelen tegen door bromfietsen veroorzaakte lucht-
verontreiniging …
Aanhangsel 1 Proef van hett ype I …
— Subaanhangsel 1: Proefcyclus op de rollenbank (proef van type I) …
— Subaanhangsel 2: Voorbeeld nr. 1 van hetopvangsyst eem voor
uitlaatgassen
— Subaanhangsel 3: Voorbeeld nr. 2 van hetopvangsyst eem voor
uitlaatgassen
— Subaanhangsel 4: Methode voor het kalibreren van de rollenbank …
Aanhangsel 2 Proef van hett ype II …
BIJLAGE II Voorschriften inzake de maatregelen tegen door motorfietsen en driewielers
veroorzaakte luchtverontreiniging …
Aanhangsel 1 Proef van hett ype I …
— Subaanhangsel 1: Proefcyclus voor motoren voor de proef van type I
…
— Subaanhangsel 2: Voorbeeld nr. 1 van hetopvangsyst eem voor
uitlaatgassen
— Subaanhangsel 3: Voorbeeld nr. 2 van hetopvangsyst eem voor
uitlaatgassen
— Subaanhangsel 4: Methode voor het kalibreren van het door de dyna-
mometerrem op de weg geabsorbeerde vermogen
voor motorfietsen of driewielers …
Aanhangsel 2 Proef van hett ype II …BIJLAGE III Aanvullende voorschriften inzake de maatregelen tegen de zichtbare luchtveront-
reiniging die door motorvoertuigen op twee of drie wielen met een motor met
compressie-ontsteking wordt veroorzaakt …
Aanhangsel 1 Proef bij constant toerental volgens de volle belastingcurve …
Aanhangsel 2 Vrije acceleratieproef …Aanhangsel 3 Grenswaarden voor de proef bij constant toerental …
Aanhangsel 4 Kenmerken van de opaciteitsmeters …
Aanhangsel 5 Installatie en gebruik van de opaciteitsmeter …BIJLAGE IV Specificaties van de referentiebrandstof …
BIJLAGE V Inlichtingenformulier betreffende de maatregelen tegen luchtverontreiniging die
door een type motorvoertuig op twee of drie wielen wordt veroorzaakt …
BIJLAGE VI Goedkeuringsformulier met betrekking tot de maatregelen tegen luchtverontreini-
ging die door een type motorvoertuig op twee of drie wielen wordt veroorzaakt1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 235
▼B
BIJLAGEI
VOORSCHRIFTEN INZAKE DE MAATREGELEN TEGEN DOOR
BROMFIETSEN VEROORZAAKTE LUCHTVERONTREINIGING
1. DEFINITIES
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder:
1.1. „type voertuig wat betreft de verontreinigende uitlaatgassen van de
motor”, bromfietsen die onderling geen wezenlijke verschillen
vertonen met name met betrekking tot:
1.1.1. de gelijkwaardige traagheid bepaald in verhouding tot de referentie-
massa als voorgeschreven in punt5.2 van aanhangsel 1;
1.1.2. de kenmerken van de motor en van de bromfiets zoals omschreven
in bijlage V;
1.2. „referentiemassa”, de rijklare massa van de bromfiets vermeerderd
meteen massa van 75 kg. De rijklare massa van de bromfiet s
komt overeen met de totale onbeladen massa, waarbij alle tanks tot
ten minste 90 % van hun maximumcapaciteit zijn gevuld;
1.3. „verontreinigende gassen”, koolmonoxide, koolwaterstoffen en stik-
stofoxide, waarbij deze laatste in stikstofdioxide (NO2)-equivalent
worden uitgedrukt.
2. SPECIFICATIES EN PROEVEN
2.1. Algemeen
Onderdelen die van invloed kunnen zijn op de emissie van veront-
reinigende gassen moeten zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en
gemonteerd dat de bromfiets onder normale gebruiksomstandig-
heden en ondanks de trillingen die daarin kunnen ontstaan, aan de
voorschriften van deze bijlage kan voldoen.
2.2. Beschrijving van de proeven
2.2.1. De bromfiets wordt onderworpen aan proeven van type I en type II
die hieronder zijn beschreven.
2.2.1.1. Proef van het type I (bepaling van de gemiddelde emissie van
verontreinigende gassen in een bebouwd gebied met druk verkeer)
2.2.1.1.1. De bromfiets wordt op een rollenbank geplaatst die van een rem en
een vliegwiel is voorzien. Zonder onderbreking wordteen proef
uitgevoerd die in totaal 448 seconden duurt en vier cyclussen
omvat.
Iedere cyclus bestaat uit zeven fasen (stationair draaien, accelereren,
constante snelheid, vertragen …). Tijdens de proef worden de
uitlaatgassen zodanig met lucht verdund dat een debiet met constant
volume van hetmengsel wordtverkregen. Voor de gehele duur van
de proef wordtvan hetmengsel:
— een constante hoeveelheid monsters in een zak opgevangen om
achtereenvolgens de concentratie (gemiddelde waarde voor de
proef) van koolmonoxide, onverbrande koolwaterstoffen en stik-
stofoxiden te bepalen;
— het totale volume bepaald.
Aan heteinde van de proef wordtde daadwerkelijk afgelegde
afstand bepaald volgens de aanwijzingen van een totaliserende
toerenteller die door de rol wordt aangedreven.
2.2.1.1.2. De proef wordtuit gevoerd volgens de in aanhangsel 1 beschreven
methode. De gassen worden volgens de voorgeschreven methoden
opgevangen en geanalyseerd.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 236
▼B
2.2.1.1.3. Onder voorbehoud van hetbepaalde in punt2.2.1.1.4 wordtde proef
driemaal uitgevoerd. Bij elke proef moeten de massa koolmonoxide
en de gecombineerde massa koolwaterstoffen en stikstofoxiden
beneden de grenswaarden liggen die in de onderstaande tabel zijn
vermeld.
Typegoedkeuring en overeenstemming van de
produktie
FasenCO
(g/km)
L1HC + NOx(g/km)
L2
24 maanden na
aanneming van deze
richtlijn (1)6(1)3 (1)
►C136 maanden
vanaf de uitvoering
van de eerste
fase (1)◄1(2) 1,2
(1) Voor driewielige bromfietsen en lichte vierwielers worden de grens-
waarden voor de CO-massa en voor de HC + NOx-massa
vermenigvuldigd meteen fact or 2.
(2) Voor driewielige bromfietsen en lichte vierwielers bedraagt de grens-
waarde voor de CO-massa 3,5 g/km.
2.2.1.1.3.1. Voor elke in het bovenstaande punt bedoelde verontreiniging is het
evenwel toegestaan dat een van de drie verkregen resultaten met ten
hoogste 10 % de grenswaarde overschrijdt die in het genoemde punt
voor de betrokken bromfiets is voorgeschreven, op voorwaarde dat
het rekenkundige gemiddelde van de drie resultaten beneden de
voorgeschreven grenswaarde blijft. Indien de voorgeschreven grens-
waarden voor verschillende verontreinigingen worden overschreden,
is hetnietvan belang of deze overschrijding plaat sheeftbij
eenzelfde of bij verschillende proeven.
2.2.1.1.4. Hetin punt2.2.1.1.3 voorgeschreven aant al proeven wordtonder de
hierna omschreven voorwaarden beperkt; hierbij is V1hetresult aat
van de eerste proef en V2het resultaat van de tweede proef voor
iedere in punt2.2.1.1.3 bedoelde veront reiniging.
2.2.1.1.4.1. Er behoeft slechts één proef te worden uitgevoerd indien voor alle
gemeten verontreinigingen V1≤0,70 L.
2.2.1.1.4.2. Er behoeven slechts twee proeven te worden uitgevoerd indien voor
alle gemeten verontreinigingen V1≤0,85 L, terwijl voor ten minste
één van deze verontreinigingen V1> 0,70 L. Bovendien moetvoor
elke gemeten verontreiniging V2zodanig zijn datV1+V2< 1,70 L
en V2<L .
2.2.1.2. Proef van het type II (bepaling van de emissie van koolmonoxide
en onverbrande koolwaterstoffen bij stationair draaien).
2.2.1.2.1. De massa koolmonoxide en de massa onverbrande koolwaterstoffen
die worden uitgestoten wanneer de motor gedurende 1 minuut stati-
onair draait, moeten worden geregistreerd.
2.2.1.2.2. Deze proef wordtuit gevoerd volgens de in aanhangsel 2 beschreven
methode.
3. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE
3.1. Voor de controle op de overeenstemming van de produktie gelden
de bepalingen van punt1 van bijlage VI van de Richt lijn 92/61/
EEG van de Raad van 30 juni 1992 betreffende de goedkeuring
van motorvoertuigen op twee of drie wielen.
3.1.1. Voor de conformiteitscontrole met betrekking tot de proef van type
I wordtevenwel als volgtgehandeld:
3.1.1.1. Uitde serie wordteen voert uig genomen en aan de in punt2.2.1.1
van deze bijlage beschreven proef onderworpen. Als grenswaarden
gelden de waarden die in de tabel van punt 2.2.1.1.3 zijn vermeld.
3.1.2. Indien hetuitde serie genomen voert uig nietaan hetbepaalde in
punt 3.1.1 voldoet, kan de fabrikant verzoeken om metingen te
verrichten bij een aantal als monster uit de serie genomen voer-1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 237
▼B
tuigen waaronder het oorspronkelijk beproefde voertuig. De fabri-
kant bepaalt de grootte (n) van het monster. Voor de emissies van
koolmonoxide en het totaal van de emissies van koolwaterstoffen
en stikstofoxiden worden het rekenkundig gemiddelde x van de uit
de steekproef verkregen resultaten en de standaardafwijking S van
hetmonst er berekend.
De produktie van de serie wordt conform geacht indien aan de
volgende voorwaarde is voldaan:
x+k·S ≤L(1)
waarin
L = de in de tabel van punt 2.2.1.1.3 vastgestelde grenswaarde
voor de emissies van koolmonoxide en het totaal van de
emissies van koolwaterstoffen en stikstofoxiden;
k: de statistische factor afhankelijk van n en gegeven in de onder-
staande tabel:
n234567891 0
k 0,973 0,613 0,489 0,421 0,376 0,342 0,317 0,296 0,279n 1 11 21 31 41 51 61 71 8 1 9k 0,265 0,253 0,242 0,233 0,224 0,216 0,210 0,203 0,198
Indien n ≥20, dan
k¼
0;860ﬃﬃﬃnp
4. UITBREIDING VAN DE GOEDKEURING
4.1. Voertuigtypen met verschillende referentiemassa's
De goedkeuring mag worden uitgebreid tot voertuigtypen die alleen
wat de referentiemassa betreft van het toegelaten type verschillen,
mits de referentiemassa van het voertuigtype waarvoor uitbreiding
van de goedkeuring wordt gevraagd, slechts tot gebruik van het
onmiddellijk hogere of onmiddellijk lagere traagheidsequivalent
leidt.
4.2. Voertuigtypen met verschillende totale overbrengingsverhou-
dingen
4.2.1. De voor een voertuigtype verleende goedkeuring kan onder de
hierna genoemde voorwaarden worden uitgebreid tot voertuigtypen
die alleen wat de totale overbrenging betreft van het goedgekeurde
type afwijken.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 238
(1)Xn
xi/C0x ðÞ2
S2¼i¼1
n
waarin xiéén van de afzonderlijke resultaten is die met het monster n zijn verkregen,
en
Xn
xi
x¼i¼1
n
▼B
4.2.1.1. Voor elke bij de proef van type I gebruikte overbrenging moet de
verhouding
E¼V2/C0V1
V1
worden bepaald;
hierin zijn V1en V2de met een motortoerental van 1,000 min−1
overeenkomende snelheid van het goedgekeurde voertuigtype,
respectievelijk van het voertuigtype waarvoor om uitbreiding van
de goedkeuring wordtverzocht .
4.2.2. Indien bij elke overbrenging E ≤8 % is, moetde uit breiding
worden toegestaan zonder dat de proeven van type I worden
herhaald.
4.2.3. Wanneer bij tenminste één overbrenging de verhouding E > 8 % en
bij elke overbrenging de verhouding E ≤13 % is, moeten de
proeven van type I worden herhaald; zij kunnen echter met toestem-
ming van de goedkeuringsinstantie worden verricht in een door de
fabrikantgekozen laborat orium. Hetkeuringsrapportmoetaan de
technische dienst worden toegezonden.
4.3. Voertuigtypen met verschillende referentiemassa's en verschil-
lende totale overbrengingen
De voor een voertuigtype verleende goedkeuring mag worden uitge-
breid tot voertuigtypen die alleen wat de referentiemassa en de
totale overbrengingen betreft van het goedgekeurde type afwijken,
indien wordtvoldaan aan de voorschrift en van 4.1 en 4.2.
4.4. Bromfietsen op drie wielen en lichte vierwielers
De voor een tweewielige bromfiets verleende goedkeuring mag
worden uitgebreid tot bromfietsen op drie wielen en lichte vierwie-
lers, wanneer die dezelfde motor en dezelfde uitlaatinrichting
gebruiken, en dezelfde transmissie hebben die alleen voor de totale
overbrenging afwijkt, mits de referentiemassa van het voertuigtype
waarvoor uitbreiding van de goedkeuring is aangevraagd slechts tot
gebruik van hetonmiddellijk hogere of lagere t raagheidsequivalent
leidt.
4.5. Uitbreidingen van goedkeuringen die zijn verleend overeenkomstig
de punten 4.1 tot en met 4.4 moeten niet verder worden uitgebreid.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 239
▼B
Aanhangsel1
Proef van het Type I
(Bepaling van de gemiddelde emissie van verontreinigende gassen in een
bebouwd gebied metdruk verkeer)
1. INLEIDING
Methode voor het uitvoeren van de proef van type I als omschreven
in punt2.2.1.1 van bijlage I.
2. PROEFCYCLUS OP DE ROLLENBANK2.1. Beschrijving van de cyclus
De op de rollenbank uit te voeren proefcyclus is in de onderstaande
tabel beschreven en in subaanhangsel 1 grafisch weergegeven.
Proefcyclus op de rollenbank
Fase nr. WerkingswijzeAcceleratie Snelheid DuurGecumu-
leerde duur
(m/s2) (km/h) (s) (s)
1 Stationair — — 8 8
2 Acceleratie vol gas 0—max.
57/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150—
3 Constante snelheid vol gas max. —
4 Vertraging − 0,56 max.—20 65
5 Constante snelheid — 20 36 101
6 Vertraging − 0,93 20—0 6 107
7 Stationair draaien — — 5 112
2.2. Algemene voorwaarden voor de uitvoering van de cyclus
Er moeten zo nodig voorbereidende proefcyclussen worden uitge-
voerd teneinde de beste wijze van bediening van gas en eventueel
versnellingsbak en rem te bepalen.
2.3. Gebruik van de versnellingsbak
De versnellingsbak wordtgebruiktvolgens de fabrieksaanwijzingen.
Indien er geen fabrieksaanwijzingen zijn, worden de volgende voor-
schriften in acht genomen:
2.3.1. Handgeschakelde versnellingsbak
Bij een constante snelheid van 20 km/h moet het motortoerental
zoveel mogelijk 50 tot 90 % van het toerental bij het maximumver-
mogen bedragen. Wanneer hetmogelijk is deze snelheid in t wee of
meer versnellingen te bereiken, moet de bromfiets in de hoogste
versnelling worden beproefd.
Tijdens hetaccelereren moetde proef worden uit gevoerd in de
versnelling die de grootste acceleratie mogelijk maakt. Het motortoe-
rental mag niet hoger gaan dan 110 % van het toerental bij hetmaximumvermogen voordatnaar een hogere versnelling wordt
geschqkeld. Tijdens hetvert ragen wordtnaar een lagere versnelling
geschakeld voordat de motor begint te trillen en op zijn laatst
wanneer het motortoerental tot 30 % van hEt toerental bij het maxi-
mumvermogen is gedaald.0Tijdens hetvert ragen mag nietnaar de
eerste versnelling worden geschakeld.
2.3.2. Automatische versnellingsbak en koppelomvormer
Voor de proef wordtgebruik gemaaktvan de st and „drive”.
2.4. Toleranties
2.4.1. In alle fasen is een afwijking van ± 1 km/h0ten opzichte van de theo-
retische snelheid toegestaan.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 240
▼B
Bij hetovergaan van de ene fase op de andere zijn afwijkingen t oege-
staan die groter zijn dan deze toleranties, mits de duur ervan telkens
nietmeer dan 0,5 s bedraagt .
Indien de bromfiets zonder gebruik te maken van de remmen sneller
vertraagt dan voorzien, wordt te werk gegaan op de wijze die in punt
6.2.6.3 is voorgeschreven.
2.4.2. Ten opzichte van de theoretische duur geldt een tolerantie van ± 0,5 s.2.4.3. De toleranties op snelheid en tijd worden gecombineerd zoals aange-
geven in subaanhangsel 1.
3. BROMFIETS EN BRANDSTOF
3.1. Aan de proef onderworpen bromfiets
3.1.1. De bromfiets moet in goede mechanische staat worden aangeboden.
Hij moet zijn ingereden en voor de proef ten minste 250 km hebben
afgelegd.
3.1.2. De uitlaatinrichting mag geen lekken vertonen waardoor de hoeveel-
heid opgevangen uitlaatgassen van de motor zou kunnen verminderen.
3.1.3. De lekdichtheid van het inlaatsysteem kan worden gecontroleerd om
na te gaan of de carburatie niet wordt gewijzigd door aanzuiging van
valse lucht.
3.1.4. De afstellingen van motor en bedieningsorganen van de bromfiets
moeten overeenstemmen met de fabrieksaanwijzingen. Dit geldt met
name voor de afstelling van het stationair draaien (toerental en kool-
monoxidegehalte van de uitlaatgassen), van de automatische choke en
van het reinigingssysteem van de uitlaatgassen.
3.1.5. Het laboratorium kan controleren of de prestaties van de bromfiets
overeenstemmen met de fabrieksspecificaties en of de bromfiets
normaal kan worden gebruikt, in het bijzonder of hij in staat is koud
en warm te starten en stationair te blijven draaien zonder af te slaan.
3.2. Brandstof
Voor de proef moetgebruik worden gemaaktvan de referent iebrand-
stof zoals gespecificeerd in bijlage IV. Bij een motor met
mengsmering moeten de kwaliteit en de dosering van de aan de refe-
rentiebrandstof toegevoegde olie in overeenstemming zijn met de
aanbevelingen van de fabrikant.
4. PROEFAPPARATUUR4.1. Rollenbank
De bank moetde volgende hoofdkenmerken hebben:
— vergelijking van de vermogensabsorptiecurve: de bank moet het
mogelijk maken met een tolerantie van ± 15 % vanaf een begin-
snelheid van 12 km/h het door de motor op de weg ontwikkelde
vermogen te reproduceren wanneer de bromfiets op een vlak
traject rijdt terwijl de windsnelheid nagenoeg 0 is.
Zo nietmoethetdoor de remmen en de inwendige wrijving van
de bank (P
A) geabsorbeerde vermogen zodanig zijn dat:
bij een snelheid 0 < V ≤12 km/h:
0≤PA≤kV123+5%k V123+5%PV50(1)
enbij een snelheid V > 12 km/h:
P
A=k V3±5%k V3±5%PV50(1)
zonder negatief te zijn; (de kalibratiemethode is in subaanhangsel
4 beschreven)
— basisinertie: 100 kg
— extra inertie (2): telkens 10 kg
— de rol is voorzien van een toerenteller met nul-stelling die het
mogelijk maakt de werkelijk afgelegde afstand te meten.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 241
(1) Bij een enkele rol meteen diamet er van 400 mm.
(2) Deze extra traagheidsmassa's kunnen eventueel door een elektronisch systeem worden
vervangen, mits wordt aangetoond dat de resultaten gelijkwaardig zijn.
▼B
4.2. Apparatuur voor het opvangen van de gassen
Het opvangsysteem van de gassen bestaat uit de volgende delen (zie
subaanhangsels 2 en 3):
4.2.1. een voorziening die hetmogelijk maaktalle t ijdens de proef geprodu-
ceerde uitlaatgassen op te vangen, met handhaving van de
atmosferische druk aan de uitlaatopening(en) van de bromfiets;
4.2.2. een verbindingsleiding tussen de opvangapparatuur voor de uitlaat-
gassen en het monsternemingssysteem voor de uitlaatgassen. Deze
leiding en de opvangapparatuur zijn van roestvrij staal of van een
ander materiaal dat niet van invloed is op de samenstelling van de
opgevangen gassen en tegen de temperatuur van deze gassen bestand
is;
4.2.3. een aanzuigapparaatvoor de verdunde gassen. Ditapparaatmoetvoor
een constant debiet zorgen dat voldoende is om de aanzuiging van
alle uitlaatgassen te waarborgen;
4.2.4. een sonde die ter hoogte van de gasopvangapparatuur aan de buiten-
zijde daarvan is bevestigd en die het mogelijk maakt met behulp van
een pomp, een filter en een debietmeter tijdens de duur van de proef
met constant debiet een monster van de verdunningslucht te nemen;
4.2.5. een sonde die ten opzichte van de stroom verdunde gassen stroomop-
waarts is gericht en die het mogelijk maakt tijdens de duur van de
proef met constant debiet een monster van een mengsel op te vangen,
eventueel door middel van een filter, een debietmeter en een pomp.
Het minimumdebiet van de gasstroom in beide monsternemingssys-
temen moet ten minste 150 l/h bedragen;
4.2.6. driewegkranen op de monsternemingscircuits die de stroming van de
monsters tijdens de duur van de proef hetzij naar de buitenlucht,
hetzij naar de respectieve opvangzakken leiden;
4.2.7. gasdichte zakken voor het opvangen van monsters van de verdun-
ningsluchten hetmengsel van verdunde gassen, die nietreageren
metde veront reinigingen en grootgenoeg zijn om de normale door-
stroming van de monsters niet te belemmeren. Deze
monsternemingszakken moeten zijn voorzien van een automatische
sluiting en snel gasdicht kunnen worden aangesloten hetzij op het
monsternemingscircuit hetzij op het analysecircuit aan het eind van
de proef;
4.2.8. er moet in een methode worden voorzien om het totale volume te
meten van de verdunde gassen die tijdens de proef door het monster-
nemingssysteem stromen.
4.3. Analyseapparatuur
4.3.1. De monsternemingssonde kan worden gevormd door een monsterne-
mingsslang die in de opvangzakken uitmondt of door een
afvoerslang van de zakken. Deze sonde moet van roestvrij staal zijn
of van een materiaal dat geen invloed heeft op de samenstelling van
de gassen. De monsternemingssonde en de verbindingsslang met het
analysetoestel moeten de omgevingstemperatuur hebben.
4.3.2. De analysetoestellen zijn van de volgende typen:
— van het niet-dispergerende type met absorptie in het infrarood
voor koolmonoxide;
— van het type met vlamionisatie voor koolwaterstoffen;
— van het type met chemiluminescentie voor stikstofoxiden.
4.4. Nauwkeurigheid van apparatuur en metingen
4.4.1. Aangezien de rem door middel van een afzonderlijke proef (punt5.1)
wordtgekalibreerd, behoeftde nauwkeurigheid van de rollenbank niet
te worden vermeld. De totale traagheid van de draaiende massa's, met
inbegrip van die van de rol en hetdraaiende gedeelt e van de rem
(punt 4.1), wordt tot op ± 5 kg nauwkeurig gemeten.
4.4.2. De door de bromfiets afgelegde afstand wordt tot op ± 10 m nauw-
keurig bepaald aan de hand van het aantal omwentelingen van de rol.
4.4.3. De snelheid van de bromfiets wordt bepaald aan de hand van de
omwentelingssnelheid van de rol; deze bepaling geschiedt tot op
± 1 km/h nauwkeurig bij snelheden boven 10 km/h.
4.4.4. De omgevingstemperatuur wordt tot op ± 2 ºC nauwkeurig gemeten.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 242
▼B
4.4.5. De luchtdruk wordt tot op ± 0,2 kPa nauwkeurig gemeten.
4.4.6. De relatieve luchtvochtigheid wordt tot op ± 5 % nauwkeurig
gemeten.
4.4.7. De voor het gehalte van de verschillende verontreinigingen vereiste
nauwkeurigheid, zonder rekening te houden met de nauwkeurigheid
van de kalibratiegassen, bedraagt ± 3 %. De totale responstijd van
hetanalysecircuitmoetminder dan 1 minuutbedragen.
4.4.8. Het gehalte van de kalibratiegassen mag voor elk daarvan niet meer
dan ± 2 % van de referentiewaarde afwijken. Het verdunningsmiddel
wordt voor koolmonoxide en stikstofoxiden door stikstof gevormd en
voor koolwaterstoffen (propaan) door lucht.
4.4.9. De snelheid van de koelluchtwordtt otop ± 5 km/h nauwkeurig
gemeten.
4.4.10. Voor de duur van de cyclussen en de verrichtingen voor het nemen
van gasmonsters geldt een tolerantie van ± 1 s. Deze tijden worden
gemeten met een nauwkeurigheid van 0,1 s.
4.4.11. Het totale volume van de verdunde gassen wordt gemeten tot op ± 3 %
nauwkeurig.
4.4.12. Het totale debiet en het monsternemingsdebiet moeten tot op ± 5 %
nauwkeurig constant zijn.
5. VOORBEREIDING VAN DE PROEF
5.1. Afstelling van de rem
De rem wordt zodanig afgesteld dat de snelheid van de bromfiets op
de rollenbank bij vol gas gelijk is aan de maximumsnelheid die op de
weg kan worden bereikt, met een tolerantie van ± 1 km/h. Deze maxi-
mumsnelheid mag nietmeer dan ± 2 km/h verschillen van de door de
fabrikantopgegeven nominale maximumsnelheid. Wanneer de brom-
fiets is voorzien van een systeem voor regeling van de
maximumsnelheid op de weg dientmetheteffectvan ditsyst eem
rekening te worden gehouden.
De rem kan met een andere methode worden afgesteld indien de
fabrikant de gelijkwaardigheid ervan aantoont.
5.2. Aanpassing van de gelijkwaardige traagheden aan de translatie-
traagheden van de bromfiets
Het(de) vliegwiel(en) wordt(worden) zodanig afgest eld dateen
totale traagheid van de roterende massa's wordt verkregen die binnen
de in de onderstaande tabel vermelde grenzen overeenstemt met de
referentiemassa van de bromfiets:
Referentiemassa (R) van de brom-
fiets
(kg)Gelijkwaardige traagheden
(kg)
R≤105 100
105 < R ≤115 110
115 < R ≤125 120
125 < R ≤135 130
135 < R ≤145 140
145 < R ≤165 150
165 < R ≤185 170
185 < R ≤205 190
205 < R ≤225 210
225 < R ≤245 230
245 < R ≤270 260
270 < R ≤300 280
300 < R ≤330 310
330 < R ≤360 3401997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 243
▼B
Referentiemassa (R) van de brom-
fiets
(kg)Gelijkwaardige traagheden
(kg)
360 < R ≤395 380
395 < R ≤435 410
435 < R ≤475 —
5.3. Koeling van de bromfiets
5.3.1. Tijdens de duur van de proef wordt een hulpventilatiesysteem zodanig
voor de bromfiets geplaatst dat een stroom koellucht op de motor is
gericht. De snelheid van de luchtstroom moet 25 ± 5 km/h bedragen.
De monding van het blaastoestel moet een doorsnede van ten minste
0,2 m2hebben; hetvlak ervan moetloodrechtop de lengt eas van de
bromfiets staan en zich 30 tot 45 cm voor het voorwiel daarvan
bevinden. Het toestel voor het meten van de lineaire snelheid van de
ventilatielucht wordt in het midden van de stroom op 20 cm van de
monding geplaatst. De luchtsnelheid moet over de gehele doorsnede
van de monding zoveel mogelijk constant zijn.
5.3.2. De bromfiets kan ook volgens de hierna beschreven methode worden
gekoeld. Er wordt een luchtstroom met veranderlijke snelheid op de
bromfiets gericht. Het blaastoestel moet zodanig worden ingesteld
dat bij rijsnelheden van 10 km/h tot en met 45 km/h de lineaire lucht-
snelheid aan de monding van het blaastoestel tot ± 5 km/h
nauwkeurig gelijk is aan de equivalente snelheid van de rol. Bij een
equivalente snelheid van de rol beneden 10 km/h mag de ventilatie-
luchtsnelheid 0 zijn. De monding van het blaastoestel moet een
doorsnede van tenminste 0,2 m2hebben en de onderrand ervan moet
zich 15 tot 20 cm boven de grond bevinden. Het mondingsvlak moet
loodrecht op de lengteas van de bromfiets staan en zich 30 tot 45 cm
voor hetvoorwiel daarvan bevinden.
5.4. Gereedmaken van de bromfiets
5.4.1. Onmiddellijk voordateen begin wordtgemaaktmetde eerst e proef-
cyclus worden metde bromfiet s vier opeenvolgende proefcyclussen
van telkens 112 s uitgevoerd om de motor voor te verwarmen.
5.4.2. De bandenspanning moetde spanning zijn die door de fabrikantvoor
normaal gebruik op de weg is aanbevolen. Indien de diameter van de
rol echter minder dan 500 mm bedraagt mag de bandenspanning met
30 tot 50 % worden verhoogd.
5.4.3. Belasting op het aandrijfwiel: de belasting op het aandrijfwiel moet
op ± 3 kg na gelijk zijn aan de belasting op een bromfiets bij normaal
gebruik op de weg meteen best uurder die 75 kg ± 5 kg weegten
rechtop zit.
5.5. Controle van de tegendruk
5.5.1. Tijdens de inleidende proeven wordtnagegaan of de t egendruk
veroorzaakt door de monsternemingsapparatuur niet meer dan
0,75 kPa afwijktvan de lucht druk.
5.6. Afstelling van de analyseapparatuur
5.6.1. Kalibratie van de analysetoestellen
Met behulp van de op elke fles gemonteerde debietmeter en mano-
meter voor de uitlaatdruk wordt in het analysetoestel de hoeveelheid
gas bij de aangegeven druk ingevoerd die verenigbaar is metde goede
werking van de toestellen. Het toestel wordt zodanig afgesteld dat het
de op de kalibratiegasfles vermelde waarde in gestabiliseerde waarde
aangeeft. Uitgaande van de met de fles met maximaal gehalte
verkregen afstelling wordt de kromme van de afwijkingen van het
apparaat uitgezet als functie van het gehalte van de verschillende
gebruikte kalibratiegasflessen.
5.6.2. Totale responstijd van de apparatuur
Aan het uiteinde van de monsternemingssonde wordt het gas van de
fles metmaximaal gehalt e ingevoerd. Er wordtnagegaan of de aange-
geven waarde die overeenkomtmetde maximale afwijking in minder1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 244
▼B
dan 1 minuutwordtbereikt . Indien deze waarde nietwordtbereikt ,
wordthetanalysecircuitop lekken onderzocht .
6. WERKWIJZE BIJ DE PROEVEN OP DE ROLLENBANK6.1. Bijzondere uitvoeringsvoorwaarden voor de cyclus
6.1.1. Tijdens de proef moet de temperatuur in de ruimte waar zich de
rollenbank bevindtt ussen 20 en 30 ºC liggen.
6.1.2. De bromfiets moet tijdens de proef vrijwel horizontaal staan teneinde
een abnormale verdeling van de brandstof of de motorolie te voor-
komen.
6.1.3. Tijdens de proef wordt de snelheid als functie van de tijd geregi-
streerd om te kunnen controleren of de cyclussen correct zijn
uitgevoerd.
6.2. Starten van de motor
6.2.1. Nadat de voorbereidende verrichtingen aan de apparatuur voor het
opvangen, verdunnen, analyseren en meten van de gassen (zie punt
7.1) zijn uitgevoerd, wordt de motor gestart met behulp van de
daartoe aanwezige voorzieningen: starter, choke, enz. overeenkomstig
de aanwijzingen van de fabrikant.
6.2.2. Hetbegin van de eerst e proefcyclus valtsamen methetbegin van de
monst erneming en de met ing van hetdebietdatdoor hetaanzuigappa-
raatgaat .
6.2.3.Stationairdraaien
6.2.3.1. Handgeschakelde versnellingsbak
Teneinde de acceleraties normaal te doen plaatsvinden, wordt binnen
5 seconden voor het begin van de acceleratie die op de betrokken
periode van stationair draaien volgt, de eerste versnelling ingescha-
keld metde koppeling vrij.
6.2.3.2. Automatische versnellingsbak en koppelomvormer
De versnellingshandel wordtingeschakeld wanneer de proef begint .
Indien er twee standen zijn, „stad” en „weg”, wordt de stand „weg”
gebruikt.
6.2.4.Acceleraties
Aan het eind van elke periode van stationair draaien wordt de accele-
ratie uitgevoerd door het gashandel zo ver mogelijk open te draaien,
waarbij indien nodig gebruik wordtgemaaktvan de versnellingsbak
om zo snel mogelijk de maximumsnelheid te bereiken.
6.2.5.Constantesnelheid
Tijdens de fase met constante maximumsnelheid blijft het gashandel
in de maximumstand totdat de volgende vertragingsfase wordt bereikt.
In de fase met een constante snelheid van 20 km/h moet het
gashandel zoveel mogelijk in een vaste stand blijven.
6.2.6.Vertraging
6.2.6.1. Bij alle vertragingen wordt de gashandel volledig dichtgedraaid
terwijl de koppeling ingeschakeld blijft. Wanneer de snelheid tot
10 km/h is verminderd wordt de motor met de hand ontkoppeld
zonder gebruikmaking van de versnellingshandel.
6.2.6.2. Indien de vertraging geringer is dan voor deze fase is voorzien,
worden de remmen van de bromfiets gebruikt om aan de cyclustijd
te voldoen.
6.2.6.3. Indien de vertraging sterker is dan voor deze fase is voorzien, wordt
de overeenstemming met de theoretische cyclus hersteld door een
periode van constante snelheid of stationair draaien die aansluit op
de volgende fase van constante snelheid of stationair draaien. In dit
geval is punt2.4.3 nietvan t oepassing.
6.2.6.4. Aan het einde van de tweede vertragingsfase (stilstand van de brom-
fiets op de rol) wordt de versnelling in neutraal gezet en de koppeling
ingeschakeld.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 245
▼B
7. WERKWIJZE VOOR DE MONSTERNEMING EN DE ANALYSE
7.1. Monsterneming
7.1.1. De monst erneming begintzodra de proef begintals aangegeven in
punt6.2.2.
7.1.2. De zakken worden luchtdicht gesloten zodra het vullen is beëindigd.7.1.3. Aan het einde van de laatste cyclus wordt het systeem voor het
opvangen van de verdunde uitlaatgassen en de verdunningslucht
gesloten en worden de door de motor geproduceerde gassen naar de
buitenlucht afgevoerd.
7.2. Analyse
7.2.1. De analyse van de in elke zak aanwezige gassen geschiedtzo spoedig
mogelijk en in elk geval niet later dan 20 minuten nadat met het
vullen van de zak is begonnen.
7.2.2. Indien de monsternemingssonde niet blijvend in de zak wordt gelaten
dienthetbinnendringen van luchtbij hetinbrengen van de sonde en
hetont snappen van gassen bij hetwegnemen van de sonde uitde zak
te worden vermeden.
7.2.3. Het analysetoestel moet binnen één minuut na aansluiting op de zak
een gestabiliseerde waarde aangeven.
7.2.4. Voor het bepalen van de concentraties aan HC, CO en NO
xin de
monsters verdunde uitlaatgassen en in de opvangzakken voor verdun-
ningslucht wordt uitgegaan van de door het meetapparaat aangegeven
of geregistreerde waarden waarbij de passende kalibratiekrommen
worden toegepast.
7.2.5. De aangehouden waarde voor het gehalte aan elk van de verontreini-
gende gassen in de geanalyseerde gassen is de waarde die na
stabilisering van het meettoestel wordt afgelezen.
8. BEPALING VAN DE HOEVEELHEID UITGEWORPEN VERONT-
REINIGENDE GASSEN
8.1. De tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide wordt bepaald
metbehulp van onderst aande formule:
COM¼1
S/C1V/C1dCO/C1COc
106
waarin
8.1.1. COMde tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide in g/km is;
8.1.2. S de werkelijk afgelegde afstand S is die wordt verkregen door het op
de totaliserende toerenteller afgelezen aantal omwentelingen te
vermenigvuldigen met de omtrek van de rol. Deze afstand wordt
uitgedrukt in km;
8.1.3. dCOde volumemassa van koolmonoxide is bij een temperatuur van
0 ºC en bij een druk van 101,33 kPa (= 1,250 kg/m3);
8.1.4. COcde volumetrische concentratie van koolmonoxide in de verdunde
gassen is, uitgedrukt in ppm en gecorrigeerd voor de in de verdun-
ningsluchtaanwezige veront reiniging:
COc¼COe/C0COd1/C01
DF/C18/C19
waarin
8.1.4.1. COede in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide is in het
monster verdunde gassen dat in de zak Sais opgevangen;
8.1.4.2. COdde in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide is in het
monster verdunningslucht dat in de zak Sbis opgevangen;
8.1.4.3. DF de in punt8.4 omschreven fact or is;8.1.5. het totale volume verdunde gassen is, uitgedrukt in m
3/proef en
herleid tot de referentie-omstandigheden 0 ºC (273 ºK) en 101,33 kPa:1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 246
▼B
V¼Vo/C1NP a /C0Pi ðÞ /C1 273
101;33/C1Tpþ273 ðÞ
waarin
8.1.5.1. Vo hetvolume van hetgedurende 1 omwent eling door pomp P1verplaatste gas is gedurende 1 omwenteling, uitgedrukt in m3/omw.
Ditvolume is afhankelijk van hetverschil in druk t ussen de inlaat
en de uitlaat van de pomp;
8.1.5.2. N het aantal omwentelingen van pomp P1tijdens de vier proefcycli is;
8.1.5.3. Pa de omgevingsdruk in kPa is;8.1.5.4. Pi de gemiddelde waarde is van de onderdruk bij de inlaatvan pomp
P
1in kPa tijdens de uitvoering van de vier cyclussen;
8.1.5.5. Tp de waarde is van de temperatuur van de verdunde gassen de
tijdens de uitvoering van de vier cyclussen bij de inlaat van pomp P1wordtgemet en.
8.2. De tijdens de proef door de uitlaat van het voertuig uitgeworpen
massa onverbrande koolwaterstoffen wordt berekend met behulp van
onderstaande formule:
HCM¼1
S/C1V/C1dHC/C1HCc
106
waarin:
8.2.1. HCMde tijdens de proef uitgeworpen massa koolwaterstoffen in g/km
is;
8.2.2. S de in punt8.1.2 omschreven afst and is;
8.2.3. dHCde volumemassa van de koolwaterstoffen is bij een temperatuur
van 0 ºC en een druk van 101,33 kPa (bij een gemiddelde verhouding
koolstof/waterstof van 1:1,85 (= 0,619 kg/m3));
8.2.4. HCcde concentratie van de verdunde gassen is, uitgedrukt in ppm
koolstofequivalent (bij voorbeeld: de propaanconcentratie vermenig-
vuldigd met3), meteen correct ie voor de verdunningslucht :
HCc¼HCe/C0HCd1/C01
DF/C18/C19
waarin:
8.2.4.1. HCede koolwaterstoffenconcentratie is in het monster verdunde
gassen datin de zak Sais opgevangen, uitgedrukt in ppm koolstof-
equivalent;
8.2.4.2. HCdde koolwaterstoffenconcentratie is in het monster verdunnings-
luchtdatin de zak Sbis opgevangen, uitgedrukt in ppm
koolstofequivalent;
8.2.4.3. DF de punt8.4 omschreven fact or is;
8.2.5. V het totale volume is (zie punt 8.1.5).
8.3. De massa stikstofoxiden die tijdens de proef aan de uitlaat van de
bromfiets wordt uitgeworpen, wordt berekend met behulp van onder-
staande formule:
NOxM¼1
S/C1V/C1dNO2/C1NOxc/C1Kh
106
waarin:
8.3.1. NOxMde massa stikstofoxiden is die tijdens de proef wordt uitge-
worpen, uitgedrukt in g/km;
8.3.2. S de in punt8.1.2 omschreven afst and is;
8.3.3. dNO2de volumemassa van de stikstofoxiden in de uitlaatgassen is, in
stikstofdioxide-equivalent, bij een temperatuur van 0 ºC en een druk
van 101,33 kPa (= 2,05 kg/m3);1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 247
▼B
8.3.4. NOxcde stikstofoxideconcentratie van de verdunde gassen is, uitge-
drukt in ppm, met een correctie voor de verdunningslucht:
NOxc¼NOxe/C0NOxd1/C01
DF/C18/C19
waarin:
8.3.4.1. NOxede stikstofoxideconcentratie is in het monster verdunde gassen
datin de zak Sais opgevangen, uitgedrukt in ppm;
8.3.4.2. NOxdde stikstofoxideconcentratie is in het monster verdunningslucht
datin de zak Sbis opgevangen, uitgedrukt in ppm;
8.3.4.3. DF de in punt8.4 omschreven fact or is;
8.3.5. Kh de correctiefactor voor de vochtigheid is:
Kh¼1
1/C00;0329 H /C010;7 ðÞ
waarin:
8.3.5.1. H de absolute vochtigheid in gram water per kg droge lucht is
H¼6;2111 /C1U/C1Pd
Pa/C0PdU
100g=kgðÞ
waarin:
8.3.5.1.1. U het vochtigheidspercentage is;
8.3.5.1.2. Pd de verzadigde dampspanning bij proeftemperatuur in kPa is;8.3.5.1.3. Pa de luchtdruk in kPa is.
8.4. DF is een factor die door onderstaande formule wordt weergegeven:
DF¼
14;5
CO2þ0;5C O þHC
waarin:
8.4.1. CO, CO2en HC de koolmonoxide-, kooldioxide- en koolwaterstoffen-
concentraties zijn in het monster verdunde gassen dat zich in de zak
Sabevindt, uitgedrukt in %.
9. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
De resultaten worden uitgedrukt in g/km:
HC in g/km = HC massa/SCO in g/km = CO massa/S
NO
xin g/km = NOxmassa/S
waarin:HC massa: zie definitie van punt 8.2
CO massa: zie definitie van punt 8.1
NO
xmassa: zie definitie van punt 8.3
S: tijdens de proef door de bromfiets werkelijk afgelegde afstand.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 248
▼B
Subaanhangsel1
Proefcyclus op de rollenbank (proef van type I)
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 249
▼B
Subaanhangsel2
Voorbeeld nr. 1 van het opvangsysteem voor uitlaatgassen
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 250
▼B
Subaanhangsel3
Voorbeeld nr. 2 van het opvangsysteem voor uitlaatgassen
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 251
▼B
Subaanhangsel4
Methode voor het kalibreren van de rollenbank
1. DOEL
In dit subaanhangsel wordt de methode beschreven die moet worden toege-
past om te controleren of de kromme van het door de rollenbank
geabsorbeerde vermogen in overeenstemming is met de in punt 4.1 van
aanhangsel 1 vereiste absorptiekromme.
Het gemeten geabsorbeerde vermogen omvat het ten gevolge van wrijving
en hetdoor de remmen geabsorbeerde vermogen, waarbij geen rekening
wordtgehouden methetdoor de wrijving t ussen band en rollen opgenomen
vermogen.
2. BEGINSEL VAN DE METHODE
Deze methode maakt het mogelijk het geabsorbeerde vermogen te bere-
kenen door meting van de vertragingstijd van de rol. De kinetische
energie van hetsyst eem wordtopgenomen door de rem en door de wrijving
van de rollenbank. Bij deze methode wordt geen rekening gehouden met de
variatie van de inwendige wrijving van de rol ten gevolge van het gewicht
van de bromfiets.
3. WERKWIJZE
3.1. Schakel het traagheidssimulatiesysteem in dat overeenstemt met de massa
van de aan de proef onderworpen bromfiets.
3.2. Stel de rem in overeenkomstig punt 5.1 van aanhangsel 1.
3.3. Schakel de rol in op snelheid v + 10 km/uur.
3.4. Ontkoppel het aandrijfsysteem van de rol en laat de rol vrij vertragen.3.5. Noteer de tijd die de rol nodig heeft om van de snelheid v + 0,1 v te
vertragen tot de snelheid v − 0,1 v.
3.6. Bereken hetgeabsorbeerde vermogen volgens onderst aande formule:
P
A¼0;2/C2Mv2
t/C210/C03
waarin:
PA: hetdoor de rollenbank opgenomen vermogen in kW is,
M: hett raagheidsequivalentin kg is,
v: de beginsnelheid in m/s is zoals bedoeld in punt3.3,
t: de tijd in s is die de rol nodig heeft om van v + 0,1 v te vertragen tot
v − 0,1 v.
3.7. De in de punten 3.3 tot en met 3.6 beschreven fasen worden in het snel-
heidsgebied van 10 tot 50 km/uur in stappen van 10 km/h herhaald.
3.8. Trek de kromme die hetgeabsorbeerde vermogen als funct ie van de snel-
heid weergeeft.
3.9. Controleer of deze kromme binnen de in punt 4.1 van aanhangsel 1
vermelde tolerantie ligt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 252
▼B
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 253
▼B
Aanhangsel2
Proef van het type II
(Meting van de uitworp van koolmonoxide en koolwaterstoffen bij stationair
draaien)
1. INLEIDING
Ditaanhangsel bevateen beschrijving van de met hode voor het
verrichten van de proef van type II als omschreven in punt 2.2.1.2 vanbijlage I.
2. MEETVOORWAARDEN
2.1. Als brandstof wordt de in punt 3.2 van aanhangsel 1 voorgeschreven
brandstof gebruikt.
2.2. Voor hetsmeermiddel wordteveneens hetbepaalde in punt3.2 van
aanhangsel 1 in achtgenomen.
2.3. De massa-emissies van koolmonoxide en koolwaterstoffen worden
onmiddellijk na de proef van hett ype I als beschreven in punt2.1 van
aanhangsel 1 uitgevoerd, zodra de waarden gestabiliseerd zijn, terwijl
de motor stationair draait.
2.4. Bij bromfietsen met een handgeschakelde versnellingsbak wordt de
proef uitgevoerd met de versnelling in de neutrale stand en de koppe-
ling ingeschakeld.
2.5. Bij bromfietsen met een automatische versnellingsbak wordt de proef
uitgevoerd met de koppeling ingeschakeld, terwijl echter het aandrijf-
wiel onbeweeglijk wordtgehouden.
2.6. Het motortoerental tijdens de periode van stationair draaien moet over-
eenkomstig de fabrieksvoorschriften worden afgesteld.
3. MONSTERNEMING EN ANALYSE VAN DE UITLAATGASSEN
3.1. De elektromagnetische kleppen worden in de stand voor directe analyse
van de verdunde uitlaatgassen en de verdunningslucht geplaatst.
3.2. Het analysetoestel moet binnen één minuut na aansluiting op de sonde
een gestabiliseerde waarde aangeven.
3.3. Voor het bepalen van de HC- en CO-concentraties in het monster
verdunde uitlaatgassen en in de verdunningslucht wordt uitgegaan van
de door het meetapparaat aangegeven of geregistreerde waarden waarbij
de passende kalibratiekrommen worden toegepast.
3.4. Voor het gehalte aan elk verontreinigend gas in de geanalyseerde
gassen wordt de waarde aangehouden die na stabilisering van het meet-
toestel wordt afgelezen.
4. BEPALING VAN DE HOEVEELHEID UITGEWORPEN VERONT-
REINIGENDE GASSEN
4.1. De tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide wordt bepaald
metbehulp van onderst aande formule:
CO
M¼V/C1dCO/C1COc
106
waarin
4.1.1. COMde tijdens de proef uitgeworpen koolmonoxide in g/min. is;
4.1.2. dCOde volumemassa koolmonoxide is bij een temperatuur van 0 ºC en
bij een druk van 101,33 kPa (= 1,250 kg/m3);
4.1.3. COcde volumetrische concentratie van koolmonoxide in de verdunde
gassen is, uitgedrukt in ppm en gecorrigeerd voor de in de verdunnings-
luchtaanwezige veront reiniging:
COc¼COe/C0COd1/C01
DF/C18/C191997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 254
▼B
waarin
4.1.3.1. COede in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide in het monster
verdunde gassen is;
4.1.3.2. COdde in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide in het monster
verdunningsluchtis;
4.1.3.3. DF de in punt4.3 omschreven fact or is;
4.1.4. V het totale volume verdunde gassen is, uitgedrukt in m3/min. en
herleid tot de referentie-omstandigheden 0 ºC (273 ºK) en 101,33 kPa:
V¼Vo/C1NP a /C0Pi ðÞ /C1 273
101;33/C1Tpþ273 ðÞ
waarin
4.1.4.1. Vo hetvolume van hetdoor pomp P1verplaatste gas is gedurende 1
omwenteling, uitgedrukt in m3/omw. Ditvolume is afhankelijk van het
verschil in druk tussen de inlaat en de uitlaat van de pomp;
4.1.4.2. N het aantal omwentelingen van pomp P1is tijdens de proef bij statio-
nair draaien, gedeeld door de tijd in min.;
4.1.4.3. Pa de omgevingsdruk in kPa is;4.1.4.4. Pi de gemiddelde waarde is van de onderdruk bij de inlaatvan pomp P
1in kPa tijdens de proef;
4.1.4.5. Tp de waarde is van de temperatuur van de verdunde gassen die tijdens
de proef bij de inlaatvan pomp P1wordtgemet en.
4.2. De tijdens de proef door de uitlaat van het voertuig uitgeworpen massa
onverbrande koolwaterstoffen wordt berekend met behulp van onder-
staande formule:
HCM¼1
V/C1dHC/C1HCc
106
waarin
4.2.1. HCMde tijdens de proef uitgeworpen massa koolwaterstoffen in g/min.
is;
4.2.2. dHCde volumemassa van de koolwaterstoffen is bij een temperatuur van
0 ºC en een druk van 101,33 kPa (bij een gemiddelde verhouding kool-
stof/waterstof van 1:1,85 (= 0,619 kg/m3));
4.2.3. HCcde concentratie van de verdunde gassen is, uitgedrukt in ppm kool-
stofequivalent (bijvoorbeeld: de propaanconcentratie vermenigvuldigd
met3), meteen correct ie voor de verdunningslucht :
HCc¼HCe/C0HCd1/C01
DF/C18/C19
waarin
4.2.3.1. HCede koolwaterstoffenconcentratie in het monster verdunde gassen is,
uitgedrukt in ppm koolstofequivalent;
4.2.3.2. HCdde koolwaterstoffenconcentratie in het monster verdunningslucht
is, uitgedrukt in ppm koolstofequivalent;
4.2.3.3. DF de in punt4.3 omschreven fact or is;4.2.4. V het totale volume is (zie punt 4.1.4).
4.3. DF is een factor die door onderstaande formule wordt weergegeven:
DF¼
14;5
CO2þ0;5C O þHC
waarin
4.3.1. CO, CO2en HC de koolmonoxide-, kooldioxide- en koolwaterstoffen-
concentraties, uitgedrukt in %, in het monster verdunde gassen zijn.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 255
▼B
BIJLAGEII
VOORSCHRIFTEN INZAKE DE MAATREGELEN TEGEN DE DOOR
MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS VEROORZAAKTE LUCHTVER-
ONTREINIGING
1. DEFINITIES
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder:
1.1. „type voertuig wat betreft de verontreinigende uitlaatgassen van de
motor”, motorfietsen en driewielers die onderling geen wezenlijke
verschillen vertonen met name met betrekking tot:
1.1.1. de gelijkwaardige traagheid bepaald in verhouding tot de referentie-
massa als voorgeschreven in punt5.2 van aanhangsel 1;
1.1.2. de kenmerken van de motor en van het voertuig als omschreven in
bijlage V;
1.2. „referentiemassa”, de rijklare massa van het voertuig vermeerderd
met een massa van 75 kg. De rijklare massa van de motorfiets of
van de driewieler komt overeen met de totale onbeladen massa,
waarbij alle tanks tot ten minste 90 % van hun maximumcapaciteit
zijn gevuld;
1.3. „motorcarter”, de in de motor aanwezige ruimte of ruimten daar-
buiten die met het oliecarter zijn verbonden door in- of uitwendige
verbindingen waardoor gassen en dampen kunnen ontwijken;
1.4. „verontreinigende gassen”, uitstoot van de uitlaatgassen koolmono-
xide, stikstofoxiden, uitgedrukt in stikstofdioxide (NO2)-equivalent,
en koolwaterstoffen, uitgaande van een verhouding van:
—C1H1,85voor benzine;
—C1H1,86voor diesel;
1.5. „manipulatievoorziening”, een voorziening die werkingsvariabelen
(bv. de snelheid van het voertuig, het toerental, de ingeschakelde
versnelling, de temperatuur, de inlaatdruk of een andere parameter)
meet, met een sensor bepaalt, of erop reageert om de werking van
een onderdeel of functie van het emissiebeheersingssysteem te acti-
veren, te moduleren, te vertragen of uit te schakelen op zodanige
wijze dat de doelmatigheid van het emissiebeheersingssysteem
verminderd wordtonder omst andigheden die bij een normaal voer-
tuiggebruik optreden, tenzij het gebruik van een dergelijke
voorziening daadwerkelijk behoort tot de toegepaste testprocedure
voor emissiecertificering;
1.6. „abnormale emissiebeperkingsstrategie”, een strategie of maatregel
die, wanneer hetvoert uig onder normale gebruiksvoorwaarden
wordt bestuurd, de doelmatigheid van het emissiebeheersingssys-
teem vermindert tot een niveau dat lager ligt dan het volgens de
toepasselijke emissieproef te verwachten niveau.
2. SPECIFICATIES EN PROEVEN
2.1. Algemeen
Onderdelen die van invloed kunnen zijn op de emissie van veront-
reinigende gassen moeten zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en
gemonteerd dat de motorfiets of de driewieler onder normale
gebruiksomstandigheden en ondanks de trillingen die daarin kunnen
ontstaan, aan de voorschriften van deze bijlage kan voldoen.
2.2. Beschrijving van de proeven
2.2.1. De motorfiets of de driewieler wordt, afhankelijk van de categorie
waartoe hij behoort en op de hieronder aangegeven wijze, onder-
worpen aan proeven van type I en type II die hierna zijn
beschreven.
2.2.1.1. Proef van type I (bepaling van de gemiddelde emissie van uitlaat-
gassen)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 256
▼M1
▼B
▼M2
▼M2
Voor voertuigtypen die worden getest op de emissiegrenswaarden in
rij A van de tabel in punt 2.2.1.1.5:
— worden twee voorbereidende basiscycli in de stad uitgevoerd en
vier basiscycli in de stad voor de monsterneming. De monster-
neming begint onmiddellijk na het afsluiten van de laatste fase
van stationair draaien van de voorbereidende cycli en eindigt
bij het afsluiten van de laatste fase van stationair draaien van
de laatste basiscyclus in de stad.
Voor voertuigtypen die worden getest op de emissiegrenswaarden in
rij B van de tabel in punt 2.2.1.1.5:
— worden bij voertuigtypen met een cilinderinhoud van minder
dan 150 cm3zes basiscycli in de stad uitgevoerd. De monsterne-
ming begint vóór of bij het starten van de motor en eindigt na
het afsluiten van de laatste fase van stationair draaien van de
laatste basiscyclus in de stad;
— worden bij voertuigtypen met een cilinderinhoud van 150 cm3of
meer zes basiscycli in de stad en één cyclus buiten de stad
uitgevoerd. De monsterneming begint vóór of bij het starten
van de motor en eindigt na het afsluiten van de laatste fase van
stationair draaien van de cyclus buiten de stad.
2.2.1.1.1. De proef wordtuit gevoerd volgens de in aanhangsel 1 beschreven
methode. De verontreinigende gassen worden volgens de voorge-
schreven methoden opgevangen en geanalyseerd.
2.2.1.1.2. In figuur I.2.2 zijn de trajecten voor de proef van type I schematisch
weergegeven.
2.2.1.1.3. Het voertuig wordt op een rollenbank geplaatst die van een belas-
tings- en traagheidssimulator is voorzien.
2.2.1.1.4. Gedurende de proef worden de uitlaatgassen verdund en wordt in
een of meer zakjes een proportioneel monster genomen. De uitlaat-
gassen van het beproefde voertuig worden verdund, bemonsterd en
geanalyseerd volgens de hierna beschreven procedure en het totale
volume van het verdunde uitlaatgas wordt gemeten.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 257
▼M1
▼M1
FiguurI.2.2.
Stroomdiagram voor de proef van type I
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 258
2.2.1.1.5. Met inachtneming van het bepaalde in punt 2.2.1.1.6 moet de proef driemaal worden herhaald. De resulterende massa van de bij elke proef gem eten gasvormige uitstoot dient lager te zijn dan
de in de onderstaande tabel gegeven grenswaarde (rij A voor 2003 en rij B voor 2006):
CategorieMassa koolmonoxide (CO) Massa koolwaterstoffen (HC) Massa stikstofoxiden (NOX)
L1(g/km)L2(g/km)L3(g/km)
Grenswaarden voor motorfietsen (op twee wielen) ten behoeve van de typegoedkeuring en de overeenstemming van de productie
A (2003) I (< 150 cc) 5,5 1,2 0,3
II (≥150 cc) 5,5 1,0 0,3
B (2006) I (< 150 cc)
(stadscyclus, koud) (1)2,0 0,8 0,15
II (≥150 cc)
(stadscyclus + EUDC koud) (2)2,0 0,3 0,15
Grenswaarden voor drie- en vierwielers ten behoeve van de typegoedkeuring en de overeenstemming van de productie (elektrische ontsteking)
A (2003) Alle 7,0 1,5 0,4
Grenswaarden voor drie- en vierwielers ten behoeve van de typegoedkeuring en de overeenstemming van de productie (compressieontsteking)A (2003) Alle 2,0 1,0 0,65
(1) Testcyclus: ECE R40-cyclus met emissiemeting voor alle zes modi (proef start bij T = 0).
(2) Testcyclus: ECE R40 + buitenstedelijke cyclus (emissiemeting voor alle modi — proef start bij T = 0), met maximumsnelheid van 120 km/u.
►M2 ◄▼M11997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 259
▼M1
2.2.1.1.5.1. Onverminderd hetbepaalde in punt2.2.1.1.5 mag voor elke veront -
reinigende stof of combinatie van verontreinigende stoffen één van
de drie resulterende waarden van de massa de voorgeschreven
grenswaarde met ten hoogste 10 % overschrijden, mits het reken-
kundig gemiddelde van de drie waarden onder de voorgeschreven
grenswaarde ligt. Indien de voorgeschreven grenswaarde voor meer
dan één verontreinigende stof wordt overschreden, is het niet van
belang of ditin eenzelfde of in verschillende proeven gebeurt .
2.2.1.1.5.2. Voor de toetsing van de grenswaarden in rij B voor 2006 wordt
voor motorfietsen met een geoorloofde maximumsnelheid van
110 km/u de maximumsnelheid bij de buitenstedelijke cyclus
beperktt ot90 km/u.
2.2.1.1.6. Hetin punt2.2.1.1.5 voorgeschreven aant al proeven wordtonder de
hierna omschreven voorwaarden beperkt; hierbij is V1hetresult aat
van de eerste proef en V2het resultaat van de tweede proef voor
elke verontreiniging.
2.2.1.1.6.1. Er behoeft slechts één proef te worden uitgevoerd indien het resul-
taat voor elke verontreiniging gelijk is aan of kleiner is dan 0,70 L
(d.w.z. V1≤0,70 L).
2.2.1.1.6.2. Indien nietis voldaan aan de voorwaarde van punt2.2.1.1.6.1,
behoeven slechts twee proeven te worden uitgevoerd indien voor
elke verontreiniging aan de volgende voorwaarden is voldaan:
V1≤0,85 L en V1+V2≤1,70 L en V2≤L.
2.2.1.1.7. De geregistreerde gegevens worden ingevuld in de desbetreffende
onderdelen van hetin bijlage VII bij Richt lijn 2002/24/EG bedoelde
document.
2.2.1.2. Proef van type II (meting van de koolmonoxide-uitstoot bij statio-
nair draaiende motor) en uitstootgegevens voor de technische
controle.
2.2.1.2.1. Deze eis geldt voor alle voertuigen met een motor met elektrische
ontsteking waarvoor overeenkomstig deze richtlijn de EG-typegoed-
keuring wordtaangevraagd.
2.2.1.2.2. Bij beproeving overeenkomstig aanhangsel 2 (proef van type II) bij
normaal stationair toerental:
— wordt het koolmonoxidegehalte (in vol. %) van de uitlaatgassen
geregistreerd;
— wordt het motortoerental gedurende de proef geregistreerd,
evenals de toleranties.
2.2.1.2.3. Bij beproeving bij een „hoog stationair toerental” (d.w.z. > 2 000
min-1):
— wordt het koolmonoxidegehalte (in vol. %) van de uitlaatgassen
geregistreerd;
— wordt het motortoerental gedurende de proef geregistreerd,
evenals de toleranties.
2.2.1.2.4. De temperatuur van de motorolie tijdens de proef moet worden
geregistreerd (alleen van toepassing op viertaktmotoren).
2.2.1.2.5. De geregistreerde gegevens worden ingevuld in de desbetreffende
onderdelen van hetin bijlage VII bij Richt lijn 2002/24/EG bedoelde
document.
2.3. Hetis verboden een manipulat ievoorziening en/of een abnormale
emissiebeperkingsstrategie toe te passen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 260
▼M2
▼M1
▼M2
▼M1
▼M1
2.3.1. Het is toegestaan een voertuig met een voorziening, functie, systeem
of meting voor motorregeling uit te rusten, op voorwaarde dat:
— er alleen gebruik van wordt gemaakt om de motor te
beschermen, koud te starten of de motor te laten warmlopen, of
— er alleen gebruik van wordtgemaaktvoor operat ionele beveili-
ging of veiligheid en pechstrategieën.
2.3.2. Het gebruik van een voorziening, functie, systeem of meting voor
motorregeling dat leidt tot het gebruik van een motorregelingsstra-
tegie die verschillend of gewijzigd is ten opzichte van de strategie
die normaliter tijdens de toepasselijke cycli van emissieproeven
wordt toegepast, is toegestaan indien, onder naleving van het
vereiste van punt 2.3.3, ten volle wordt aangetoond dat de maatregel
de doelmatigheid van het emissiebeheersingssysteem niet vermin-
dert. In alle andere gevallen worden soortgelijke voorzieningen
geacht manipulatievoorzieningen te zijn.
2.3.3. De fabrikant verschaft een documentatiepakket dat inzicht verschaft
in hetbasisconceptvan hetsyst eem en in de middelen waarmee het
de uitstootvariabelen hetzij rechtstreeks hetzij onrechtstreeks
beheerst.
a) Het officiële documentatiepakket dat bij de indiening van de
typegoedkeuringsaanvraag aan de technische dienst wordt
verschaft, omvat een volledige omschrijving van het systeem.
Deze documentatie mag kort zijn, op voorwaarde dat erin wordt
aangetoond dat alle outputs zijn omschreven die zijn toegestaan
op basis van een matrix die is verkregen uit een aantal controles
op de individuele inputs.
De documentatie bevat ook een verantwoording voor het gebruik
van voorzieningen, functies, systemen of metingen voor motorre-
geling en bevat aanvullend materiaal en testgegevens om het
effect op uitlaatemissie van soortgelijke voorzieningen die op
het voertuig zijn aangebracht te documenteren. Deze informatie
wordt gevoegd bij de in bijlage V voorgeschreven documentatie.
b) Aanvullend materiaal waaruit blijkt welke parameters gewijzigd
worden door voorzieningen, functies, systemen of metingen voor
motorregeling en welke de grensvoorwaarden zijn waaronder
soortgelijke maatregelen functioneren. Dit aanvullend materiaal
omvateen beschrijving van de logica van hetbrandst ofregelings-
systeem, de tijdsafstellingen en de schakelpunten in alle
werkingstoestanden. Die informatie wordt strikt vertrouwelijk
behandeld en blijftin handen van de fabrikant , maar wordt
toegankelijk gemaakt ten behoeve van de inspectie bij de type-
goedkeuring.
3. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE
3.1. Voor de controle op de overeenstemming van de produktie gelden
de bepalingen van punt1 van bijlage VI van Richt lijn 92/61/EEG.
3.1.1. Een voertuig wordt uit de serie genomen en aan de in punt 2.2.1.1
beschreven proef onderworpen. De grenswaarden voor de controle
op de overeenstemming van de productie staan vermeld in de tabel
van punt2.2.1.1.5.
►M13.1.2.◄Indien echter de massa van het koolmonoxide, de koolwater-
stoffen of stikstofoxiden die door het uit de serie genomen voertuig
worden geproduceerd, de ►M1in de tabel in punt 2.2.1.1.5 ◄
vermelde grenswaarden overschrijdt, kan de fabrikant verzoeken
om metingen te verrichten bij een aantal als monster uit de serie
genomen voertuigen waaronder het oorspronkelijk beproefde voer-
tuig. De fabrikant bepaalt de grootte(n) van het monster. Voor elk1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 261
▼B
▼M1
▼B
▼B
verontreinigend gas worden dan het rekenkundig gemiddelde x van
de uit de steekproef verkregen resultaten en de standaardafwijking
S(1) van het monster berekend. De produktie van de serie wordt
conform geachtindien aan de volgende voorwaarden is voldaan:
x+k·S ≤L(1)
waarinL: de grenswaarden die in ►
M1de tabel in punt 2.2.1.1.5 ◄
onder „overeenstemming van de produktie” voor elk verontrei-
nigend gas zijn vastgesteld;
k: de statistische factor afhankelijk van n en gegeven in de onder-
staande tabel:
n234567891 0
k 0,973 0,613 0,489 0,421 0,376 0,342 0,317 0,296 0,279
n 1 11 21 31 41 51 61 71 8 1 9k 0,265 0,253 0,242 0,233 0,224 0,216 0,210 0,203 0,198
Indien n > 20, dan is
k¼
0;860ﬃﬃﬃnp
4. UITBREIDING VAN DE GOEDKEURING
4.1. Voertuigtypen met verschillende referentiemassa's
De goedkeuring mag worden uitgebreid tot voertuigtypen die alleen
wat de referentiemassa betreft van het toegelaten type verschillen,
mits de referentiemassa van het voertuigtype waarvoor uitbreiding
van de goedkeuring wordt gevraagd, slechts tot gebruik van het
onmiddellijk hogere of onmiddellijk lagere traagheidsequivalent
leidt.
4.2. Voertuigtypen met verschillende totale overbrengingsverhou-
dingen
4.2.1. De voor een voertuigtype verleende goedkeuring kan onder de
hierna genoemde voorwaarden worden uitgebreid tot voertuigtypen
die alleen wat de totale overbrenging betreft van het goedgekeurde
type afwijken.
4.2.1.1. Voor elke bij de proef van type I gebruikte overbrenging moet de
verhouding
E¼V2/C0V1
V1
worden bepaald;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 262
(1)Xn
xi/C0x ðÞ2
S2¼i¼1
n
waarin xiéén van de afzonderlijke resultaten is die met het monster n zijn verkregen,
en
Xn
xi
x¼i¼1
n
▼B
hierin zijn V1en V2de met een motortoerental van 1 000 min−1
overeenkomende snelheid van het goedgekeurde voertuigtype,
respectievelijk van het voertuigtype waarvoor om uitbreiding van
de goedkeuring wordtverzocht .
4.2.2. Indien bij elke overbrenging E ≤8 % is, moetde uit breiding
worden toegestaan zonder dat de proeven van type I worden
herhaald.
4.2.3. Wanneer bij tenminste één overbrenging de verhouding E > 8 % en
bij elke overbrenging de verhouding E ≤13 % is, moeten de
proeven van type I worden herhaald; zij kunnen echter met toestem-
ming van de goedkeuringsinstantie worden verricht in een door de
fabrikantgekozen laborat orium. Hetkeuringsrapportmoetaan de
technische dienst worden toegezonden.
4.3. Voertuigtypen met verschillende referentiemassa's en verschil-
lende totale overbrengingen
De voor een voertuigtype verleende goedkeuring mag worden uitge-
breid tot voertuigtypen die alleen wat de referentiemassa en de
totale overbrengingen betreft van het goedgekeurde type afwijken,
indien wordtvoldaan aan de voorschrift en van 4.1 en 4.2.
4.4. Driewielers en vierwielers geen lichte vierwielers zijnde
De voor een tweewielige bromfiets verleende goedkeuring mag
worden uitgebreid tot driewielers en vierwielers geen lichte vierwie-
lers zijnde, wanneer die dezelfde motor en dezelfde uitlaatinrichting
gebruiken, en dezelfde transmissie hebben die alleen voor de totale
overbrenging afwijkt, mits de referentiemassa van het voertuigtype
waarvoor uitbreiding van de goedkeuring is aangevraagd slechts tot
gebruik van hetonmiddellijk hogere of lagere t raagheidsequivalent
leidt.
4.5. Beperking
Uitbreidingen van goedkeuringen die zijn toegekend overeenkom-
stig de punten 4.1 tot en met 4.4 mogen niet verder worden
uitgebreid.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 263
▼B
Aanhangsel1
Proef van type I (voor voertuigen die worden getest op de emissiegrens-
waarden in rij A van de tabel in punt 2.2.1.1.5 van deze bijlage)
(bepaling van de gemiddelde emissie van verontreinigende stoffen)
1. INLEIDING
In dit aanhangsel wordt de methode beschreven voor het uitvoeren
van de proef van type I omschreven in punt 2.2.1.1 van bijlage II.
1.1. De motorfiets of de driewieler wordt op een rollenbank geplaatst die
van een rem en een vliegwiel is voorzien. Zonder onderbreking wordt
een proef uitgevoerd die in totaal 13 minuten duurt en vier cyclussen
omvat. Iedere cyclus bestaat uit vijftien fasen (stationair draaien,
accelereren, constante snelheid, vertragen …). Tijdens de proef
worden de uitlaatgassen zodanig met lucht verdund dat een debiet
meteen const antvolume van hetmengsel wordtverkregen. Voor de
gehele duur van de proef worden de bij constant debiet genomen
monsters in een zak opgevangen om achtereenvolgens de concentratie
(gemiddelde waarde voor de proef) van koolmonoxide, onverbrande
koolwaterstoffen, stikstofoxiden en kooldioxide te bepalen.
2. PROEFCYCLUS OP DE ROLLENBANK2.1. Beschrijving van de cyclus
De op de rollenbank uit te voeren proefcyclus is in de onderstaande
tabel beschreven en in subaanhangsel 1 grafisch weergegeven.
2.2. Algemene voorwaarden voor de uitvoering van de cyclus
Er moeten voorbereidende proefcycli worden uitgevoerd teneinde de
beste wijze van bediening van gas en rem te bepalen, zodat een
cyclus kan worden uitgevoerd die de theoretische cyclus tot binnen
de voorgeschreven grenzen benadert.
2.3. Gebruik van de versnellingsbak
2.3.1. Hetgebruik van de versnellingsbak wordtals volgtbepaald:2.3.1.1. Bij constante snelheid moet het motortoerental zoveel mogelijk 50 tot
90 % van het toerental bij het maximumvermogen van de motor
bedragen. Wanneer hetmogelijk is deze snelheid in t wee of meer
versnellingen te bereiken, wordt de cyclus uitgevoerd terwijl de
hoogste versnelling is ingeschakeld.
2.3.1.2. Tijdens hetaccelereren wordtde proef uit gevoerd in de meest
geschikte versnelling voor de acceleratie van de cyclus. Het motortoe-
rental mag niet hoger gaan dan 110 % van het toerental bij het
maximumvermogen van de motor voordat naar een hogere versnelling
wordt geschakeld. Indien een motorfiets of driewieler in de eerste
versnelling een snelheid van 20 km/h of in de tweede versnelling
een snelheid van 35 km/h bereikt, wordt bij deze snelheden de
volgende (hogere) versnelling ingeschakeld. In deze gevallen is het
niet toegestaan verder nog naar een hogere versnelling te schakelen.
Indien gedurende de acceleratiefase het schakelen plaatsvindt bij
deze vaste snelheden van de motorfiets of de driewieler, wordt de
volgende fase met constante snelheid uitgevoerd in de versnelling
die is ingeschakeld wanneer de motorfiets of de driewieler deze fase
met constante snelheid ingaat, ongeacht het motortoerental.
2.3.1.3. Tijdens hetvert ragen wordtnaar een lagere versnelling geschakeld
hetzij voordat de motor ongeveer stationair begint te draaien, hetzij,
indien zich dat eerder voordoet, wanneer het motortoerental tot 30 %
van het toerental bij het maximumvermogen is gedaald. Tijdens het
vertragen mag niet naar de eerste versnelling worden geschakeld.
2.3.2. Motorfietsen of driewielers met een automatische versnellingsbak
worden beproefd in de hoogste versnelling „drive”). Het gasgeven
geschiedt zodanig dat een zo constant mogelijk acceleratie wordt
verkregen en de verschillende versnellingen in de normale volgorde
worden ingeschakeld. De geldende toleranties zijn vermeld in punt
2.4.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 264
▼M2
▼B
▼B
2.4. Toleranties
2.4.1. In alle fasen is een afwijking van ± 1 km/h ten opzichte van de theo-
retische snelheid toegestaan. Bij het overgaan van de ene fase op de
andere zijn afwijkingen toegestaan die groter zijn dan deze toleran-
ties, mits de duur ervan telkens niet meer dan 0,5 s bedraagt, onder
voorbehoud van hetbepaalde in de punt en 6.5.2 en 6.6.3.
2.4.2. Ten opzichte van de tijden geldt een tolerantie van ± 0,5 s.2.4.3. De toleranties op snelheid en tijd worden gecombineerd zoals aange-
geven in subaanhangsel 1.
2.4.4. De tijdens de cyclus afgelegde afstand wordt gemeten met een tole-
rantie van ± 2 %.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 265
Proefcyclus op de rollenbank
Nr. Werkingswijze FaseAcceleratie
(m/s2)Snelheid
(km/h)Duur van elke
Gecumuleerde tijd
(s)In te schakelen versnelling bij
mechanische versnellingsbak werkingswijze
(s)fase
(s)
1 Stationair 1 11 11 11 6 s PM/5 s K (1)
2 Acceleratie 2 1,04 0—15 4 4 15
volgens punt2.3/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1503 Constante snelheid 3 15 8 8 23
4 Vertragen
4/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150− 0,69 15—10 2
5/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15025
5 Vertragen met ontkoppelde motor − 0,92 10—0 3 28 K
6 Stationair 5 21 21 49 16 s PM/5 s K
7 Acceleratie 6 0,74 0—32 12 12 61
volgens punt2.3/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1508 Constante snelheid 7 32 24 24 85
9 Vertragen
8/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150− 0,75 32—10 8
11/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15093
10 Vertragen met ontkoppelde motor − 0,92 10—0 3 96 K
11 Stationair 9 21 21 117 16 s PM/5 s K
12 Acceleratie 10 0,53 0—50 26 26 143
13 Constante snelheid 11 50 12 12 155
volgens punt2.3/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C15014 Vertragen 12 − 0,52 50—35 8 8 163
15 Constante snelheid 13 35 13 13 176
16 Vertragen
14/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150− 0,68 35—10 9
12/C148/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C150185 K
17 Vertragen met ontkoppelde motor − 0,92 10—0 3 188
18 Stationair 15 7 7 195 7 s PM
(1) PM: versnellingsbak in de neutrale stand, motor gekoppeld
K: motor ontkoppeld▼B1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 266
▼B
3. MOTORFIETS OF DRIEWIELER EN BRANDSTOF
3.1. Aan de proef onderworpen motorfiets of driewieler
3.1.1. De motorfiets of driewieler moet in goede mechanische staat worden
aangeboden. Hij moet zijn ingereden en voor de proef tenminste
1 000 km hebben afgelegd. Het laboratorium kan besluiten dat een
motorfiets of een driewieler die voor de proef minder dan 1 000 km
heeftafgelegd, kan worden aangenomen.
3.1.2. De uitlaatinrichting mag geen lekken vertonen waardoor de hoeveel-
heid opgevangen uitlaatgassen van de motor zou kunnen verminderen.
3.1.3. De lekdichtheid van het inlaatsysteem kan worden gecontroleerd om
na te gaan of de carburatie niet wordt beïnvloed door aanzuiging van
valse lucht.
3.1.4. De afstellingen van de motorfiets of driewieler moeten overeen-
stemmen met de fabrieksaanwijzingen.
3.1.5. In het laboratorium kan worden nagegaan of de motorfiets of de drie-
wieler beantwoordt aan de door de fabrikant opgegeven prestaties, of
hij kan worden gebruiktvoor normaal rijden en metname of hij warm
en koud kan starten.
3.2. Brandstof
Voor de proef moet gebruik worden gemaakt van referentiebrandstof
zoals gespecificeerd in bijlage IV. Bij een motor met mengsmering
moeten de kwaliteit en de dosering van de aan de referentiebrandstof
toegevoegde olie in overeenstemming zijn met de aanbevelingen van
de fabrikant.
4. PROEFAPPARATUUR4.1. Rollenbank
De bank moetde volgende hoofdkenmerken hebben:
Voor ieder aandrijfwiel een rol die metde band in aanraking komt ;
— diameter van de rol ≥400 mm,
— vergelijking van de vermogensabsorptiecurve: de bank moet het
mogelijk maken met een tolerantie van ± 15 % vanaf een begin-
snelheid van 12 km/h het door de motor ontwikkelde vermogen te
reproduceren wanneer de motorfiets of de driewieler op een
vlakke weg rijdtt erwijl de windsnelheid nagenoeg 0 is. Hetdoor
de remmen en de inwendige wrijving van de bank geabsorbeerde
vermogen moetberekend worden zoals voorgeschreven in punt11
van subaanhangsel 4 van aanhangsel 1, of hetdoor de remmen en
de inwendige wrijving geabsorbeerde vermogen moetgelijk zijn
aan:
KV
3±5%KV3±5%PV50
— extra inertie: telkens 10 kg (1).
4.1.1. De werkelijk afgelegde afstand moet worden gemeten met een toeren-
teller die wordt aangedreven door de rol die de rem en de vliegwielen
aandrijft.
4.2. Apparatuur voor gasmonsterneming en voor meting van het
volume daarvan.
4.2.1. In de subaanhangsels 2 en 3 is een principeschema opgenomen van de
apparatuur voor het opvangen, verdunnen, bemonsteren en de volume-
meting van de uitlaatgassen tijdens de proef.
4.2.2. In de volgende punten worden de onderdelen beschreven die de proef-
apparatuur vormen (voor ieder onderdeel is de afkorting opgenomen
die naar het schema van de subaanhangsels 2 en 3 verwijst. De tech-
nische dienst kan het gebruik van andere apparatuur toestaan, indien
de resultaten daarvan gelijkwaardig zijn):1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 267
(1) Deze extra traagheidsmassa's kunnen eventueel door een elektronisch systeem worden
vervangen, mits wordt aangetoond dat de resultaten gelijkwaardig zijn.▼M1
▼B
▼B
4.2.2.1. een systeem voor het opvangen van alle tijdens de proef geprodu-
ceerde uitlaatgassen; het is meestal een systeem van het open type
waarbij de atmosferische druk aan de uitlaatpijp(en) wordt gehand-
haafd. Indien aan de tegendrukvoorwaarden (met ± 1,25 kPa) wordt
voldaan, mag evenwel een gesloten systeem worden gebruikt. Bij het
opvangen van de gassen mag zich geen condensatie voordoen die de
aard van de uitlaatgassen bij de proeftemperatuur aanzienlijk kan
wijzigen;
4.2.2.2. een verbindingsleiding (Tu) tussen dit opvangsysteem en de gasbe-
monsteringsapparatuur. Deze leiding en de opvangapparatuur moeten
van roestvrij staal zijn of van een ander materiaal dat niet van invloed
is op de samenstelling van de opgevangen gassen en tegen de tempe-
ratuur van deze gassen bestand is;
4.2.2.3. een warmtewisselaar (Sc) die in staat is gedurende de gehele proef de
temperatuurschommeling van de verdunde gassen aan de inlaat van de
pomp tot ± 5 ºC te beperken. Deze warmtewisselaar (Sc) moet zijn
voorzien van een voorverwarmingssysteem waarmede de warmtewis-
selaar vóór het begin van de proef op de bedrijfstemperatuur (met een
tolerantie van ± 5 ºC) kan worden gebracht;
4.2.2.4. een verdringerpomp P1voor hetaanzuigen van de verdunde gassen
die wordtaangedreven door een mot or metverschillende absoluut
constante snelheden. Het debiet moet voldoende zijn om de aanzui-
ging van alle uitlaatgassen te waarborgen. Er kan ook gebruik
worden gemaakt van een systeem met Venturi-buis met kritische stro-
ming;
4.2.2.5. een inrichting voor het continu registreren van de temperatuur van de
verdunde gassen die de pomp ingaan;
4.2.2.6. een sonde S3die ter hoogte van de gasopvangapparatuur aan de
buitenzijde daarvan is bevestigd teneinde met behulp van een pomp,
een filter en een debietmeter tijdens de duur van de proef met cons-
tant debiet een monster van de verdunningslucht te nemen;
4.2.2.7. een sonde S2boven de verdringerpomp die ten opzichte van de
stroomverdunde gassen stroomopwaarts is gericht en die het mogelijk
maakt door middel van een filter, een debietmeter en een pomp
tijdens de duur van de proef met constant debiet een monster van
hetmengsel verdunde gassen t e nemen. Hetminimumdebietvan de
gasstroom in beide monsternemingssystemen moet tenminste 150 l/h
bedragen;
4.2.2.8. twee filter F2en F3die respectievelijk achter de sondes S2en S3worden geplaatst teneinde de zwevende vaste deeltjes te onttrekken
aan het monster dat in de opvangzakken stroomt. Er moet in het
bijzonder op worden gelet dat hierdoor de concentraties van de
gasvormige bestanddelen van de monsters niet worden gewijzigd;
4.2.2.9. twee pompen P2en P3die respectievelijk met behulp van de sondes S2en S3monsters nemen en de zakken Saen Sbvullen;
4.2.2.10. twee met de hand bediende regelkleppen V2en V3die respectievelijk
metde pompen P2en P3in serie zijn gemonteerd en die het mogelijk
maken het debiet van het in de zakken stromende monster te regelen;
4.2.2.11. twee rotameters R2en R3die respectievelijk in de lijnen „sonde, filter,
pomp, kleppen, zak”, „S2,F2,P2,V2,Sa”e n„ S3,F3,P3,V3,Sb” in serie
zijn geschakeld teneinde een visuele en onmiddellijke controle van
hetdebietvan hetgenomen monst er op elk willekeurig ogenblik
mogelijk te maken;
4.2.2.12. gasdichte zakken voor het opvangen van monsters van de verdun-
ningsluchten hetmengsel van verdunde gassen die grootgenoeg
zijn om de normale doorstroming van de monsters niet te belem-
meren. Zij moeten op de zijkant zijn voorzien van een automatische
sluiting en snel gasdicht kunnen worden aangesloten hetzij op het
monsternemingscircuit hetzij op het meetcircuit aan het eind van de
proef;
4.2.2.13. twee differentiaalmanometers g1en g2waarvan
g1: voor de pomp P1wordtaangebrachtom hetdrukverschil t e
bepalen tussen het mengsel „uitlaatgassen/verdunningslucht” en
de omgevingslucht;
g2: voor en achter de pomp P1wordtaangebrachtom de drukver-
meerdering in de gasstroom te meten;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 268
▼B
4.2.2.14. een totalisator CT van het aantal omwentelingen van de roterende
verdringerpomp P1;
4.2.2.15. driewegkranen op de monsternemingscircuits die de monsters tijdens
de duur van de proef hetzij naar de buitenlucht, hetzij naar de respec-
tieve opvangzakken laten stromen. De kleppen moeten snelwerkend
zijn. Zij moeten zijn vervaardigd van materialen die geen wijzigingen
in de samenstelling van de gassen teweegbrengen; het doorstromings-
profiel en de vorm daarvan moeten zoveel als technisch mogelijk is
de weerstandsverliezen beperken.
4.3. Analyseapparatuur
4.3.1. Bepaling van de HC-concentratie
4.3.1.1. De concentratie van onverbrande koolwaterstoffen HC in de gedu-
rende de proeven in de zakken Saen Sbopgevangen monsters, wordt
bepaald door middel van een vlamionisatie-analysator.
4.3.2. Bepaling van de CO- en CO2-concentratie
4.3.2.1. De koolmonoxide(CO)- en kooldioxide(CO2)-concentratie in de
monsters die tijdens de proeven in de zakken Saen Sbworden opge-
vangen, worden bepaald door middel van een analysetoestel van het
niet-dispergerende type met absorptie in het infrarood.
4.3.3. Bepaling van de NOx-concentratie
4.3.3.1. De concentratie van stikstofoxiden NOxin de monsters die tijdens de
proeven in de zakken Saen Sbworden opgevangen, wordtbepaald
door middel van een chemiluminescentie-analysator.
4.4. Nauwkeurigheid van de apparatuur
4.4.1. Aangezien de rem door middel van een afzonderlijke proef wordt
gekalibreerd wordtde nauwkeurigheid van de rollenbank nietvermeld. De totale traagheid van de draaiende massa's, met inbegrip
van die van de rollen en de rotor van de rem (zie punt 5.2) wordt tot
op ± 2 % nauwkeurig gegeven.
4.4.2. De snelheid van de motorfiets of de driewieler moet worden gemeten
aan de hand van de omwentelingssnelheid van de rollen die met de
rem en de vliegwielen zijn verbonden. De snelheid moetin hetgebied
0-10 km/h tot op ± 2 km/h nauwkeurig en boven 10 km/h tot op
± 1 km/h nauwkeurig kunnen worden gemeten.
4.4.3. De in punt 4.2.2.5 bedoelde temperatuur moet tot op ± 1 ºC nauw-
keurig kunnen worden gemeten. De in punt 6.1.1 bedoelde
temperatuur moet tot op ± 2 ºC nauwkeurig kunnen worden gemeten.
4.4.4. De luchtdruk moet tot op ± 0,133 kPa nauwkeurig kunnen worden
gemeten.
4.4.5. De onderdruk in hetmengsel van verdunde gassen aan de inlaatvan
pomp P
1(zie punt 4.2.2.13) ten opzichte van de luchtdruk moet tot op
± 0,4 kPA nauwkeurig worden gemeten. Het verschil in druk van de
verdunde gassen boven en onder pomp P1(zie punt4.2.2.13) moett ot
op ± 0,4 kPa nauwkeurig worden gemeten.
4.4.6. Hetbij iedere volledige omwent eling van pomp P1verplaatste volume
en de waarde van de verplaatsing bij de kleinst mogelijke pompsnel-
heid, zoals geregistreerd door de totalisator CT, moeten het mogelijk
maken het totale tijdens de proef door P1verplaatste volume van het
mengsel „uitlaatgassen/verdunningslucht” tot op ± 2 % nauwkeurig te
bepalen.
4.4.7. De analysetoestellen moeten een meetbereik hebben dat verenigbaar
is metde nauwkeurigheid die is vereistvoor de met ing van de
gehalten van de verschillende bestanddelen tot op ± 3 % nauwkeurig,
zonder rekening te houden met de nauwkeurigheid van de kalibratie-
gassen.
De vlamionisatie-analysator voor het bepalen van de HC-concentratie
moetin minder dan 1 seconde 90 % van de volledige schaaluit slag
kunnen bereiken.
4.4.8. De kalibratiegassen moeten een gehalte hebben dat niet meer dan
± 2 % van de referentiewaarde voor elk daarvan afwijkt. Als verdun-
ningsmiddel wordt stikstof gebruikt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 269
▼B
5. VOORBEREIDING VAN DE PROEF
5.1. Afstelling van de rem
5.1.1. De rem moet zodanig worden afgesteld dat de werking van de motor-
fiets of de driewieler op een vlakke en droge weg met een constante
snelheid tussen 45 km/h en 55 km/h kan worden geproduceerd.
5.1.2. De rem wordtals volgtafgest eld:
5.1.2.1. In het systeem dat de gastoevoer regelt moet een verstelbare aanslag
worden aangebrachtwaarmee de maximumsnelheid t ussen 45 km/h en
55 km/h wordt geblokkeerd. De snelheid van de motorfiets of de drie-
wieler wordt met behulp van een precisiesnelheidsmeter gemeten of
afgeleid van de tijdmeting over een gegeven afstand op een vlakke
en droge weg in beide richtingen van het traject, met geblokkeerde
aanslag.
De metingen, die tenminste driemaal in beide richtingen moeten
worden herhaald, moeten plaatsvinden op een traject van tenminste
200 meter met voldoende afstand voor het accelereren. De gemid-
delde snelheid moetworden bepaald.
5.1.2.2. Er kunnen ook andere systemen voor het meten van het vermogen dat
noodzakelijk is voor hetaandrijven van hetvoert uig (bijvoorbeeld
meting van het koppel op de transmissie, meting van de vertraging,
enz. …) worden aanvaard.
5.1.2.3. De motorfiets of de driewieler wordt vervolgens op de rollenbank
geplaatst en de rem wordt zodanig afgesteld dat dezelfde snelheid
wordtverkregen als bij de proef op de weg (bedieningsorgaan voor
de gastoevoer tegen de aanslag en zelfde versnelling). Deze remafstel-
ling wordt tijdens de gehele proef behouden. Na afstelling van de remwordt de aanslag van het gastoevoersysteem verwijderd.
5.1.2.4. Hetafst ellen van de rem aan de hand van proeven op de weg kan
alleen plaatsvinden indien het verschil in barometerdruk tussen de
weg en de ruimte waar de rollenbank is opgesteld niet meer dan
± 1,33 kPa bedraagt en het verschil in luchttemperatuur niet meer
dan ± 8 ºC.
5.1.3. Indien de bovenvermelde methode niet kan worden toegepast wordt
de bank afgesteld overeenkomstig de waarden in de tabel van punt
5.2. De waarden in de tabel geven het vermogen aan als functie van
de referentiemassa bij een snelheid van 50 km/h. Dit vermogen wordt
bepaald volgens de in subaanhangsel 4 vermelde methode.
5.2. Aanpassing van de gelijkwaardige traagheden aan de translatietraag-
heden van de motorfiets of de driewieler.
Een of meer vliegwielen worden zodanig afgesteld dat een totale
traagheid van de roterende massa's wordt verkregen welke binnen de
volgende grenzen aan de referentiemassa is gerelateerd:
Referentiemassa (R)
(kg)Gelijkwaardige traagheden
(kg)Geabsorbeerd vermogen
(kW)
R≤105 100 0,88
105 < R ≤115 110 0,90
115 < R ≤125 120 0,91
125 < R ≤135 130 0,93
135 < R ≤150 140 0,94
150 < R ≤165 150 0,96
165 < R ≤185 170 0,99
185 < R ≤205 190 1,02
205 < R ≤225 210 1,05
225 < R ≤245 230 1,09
245 < R ≤270 260 1,14
270 < R ≤300 280 1,17
300 < R ≤330 310 1,21
330 < R ≤360 340 1,26
360 < R ≤395 380 1,331997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 270
▼B
Referentiemassa (R)
(kg)Gelijkwaardige traagheden
(kg)Geabsorbeerd vermogen
(kW)
395 < R ≤435 410 1,37
435 < R ≤480 450 1,44
480 < R ≤540 510 1,50
540 < R ≤600 570 1,56
600 < R ≤650 620 1,61
650 < R ≤710 680 1,67
710 < R ≤770 740 1,74
770 < R ≤820 800 1,81
820 < R ≤880 850 1,89
880 < R ≤940 910 1,99
940 < R ≤990 960 2,05
990 < R ≤1 050 1 020 2,11
1 050 < R ≤1 110 1 080 2,18
1 110 < R ≤1 160 1 130 2,24
1 160 < R ≤1 220 1 190 2,30
1 220 < R ≤1 280 1 250 2,37
1 280 < R ≤1 330 1 300 2,42
1 330 < R ≤1 390 1 360 2,49
1 390 < R ≤1 450 1 420 2,54
1 450 < R ≤1 500 1 470 2,57
1 500 < R ≤1 560 1 530 2,62
1 560 < R ≤1 620 1 590 2,67
1 620 < R ≤1 670 1 640 2,72
1 670 < R ≤1 730 1 700 2,77
1 730 < R ≤1 790 1 760 2,83
1 790 < R ≤1 870 1 810 2,88
1 870 < R ≤1 980 1 930 2,97
1 980 < R ≤2 100 2 040 3,06
2 100 < R ≤2 210 2 150 3,13
2 210 < R ≤2 320 2 270 3,20
2 320 < R ≤2 440 2 380 3,34
2 440 < R 2 490 3,48
5.3. Gereedmaken van de motorfiets of de driewieler
5.3.1. Vóór de proef wordt de motorfiets of de driewieler opgesteld in een
ruimte waar een relatief constante temperatuur tussen 20 º en 30 ºC
heerst. Deze acclimatisering duurt tot de motorolie en de eventuele
koelvloeistof de temperatuur van de ruimte hebben bereikt met een
tolerantie van ± 2 K. ►M1Voordat de uitlaatgassen worden opge-
vangen dienen twee volledige voorbereidingscycli te worden
doorlopen. ◄
5.3.2. Als bandenspanning geldtde spanning die door de fabrikantvoor de
voorbereidende proef op de weg methetoog op de afst elling van de
rem is opgegeven. Indien de diameter van de rollen echter minder dan
500 mm bedraagt, mag de spanning met 30 à 50 % worden verhoogd.
5.3.3. De massa op hetaangedreven wiel is dezelfde als wanneer de mot or-
fiets of de driewieler onder normale rijomstandigheden wordt gebruikt
met een bestuurder die 75 kg weegt.
5.4. Afstelling van de analyseapparatuur
5.4.1. Kalibratie van de analysetoestellen1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 271
▼B
Met behulp van de debietmeter en het op elke fles gemonteerde druk-
reduceerventiel wordt in het analysetoestel de hoeveelheid gas bij de
aangegeven druk gespoten die verenigbaar is met de goede werking
van de toestellen. Het toestel wordt zodanig afgesteld dat het de
waarde, vermeld op de standaardfles, in gestabiliseerde waarde
aangeeft. Uitgaande van de met de fles met maximaal gehalte
verkregen afstelling wordt de kromme van de afwijkingen van het
apparaat uitgezet als functie van het gehalte van de verschillende
gebruikte kalibratiegasflessen. Voor de vlamionisatieanalysator
moeten voor de periodieke kalibratie, die tenminste éénmaal per
maand moetworden verricht , mengsels van luchten propaan (of
hexaan) worden gebruikt met nominale koolwaterstofconcentraties
die gelijk zijn aan 50 % en aan 90 % van de volledige schaaluitslag.
Voor niet-dispergerende analysatoren met absorptie in het infrarood
moeten voor dezelfde periodieke kalibratie mengsels van stikstof met
respectievelijk CO en CO2worden gebruiktmetnominale concent ra-
ties van 10 %, 40 %, 60 %, 85 % en 90 % van de volledige
schaaluitslag. Voor het kalibreren van de chemiluminescentieanaly-
sator voor NOxmoeten in stikstof verdunde mengsels van
stikstofoxide N2O met een nominale concentratie van 50 % en 90 %
van de volledige schaaluitslag worden gebruikt. Voor de controleka-
librat ie die voor iedere reeks proeven moetworden verrichtworden
voor de drie typen analysetoestellen mengsels gebruikt die de te
bepalen gassen in een concentratie van 80 % van de volledige schaa-
luitslag bevatten. Om een kalibratiegas met een concentratie van
100 % tot de vereiste concentratie te brengen mag een verdunnings-
apparaatworden gebruikt .
6. WERKWIJZE BIJ DE PROEVEN OP DE ROLLENBANK6.1. Bijzondere uitvoeringsvoorwaarden voor de cyclus
6.1.1. De temperatuur in de ruimte waar zich de rollenbank bevindt moet
gedurende de gehele proef tussen 20 en 30 ºC liggen en zoveel moge-
lijk overeenstemmen met die van de ruimte waarin de motorfiets of
de driewieler gereed wordtgemaakt .
6.1.2. De motorfiets of de driewieler moet tijdens de proef vrijwel horizon-
taal staan, teneinde een abnormale verdeling van de brandstof te
voorkomen.
6.1.3. Voor hetbegin van de eerst e voorbereidingscyclus wordtop de
motorfiets of de driewieler een luchtstroom met een veranderlijke
snelheid gericht. Daarna volgen twee volledige cycli gedurende welke
geen uitlaatgassen worden opgevangen. Het ventilatiesysteem moet
een mechanisme omvatten dat door de snelheid van de rollenbank
zodanig wordtgeregeld datin hetgebied 10 km/h t ot50 km/h de
lineaire luchtsnelheid aan de uitgang met een tolerantie van 10 %
gelijk is aan de relatieve snelheid van de rol. Bij een rolsnelheid van
minder dan 10 km/h mag de windsnelheid nul zijn. De einddoorsnede
van de inrichting waaruit de lucht stroomt moet de volgende
kenmerken hebben:
i) oppervlakte van ten minste 0,4 m
2;
ii) hoogte van de onderrand boven de grond tussen 0,15 en 0,20 m;
iii) afstand van het voorste uiteinde van de motorfiets of de drie-
wieler tussen 0,3 en 0,45 m.
6.1.4. Tijdens de proef wordt de snelheid als functie van de tijd geregi-
streerd teneinde te beoordelen of de cycli juist zijn uitgevoerd.
6.1.5. De temperatuur van het koelwater en die van de carterolie kunnen
eveneens worden geregistreerd.
6.2. Starten van de motor
6.2.1. Nadat de voorbereidende verrichtingen aan de apparatuur voor het
opvangen, verdunnen, analyseren en meten van de gassen (zie punt
7.1) zijn uitgevoerd, wordt de motor gestart met behulp van de
daartoe aanwezige middelen: starten, choke, enz. …, overeenkomstig
de fabrieksaanwijzingen.
6.2.2. ►M1 ◄Hetbegin van de eerst e proefcyclus valt
samen met het begin van de monsterneming en de meting van de
pompomwentelingen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 272
▼M1
▼B
▼B
6.3. Gebruik van de handbediende choke
De choke moet zo snel mogelijk buiten werking worden gesteld en in
beginsel voor de acceleratie van 0 naar 50 km/h. Indien dit voorschrift
nietkan worden nageleefd moethetmomentvan werkelijke buit en-
werkingstelling worden aangegeven. De choke wordt afgesteld
overeenkomstig de fabrieksaanwijzingen.
6.4. Stationair draaien
6.4.1. Handgeschakelde versnellingsbak6.4.1.1. Tijdens het stationair draaien is de koppeling ingeschakeld en staat de
versnellingsbak in de vrije stand.
6.4.1.2. Om de acceleraties normaal volgens de cyclus te doen plaatsvinden
wordt de motorfiets of de driewieler 5 seconden vóór de acceleratie
die op de betrokken periode van stationair draaien volgt, in de eerste
versnelling gezetmetde koppeling vrij.
6.4.1.3. De eerste periode van stationair draaien aan het begin van de cyclus
omvat6 seconden metde versnellingsbak in de vrije st and en de
koppeling ingeschakeld en 5 seconden in de eerste versnelling en de
koppeling vrij.
6.4.1.4. Voor de tussenliggende perioden van stationair draaien in elke cyclus
gelden respectievelijk de volgende tijden 16 seconden in de vrije
stand en 5 seconden in de eerste versnelling, koppeling vrij.
6.4.1.5. De laatste periode van stationair draaien moet een duur van 7
seconden hebben metde versnellingsbak in de vrije st and en de
koppeling ingeschakeld.
6.4.2. Halfautomatische versnellingsbak
Men volge de fabrieksaanwijzingen voor hetrijden in st adsverkeer of,
indien deze ontbreken, de voorschriften voor handgeschakelde
versnellingsbakken.
6.4.3. Automatische versnellingsbak
De versnellingshandel wordtgedurende de gehele proef nietbediend,
tenzij door de fabrikant anders is aangegeven. In dat geval wordt de
werkwijze voor handgeschakelde versnellingsbakken gevolgd.
6.5. Acceleraties
6.5.1. De acceleraties worden zodanig uitgevoerd dat tijdens de gehele duur
van de fase een zo constant mogelijke waarde wordt verkregen.
6.5.2. Indien de acceleratiemogelijkheden van de motorfiets of de driewieler
niet toereikend zijn om de acceleratiefasen binnen de voorgeschreven
tolerantiegrenzen uit te voeren, wordt de gastoevoer van de motorfiets
of de driewieler volledig geopend totdat de voor de cyclus voorge-
schreven snelheid is bereikt, daarna wordt de cyclus normaal
voortgezet.
6.6. Vertragingen
6.6.1. Bij alle vertragingen wordt de gashandel volledig dichtgedraaid
terwijl de koppeling ingeschakeld blijft. Wanneer de snelheid tot
10 km/h is verminderd wordt de motor ontkoppeld.
6.6.2. Indien de vertraging langer duurt dan voor deze fase is voorzien
worden de remmen van het voertuig gebruikt om aan de cyclustijd te
voldoen.
6.6.3. Indien de vertraging korter duurt dan voor deze fase is voorzien,
wordt de tijdverdeling van de theoretische cyclus hersteld door een
periode van constante snelheid of stationair draaien die men laat
aansluiten op de eerstvolgende periode van constante snelheid of stati-
onair draaien. In datgeval is punt2.4.3 nietvan t oepassing.
6.6.4. Aan het einde van de vertragingsperiode (stilstand van de motorfiets
of de driewieler op de rollen) wordtde versnellingsbak in de vrije
stand gezet en de koppeling ingeschakeld.
6.7. Constante snelheden6.7.1. „Pompen” of sluiten van de gasklep bij het overgaan van acceleratie
naar de volgende fase van constante snelheid moet worden vermeden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 273
▼B
6.7.2. Tijdens de perioden van constante snelheid moet de gashandel in een
vaste stand blijven.
7. WERKWIJZE BIJ DE MONSTERNEMING, ANALYSE EN
VOLUMEMETING VAN DE EMISSIES
7.1. Verrichtingen voor het starten van de motorfiets of de driewieler
7.1.1. De opvangzakken Saen Sbworden geledigd en gesloten.
7.1.2. De roterende verdringerpomp P1wordtin werking gest eld zonder de
toerenteller in te schakelen.
7.1.3. De monsternemingspompen P2en P3worden in werking gesteld,
terwijl de wisselkleppen worden ingesteld voor afvoer naar de buiten-
lucht; het debiet wordt geregeld door middel van de kleppen V2en
V3.
7.1.4. De registreerapparaten van temperatuur T en druk g1en g2worden
ingeschakeld.
7.1.5. De totalisator CT en de roltoerenteller worden op nul gesteld.7.2. Begin van de monsterneming en volumetrische meting
7.2.1. Na twee voorbereidingscycli (begin van de eerste cyclus) worden de
in de punten 7.2.2 tot en met 7.2.5 vermelde handelingen simultaan
uitgevoerd.
7.2.2. De aanvankelijk naar de buitenlucht leidende wisselkleppen worden
ingesteld voor het opvangen in de zakken S
aen Sbvan de door de
sondes S2en S3continu genomen monsters.
7.2.3. Hetbeginmomentvan de proef wordtaangegeven op de grafieken van
de analoge registreerapparaten die met de temperatuurmeter T en de
drukverschilmeters g1en g2zijn verbonden.
7.2.4. De totalisator CT van de omwentelingen van pomp P1wordtinge-
schakeld.
7.2.5. De inrichting waarmee de in punt 6.1.3 bedoelde luchtstroom op de
motorfiets of de driewieler wordt gericht, wordt in werking gesteld.
7.3. Einde van de monsterneming en volumetrische meting
7.3.1. Aan heteind van de vierde proefcyclus worden de in de punt en 7.3.2
tot en met 7.3.5 vermelde handelingen strikt simultaan verricht.
7.3.2. De wisselkleppen worden versteld zodat de zakken Saen Sbworden
gesloten en de door de pompen P2en P3via de sondes S2en S3aange-
zogen monsters naar de buitenlucht worden afgevoerd.
7.3.3. Op de grafieken van de analoge registreerapparaten (punt 7.2.3) wordt
heteindmomentvan de proef aangegeven.
7.3.4. De totalisator CT van de omwentelingen van pomp P1wordtuit ge-
schakeld.
7.3.5. De inrichting waarmede de in punt 6.1.3 bedoelde luchtstroom op de
motorfiets of de driewieler wordt gericht, wordt buiten werking
gesteld.
7.4. Analyse
7.4.1. Zo spoedig mogelijk, doch in elk geval niet later dan 20 minuten na
het einde van de proefcyclus, worden de uitlaatgassen in de zak
geanalyseerd.
7.4.2. Voor de analyse van elk monster dient de aanwijzing van het analyse-
apparaat voor elke verontreiniging op nul te worden afgeregeld met
een geschiktnulgas.
7.4.3. Vervolgens worden de analyseapparaten met behulp van kalibreer-
gassen met een nominale concentratie van 70 à 100 % van het
bereik op de kalibratiecurves afgeregeld.
7.4.4. De nulwaarde van hetanalyseapparaatwordtvervolgens opnieuw
gekalibreerd. Als de afgelezen waarde meer dan 2 % van de volle-
schaalwaarde afwijktvan de in punt7.4.2 ingest elde waarde, wordt
de procedure herhaald.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 274
▼M1
▼B
▼M1
▼M1
7.4.5. Vervolgens worden de monsters geanalyseerd.
7.4.6. Na de analyse worden de nulwaarde en de volleschaalwaarde opnieuw
gecontroleerd met behulp van dezelfde gassen. Indien bij deze
controles de afgelezen waarden binnen 2 % van die van punt 7.4.3
liggen, wordthetresult aatvan de analyse aanvaard.
7.4.7. Tijdens alle onderdelen van deze procedure dienen de flow-rate en de
druk van de diverse gassen dezelfde waarde te hebben als tijdens de
kalibratie van de analyseapparaten.
7.4.8. De waarde voor de concentratie van elke gemeten verontreiniging in
het uitlaatgas wordt pas afgelezen nadat de aanwijzing van het analy-
seapparaatis gest abiliseerd.
7.5. Meting van de afgelegde afstand
De werkelijke afgelegde afstand S wordt verkregen door het op de
totaliserende toerenteller afgelezen aantal omwentelingen (punt 4.1.1)
te vermenigvuldigen met de omtrek van de rol. Deze afstand moet in
km worden uitgedrukt.
8. BEPALING VAN DE HOEVEELHEID UITGEWORPEN GASSEN
8.1. De tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide wordt bepaald
metbehulp van onderst aande formule:
COM¼1
S/C1V/C1dCO/C1COc
106
waarin
8.1.1. COMde tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide in g/km is;
8.1.2. S de in punt7.5 omschreven afst and is;8.1.3. d
COde dichtheid van koolmonoxide is bij een temperatuur van 0 ºC en
bij een druk van 101,33 kPa (= 1,250 kg/m3);
8.1.4. COcde volumetrische concentratie van koolmonoxide in de verdunde
gassen is, uitgedrukt in ppm en gecorrigeerd voor de in de verdun-
ningsluchtaanwezige veront reiniging:
COc¼COe/C0COd1/C01
DF/C18/C19
waarin
8.1.4.1. COede in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide is in het
monster verdunde gassen dat in de zak Sbis opgevangen;
8.1.4.2. COdde in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide is in het
monster verdunningslucht dat in de zak Sais opgevangen;
8.1.4.3. DF de in punt8.4 omschreven fact or is;
8.1.5. V het totale volume verdunde gassen is, uitgedrukt in m3/proef en
herleid tot de referentie-omstandigheden 0 ºC (273 ºK) en 101,33 kPa:
V¼Vo/C1NP a /C0Pi ðÞ /C1 273
101;33/C1Tpþ273 ðÞ
waarin
8.1.5.1. Vo hetvolume van hetgedurende 1 omwent eling door pomp P1verplaatste gas is, uitgedrukt in m3/omw. Ditvolume is afhankelijk
van het verschil in druk tussen de inlaat en de uitlaat van de pomp;
8.1.5.2. N het aantal omwentelingen van pomp P1tijdens de vier proefcycli is;
8.1.5.3. Pa de omgevingsdruk in kPa is;
8.1.5.4. Pi de gemiddelde waarde is van de onderdruk bij de inlaatvan pomp
P1in kPa tijdens de uitvoering van de vier cycli;
8.1.5.5. Tp de waarde is van de temperatuur van de verdunde gassen die
tijdens de uitvoering van de vier cycli bij de inlaat van pomp P1wordt
gemeten.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 275
▼B
▼B
8.2. De tijdens de proef door de uitlaat van de motorfiets of de driewieler
uitgeworpen massa onverbrande koolwaterstoffen wordt berekend met
behulp van onderstaande formule:
HCM¼1
S/C1V/C1dHC/C1HCc
106
waarin:
8.2.1. HCMde tijdens de proef uitgeworpen massa koolwaterstoffen in g/km
is;
8.2.2. S de in punt7.5 omschreven afst and is;
8.2.3. dHCde dichtheid van de koolwaterstoffen is bij een temperatuur van
0 ºC en een druk van 101,33 kPa (bij een gemiddelde verhouding
koolstof/waterstof van 1:1,85 (= 0,619 kg/m3));
8.2.4. HCcde concentratie van de verdunde gassen is, uitgedrukt in ppm
koolstofequivalent (bij voorbeeld: de propaanconcentratie vermenig-
vuldigd met3), meteen correct ie voor de verdunningslucht :
HCc¼HCe/C0HCd1/C01
DF/C18/C19
waarin:
8.2.4.1. HCede koolwaterstoffenconcentratie is in het monster verdunde
gassen dat in de zak Sa is opgevangen, uitgedrukt in ppm koolstof-
equivalent;
8.2.4.2. HCdde koolwaterstoffenconcentratie is in het monster verdunnings-
luchtdatin de zak Sb is opgevangen, uit gedruktin ppm
koolstofequivalent;
8.2.4.3. DF de in punt8.4 omschreven fact or is;
8.2.5. V het totale volume is (zie punt 8.1.5).8.3. De massa stikstofoxiden die tijdens de proef aan de uitlaat van de
motorfiets of de driewieler wordt uitgeworpen, wordt berekend met
behulp van onderstaande formule:
NO
xM¼1
S/C1V/C1dNO2/C1NOxc/C1Kh
106
waarin:
8.3.1. NOxMde massa stikstofoxiden is die tijdens de proef wordt uitge-
worpen, uitgedurkt in g/km;
8.3.2. S de in punt7.5 omschreven afst and is;8.3.3. d
NO2de volumemassa van de stikstofoxiden in de uitlaatgassen is, in
stikstofdioxide-equivalent, bij een temperatuur van 0 ºC en een druk
van 101,33 kPa (= 2,05 kg/m3);
8.3.4. NOxcde stikstofoxideconcentratie van de verdunde gassen is, uitge-
drukt in ppm, met een correctie voor de verdunningslucht:
NOxc¼NOxe/C0NOxd1/C01
DF/C18/C19
waarin:
8.3.4.1. NOxede stikstofoxidenconcentratie in ppm in het monster verdunde
gassen is;
8.3.4.2. NOxdde stikstofoxidenconcentratie is in het monster verdunningslucht
datin de zak Sbis opgevangen, uitgedrukt in ppm;
8.3.4.3. DF de in punt8.4 omschreven fact or is;
8.3.5. Kh de correctiefactor voor de vochtigheid is:
Kh¼1
1/C00;0329 H /C010;7 ðÞ1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 276
▼B
waarin:
8.3.5.1. H de absolute vochtigheid in gram water per kg droge lucht is
H¼6;2111 /C1U/C1Pd
Pa/C0PdU
100g=kgðÞ
waarin:
8.3.5.1.1. U het vochtigheidspercentage is;
8.3.5.1.2. Pd de verzadigde dampspanning bij proeftemperatuur in kPa is;
8.3.5.1.3. Pa de luchtdruk in kPa is.8.4. DF is een factor die door onderstaande formule wordt weergegeven:
DF¼
14;5
CO2þ0;5C O þHC
waarin:
8.4.1. CO, CO2en HC de koolmonoxide-, de kooldioxide- en koolwaterstof-
fenconcentraties zijn in het monster verdunde gassen dat zich in de
zak Sa bevindt, uitgedrukt in %.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 277
▼B
Subaanhangsel1
Proefcyclus van motoren voor de proef van het type I
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 278
▼B
Subaanhangsel2
Voorbeeld nr. 1 van het opvangsysteem voor uitlaatgassen
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 279
▼B
Subaanhangsel3
Voorbeeld nr. 2 van het opvangsysteem voor uitlaatgassen
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 280
▼B
Subaanhangsel4
Methode voor het kalibreren van het door de dynamometerrem opgenomen
vermogen als gemeten op de weg bij motorfietsen of driewielers
In dit subaanhangsel wordt de methode beschreven die moet worden toegepast
om het door een rollenbank geabsorbeerde vermogen als gemeten op de weg te
bepalen.
Het op de weg gemeten geabsorbeerde vermogen omvat het ten gevolge van
wrijving en hetdoor de rem geabsorbeerde vermogen. De rollenbank wordtop
een snelheid gebracht die hoger ligt dan de testsnelheden. Vervolgens wordt de
aandrijvingseenheid van de rollenbank losgekoppeld en de draaisnelheid van de
rol(len) verminderd.
De kinetische energie van het systeem wordt door de rem en door wrijving
gedissipeerd. Bij deze methode wordt geen rekening gehouden met de variatie
van de inwendige wrijving van de rollen die te wijten is aan de rotatiemassa
van de motorfiets of de driewieler. Het verschil tussen de tijdstippen waarop
de vrije achterrol en de aandrijfrol tot stilstand komen, mag bij een tweerollen-
bank worden verwaarloosd.
Hierbij wordt de volgende methode toegepast:
1. Meetde draaisnelheid van de rol voor zover datnog nietis gebeurd. Hierbij
kan gebruik worden gemaakt van een extra meetrol, een toerenteller of een
ander hulpmiddel.
2. Plaats de motorfiets of de driewielers op de rollenbank of pas een andere
methode toe om de rollenbank in werking te stellen.
3. Schakel het traagheidsvliegwiel of ander traagheidssimuleringssysteem in
voor de categorie van de motorfiets- of driewielermassa die op de rollen-
bank hetmeestgebruikelijk is.
4. Breng de rollenbank op een snelheid van 50 km/h.
5. Noteer het geabsorbeerde vermogen.
6. Voer de snelheid van de rollenbank op tot 60 km/h.
7. Ontkoppel de inrichting waarmee de rollenbank wordt aangedreven.
8. Noteer de tijd die de rollenbank nodig heeft om uit te lopen van 55 km/h tot
45 km/h.
9. Stel de rem in op een ander vermogensabsorptieniveau.
10. Herhaal de fasen 4 tot en met 9 een voldoende aantal malen om alle op de
weg gebruikte vermogens te bestrijken.
11. Bereken hetgeabsorbeerde vermogen volgens onderst aande formule:
Pd¼M1V2
1/C0V2
2/C0/C1
2 000 t¼0;03858 M 1
t
waarin
Pd: vermogen in kW
M1: traagheidsequivalent in kg
V1: beginsnelheid in m/s (55 km/h = 15,28 m/s)
V2: eindsnelheid in m/s (45 km/h = 12,50 m/s)
t: tijd die nodig is voor het uitlopen van de rollen van 55 km/h tot
45 km/h.
12. Diagram dathetdoor de rollenbank geabsorbeerde vermogen aangeeftals
functie van het aangegeven vermogen bij een proefsnelheid van 50 km/h
als bedoeld in fase 4.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 281
▼B
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 282
▼M2
Aanhangsel1bis
Proef van type I (voor voertuigen die worden getest op de emissiegrens-
waarden in rij B van de tabel in punt 2.2.1.1.5 van deze bijlage)
(bepaling van de gemiddelde emissie van verontreinigende stoffen)
1. INLEIDING
Procedure voor hetuit voeren van de in punt2.2.1.1 van bijlage II
omschreven proef van type I.
1.1. De motorfiets of de driewieler wordt op een rollenbank geplaatst die
van een rem en een vliegwiel is voorzien. De proef voor motor-
fietsen van klasse I bestaat uit zes basiscycli in de stad en duurt in
totaal 1 170 seconden. De proef voor motorfietsen van klasse II
bestaat uit zes basiscycli in de stad en één cyclus buiten de stad en
duurt in totaal 1 570 seconden. Deze proeven worden zonder onder-
breking uitgevoerd.
Tijdens de proef worden de uitlaatgassen zodanig met lucht verdund
dateen debietmeteen const antvolume van hetmengsel wordt
verkregen. Voor de gehele duur van de proef worden de bij constant
debietgenomen monst ers in een of meer zakken opgevangen om
achtereenvolgens de concentratie (gemiddelde waarde voor de
proef) van koolmonoxide, onverbrande koolwaterstoffen, stikstof-
oxiden en kooldioxide te bepalen.
2. PROEFCYCLUS OP DE ROLLENBANK
2.1. Beschrijving van de cyclus
De op de rollenbank uitt e voeren proefcycli zijn in subaanhangsel 1
weergegeven.
2.2. Algemene voorwaarden voor de uitvoering van de cyclus
Er moeten voorbereidende proefcycli worden uitgevoerd teneinde de
beste wijze van bediening van gas en rem te bepalen, zodat een
cyclus kan worden uitgevoerd die de theoretische cyclus tot binnen
de voorgeschreven grenzen benadert.
2.3. Gebruik van de versnellingsbak
2.3.1. Hetgebruik van de versnellingsbak wordtals volgtbepaald:
2.3.1.1. Bij constante snelheid moet het motortoerental zoveel mogelijk 50
tot 90 % van het toerental bij het maximumvermogen van de motor
bedragen. Wanneer hetmogelijk is deze snelheid in t wee of meer
versnellingen te bereiken, wordt de cyclus uitgevoerd terwijl de
hoogste versnelling is ingeschakeld.
2.3.1.2. Wat de cyclus in de stad betreft, wordt de motor bij het accelereren
getest in de versnelling die de maximale acceleratie mogelijk maakt.
De volgende hogere versnelling wordtuit erlijk ingeschakeld,
wanneer het motortoerental 110 % heeft bereikt van het toerental
waarbij hetnominale maximumvermogen wordtbehaald. Indien
een motorfiets of driewieler in de eerste versnelling een snelheid
van 20 km/h of in de tweede versnelling een snelheid van 35 km/h
bereikt, wordt bij deze snelheden de volgende hogere versnelling
ingeschakeld.
In deze gevallen is het niet toegestaan verder nog naar een hogere
versnelling te schakelen. Indien gedurende de acceleratiefase het
schakelen plaatsvindt bij deze vaste snelheden van de motorfiets of
de driewieler, wordt de volgende fase met constante snelheid uitge-
voerd in de versnelling die is ingeschakeld wanneer de motorfiets of
de driewieler deze fase met constante snelheid ingaat, ongeacht het
motortoerental.
2.3.1.3. Tijdens hetvert ragen wordtnaar de volgende lagere versnelling
geschakeld hetzij voordat de motor ongeveer stationair begint te
draaien, hetzij, indien zich dat eerder voordoet, wanneer het motor-
toerental tot 30 % van het toerental bij het nominale
maximumvermogen is gedaald. Tijdens hetvert ragen mag nietnaar
de eerste versnelling worden geschakeld.
2.3.2. Motorfietsen of driewielers met een automatische versnellingsbak
worden getest in de hoogste versnelling („drive”). Het gasgeven1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 283
▼M2
geschiedt zodanig dat een zo constant mogelijke acceleratie wordt
verkregen en de verschillende versnellingen in de normale volgorde
worden ingeschakeld. De geldende toleranties zijn vermeld in punt
2.4.
2.3.3. Voor het uitvoeren van de cyclus buiten de stad wordt de versnel-
lingsbak gebruiktovereenkomst ig de aanbevelingen van de
fabrikant.
De in aanhangsel 1 van deze bijlage aangegeven punten waarop
dient te worden geschakeld, zijn niet van toepassing. Gedurende de
gehele periode die wordt weergegeven door de rechte lijn tussen het
eind van iedere periode van stationair draaien en het begin van de
volgende periode van constante snelheid dient er te worden geacce-
lereerd. De in punt 2.4 gegeven toleranties zijn van toepassing.
2.4. Toleranties
2.4.1. De theoretische snelheid moet in alle fasen worden aangehouden
met een toegestane afwijking van ± 2 km/h. Bij het overgaan van
de ene fase op de andere zijn afwijkingen toegestaan die groter
zijn dan deze toleranties, mits de duur ervan telkens niet meer dan
0,5 seconden bedraagt, onder voorbehoud van het bepaalde in de
punten 6.5.2 en 6.6.3.
2.4.2. Voor de tijden geldt een tolerantie van ± 0,5 s.
2.4.3. De toleranties op snelheid en tijd worden gecombineerd zoals
aangegeven in subaanhangsel 1.
2.4.4. De tijdens de cyclus afgelegde afstand wordt gemeten met een tole-
rantie van ± 2 %.
3. MOTORFIETS OF DRIEWIELER EN BRANDSTOF
3.1. Testmotorfiets of -driewieler
3.1.1. De motorfiets of driewieler moet in goede mechanische staat
worden aangeboden. Hij moetzijn ingereden en vóór de proef t en
minste 1 000 km hebben afgelegd. Het laboratorium kan besluitendat een motorfiets of een driewieler die vóór de proef minder dan
1 000 km heeftafgelegd, kan worden aanvaard.
3.1.2. De uitlaatinrichting mag geen lekken vertonen waardoor de hoeveel-
heid opgevangen uitlaatgassen van de motor zou kunnen
verminderen.
3.1.3. De dichtheid van het inlaatsysteem kan worden gecontroleerd om na
te gaan of de carburatie niet wordt beïnvloed door aanzuiging van
valse lucht.
3.1.4. De afstellingen van de motorfiets of driewieler moeten overeen-
stemmen met de fabrieksaanwijzingen.
3.1.5. In het laboratorium kan worden nagegaan of de motorfiets of de
driewieler beantwoordt aan de door de fabrikant opgegeven presta-
ties, of hij kan worden gebruikt voor normaal rijden en met name of
hij warm en koud kan starten.
3.2. Brandstof
Voor de proef moetgebruik worden gemaaktvan referent iebrand-
stof zoals gespecificeerd in bijlage IV. Bij een motor met
mengsmering moeten de kwaliteit en de dosering van de aan de
referentiebrandstof toegevoegde olie in overeenstemming zijn met
de aanbevelingen van de fabrikant.
4. PROEFAPPARATUUR
4.1. Rollenbank
De bank moetde volgende hoofdkenmerken hebben:
Voor ieder aandrijfwiel een rol die metde band in aanraking komt ;
— diameter van de rol ≥400 mm;
— vergelijking van de vermogensabsorptiecurve: de bank moet het
mogelijk maken met een tolerantie van ± 15 % vanaf een begin-
snelheid van 12 km/h het door de motor ontwikkelde vermogen
te reproduceren wanneer de motorfiets of de driewieler op een
vlakke weg rijdtt erwijl de windsnelheid nagenoeg nul is. Het
door de remmen en de inwendige wrijving van de bank geabsor-
beerde vermogen moetberekend worden zoals voorgeschreven1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 284
▼M2
in punt11 van subaanhangsel 4 van aanhangsel 1, of hetdoor de
remmen en de inwendige wrijving geabsorbeerde vermogen
moetgelijk zijn aan:
—K V3±5%PV50
— extra inertie: 10 kg en 10 kg (1).
4.1.1. De werkelijk afgelegde afstand moet worden gemeten met een
toerenteller die wordt aangedreven door de rol die de rem en de
vliegwielen aandrijft.
4.2. Apparatuur voor gasmonsterneming en voor meting van het
volume daarvan
4.2.1. In de subaanhangsels 2 en 3 van aanhangsel 1 is een principe-
schema opgenomen van de apparatuur voor het opvangen,
verdunnen, bemonsteren en de volumemeting van de uitlaatgassen
tijdens de proef.
4.2.2. In de volgende punten worden de onderdelen beschreven die de test-
apparatuur vormen (voor ieder onderdeel is de afkorting opgenomen
die naar hetschema van de subaanhangsels 2 en 3 van aanhangsel 1
verwijst. De technische dienst kan het gebruik van andere appara-
tuur toestaan, indien de resultaten daarvan gelijkwaardig zijn):
4.2.2.1. een systeem voor het opvangen van alle tijdens de proef geprodu-
ceerde uitlaatgassen. Het is meestal een systeem van het open type
waarbij de atmosferische druk aan de uitlaatpijp(en) wordt gehand-
haafd. Indien aan de tegendrukvoorwaarden (± 1,25 kPa) wordt
voldaan, mag evenwel een gesloten systeem worden gebruikt. Bij
hetopvangen van de gassen mag zich geen condensat ie voordoen
die de aard van de uitlaatgassen bij de testtemperatuur aanzienlijk
kan wijzigen;
4.2.2.2. een verbindingsleiding (Tu) tussen dit opvangsysteem en de gasbe-
monsteringsapparatuur. Deze leiding en de opvangapparatuur
moeten van roestvrij staal zijn of van een ander materiaal dat niet
van invloed is op de samenstelling van de opgevangen gassen en
tegen de temperatuur van deze gassen bestand is;
4.2.2.3. een warmtewisselaar (Sc) die in staat is gedurende de gehele proef
de temperatuurschommeling van de verdunde gassen aan de inlaat
van de pomp tot ± 5 ºC te beperken. Deze warmtewisselaar (Sc)
moetzijn voorzien van een voorverwarmingssyst eem waarmee de
warmtewisselaar vóór het begin van de proef op bedrijfstemperatuur
(± 5 ºC) kan worden gebracht;
4.2.2.4. een verdringerpomp P1voor hetaanzuigen van de verdunde gassen
die wordtaangedreven door een mot or metverschillende absoluut
constante snelheden. Het debiet moet voldoende zijn om de aanzui-
ging van alle uitlaatgassen te waarborgen. Er kan ook gebruik
worden gemaakt van een systeem met venturi-buis met kritische
stroming;
4.2.2.5. een inrichting voor het continu registreren van de temperatuur van
de verdunde gassen die de pomp ingaan;
4.2.2.6. een sonde S3die ter hoogte van de gasopvangapparatuur aan de
buitenzijde daarvan is bevestigd teneinde met behulp van een
pomp, een filter en een debietmeter tijdens de duur van de proef
met constant debiet een monster van de verdunningslucht te nemen;
4.2.2.7. een sonde S2boven de verdringerpomp die ten opzichte van de
stroomverdunde gassen stroomopwaarts is gericht en die het moge-
lijk maakt door middel van een filter, een debietmeter en een pomp
tijdens de duur van de proef met constant debiet een monster van
hetmengsel verdunde gassen t e nemen. Hetminimumdebietvan de
gasstroom in beide monsternemingssystemen moet ten minste 150 l/
h bedragen;
4.2.2.8. twee filters F2en F3die respectievelijk achter de sondes S2en S3worden geplaatst teneinde de zwevende vaste deeltjes te onttrekken
aan het monster dat in de opvangzakken stroomt. Er moet in het
bijzonder op worden gelet dat hierdoor de concentraties van degasvormige bestanddelen van de monsters niet worden gewijzigd;
4.2.2.9. twee pompen P
2en P3die respectievelijk met behulp van de sondes
S2en S3monsters nemen en de zakken Saen Sbvullen;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 285
(1) Deze extra traagheidsmassa's kunnen eventueel door een elektronisch systeem worden
vervangen, mits wordt aangetoond dat de resultaten gelijkwaardig zijn.
▼M2
4.2.2.10. twee met de hand bediende regelkleppen V2en V3die respectieve-
lijk metde pompen P2en P3in serie zijn gemonteerd en die het
mogelijk maken hetdebietvan hetin de zakken st romende monst er
te regelen;
4.2.2.11. twee rotameters R2en R3die respectievelijk in de lijnen „sonde,
filter, pomp, klep, zak” (S2,F2,P2,V2,Saen S3,F3,P3,V3,Sb)i n
serie zijn geschakeld teneinde een visuele en onmiddellijke controle
van hetdebietvan hetgenomen monst er op elk willekeurig ogen-
blik mogelijk te maken;
4.2.2.12. gasdichte zakken voor het opvangen van monsters van de verdun-
ningsluchten hetmengsel van verdunde gassen die grootgenoeg
zijn om de normale doorstroming van de monsters niet te belem-
meren. Zij moeten op de zijkant zijn voorzien van een
automatische sluiting en snel gasdicht kunnen worden aangesloten
hetzij op het monsternemingscircuit, hetzij op het meetcircuit aan
heteind van de proef;
4.2.2.13. twee differentiaalmanometers (g1en g2) waarbij:
g1: voor de pomp P1wordtaangebrachtom hetdrukverschil t e
bepalen tussen het mengsel uitlaatgassen/verdunningslucht en
de omgevingslucht;
g2: voor en achter de pomp P1wordtaangebrachtom de drukver-
meerdering in de gasstroom te meten;
4.2.2.14. een totalisator CT van het aantal omwentelingen van de roterende
verdringerpomp P1;
4.2.2.15. driewegkranen op de monsternemingscircuits die de monsters
tijdens de duur van de proef hetzij naar de buitenlucht, hetzij naar
de respectieve opvangzakken laten stromen. De kleppen moeten
snelwerkend zijn. Zij moeten zijn vervaardigd van materialen die
geen wijzigingen in de samenstelling van de gassen teweegbrengen.
Het doorstromingsprofiel en de vorm daarvan moeten zoveel als
technisch mogelijk is de weerstandsverliezen beperken.
4.3. Analyseapparatuur
4.3.1.Bepaling vandeHC-concentratie
4.3.1.1. De concentratie van onverbrande koolwaterstoffen HC in de gedu-
rende de proeven in de zakken Saen Sbopgevangen monsters,
wordt bepaald door middel van een vlamionisatieanalysator.
4.3.2.Bepaling vandeCO-enCO2-concentratie
4.3.2.1. De koolmonoxide(CO)- en kooldioxide(CO2)-concentratie in de
monsters die tijdens de proeven in de zakken Saen Sbworden opge-
vangen, wordt bepaald door middel van een analysetoestel van het
niet-dispergerende type met infraroodabsorptie.
4.3.3.Bepaling vandeNOx-concentratie
4.3.3.1. De concentratie van stikstofoxiden NOxin de monsters die tijdens
de proeven in de zakken Saen Sbworden opgevangen, wordt
bepaald door middel van een chemiluminescentieanalysator.
4.4. Nauwkeurigheid van de apparatuur en de metingen
4.4.1. Aangezien de rem door middel van een afzonderlijke proef wordt
gekalibreerd, wordtde nauwkeurigheid van de rollenbank niet
vermeld. De totale traagheid van de draaiende massa's, met inbegrip
van die van de rollen en de rotor van de rem (zie punt 5.2) wordt tot
op ± 2 % nauwkeurig gegeven.
4.4.2. De snelheid van de motorfiets of de driewieler moet worden
gemeten aan de hand van de omwentelingssnelheid van de rollen
die metde rem en de vliegwielen zijn verbonden. De snelheid
moetin hetgebied 0-10 km/h t otop ± 2 km/h nauwkeurig en boven
10 km/h tot op ± 1 km/h nauwkeurig kunnen worden gemeten.
4.4.3. De in punt 4.2.2.5 bedoelde temperatuur moet tot op ± 1 ºC nauw-
keurig kunnen worden gemeten. De in punt 6.1.1 bedoelde
temperatuur moet tot op ± 2 ºC nauwkeurig kunnen worden
gemeten.
4.4.4. De luchtdruk moet tot op ± 0,133 kPa nauwkeurig kunnen worden
gemeten.
4.4.5. De onderdruk in hetmengsel van verdunde gassen aan de inlaatvan
pomp P1(zie punt 4.2.2.13) ten opzichte van de luchtdruk moet tot
op ± 0,4 kPa nauwkeurig kunnen worden gemeten. Het verschil in1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 286
▼M2
druk van de verdunde gassen boven en onder pomp P1(zie punt
4.2.2.13) moett otop ± 0,4 kPa nauwkeurig kunnen worden
gemeten.
4.4.6. Hetbij iedere volledige omwent eling van pomp P1verplaatste
volume en de waarde van de verplaatsing bij de kleinst mogelijke
pompsnelheid, zoals geregistreerd door de totalisator CT, moetenhet mogelijk maken het totale tijdens de proef door P
1verplaatste
volume van het mengsel uitlaatgassen/verdunningslucht tot op ±
2 % nauwkeurig te bepalen.
4.4.7. De analysetoestellen moeten een meetbereik hebben dat verenigbaar
is metde nauwkeurigheid die vereistis voor de met ing van de
gehalten van de verschillende bestanddelen tot op ± 3 % nauw-
keurig, ongeachtde nauwkeurigheid van de kalibrat iegassen.
De vlamionisatieanalysator voor het bepalen van de HC-concen-
tratie moet in minder dan één seconde 90 % van de volledige
schaaluitslag kunnen bereiken.
4.4.8. De kalibratiegassen moeten een gehalte hebben dat niet meer dan ±
2 % van de referentiewaarde voor elk daarvan afwijkt. Als verdun-
ningsmiddel wordt stikstof gebruikt.
5. VOORBEREIDING VAN DE PROEF
5.1. Proef op de weg
5.1.1.Voorschriften voordeweg
De weg waarop de proef wordt uitgevoerd moet vlak, horizontaal,
rechten effen zijn. Hetwegdek moetdroog zijn en de met ing van
de rijweerstand mag niet door obstakels of door de wind worden
belemmerd. De helling mag nietmeer dan 0,5 % bedragen t ussen
twee punten die minstens 2 m van elkaar verwijderd zijn.
5.1.2.Omgevingsomstandighedentijdensdeproefopdeweg
Tijdens hetverzamelen van de gegevens moetde wind const ant
zijn. De windrichting en -snelheid moeten permanent of voldoende
vaak worden gemeten op een plaats waar de windkracht tijdens het
uitlopen representatief is.
Voor de omgevingsomstandigheden gelden de volgende grens-
waarden:
— maximale windsnelheid: 3 m/s
— maximale snelheid van windvlagen: 5 m/s
— gemiddelde windsnelheid, parallelle wind: 3 m/s
— gemiddelde windsnelheid, dwarswind: 2 m/s
— maximale relatieve vochtigheid: 95 %
— luchttemperatuur: 278 tot 308 K.
Standaard omgevingsomstandigheden:
— druk, p0: 100 kPa
— temperatuur, T0: 293 K
— relatieve luchtdichtheid, d0: 0,9197
— windsnelheid: geen wind
— volumetrische luchtmassa, ρ0: 1,189 kg/m3.
De relatieve luchtdichtheid tijdens het beproeven van de motorfiets,
berekend overeenkomstig onderstaande formule, mag niet meer dan
7,5 % afwijken van de luchtdichtheid in standaardomstandigheden.
De relatieve luchtdichtheid, dT, wordtberekend metde formule:
dT¼d0/C2pT
p0/C2T0
TT
waarbij:
dT= de relatieve luchtdichtheid tijdens de proef;
pT= de omgevingsdruk tijdens de proef, in kiloPascal;
TT= de absolute temperatuur tijdens de proef, in Kelvin.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 287
▼M2
5.1.3.Referentiesnelheid
De referentiesnelheid of -snelheden is (zijn) gedefinieerd in de
proefcyclus.
5.1.4.Specifieke snelheid
De specifieke snelheid vis nodig om de rijweerstandscurve op te
stellen. Om de rijweerstand te bepalen als functie van de snelheid
van de motorfiets in de nabijheid van de referentiesnelheid v0, wordt
de rijweerstand gemeten bij minstens vier specifieke snelheden,
waaronder de referentiesnelheid (-snelheden). Het verschil tussen
de specifieke snelheidspunten (het interval tussen de maximum- en
de minimumpunten) en de referentiesnelheid of de referentiesnel-
heden als er meer dan een referentiesnelheid is, moet aan
weerszijden ten minste ∆v bedragen, zoals gedefinieerd in punt
5.1.6. De specifieke snelheidspunten, waaronder een of meer refe-
rentiesnelheidspunten, mogen niet meer dan 20 km/h uiteenliggen
en het interval tussen de specifieke snelheden moet gelijk zijn. Aan
de hand van de rijweerstandscurve kan de rijweerstand bij de refe-
rentiesnelheid (-snelheden) worden berekend.
5.1.5.Startsnelheid voorhetuitlopen
De startsnelheid voor het uitlopen moet meer dan 5 km/h hoger zijn
dan de hoogste snelheid waarbij de meting van de uitlooptijd begint,
omdat voldoende tijd nodig is om bijvoorbeeld de motorfiets en de
bestuurder hun vaste positie te laten innemen en om de overbren-
ging van het motorvermogen uit te schakelen alvorens de snelheid
is afgenomen tot v1, de snelheid waarbij de meting van de uitloop-
tijd begint.
5.1.6.Begin- eneindsnelheid voorhetmetenvandeuitlooptijd
Om de uitlooptijd ∆t, het uitloopsnelheidsinterval 2 ∆v, de begin-
snelheid v1en de eindsnelheid v2, uitgedrukt in kilometers per uur,
nauwkeurig te kunnen meten, moet aan de volgende eisen zijn
voldaan:
v1¼vþ∆v
v2¼v/C0∆v
∆v = 5 km/h voor v < 60 km/h
∆v = 10 km/h voor v ≥60 km/h
5.1.7.Voorbereiding vandetestmotorfiets
5.1.7.1. Alle onderdelen van de motorfiets moeten overeenstemmen met de
serieproductie, of, indien de motorfiets van de serieproductie
afwijkt, moet in het testrapport een volledige beschrijving worden
gegeven.
5.1.7.2. De motor, de transmissie en de motorfiets moeten volgens de voor-
schriften van de fabrikant zijn ingereden.
5.1.7.3. De motor moet volgens de voorschriften van de fabrikant zijn afge-
steld, bijvoorbeeld wat de viscositeit van de oliën en de bandendruk
betreft. Indien de motorfiets van de serieproductie afwijkt, moet in
het testrapport een volledige beschrijving worden gegeven.
5.1.7.4. Het gewicht van de motorfiets in rijklare toestand is gedefinieerd in
punt1.2 van deze bijlage.
5.1.7.5. Het totale gewicht, met inbegrip van het gewicht van de bestuurder
en de instrumenten, moet voor het begin van de proef worden
gemeten.
5.1.7.6. Hetgewichtmoetvolgens de voorschrift en van de fabrikantover de
wielen zijn verdeeld.
5.1.7.7. Bij het installeren van de meetinstrumenten op de testmotorfiets
moeterop worden t oegezien datze zo weinig mogelijk invloed
uitoefenen op de gewichtsverdeling over de wielen. Bij het instal-
leren van de snelheidssensor aan de buitenzijde van de motorfiets
moet de extra luchtweerstand zoveel mogelijk worden beperkt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 288
▼M2
5.1.8.Bestuurderenrijpositie
5.1.8.1. De bestuurder moet een nauwsluitend pak (uit één stuk) of soortge-
lijke kleding, een valhelm, oogbeschermers, laarzen en
handschoenen dragen.
5.1.8.2. In de omstandigheden van punt 5.1.8.1 moet de bestuurder 75 kg ±
5 kg wegen en 1,75 m ± 0,05 m grootzijn.
5.1.8.3. De bestuurder moet op de daartoe bestemde zitplaats zitten, met zijn
voeten op de voetsteunen en zijn armen normaal uitgestrekt. Deze
positie stelt de bestuurder in staat om op elk ogenblik van de
uitlooptest de controle over de motorfiets te behouden.
De positie van de bestuurder blijft ongewijzigd tijdens de volledige
duur van de meting.
5.1.9.Meting vandeuitlooptijd
5.1.9.1. Na een opwarmperiode wordt de snelheid van de motorfiets opge-
voerd tot de startsnelheid voor het uitlopen is bereikt. Op dat
ogenblik beginthetuit lopen.
5.1.9.2. Aangezien het vanwege de constructie van de overbrenging moeilijk
en gevaarlijk kan zijn om deze naar vrije stand te schakelen, mag de
uitlooptest uitsluitend plaatsvinden met de koppeling vrij. Bij
motorfietsen die geen voorziening hebben om de overbrenging van
het motorvermogen tijdens het uitlopen uit te schakelen, wordt voor
de tractie een andere motorfiets gebruikt. Wanneer de uitlooptest
opnieuw wordt uitgevoerd op de rollenbank, moeten de transmissie
en de koppeling zich in dezelfde toestand bevinden als tijdens de
proef op de weg.
5.1.9.3. Het stuur van de motorfiets mag zo weinig mogelijk worden
bewogen en de remmen mogen pas na de meting van de uitlooptijd
worden geactiveerd.
5.1.9.4. De uitlooptijd ∆taidie overeenstemt met de specifieke snelheid vjis
de tijd die wordt gemeten tussen de motorsnelheden vj+∆ve n
vj-∆v.
5.1.9.5. De procedure van de punten 5.1.9.1 tot en met 5.1.9.4 wordt in de
tegenovergestelde richting herhaald om de uitlooptijd ∆tbite meten.
5.1.9.6. Hetgemiddelde ∆Tivan de twee uitlooptijden ∆taien∆tbiwordt
berekend metde volgende formule:
∆Ti¼∆taiþ∆tbi
2
5.1.9.7. Er worden minstens vier proeven uitgevoerd en de gemiddelde
uitlooptijd ∆Tjwordtberekend metde volgende formule:
∆Tj¼1
nXn
i¼1∆Ti
De proeven worden uitgevoerd tot de statistische nauwkeurigheid P
kleiner is dan of gelijk is aan 3 % ( P= 3 %). De statistische nauw-
keurigheidP, uitgedrukt in procent, is als volgt gedefinieerd:
P¼tsﬃﬃﬃnp/C2100
∆Tj
waarbij:
t= de coëfficiënt van t abel 1;
s = de standaardafwijking, berekend met de formule
s¼ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
Xn
i¼1∆Ti/C0∆Tj/C0/C12
n/C01vuut
n = hetnummer van de proef.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 289
▼M2
Tabel1
De coëfficiënt voor de statistische nauwkeurigheid
nttﬃﬃﬃnp
4 3,2 1,60
5 2,8 1,256 2,6 1,067 2,5 0,94
8 2,4 0,85
9 2,3 0,77
10 2,3 0,7311 2,2 0,66
12 2,2 0,64
13 2,2 0,6114 2,2 0,5915 2,2 0,57
5.1.9.8. Bij hetherhalen van de proef moeterop worden t oegezien dat
dezelfde opwarmingsomstandigheden in acht zijn genomen en dat
het uitlopen bij de dezelfde startsnelheid begint.
5.1.9.9. Voor meerdere specifieke snelheden mag de uitlooptijd worden
gemeten tijdens een continue uitloop. In dat geval wordt de uitloop
telkens vanaf dezelfde uitloopstartsnelheid herhaald.
5.2. Verwerking van de gegevens
5.2.1.Berekening vanderijweerstand
5.2.1.1. De rijweerstand F
j, uitgedrukt in Newton, bij de specifieke snelheid
vjwordtals volgtberekend:
Fj¼1
3;6mþmr ðÞ2∆v
∆Tj
waarbij:
m = het gewicht van de testmotorfiets in kilogram, inclusief
bestuurder en instrumenten;
mr= het equivalente traagheidsgewicht van alle wielen en tijdens
het uitlopen op de weg met de wielen meedraaiende motor-
fietsonderdelen. mrmoetnaar behoren worden gemet en of
berekend. Bij wijze van alternatief kan mrworden geraamd
op 7 % van het gewicht van de motorfiets zonder lading.
5.2.1.2. De rijweerstand Fjwordtgecorrigeerd overeenkomst ig punt5.2.2.
5.2.2.Opstellingvanderijweerstandscurve(curve-fitting)
De rijweerstand F wordt als volgt berekend:
F¼f0þf2v2
Deze vergelijking wordtdoor middel van lineaire regressie opge-
steld met de verkregen gegevens Fjen vjteneinde de coëfficiënten
f0en f2te bepalen,1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 290
▼M2
waarbij:
F = de rijweerstand, eventueel met inbegrip van de windsnel-
heid, in Newton;
F0= de rolweerstand in Newton;
F2= de luchtweerstandscoëfficiënt in Newtonuur in het kwadraat
per vierkante kilometer [N/(km/h)2].
De aldus verkregen coëfficiënten f0en f2worden aan de hand van de
volgende vergelijkingen gecorrigeerd overeenkomstig de standaard
omgevingsomstandigheden:
f/C3
0¼f01þK0TT/C0T0 ðÞ ½/C138
f/C3
2¼f2/C2TT
T0/C2p0
pT
waarbij:
f*
0= de gecorrigeerde rolweerstand bij standaardomgevingsom-
standigheden, in Newton;
TT= de gemiddelde omgevingstemperatuur in Kelvin;
F*
2= de gecorrigeerde luchtweerstandscoëfficiënt in Newtonuur
in het kwadraat per vierkante kilometer [N/(km/h)2];
pT= de gemiddelde luchtdruk in kiloPascal;
K0= de temperatuur als correctiefactor van de rolweerstand;
deze kan worden vastgesteld aan de hand van de empiri-
sche gegevens voor de desbetreffende motorfiets en aan
de hand van bandenproeven. Indien deze informatie niet
beschikbaar is, wordt aangenomen dat deze temperatuur
als volgtkan worden berekend: K0=6×1 0-3K-1.
5.2.3.Beoogde rijweerstandvoordeinstelling vanderollenbank
De beoogde rijweerstand F*(v0) op de rollenbank bij de referentie-
snelheid van de motorfiets (v0) wordt uitgedrukt in Newton en
wordtals volgtberekend:
F/C3v0ðÞ ¼ f/C3
0þf/C3
2/C2v2
0
5.3. Instelling van de rollenbank op basis van uitloopmetingen op de
weg
5.3.1.Uitrustingsvereisten
5.3.1.1. De nauwkeurigheid van de instrumenten voor de snelheids- en tijds-
meting is bepaald in tabel 2, a) tot f).
Tabel2
Nauwkeurigheid van de metingen
Bij gemeten waarde Resolutie
a) Rijweerstand F + 2 % —
b) Snelheid motorfiets (v1,v2) ± 1 % 0,45 km/h
c) Uitloopsnelheidsinterval [2 ∆v=v1-v2] ± 1 % 0,10 km/h
d) Uitlooptijd ( ∆t) ± 0,5 % 0,01 s
e) Totaalgewicht motorfiets [mk+mrid] ± 1,0 % 1,4 kg
f) Windsnelheid ± 10 % 0,1 m/s
De rollen van de rollenbank moeten schoon en droog zijn en vrij
van alles watde band kan doen slippen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 291
▼M2
5.3.2.Instelling vanhettraagheidsgewicht
5.3.2.1. Het equivalente traagheidsgewicht voor de rollenbank is het equiva-
lente traagheidsgewicht aan het vliegwiel, mfi, dathetwerkelijke
gewicht van de motorfiets, ma, het dichtst benadert. Het werkelijke
gewicht, ma, wordtverkregen door hetrot erende gewichtvan het
voorwiel, mrf, op te tellen bij het tijdens de proef op de weg
gemeten totaalgewicht van de motorfiets, de bestuurder en de instru-
menten. Het equivalente traagheidsgewicht mikan ook uitt abel 3
worden afgeleid. De waarde van mrfkan worden gemeten of bere-
kend in kilogram of kan worden geraamd op 3 % van m.
Als hetwerkelijke gewichtmaniet met het equivalente traagheids-
gewichtaan hetvliegwiel mikan worden gelijkgesteld om de
nagestreefde rijweerstand F*gelijk te maken aan de rijweerstand FEdie op de rollenbank moetworden ingest eld, mag de gecorrigeerdeuitlooptijd ∆T
Eovereenkomstig de totale gewichtsverhouding van
de nagestreefde uitlooptijd ∆Troadals volgtworden aangepast :
∆Troad¼1
3;6maþmr1 ðÞ2∆v
F/C3
∆TE¼1
3;6miþmr1 ðÞ2∆v
FE
FE¼F/C3
∆TE¼∆Troad/C2miþmr1
maþmr1
met
0;95<miþmr1
maþmr1<1;05
en waarbij:
∆Troad= de nagestreefde uitlooptijd;
∆TE= de gecorrigeerde uitlooptijd bij het traagheidsgewicht
(mi+mr1);
FE= de equivalente rijweerstand van de rollenbank;
Mr1= het equivalente traagheidsgewicht van het achterwiel en
de tijdens het uitlopen met het wiel meedraaiende
motorfietsonderdelen. mr1kan worden gemeten of bere-
kend in kilogram of worden geraamd op 4 % van m.
5.3.3. Vóór de proef moet de rollenbank op temperatuur worden gebracht
tot de gestabiliseerde wrijvingskracht Ff.
5.3.4. De bandendruk wordt ingesteld volgens de specificaties van de
fabrikantof volgens de specificat ies waarbij de snelheid van de
motorfiets tijdens de proef op de weg en de snelheid van de motor-
fiets op de rollenbank gelijk zijn.
5.3.5. De testmotorfiets wordt op de rollenbank op dezelfde temperatuur
gebrachtals t ijdens de proef op de weg.
5.3.6.Proceduresvoordeinstelling vanderollenbank
De belasting op de rollenbank FEis, gezien de constructie ervan,
samengesteld uit het totale wrijvingsverlies Ff(de som van de rote-
rende wrijvingsweerstand van de rollenbank, de rolweerstand van de
banden en de wrijvingsweerstand aan de roterende onderdelen in het
aandrijfsysteem van de motorfiets) en de remkracht van de vermo-
gensabsorberende eenheid (power absorbing unit, pau) Fpau, zoals
aangegeven in de volgende vergelijking:
FE¼FfþFpau
De nagestreefde rijweerstand F*in punt5.2.3 moetop de rollenbank
worden gereproduceerd overeenkomstig de snelheid van de motor-
fiets, namelijk:1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 292
▼M2
FEviðÞ ¼ F/C3viðÞ
5.3.6.1. Bepaling van hett ot ale wrijvingsverlies
Het totale wrijvingsverlies Ffop de rollenbank wordtgemet en
volgens de methode in de punten 5.3.6.1.1 en 5.3.6.1.2.
5.3.6.1.1. Aandrijving door de rollenbank
Deze methode is alleen van toepassing op rollenbanken die een
motorfiets kunnen aandrijven. De snelheid van de motorfiets wordt
door de rollenbank constant op de referentiesnelheid v0gehouden
met de transmissie ingeschakeld en de koppeling uitgeschakeld.
Het totale wrijvingsverlies Ff(v0) bij de referentiesnelheid v0wordt
weergegeven door de krachtvan de rollenbank.
5.3.6.1.2. Uitloop zonder absorptie
De methode waarbij de uitlooptijd wordt gemeten, wordt beschouwd
als de uitloopmethode om het totale wrijvingsverlies Ffte meten.
Het uitlopen van de motorfiets wordt op de rollenbank uitgevoerd
volgens de procedure die in de punten 5.1.9.1 tot en met 5.1.9.4
wordtbeschreven (de absorpt ie door de rollenbank bedraagtnul)
en de uitlooptijd ∆tibij referentiesnelheid v0wordtgemet en.
De meting wordt minstens drie keer uitgevoerd en de gemiddelde
uitlooptijd ∆twordtberekend metde volgende formule:
∆t¼1
nXn
i¼1∆ti
Het totale wrijvingsverlies Ff(v0) bij de referentiesnelheid v0wordt
als volgtberekend:
Ffv0ðÞ ¼1
3;6miþmr1 ðÞ2∆v
∆t
5.3.6.2. Berekening van de krachtvan de vermogensabsorbe-
rende eenheid
De krachtFpau(v0) die door de rollenbank bij de referentiesnelheid v0moetworden geabsorbeerd, wordtberekend door Ff(v0) af te trekken
van de nagestreefde rijweerstand F*(v0):
Fpauv0ðÞ ¼F/C3v0ðÞ /C0Ffv0ðÞ
5.3.6.3. Instelling van de rollenbank
Afhankelijk van het type wordt de rollenbank ingesteld volgens een
van de methoden beschreven in de punten 5.3.6.3.1 tot en met
5.3.6.3.4.
5.3.6.3.1. Rollenbank metpolygonale funct ie
In hetgeval van een rollenbank metpolygonale funct ie, waarbij de
absorptie-eigenschappen worden bepaald door belastingwaarden op
verschillende snelheidspunten, moeten minstens drie specifieke snel-
heden, waaronder de referentiesnelheid, als instelpunten worden
gekozen. Op elk instelpunt moet de rollenbank worden ingesteld
op de in punt5.3.6.2 verkregen waarde Fpau(vj).
5.3.6.3.2. Rollenbank met coëfficiëntencontrole
5.3.6.3.2.1. In het geval van een rollenbank met coëfficiëntencontrole, waarbij
de absorptie-eigenschappen worden bepaald door specifieke coëffi-
ciënten van een polynomiale functie, moet de waarde van Fpau(vj)
bij elke specifieke snelheid worden berekend volgens de in de
punten 5.3.6.1 en 5.3.6.2 vermelde procedure.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 293
▼M2
5.3.6.3.2.2. In de veronderstelling dat de belastingkarakteristieken als volgt zijn:
FpauvðÞ ¼ av2þbvþc
worden de coëfficiënten a,bencbepaald aan de hand van de poly-
nomiale regressiemethode.
5.3.6.3.2.3. De rollenbank wordtingest eld op de in punt5.3.6.3.2.2 verkregen
coëfficiënten a,benc.
5.3.6.3.3. Rollenbank met polygonale digitale instelling van F*
5.3.6.3.3.1. In het geval van een rollenbank met polygonale digitale instelling
van F*, waarbij een CPU in hetsyst eem is ingebouwd, wordtF*
rechtstreeks ingevoerd en worden ∆ti,Ffen Fpauautomatisch
gemeten en berekend om op de rollenbank de nagestreefde rijweer-
stand F*=f*
0+f*
2v2in te stellen.
5.3.6.3.3.2. In dit geval worden verschillende punten achtereenvolgens recht-
streeks digitaal ingevoerd met behulp van de gegevensverzameling
van F*
jen vj; het uitlopen vindt plaats en de uitlooptijd ∆tiwordt
gemeten. Na de automatische berekening door de ingebouwde CPU
wordtFpauautomatisch in het geheugen opgeslagen met snelheidsin-
tervallen van 0,1 km/h en, nadat de uitlooptest meermaals is
herhaald, wordt de instelling van de rijweerstand berekend:
F/C3þFf¼1
3;6miþmr1 ðÞ2∆v
∆ti
Ff¼1
3;6miþmr1 ðÞ2∆v
∆ti/C0F/C3
Fpau¼F/C3/C0Ff
5.3.6.3.4. Rollenbank met digitale instelling van de coëfficiënten f*
0en f*
2
5.3.6.3.4.1. In het geval van een rollenbank met digitale instelling van de
coëfficiënten f*
0en f*
2, waarbij een CPU in hetsyst eem is inge-
bouwd, wordt de nagestreefde rijweerstand F*=f*
0+f*
2v2
automatisch op de rollenbank ingesteld.
5.3.6.3.4.2. In ditgeval worden de coëfficiënt en f*
0en f*
2rechtstreeks digitaal
ingevoerd. Het uitlopen vindt plaats en de uitlooptijd ∆tiwordtbere-
kend. Na de automatische berekening door de ingebouwde CPU
wordtFpauautomatisch digitaal in het geheugen opgeslagen met
snelheidsintervallen van 0,06 km/h teneinde de instelling van de
rijweerstand te voltooien:
F/C3þFf¼1
3;6miþmr1 ðÞ2∆v
∆ti
Ff¼1
3;6miþmr1 ðÞ2∆v
∆ti/C0F/C3
Fpau¼F/C3/C0Ff
5.3.7.Verificatie vanderollenbank
5.3.7.1. Onmiddellijk na de initiële instelling wordt de uitlooptijd ∆tEop de
rollenbank die metde referent iesnelheid (v0) overeenkomt, gemeten
volgens dezelfde procedure als in de punten 5.1.9.1 tot en met
5.1.9.4.
De meting wordt minstens drie keer uitgevoerd en op basis van de
resultaten wordt de gemiddelde uitlooptijd ∆tEberekend.
5.3.7.2. De ingestelde rijweerstand bij de referentiesnelheid, FE(v0), op de
rollenbank wordtals volgtberekend:
FEv0ðÞ ¼1
3;6miþmr1 ðÞ2∆v
∆tE
waarbij:
FE= de ingestelde rijweerstand op de rollenbank;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 294
▼M2
∆tE= de gemiddelde uitlooptijd op de rollenbank;
5.3.7.3. De instellingsfout εwordtals volgtberekend:
ε¼FEv0ðÞ /C0 F/C3v0ðÞ jj
F/C3v0ðÞ/C2100
5.3.7.4. De rollenbank opnieuw afstellen als de instellingsfout niet aan de
volgende criteria voldoet:
ε≤2 % voor vo≥50 km/h
ε≤3 % voor 30 km/h ≤vo< 50 km/h
ε≤10 % voor vo< 30 km/h
5.3.7.5. De procedure in de punten 5.3.7.1 tot en met 5.3.7.3 wordt herhaald
tot de instellingsfout aan de criteria voldoet.
5.4. Instelling van de rollenbank met behulp van de rijweerstands-
tabel
De rollenbank kan worden ingesteld met behulp van de rijweer-
standstabel in plaats van de rijweerstand volgens de
uitloopmethode. Als met de tabel wordt gewerkt, wordt de rollen-
bank ingesteld op basis van het referentiegewicht, ongeacht
specifieke motorfietskenmerken.
Het equivalente traagheidsgewicht aan het vliegwiel mfiis hetin
tabel 3 gespecificeerde equivalente traagheidsgewicht mi. De rollen-
bank wordt ingesteld op de rolweerstand van voorwiel „a” en de
luchtweerstandscoëfficiënt „b” uit tabel 3.
Tabel 3 (1)
Equivalent traagheidsgewicht
Referentiegewicht mref(kg)Equivalentt raagheidsge-
wichtmi(kg)Rolweerstand van het
voorwiel „a”
(N)Luchtweerstandscoëfficiënt
„b”
(N/(km/h) (1))
95 < mref≤105 100 8,8 0,0215
105 < mref≤115 110 9,7 0,0217
115 < mref≤125 120 10,6 0,0218
125 < mref≤135 130 11,4 0,0220
135 < mref≤145 140 12,3 0,0221
145 < mref≤155 150 13,2 0,0223
155 < mref≤165 160 14,1 0,0224
165 < mref≤175 170 15,0 0,0226
175 < mref≤185 180 15,8 0,0227
185 < mref≤195 190 16,7 0,0229
195 < mref≤205 200 17,6 0,0230
205 < mref≤215 210 18,5 0,0232
215 < mref≤225 220 19,4 0,0233
225 < mref≤235 230 20,2 0,0235
235 < mref≤245 240 21,1 0,0236
245 < mref≤255 250 22,0 0,0238
255 < mref≤265 260 22,9 0,02391997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 295
▼M2
Referentiegewicht mref(kg)Equivalentt raagheidsge-
wichtmi(kg)Rolweerstand van het
voorwiel „a”
(N)Luchtweerstandscoëfficiënt
„b”
(N/(km/h) (1))
265 < mref≤275 270 23,8 0,0241
275 < mref≤285 280 24,6 0,0242
285 < mref≤295 290 25,5 0,0244
295 < mref≤305 300 26,4 0,0245
305 < mref≤315 310 27,3 0,0247
315 < mref≤325 320 28,2 0,0248
325 < mref≤335 330 29,0 0,0250
335 < mref≤345 340 29,9 0,0251
345 < mref≤355 350 30,8 0,0253
355 < mref≤365 360 31,7 0,0254
365 < mref≤375 370 32,6 0,0256
375 < mref≤385 380 33,4 0,0257
385 < mref≤395 390 34,3 0,0259
395 < mref≤405 400 35,2 0,0260
405 < mref≤415 410 36,1 0,0262
415 < mref≤425 420 37,0 0,0263
425 < mref≤435 430 37,8 0,0265
435 < mref≤445 440 38,7 0,0266
445 < mref≤455 450 39,6 0,0268
455 < mref≤465 460 40,5 0,0269
465 < mref≤475 470 41,4 0,0271
475 < mref≤485 480 42,2 0,0272
485 < mref≤495 490 43,1 0,0274
495 < mref≤505 500 44,0 0,0275
Per 10 kg Per 10 kg a = 0,088 mi
Opmerking: afgerond
tot twee decimalenb = 0,000015 mi+ 0,0200
Opmerking: afgerond
tot vijf decimalen
(1) Wanneer de door de fabrikant opgegeven topsnelheid van een voertuig minder dan 130 km/h bedraagt en deze snel-
heid met de proefinstellingen uit tabel 3 op de rollenbank niet kan worden bereikt, moet coëfficiënt b wordenaangepast zodat de topsnelheid toch kan worden bereikt.
5.4.1.Rijweerstandbijdeinstellingvanderollenbankvolgensderijweer-
standstabel
De ingestelde rijweerstand op de rollenbank FEwordtbepaald aan
de hand van de volgende vergelijking:1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 296
▼M2
FE¼FT¼aþb/C2v2
waarbij:
FT= de rijweerstand volgens de rijweerstandstabel, in Newton;
A = de rolweerstand van het voorwiel, in Newton;B = de luchtweerstandscoëfficiënt in Newtonuur in het kwadraat
per vierkante kilometer [N/(km/h)
2];
v = de specifieke snelheid in kilometers per uur.
De nagestreefde rijweerstand F*moetgelijk zijn aan de rijweerst and
volgens de rijweerstandstabel FT, omdat de correctie voor de stan-
daardomgevingsomstandigheden niet noodzakelijk is.
5.4.2.Specifieke snelheid voorderollenbank
De rijweerstanden op de rollenbank worden gecontroleerd bij de
specifieke snelheid v. Minstens vier specifieke snelheden, waar-
onder de referentiesnelheid (-snelheden), moeten worden
gecontroleerd. Het verschil tussen de specifieke snelheidspunten
(het interval tussen de maximum- en de minimumpunten) en de
referentiesnelheid of de referentiesnelheden als er meer dan een
referentiesnelheid is, moet aan weerszijden ten minste ∆v bedragen,
zoals gedefinieerd in punt5.1.6. De specifieke snelheidspunt en,
waaronder een of meer referentiesnelheidspunten, mogen niet meer
dan 20 km/h uiteen liggen en het interval tussen de specifieke snel-
heden moetgelijk zijn.
5.4.3.Verificatie vanderollenbank
5.4.3.1. Onmiddellijk na de initiële instelling wordt op de rollenbank de
uitlooptijd gemeten die overeenkomt met de specifieke snelheid.
De motorfiets mag niet op de rollenbank worden geplaatst tijdens
de meting van de uitlooptijd. Als de snelheid van de rollenbank de
maximumsnelheid van de poefcyclus overschrijdt, begint de meting
van de uitlooptijd.
De meting wordt minstens drie keer uitgevoerd en op basis van de
resultaten wordt de gemiddelde uitlooptijd ∆tEberekend.
5.4.3.2. De ingestelde rijweerstand FE(vj) bij de specifieke snelheid op de
rollenbank wordtberekend aan de hand van de volgende vergelij-
king:
FEvj/C0/C1
¼1
3;6mi2∆v
∆tE
5.4.3.3. De instellingsfout bij de specifieke snelheid, ε, wordtals volgtbere-
kend:
ε¼FEvj/C0/C1
/C0FT/C12/C12/C12/C12
FT/C2100
5.4.3.4. De rollenbank moet opnieuw worden afgesteld als de instellingsfout
niet aan de volgende criteria voldoet:
ε≤2 % voor v ≥50 km/h
ε≤3 % voor 30 km/h ≤v < 50 km/h
ε≤10 % voor v < 30 km/h
De procedure in de punten 5.4.3.1 tot en met 5.4.3.3 wordt herhaald
tot de instellingsfout aan de criteria voldoet.
5.5. Gereedmaken van de motorfiets of de driewieler
5.5.1. Vóór de proef wordt de motorfiets of de driewieler opgesteld in een
ruimte waar een relatief constante temperatuur tussen 20 en 30 ºC
heerst. Deze acclimatisering duurt tot de motorolie en de eventuele
koelvloeistof de temperatuur van de ruimte hebben bereikt met een
tolerantie van ± 2 K.
5.5.2. Als bandenspanning geldtde spanning die door de fabrikantvoor de
voorbereidende proef op de weg methetoog op de afst elling van de
rem is opgegeven. Indien de diameter van de rollen echter minder1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 297
▼M2
dan 500 mm bedraagt, mag de spanning met 30 à 50 % worden
verhoogd.
5.5.3. De massa op hetaangedreven wiel is dezelfde als wanneer de
motorfiets of de driewieler onder normale rijomstandigheden wordt
gebruikt met een bestuurder die 75 kg weegt.
5.6. Afstelling van de analyseapparatuur
5.6.1.Kalibratie vandeanalysetoestellen
Met behulp van de debietmeter en het op elke fles gemonteerde
drukreduceerventiel wordt in het analysetoestel de hoeveelheid gas
bij de aangegeven druk gespoten die verenigbaar is met de goede
werking van de toestellen. Het toestel wordt zodanig afgesteld dat
het de waarde, vermeld op de standaardfles, in gestabiliseerdewaarde aangeeft. Uitgaande van de met de fles met maximumge-
halte verkregen afstelling wordt de kromme van de afwijkingen
van het apparaat uitgezet als functie van het gehalte van de verschil-
lende gebruikte kalibratiegasflessen. Voor de
vlamionisatieanalysator moeten voor de periodieke kalibratie, die
ten minste éénmaal per maand moet worden verricht, mengsels van
luchten propaan (of hexaan) worden gebruiktmetnominale kool-
waterstofconcentraties die gelijk zijn aan 50 % en aan 90 % van
de volledige schaaluitslag. Voor niet-dispergerende analysatoren
met infraroodabsorptie moeten voor dezelfde periodieke kalibratie
mengsels van stikstof met respectievelijk CO en CO
2worden
gebruikt met nominale concentraties van 10 %, 40 %, 60 %, 85 %
en 90 % van de volledige schaaluitslag. Voor het kalibreren van de
chemiluminescentieanalysator voor NOxmoeten in stikstof verdunde
mengsels van stikstofoxide (N2O) met een nominale concentratie
van 50 % en 90 % van de volledige schaaluitslag worden gebruikt.
Voor de controlekalibratie die voor iedere reeks tests moet worden
verricht, worden voor de drie typen analysetoestellen mengsels
gebruikt die de te bepalen gassen in een concentratie van 80 %
van de volledige schaaluitslag bevatten. Om een kalibratiegas met
een concentratie van 100 % tot de vereiste concentratie te brengen
mag een verdunningsapparaatworden gebruikt .
6. WERKWIJZE BIJ DE PROEVEN OP DE ROLLENBANK
6.1. Bijzondere voorwaarden voor de uitvoering van de cyclus
6.1.1. De temperatuur in de ruimte waar zich de rollenbank bevindt, moet
gedurende de gehele proef tussen 20 en 30 ºC liggen en zoveel
mogelijk overeenstemmen met die van de ruimte waarin de motor-
fiets of de driewieler gereed wordt gemaakt.
6.1.2. De motorfiets of de driewieler moet tijdens de proef zo horizontaal
mogelijk staan om een abnormale verdeling van de brandstof te
voorkomen.
6.1.3. Tijdens de proef wordt vóór de motorfiets een ventilator met varia-
bele snelheid opgesteld die koele lucht in de richting van de
motorfiets blaast, zodat de werkelijke gebruiksomstandigheden
worden gesimuleerd. De ventilatorsnelheid moet zodanig zijn dat
bij snelheden van 10 tot 50 km/h de lineaire snelheid van de lucht
ter hoogte van de ventilatormond binnen ± 5 km/h van de overeen-
komstige snelheid van de rollen ligt. Bij snelheden van meer dan
50 km/h moetde lineaire snelheid van de luchtbinnen ± 10 %
liggen. Bij rolsnelheden van minder dan 10 km/h mag de luchtsnel-
heid gelijk zijn aan nul.
De genoemde luchtsnelheid wordt bepaald als een gemiddelde
waarde van negen meetpunten in het midden van negen rechthoeken
die de ventilatormond in negen zones verdelen (horizontaal en verti-
caal in drie gelijke delen). Elke waarde op die negen punten moet
binnen 10 % van de gemiddelde waarde liggen.
De ventilatormond moet een minimumdoorsnede van 0,4 m2hebben
en de onderkant van de ventilatormond moet zich tussen 5 en 20 cm
boven de grond bevinden. De ventilatormond moet loodrecht op de
lengteas van de motorfiets worden geplaatst, tussen 30 en 45 cm
voor het voorwiel. De inrichting waarmee de lineaire luchtsnelheid
wordt gemeten, wordt tussen 0 en 20 cm van de luchtuitlaat
geplaatst.
6.1.4. Tijdens de proef wordt de snelheid als functie van de tijd geregi-
streerd om te beoordelen of de cycli juist zijn uitgevoerd.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 298
▼M2
6.1.5. De temperatuur van het koelwater en die van de carterolie kunnen
eveneens worden geregistreerd.
6.2. Starten van de motor
6.2.1. Nadatde voorbereidingen aan de apparat uur voor hetopvangen,
verdunnen, analyseren en meten van de gassen (zie punt 7.1) zijn
uitgevoerd, wordt de motor gestart met behulp van de daartoe
aanwezige middelen: starter, choke, enz., overeenkomstig de
instructies van de fabrikant.
6.2.2. Hetbegin van de eerst e proefcyclus valtsamen methetbegin van
de monsterneming en de meting van de pompomwentelingen.
6.3. Gebruik van de handbediende choke
De choke moet zo snel mogelijk buiten werking worden gesteld en
in beginsel vóór de acceleratie van 0 naar 50 km/h. Indien dit voor-
schriftnietkan worden nageleefd, moethetmomentvan de
werkelijke buitenwerkingstelling worden aangegeven. De choke
wordt afgesteld overeenkomstig de instructies van de fabrikant.
6.4. Stationair draaien
6.4.1.Handgeschakelde versnellingsbak
6.4.1.1. Tijdens het stationair draaien is de koppeling ingeschakeld en staat
de versnellingsbak in de vrije stand.
6.4.1.2. Om de acceleraties normaal volgens de cyclus te doen plaatsvinden,
wordt de motorfiets of de driewieler 5 seconden vóór de acceleratie
die op de betrokken periode van stationair draaien volgt, in de
eerste versnelling gezet met de koppeling vrij.
6.4.1.3. De eerste periode van stationair draaien aan het begin van de cyclus
omvat6 seconden metde versnellingsbak in de vrije st and en de
koppeling ingeschakeld en 5 seconden in de eerste versnelling met
de koppeling vrij.
6.4.1.4. Voor de tussenliggende perioden van stationair draaien in elke
cyclus gelden respectievelijk de volgende tijden: 16 seconden in de
vrije stand en 5 seconden in de eerste versnelling, koppeling vrij.
6.4.1.5. De laatste periode van stationair draaien moet een duur van
7 seconden hebben metde versnellingsbak in de vrije st and en de
koppeling ingeschakeld.
6.4.2.Halfautomatische versnellingsbak
De instructies van de fabrikant voor het rijden in stadsverkeer of,
indien deze ontbreken, de voorschriften voor handgeschakelde
versnellingsbakken moeten worden nageleefd.
6.4.3.Automatische versnellingsbak
De versnellingshendel wordtgedurende de gehele proef niet
bediend, tenzij door de fabrikant anders is aangegeven. In dat geval
wordtde werkwijze voor handgeschakelde versnellingsbakken
gevolgd.
6.5. Acceleraties
6.5.1. De acceleraties worden zodanig uitgevoerd dat tijdens de gehele
duur van de fase een zo constant mogelijke waarde wordt
verkregen.
6.5.2. Indien de acceleratiemogelijkheden van de motorfiets of de drie-
wieler niet toereikend zijn om de acceleratiefasen binnen de
voorgeschreven tolerantiegrenzen uit te voeren, wordt de gastoevoer
van de motorfiets of de driewieler volledig geopend tot de voor de
cyclus voorgeschreven snelheid is bereikt, daarna wordt de cyclus
normaal voortgezet.
6.6. Vertragingen
6.6.1. Bij alle vertragingen wordt de gashendel volledig dichtgedraaid
terwijl de koppeling ingeschakeld blijft. Wanneer de snelheid tot
10 km/h is verminderd, wordt de motor ontkoppeld.
6.6.2. Indien de vertraging langer duurt dan voor deze fase is voorge-
schreven, worden de remmen van hetvoert uig gebruiktom aan de
cyclustijd te voldoen.
6.6.3. Indien de vertraging korter duurt dan voor deze fase is voorzien,
wordt de tijdverdeling van de theoretische cyclus hersteld door een1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 299
▼M2
periode van constante snelheid of stationair draaien die men laat
aansluiten op de eerstvolgende periode van constante snelheid of
stationair draaien. In dat geval is punt 2.4.3 niet van toepassing.
6.6.4. Aan het einde van de vertragingsperiode (stilstand van de motorfiets
of de driewieler op de rollen) wordtde versnellingsbak in de vrije
stand gezet en de koppeling ingeschakeld.
6.7. Constante snelheden
6.7.1. „Pompen” of sluiten van de gasklep bij het overgaan van acceleratie
naar de volgende fase van constante snelheid moet worden
vermeden.
6.7.2. Tijdens de perioden van constante snelheid moet de gashendel in
een vaste stand blijven.
7. PROCEDURE VOOR DE MONSTERNEMING, ANALYSE EN
VOLUMEMETING VAN DE EMISSIES
7.1. Verrichtingen vóór het starten van de motorfiets of de drie-
wieler
7.1.1. De opvangzakken Saen Sbworden geledigd en gesloten.
7.1.2. De roterende verdringerpomp P1wordtin werking gest eld zonder de
toerenteller in te schakelen.
7.1.3. De monsternemingspompen P2en P3worden in werking gesteld,
terwijl de wisselkleppen worden ingesteld voor afvoer naar de
buitenlucht; het debiet wordt geregeld door middel van de kleppen
V2en V3.
7.1.4. De registreerapparaten van temperatuur T en druk g1en g2worden
ingeschakeld.
7.1.5. De totalisator CT en de roltoerenteller worden op nul gesteld.7.2. Begin van de monsterneming en volumetrische meting
7.2.1. De in de punten 7.2.2 tot en met 7.2.5 genoemde handelingen
worden simultaan verricht.
7.2.2. De aanvankelijk naar de buitenlucht leidende wisselkleppen worden
ingesteld voor het opvangen in de zakken S
aen Sbvan de door de
sondes S2en S3continu genomen monsters.
7.2.3. Hetbeginmomentvan de proef wordtaangegeven op de grafieken
van de analoge registreerapparaten die met de temperatuurmeter T
en de drukverschilmeters g1en g2zijn verbonden.
7.2.4. De totalisator CT van de omwentelingen van pomp P1wordtinge-
schakeld.
7.2.5. De inrichting waarmee de in punt 6.1.3 bedoelde luchtstroom op de
motorfiets of de driewieler wordt gericht, wordt in werking gesteld.
7.3. Einde van de monsterneming en volumetrische meting
7.3.1. Aan het eind van de proefcyclus worden de in de punten 7.3.2 tot
en met 7.3.5 vermelde handelingen simultaan verricht.
7.3.2. De wisselkleppen worden versteld zodat de zakken Saen Sbworden
gesloten en de door de pompen P2en P3via de sondes S2en S3aangezogen monsters naar de buitenlucht worden afgevoerd.
7.3.3. Op de grafieken van de analoge registreerapparaten (punt 7.2.3)
wordtheteindmomentvan de proef aangegeven.
7.3.4. De totalisator CT van de omwentelingen van pomp P1wordtuit ge-
schakeld.
7.3.5. De inrichting waarmee de in punt 6.1.3 bedoelde luchtstroom op de
motorfiets of de driewieler wordt gericht, wordt uitgeschakeld.
7.4. Analyse
7.4.1. Zo spoedig mogelijk, doch in elk geval niet later dan 20 minuten na
het einde van de proefcyclus, worden de uitlaatgassen in de zak
geanalyseerd.
7.4.2. Vóór de analyse van elk monster dient de aanwijzing van het analy-
seapparaat voor elke verontreiniging op nul te worden afgeregeld
meteen geschiktnulgas.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 300
▼M2
7.4.3. Vervolgens worden de analyseapparaten met behulp van kalibreer-
gassen met een nominale concentratie van 70 à 100 % van het
bereik op de kalibratiecurves afgeregeld.
7.2.4. De nulwaarde van hetanalyseapparaatwordtvervolgens opnieuw
gecontroleerd. Als de afgelezen waarde meer dan 2 % van de volle-
schaalwaarde afwijktvan de in punt7.4.2 ingest elde waarde, wordt
de procedure herhaald.
7.4.5. Vervolgens worden de monsters geanalyseerd.
7.4.6. Na de analyse worden de nulwaarde en de volleschaalwaarde
opnieuw gecontroleerd met behulp van dezelfde gassen. Indien bij
deze controles de afgelezen waarden binnen 2 % van die van punt
7.4.3 liggen, wordthetresult aatvan de analyse als aanvaardbaar
beschouwd.
7.4.7. Tijdens alle onderdelen van deze procedure dienen de flow-rate en
de druk van de diverse gassen dezelfde waarde te hebben als tijdens
de kalibratie van de analyseapparaten.
7.4.8. De waarde voor de concentratie van elke gemeten verontreiniging in
het uitlaatgas wordt pas afgelezen nadat de aanwijzing van het
analyseapparaatis gest abiliseerd.
7.5. Meting van de afgelegde afstand
De werkelijke afgelegde afstand S wordt verkregen door het op de
totaliserende toerenteller afgelezen aantal omwentelingen (punt
4.1.1) te vermenigvuldigen met de omtrek van de rol. Deze afstand
wordt in kilometers uitgedrukt.
8. BEPALING VAN DE HOEVEELHEID UITGEWORPEN
GASSEN
8.1. De tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide wordt
bepaald met behulp van de formule:
COM¼1
S/C2V/C2dCO/C2COc
106
waarbij:
8.1.1. COMde tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide in g/km
is;
8.1.2. S de in punt7.5 omschreven afst and is;
8.1.3. dCOde dichtheid van koolmonoxide is bij een temperatuur van 0 ºC
en bij een druk van 101,33 kPa (= 1,250 kg/m3);
8.1.4. COcde volumetrische concentratie van koolmonoxide in de
verdunde gassen is, uitgedrukt in ppm en gecorrigeerd voor de in
de verdunningsluchtaanwezige veront reiniging:
COc¼COe/C0COd1/C01
DF/C18/C19
waarbij:
8.1.4.1. COede in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide is in het
monster verdunde gassen dat in de zak Sbis opgevangen;
8.1.4.2. COdde in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide is in het
monster verdunningslucht dat in de zak Sais opgevangen;
8.1.4.3. DF de in punt8.4 omschreven fact or is;8.1.5. V het totale volume verdunde gassen is, uitgedrukt in m
3/proef en
herleid tot de referentieomstandigheden 0 ºC (273 K) en 101,33 kPa:
V¼Vo/C2N/C2Pa/C0Pi ðÞ /C2 273
101;33/C2Tpþ273
waarbij:
8.1.5.1. Vohetvolume van hetgedurende één omwent eling door pomp
P1verplaatste gas is, uitgedrukt in m3/omwenteling. Dit volume is
afhankelijk van het verschil in druk tussen de inlaat en de uitlaat
van de pomp;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 301
▼M2
8.1.5.2. N het aantal omwentelingen van pomp P1tijdens elke fase van de
proefcyclus is;
8.1.5.3. Pade omgevingsdruk in kPa is;
8.1.5.4. Pide gemiddelde waarde is van de onderdruk bij de inlaatvan pomp
P1uitgedrukt in kPa, tijdens de uitvoering van de vier cycli;
8.1.5.5. Tpde waarde is van de temperatuur van de verdunde gassen die
tijdens de uitvoering van de vier cycli bij de inlaat van pomp
P1wordtgemet en.
8.2. De tijdens de proef door de uitlaat van de motorfiets of de drie-
wieler uitgeworpen massa onverbrande koolwaterstoffen wordt
berekend met behulp van onderstaande formule:
HCM¼1
S/C2V/C2dHC/C2HCc
106
waarbij:
8.2.1. HCMde tijdens de proef uitgeworpen massa koolwaterstoffen in g/
km is;
8.2.2. S de in punt7.5 omschreven afst and is;8.2.3. d
HCde dichtheid van de koolwaterstoffen is bij een temperatuur van
0 ºC en een druk van 101,33 kPa bij een gemiddelde verhouding
koolstof/waterstof van 1:1,85 (= 0,619 kg/m3);
8.2.4. HCcde concentratie van de verdunde gassen is, uitgedrukt in ppm
koolstofequivalent (bv. de propaanconcentratie vermenigvuldigd
met3), meteen correct ie voor de verdunningslucht :
HCc¼HCe/C0HCd1/C01
DF/C18/C19
waarbij:
8.2.4.1. HCede koolwaterstoffenconcentratie is in het monster verdunde
gassen datin de zak Sbis opgevangen, uitgedrukt in ppm koolstof-
equivalent;
8.2.4.2. HCdde koolwaterstoffenconcentratie is in het monster verdunnings-
luchtdatin de zak Sais opgevangen, uitgedrukt in ppm
koolstofequivalent;
8.2.4.3. DF de in punt8.4 omschreven fact or is;8.2.5. V het totale volume is (zie punt 8.1.5).
8.3. De massa stikstofoxiden die tijdens de proef aan de uitlaat van
de motorfiets of de driewieler wordt uitgeworpen, wordt bere-
kend met behulp van onderstaande formule:
NO
xM¼1
S/C2V/C2dNO2/C2NOxc/C2Kh
106
waarbij:
8.3.1. NOxMde massa stikstofoxiden is die tijdens de proef wordt uitge-
worpen, uitgedrukt in g/km;
8.3.2. S de in punt7.5 omschreven afst and is;8.3.3. d
NO2de dichtheid van de stikstofoxiden in de uitlaatgassen is, in
stikstofdioxide-equivalent, bij een temperatuur van 0 ºC en een
druk van 101,33 kPa (= 2,05 kg/m3);
8.3.4. NOxcde stikstofoxidenconcentratie van de verdunde gassen is, uitge-
drukt in ppm, met een correctie voor de verdunningslucht:
NOxc¼NOxe/C0NOxd1/C01
DF/C18/C19
waarbij:
8.3.4.1. NOxede stikstofoxidenconcentratie is in het monster verdunde
gassen datin de zak Sais opgevangen, uitgedrukt in ppm;
8.3.4.2. NOxdde stikstofoxidenconcentratie is in het monster verdunnings-
luchtdatin de zak Sbis opgevangen, uitgedrukt in ppm;
8.3.4.3. DF de in punt8.4 omschreven fact or is;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 302
▼M2
8.3.5. Khde correctiefactor voor de vochtigheid is:
Kh¼1
1/C00;0329 /C2H/C010;7
waarbij:
8.3.5.1. H de absolute vochtigheid in gram water per kg droge lucht is:
H¼6;2111 /C2U/C2Pd
Pa/C0Pd/C2U
100 g =kgðÞ
waarbij:
8.3.5.1.1. U het vochtigheidspercentage is;8.3.5.1.2. P
dde verzadigde dampspanning bij de testtemperatuur is, uitgedrukt
in kPa;
8.3.5.1.3. Pade omgevingsdruk in kPa is;
8.4. DF is een factor die door onderstaande formule wordt weerge-
geven:
DF¼14;5
CO2þ0;5C O þHC
waarbij:
8.4.1. CO, CO2en HC de koolmonoxide-, de kooldioxide- en koolwater-
stoffenconcentraties zijn in het monster verdunde gassen dat zich
in de zak Sabevindt, uitgedrukt in %.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 303
Subaanhangsel1bis
UITSPLITSING VAN DE PROEFCYCLI VOOR DE PROEF VAN TYPE I
Proefcyclus van de basiscyclus in de stad op de rollenbank
(zie aanhangsel 1, punt2.1)
Proefcyclus (motor) van de basiscyclus in de stad voor de proef van type I
(zie aanhangsel 1, subaanhangsel 1)
Bedrijfscyclus van de cyclus in de stad op de rollenbank
Nr. Werkingswijze FaseAcceleratie
(m/s2)Snelheid
(km/h)Duur van elke fase Gecumuleerde
tijd
(s)In te schakelen versnelling bij handgescha-
kelde versnellingsbak(s) (s)
1 Stationair 1 20 20 20 Zie punt 2.3.3 van aanhangsel 2 —
gebruik van de versnellingsbak tijdens
de cyclus buiten de stad volgens de
aanbevelingen van de fabrikant2 Acceleratie 0,83 0-15 5 25
3 Schakelen 22 7
4 Acceleratie 0,62 15-35 9 36
5 Schakelen 2 2 41 38
6 Acceleratie 0,52 35-50 8 467 Schakelen 24 8
8 Acceleratie 0,43 50-70 13 61
9 Constante snelheid 3 70 50 50 111
10 Vertragen 4 – 0,69 70-50 8 8 119
11 Constante snelheid 5 50 69 69 188
12 Acceleratie 6 0,43 50-70 13 13 201
13 Constante snelheid 7 70 50 50 251
14 Acceleratie 8 0,24 70-100 35 35 286
15 Constante snelheid 9 100 30 30 316
16 Acceleratie 10 0,28 100-120 20 20 336▼M21997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 304
Nr. Werkingswijze FaseAcceleratie
(m/s2)Snelheid
(km/h)Duur van elke fase Gecumuleerde
tijd
(s)In te schakelen versnelling bij handgescha-
kelde versnellingsbak(s) (s)
17 Constante snelheid 11 120 10 20 346
18 Vertragen – 0,69 120-80 16 362
19 Vertragen 12 – 1,04 80-50 8 34 370
20 Vertragen met ontkoppelde motor – 1,39 50-0 10 380
21 Stationair 13 20 20 400
Proefcyclus (motor) van de cyclus buiten de stad voor de proef van type I
(zie punt3 van aanhangsel 1 van bijlage III bij Richt lijn 91/441/EEG (1))▼M21997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 305
(1) PB L 242 van 30.8.1991, blz. 1.
▼B
Aanhangsel2
Proef van het type II
(Bepaling van de uitworp van koolmonoxide bij stationair draaien)
1. INLEIDING
Dit aanhangsel bevat een beschrijving van de methode voor het verrichten
van de proef van type II als omschreven in punt 2.2.1.2 van bijlage II.
2. MEETVOORWAARDEN
2.1. Als brandstof wordt de referentiebrandstof gebruikt waarvan de specifica-
ties in bijlage IV zijn opgegeven.
2.2. De proef van type II als beschreven in punt 2.2.1.2. van bijlage II moet
onmiddellijk na de proef van type I worden gemeten, bij normaal en bij
hoog stationair toerental.
2.3. Bij motorfietsen of driewielers met een handgeschakelde of halfautomati-
sche versnellingsbak wordtde proef uit gevoerd metde versnelling in de
neutrale stand en de koppeling ingeschakeld.
2.4. Bij motorfietsen of driewielers met automatische transmissie wordt de proef
uitgevoerd met de versnellingshandel in de stand „0” of „parkeren”.
3. GASMONSTERNEMING
3.1. De uitlaatopening moet van een voldoende gasdicht verlengstuk zijn voor-
zien, ten einde de bemonsteringssonde voor de uitlaatgassen daar tenminste
60 cm diep in de kunnen steken zonder de tegendruk met meer dan 1,25 kPa
te verhogen en zonder de werking van de motorfiets of de driewieler te
storen. De vorm van dit verlengstuk moet zodanig worden gekozen dat
een aanmerkelijke verdunning van de uitlaatgassen in de lucht ter hoogte
van de sonde wordt voorkomen. Indien de motorfiets of de driewieler van
verschillende uitlaatopeningen is voorzien, worden de openingen op een
gemeenschappelijke slang aangesloten of wordt voor elke opening het kool-
monoxidegehalte gemeten; het meetresultaat wordt in dat geval gevormd
door hetrekenkundige gemiddelde van deze gehalt en.
3.2. De CO-concentratie (CCO)e nd eC O2-concentratie (CCO2) worden bepaald
aan de hand van de door het meetapparaat aangegeven of geregistreerde
waarden, waarbij de passende kalibratiekrommen worden toegepast.
3.3. De koolmonoxideconcentratie bij tweetaktmotoren wordt als volgt gecorri-
geerd:
CCOcorr:¼CCO10
CCOþCCO2% vol : ðÞ
3.4. De koolmonoxideconcentratie bij viertaktmotoren wordt als volgt gecorri-
geerd:
CCOcorr:¼CCO15
CCOþCCO2% vol : ðÞ
3.5. Correctie van de CCO-waarde (punt3.2) die is gemet en volgens de in punt
3.3 of punt 3.4 opgegeven formules, is niet vereist indien de totale waarde
van de gemeten concentraties (CCO+CCO2) bij tweetaktmotoren tenminste
10 of bij viertaktmotoren tenminste 15 bedraagt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 306
▼M1
▼B
▼B
BIJLAGEIII
VOORSCHRIFTEN INZAKE DE MAATREGELEN TEGEN ZICHT-
BARE LUCHTVERONTREINIGING DIE DOOR MOTORVOERTUIGEN
OP TWEE OF DRIE WIELEN MET EEN MOTOR MET COMPRESSIE-
ONTSTEKING WORDT VEROORZAAKT
1. DEFINITIE
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder:
1.1. „type voertuig”,
motorvoertuigen die onderling geen verschillen vertonen met betrekking
tot essentiële aspecten zoals de kenmerken van het voertuig en de motor
als omschreven in bijlage V.
2. VOORSCHRIFTEN EN PROEVEN2.1.Algemeen
De onderdelen die van invloed kunnen zijn op de emissie van zichtbare
verontreinigende stoffen dienen zodanig te zijn ontworpen, geconstru-
eerd en gemont eerd dathetvoert uig onder normale
gebruiksomstandigheden en ondanks de trillingen die daarin kunnen
ontstaan, blijft voldoen aan de eisen van deze bijlage.
2.2.Voorschriften inzake de koudstartinrichting
2.2.1. De koudstartinrichting moet zodanig ontworpen en geconstrueerd zijn
datdeze inricht ing nietwordtingeschakeld of nietingeschakeld blijft
wanneer de motor normaal functioneert.
2.2.2. De voorschriften van punt 2.2.1 zijn niet van toepassing indien aan
tenminste één van de volgende eisen wordt voldaan:
2.2.2.1. Bij een ingeschakelde koudstartinrichting blijft de coëfficiënt voor de
absorptie van het licht door de gassen die bij constant toerental door
de motor worden uitgestoten, als gemeten volgens de in aanhangsel 1
voorgeschreven procedure, binnen de grenzen vermeld in aanhangsel 3.
2.2.2.2. Indien de koudstartinrichting ingeschakeld blijft, komt hierdoor de
motor binnen een redelijke tijd tot stilstand.
2.3.Voorschriften inzake de emissies van zichtbare verontreinigende
stoffen
2.3.1. De meting van de zichtbare verontreinigende stoffen die worden uitge-
stoten door het voertuigtype dat voor goedkeuring ter beschikking is
gesteld, geschiedt aan de hand van twee methoden die beschreven zijn
in de aanhangsels 1 en 2; de eerste heeft betrekking op proeven bij
constante toerentallen en de tweede op proeven bij vrije acceleratie.
2.3.2. De waarde van de emissies van zichtbare verontreinigende stoffen,
gemeten overeenkomstig de in aanhangsel 1 beschreven methode, mag
de in aanhangsel 3 voorgeschreven grenzen nietoverschrijden.
2.3.3. Bij turbocompressormotoren mag de bij acceleratie in de vrije stand
gemeten absorptiecoëfficiënt niet de grenswaarde overschrijden die in
aanhangsel 3 is voorgeschreven voor de waarde van hetnominale
debiet die overeenkomt met de bij proeven met constante toerentallen
gemeten maximale absorptiecoëfficiënt, verhoogd met 0,5m
−1.
2.3.4. Gelijkwaardige meetapparaten zijn toegestaan. Indien gebruik gemaakt
wordtvan een ander apparaatdan die welke beschreven zijn in
aanhangsel 4, moet de gelijkwaardigheid ten aanzien van de desbetref-
fende motor worden aangetoond.
3. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE
3.1. Voor de controle op de overeenstemming van de produktie gelden de
bepalingen van punt1 van bijlage VI van Richt lijn 92/61/EEG.
3.2. Met het oog op de in punt 3.1 voorgeschreven conformiteitscontrole
wordtuitde serie een voert uig genomen.
3.3. De conformiteit van het voertuig met het goedgekeurde type wordt
gecontroleerd aan de hand van de beschrijving op het goedkeuringsfor-1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 307
▼B
mulier. Daarnaast vindt de verificatie plaats door middel van proeven
die onder de volgende voorwaarden worden uitgevoerd:
3.3.1. Een nog nietingereden voert uig wordtonderworpen aan de in
aanhangsel 2 beschreven vrije acceleratieproef.
Het voertuig wordt geacht in overeenstemming met het goedgekeurde
type te zijn indien de vastgestelde absorptiecoëfficiënt de op het goed-
keuringsformulier vermelde gecorrigeerde waarde van de
absorpt iecoëfficiëntnietoverschrijdtmetmeer dan 0,5 m−1. Op verzoek
van de constructeur kan gebruik gemaakt worden van in de handel
verkrijgbare brandstof in plaats van de referentiebrandstof. Bij een
geschil dient gebruik gemaakt te worden van de referentiebrandstof.
3.3.2. Indien de waarde die bij de in punt 3.3.1 bedoelde proef is vastgesteld
hetop hetgoedkeuringsformulier vermelde get al overschrijdtmetmeer
dan 0,5 m−1, wordt de motor van het voertuig onderworpen aan de in
aanhangsel 1 beschreven proef bij constante toerentallen volgens de
volle belastingscurve. De zichtbare emissies mogen de in aanhangsel 3
vermelde grenswaarden nietoverschrijden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 308
▼B
Aanhangsel1
Proef bij constant toerental volgens de volle belastingcurve
1. INLEIDING
1.1. Methode voor de bepaling van de emissie van zichtbare verontreinigende
stoffen bij verschillende constante toerentallen volgens de curve van de
volle belasting.
1.2. De proef kan bij een motor of bij een voertuig worden verricht.
2. PRINCIPE VAN DE METING
2.1. De opaciteit van de uitlaatgassen van de motor wordt gemeten terwijl
deze bij volle belasting en bij constant toerental functioneert.
2.2. Er worden ten minste zes metingen verricht die zijn verdeeld over het
maximale nominale toerental en het minimale nominale toerental. De
uiterste punten van de meting moeten samenvallen met de uiterste
waarden van het hierboven omschreven interval en een meetpunt valt
samen met het toerental waarbij de motor het maximumvermogen
ontwikkelt en het toerental waarbij het maximumkoppel wordt bereikt.
3. PROEFVOORWAARDEN
3.1.Voertuig of motor
3.1.1. Bij de beschikbaarstelling moeten motor of voertuig in goede mechani-
sche staat verkeren. De motor moet ingelopen zijn.
3.1.2. De motor moet worden beproefd met de uitrusting vermeld in bijlage V.
3.1.3. Bij beproeving van een motor wordt het vermogen gemeten overeenkom-
stig de bijzondere richtlijn betreffende het maximumvermogen, waarbij
evenwel de in punt 3.1.4 vermelde toleranties gelden. Bij beproeving
van een voertuig dient te worden gecontroleerd dat het brandstofdebiet
niet lager is dan de door de constructeur opgegeven waarde.
3.1.4. Met betrekking tot het motorvermogen dat tijdens de proef bij constante
toerentallen volgens de volle belastingcurve op de proefbank wordt
gemeten, gelden de volgende toleranties ten opzichte van het door de
constructeur opgegeven vermogen:
— maximumvermogen ± 2 %
— overige meetpunten + 6 %/− 2 %.
3.1.5. Het uitlaatsysteem mag geen enkel lek vertonen waardoor een verdunning
van de uitlaatgassen van de motor optreedt. Wanneer een motor van
verschillende uitlaatopeningen is voorzien, moeten deze onderling worden
verbonden tot een enkele opening waarin de opaciteitsmeting wordt
verricht.
3.1.6. De motor moet zich in normale door de constructeur voorgeschreven
bedrijfsomstandigheden bevinden. Hierbij moeten in het bijzonder het
koelwater en de olie de normale door de constructeur voorgeschreven
temperaturen hebben.
3.2.Brandstof
Voor de proef moetgebruik worden gemaaktvan de referent iediesel-
brandstof zoals gespecificeerd in bijlage IV.
3.3.Proeflaboratorium
3.3.1. De absolute temperatuur T, uitgedrukt in K, van de in de motor ingelaten
lucht(1) wordt op ten hoogste 15 cm voor de ingang van het luchtfilter of,
indien er geen luchtfilter is, op ten hoogste 15 cm van de luchtinlaat
gemeten. De droge atmosferische druk ps, uitgedrukt in kPa, wordt ook
gemeten en de atmosferische factor fa wordt bepaald met de formule:1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 309
(1) De proef kan worden uitgevoerd in een klimaatkamer waar de atmosferische omstan-
digheden kunnen worden geregeld.
▼B
fa¼99
ps/C18/C190;65
/C1T
298/C18/C190;5
waarin
ps = pb−p µ
pb= barometerdruk
pµ = dampdruk
3.3.2. Voor een geldige proefneming moetde fact or fa zodanig zijn dat0,98 <
fa < 1,02.
3.4.Apparatuur voor bemonstering en meting
De coëfficiënt voor de absorptie van het licht door de uitlaatgassen dient
gemeten te worden met behulp van een opaciteitsmeter die voldoet aan de
eisen van aanhangsel 4 en die geïnstalleerd is overeenkomstig aanhangsel
5.
4. BEOORDELING VAN DE ABSORPTIECOEFFICIENT
4.1. Voor alle toerentallen waarbij meting van de absorptiecoëfficiënt krach-
tens punt 2.2 plaatsvindt, wordt het nominale gasdebiet berekend
volgens de volgende formules:
— voor tweetaktmotoren
G¼Vn
60
— voor viertaktmotoren
G¼Vn
120
waarin
G = hetnominale gasdebietin lit ers per seconde (l/s),
V = de cilinderinhoud van de motor uitgedrukt in liters (l),
n = het toerental uitgedrukt in omwentelingen per minuut.
4.2. Indien de nominale debiet waarde nietcorrespondeertmetéén van de
waarden van de tabel in aanhangsel 3, wordt de aan te houden grens-
waarde verkregen door interpolatie in evenredige gedeelten.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 310
▼B
Aanhangsel2
Vrije acceleratieproef
1. PROEFVOORWAARDEN
1.1. De proef wordt uitgevoerd met een voertuig of een op een proefbank
gemonteerde motor.
1.1.1. Bij beproeving van een motor op een proefbank moet deze proef worden
uitgevoerd zo snel mogelijk na de proef betreffende de controle van de
opaciteit bij volle belasting en constant toerental. Met name het koelwater
en de olie moeten de normale door de constructeur aangegeven tempera-
turen hebben.
1.1.2. Wordt de proef uitgevoerd bij een stilstaand voertuig dan moet de motor
tevoren tijdens een rit op de weg of door middel van een dynamische
proef in de toestand van de normale bedrijfsomstandigheden worden
gebracht. De proef dient dan zo spoedig mogelijk na het einde van deze
voorverwarmingsperiode te worden uitgevoerd.
1.2. De verbrandingskamer mag nietzijn afgekoeld of vervuild door een
langere periode van stationair bedrijf voordat de proef wordt uitgevoerd.
1.3. De proefvoorwaarden omschreven in de punten 3.1, 3.2 en 3.3 van
aanhangsel 1 zijn van toepassing.
1.4. De voorschriften inzake de apparatuur voor monsterneming en meting
van punt3.4 van aanhangsel 1 zijn van t oepassing.
2. UITVOERING VAN DE PROEF
2.1. Indien beproeving plaatsvindt op de proefbank wordt de motor losgekop-
peld van de rem, waarbij deze wordtvervangen door de draaiende
onderdelen die aangedreven worden bij neutrale stand van de versnel-
lingshandel, of door een traagheid die gelijkwaardig is aan die van deze
onderdelen.
2.2. Indien de proef meteen voert uig wordtgenomen, wordtde versnellings-
handel in neutraal geplaatst, motor gekoppeld.
2.3. Bij stationair draaiende motor wordt het gaspedaal snel, maar niet ruw,
ingetrapt zodat de inspuitpomp zijn maximale capaciteit levert. Deze
stand wordt gehandhaafd tot het maximale motortoerental wordt bereikt
en de regelaar in werking treedt. Zodra dit toerental bereikt is, wordt het
gaspedaal losgelaten tot de motor weer stationair draait en de opaciteits-
meter zich aan deze omstandigheden heeft aangepast.
2.4. De in punt 2.3 beschreven procedure wordt tenminste zes maal herhaald
teneinde het uitlaatsysteem te reinigen en eventueel de apparatuur te
kunnen afstellen. De maximale waarden van de opaciteit bij elk van
deze achtereenvolgende acceleratieproeven worden opgetekend tot
constante waarden worden verkregen. Er wordt geen rekening gehouden
met de waarden die opgetekend worden tijdens het stationair draaien na
elke acceleratie. De afgelezen waarden worden constant geacht wanneer
vier achtereenvolgende waarden in een bereik liggen met een breedte
die gelijk is aan 0,25 m−1en deze geen afnemende reeks vormen. De
aan te houden absorptiecoëfficiënt XMis hetrekenkundig gemiddelde
van deze vier waarden.
2.5. Motoren met drukvulling worden eventueel aan de volgende bijzondere
voorschriften onderworpen:
2.5.1. Bij motoren met een turbocompressor die door een koppelingsmecha-
nisme of mechanisch door de motor wordt aangedreven en ontkoppeld
kan worden, worden twee volledige meetcyclussen verricht met vooraf-
gaande acceleraties, waarbij de turbocompressor in de eerste cyclus
wordt ingeschakeld en in de tweede wordt ontkoppeld. De hoogste
verkregen waarde wordthierbij als result aataangehouden.
2.5.2. Indien de motor van verschillende uitlaatopeningen is voorzien worden
voor de uitvoering van de proeven alle openingen aangesloten op een
geschikte inrichting waarin de gassen worden vermengd en die in eenenkele opening uitmondt. De vrije acceleratieproeven kunnen evenwel
bij elke uitlaatopening worden verricht. In dat geval wordt de waarde
die voor het berekenen van de correctie van de absorptiecoëfficiënt wordt
gebruikt, gevormd door het rekenkundig gemiddelde van de bij elke
opening opgetekende waarden; de proef wordt slechts geldig geacht1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 311
▼B
indien de gemeten uiterste waarden onderling niet meer dan 0,15 m−1
verschillen.
3. BEPALING VAN DE GECORRIGEERDE WAARDE VAN DE
ABSORPTIECOEFFICIENT
Deze voorschriften zijn van toepassing indien de absorptiecoëfficiënt bij
constant toerental daadwerkelijk is bepaald bij hetzelfde afgeleide motor-
type.
3.1.Symbolen
XM: de waarde van de absorptiecoëfficiënt bij acceleratie in de vrije
stand, gemeten volgens punt 2.4;
XL: de gecorrigeerde waarde van de absorptiecoëfficiënt bij vrije acce-
leratie;
SM: de waarde van de absorptiecoëfficiënt die is gemeten bij constant
toerental (punt 2.1 van aanhangsel 1) en die de voorgeschreven
grenswaarde bij hetzelfde nominale debiet het meest benadert;
SL: de in punt4.2 van aanhangsel 1 voorgeschreven waarde van de
absorptiecoëfficiënt bij het nominale debiet voor het meetpunt
waarvoor de waarde SMis verkregen.
3.2. Aangezien de absorptiecoëfficiënten worden uitgedrukt in m−1wordtde
gecorrigeerde waarde XLbepaald door de kleinste van de twee volgende
formules:
XL¼SL/C1XM
SM
of
XL=XM+ 0,5.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 312
▼B
Aanhangsel3
Grenswaarden voor de proef bij constant toerental
Nominale stroom G
liter/secondeAbsorptiecoëfficiënt k
m−1
< 42 2,26
45 2,19
50 2,08
55 1,985
60 1,90
65 1,84
70 1,775
75 1,72
80 1,665
85 1,62
90 1,575
95 1,535
100 1,495
105 1,465
110 1,425
115 1,395
120 1,37
125 1,345
130 1,32
135 1,30
140 1,27
145 1,25
150 1,225
155 1,205
160 1,19
165 1,17
170 1,155
175 1,14
180 1,125
185 1,11
190 1,095
195 1,08
> 200 1,065
Opmerking: Hoewel bovenvermelde waarden tot op 0,01 of 0,005 zijn afgerond,
houdtditnietin datde met ingen metdeze nauwkeurigheid moet en
plaatsvinden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 313
▼B
Aanhangsel4
Kenmerken van de opaciteitsmeters
1. TOEPASSINGSGEBIED
In dit aanhangsel zijn de voorwaarden omschreven waaraan opaciteits-
meters moeten voldoen die gebruikt worden bij de in de aanhangsels 1
en 2 beschreven proeven.
2. BASISSPECIFICATIE VOOR DE OPACITEITSMETERS
2.1. Het te meten gas bevindt zich in een omhulling waarvan het inwendige
oppervlak geen weerspiegelende eigenschappen vertoont.
2.2. De werkelijke lengte van het traject van de lichtbundels door het te
meten gas wordt bepaald met inachtneming van de eventuele invloed
van de beschermende onderdelen van de lichtbron en van de foto-elek-
trische cel. De werkelijke lengte moet op het apparaat zijn aangegeven.
2.3. De meetwijzer van de opaciteitsmeter moet voorzien zijn van twee
meetschalen, één in absolute eenheden van lichtabsorptie van 0 tot
(m−1) en de andere lineair van 0 tot 100; beide meetschalen moeten zich
uitstrekken over een bereik van 0 voor de totale lichtflux tot het
maximum schaalbereik voor totale verduistering.
3. CONSTRUCTIEKENMERKEN
3.1.Algemeen
De opaciteitsmeter moet zodanig zijn ontworpen dat de kamer in
bedrijfsomstandigheden bij constante toerentallen wordt gevuld met
een rook van uniforme doorschijnendheid.
3.2.Rookkamer en huis van de opaciteitsmeter
3.2.1. De hoeveelheden parasitair licht ten gevolge van inwendige weerspiege-
ling of door diffusie-effecten die tot de foto-elektrische cel doordringen,
moeten tot een minimum worden beperkt (bijvoorbeeld door het
aanbrengen van een matte zwarte bekleding op de inwendige opper-
vlakken en door een gunstige plaatsing der onderdelen in het
algemeen).
3.2.2. De optische eigenschappen moeten zodanig zijn dat het gecumuleerde
effectvan diffusie en weerspiegeling nietmeer bedraagtdan een line-
aire schaaleenheid, indien de rookkamer gevuld is meteen rookgas dat
een absorptiecoëfficiënt heeft van ongeveer 1,7 m−1.
3.3.Lichtbron
Deze moet bestaan uit een gloeilamp met een kleurtemperatuur tussen
2 800 en 3 250 K.
3.4.Lichtgevoelig element
3.4.1. Dit bestaat uit een foto-elektrische cel met een spectrale responsiecurve
die overeenkomt met de foto-optische curve van het menselijk oog
(maximumresponsie in de band van 550/570 nm, minder dan 4 % van
deze maximumresponsie beneden 430 nm en boven 680 nm).
3.4.2. Het elektrisch circuit met de wijzer moet zodanig zijn ontworpen dat de
uitgangsstroom van de foto-elektrische cel een lineaire functie is van de
intensiteit van het opgevangen licht in het bereik van de bedrijfstempe-raturen van de foto-elektrische cel.
3.5.Meetschalen
3.5.1. De lichtabsorptiecoëfficiënt k wordt berekend aan de hand van de
formule Ø = Ø
o·e−KL, waarin L de werkelijke lengte is van de lichtbun-
dels door het te meten gas, Øode invallende flux en Ø de uittredende
flux. Indien de werkelijke lengte L van een bepaald type opaciteits-
meter niet rechtstreeks kan worden beoordeeld aan de hand van de
geometrie, dan moet de werkelijke lengte L worden bepaald:
— hetzij met behulp van de methode beschreven in punt 4,
— hetzij aan de hand van een vergelijking met een ander type opaci-
teitsmeter waarvan de effectieve lengte bekend is.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 314
▼B
3.5.2. De relatie tussen de lineaire schaal van 0 tot 100 en de absorptiecoëffi-
ciëntk is gegeven in de formule
k¼/C01
Lloge1/C0N
100/C18/C19
;
waarin N een afgelezen waarde is van de lineaire schaal en k de
daarmee overeenkomende waarde van de absorptiecoëfficiënt.
3.5.3. Met behulp van de meetwijzer van de opaciteitsmeter moet een absorp-
tiecoëfficiënt van 1,7 m−1meteen nauwkeurigheid van 0,025 m−1
kunnen worden afgelezen.
3.6.Afstelling en controle van het meetapparaat
3.6.1. Het elektrisch circuit van de foto-elektrische cel en van de wijzer moet
zodanig kunnen worden ingesteld dat de wijzer op nul kan worden
teruggebracht, wanneer de lichtflux door een met onvervuilde lucht
gevulde rookkamer of door een andere kamer metovereenkomst ige
eigenschappen valt.
3.6.2. Bij uitgeschakelde lamp en open of kortgesloten meetcircuit moet op de
schaal van de absorptiecoëfficiënt de waarde ∞worden aangewezen en
bij opnieuw ingeschakeld meetcircuit moet de afgelezen waarde ∞
blijven.
3.6.3. Een tussentijdse controle moet plaatsvinden door in de rookkamer een
filter aan te brengen dat een gas voorstelt, waarvan de bekende absorp-
tiecoëfficiënt k, gemeten overeenkomstig het bepaalde in punt 3.5.1,
tussen 1,6 m−1en 1,8m−1ligt. De waarde van k moet tot op 0,025 m−1
nauwkeurig bekend zijn. Bij de controle moet worden nagegaan ofdeze waarde nietmeer dan 0,05 m
−1verschiltvan de aangewezen
waarde indien het filter tussen de lichtbron en de fotocel is aangebracht.
3.7.Responsie van de opaciteitsmeter
3.7.1. De aanspreektijd van het elektrisch meetcircuit, die overeenkomt met de
tijd die de wijzer nodig heeft om een uitslag van 90 % van de totale
schaal te bereiken, wanneer een afscherming welke de foto-elektrische
cel volledig verduistert wordt weggenomen, moet 0,9 tot 1,1 seconde
bedragen.
3.7.2. De demping van het elektrisch meetcircuit moet zodanig zijn dat de
initiële overschrijding welke de uiteindelijke constant blijvende waarde
te boven gaat na elke plotselinge variatie van de ingangswaarde
(bijvoorbeeld door het controlefilter) niet meer bedraagt dan 4 % van
deze waarde in eenheden van de lineaire schaal.
3.7.3. De aanspreektijd van de opaciteitsmeter die het gevolg is van de fysi-
sche verschijnselen in de rookkamer, is de tijd die verloopt tussen het
begin van hetbinnenst romen van de rookgassen in hetmeet apparaat
en de volledige vulling van de rookkamer; deze tijd mag niet meer
bedragen dan 0,4 seconde.
3.7.4. Deze bepalingen zijn alleen van toepassing op opaciteitsmeters die
gebruikt worden voor meting van de opaciteit bij vrije acceleratie.
3.8.Druk van de te meten gassen en van de spoellucht
3.8.1. De druk van de uitlaatgassen in de rookkamer mag niet meer dan
0,75 kPa verschillen van de atmosferische druk.
3.8.2. De drukvariaties van het te meten gas en van de spoellucht mogen geen
grotere variatie van de absorptiecoëfficiënt veroorzaken dan 0,05 m−1
bij een te meten gas met een absorptiecoëfficiënt van 1,7 m−1.
3.8.3. De opaciteitsmeter moet voorzien zijn van apparatuur waarmee de druk
in de rookkamer kan worden gemeten.
3.8.4. De grenzen waarbinnen de druk van hetgas en van de spoelluchtin de
rookkamer kunnen variëren, worden door de fabrikantvan hetapparaat
opgegeven.
3.9.Temperatuur van het te meten gas
3.9.1. Op alle plaatsen in de rookkamer moet de temperatuur van het gas op
het tijdstip van de meting liggen tussen 70 ºC en een door de fabrikant
van de opaciteitsmeter te specificeren maximumtemperatuur en wel op
zodanige wijze, dat de in dit temperatuurgebied afgelezen waarden met1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 315
▼B
nietmeer dan 0,1 m−1verschillen wanneer de kamer gevuld is metgas
meteen absorpt iecoëfficiëntvan 1,7 m−1.
3.9.2. De opaciteitsmeter moet voorzien zijn van apparatuur waarmee de
temperatuur in de rookkamer kan worden gemeten.
4. WERKELIJKE LENGTE „L” VAN DE OPACITEITSMETER
4.1.Algemeen
4.1.1. Bij enkele typen opaciteitsmeters is de opaciteit van de gassen tussen de
lichtbron en de foto-elektrische cel, of tussen de transparante onder-
delen die de bron en de foto-elektrische cel beschermen, niet constant.
In dergelijke gevallen is de werkelijke lengte L die van een kolom gas
met uniforme opaciteit, welke dezelfde lichtabsorptie veroorzaakt als
die welke wordt waargenomen wanneer het gas de opaciteitsmeter op
normale wijze doorstroomt.
4.1.2. De werkelijke lengte van het traject van de lichtbundel wordt vastge-
steld door vergelijking van de op de normaal werkende opaciteitsmeter
afgelezen waarde N metde afgelezen waarde Nobij een zodanig gewij-
zigde opaciteitsmeter dat het proefgas een nauwkeurig bepaalde lengte
Lovult.
4.1.3. Er moeten snel opeenvolgende vergelijkende aflezingen plaatsvinden
teneinde de correctie van de nulverplaatsing vast te stellen.
4.2.Methode voor de vaststelling van L
4.2.1. De proefgassen moeten bestaan uit uitlaatgassen met constante opaciteit
of uitabsorberende gassen meteen dicht heid die ongeveer overeenkomt
met die van de uitlaatgassen.
4.2.2. Men bepaaltnauwkeurig een kolom meteen lengt e Lovan de opaci-
teitsmeter welke op uniforme wijze met de proefgassen kan worden
gevuld en waarvan de bases nagenoeg loodrechtop de richt ing van de
lichtbundel staan. Deze lengte Lomoetongeveer gelijk zijn aan de
veronderstelde werkelijke lengte van de opaciteitsmeter.
4.2.3. De gemiddelde temperatuur van de proefgassen in de rookkamer wordt
gemeten.
4.2.4. Indien noodzakelijk kan een expansievat van compacte afmetingen en
met voldoende capaciteit om de pulsen te dempen, zo dicht mogelijk
bij de sonde, in de leiding voor de bemonstering worden opgenomen.
Ook kan een koeler worden geïnstalleerd. De toevoeging van een
expansievat of koeler mag de samenstelling van de uitlaatgassen niet
op onjuiste wijze beïnvloeden.
4.2.5. De proef ter vaststelling van de werkelijke lengte bestaat uit het achter-
eenvolgens laten passeren van een monster van de proefgassen door een
normaal werkende opaciteitsmeter en door hetzelfde apparaat na wijzi-
ging zoals vermeld in punt4.1.2.
4.2.5.1. De met de opaciteitsmeter verkregen gegevens moeten tijdens de proef
continu worden geregistreerd met een recorder, welke een responstijd
heeft die ten hoogste gelijk is aan die van de opaciteitsmeter.
4.2.5.2. Bij een normaal werkende opaciteitsmeter is de afgelezen waarde van
de lineaire schaal N en die van de gemiddelde temperatuur van de
gassen, uitgedrukt in graden Kelvin, T.
4.2.5.3. Bij een bekende lengte Loen vulling methet zelfde proefgas is de afge-
lezen waarde van de lineaire schaal Noen die van de gemiddelde
temperatuur van de gassen, uitgedrukt in graden Kelvin, To.
4.2.6. De werkelijke lengte bedraagt:
L¼LoT
Tolog 1 /C0N
100/C18/C19
log 1 /C0No
10/C18/C19
4.2.7. De proef dient met tenminste vier proefgassen te worden herhaald zodat
regelmatig van 20 tot 80 gespreide aanwijzingen op de lineaire schaal
worden verkregen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 316
▼B
4.2.8. De werkelijke lengte L van de opaciteitsmeter is het rekenkundig
gemiddelde van de werkelijke lengten die overeenkomstig punt 4.2.6
metelk der proefgassen worden verkregen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 317
▼B
Aanhangsel5
Installatie en gebruik van de opaciteitsmeter
1. TOEPASSINGSGEBIED
In dit aanhangsel wordt de installatie en het gebruik van opaciteitsmeters
voor de in de aanhangsels 1 en 2 beschreven proeven omschreven.
2. OPACITEITSMETER VOOR BEMONSTERING
2.1.Installatie voor de proeven bij constante toerentallen
2.1.1. De verhouding van het oppervlak van het sondegedeelte tot dat van de
uitlaatpijp moet ten minste 0,05 bedragen. De in de uitlaatpijp bij de
ingang van de sonde gemeten tegendruk mag niet meer bedragen dan
0,75 kPa.
2.1.2. De sonde bestaat uit een buis die, met een open uiteinde naar voren,
centraal in de uitlaatpijp of in het eventueel noodzakelijke verlengstuk
daarvan wordt geplaatst. De sonde moet zich bevinden in een gedeelte
waar de verdeling van de rookgassen ongeveer uniform is. Om aan deze
voorwaarde te voldoen, moet de sonde zo ver mogelijk in de richting van
het uiteinde van de uitlaatpijp of eventueel in een verlengstuk hiervan
worden geplaatst zodat, wanneer D de doorsnede voorstelt van het
uiteinde van de uitlaatpijp, het uiteinde van de sonde op een rechtlijnig
gedeelte is geplaatst op een afstand van tenminste 6D, in lengterichting
gemeten, binnenwaarts ten opzichte van het punt van monsterneming en
een afstand van tenminste 3D in buitenwaartse richting. Indien gebruik
wordt gemaakt van een verlengstuk mag bij het aansluitingspunt geen
lucht kunnen toetreden.
2.1.3. De druk in de uitlaatpijp en de drukvalkarakteristieken in de bemonste-
ringsbuis moeten zodanig zijn dat met behulp van de sonde een monster
wordt verkregen dat in hoge mate gelijkwaardig is aan dat bij isokineti-
sche bemonstering.
2.1.4. Indien noodzakelijk kan een expansievatvan kleine afmet ingen en met
een capaciteit die voldoende is om de stoten te dempen in de bemonste-
ringsbuis, zo dichtmogelijk bij de sonde, worden aangebracht . Ook kan
een koeler worden aangebracht. Het expansievat of de koeler moet
zodanig zijn ontworpen dat de samenstelling van de uitlaatgassen niet op
onjuiste wijze wordt beïnvloed.
2.1.5. Op een afstand van ten minste 3D, gemeten in buitenwaartse richting ten
opzichte van de bemonsteringssonde, kan een vlinderklep of een ander
middel ter verhoging van de bemonsteringsdruk worden gemonteerd.
2.1.6. De pijpverbindingen tussen sonde, koelinrichting, expansievat (indien
noodzakelijk) en de opaciteitsmeter moeten zo kort mogelijk zijn, waarbij
moet worden voldaan aan de voorschriften ten aanzien van druk en
temperatuur vermeld in de punten 3.8 en 3.9 van aanhangsel 4. De pijp-
verbinding moeteen oplopende helling vert onen van het
bemonsteringspunt naar de opaciteitsmeter en scherpe hoeken, waar zich
roetzou kunnen verzamelen, moet en worden vermeden. Indien de opaci-
teitsmeter hiermee niet is uitgerust, dient een „by-pass”-klep op een meer
binnenwaarts gelegen punt van de pijpverbinding te worden geïnstalleerd.
2.1.7. Tijdens de proef zal worden gecontroleerd of aan de voorschriften van
punt3.8 van aanhangsel 4, inzake de druk, en die van punt3.9 inzake
de temperatuur in de meetkamer is voldaan.
2.2.Installatie voor de proeven bij vrije acceleratie
2.2.1. De verhouding van hetoppervlak van hetsondegedeelt e en datvan de
uitlaatpijp moet tenminste 0,05 bedragen. De tegendruk in de uitlaatpijp
bij de inlaatvan de sonde mag nietgrot er zijn dan 0,75 kPa.
2.2.2. De sonde bestaat uit een buis die, met een open uiteinde naar voren,
centraal in de uitlaat of in het eventueel noodzakelijke verlengstuk
daarvan wordt geplaatst. De sonde moet zich bevinden in een gedeelte
waar de verdeling van de rookgassen ongeveer uniform is. Om aan deze
voorwaarde te voldoen moet de sonde zo ver mogelijk in de richting van
het uiteinde van de uitlaatpijp of eventueel in een verlengstuk hiervan
worden geplaatst, zodat, wanneer D de doorsnede van het uiteinde van
de uitlaatpijp voorstelt, het uiteinde van de sonde zich in een rechtlijnig
gedeelte bevindt met een lengte van tenminste 6D binnenwaarts ten
opzichte van het punt van monsterneming en van tenminste 3D in buiten-1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 318
▼B
waartse richting. Indien gebruik wordt gemaakt van een verlengstuk mag
bij het aansluitingspunt geen lucht kunnen toetreden.
2.2.3. Het monsternemingssysteem moet zodanig zijn ontworpen dat, bij alle
toerentallen van de motor, de druk van het monster bij de opaciteitsmeter
binnen de in punt3.8.2 van aanhangsel 4 voorgeschreven grenzen blijft .
Dit kan worden gecontroleerd door optekening van de druk van het
monster bij stationair toerental en bij maximale snelheid onbelast. Naar
gelang van de kenmerken van de opaciteitsmeter kan de druk van het
monster worden gecontroleerd door middel van een vaste vernauwing of
een klep in de uitlaatpijp of in de verbindingspijp. De in de uitlaatpijp
aan de inlaat van de sonde gemeten tegendruk mag, ongeacht de toege-
paste methode, niet meer bedragen dan 0,75 kPa.
2.2.4. De pijpverbindingen met de opaciteitsmeter moeten zo kort mogelijk zijn.
De pijp moet een oplopende helling vertonen van het bemonsteringspunt
naar de opaciteitsmeter en scherpe hoeken waar zich roet zou kunnen
verzamelen, moeten worden vermeden. Voor de opaciteitsmeter kan een
„by-pass”-klep worden geplaatst teneinde deze, behalve tijdens de
meting, van de uitlaatgasstroom te isoleren.
3. OPACITEITSMETER MET TOTAALFLUX
De enige algemene voorzorgen die bij de proeven bij constante toeren-
tallen en bij vrije acceleratie in acht moeten worden genomen zijn:
3.1. Bij de aansluitingen tussen de uitlaatpijp en de opaciteitsmeter mag geen
buitenlucht kunnen toetreden.
3.2. De verbindingspijpen met de opaciteitsmeter moeten zo kort mogelijk
zijn, zoals bij de opaciteitsmeters voor monsterneming. Het pijpsysteem
moet in het gedeelte van de uitlaatpijp naar de opaciteitsmeter een oplo-
pende helling vertonen en scherpe hoeken waar zich roet zou kunnen
verzamelen, moeten worden vermeden. Vóór de opaciteitsmeter kan een
„by-pass”-klep worden geplaatst teneinde deze, behalve tijdens de
meting, van de uitlaatgasstroom te isoleren.
3.3. Ook kan het noodzakelijk zijn vóór de opaciteitsmeter een koelsysteem
aan te brengen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 319
▼M1
BIJLAGEIV
SPECIFICATIES VAN DE REFERENTIEBRANDSTOF (BENZINE)
De gebruikte referentiebrandstof is gespecificeerd in bijlage IX, deel 1, van
Richtlijn 70/220/EEG.
SPECIFICATIES VAN DE REFERENTIEBRANDSTOF (DIESEL)
De gebruikte referentiebrandstof is gespecificeerd in bijlage IX, deel 2, van
Richtlijn 70/220/EEG.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 320
▼B
BIJLAGEV
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 321
▼B
BIJLAGEVI
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 322
▼B
HOOFDSTUK 6
BRANDSTOFTANKS VOOR MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN
LIJST VAN BIJLAGEN
BIJLAGE I Constructievoorschriften …
Aanhangsel 1 Beproevingsmaterieel …Aanhangsel 2 Inlichtingenformulier wat betreft een type brandstoftank voor een motor-
voertuig op twee of drie wielen …
Aanhangsel 3 Goedkeuringscertificaat wat betreft een type brandstoftank voor een motor-
voertuig op twee of drie wielen …
BIJLAGE II Voorschriften voor de installatie van de brandstoftank en de brandstoftoe-
voerleiding op motorvoertuigen op twee of drie wielen …
Aanhangsel 1 Inlichtingenformulier wat betreft de installatie van een of meer brandstof-
tanks op een type motorvoertuig op twee of drie wielen …
Aanhangsel 2 Certificaat van voertuigtypegoedkeuring wat betreft de installatie van een
of meer brandstoftanks op een type motorvoertuig op twee of drie wielen
…1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 323
▼B
BIJLAGEI
CONSTRUCTIEVOORSCHRIFTEN
1. ALGEMEEN
1.0. Voor de toepassing van dit hoofdstuk worden onder „type brandstoftank”
verstaan, brandstoftanks die door dezelfde fabrikant zijn geproduceerd en
die wat de aspecten ontwerp, constructie en materiaal betreft onderling
geen wezenlijke verschillen vertonen.
1.1. Brandstoftanks moeten zijn vervaardigd uit materialen waarvan het ther-
mische, mechanische en chemische gedrag aangepastblijftaan de
gebruiksomstandigheden waarvoor zij bestemd zijn.
1.2. Brandstoftanks en de aangrenzende onderdelen moeten zodanig zijn
ontworpen dat geen elektrostatische lading ontstaat waardoor tussen de
t ank en hetchassis van hetvoert uig vonken zouden kunnen overslaan
die het brandstof/luchtmengsel kunnen ontsteken.
1.3. Brandstoftanks moeten zodanig zijn vervaardigd dat zij bestand zijn tegen
corrosie. Zij moeten dichtheidsproeven met een druk gelijk aan het
dubbele van de relatieve bedrijfsdruk, en in ieder geval met een absolute
druk van tenminste 130 kPa met goed gevolg doorstaan. Iedere eventuele
overdruk of iedere druk groter dan de bedrijfsdruk moet automatisch
worden gecompenseerd met behulp van passende inrichtingen (gaten,
veiligheidskleppen en dergelijke). De beluchtingsopeningen moeten
zodanig zijn datieder gevaar voor ont branding wordtvoorkomen. De
motorbrandstof mag niet kunnen wegvloeien door de sluitdop van de
vulopening of door de inrichtingen voor de compensatie van overdruk,
zelfs niet als de tank volledig is gekanteld; wegdruppelen wordt getole-
reerd tot een maximum van 30 g/min.
2. PROEVEN
Brandstoftanks van andere materialen dan metaal moeten in de aange-
geven volgorde aan de onderstaande proeven worden onderworpen:
2.1.Permeabiliteitsproef
2.1.1.Beproevingsmethode
De brandstoftank moet worden beproefd bij een temperatuur van 313 K
± 2 K. Voor de proef moetgebruik worden gemaaktvan de referent ie-
brandstof die is gedefinieerd in hoofdstuk 5 betreffende maatregelen
tegen luchtverontreiniging door emissies van motorvoertuigen op twee
of drie wielen.
De tank wordt tot 50 % van de nominale inhoud met de proefbrandstof
gevuld en bij een omgevingstemperatuur van 313 K ± 2 K aan de lucht
blootgesteld totdat een constant gewichtsverlies wordt verkregen. Deze
periode (voorbehandelingsfase) moet tenminste vier weken duren. De
tank wordt geledigd en vervolgens opnieuw met de proefbrandstof gevuld
tot 50 % van de nominale inhoud.
De tank wordt dan in een geventileerde omgeving opgesteld bij een
temperatuur van 313 K ± 2 K totdat de inhoud ervan de beproevingstem-
peratuur heeft bereikt. Op dat ogenblik wordt de tank gesloten. De
stijging van de druk in de tank gedurende de proef mag worden gecom-
penseerd.
Tijdens de proef van achtweken wordthetgewicht sverlies door diffusie
bepaald. Gedurende de proef mag gemiddeld een maximumhoeveelheid
van 20 g per 24 uur ontsnappen. Wanneer de diffusieverliezen groter
zijn, moet het brandstofverlies tevens worden bepaald bij een beproe-
vingstemperatuur van 296 K ± 2 K, terwijl alle overige omstandigheden
ongewijzigd blijven (voorbehandeling bij 313 K ± 2 K). Hetverlies dat
onder deze omstandigheden wordt vastgesteld, mag niet meer dan 10 g
per 24 uur bedragen.
Indien tijdens de proef compensatie van de inwendige druk plaatsvindt,
het geen in hetbeproevingsrapportmoetworden vermeld, moetbij de
vaststelling van het diffusie-verlies rekening worden gehouden met het
brandstofverlies ten gevolge van de drukcompensatie.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 324
▼B
2.2.Slagproef
2.2.1.Beproevingsmethode
De brandstoftank wordt tot de nominale inhoud gevuld met een mengsel
van 50 % water en ethyleenglycol of met een andere koelvloeistof die het
materiaal van de brandstoftank niet aantast en waarvan het vriespuntlager is dan 243 K ± 2 K.
De temperatuur van de stoffen in de brandstoftanks tijdens de proef moet
253 K ± 5 K bedragen. De afkoeling moetbij een overeenkomst ige
omgevingstemperatuur plaatsvinden. De brandstoftank kan tevens met
een voldoende gekoelde vloeistof worden gevuld, op voorwaarde dat de
brandstoftank gedurende tenminste één uur op de beproevingstemperatuur
wordtgehouden.
Voor de proef moetgebruik worden gemaaktvan een slinger. De slag-
massa moetde vorm van een regelmat ige driezijdige piramide hebben
met een krommingsstraal van 3,0 mm aan de randen en punten. De
energie van de slinger meteen massa van 15 kg mag nietminder dan
30,0 J bedragen.
Op de brandstoftank moeten de plaatsen aan de proef worden onder-
worpen die worden beschouwd als zwakke plaatsen ten gevolge van de
montage van de brandstoftank en van de positie daarvan op het voertuig.
Na een enkele slag op een van deze plaatsen mag geen vloeistof uit de
tank lekken.
2.3.Mechanische sterkte
2.3.1.Beproevingsmethode
De brandstoftank wordt tot de nominale inhoud gevuld met water met een
temperatuur van 326 K ± 2 K dat als proefvloeistof fungeert. De relatieve
inwendige druk mag nietminder dan 30 kPa bedragen. Indien de brand-
stoftank is ontworpen voor een relatieve inwendige bedrijfsdruk van meer
dan 15 kPa moet de uit te oefenen relatieve beproevingsdruk tweemaal zo
groot zijn als de relatieve inwendige bedrijfsdruk waarvoor de tank is
ontworpen. De tank moet gedurende vijf uur gesloten blijven.
Een eventuele vervorming mag niet van invloed zijn op de geschiktheid
voor het gebruik van de brandstoftank (in de tank mogen b.v. geen gaten
ontstaan). Bij het beoordelen van de vervorming van de tank moet reke-
ning worden gehouden metde bijzondere mont agevoorwaarden.
2.4.Brandstofbestendigheidsproef
2.4.1.Beproevingsmethode
Van de platte vlakken worden zes proefstukken voor een rekproef
genomen die ongeveer dezelfde dikte hebben. De treksterkte en de
rekgrens moeten worden vastgesteld bij 296 K ± 2 K en een reksnelheid
van 50 mm/min. Deze waarden moeten worden vergeleken met de
waarden van de treksterkte en de rekgrens die zijn verkregen door middel
van overeenkomstige proeven aan een brandstoftank die de voorbehande-
lingsfase heeft doorgemaakt. Het materiaal wordt aanvaardbaar geacht
indien de waarden van de treksterkte niet meer dan 25 % verschillen.
2.5.Vuurvastheidsproef
2.5.1.Beproevingsmethode
De materialen van de tank mogen niet branden met een vlamsnelheid van
meer dan 0,64 mm/s overeenkomstig de in aanhangsel 1 beschreven
proef.
2.6.Hoge-temperatuurproef
2.6.1.Beproevingsmethode
De brandstoftank die tot 50 % van de nominale inhoud met water met
een temperatuur van 293 K ± 2 K is gevuld, mag geen permanente
vervorming of lekken vertonen na gedurende één uur bij een omgevings-
temperatuur van 343 K ± 2 K te zijn opgeslagen. Na de proef moet de
tank nog steeds volledig geschikt voor gebruik zijn. Bij de proefopstelling
moetrekening worden gehouden metde mont agevoorwaarden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 325
▼B
Aanhangsel1
1. BEPROEVINGSMATERIEEL
1.1.Beproevingsruimte
Een volledig gesloten zuurkast met een brandvrij kijkvenster om de proef
te observeren. In bepaalde proefopstellingen kan een spiegel worden
gebruikt om de achterzijde van het monster te zien.
De rookafzuiginrichting wordt tijdens de proef stilgezet en onmiddellijk
na de proef opnieuw in werking gesteld, teneinde eventuele toxische
verbrandingsprodukten af te voeren.
De proef kan tevens worden uitgevoerd in een metalen kast die onder de
afzuigkap wordt opgesteld, terwijl de afzuiginrichting in werking blijft.
In de bodem en de bovenzijde van de kast moeten beluchtingsopeningen
zitten. De openingen moeten voldoende lucht voor de verbranding laten
doorstromen, maar tijdens de verbranding mag geen luchtstroom op het
monster ontstaan.
1.2.Standaard
Een laboratoriumstandaard met twee klemmen die door middel van
beweeglijke verbindingen in alle standen verstelbaar zijn.
1.3.Brander
Type Bunsen-(of Tirrill-)brander met een mondstuk van 10 mm en gast-
oevoer.
Het mondstuk mag niet van hulpstukken zijn voorzien.
1.4.Metaalgaas
Maaswijdte 20. Vierkant van 100 × 100 mm.
1.5.Tijdmeting
Een chronometer of een andere inrichting met schaalverdeling van één
seconde of minder.
1.6.Met water gevulde bak
1.7.Meetlat
Schaalverdeling in millimeter
2. PROEFMONSTER
2.1. Van een representatieve brandstoftank moeten tenminste tien proefmon-
sters worden genomen met een lengte van 125 ± 5 mm en een breedte
van 12,5 ± 0,2 mm.
Indien datvanwege de vorm van de t ank nietmogelijk is, moeteen
gedeelte van de tank worden vervormd tot een plaat met een dikte van
3 mm waarvan hetoppervlak voldoende grootis om de nodige monst ers
te nemen.
2.2. De monsters worden gewoonlijk in de staat van hun typegoedkeuring
beproefd, tenzij anders is vermeld.
2.3. In elk monster worden twee strepen gegrift op 25 mm en op 100 mm van
een uiteinde van het monster.
2.4. De randen van de proefmonsters moeten zuiver zijn. Door zagen
verkregen randen moeten worden bijgeschaafd om ze glad te maken.
3. BEPROEVINGSMETHODE
3.1. Het monster wordt met behulp van een van de klemmen op de standaard
bevestigd bij het uiteinde dat zich het dichtst bij de 100 mm-merkstreep
bevindt; de lengteas is horizontaal en de dwarsas vormt een hoek van 45º
met de horizontale lijn. Onder het proefmonster wordt een scherm van
metaalgaas (van ongeveer 100 × 100 mm) horizontaal bevestigd op
10 mm onder de rand van hetmonst er, waarbij hetuit einde van het
monster ongeveer 13 mm uitsteekt ten opzichte van het uiteinde van het1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 326
▼B
metaalgaas (zie figuur 1). Voor elke proef moet alle residu dat zich nog
op hetmet aalscherm bevindtworden verbrand of moethetscherm
worden vervangen.
Een met water gevulde bak wordt op de tafel van de zuurkast geplaatst
om alle gloeiende deeltjes op te vangen die tijdens de proef kunnen
vallen.
3.2. De luchttoevoer van de brander wordt zodanig afgesteld dat een blauwe
vlam meteen hoogt e van ongeveer 25 mm wordtverkregen.
3.3. De brander wordtzodanig opgest eld datde vlam hetuit einde van het
proefmonster raakt zoals afgebeeld in figuur 1 en tegelijkertijd wordt de
chronometer gestart.
Het contact tussen de vlam en het proefmonster wordt gedurende 30
seconden gehandhaafd. Indien hetmonst er wordtvervormd, smeltof
zich samentrekt, wordt de vlam verplaatst om in aanraking met het
monster te blijven.
Een sterke vervorming van het monster gedurende de proef kan het resul-
taat ongeldig maken. Na 30 seconden of zodra de punt van de vlam de
25 mm-merkstreep heeft bereikt wordt de brander verwijderd. Indien
deze voor de vermelde tijd wordt bereikt, wordt de brander tenminste
450 mm van het monster verwijderd en wordt de zuurkast gesloten.
3.4. Wanneer de punt van de vlam de 25 mm-merkstreep heeft bereikt, wordt
de door de chronometer aangegeven tijd in seconden genoteerd als tijd t1.
3.5. De chronometer wordt gestopt wanneer de verbranding (met of zonder
vlam) ophoudt of de 100 mm-merkstreep van het vrije uiteinde bereikt.
3.6. De door de chronometer aangegeven tijd in seconden wordt als tijd t
genoteerd.
3.7. Indien de verbranding de 100 mm-merkstreep niet bereikt, wordt langs de
onderrand van het monster de onverbrande lengte vanaf de 100 mm-
merkstreep gemeten en op de naaste millimeter afgerond.
De verbrande lengte is gelijk aan 100 mm min de onverbrande lengte
uitgedrukt in millimeter.
3.8. Indien het monster tot de 100 mm-merkstreep of verder heeft gebrand, is
de verbrandingssnelheid:
75
t/C0t1in mm =s:
3.9. De proef (3.1 t/m 3.8) wordt herhaald totdat drie monsters tot de 100 mm-
merkstreep of verder hebben gebrand dan wel totdat tien monsters aan de
proef zijn onderworpen.
Indien één van de tien monsters tot de 100 mm-merkstreep of verder
brandt, wordt de proef (3.1 t/m 3.8) op tien nieuwe monsters herhaald.
4. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN
4.1. Indien twee of meer monsters tot de 100 mm-merkstreep hebben gebrand,
is de gemiddelde verbrandingssnelheid (in mm/s) die moetworden opge-
geven hetgemiddelde van de verbrandingssnelheden van alle monst ers
die tot de merkstreep hebben gebrand.
4.2. De gemiddelde verbrandingstijd en de verbrandingslengte moeten worden
opgegeven indien op tien monsters geen enkel of op twintig monsters niet
meer dan één tot de 100 mm-merkstreep heeft gebrand.
4.2.1. Gemiddelde verbrandingstijd (GVT) in seconde:
GVT ¼Xn
i¼1/C1ti/C030 ðÞ
n
waarin n het aantal monsters is
afgerond op hetnaast e veelvoud van 5 seconden; zo moet„minder dan
5 s” worden opgegeven indien de verbranding na hetverwijderen van de
brander minder dan 3 s duurt.
In geen geval mag als GVT de waarde nul worden opgegeven.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 327
▼B
4.2.2. Gemiddelde verbrandingslengte (GVL) in millimeter:
GVL ¼Xn
i¼1/C1100/C0onverbrande lengte i ðÞ
n
waarin n het aantal monsters is
afgerond op het naaste veelvoud van 5 mm; voor verbrandingslengten van
minder dan 3 mm wordt„minder dan 5 mm” opgegeven.
In geen geval mag als GVL de waarde nul worden opgegeven.
Indien één enkel monster tot de merkstreep brandt, wordt de verbran-
dingslengte als 100 mm gerekend.
4.3. De volledige resultaten moeten de volgende gegevens omvatten:
4.3.1. Identificatie van het monster, met inbegrip van de voorbereidings- en
behandelingsmethode
4.3.2. Gemiddelde dikte van de monsters tot op ± 1 % nauwkeurig
4.3.3. Aantal beproefde monsters4.3.4. Spreiding van de waarden van de verbrandingstijd
4.3.5. Spreiding van de waarden van de verbrandingslengte
4.3.6. Indien een monster niet tot de merkstreep brandt omdat het bij verbran-
ding vloeibaar wordt, druipt of in deeltjes uiteen valt, moet dat worden
vermeld.
4.3.7. Indien een monster opnieuw in brand wordt gestoken door brandend
materiaal dat zich op het scherm van metaalgaas bevindt, moet dat
worden vermeld.
Figuur1
Beproefvingsapparatuur
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 328
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 329
▼B
Aanhangsel3
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 330
▼B
BIJLAGEII
VOORSCHRIFTEN VOOR DE INSTALLATIE VAN DE BRANDSTOF-
TANK EN DE BRANDSTOFTOEVOERLEIDING OP MOTORVOER-
TUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN
1. BRANDSTOFTANK
Ieder bevestigingssysteem van brandstoftanks moet zodanig zijn ontworpen,
vervaardigd en geïnstalleerd dat het onder alle rijomstandigheden zijn functie
vervult.
2. BRANDSTOFTOEVOER
De onderdelen van de brandstoftoevoer naar de motor moeten door een
gedeelte van het frame of de carrosserie afdoende worden beschermd zodat
zij niet door obstakels op het wegdek kunnen worden geraakt. Deze bescher-
ming is nietvereistindien de bet rokken onderdelen die zich onder het
voert uig bevinden verder van hetwegdek zijn verwijderd dan hetgedeelt e
van hetframe of de carrosserie datzich onmiddellijk daarvoor bevindt .
De brandstoftoevoer moet zodanig zijn ontworpen, vervaardigd en geïnstal-
leerd dat hij bestand is tegen de inwendige en uitwendige corrosie waaraan
hij is blootgesteld. De draai- en buigbewegingen en de trillingen van de voer-
tuigconstructie, de motor en de krachtoverbrenging mogen onderdelen van de
brandstoftoevoer niet onderwerpen aan abnormale belastingen of wrijvingen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 331
▼B
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 332
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 333
▼B
HOOFDSTUK 7
MAATREGELEN TEGEN HET ONBEVOEGD OPVOEREN VAN BROMFIETSEN OP
TWEE WIELEN EN MOTORFIETSEN1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 334
▼B
BIJLAGE
1. DEFINITIES
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder:
1.1. „maatregelen tegen het onbevoegd opvoeren van bromfietsen op
twee wielen en motorfietsen”, alle technische specificaties en voor-
schriften die tot doel hebben het verhinderen — voor zover
mogelijk — van niet-geoorloofde veranderingen die, aangezien de
prestaties van het voertuig worden verhoogd, de veiligheid kunnen
aantasten en schade kunnen berokkenen aan het milieu;
1.2. „prestatie van het voertuig”, de maximumsnelheid bij bromfietsen;
het vermogen bij motorfietsen;
1.3. „voertuigcategorieën”, voertuigen die in één van de volgende cate-
gorieën vallen:
1.3.1. voertuigen van de categorie A, te weten bromfietsen;1.3.2. voertuigen van de categorie B, te weten motorfietsen met een cilin-
derinhoud kleiner dan of gelijk aan 125 cm
3en een vermogen
kleiner dan of gelijk aan 11 kW;
1.3.3. voertuigen van de categorie C, te weten motorfietsen met een
vermogen kleiner dan of gelijk aan 25 kW en meteen verhouding
vermogen/massa kleiner dan of gelijk aan 0,16 kW/kg (rijklare
massa zoals gedefinieerd in bijlage II, noot(d), punt2, van Richt -
lijn 92/61/EEG);
1.3.4. voertuigen van de categorie D, te weten andere motorfietsen dan
die welke behoren tot categorie B of C;
1.4. „ongeoorloofde veranderingen”, een verandering die nietis t oege-
staan krachtens de bepalingen van dit hoofdstuk;
1.5. „onderlinge verwisselbaarheid van onderdelen”, de onderlinge
verwisselbaarheid van onderdelen die nietident iek zijn;
1.6. „inlaat”, de combinatie van inlaatkanaal en spruitstuk;1.7. „inlaatkanaal”, het kanaal voor de luchtinlaat in de cilinder, de
cilinderkop of hetcart er;
1.8. „spruitstuk”, een onderdeel dat de carburateur of het luchtinlaatre-
gelsysteem verbindt met de cilinder, de cilinderkop of het carter;
1.9. „inlaatinrichting”, het geheel dat bestaat uit de inlaat en de inlaat-
geluiddemper;
1.10. „uitlaatsysteem”, het geheel dat bestaat uit de uitlaatpijp, de
knalpoten de geluiddemper die nodig is voor de absorpt ie van het
door de motor veroorzaakte geluid;
1.11. „speciale gereedschappen”, gereedschappen die uitsluitend door de
fabrikant van het voertuig ter beschikking zijn gesteld aan de offi-
ciële distributeurs en die niet voor het publiek beschikbaar zijn.
2. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
2.1. Onderlinge verwisselbaarheid van niet-identieke onderdelen tussen
goedgekeurde voertuigen:
2.1.1. Bij alle voertuigen van de categorieën A of B is de onderlinge
verwisselbaarheid van de volgende onderdelen:
a) het geheel gevormd door cilinder en zuiger, carburateur, spruit-
stuk en uitlaatsysteem, bij tweetakt
b) cilinderkop, nokkenas, hetgeheel gevormd door cilinder en
zuiger, carburateur, spruitstuk en uitlaatsysteem, bij viertakt
tussen dit voertuig en enig ander voertuig van dezelfde fabrikant
niet toegestaan als die verwisselbaarheid tot gevolg heeft dat de
door de constructie bepaalde maximumsnelheid van het voertuig
van categorie A met meer dan 5 km/h toeneemt en dat het
vermogen van het voertuig van categorie B met meer dan 10 %
toeneemt. De door de constructie bepaalde maximumsnelheid en
het netto-maximumvermogen van de motor van de betrokken cate-
gorie mogen in geen geval worden overschreden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 335
▼B
Voor bromfietsen met een klein vermogen als bedoeld in de opmer-
king bij Bijlage I van Richtlijn 92/61/EEG geldt met name dat de
door constructie bepaalde maximumsnelheid 25 km/h bedraagt.
2.1.1.1. Bij alle voertuigen van categorie B waarvoor uitvoeringen in de zin
van artikel 2 van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad bestaan die
verschillen wat betreft de maximumsnelheid of het netto-maximum-
vermogen ten gevolge van bijkomende beperkende voorschriften
die door sommige lidstaten worden opgelegd overeenkomstig
artikel 3, lid 5, van Richtlijn 91/439/EEG van de Raad van 29 juli
1991 betreffende rijbewijzen (1) zullen de eisen voor punt2.1.1,
onder a) en b), nietvan t oepassing zijn op de onderlinge verwissel-
baarheid van onderdelen, tenzij dit tot gevolg heeft dat het
vermogen van hetvoert uig meer dan 11 kW gaatbedragen.
2.1.2. Wanneer er sprake is van onderlinge verwisselbaarheid van onder-
delen, moet de fabrikant ervoor zorgen dat de bevoegde instanties
de gegevens en eventueel de voertuigen ontvangen om te kunnen
nagaan of aan de voorschriften van dit punt is voldaan.
2.2. De fabrikantmoetverklaren datwijzigingen van de volgende
karakteristieken het maximumvermogen van een motorfiets met
nietmeer dan 10 % en de maximumsnelheid van een bromfiet s
metnietmeer dan 5 km/h verhogen en datde door de const ruct ie
bepaalde maximumsnelheid en het netto-maximummotorvermogen
van de betrokken categorie in geen geval zullen worden over-
schreden:
— ontsteking (vervroeging enz. …), brandstoftoevoer.
2.3. Alle motorfietsen van categorie B moeten voldoen aan één van de
punten 2.3.1, 2.3.2 of 2.3.3 en aan de punten 2.3.4 en 2.3.5.
2.3.1. Er dient een niet-demonteerbare bus in de inlaat te worden
geplaatst. Als deze bus zich in het spruitstuk bevindt, moet dit
onderdeel op het motorblok zijn bevestigd met behulp van zelfbre-
kende bouten of met bouten die alleen met speciaal gereedschap
kunnen worden gedemonteerd.
De bus moet een hardheid van tenminste 60 HRC hebben. Ter
hoogte van de restrictie moet de bus een dikte van maximaal 4 mm
hebben.
Elke ingreep die tot doel heeft de bus te verwijderen of te wijzigen
moetde vernieling ervan en van hetdragende onderdeel t otgevolg
hebben of de werking van de motor totaal en blijvend verstoren
totdat de oorspronkelijke toestand is hersteld.
Een merkteken dat de in punt 1.3 gedefinieerde categorie/catego-
rieën van het voertuig aangeeft, moet leesbaar op het oppervlak
van de bus of nietver daar vandaan zijn aangebracht .
2.3.2. Spruitstukken moeten zijn bevestigd met zelfbrekende bouten of
metbout en die alleen metspeciaal gereedschap kunnen worden
gedemonteerd. Een restrictie, waarvan de plaats aan de buitenzijde
is aangegeven, moet in het spruitstuk zijn aangebracht. Op die
plaats mag de wanddikte niet meer dan 4 mm bedragen, dan wel
5 mm in geval van toepassing van elastisch materiaal, zoals
bijvoorbeeld rubber.
Elke ingreep die tot doel heeft de restrictie in het spruitstuk te
veranderen, moetde vernieling ervan t otgevolg hebben of de
werking van de motor totaal en blijvend verstoren totdat de
oorspronkelijke toestand is hersteld.
Een merkteken dat de in punt 1.3 gedefinieerde categorie/catego-
rieën van het voertuig aangeeft moet leesbaar op het spruitstuk
zijn aangebracht.
2.3.3. Hetdeel van de inlaatdatzich in de cilinderkop bevindt , moet
voorzien zijn van een restrictie. Er mag zich in de inlaat geen
nauwere doorsnede bevinden (behalve de doorsnede van de klepze-
tels).
Elke ingreep die tot doel heeft de restrictie in de inlaat te veran-
deren moet de vernietiging ervan tot gevolg hebben of de werking
van de motor totaal en blijvend verstoren totdat de oorspronkelijke
toestand is hersteld.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 336
(1) PB nr. L 237 van 24. 8. 1991, blz. 1.
▼B
Een merkteken dat de in punt 1.3 gedefinieerde categorie van het
voertuig aangeeft, moet leesbaar op de cilinderkop zijn aange-
bracht.
2.3.4. De restrictie van de onderstaande punten heeft naar gelang van de
motorfietsen een verschillende diameter.
2.3.5. De constructeur moet de diameter van de restrictie aan de bevoegde
instanties opgeven en aantonen dat deze restrictie het meest kritisch
is voor de gastoevoer en dat er geen enkele andere doorsnede is die
bij wijziging de prestaties van het voertuig met meer dan 10 % kan
doen toenemen.
Vier jaar na het van toepassing worden van de richtlijn zullen aan
de hand van de door de fabrikant opgegeven restrictiediameters de
numerieke maximumwaarden van de restrictiediameters van de
diverse motorfietsen worden bepaald, overeenkomstig de in artikel
6 bedoelde procedure.
2.4. De verwijdering van het luchtfilter mag niet tot gevolg hebben dat
de door de constructie bepaalde maximumsnelheid van de brom-
fiets met meer dan 10 % toeneemt.
3. BIJZONDERE VOORSCHRIFTEN VOOR VOERTUIGEN VAN
DE CATEGORIEËN A EN B
De voorschriften in dit gedeelte zijn alleen dwingend wanneer zij
afzonderlijk of gecombineerd noodzakelijk zijn om te voorkomen
dateen voert uig zodanig wordtopgevoerd datde door de
constructie bepaalde maximumsnelheid van het voertuig met meer
dan 5 km/h wordtverhoogd in hetgeval van voert uigen van de
cat egorie A of dathetvermogen van hetvoert uig metmeer dan
10 % toeneemt in het geval van voertuigen van de categorieën B,
C en D. In geen geval mag de door de constructie bepaalde maxi-
mumsnelheid of het netto-maximumvermogen van de motor van de
betrokken categorie worden overschreden.
3.1. Cilinderkoppakking: de dikte van de cilinderkoppakking, indien
aanwezig, mag na montage niet meer bedragen dan:
— 1,3 mm bij bromfietsen,
— 1,6 mm bij motorfietsen.
3.2. Cilinder/carterpakking bij tweetakt: de dikte van de pakking tussen
de cilindervoet en het carter, indien aanwezig, mag na montage niet
meer dan 0,5 mm bedragen.
3.3. Zuiger bij tweetakt: wanneer de zuiger zich in het bovenste dode
punt bevindt, mag deze de inlaatpoort niet afsluiten. Dit voorschrift
geldtnietvoor de delen van de overlooppoortdie samenvallen met
de inlaatpoort bij voertuigen met een inlaatsysteem met membraa-
nafsluiter(s).
3.4. Bij tweetakt mag verdraaiing van de zuiger over 180º de prestaties
van de motor niet verhogen.
3.5. Onverminderd de voorschriften van punt 2.3 mogen in de inlaat- en
uitlaatkanalen geen kunstmatige belemmeringen voorkomen. De
klepgeleiders van een viertaktmotor worden in dit verband niet als
kunstmatige belemmeringen beschouwd.
3.6. Delen van het uitlaatsysteem in de uitlaatdempers(s) die de werke-
lijke lengte van de uitlaatpijp bepalen, moeten zodanig op de
uitlaatdempers worden bevestigd dat zij niet kunnen worden verwij-
derd.
3.7. Elk (mechanisch, elektrisch, constructief, enz.) element ter beper-
king van de vollastvan de mot or (aanslag op smoorklep, aanslag
op handvat, enz.) is verboden.
3.8. Indien een voertuig van de categorie A is uitgerust met elektrische/
elektronische snelheidsbegrenzers, moet de constructeur aan de met
de proeven belaste diensten gegevens en onderdelen ter beschikking
stellen waaruit blijkt dat wijziging of loskoppeling van de
begrenzer of de bekabeling van hetsyst eem de maximumsnelheid
van een bromfiets met niet meer dan 10 % verhoogt.
Elektrische/elektronische voorzieningen die de ontsteking afsnijden
en/of uitschakelen, zijn verboden wanneer de werking daarvan een
verhoging van hetbrandst ofverbruik of van de emissies van onver-
brande koolwaterstoffen tot gevolg heeft.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 337
▼B
Elektrische/elektronische voorzieningen die de voorontsteking
wijzigen moet en zodanig zijn gemaaktdathetdoor de mot or gepro-
duceerde vermogen, gemeten met het systeem in werking, niet
meer afwijktdan 10 % van hetgeproduceerde vermogen datwordt
gemeten wanneer deze voorziening niet is aangesloten en de voor-
ontsteking zodanig is afgesteld dat de maximumsnelheid kan
worden gehaald.
De maximumsnelheid moet worden gehaald wanneer de voorontste-
king is afgesteld op ± 5º ten opzichte van de waarde voor het
maximumvermogen.
3.9. Wanneer een motor is uitgerust met een membraanafsluiter, moet
deze zijn bevestigd met zelfbrekende bouten die het hergebruik
van hetdragende onderdeel verhinderen, of metbout en die alleen
metspeciaal gereedschap kunnen worden gedemont eerd.
3.10. Voorschriften voor de identificatie van een type motor van een
voertuig
3.10.1. Merken van oorspronkelijke onderdelen:
3.10.1.1. De in het onderstaande genoemde onderdelen moeten blijvend en
onuitwisbaar worden gemerkt met een door de constructeur van
het voertuig of de constructeur van het onderdeel voor de identifi-
catie toegekend codenummer en symbool. Het merken kan
geschieden metbehulp van een et iketop voorwaarde datditlees-
baar blijftbij normaal gebruik en dathetnietkan worden
verwijderd zonder het te vernietigen.
Over hetalgemeen moethetmerkt eken leesbaar zijn zonder dathet
desbetreffende onderdeel of andere onderdelen van het voertuig
behoeven te worden gedemonteerd. Wanneer de carrosserie of een
ander voertuigonderdeel het merkteken onzichtbaar maakt, moet de
constructeur van het voertuig de bevoegde instanties gegevens
verschaffen over de plaats van het merkteken en aanwijzingen
voor hetopenmaken of hetdemont eren van de desbet reffende
carrosseriedelen.
3.10.1.2. De letters, cijfers of symbolen moeten minstens 2,5 mm hoog en
gemakkelijk leesbaar zijn. Watbet refthetmerken van de onder-
delen als bedoeld in punten 3.10.1.3.7 en 3.10.1.3.8 moet de
minimumhoogte voldoen aan de overeenkomstige bepalingen van
hoofdstuk 9.
3.10.1.3. De in punt3.10.1.1 bedoelde onderdelen zijn de volgende:
3.10.1.3.1. inlaatdemper (luchtfilter),
3.10.1.3.2. carburateur of soortgelijke inrichting,
3.10.1.3.3. spruitstuk (wanneer dit geen deel uitmaakt van de carburateur, de
cilinder of hetcart er),
3.10.1.3.4. cilinder,
3.10.1.3.5. cilinderkop,
3.10.1.3.6. krukaskast,
3.10.1.3.7. uitlaatpijp(en) (indien gescheiden van de uitlaatgeluiddemper),
3.10.1.3.8. geluiddemper,
3.10.1.3.9. aandrijforgaan van de transmissie (tandwiel of poelie),
3.10.1.3.10. door de transmissie aangedreven onderdeel (tandwiel of poelie),
3.10.1.3.11. elektrische/elektronische voorzieningen voor de regeling van de
werking van de motor (ontsteking, inspuiting, enz.) en de diverse
elektronische prints in geval van een voorziening die kan worden
opengemaakt,
3.10.1.3.12. restrictie (bus of andere voorzieningen).
3.10.2. Controleplaat ter voorkoming van onbevoegd opvoeren
3.10.2.1. Een controleplaat met de minimumafmetingen 60 × 40 mm moet
permanent op een gemakkelijk toegankelijke plaats van elk voer-
tuig worden aangebracht (de plaat mag vastgeplakt zijn, maar bij
verwijdering nietheel blijven).
De constructeur moet op deze plaat aangeven:
3.10.2.1.1. zijn naam of handelsnaam,1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 338
▼B
3.10.2.1.2. de letter die de categorie van het voertuig aangeeft,
3.10.2.1.3. het aantal tanden (tandwiel), of de diameter in mm (poelie) van de
aandrijf- of aangedreven organen,
3.10.2.1.4. codenummer(s) of symbo(o)l(en) van de overeenkomstig punt
3.10.1 gemerkte onderdelen.
3.10.2.2. De letters, cijfers of symbolen moeten minstens 2,5 mm hoog en
gemakkelijk leesbaar zijn. Een eenvoudig schema van de onder-
delen metde bijbehorende codenummers of symbolen st aat
afgebeeld in figuur 1.
3.10.3. Merken van niet-oorspronkelijke onderdelen3.10.3.1. Bij varianten van de in punt 3.10.1.3 genoemde en overeenkomstig
de bepalingen van dithoofdst uk goedgekeurde onderdelen van het
voertuig die door de constructeur van het voertuig worden
verkocht, moeten de codenummers of symbolen van deze varianten
op de plaatworden aangebrachtof op een zelfklevend et iket(dat
bij normaal gebruik leesbaar blijften nietkan worden verwijderd
zonder het te vernietigen), dat tezamen met het onderdeel moet
worden verstrekt om naast de controleplaat te worden geplakt.
3.10.3.2. Bij niet-oorspronkelijke vervangingsgeluiddempers moeten code-
nummer(s) of symbo(o)l(en) van de technische eenheden zijn
vermeld op een zelfklevend etiket (dat bij normaal gebruik leesbaar
blijft en niet kan worden verwijderd zonder het te vernietigen), dat
tezamen met het onderdeel wordt geleverd om naast de controle-
plaat te worden aangebracht.
3.10.3.3. Wanneer niet-oorsponkelijke onderdelen ingevolge de punten
3.10.3.1 en 3.10.3.2 gemerkt moeten worden, dienen deze merkte-
kens te voldoen aan de bepalingen van de punten 3.10.1.1 tot en
met3.10.2.2.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 339
▼B
Figuur1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 340
▼B
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 341
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 342
▼B
HOOFDSTUK 8
ELEKTROMAGNETISCHE COMPATIBILITEIT VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE
OF DRIE WIELEN EN ELEKTRISCHE OF ELEKTRONISCHE AFZONDERLIJKE TECH-
NISCHE EENHEDEN
LIJST VAN BIJLAGEN
BIJLAGE I Eisen voor voertuigen en elektrische of elektronische afzonderlijke techni-
sche eenheden …
BIJLAGE II Meetmethode voor de elektromagnetische breedbandstraling van voer-
tuigen …
BIJLAGE III Meetmethode voor de elektromagnetische smalbandstraling van voertuigen
…
BIJLAGE IV Proefmethode voor de elektromagnetische immuniteit van voertuigen …BIJLAGE V Meetmethode voor de elektromagnetische breedbandstraling van afzonder-
lijke technische eenheden (ATE's) …
BIJLAGE VI Meetmethode voor de elektromagnetische smalbandstraling van afzonder-
lijke technische eenheden (ATE's) …
BIJLAGE VII Proefmethodes voor de elektromagnetische immuniteit van afzonderlijke
technische eenheden (ATE's) …
BIJLAGE VIII Model van hetinlicht ingenformulier (aanhangsel 1) en van hetgoedkeu-
ringscertificaat (aanhangsel 2) …
BIJLAGE IX Model van hetinlicht ingenformulier (aanhangsel 1) en van hetgoedkeu-
ringscertificaat (aanhangsel 2) voor afzonderlijke technische eenheden
(ATE's) …1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 343
▼B
BIJLAGEI
EISEN VOOR VOERTUIGEN EN ELEKTRISCHE OF ELEKTRONI-
SCHE AFZONDERLIJKE TECHNISCHE EENHEDEN
1. DEFINITIES
In dit hoofdstuk wordt verstaan door:
1.1. „elektromagnetische compatibiliteit”, het vermogen van een voertuig of
een ertoe behorend elektrisch/elektronisch systeem om in de elektro-
magnetische omgeving adequaat te functioneren zonder in deze
omgeving ontoelaatbare elektromagnetische storingen te veroorzaken;
complexe onderdelen en eenheden (elektromotoren, thermostaten, elek-
tronische kaarten enz.) die rechtstreeks aan de eindverbruiker worden
verkocht en niet uitsluitend voor motorvoertuigen op twee of drie
wielen zijn ontworpen, moeten voldoen aan hetzij deze richtlijn, hetzij
Richtlijn 89/336/EEG van de Raad van 3 mei 1989 betreffende de
onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake elek-
tromagnetische compatibiliteit;
1.2. „elektromagnetische storing”, elk elektromagnetisch verschijnsel dat de
werking van een voertuig of een ertoe behorend elektrisch/elektronisch
systeem ongunstig kan beïnvloeden; elektromagnetische ruis, onge-
wenste signalen en veranderingen in het voortplantingsmedium zelf
worden als elektromagnetische storingen beschouwd;
1.3. „elektromagnetische immuniteit”, het vermogen van een voertuig of een
ertoe behorend elektrisch/elektronisch systeem om bij bepaalde elektro-
magnetische storingen te blijven functioneren zonder dat de werking
ongunstig wordt beïnvloed;
1.4. „elektromagnetische omgeving”, alle elektromagnetische verschijnselen
die zich in een bepaalde situatie voordoen;
1.5. „referentiegrens”, de nominale waarde die niet alleen bij de goedkeu-
ring van het voertuigtype, maar ook als grenswaarde bij de controle op
de overeenstemming van de produktie wordt gebruikt;
1.6. „referentieantenne”, een symmetrische halve lambda-dipool, afgestemd
op de meetfrequentie;
1.7. „breedbandstraling”, elektromagnetische straling met een grotere band-
breedte dan die van de specifieke ontvangst- of meetapparatuur;
1.8. „smalbandstraling”, elektromagnetische straling met een kleinere band-
breedte dan die van de specifieke ontvangst- of meetapparatuur;
1.9. „elektrische of elektronische afzonderlijke technische eenheid (ATE)”,
een elektrisch of elektronisch onderdeel of een combinatie van derge-
lijke onderdelen, bestemd om in een voertuig te worden gemonteerd,
samen met de bijbehorende elektrische aansluitingen of bedrading,
waarmee één of meer specifieke functies worden gerealiseerd;
1.10. „ATE-beproeving”, een beproeving van een of meer specifieke ATE's;1.11. „voertuigtype wat betreft de elektromagnetische compatibiliteit” voer-
tuigen die onderling geen wezenlijke verschillen vertonen, met name
ten aanzien van de volgende punten:
1.11.1. de algemene opstelling van de elektronische en/of elektrische onder-
delen,
1.11.2. de totale omvang, positie en vorm van de motor en de plaats van de
hoogspanningskabels (indien aanwezig),
1.11.3. hetbasismat eriaal waarvan zowel hetchassis als de carrosserie van het
voertuig zijn vervaardigd (bijvoorbeeld: een chassis of carrosserie van
glasvezel, aluminium of staal);
1.12. „ATE-type wat betreft de elektromagnetische compatibiliteit”, ATE's
die onderling geen essentiële verschillen vertonen ten aanzien van
bijvoorbeeld:
1.12.1. de functie van de ATE,
1.12.2. de algemene opstelling van de elektronische of elektrische onderdelen;1.13. „directe besturing van het voertuig”, de besturing van het voertuig door
de bestuurder met behulp van stuur, remmen en gaspedaal of -hendel.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 344
▼B
2. AANVRAAG VAN DE GOEDKEURING
2.1. De aanvraag van de goedkeuring van een type voertuig wat betreft de
elektromagnetische compatibiliteit moet naast de in bijlage VIII,
aanhangsel 1, bedoelde inlichtingen vergezeld gaan van:
2.1.1. een lijstmeteen beschrijving van alle geplande specifieke combinat ies
van elektronische of elektrische systemen of ATE's, alsmede van het
type, de versies en de varianten van het ter keuring aangeboden voer-
tuig; elektronische of elektrische systemen en ATE's worden als
specifiek aangemerkt, indien zij significante breedband- of smalband-
straling kunnen veroorzaken en/of invloed kunnen hebben op de
directe besturing van het voertuig (zie punt 5.4.2.2 van deze bijlage);
2.1.2. een met het oog op de compatibiliteitsproef representatieve ATE die
gekozen wordt uit de verschillende voor serieproduktie ontworpen
combinaties van elektrische/elektronische systemen.
2.2. De aanvraag van de goedkeuring van een type afzonderlijke technische
eenheid wat betreft de elektromagnetische compatibiliteit moet naast de
in bijlage IX, aanhangsel 1, bedoelde inlichtingen vergezeld gaan van:
2.2.1. een beschrijving van de technische eigenschappen van de ATE,2.2.2. een voor het type representatieve ATE; indien zij dit nodig acht, kan de
bevoegde instantie verzoeken een extra exemplaar over te leggen.
3. MERKTEKENS
3.1. Alle elektronische/elektrische ATE's, met uitzondering van andere
kabels dan de ontstekingskabels, moeten zijn voorzien van:
3.1.1. hetmerk of de naam van de fabrikantvan de ATE's en de onderdelen
ervan,
3.1.2. de handelsbenaming;
3.2. deze merktekens moeten onuitwisbaar en duidelijk leesbaar zijn.
4. GOEDKEURING VAN HET VOERTUIGTYPE
4.1. Indien het beproefde voertuig aan de voorschriften van dit hoofdstuk
voldoet, wordt goedkeuring verleend. Deze is geldig voor alle speci-
fieke combinaties die in de in punt 2.1.1 bedoelde lijst staan vermeld.
4.2. De met de keuring belaste technische dienst (de keuringsinstelling) kan
voor voertuigen die uitsluitend zijn voorzien van elektrische of elektro-
nische inrichtingen waarvan de eventuele gebreken geen afbreuk
kunnen doen aan de veiligheid van de reminrichting, de licht- en
geluidssignaalinrichting en de directe besturing van het voertuig, vrij-
stelling verlenen van de in punt 5.4 bedoelde immuniteitsproef. Deze
vrijstelling moet met opgave van redenen uitdrukkelijk in het keurings-
rapportworden vermeld.
4.3.Goedkeuring van het voertuig
De goedkeuring van hetvoert uig kan op één van de volgende wijzen
worden verkregen:
4.3.1.goedkeuringvandevolledige installatievanhetvoertuig. Er kan direct
voor de volledige installatie van het voertuig goedkeuring worden
verleend, als deze de proeven op basis van de in punt5 bedoelde proce-
dures en referentiegrenzen doorstaat. Indien de voertuigfabrikant voor
deze mogelijkheid kiest, kunnen de ATE-beproevingen achterwege
blijven;
4.3.2.goedkeuring van het voertuigtype door middel van individuele ATE-
beproevingen. De voertuigfabrikant kan een goedkeuring krijgen voor
het voertuig, indien hij tegenover de bevoegde instantie aantoont dat
alle betrokken ATE's (zie punt 2.1.1) op de in dit hoofdstuk beschreven
wijze individueel zijn goedgekeurd en volgens de voorschriften zijn
geïnstalleerd.
4.4.Goedkeuring van een ATE
Een ATE wordtgoedgekeurd, als deze de proeven op basis van de in
punt 5 bedoelde procedures en referentiegrenzen doorstaat. De goedkeu-
ring kan naar gelang van de aanvraag van de fabrikantworden verleend
met het oog op installatie op alle voertuigtypes of met het oog op
installatie op één of meer specifieke types.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 345
▼B
5. EISEN
5.1.Algemene eis
Alle voertuigen en ATE's moeten zodanig zijn ontworpen en geconstru-
eerd datonder normale bedrijfsomst andigheden aan de eisen van dit
hoofdstuk is voldaan.
De beproevingen volgens de bijlagen IV en VII, die gebruiktworden
voor de controle op de elektromagnetische immuniteit van voertuigen,
respectievelijk ATE's hoeven pas met ingang van 3 jaar na de inwer-
kingtreding van deze richtlijn te worden uitgevoerd.
5.2.Eisen inzake de breedbandstraling van voertuigen
5.2.1.Meetmethode
De door het beproefde voertuigtype veroorzaakte elektromagnetische
straling moet worden gemeten volgens de methode van bijlage II.
5.2.2.Breedbandreferentiegrenzen voorhetvoertuig
5.2.2.1. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage II
bedraagt de stralingsreferentiegrens bij een afstand van 10,0 ± 0,2 m
tussen het voertuig en de antenne 34 dB (µV/m) in de frequentieband
30-75 MHz en 34-45 dB (µV/m) in de frequentieband 75-400 MHz.
Deze grenswaarde neemt voor frequenties boven 75 MHz toe met de
logaritme van de frequentie, zoals is aangegeven in aanhangsel 1. In
de frequentieband 400-1 000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens
echter een constante waarde van 45 dB µ/m).
5.2.2.2. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage II
bedraagt de stralingsreferentiegrens bij een afstand van 3,0 ± 0,05 m
tussen het voertuig en de antenne 44 dB (µV/m) in de frequentieband
30-75 MHz en 44-55 dB (µV/m) in de frequentieband 75-400 MHz.
Deze grenswaarde neemt voor frequenties boven 75 MHz toe met de
logaritme van de frequentie, zoals is aangegeven in aanhangsel 2. In
de frequentieband 400-1 000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens
echter een constante waarde van 55 dB µV/m).
5.2.2.3. De voor het beproefde voertuigtype gemeten waarden dienen in dB
(µV/m) tenminste 2,0 dB onder de referentiegrens te liggen.
5.3.Eisen inzake de smalbandstraling van voertuigen
5.3.1.Meetmethode
De door het beproefde voertuigtype veroorzaakte elektromagnetische
straling moet worden gemeten volgens de methode van bijlage III.
5.3.2.Smalbandreferentiegrenzenvoorhetvoertuig
5.3.2.1. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage III
bedraagt de stralingsreferentiegrens bij een afstand van 10,0 ± 0,2 m
tussen het voertuig en de antenne 24 dB (µV/m) in de frequentieband
30-75 MHz en 24-35 dB (µV/m) in de frequentieband 75-400 MHz.
Deze grenswaarde neemt voor frequenties boven 75 MHz toe met de
logaritme van de frequentie zoals is aangegeven in aanhangsel 3. In de
frequentieband 400-1 000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens echter
een constante waarde van 35 dB (µV/m).
5.3.2.2. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage III
bedraagt de stralingsreferentiegrens bij een afstand van 3,0 ± 0,05 m
tussen het voertuig en de antenne 34 dB (µV/m) in de frequentieband
30-75 MHz en 34-45 dB (µV/m) in de frequentieband 75-400 MHz.
Deze grenswaarde neemt voor frequenties boven 75 MHz toe met de
logaritme van de frequentie zoals aangegeven in aanhangsel 4. In de
frequentieband 400-1 000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens echter
een constante waarde van 45 dB (µV/m).
5.3.2.3. De voor het beproefde voertuigtype gemeten waarden dienen in dB
(µV/m) tenminste 2,0 dB onder de referentiegrens te liggen.
5.4.Eisen inzake de elektromagnetische immuniteit van het voertuig
5.4.1.Meetmethode
De elektromagnetische immuniteit van het voertuigtype moet worden
beproefd volgens de methode van bijlage IV.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 346
▼B
5.4.2.Referentiegrenzen voordeimmuniteit vanhetvoertuig
5.4.2.1. Bij de meting volgens de methode van bijlage IV bedraagt het referen-
tieniveau voor de effectieve waarde van de veldsterkte 24 V/m in meer
dan 90 % van de frequentieband 20-1 000 MHz; in de gehele frequen-
tieband 20-1 000 MHz bedraagt de referentiewaarde van de veldsterkte
20 V/m.
5.4.2.2. De directe besturing van een voor het ter keuring aangeboden voertuig-
type representatief voertuig mag niet op een voor de bestuurder of enige
andere weggebruiker merkbare wijze ongunstig worden beïnvloed,
wanneer ditvoert uig zich onder de in bijlage IV, punt4, gedefinieerde
omstandigheden in een veld bevindt met een veldsterkte die, uitgedrukt
in V/m, 25 % boven de referentiegrens ligt.
5.5.Eisen inzake de breedbandstraling van ATE's
5.5.1.Meetmethode
De door de beproefde ATE veroorzaakte elektromagnetische straling
moet worden gemeten volgens de methode van bijlage V.
5.5.2.Breedbandreferentiegrenzen voorATE's
5.5.2.1. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage V
bedraagt de stralingsreferentiegrens 64-54 dB (µV/m) in de frequentie-
band 30-75 MHz, waarbij deze grenswaarde afneemtmetde logarit me
van de frequentie, en 54-65 dB (µV/m) in de frequentieband 75-
400 MHz, waarbij deze grenswaarde toeneemt met de logaritme van
de frequentie, zoals is aangegeven in aanhangsel 5. In de frequentie-
band 400-1 000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens echter een
constante waarde van 65 dB (µV/m).
5.5.2.2. De gemeten waarden voor de ter keuring aangeboden ATE dienen in
dB (µV/m) tenminste 2,0 dB onder de referentiegrens te liggen.
5.6.Eisen inzake de smalbandstraling van ATE's
5.6.1.Meetmethode
De door de beproefde ATE veroorzaakte elektromagnetische straling
moet worden gemeten volgens de methode van bijlage VI.
5.6.2.SmalbandreferentiegrenzenvoorATE's
5.6.2.1. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage VI
bedraagt de stralingsreferentiegrens 54-44 dB (µV/m) in de frequentie-
band 30-75 MHz, waarbij deze grenswaarde afneemtmetde logarit me
van de frequentie, en 44-55 dB (µV/m) in de frequentieband 75-
400 MHz, waarbij deze grenswaarde toeneemt met de logaritme van
de frequentie, zoals is aangegeven in aanhangsel 6. In de frequentie-
band 400-1 000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens echter een
constante waarde van 55 dB (µV/m).
5.6.2.2. De gemeten waarden voor de ter keuring aangeboden ATE dienen in
dB (µV/m) ten minste 2,0 dB onder de referentiegrens te liggen.
5.7.Eisen inzake de elektromagnetische immuniteit van ATE's
5.7.1.Meetmethode
De elektromagnetische immuniteit van de ter keuring aangeboden ATE
moetworden beproefd volgens de met hode van bijlage VII.
5.7.2.Referentiegrenzen voordeimmuniteit vanATE's
5.7.2.1. Bij de meting volgens de methoden van bijlage VII bedraagt het refe-
rentieniveau voor de immuniteit 48 V/m bij de 150 mm-
striplijnmethode, 12 V/m bij de 800 mm-striplijnmethode, 60 V/m bij
de TEM-celmethode, 48 mA bij de massastroominjectiemethode (BCI)
en 24 V/m bij de vrije-veldmethode
5.7.2.2. De werking van de voor het ter keuring aangeboden type voertuig
representatieve ATE's mag niet zodanig worden gestoord dat de directe
besturing van het voertuig op een voor de bestuurder of enige andere
weggebruiker merkbare wijze ongunstig wordt beïnvloed, wanneer dit
voertuig zich onder de in bijlage IV, punt 4, gedefinieerde omstandig-
heden onder invloed van een veld of stroom bevindt met een waarde
die, uitgedrukt in de corresponderende lineaire eenheden, 25 % boven
de referentiegrens ligt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 347
▼B
6. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE
6.1. Er worden overeenkomstig de bepalingen van artikel 4 van Richtlijn 92/
61/EEG maatregelen genomen om de overeenstemming van de
produktie te waarborgen.
6.2. De overeenstemming van de produktie wordt, wat de elektromagneti-
sche compatibiliteit van het voertuig, het onderdeel of de afzonderlijke
technische eenheid betreft, gecontroleerd op basis van de gegevens in
het (de) goedkeuringscertificaat (-certificaten) volgens bijlage VIII en/
of bijlage IX van deze richtlijn, naar gelang van het geval.
6.3. Indien de instantie geen genoegen neemt met de produktiecontrole van
de fabrikant, zijn de punten 1.2.2 en 1.2.3 van bijlage VI van Richtlijn
92/61/EEG en de onderstaande punten 6.3.1 en 6.3.2 van toepassing.
6.3.1. Bij de controle op de overeenstemming van een voertuig, een onderdeel
of een ATE uit de serieproduktie wordt de produktie geacht te voldoen
aan de eisen van deze richtlijn betreffende breedbandstraling en smal-
bandstraling, indien de gemeten niveaus de voorgeschreven
referentiegrenzen van de punten 5.2.1.1, 5.2.2.2, 5.3.2.1 en 5.3.2.2
(naar gelang van hetgeval) metnietmeer dan 2 dB (25 %) over-
schrijden.
6.3.2. Bij de controle op de overeenstemming van een voertuig, een onderdeel
of een ATE uit de serieproduktie wordt de produktie geacht in overeen-
stemming te zijn met de eisen van deze richtlijn betreffende de
immuniteit voor elektromagnetische straling, indien het voertuig, het
onderdeel of de ATE niet wat de directe besturing betreft op een voor
de bestuurder of enige andere weggebruiker merkbare wijze, ongunstig
wordtbeïnvloed, wanneer hetvoert uig zich onder de in bijlage IV, punt
4, gedefinieerde omstandigheden in een veld bevindt met een veld-
sterkte die, uitgedrukt in V/m, maximaal 80 % van de in punt 5.4.2.1
van deze bijlage voorgeschreven referentiegrenzen bedraagt.
7. UITZONDERINGEN
7.1. Motorvoertuigen met compressie-ontsteking worden geacht aan de
voorschriften van punt 5.2.2 te voldoen.
7.2. Voertuigen en ATE's die geen elektronische oscillator met een trillings-
frequentie van meer dan 9 kHz bevatten, worden geacht aan de
voorschriften van punt 5.3.2 en van bijlage III te voldoen.
7.3. Voertuigen die niet met gevoelige elektronische systemen zijn uitgerust,
hoeven nietaan de proeven van bijlage IV t e worden onderworpen.
7.4. De immuniteitsproef hoeft niet te worden verricht op ATE's waarvan de
functies niet essentieel zijn voor de directe besturing van het voertuig.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 348
▼B
Aanhangsel1
Frequentie in megahertz, logaritmisch
(Zie punt5.2.2.1)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 349
▼B
Aanhangsel2
Frequentie in megahertz, logaritmisch
(Zie punt5.2.2.2)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 350
▼B
Aanhangsel3
Frequentie in megahertz, logaritmisch
(Zie punt5.3.2.1)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 351
▼B
Aanhangsel4
Frequentie in megahertz, logaritmisch
(Zie punt5.3.2.2)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 352
▼B
Aanhangsel5
Frequentie in megahertz, logaritmisch
(Zie punt5.5.2.1)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 353
▼B
Aanhangsel6
Frequentie in megahertz, logaritmisch
(Zie punt5.6.2.1)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 354
▼B
BIJLAGEII
MEETMETHODE VOOR DE ELEKTROMAGNETISCHE BREEDBAND-
STRALING VAN VOERTUIGEN
1. ALGEMEEN
1.1.Meetapparatuur
De meetapparatuur moet aan de in Publikatie nr. 16, tweede editie, van
het Comité International Spécial des Perturbations Radioélectriques
(CISPR) gestelde eisen voldoen.
Voor de meting van de elektromagnetische breedbandstraling moet
gebruik worden gemaakt van een quasi-piekdetector.
1.2.Meetmethode
De proef is bestemd voor de meting van de breedbandstraling van
vonkontstekingssystemen en van elektromotoren in voor continubedrijf
bestemde systemen (zoals elektrische aandrijfmotoren, motoren van
verwarmings-/ontwasemingssystemen, brandstofpompen enz.).
De afstand tussen de referentieantenne en het voertuig wordt in
gemeenschappelijk overleg tussen de fabrikant en de keuringsinstelling
gekozen uit de volgende twee waarden: 10 meter of 3 meter. In beide
gevallen moetaan de voorwaarden van punt3 worden voldaan.
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN
De meetresultaten worden uitgedrukt in dB (µV/m) voor een band-
breedte van 120 kHz. Indien de werkelijke bandbreedte B (uitgedrukt
in kHz) van het meetinstrument niet precies 120 kHz is, worden de
meetwaarden omgerekend naar een bandbreedte van 120 kHz door er
20 log (120/B) bij op te tellen. B moet kleiner zijn dan 120 kHz.
3. PROEFVOORWAARDEN
3.1. Het proefterrein, dat horizontaal en leeg moet zijn, dient binnen een
straal van tenminste 30 m, gerekend vanaf het punt midden tussen het
voertuig en de antenne (zie aanhangsel 1, fig. 1), vrij te zijn van opper-
vlakken die elektromagnetische straling reflecteren. Als alternatief kan
dienen een willekeurig terrein dat aan de voorwaarden van fig. 2 van
aanhangsel 1 voldoet.
3.2. Zowel de meetapparatuur, als de meetcabine of het meetvoertuig waarin
de meetapparatuur is aangebracht, dient zich binnen het in fig. 1 van
aanhangsel 1 aangegeven deel van het proefterrein te bevinden. Bij
een proefterrein dat aan de voorwaarden van fig. 2 van aanhangsel 1
voldoet, dient de meetapparatuur zich buiten het in die figuur aange-
geven gebied te bevinden.
3.3. De proef mag in een overdekte ruimte plaatsvinden, indien kan worden
aangetoond dat er een correlatie bestaat tussen de voortplanting en
absorptie van elektromagnetische straling in de overdekte proefruimte
en die in een onoverdekte proefruimte.
De opstelling hoeft dan niet te voldoen aan de dimensioneringsvoor-
schriften van fig. 1 en 2 van aanhangsel 1, behalve wat betreft de
afstand van het voertuig tot de antenne en de hoogte van de antenne.
3.4. Teneinde te controleren dat de metingen niet in significante mate door
ruis of externe signalen worden beïnvloed, moeten voor en na de eigen-
lijke proef metingen van de achtergrondstraling worden verricht. Er
moet voor worden gezorgd dat het voertuig geen straling emitteert die
de bedoelde metingen op significante wijze kan beïnvloeden. (Zo dient
de sleutel uit het contact te worden genomen of moeten de accu('s)
worden losgekoppeld, nadathetvoert uig uitde proefruimt e is verwij-
derd.) In beide gevallen moethetniveau van de ruis of de ext erne
signalen tenminste 10 dB onder de in de punten 5.2.2.1 c.q. 5.2.2.2
van bijlage I bepaalde referentiegrens liggen, behalve voor doelbewuste
smalbandemissies.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 355
▼B
4. TOESTAND VAN HET VOERTUIG TIJDENS DE PROEF
4.1.Motor
De motor moet de normale bedrijfstemperatuur hebben bereikt en de
versnellingsbak (voor zover aanwezig) moetin de vrijloop st aan. Indien
ditom prakt ische redenen onmogelijk is, dientin onderling overleg
tussen de fabrikant en de keuringsinstelling naar alternatieve oplos-
singen te worden gezocht. Geverifieerd moet worden dat het
schakelmechanisme van de versnelling geen invloed heeftop de van
het voertuig afkomstige elektromagnetische straling. Gedurende de
metingen dient de motor op onderstaande wijze te functioneren:
Motortype Meetmethode
Vonkontsteking Quasi-piek
één cilinder 2 500 omw/min ± 10 %
meer dan één cilinder 1 500 omw/min ± 10 %
Elektromotoren ¾van het door de constructeur
opgegeven maximumvermogen
4.2.Door de bestuurder bediende apparatuur
De door de bestuurder bediende apparatuur die voor continubedrijf is
bestemd (met inbegrip van onderdelen zoals de ventilatormotoren van
de verwarming en airconditioning, doch met uitsluiting van de motoren
voor de zitplaatsverstelling en de ruitenwissermotoren), moet zodanig
worden ingesteld dat zoveel mogelijk stroom wordt getrokken.
4.3. De proef mag nietin de regen of binnen 10 minut en na afloop van de
regen worden uitgevoerd.
4.4. De bestuurder moet plaatsnemen op de bestuurderszitplaats, indien dit
volgens de keuringsinstelling de ongunstigste situatie is.
5. TYPE, PLAATS EN RICHTING VAN DE ANTENNE
5.1.Antennetype
Elk willekeurig type lineair gepolariseerde antenne is toegestaan, mits
het gedrag ervan in dat van de referentieantenne kan worden uitgedrukt.
5.2.Meethoogte en meetafstand
5.2.1.Meethoogte
5.2.1.1. Meting bij een afstand van 10 m
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van
3,00 ± 0,05 m boven hetst eunvlak van hetvoert uig bevinden.
5.2.1.2. Meting bij een afstand van 3 m
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van
1,80 ± 0,05 m boven hetst eunvlak van hetvoert uig bevinden.
5.2.1.3. Geen van de ontvangelementen van de antenne mag zich op een hoogte
van minder dan 0,25 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden.
5.2.2.Meetafstand
5.2.2.1. Meting bij een afstand van 10 m
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en de
buitenkant van het voertuig moet 10,0 ± 0,2 m bedragen.
5.2.2.2. Meting bij een afstand van 3 m
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en de
buitenkant van het voertuig moet 3,0 ± 0,05 m bedragen.
5.2.2.3. Indien de meting ter voorkoming van elektromagnetische instraling in
een overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de ontvangelementen van de
antenne zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat radiostra-
ling absorbeert, noch op minder dan 1,5 m van de wanden van de
overdekte ruimte bevinden. Tussen de ontvangantenne en het beproefde
voertuig mag zich geen materiaal bevinden dat radiostraling absorbeert.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 356
▼B
5.3.Plaats van de antenne ten opzichte van het voertuig
De antenne moet achtereenvolgens aan weerszijden van het voertuig
worden geplaatst, parallel aan het middenlangsvlak van het voertuig en
ter hoogte van het middelpunt van de motor (zie aanhangsel 1, fig. 3).
5.4.Richting van de antenne
Voor elk meetpunt worden de meetwaarden afgelezen, met de antenne
achtereenvolgens in verticale en in horizontale polarisatierichting (zie
aanhangsel 1, fig. 3).
5.5.Metingen
Bij iedere frequentie wordt het maximum van de vier volgens de punten
5.3 en 5.4 uitgevoerde metingen als de voor die frequentie karakteris-
tieke waarde beschouwd.
6. FREQUENTIES6.1.Metingen
De metingen worden verricht in het frequentiebereik van 30 tot
1 000 MHz. Een voertuig wordt geacht over het gehele frequentiebereik
onder de referentiegrens te blijven, indien het deze voor de volgende 11
waarden van de frequentie niet overschrijdt: 45, 65, 90, 150, 180, 220,
300, 450, 600, 750 en 900 MHz. Indien de referentiegrens tijdens de
proef wordtoverschreden, dientmen zich ervan t e vergewissen datdit
aan het voertuig is toe te schrijven en niet aan de achtergrondstraling.
6.2.Toleranties
Meetfrequentie
(MHz)Tolerantie
(MHz)
45, 65, 90, 150, 180 en 220 ± 5
300, 450, 600, 750 en 900 ± 20
De bij bovenstaande frequenties opgegeven tolerantie maken het moge-
lijk eventuele interferentie met uitzendingen op of dicht bij de nominale
frequentie te ontwijken.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 357
▼B
Aanhangsel1
Figuur1
Proefterrein voor voertuigen
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 358
▼B
Figuur2
Proefterrein
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 359
▼B
Figuur3
Plaats van de antenne ten opzichte van het voertuig
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 360
▼B
BIJLAGEIII
MEETMETHODE VOOR DE ELEKTROMAGNETISCHE SMALBAND-
STRALING VAN EEN VOERTUIG
1. ALGEMEEN
1.1.Meetapparatuur
De meetapparatuur moet aan de in Publikatie nr. 16, tweede editie, van
het Comité International Spécial des Perturbations Radioélectriques
(CISPR) gestelde eisen voldoen.
Voor de meting van de elektromagnetische smalbandstraling moet
gebruik worden gemaakt van een gemiddelde-waardedetector.
1.2.Meetmethode
De proef is bestemd voor de meting van de smalbandstraling afkomstig
van bijvoorbeeld systemen met microprocessoren of andere bronnen
van smalbandige straling.
De afstand tussen de referentieantenne en het voertuig wordt in
gemeenschappelijk overleg tussen de fabrikant en de keuringsinstelling
gekozen uit de volgende twee waarden: 10 meter of 3 meter. In beide
gevallen moetaan de voorwaarden van punt3 worden voldaan. In het
begin (de eerste 2 à 3 minuten), na het kiezen van de plaats en polari-
satierichting van de antenne, mag het frequentiebereik op de in punt 6.1
aangegeven wijze diverse malen metbehulp van een spect rumanaly-
sator of automatische ontvanger worden gescand, teneinde te bepalen
bij welke frequenties de straling maximaal is. Dit kan nuttig zijn voor
de bepaling van de meetfrequentie in elke frequentieband (zie punt 6).
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN
De meetresultaten worden uitgedrukt in dB (µV/m).
3. PROEFVOORWAARDEN
3.1. Het proefterrein, dat horizontaal en leeg moet zijn, dient binnen een
straal van tenminste 30 m, gerekend vanaf het punt midden tussen het
voertuig en de antenne (zie bijlage II, aanhangsel 1, fig. 1), vrij te zijn
van oppervlakken die elektromagnetische straling reflecteren. Als alter-
natief kan dienen een willekeurig terrein dat aan de voorwaarden van
fig. 2 van bijlage II, aanhangsel 1, voldoet.
3.2. Zowel de meetapparatuur, als de meetcabine of het meetvoertuig waarin
de meetapparatuur is aangebracht, dient zich binnen het in fig. 1 van
bijlage II, aanhangsel 1, aangegeven deel van het proefterrein te
bevinden. Bij een proefterrein dat aan de voorwaarden van fig. 2 van
bijlage II, aanhangsel 1, voldoet, dient de meetapparatuur zich buiten
hetin die figuur aangegeven gebied t e bevinden.
3.3. De proef mag in een overdekte ruimte plaatsvinden, indien kan worden
aangetoond dat er een correlatie bestaat tussen de voortplanting en
absorptie van elektromagnetische straling in de overdekte proefruimte
en die in een onoverdekte proefruimte.
De opstelling hoeft dan niet te voldoen aan de dimensioneringsvoor-
schriften van fig. 1 en 2 van bijlage II, aanhangsel 1, behalve wat
betreft de afstand van het voertuig tot de antenne en de hoogte van de
antenne.
3.4. Teneinde te controleren dat de metingen niet in significante mate door
ruis of externe signalen worden beïnvloed, moeten vóór en na de eigen-
lijke proefmetingen van de achtergrondstraling worden verricht. Er
moet voor worden gezorgd dat het voertuig geen straling emitteert diede bedoelde metingen op significante wijze kan beïnvloeden. (Zo dient
de sleutel uit het contact te worden genomen of moeten de accu('s)
worden ontkoppeld, nadat het voertuig uit de proefruimte is verwij-
derd.) In beide gevallen moethetniveau van de ruis of de ext erne
signalen tenminste 10 dB onder de in de punten 5.3.2.1 c.q. 5.3.2.2
van bijlage I bepaalde referentiegrens liggen, behalve voor doelbewuste
smalbandemissies.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 361
▼B
4. TOESTAND VAN HET VOERTUIG TIJDENS DE PROEF
4.1. De elektronische systemen van het voertuig moeten bij stilstand van het
voertuig in normale bedrijfstoestand verkeren.
4.2. De ontsteking moet onder spanning staan. De motor mag evenwel niet
draaien.
4.3. De proef mag nietin de regen of binnen 10 minut en na afloop van de
regen worden uitgevoerd.
5. TYPE, PLAATS EN RICHTING VAN DE ANTENNE
5.1.Antennetype
Elk willekeurig type lineair gepolariseerde antenne is toegestaan, mits
het gedrag ervan in dat van de referentieantenne kan worden uitgedrukt.
5.2.Meethoogte en meetafstand
5.2.1.Meethoogte
5.2.1.1. Meting bij een afstand van 10 m
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van
3,0 ± 0,05 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden.
5.2.1.2. Meting bij een afstand van 3 m
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van
1,8 ± 0,05 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden.
5.2.1.3. Geen van de ontvangelementen van de antenne mag zich op een hoogte
van minder dan 0,25 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden.
5.2.2.Meetafstand
5.2.2.1. Meting bij een afstand van 10 m
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en de
buitenkant van het voertuig moet 10,0 ± 0,2 m bedragen.
5.2.2.2. Meting bij een afstand van 3 m
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en de
buitenkant van het voertuig moet 3,00 ± 0,05 m bedragen.
5.2.2.3. Indien de meting ter voorkoming van elektromagnetische instraling in
een overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de ontvangelementen van de
antenne zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat radiostra-
ling absorbeert, noch op minder dan 1,5 m van de wanden van de
overdekte ruimte bevinden. Tussen de ontvangantenne en het beproefde
voertuig mag zich geen materiaal bevinden dat radiostraling absorbeert.
5.3.Plaats van de antenne ten opzichte van het voertuig
De antenne moet achtereenvolgens aan weerszijden van het voertuig
worden geplaatst, parallel aan het middenlangsvlak van het voertuig en
ter hoogte van het middelpunt van de motor (zie bijlage II, aanhangsel
1, fig. 3).
5.4.Richting van de antenne
Voor elk meetpunt worden de meetwaarden afgelezen, met de antenne
achtereenvolgens in verticale en in horizontale polarisatierichting (zie
bijlage II, aanhangsel 1, fig. 3).
5.5.Meetwaarden
Bij iedere frequentie wordt de hoogste waarde van de vier volgens de
punten 5.3 en 5.4 uitgevoerde metingen als de voor die frequentie
karakteristieke waarde beschouwd.
6. FREQUENTIES
6.1.Metingen
De metingen worden verricht in het frequentiebereik van 30 tot
1 000 MHz. Ditbereik wordtin elf banden verdeeld. In elke band
moet een proef worden gedaan bij de meetfrequentie met de hoogste
waarde, teneinde na te gaan of de referentiegrens niet wordt over-1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 362
▼B
schreden. Een voertuig wordt geacht over het gehele frequentiebereik
onder de referentiegrens te blijven, indien het deze voor de gekozen
frequentie in elk van de volgende 11 frequentiebanden niet overschrijdt:
30-45, 45-80, 80-130, 130-170, 170-225, 225-300, 300-400, 400-525,
525-700, 700-850, 850-1 000 MHz.
6.2. Indien het niveau van de smalbandstraling bij de voorlopige meting als
bedoeld in punt1.2 in een van de in punt6.1 bedoelde frequent ie-
banden tenminste 10 dB onder de referentiegrens blijft, wordt het
voertuig geacht voor de betreffende frequentieband aan de voorwaarden
van deze bijlage te voldoen; uitvoering van de volledige proef is dan
nietnoodzakelijk.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 363
▼B
BIJLAGEIV
PROEFMETHODE VOOR DE ELEKTROMAGNETISCHE IMMUNI-
TEIT VAN VOERTUIGEN
1. ALGEMEEN
1.1.Proefmethode
Deze proef dient om na te gaan dat de directe besturing van het voer-
tuig niet ongunstig wordt beïnvloed. Het voertuig wordt in het in deze
bijlage gedefinieerde elektromagnetische veld gebracht. Tijdens de
proeven moethetvoert uig worden geobserveerd.
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN
De veldsterkte moet bij alle in deze bijlage beschreven proeven worden
uitgedrukt in V/m.
3. PROEFVOORWAARDEN
De meetapparatuur moet in staat zijn om binnen het in deze bijlage
voorgeschreven frequentiebereik de vereiste veldsterkte op te wekken
en dient aan de (nationale) wettelijke voorschriften inzake de emissie
van elektromagnetische straling te voldoen. De regel- en observatieap-
paratuur mag niet door het stralingsveld worden beïnvloed, waardoor de
proeven ongeldig zouden worden.
4. TOESTAND VAN HET VOERTUIG TIJDENS DE PROEF
4.1. De massa van hetvoert uig moetgelijk zijn aan de rijklare massa.4.1.1. De motor moet de aangedreven wielen op een constante snelheid
brengen die vooraf in overleg metde voert uigfabrikantdoor de
keuringsinstelling is bepaald. Het voertuig moet op een correct belaste
rollenbank worden geplaatst of, indien niet voorhanden, op elektromag-
netisch geïsoleerde assteunen die voor een zekere vrije hoogte zorgen.
4.1.2. De dimlichten moeten zijn ontstoken.4.1.3. De linker of rechter richtingaanwijzer moet in werking zijn gesteld.4.1.4. De toestand van alle overige systemen dient de normale gebruikstoe-
stand van het voertuig te weerspiegelen.
4.1.5. Er mag geen elektrische verbinding bestaan tussen het voertuig en de
grond, noch tussen het voertuig en de apparatuur, behalve indien dit
noodzakelijk is om aan punten 4.1.1 en 4.2 te voldoen. Het contact
van de wielen metde grond wordtnietals een elekt rische verbinding
beschouwd.
4.2. Indien het voertuig ATE's bevat die een functie hebben voor de directe
besturing van het voertuig doch niet onder de in punt 4.1.1 beschreven
voorwaarden functioneren, kan de keuringsinstelling besluiten deze
afzonderlijk te beproeven onder voorwaarden die in overleg met de
voertuigfabrikant worden bepaald.
4.3. Voor de observatie van het voertuig tijdens de proef mag uitsluitend
gebruik worden gemaakt van apparatuur die geen storing veroorzaakt
(zie punt8).
4.4. Onder normale omstandigheden dient het voertuig met de voorzijde
naar de antenne te wijzen.
5. TYPE, PLAATS EN RICHTING VAN DE VELDGENERATOR
5.1.Type veldgenerator
5.1.1. De veldgenerator moet in staat zijn bij alle meetfrequenties in het refe-
rentiepunt (zie punt 5.4) de vereiste veldsterkte op te wekken.
5.1.2. Als veldgenerator kan gebruik worden gemaakt van een of meer
antennes of van een transmissielijnsysteem (TLS).
5.1.3. De veldgenerator moet zodanig worden vervaardigd en gericht dat de
polariteit van het veld zowel horizontaal als verticaal is bij frequenties
tussen 20 en 1 000 MHz.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 364
▼B
5.2.Meethoogte en meetafstand
5.2.1.Meethoogte
5.2.1.1. Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van mini-
maal 1,5 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden.
5.2.1.2. Geen van de zendelementen van de antenne mag zich op een hoogte
van minder dan 0,25 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden.
5.2.2.Meetafstand
5.2.2.1. Een grotere veldhomogeniteit is te bereiken, wanneer de grootste
afstand tussen veldgenerator en voertuig wordt gekozen die technisch
mogelijk is. De afstand moet tussen 1 en 5 m liggen.
5.2.2.2. Indien de proef ter voorkoming van elektromagnetische instraling in een
overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de zendelementen van de veldge-
nerator zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat
radiostraling absorbeert, of op minder dan 1,5 m van de wanden van
de overdekte ruimte bevinden. Tussen de veldgenerator en het
beproefde voertuig mag zich geen materiaal bevinden dat radiostraling
absorbeert.
5.3.Plaats van de veldgenerator ten opzichte van het voertuig
5.3.1. De veldgenerat or moetzich in hetmiddenlangsvlak van hetvoert uig
bevinden.
5.3.2. Geen van de delen van het TLS, met uitzondering van het steunvlak
van het voertuig, mag zich op een afstand van minder dan 0,5 m van
hetvoert uig bevinden.
5.3.3. Een boven het voertuig geplaatste veldgenerator moet zich over
tenminste 75 % van de lengte van het voertuig uitstrekken.
5.4.Referentiepunt
5.4.1. Het referentiepunt is het punt waar de veldsterkte wordt gemeten en
bevindtzich:
5.4.1.1. op een horizontale afstand van tenminste twee meter van het fasemid-
delpunt van de antenne of op een verticale afstand van ten minste één
meter van de zendelementen van het TLS-systeem,
5.4.1.2. in hetmiddenlangsvlak van hetvoert uig,5.4.1.3. op een hoogte van 1,0 ± 0,05 m boven het steunvlak van het voertuig,5.4.1.4. op een afstand van 1,0 ± 0,2 m achter de verticale as van het voorwiel
(puntC in aanhangsel 1) bij driewielers;
hetzij:op een afstand van 0,2 ± 0,2 m achter de verticale as van het voorwiel
(punt D in aanhangsel 2) bij motorfietsen.
5.5. Indien de keuringsinstelling de achterzijde van het voertuig naar de
stralingsbron wenst te richten, moet het referentiepunt op de in punt
5.4 beschreven wijze worden bepaald. Hetvoert uig wordtdaarna met
de voorzijde in tegengestelde richting geplaatst, als ware het 180º in
het horizontale vlak gedraaid. De afstand van de antenne tot het meest
nabije deel van de buitenkant van het voertuig dient gelijk te blijven
(zie aanhangsel 3).
6. MEETPROCEDURE6.1.Meetfrequenties, duur van de proeven, polarisatie
Het voertuig wordt blootgesteld aan elektromagnetische straling in het
frequentiebereik van 20 tot 1 000 MHz.
6.1.1. Bij elk van de volgende twaalf frequenties: 27, 45, 65, 90, 150, 180,
220, 300, 450, 600, 750 en 900 MHz ± 10 %, wordteen proef met
een duur van 2 sec ± 10 % gedaan.
6.1.2. Bij alle frequenties moet in gemeenschappelijk overleg tussen de fabri-
kanten de keuringsinst elling een van beide in punt5.1.3 bepaalde
polarisatierichtingen worden gekozen.
6.1.3. Alle overige parameters dienen in overeenstemming te zijn met de
voorschriften van deze bijlage.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 365
▼B
6.2.Proeven waarmee de invloed op de directe besturing van het voer-
tuig kan worden bepaald.
6.2.1. Een voertuig wordt geacht aan de immuniteitseisen te voldoen, indien
bij de uitvoering van de proeven overeenkomstig de voorschriften van
deze bijlage de snelheid van de aangedreven wielen van hetvoert uig
geen abnormale veranderingen ondergaat, indien geen ongunstige
beïnvloeding van de werking optreedt die andere weggebruikers in
verwarring zou kunnen brengen en indien geen andere verschijnselen
worden waargenomen die de directe besturing van het voertuig zouden
kunnen aantasten.
6.2.2. Voor de observatie van het voertuig mag uitsluitend gebruik worden
gemaaktvan de in punt8 beschreven apparat uur.
6.2.3. Indien een voertuig de in punt 6.2 beschreven proef niet doorstaat, moet
worden nagegaan of de tekortkomingen onder de normale bedrijfsvoor-
waarden zijn opgetreden en niet het gevolg zijn van strooivelden.
7. OPWEKKING VAN DE VEREISTE VELDSTERKTE7.1.Proefmethode
7.1.1. Teneinde bij de proef voor de juiste veldcondities te zorgen, wordt de
zogenaamde substitutiemethode gebruikt.
7.1.2.Substitutiemethode
Voor elke gevraagde meetfrequentie wordt het HF-vermogen van de
veldgenerator zo ingesteld, dat de vereiste beproevingsveldsterkte in
het referentiepunt zonder voertuig wordt bereikt. Dit HF-vermogen en
alle andere bijbehorende instellingen van de HF-vermogensgenerator
moeten in het proefrapport worden vermeld (ijkkromme). Deze gege-
vens van het rapport moeten voor de typegoedkeuring worden
gebruikt. Indien de proefopstelling wordt gewijzigd, moet de substitu-
tiemethode opnieuw worden gebruikt.
7.1.3. Vervolgens wordt het voertuig overeenkomstig punt 5 in de proefruimte
opgesteld. Daarna wordt voor elk van de in punt 6.1.1 genoemde
frequenties het volgens punt 7.1.2 bepaalde vermogen aan de veldgene-
rator toegevoerd.
7.1.4. Ongeacht welke parameter overeenkomstig punt 7.1.2 voor de opwek-
king van hetveld is gekozen, t ijdens de proef moetdeze dezelfde
waarde hebben teneinde de gewenste veldsterkte te reproduceren.
7.1.5. Tijdens de proef dienen de veldgenerator en de opstelling ervan
hetzelfde te zijn als bij de procedure van artikel 7.1.2.
7.1.6.Veldsterktemeter
Bij de substitutiemethode moet voor de meting van de veldsterkte in de
kalibratiefase gebruik worden gemaakt van een compacte isotrope meet-
detector dan wel van een gekalibreerde ontvangantenne.
7.1.7. Tijdens het kalibreren moet het fasemiddelpunt van de veldsterktemeter
samenvallen met het referentiepunt.
7.1.8. Indien voor de meting van de veldsterkte een gekalibreerde ontvangan-
tenne wordt gebruikt, wordt de veldsterkte in drie onderling loodrechte
richtingen bepaald en wordt de equivalente isotrope waarde van deze
meetwaarden als de veldsterkte beschouwd.
7.1.9. Teneinde rekening te houden met uiteenlopende voertuigafmetingen,
moet voor de proefopstelling in kwestie een aantal referentiepunten
worden bepaald.
7.2.Veldsterkteprofiel
7.2.1. Tijdens hetkalibreren (voordathetvoert uig in de proefruimt e wordt
gebracht) mag de veldsterkte in de volgende punten niet minder dan
50 % van de nominale veldsterkte bedragen:
i) bij alle veldgeneratoren: op 1,00 ± 0,02 m aan weerszijden van het
referentiepunt op een lijn door dit punt loodrecht op het midden-
langsvlak van hetvoert uig;
ii) bij TLS-systemen: op 1,50 ± 0,02 m op een horizontale lijn door het
referentiepunt in het middenlangsvlak van het voertuig.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 366
▼B
7.3.Kenmerken van het meetsignaal
7.3.1.Piekwaarde vandegemoduleerdebeproevingsveldsterkte.
De piekwaarde van de gemoduleerde beproevingsveldsterkte moet over-
eenkomen metde piekwaarde van de ongemoduleerde
beproevingsveldsterkte, waarvan de effectieve waarde in V/m in punt5.4.2 van bijlage I is bepaald.
7.3.2.Golfvorm
Het meetsignaal dient een radiofrequente sinusoïdale draaggolf te zijn
die amplit udegemoduleerd is meteen sinusoïdale golf meteen
frequentie van 1 kHz bij een modulatiediepte m van 0,8 ± 0,04.
7.3.3.Modulatiediepte
De modulatiediepte m is gedefinieerd als:
m¼maximale waarde omhullende /C0minimale waarde omhullende
maximale waarde omhullende þminimale waarde omhullende
De omhullende beschrijftde door de oscillograaf weergegeven ext erne
grenzen van hetgemoduleerde draagsignaal.
De ATE dientt e worden gevoed via een vervangend boordnet(boord-
netsimulator) met voedingsleidingen van 5 mm2en Y-isolatie. De
boordnetspanning moet constant gehouden worden. De afwijking van
de constant gehouden boordnetspanning van de nominale bedrijfsspan-
ning van de ATE mag ten hoogste ± 10 % van de nominale
bedrijfsspanning van de ATE zijn. De aan de controleaansluiting van
het boordnet gemeten rimpel van de boordnetspanning mag niet groter
zijn dan 1,5 % van de nominale bedrijfsspanning van de ATE.
8. OBSERVATIE- EN REGELAPPARATUUR
8.1. Om de buitenkant van het voertuig en de passagiersruimte te observeren
en om na te gaan of aan de voorwaarden van punt 6.2 is voldaan
worden een of meer videocamera's gebruikt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 367
▼B
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 368
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 369
▼B
Aanhangsel3
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 370
▼B
BIJLAGEV
MEETMETHODE VOOR DE ELEKTROMAGNETISCHE BREEDBAND-
STRALING VAN AFZONDERLIJKE TECHNISCHE EENHEDEN
(ATE'S)
1. ALGEMEEN
1.1.Meetapparatuur
De meetapparatuur moet aan de in Publikatie nr. 16, tweede editie, van
het Comité International Spécial des Perturbations Radioélectriques
(CISPR) gestelde eisen voldoen. Voor de meting van de elektromagneti-sche breedbandstraling moet gebruik worden gemaakt van een quasi-
piekdetector.
1.2.Meetmethode
De proef is bestemd voor de meting van de breedbandstraling van
vonkontstekingssystemen en van elektromotoren in voor continubedrijf
bestemde systemen (zoals elektrische aandrijfmotoren, motoren van
verwarmings-/ontwasemingssystemen, brandstofpompen, enz.).
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN
De meetresultaten worden uitgedrukt in dB µV/m) voor een bandbreedte
van 120 kHz. Indien de werkelijke bandbreedte B (uitgedrukt in kHz) van
het meetinstrument niet precies 120 kHz is, worden de meetwaarden in
µV/m omgerekend naar een bandbreedte van 120 kHz door er 20 log
(120/B) bij op te tellen. B moet kleiner zijn dan 120 kHz.
3. PROEFVOORWAARDEN
3.1. De proefruimte moet voldoen aan de in Publikatie nr. 16, tweede editie,
van hetCISPR gest elde eisen (zie fig. 1 van aanhangsel 1).
3.2. Zowel de meetapparatuur, als de meetcabine of het meetvoertuig waarin
de meetapparatuur is aangebracht, dient zich buiten het in fig. 1 van
aanhangsel 1 aangegeven deel van het proefterrein te bevinden.
3.3. De proef mag in een overdekte ruimte plaatsvinden, indien kan worden
aangetoond dat er een correlatie bestaat tussen de voortplanting en
absorptie van elektromagnetische straling in de overdekte proefruimte en
die op een onoverdekt proefterrein. Een overdekte ruimte biedt het voor-
deel dat de metingen in alle weersomstandigheden kunnen plaatsvinden,
dat de proefvoorwaarden beter te beheersen zijn en dat de herhaalbaar-
heid van de metingen dank zij de stabielere elektrische eigenschappen
groter is. De opstelling hoeft dan niet te voldoen aan de dimensionerings-
voorschriften van fig. 1 van aanhangsel 1, behalve wat betreft de afstand
van de ATE tot de antenne en de hoogte van de antenne.
3.4. Teneinde te controleren dat de metingen niet in significante mate door
ruis of externe signalen worden beïnvloed, moeten voor en na de eigen-
lijke proef metingen van de achtergrondstraling worden verricht. In beide
gevallen moet het niveau van de ruis of de externe signalen tenminste
10 dB onder de in punt5.5.2.1 van bijlage I bepaalde referent iegrens
liggen, behalve voor doelbewuste smalbandemissies.
4. TOESTAND VAN DE ATE TIJDENS DE PROEF
4.1. De ATE moet in normale bedrijfstoestand verkeren.4.2. De proef mag nietin de regen of binnen 10 minut en na afloop van de
regen worden uitgevoerd.
4.3. De ATE en de kabelbomen moeten op een hoogte van 50 + 10/− 0 mm
boven de massaplaat op geïsoleerde steunen worden geplaatst. Indien een
van de delen van de ATE echter elektrisch met de voertuigcarrosserie
behoortt e worden verbonden, moetditdeel op de massaplaatworden
geplaatst en hiermee ook elektrisch worden verbonden.
De massaplaat is een metalen plaat met een dikte van tenminste 0,25 mm.
De minimumafmetingen van de massaplaat zijn afhankelijk van de afme-
tingen van de ATE, doch de massaplaat moet voldoende plaats bieden
voor de opstelling van de kabelbomen en de onderdelen van de ATE.
De massaplaatmoetworden verbonden metde veiligheidsaarde. De1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 371
▼B
massaplaatmoetzich op een hoogt e van 1,0 ± 0,1 m boven hetvloerop-
pervlak van de proefruimte bevinden en moet hieraan parallel lopen.
De ATE moetgebruiksklaar zijn en conform de voorschrift en zijn aange-
sloten. De voedingskabels moeten op een afstand van ten hoogste 100 mm
parallel lopen aan de rand van de massaplaatdie zich hetdicht stbij de
antenne bevindt.
De ATE moet volgens de installatievoorschriften van de fabrikant op de
veiligheidsaarde worden aangesloten; andere aardverbindingen zijn niet
toegestaan.
De afstand tussen de ATE en andere geleiders, zoals de wanden van de
afgeschermde ruimte (met uitzondering van de massaplaat onder de
ATE), moet tenminste 1,0 m bedragen.
4.4. De ATE dient te worden gevoed via een 50 µH-lijnimpedantiestabilisatie-
netwerk (LISN) dat in elektrische verbinding met de massaplaat staat. De
voedingsspanning dientgelijk t e zijn aan de nominale bedrijfsspanning
van het systeem ± 10 %. De rimpelspanning, gemeten aan de controle-
uitgang van het LISN, moet kleiner zijn dan 1,5 % van de nominale
bedrijfsspanning van hetsyst eem.
4.5. Indien de ATE uit meerdere eenheden bestaat, wordt voor de onderlinge
aansluitingen bij voorkeur gebruik gemaakt van de kabelboom die
bestemd is voor gebruik in het voertuig. De in de praktijk gebruikte
bedrading moetzoveel mogelijk worden geïmit eerd, bij voorkeur metde
echte belastingen en schakelelementen. Indien voor de gebruiksbestem-
ming nog andere onderdelen vereistzijn die nietbij de met ing worden
betrokken, moet in het eindresultaat van de meting rekening worden
gehouden met hun aandeel aan de gemeten stoorstraling.
5. TYPE, PLAATS EN RICHTING VAN DE ANTENNE5.1.Antennetype
Elk type lineair gepolariseerde antenne is toegestaan, mits het gedrag
ervan in dat van de referentieantenne kan worden uitgedrukt.
5.2.Meethoogte en meetafstand
5.2.1.Meethoogte
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van
0,5 ± 0,05 m boven de massaplaatbevinden.
5.2.2.Meetafstand
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en de
rand van de massaplaatmoet1,0 ± 0,05 m bedragen. Geen van de delen
van de antenne mag zich op een afstand van minder dan 0,5 m van de
massaplaat bevinden. De antenne dient parallel te lopen aan het vlak
loodrechtop de massaplaatdoor de rand van de massaplaatwaarlangs
de hoofdbundel van de kabelboom loopt.
5.2.3. Indien de proef ter voorkoming van elektromagnetische instraling in een
overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de ontvangelementen van de antenne
zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat radiostraling absor-
beert, of op minder dan 1,5 m van de wanden van de overdekte ruimte
bevinden. Tussen de ontvangantenne en de beproefde ATE mag zich
geen materiaal bevinden dat radiostraling absorbeert.
5.3.Richting van de antenne
Voor elk meetpunt worden de meetwaarden afgelezen, met de antenne
achtereenvolgens in verticale en in horizontale polarisatierichting.
5.4.Metingen
Bij iedere frequentie wordt het maximum van beide volgens punt 5.3
uitgevoerde metingen als de voor die frequentie karakteristieke waarde
beschouwd.
6. FREQUENTIES
6.1.Metingen
De metingen worden verricht in het frequentiebereik van 30 tot
1 000 MHz. Een ATE wordtgeachtover hetgehele frequent iebereik
onder de referentiegrens te blijven. Indien het deze voor de volgende 111997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 372
▼B
waarden van de frequentie niet overschrijdt: 45, 65, 90, 150, 180, 220,
300, 450, 600, 750 en 900 MHz. Indien de referentiegrens tijdens de
proef wordtoverschreden, dientmen zich ervan t e vergewissen datdit
aan de ATE is toe te schrijven en niet aan de achtergrondstraling.
6.2.Toleranties
Meetfrequentie
(MHz)Tolerantie
(MHz)
45, 65, 90, 150, 180 en 220 ± 5
300, 450, 600, 750 en 900 ± 20
De bij bovenstaande frequenties opgegeven toleranties maken het moge-
lijk eventuele interferentie met uitzendingen op of dicht bij de nominale
frequentie te ontwijken.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 373
▼B
Aanhangsel1
Figuur1
Proefterrein voor ATE's
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 374
▼B
BIJLAGEVI
MEETMETHODE VOOR DE ELEKTROMAGNETISCHE SMALBAND-
STRALING VAN AFZONDERLIJKE TECHNISCHE EENHEDEN
(ATE'S)
1. ALGEMEEN
1.1.Meetapparatuur
De meetapparatuur moet aan de in Publikatie nr. 16, tweede editie, van
het Comité International Spécial des Perturbations Radioélectriques
(CISPR) gestelde eisen voldoen.
Voor de meting van de elektromagnetische smalbandstraling moet
gebruik worden gemaakt van een gemiddelde-waardedetector.
1.2.Meetmethode
De proef is bestemd voor de meting van de smalbandstraling afkomstig
van bijvoorbeeld systemen met microprocessoren. In het begin (de eerste
2 à 3 minuten), na het kiezen van de polarisatierichting van de antenne,
mag hetfrequent iebereik op de in punt6.1 aangegeven wijze diverse
malen met behulp van een spectrumanalysator worden gescand, teneinde
te bepalen bij welke frequenties de straling maximaal is. Dit kan nuttig
zijn voor de bepaling van de meetfrequentie in elke frequentieband (ziepunt6).
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN
De meetresultaten worden uitgedrukt in dB (µV/m).
3. PROEFVOORWAARDEN
3.1. Het proefterrein moet voldoen aan de in Publikatie nr. 16, tweede editie,
van hetCISPR gest elde eisen (zie fig. 1 van bijlage V, aanhangsel 1).
3.2. Zowel de meetapparatuur, als de meetcabine of het meetvoertuig waarin
de meetapparatuur is aangebracht, dient zich buiten het in fig. 1 van
bijlage V, aanhangsel 1, aangegeven gebied te bevinden.
3.3. De proef mag in een overdekte ruimte plaatsvinden, indien kan worden
aangetoond dat er een correlatie bestaat tussen de voortplanting en
absorptie van elektromagnetische straling in de overdekte proefruimte en
die op een onoverdekt proefterrein. Een dergelijke opstelling biedt het
voordeel dat de metingen in alle weersomstandigheden kunnen plaats-
vinden, dat de proefvoorwaarden beter te beheersen zijn en dat de
herhaalbaarheid van de metingen dank zij de stabielere elektrische eigen-
schappen beter is. De opstelling hoeft dan niet te voldoen aan de
dimensioneringsvoorschriften van fig. 1 van bijlage V, aanhangsel 1,
behalve wat betreft de afstand van de ATE tot de antenne en de hoogte
van de antenne.
3.4. Teneinde te controleren dat de metingen niet in significante mate door
ruis of externe signalen worden beïnvloed, moeten voor en na de eigen-
lijke proef metingen van de achtergrondstraling worden verricht. In beide
gevallen moet het niveau van de ruis of de externe signalen tenminste
10 dB onder de in punt5.6.2.1 van bijlage I bepaalde referent iegrens
liggen, behalve voor doelbewuste smalbandemissies.
4. TOESTAND VAN DE ATE TIJDENS DE PROEF
4.1. De ATE moet in normale bedrijfstoestand verkeren.
4.2. De proef mag nietin de regen of binnen 10 minut en na afloop van de
regen worden uitgevoerd.
4.3. De ATE en de kabelbomen moeten op een hoogte van 50 + 10/− 0 mm
boven de massaplaat op geïsoleerde steunen worden geplaatst. Indien een
van de delen van de ATE echter elektrisch met de voertuigcarrosserie
behoortt e worden verbonden, moetditdeel op de massaplaatworden
geplaatst en hiermee ook elektrisch worden verbonden.
De massaplaat is een metalen plaat met een dikte van tenminste 0,25 mm.
De minimumafmetingen van de massaplaat zijn afhankelijk van de afme-
tingen van de ATE, doch de massaplaat moet voldoende plaats bieden
voor de opstelling van de kabelbomen en de onderdelen van de ATE.
De massaplaatmoetworden verbonden metde veiligheidsaarde. De1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 375
▼B
massaplaatmoetzich op een hoogt e van 1,0 ± 0,1 m boven hetvloerop-
pervlak van de proefruimte bevinden en moet hieraan parallel lopen.
De ATE moetgebruiksklaar zijn en conform de voorschrift en zijn aange-
sloten. De voedingskabels moeten op een afstand van ten hoogste 100 mm
parallel lopen aan de rand van de massaplaatdie zich hetdicht stbij de
antenne bevindt.
De ATE moet volgens de installatievoorschriften van de fabrikant op de
veiligheidsaarde worden aangesloten; andere aardverbindingen zijn niet
toegestaan.
De afstand tussen de ATE en andere geleiders, zoals de wanden van de
afgeschermde ruimte (met uitzondering van de massaplaat onder de
ATE), moet ten minste 1,0 m bedragen.
4.4. De ATE dient te worden gevoed via een 50 µH-lijnimpedantiestabilisatie-
netwerk (LISN) dat in elektrische verbinding met de massaplaat staat. De
voedingsspanning dientgelijk t e zijn aan de nominale bedrijfsspanning
van het systeem ± 10 %. De rimpelspanning, gemeten aan de controle-
uitgang van het LISN, moet kleiner zijn dan 1,5 % van de nominale
bedrijfsspanning van hetsyst eem.
4.5. Indien de ATE uit meerdere eenheden bestaat, wordt voor de onderlinge
aansluitingen bij voorkeur gebruik gemaakt van de kabelboom die
bestemd is voor gebruik in het voertuig. De in de praktijk gebruikte
bedrading moetzoveel mogelijk worden geïmit eerd, bij voorkeur metde
echte belastingen en schakelelementen. Indien voor de gebruiksbestem-
ming nog andere onderdelen vereistzijn die nietbij de met ing worden
betrokken, moet in het eindresultaat van de meting rekening worden
gehouden met hun aandeel aan de gemeten stoorstraling.
5. TYPE, PLAATS EN RICHTING VAN DE ANTENNE5.1.Antennetype
Elk type lineair gepolariseerde antenne is toegestaan, mits het gedrag
ervan in dat van de referentieantenne kan worden uitgedrukt.
5.2.Meethoogte en meetafstand
5.2.1.Meethoogte
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van
0,50 ± 0,05 m boven de massaplaatbevinden.
5.2.2.Meetafstand
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en de
rand van de massaplaatmoet1,0 ± 0,05 m bedragen. Geen van de delen
van de antenne mag zich op een afstand van minder dan 0,5 m van de
massaplaat bevinden. De antenne dient parallel te lopen aan het vlak
loodrechtop de massaplaatdoor de rand van de massaplaatwaarlangs
de hoofdbundel van de kabelboom loopt.
5.2.3. Indien de proef ter voorkoming van elektromagnetische instraling in een
overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de ontvangelementen van de antenne
zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat radiostraling absor-
beert, noch op minder dan 1,5 m van de wanden van de overdekte
ruimten bevinden. Tussen de ontvangantenne en de beproefde ATE mag
zich geen materiaal bevinden dat radiostraling absorbeert.
5.3.Richting van de antenne
Voor elk meetpunt worden de meetwaarden afgelezen, met de antenne
achtereenvolgens in verticale en in horizontale polarisatierichting.
5.4.Metingen
Bij iedere frequentie wordt het maximum van beide volgens punt 5.3
uitgevoerde metingen als de voor die frequentie karakteristieke waarde
beschouwd.
6. FREQUENTIES
6.1.Metingen
De metingen worden verricht in het frequentiebereik van 30 tot
1 000 MHz. Ditbereik wordtin elf banden verdeeld. In elke band moet
een proef worden gedaan bij de meetfrequentie met de hoogste waarde,1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 376
▼B
teneinde na te gaan of de referentiegrens niet wordt overschreden. Een
ATE wordt geacht over het gehele frequentiebereik onder de referentie-
grens te blijven, indien zij deze voor de gekozen frequentie in elk van
de volgende 11 frequentiebanden niet overschrijdt: 30-45, 45-80, 80-130,
130-170, 170-225, 225-300, 300-400, 400-525, 525-700, 700-850, 850-
1 000 MHz.
6.2. Indien het niveau van de smalbandstraling bij de voorlopige meting als
bedoeld in punt1.2 in een van de in punt6.1 bedoelde frequent iebanden
tenminste 10 dB onder de referentiegrens blijft, wordt de ATE geacht
voor de betreffende frequentieband aan de voorwaarden van deze bijlage
te voldoen; uitvoering van de volledige proef is dan niet noodzakelijk.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 377
▼B
BIJLAGEVII
PROEFMETHODES VOOR DE ELEKTROMAGNETISCHE IMMUNI-
TEIT VAN AFZONDERLIJKE TECHNISCHE EENHEDEN (ATE'S)
1. ALGEMEEN
1.1. Proefmethodes
Teneinde na te gaan dat een ATE aan de eisen (zie bijlage I, punt
5.7.2.1) voldoet, dient een proef in het frequentiebereik 20-
1 000 MHz te worden verricht die, naar keuze van de fabrikant, op
een van de volgende methoden is gebaseerd:
— methode met striplijn van 150 mm: zie aanhangsel 1, fig. 1;
— methode met striplijn van 800 mm: zie aanhangsel 1, fig. 2 en 3;
— massastroominjectiemethode: zie aanhangsel 2, fig. 1 en 2;
— TEM-celmethode: zie aanhangsel 3, fig. 1;— vrije-veldmethode: zie aanghangsel 4, fig. 1.
Opmerking: Ter voorkoming van elektromagnetische instraling
dienen alle proeven in een afgeschermde ruimte plaats
te vinden.
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN
Bij alle in deze bijlage beschreven proeven moet de veldsterkte
worden uitgedrukt in V/m en de geïnjecteerde stroom in mA.
3. PROEFVOORWAARDEN
3.1. De meetapparatuur moet in staat zijn om binnen het in deze bijlage
gedefinieerde frequentiebereik het vereiste meetsignaal op te wekken
en dient aan de (nationale) wettelijke voorschriften inzake de emissie
van elektromagnetische straling te voldoen.
3.2. De regel- en observatieapparatuur mag niet door het stralingsveld
worden beïnvloed omdatde proeven dan ongeldig zouden worden.
4. TOESTAND VAN HET VOERTUIG TIJDENS DE PROEF
4.1. De ATE moet in normale bedrijfstoestand verkeren. Zij moet op de
in deze bijlage aangegeven wijze worden opgesteld, tenzij een speci-
fieke proefmethode anders bepaalt.
4.2. De ATE en de kabelbomen moeten op een hoogte van 50 ± 10/−
0 mm boven de massaplaat op geïsoleerde steunen worden geplaatst.
Indien een van de delen van de ATE echter elektrisch met de voer-
tuigcarrosserie behoort te worden verbonden, moet dit deel op de
massaplaat worden geplaatst en hiermee ook elektrisch worden
verbonden.
De massaplaat is een metalen plaat met een dikte van tenminste
0,25 mm, behalve bij de TEM-celmethode. De minimumafmetingen
van de massaplaatzijn afhankelijk van de afmet ingen van de ATE,
doch de massaplaat moet voldoende plaats bieden voor de opstelling
van de kabelbomen en de onderdelen van de ATE. De massaplaat
moetworden verbonden metde veiligheidsaarde. De massaplaat
moetzich op een hoogt e van 1,0 ± 0,1 m boven hetvloeroppervlak
van de proefruimte bevinden en moet hieraan parallel lopen.
De afstand tussen de ATE en andere geleiders, zoals de wanden van
de afgeschermde ruimte (met uitzondering van de massaplaat onder
de ETS), moet tenminste 1,0 m bedragen, behalve bij de TEM-
celmethode.
4.3. De ATE dient te worden gevoed via een 50 µH-lijnimpedantiestabi-
lisatienetwerk (LISN) dat in elektrische verbinding met de
massaplaat staat. De voedingsspanning moet constant worden
gehouden. De afwijking van de constant gehouden voedingsspanning
van de nominale bedrijfsspanning van de ATE mag ten hoogste
± 10 % van de nominale bedrijfsspanning van de ATE zijn. De aan
de controleaansluiting van de voeding gemeten rimpel van de
voedingsspanning mag nietgrot er dan 1,5 % van de nominale
bedrijfsspanning van de ATE zijn.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 378
▼B
4.4. Eventuele andere apparatuur die nodig is voor de goede werking van
de ATE, moet tijdens de kalibratiefase worden geïnstalleerd. Derge-
lijke apparatuur moet zich tijdens het kalibreren op tenminste 1 m
afstand van het referentiepunt bevinden.
4.5. Om tot reproduceerbare metingen te komen, dienen de apparatuur
voor de opwekking van het meetsignaal en de opstelling ervan
hetzelfde te zijn als bij de toepasselijke kalibratie (zie de punten
7.2, 8.2 en 10.3).
5. MEETFREQUENTIES, DUUR VAN DE PROEVEN
5.1. De metingen worden verricht in het frequentiebereik 20-1 000 MHz.
5.2. Bij elk van de volgende twaalf frequenties: 27, 45, 65, 90, 150, 180,
220, 300, 450, 600, 750 en 900 MHz ± 10 %, wordteen proef met
een duur van 2 s ± 10 % gedaan.
6. EIGENSCHAPPEN VAN HET MEETSIGNAAL6.1. Piekwaarde van de gemoduleerde beproevingsveldsterkte
De piekwaarde van de gemoduleerde beproevingsveldsterkte moet
overeenkomen metde piekwaarde van de ongemoduleerde beproe-
vingsveldsterkte, waarvan de effectieve waarde in punt 5.7.2 van
bijlage I is bepaald.
6.2. Golfvorm
Het meetsignaal dient een radiofrequentie sinusoïdale draaggolf te
zijn die amplit ude-gemoduleerd is meteen sinusoïdale golf meteen
frequentie van 1 kHz bij een modulatiediepte m van 0,8 ± 0,04.
6.3. Modulatiediepte
De modulatiediepte m is gedefinieerd als:
m¼
maximale waarde omhullende /C0minimale waarde omhullende
maximale waarde omhullende þminimale waarde omhullende
De omhullende beschrijftde door de oscillograaf weergegeven
externe grenzen van het gemoduleerde draagsignaal.
7. STRIPLIJNMETHODE
7.1. Proefmethode
Bij deze methode worden de kabelbomen die op de onderdelen van
de ATE zijn aangesloten, blootgesteld aan velden met een gedefini-
eerde sterkte.
Tussen een actieve geleider (de striplijn) en een massaplaat (het
geleidende oppervlak van een montagebank) wordt een homogeen
veld opgewektwaarin een deel van de kabelboom wordtgebracht .
7.2. Meting van de veldsterkte van het striplijnveld
Voor elke gewenste meetfrequentie wordt eerst zonder ATE zoveel
HF-vermogen aan de striplijn toegevoerd, dat de vereiste beproe-
vingsveldsterkte in de proefruimte bereikt wordt. Dit HF-vermogen
en alle andere bijbehorende instellingen van de HF-vermogensgene-
rator moeten in het proefrapport worden vermeld (ijkkromme).
Deze gegevens van het rapport moeten voor de typegoedkeuring
worden gebruikt, indien de proefopstelling wordt gewijzigd, moet
de striplijn opnieuw worden gekalibreerd.
7.3. Installatie van de ATE
7.3.1. De elektronische regelaar(s) van de ATE moet(en) buiten de striplijn
op de massaplaatworden geïnst alleerd meteen der zijden parallel
aan de actieve geleider van de striplijn. De afstand tot een lijn op
de massaplaatrechtonder de rand van de act ieve geleider dient
200 ± 10 mm te bedragen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 379
▼B
De afstand tussen ongeacht welke rand van de actieve geleider en
alle andere bij de meting gebruikte randapparatuur moet tenminste
200 mm bedragen.
Het kabelboomgedeelte van de ATE moet horizontaal tussen de
actieve geleider en de massaplaat worden geplaatst.
7.3.1.1. De minimumlengte van de onder de striplijn te plaatsen kabelboom,
waarin ook de voedingskabels van de elektronische regelaar moeten
zijn opgenomen, bedraagt 1,5 m, tenzij de lengte van de kabelboom
in hetvoert uig minder dan 1,5 m is. In ditgeval moetde kabelboom
even lang zijn als de langste kabelboom die in de voertuiginstallatie
wordt gebruikt. Eventuele aftakkingen van de kabelboom moeten
loodrecht op de lengte-as staan.
7.3.1.2. Als alternatief mag de volle lengte van de kabelboom, inclusief de
lengte van de langste aftakking, 1,5 m bedragen.
8. ALTERNATIEVE PROEF MET STRIPLIJN VAN 800 mm8.1. Proefmethode
De striplijn bestaat uit twee evenwijdige metalen platen op 800 mm
afstand van elkaar. De te keuren apparatuur wordt midden tussen de
platen in een elektromagnetisch veld gebracht (zie fig. 2 en fig. 3
van aanhangsel 1 van deze bijlage).
Met deze methode kunnen volledige elektronische systemen, met
inbegrip van sensoren en actuatoren alsmede de regelaar en de
kabelboom, worden gekeurd. Zij is geschiktvoor apparat uur
waarvan de grootste afmeting kleiner is dan ⅓van de afstand tussen
de platen.
8.2. Plaatsing van de striplijn
De striplijn wordt geïnstalleerd in een afgeschermde ruimte (om
uitstraling te voorkomen) op 2 m afstand van wanden en eventuele
metalen omhulses, om elektromagnetische reflecties te voorkomen.
Om die reflecties te dempen mag materiaal worden gebruikt dat
radiofrequentiestraling absorbeert. De striplijn moet tenminste 0,4 m
boven de vloer op niet-geleidende sokkels worden geplaatst.
8.3. Kalibratie van de striplijn
Er wordt, in afwezigheid van het te keuren systeem, een veldmeet-
probe geplaatst in het centrale ⅓-gedeelte van de lengte-, breedte-
en hoogteafmetingen van de ruimte tussen de evenwijdige platen.
De bijbehorende meetapparatuur moet zich buiten de afgeschermde
ruimte bevinden.
Bij elke gewenste meetfrequentie wordt aan de striplijn het
vermogen toegevoerd waarbij de vereiste veldsterkte aan de antenne
wordt bereikt. Dit niveau van het voorwaartse vermogen wordt een
andere parameter die direct verband houdt met het voorwaartse
vermogen dat vereist is om de veldsterkte te bepalen, wordt gemetenen de meetwaarden worden genoteerd. Deze resultaten worden bij de
typegoedkeuringsproeven gebruikt, tenzij de opstelling of apparatuur
wordtgewijzigd, in welk geval herhaling van de procedure noodza-
kelijk wordt.
8.4. Installatie van de te keuren ATE
De hoofdcontrole-eenheid wordt geplaatst in het centrale ⅓-gedeelte
van de lengte-, breedte- en hoogteafmetingen van de ruimte tussen
de evenwijdige platen. Zij worden aangebracht op een sokkel van
niet-geleidend materiaal.
8.5. Hoofdkabelboom en sensor/actuatorkabels
De hoofdkabelboom en eventuele sensor/actuatorkabels lopen lood-
rechtvan de cont role-eenheid naar boven naar de massaplaat
(hierdoor wordt de koppeling met het elektromagnetische veld zo
grootmogelijk). Vervolgens lopen zij langs de onderkantvan de
plaatnaar een van de vrije randen en vervolgens over de bovenkant
van de massaplaat tot de verbindingen met de striplijnvoeding.
Vandaar worden de kabels naar de bijbehorende apparatuur geleid,
die zich in een zone buiten de invloed van het elektromagnetische
veld bevindt, b.v. op de vloer van de afgeschermde ruimte, 1 m in
de lengterichting van de striplijn verwijderd.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 380
▼B
9. MASSASTROOMINJECTIEMETHODE
9.1. Proefmethode
Bij deze methode wordt de immuniteitsproef uitgevoerd door met
een injectieprobe rechtstreeks stromen in een kabelboom te indu-
ceren. Deze injectieprobe bestaat uit een koppeltang waar de kabels
van de ATE doorheen worden gevoerd. Bij de immuniteitsproeven
wordtvervolgens de frequent ie van de geïnduceerde signalen gevari-
eerd.
De ATE wordthet zij op de in punt4.2 aangegeven wijze op een
massaplaat, hetzij overeenkomstig de voertuigontwerpspecificaties
in een voertuig gemonteerd.
9.2. Kalibratie van de stroominjectieprobe
De injectieprobe wordt volgens fig. 2 van aanhangsel 2 van deze
bijlage in de kalibratieopstelling gemonteerd. Het bereik van de
meetfrequenties wordt nu stap voor stap doorlopen. Het aan de injec-
tieprobe toegevoerde HF-vermogen wordt voor elke meetfrequentie
verhoogd, totdat de in de omsloten proefleiding geïnduceerde stroom
de in bijlage I bepaalde waarde bereikt. Het daarvoor vereiste HF-
vermogen moetin hetmeet rapportworden vermeld (ijkkromme).
Met deze methode wordt vastgesteld hoeveel HF-vermogen de veld-
generator moet leveren om de stoorstroom van de proef in het
kalibratiecircuit te induceren. Tijdens de immuniteitsbeproeving van
de ATE wordt dan bij elke frequentie aan de injectieprobe het HF-
vermogen toegevoerd, dat bij de kalibratie is gevonden.
9.3. Installatie van de ATE
Bij een systeem dat op de in punt 4.2 beschreven massaplaat is
gemonteerd, moeten alle kabels van de kabelboom op zo realistisch
mogelijke wijze worden afgesloten, bij voorkeur met echte belas-
tingen en actuatoren. Zowel bij op een massaplaat gemonteerde
systemen als bij in het voertuig gemonteerde systemen moet destroominjectieprobe beurtelings om alle kabels van de op elke
connector aangesloten kabelboom worden aangebracht op een
afstand van 100 ± 10 mm van elke connector van de elektronische
regelaars van de ATE, instrumentmodules van de instrumentatie of
actieve sensoren, zoals aangegeven in fig. 1 van aanhangsel 2.
9.4. Kabels voor de voeding, signaaloverdracht en regeling
Bij een volgens punt4.2 op een massaplaatgemont eerde ATE wordt
tussen een LISN en de elektronische hoofdregelaar een kabelboom
aangebracht. Deze kabelboom moet parallel lopen aan de rand van
de massaplaatop een afst and van 100 ± 10 mm hiervan.
In deze kabelboom moetook de voedingsdraad zijn opgenomen
waarmee de elektronische regelaar op de voertuigaccu wordt aange-
sloten, alsmede de nuldraad van de voeding indien deze in het
voertuig wordt gebruikt.
De afstand tussen de elektronische regelaar en het LISN dient
1,5 ± 0,1 m te bedragen of, voor zover bekend en indien korter,
gelijk te zijn aan de lengte van de in het voertuig gebruikte kabel-
boom tussen de elektronische regelaar en de accu. Indien een
kabelboom uit een voertuig wordt gebruikt, moeten eventuele aftak-
kingen van de kabelboom parallel aan de massaplaatlopen en
loodrecht op de lengte-as van de kabelboom staan. In andere
gevallen moetde aft akking van de ATE-kabels bij hetLISN
gebeuren.
10. TEM-CELMETHODE
10.1. Proefmethode
De TEM-cel (TEM: Transverse Electromagnetic Mode) wekt een
homogeen veld op tussen de binnengeleider (tussenschot) en de
behuizing (massaplaat). Zij wordt gebruikt voor het beproeven van
ATE's.
10.2. Meting van de veldsterkte in de TEM-cel
De sensor van de veldsterktemeter wordt in de bovenste helft van de
TEM-cel geplaatst. In dit gedeelte van de TEM-cel is de invloed van1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 381
▼B
de elektronische regelaar(s) op het meetveld slechts klein. Het
uitgangssignaal van deze sensor is bepalend voor de veldsterkte.
Als alternatief mag de veldsterkte met de volgende formule worden
bepaald:
E¼ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
P/C2Z ðÞp
d
waarin:
E = de elektrische veldsterkte (V/m)
P = hetaan de cel t oegevoerde vermogen (W)
Z = de impedantie van de cel (50 µH)
d = de afstand tussen de bovenzijde en het tussenschot (m)
10.3. Afmetingen van de TEM-cel
Om een homogeen veld in de TEM-cel en reproduceerbare meetre-
sultaten te verkrijgen mag de hoogte van het beproefde object niet
groter zijn dan ⅓van de binnenhoogte van de cel.
10.4. Kabels voor de voeding, signaaloverdracht en regeling
De TEM-cel moet worden bevestigd aan een montagepaneel voor-
zien van een coaxiaalplug en moetdoor middel van een zo kort
mogelijke verbinding worden aangesloten op een steekconnector
meteen voldoende aant al pennen. De voedings- en signaalkabels
afkomstig van de in de celwand aangebrachte connector moeten
rechtstreeks op de ATE worden aangesloten.
De externe onderdelen, zoals sensoren, voedingseenheid en regelaars
kunnen worden aangesloten:
i) via een afgeschermd randapparaat;
ii) via hetvoert uig naastde TEM-cel;
iii) rechtstreeks op het afgeschermde aansluitpaneel.
Voor de aansluiting van de TEM-cel op de randapparatuur of het
voertuig moeten afgeschermde kabels worden gebruikt.
11. VRIJE-VELDMETHODE
11.1. Bij deze methode wordt de ATE getest door de gehele ATE aan
elektromagnetische straling bloot te stellen.
11.2. Type, plaats en richting van de veldgenerator11.2.1. Type veldgenerator11.2.1.1. De veldgenerator moet in staat zijn bij alle meetfrequenties in het
referentiepunt de vereiste veldsterkte op te wekken.
11.2.1.2. Als veldgenerator kan gebruik worden gemaakt van een of meer
antennes of van een plaatantenne.
11.2.1.3. De veldgenerator moet zodanig worden vervaardigd en gericht dat
de polariteit van het veld zowel horizontaal als verticaal is bij
frequenties tussen 20 en 1 000 MHz.
11.2.2. Meethoogte en meetafstand
11.2.2.1. Meethoogte
11.2.2.1.1. Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van
minimaal 0,5 m boven hetst eunvlak van de ATE bevinden.
11.2.2.1.2. Geen van de zendelementen van de antenne mag zich op een hoogte
van minder dan 0,25 m boven hetst eunvlak van de ATE bevinden.
11.2.2.2. Meetafstand11.2.2.2.1. Een grotere veldhomogeniteit kan bereikt worden door de veldgene-
rator zover van de ATE op te stellen als technisch mogelijk is. De
afstand moet echter tussen 1 en 5 m liggen.
11.2.2.2.2. Indien de proef ter voorkoming van elektromagnetische instraling in
een overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de zendelementen van de
veldgenerator zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat
radiostraling absorbeert, noch op minder dan 1,5 m van de wanden1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 382
▼B
van de overdekte ruimte bevinden. Tussen de veldgenerator en de
ATE mag zich geen materiaal befinden dat radiostraling absorbeert.
11.2.3. Plaats van de veldgenerator ten opzichte van de ATE
11.2.3.1. De afstand tussen de veldgenerator en de rand van de massaplaat
dient tenminste 0,5 m te bedragen.
11.2.3.2. Het fasemiddelpunt van de veldgenerator dient zich te bevinden in
een vlak dat:
i) loodrecht staat op de massaplaat;
ii) loodrechtst aatop de rand van de massaplaatwaarlangs de
hoofdbundel van de kabelboom loopt; en
iii) de rand van de massaplaatsnijdtop hetmidden van de hoofd-
bundel van de kabelboom.
De veldgenerator moet parallel lopen aan een vlak loodrecht op de
massaplaatdoor de rand van de massaplaatwaarlangs de hoofd-
bundel van de kabelboom loopt.
11.2.3.3. Een boven de massaplaat of de ATE geplaatste veldgenerator moet
zich uitstrekken over de gehele ATE.
11.2.4. Referentiepunt
11.2.4.1. Het referentiepunt is het punt waar de veldsterkte wordt gemeten en
bevindtzich:
11.2.4.1.1. Op een horizontale afstand van tenminste twee meter van het fase-
middelpunt van de antenne of op een verticale afstand van
tenminste één meter van de zendelementen van de plaatantenne.
11.2.4.1.2. In een vlak dat:
i) loodrecht staat op de massaplaat;
ii) loodrechtst aatop de rand van de massaplaatwaarlangs de
hoofdbundel van de kabelboom loopt; en
iii) de rand van de massaplaatsnijdtop hetmidden van de hoofd-
bundel van de kabelboom.
11.2.4.1.3. Het referentiepunt valt samen met het centrum van de hoofdbundel
van de kabelboom die parallel looptaan de rand van de massaplaat
die zich het dichtst bij de veldgenerator bevindt, op een hoogte van
100 ± 10 mm boven de massaplaat.
11.3. Opwekking van de vereiste veldsterkte
11.3.1.Proefmethode
11.3.1.1. Teneinde bij de proef voor de juiste veldcondities te zorgen, wordt
de „substitutiemethode” gebruikt.
11.3.1.2. Substitutiemethode
Voor elke gewenste meetfrequentie wordt het HF-vermogen van de
veldgenerator zodanig ingesteld, dat de voor de proef vereiste veld-
sterkte in het referentiepunt van de proefruimte zonder ATE wordt
bereikt. Dit HF-vermogen en alle andere bijbehorende instellingenvan de HF-vermogensgenerator moeten in het proefrapport worden
vermeld (ijkkromme). Deze gegevens van hetrapportmoet en voor
de typegoedkeuring worden gebruikt. Indien de proefopstelling
wordt gewijzigd, moet de substitutiemethode opnieuw worden
gebruikt.
11.3.1.3. Vervolgens wordt de ATE, eventueel met een extra massaplaat,
overeenkomstig punt 11.2 op het proefterrein opgesteld. Indien een
extra massaplaat wordt gebruikt, dient deze zich op een afstand van
ten hoogste 5 mm van de massaplaat van de proefopstelling te
bevinden en hiermee elektrisch te worden verbonden. Daarna wordt
voor elk van de in punt5.2 genoemde frequent ies hetvolgens punt
11.3.1.2 bepaalde vermogen aan de veldgenerator toegevoerd.
11.3.1.4. Tijdens de kalibratie moet alle andere apparatuur op een afstand van
tenminste 1 m van het referentiepunt worden gehouden.
11.3.1.5. Ongeacht welke parameter overeenkomstig punt 11.3.1.2 voor de
opwekking van hetveld is gekozen, t ijdens de proef moetdeze
dezelfde waarde hebben teneinde de gewenste veldsterkte te repro-
duceren.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 383
▼B
11.3.1.6. Veldsterktemeter
Bij de substitutiemethode moet voor de meting van de veldsterkte in
de kalibratiefase gebruik worden gemaakt van een compacte isotrope
meetdetector.
11.3.1.7. Tijdens het kalibreren moet het fasemiddelpunt van de veldsterkte-
meter samenvallen met het referentiepunt.
11.3.2.Veldsterkteprofiel
11.3.2.1. Tijdens hetkalibreren (voordatde ATE in de proefruimt e wordt
gebracht) mag de veldsterkte op 1,0 ± 0,05 m aan weerszijden van
hetreferent iepuntop een lijn door ditpuntparallel aan de rand van
de massaplaat die zich het dichtst bij de veldgenerator bevindt, niet
minder dan 50 % van de nominale veldsterkte bedragen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 384
▼B
Aanhangsel1
Figuur1
Striplijnmethode
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 385
▼B
Figuur2
Proef met striplijn van 800 mm
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 386
▼B
Figuur3
Afmetingen striplijn van 800 mm
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 387
▼B
Aanhangsel2
Figuur1
Proefopstelling massastroominjectiemethode
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 388
▼B
Figuur2
Opstelling voor de kalibratie van de meetprobe
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 389
▼B
Aanhangsel3
Figuur1
Proefopstelling TEM-cel
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 390
▼B
Aanhangsel4
Figuur1
Proefopstelling vrije veldmethode
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 391
▼B
BIJLAGEVIII
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 392
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 393
▼B
BIJLAGEIX
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 394
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 395
▼B
HOOFDSTUK 9
TOELAATBAAR GELUIDSNIVEAU EN UITLAATINRICHTING VAN MOTORVOER-
TUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN
LIJST VAN BIJLAGEN
BIJLAGE I Grenswaarden voor het geluidsniveau in dB(A) en data van inwerkingtre-
ding voor de goedkeuring wat betreft het toegestane geluidsniveau van een
type motorvoertuig op twee of drie wielen …
BIJLAGE II Voorschriften voor bromfietsen op twee wielen …
1. Definities …
2. Goedkeuring watbet refthetgeluidsniveau en de oorspronkelijke
uitlaatinrichting als technische eenheid van een type bromfiets op twee
wielen …
3. Goedkeuring van een type niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting of
onderdelen ervan als technische eenheden voor bromfietsen op twee
wielen …
Aanhangsel 1 A Inlichtingenformulier betreffende het toegestane geluidsniveau en de
oorspronkelijke uitlaatinrichting van een type bromfiets op twee wielen …
Aanhangsel 1 B Goedkeuringscertificaat betreffende het toegestane geluidsniveau en de
oorspronkelijke uitlaatinrichting(en) van een type bromfiets op twee wielen
…
Aanhangsel 2 A Inlichtingenformulier betreffende een niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting
voor bromfietsen op twee wielen of onderdeel (onderdelen) ervan als tech-
nische eenheid (eenheden) …
Aanhangsel 2 B Goedkeuringscertificaat betreffende een niet-oorspronkelijke uitlaatinrich-
ting voor bromfietsen op twee wielen …
BIJLAGE III Voorschriften voor motorfietsen …
1. Definities …
2. Goedkeuring watbet refthetgeluidsniveau en de oorspronkelijke
uitlaatinrichting als technische eenheid van een type motorfiets …
3. Goedkeuring van een type niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting of
onderdelen ervan als technische eenheden voor motorfietsen …
Aanhangsel 1 A Inlichtingenformulier betreffende het toegestane geluidsniveau en de
oorspronkelijke uitlaatinrichting van een type motorfiets …
Aanhangsel 1 B Goedkeuringscertificaat betreffende het toegestane geluidsniveau en de
oorspronkelijke uitlaatinrichting(en) van een type motorfiets …
Aanhangsel 2 A Inlichtingenformulier betreffende een niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting
voor motorfietsen of onderdeel (onderdelen) ervan als technische eenheid
(eenheden)
Aanhangsel 2 B Goedkeuringscertificaat betreffende een niet-oorspronkelijke uitlaatinrich-
ting voor motorfietsen …
BIJLAGE IV Voorschriften voor bromfietsen op drie wielen en driewielers …
1. Definities …2. Goedkeuring betreffende het geluidsniveau en de oorspronkelijke
uitlaatinrichting als technische eenheid van een type bromfiets op drie
wielen of driewieler …
3. Goedkeuring van een type niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting of
onderdelen ervan als technische eenheden voor bromfietsen op drie
wielen en driewielers
Aanhangsel 1 A Inlichtingenformulier betreffende het toegestane geluidsniveau en de
oorspronkelijke uitlaatinrichting van een type bromfiets op drie wielen of
driewieler …
Aanhangsel 1 B Goedkeuringscertificaat betreffende het toegestane geluidsniveau en de
oorspronkelijke uitlaatinrichting(en) van een type bromfiets op drie wielen
of driewieler
Aanhangsel 2 A Inlichtingenformulier betreffende een niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting
voor bromfietsen op drie wielen of voor driewielers of onderdeel (onder-
delen) ervan als technische eenheid (eenheden) …1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 396
▼B
Aanhangsel 2 B Goedkeuringscertificaat betreffende een niet-oorspronkelijke uitlaatinrich-
ting voor bromfietsen op drie wielen of voor driewielers …
BIJLAGE V Voorschriften voor de overeenstemming van de produktie …BIJLAGE VI Voorschriften voor merken en opschriften …BIJLAGE VII Specificaties van de proefbaan …1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 397
▼B
BIJLAGEI
GRENSWAARDEN VOOR HET GELUIDSNIVEAU IN dB(A) EN DATA
VAN INWERKINGTREDING VOOR DE GOEDKEURING WAT
BETREFT HET TOEGESTANE GELUIDSNIVEAU VAN EEN TYPE
MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN
VoertuigenGrenswaarden voor hetgeluidsniveau
vanaf 24 maanden na aanneming van de
richtlijn
1. Bromfietsen op twee wielen
≤25 km/h 66
> 25 km/h 71op drie wielen 76
2. Motorfietsen
≤80 cm
375
>8 0≤175 cm377
> 175 cm380
3. Driewielers 801997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 398
▼B
BIJLAGEII
VOORSCHRIFTEN VOOR BROMFIETSEN OP TWEE WIELEN
1. DEFINITIES
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder:
1.1. „type bromfiets op twee wielen wat betreft het geluidsniveau en de
uitlaatinrichting”: bromfietsen die onderling geen essentiële
verschillen vertonen ten aanzien van:
1.1.1. motortype (twee- of viertaktmotor, zuigermotor of draaizuigermotor,
aantal cilinders en cilinderinhoud, aantal en type carburators of
injectiesystemen, plaatsing van de kleppen, netto-maximumver-
mogen en daarbij behorend toerental).
Voor draaizuigermotoren dient het dubbele kamervolume als cilin-
derinhoud te worden beschouwd;
1.1.2. overbrengingssysteem, in het bijzonder het aantal versnellingen en
hun overbrengingsverhoudingen;
1.1.3. aantal, type en plaatsing der uitlaatinrichtingen.1.2. „uitlaatinrichting” of „geluiddemper”: een volledig samenstel van
onderdelen datnoodzakelijk is om hetgeluid veroorzaaktdoor de
motor van de bromfiets en de uitlaat daarvan te beperken;
1.2.1. „oorspronkelijke uitlaatinrichting of geluiddemper”: inrichting van
hett ype waarvan hetvoert uig is voorzien bij de goedkeuring of
uitbreiding van goedkeuring. De inrichting kan de oorspronkelijk
gemonteerde of een vervangingsinrichting zijn;
1.2.2. „niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting of geluiddemper”: inrichting
van een ander type dan dat waarvan het voertuig is voorzien bij de
goedkeuring of uitbreiding van goedkeuring. De inrichting mag
alleen worden gebruikt als vervangingsuitlaatinrichting of -geluid-
demper;
1.3. „uitlaatinrichtingen van verschillend type”: inrichtingen die onder-
ling belangrijke verschillen vertonen, welke verschillen betrekking
kunnen hebben op de volgende kenmerken:
1.3.1. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillende merk- of fabrieks-
namen dragen;
1.3.2. inrichtingen waarvan de materiaalkenmerken ten aanzien van enig
onderdeel verschillend zijn, of waarvan de onderdelen een verschil-
lende vorm of afmeting hebben;
1.3.3. inrichtingen waarvan de werkingsprincipes van tenminste één onder-
deel verschillend zijn;
1.3.4. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillend zijn gecombineerd.1.4. „onderdeel van een uitlaatinrichting”, een van de afzonderlijke
componenten die samen de uitlaatinrichting (bij voorbeeld uitlaat-
pijpen en buizenstelsels, de eigenlijke geluiddemper) en eventueel
de inlaatinrichting (luchtfilter) vormen.
Indien de motor is voorzien van een inlaatinrichting (luchtfilter en/
of een inlaatgeluiddemper) die noodzakelijk is om de grenswaarden
van hetgeluidsniveau in achtt e kunnen nemen, dan moetdeze
inrichting worden beschouwd als een onderdeel dat even belangrijk
is als de eigenlijke uitlaatinrichting.
2. GOEDKEURING WAT BETREFT HET GELUIDSNIVEAU EN
DE OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING ALS TECHNI-
SCHE EENHEID VAN EEN TYPE BROMFIETS OP TWEE
WIELEN
2.1. Geluidsmeting aan rijdende bromfietsen (voorwaarden en meet-
methode voor controle van het voertuig bij goedkeuring)
2.1.1.Grenswaarden: zie bijlage I.
2.1.2.Meetapparatuur
2.1.2.1. Geluidsmetingen1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 399
▼B
Het akoestische meetapparaat moet een precisiegeluidsniveaumeter
zijn overeenkomstig het type als omschreven in Publikatie 179
„precisiegeluidsniveaumeters”, 2e uitgave, van de Internationale
Elektrotechnische Commissie (IEC). Voor de metingen wordt
gebruik gemaaktvan de „snelle” responsie en hetA-filt er, die even-
eens in deze publikatie zijn beschreven.
Aan hetbegin en heteinde van iedere meet reeks moetde geluids-
niveaumeter volgens de aanwijzingen van de fabrikant met een
geschikte geluidsbron (bij voorbeeld pistonfoon) worden geijkt.
2.1.2.2. Snelheidsmetingen
Het motortoerental en de snelheid van de bromfiets op het proeftra-
jectworden bepaald meteen nauwkeurigheidsmarge van 3 %.
2.1.3.Wijzevanmeting
2.1.3.1. Toestand van de bromfiets
De massa van bestuurder en gebruikte proefapparatuur mag tezamen
nietmeer dan 90 kg en nietminder dan 70 kg bedragen. Indien de
minimumwaarde van 70 kg niet wordt bereikt, dient de bromfiets
met gewichten te worden verzwaard.
Tijdens de metingen moet de bromfiets bedrijfsklaar zijn (met koel-
vloeistof, smeermiddelen, brandstof, outillage, reservewiel en
bestuurder).
Voor de aanvang der metingen wordt de motor van de bromfiets op
de normale bedrijfstemperatuur gebracht.
Bij bromfietsen met automatisch in- en uitschakelende ventilatoren
mag met het oog op de geluidsmeting niet in de schakelautomatiek
worden ingegrepen. Bij bromfietsen met meer dan één aangedreven
wiel wordtalleen de voor normaal wegverkeer aangewezen aandrij-
ving gebruikt. Indien een bromfiets is voorzien van een zijspan,
wordtditverwijderd voor de proef.
2.1.3.2. Proefterrein
Het proefterrein moet uit een centraal gelegen versnellingstraject
bestaan dat door een nagenoeg vlak terrein is omgeven. Het versnel-
lingstraject moet waterpas zijn; het oppervlak moet droog zijn en
van dien aard datde banden geen overmat ig geluid produceren.
Op het proefterrein moeten de voorwaarden aangaande het vrije
geluidsveld tussen een geluidsbron in het midden van het versnel-
lingstraject en de microfoon in acht genomen worden tot op 1 dB
nauwkeurig. Aan deze voorwaarde wordtgeachtt e zijn voldaan
indien in een straal van 50 m rondom het middelpunt van het
versnellingstraject geen grote geluidweerkaatsende voorwerpen
zoals omheiningen, rotsen, bruggen of gebouwen voorkomen. Het
wegdek van het proefterrein moet voldoen aan de voorschriften
van bijlage VII.
In de nabijheid van de microfoon mag geen hindernis voorkomen
die van invloed kan zijn op hetgeluidsveld en t ussen de microfoon
en de geluidsbron mag zich niemand bevinden. De persoon die de
meetapparatuur afleest moet zich zodanig opstellen dat hij op geen
enkele wijze de aanwijzing van het meetapparaat beïnvloedt.
2.1.3.3. Diversen
De metingen mogen niet worden verricht onder slechte weersom-
standigheden. Men dient erop toe te zien dat de meetresultaten niet
worden beïnvloed door windvlagen.
Bij de metingen moet het A-gewogen geluidsniveau van andere
geluidsbronnen dan van hetbeproefde voert uig en van de wind
minstens 10 dB(A) lager zijn dan het door het voertuig veroorzaakte
geluidsniveau. De microfoon mag worden voorzien van een geschikt
windscherm, mits rekening wordt gehouden met de invloed daarvan
op de gevoeligheid en de richtkarakteristieken van de microfoon.
Indien hetverschil t ussen hetomgevingsgeluid en hetgemet en
geluid tussen 10 en 16 dB(A) ligt, wordt voor de berekening van
de meetresultaten de volgens het onderstaande schema bepaalde
correctiewaarde afgetrokken van de op de geluidsniveaumeter afge-
lezen waarden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 400
▼B
2.1.4.Meetmethode
2.1.4.1. Aantal en aard van de metingen
HetA-gewogen maximum geluidsniveau uit gedruktin decibel (dB)
wordt gemeten tijdens het voorbijrijden van de bromfiets tussen de
lijnen AA ′en BB′(figuur 1). De meting is ongeldig indien een van
hetalgemene geluidsniveau st erk afwijkende piekwaarde wordt
vastgesteld.
Aan iedere zijde van de bromfiets worden tenminste 2 metingen
verricht.
2.1.4.2. Plaats van de microfoon
De microfoon moetop 1,2 ± 0,1 m hoogt e boven hetrijbaanvlak
worden geplaatst op een afstand van 7,5 ± 0,2 m van de referentie-
lijn CC′(figuur 1) van de rijbaan.
2.1.4.3. Wijze van rijden
De bromfiets nadert met een constante beginsnelheid overeenkom-
stig punt 2.1.4.3.1 ►C4of 2.1.4.3.2. ◄de lijn AA ′. Zodra de
voorkantvan de bromfiet s de lijn AA ′bereikt, wordt de gashendel
zo snel als in de praktijk mogelijk is in de stand gebracht die over-
eenkomt met vol gas. De gashendel blijft in deze stand totdat de
achterkant van de bromfiets de lijn BB ′bereikt, waarna de
gashendel zo snel mogelijk weer in de stand stationair draaien wordt
gebracht.
Bij alle metingen moet de bromfiets zodanig recht over het versnel-
lingstraject worden gereden dat het middenlangsvlak van de
bromfiets zo dicht mogelijk bij de lijn CC ′ligt.
2.1.4.3.1. Naderingssnelheid
De bromfiets nadert lijn AA ′met een constante snelheid die gelijk
is aan 30 km/h of aan de maximumsnelheid indien deze minder dan
30 km/h bedraagt.
2.1.4.3.2. Keuze van de versnelling
— Indien de bromfiets is voorzien van een handgeschakelde
versnellingsbak wordtde hoogst e versnelling gekozen die het
mogelijk maaktover lijn AA ′te gaan met een toerental dat
tenminste gelijk is aan de helft van het toerental bij het maxi-
mumvermogen.
— Indien de bromfiets van een automatische overbrenging is voor-
zien, rijdtdeze metde in punt2.1.4.3.1 aangegeven snelheid.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 401
▼B
2.1.5.Resultaten (keuringsrapport)
2.1.5.1. In hetkeuringsrapportdatwordtopgest eld methetoog op de afgift e
van hetdocumentvan aanhangsel 1 B worden alle voor de meet re-
sultaten belangrijke omstandigheden en invloeden vermeld.
2.1.5.2. De afgelezen waarden worden afgerond op de dichtstbijzijnde
decibel.
Indien hetcijfer na hetdecimaalpuntt ussen 0 en 4 ligt , wordtnaar
beneden afgerond. Betreft het een cijfer tussen 5 en 9, dan wordt
naar boven afgerond.
Voor de afgifte van het document van aanhangsel 1 B mogen alleen
meetwaarden worden gebruikt waarvan het verschil bij twee opeen-
volgende metingen aan dezelfde zijde van de bromfiets niet meer
dan 2 dB(A) bedraagt.
2.1.5.3. Teneinde rekening te houden met afwijkingen bij de meting wordt
het resultaat van elke meting gevormd door de volgens punt
2.1.5.2 verkregen waarde verminderd met1 dB(A).
2.1.5.4. Indien het gemiddelde van de vier meetresultaten lager is dan of
gelijk is aan het maximaal toegestane niveau voor de categorie
waartoe de beproefde bromfiets behoort, wordt geacht aan het voor-
schriftvan punt2.1.1 t e zijn voldaan.
Ditgemiddelde is dan hetresult aatvan de proef.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 402
▼B
Figuur1
Meting aan een rijdend voertuig
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 403
▼B
Figuur2
Meting aan een stilstaand voertuig
2.2. Geluidsmeting aan stilstaande bromfietsen (voorwaarden en
meetmethode voor controle van het voertuig in het verkeer)
2.2.1.Geluidsdrukniveau opkorteafstand
Teneinde de latere controle van de in het verkeer zijnde bromfietsen
te vergemakkelijken wordt bovendien het geluidsdrukniveau op
korte afstand van de monding van de uitlaatinrichting (geluid-
demper) overeenkomstig onderstaande voorschriften gemeten en
wordt het meetresultaat vermeld in het keuringsrapport dat wordt
opgesteld met het oog op de afgifte van het document van
aanhangsel 1 B.
2.2.2.Meetinstrumenten
Er wordt een precisiegeluidsniveaumeter overeenkomstig punt
2.1.2.1 gebruikt.
2.2.3.Wijzevanmeting
2.2.3.1. Toestand van de bromfiets
Voor de aanvang der metingen wordt de bromfiets op de normale
bedrijfstemperatuur gebracht. Bij bromfietsen met automatisch in-
en uitschakelende ventilatoren mag tijdens de geluidsmeting niet in
de schakelautomatiek worden ingegrepen.
Tijdens de metingen moet de versnellingshendel in de vrijloop
staan. Indien het onmogelijk is de overbrenging te ontkoppelen,
moethetaangedreven wiel van de bromfiet s vrij draaien, bijvoor-
beeld door de bromfiets op de standaard te plaatsen.
2.2.3.2. Proefterrein (figuur 2)
Als proefterrein mag iedere ruimte worden gebruikt waar zich geen
belangrijke akoestische storingen voordoen. In het bijzonder
geschikt zijn vlakke terreinen die met beton, asfalt of met een ander
hard materiaal zijn bedekt en sterk reflecteren; oppervlakken van
vastgewalste aarde zijn uitgesloten. Het proefterrein moet de afme-
tingen van een rechthoek hebben waarvan de zijden tenminste 3
meter van de omtrek van de bromfiets (exclusief het stuur) verwij-
derd zijn. Binnen deze rechthoek mag zich geen enkele belangrijke
hindernis, bij voorbeeld een persoon — metuit zondering van de
waarnemer en de bestuurder — bevinden.
De bromfiets wordt binnen de genoemde rechthoek zodanig opge-
steld dat de meetmicrofoon tenminste 1 meter verwijderd is van
eventueel aanwezige trottoirbanden.
2.2.3.3. Diversen
Door omgevingsgeluid en wind veroorzaakte aanwijzingen van het
meettoestel moeten tenminste 10 dB(A) lager zijn dan het te meten
geluidsniveau. De microfoon mag zijn voorzien van een geschikt
windscherm, mits rekening wordt gehouden met de invloed daarvan
op de gevoeligheid van de microfoon.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 404
▼B
2.2.4.Meetmethode
2.2.4.1. Aantal en aard van de metingen
HetA-gewogen maximale geluidsniveau uit gedruktin decibel
(dB(A)) wordt gemeten tijdens de in punt 2.2.4.3 bedoelde periode
van werking.
Op ieder meetpunt worden tenminste drie metingen verricht.
2.2.4.2. Plaats van de microfoon (figuur 2)
De microfoon moet ter hoogte van de monding van de uitlaat
worden geplaatst, doch in geen geval lager dan 0,2 m boven het
rijwegoppervlak. De kop van de microfoon moetgerichtzijn naar
de opening waaruit de uitlaatgassen stromen en 0,5 m van deze
opening verwijderd zijn. De as van de hoofdgevoeligheid van de
microfoon moetevenwijdig aan hetrijwegoppervlak zijn en een
hoek van 45º ± 10º vormen methetloodrecht e vlak waarin de emis-
sierichting van de uitlaatgassen ligt.
Met betrekking tot dit loodrechte vlak wordt de microfoon opgesteld
aan de kant waar de afstand tussen de microfoon en de omtrek van
de bromfiets (exclusief het stuur) maximaal is.
Indien de uitlaatinrichting meer mondingen heeft waarvan de
middelpunten onderling niet meer dan 0,3 m verwijderd zijn, wordt
de microfoon gerichtop de monding die zich hetdicht stbij de
omtrek van de bromfiets (exclusief het stuur) of het hoogst boven
het rijwegoppervlak bevindt. Indien de afstand tussen de middel-
punten van de mondingen meer dan 0,3 m bedraagt, worden er
voor iedere monding afzonderlijke metingen verricht, waarbij de
grootste gemeten waarde wordt aangehouden.
2.2.4.3. Werking van de motor
Het toerental van de motor wordt op één van de volgende waarden
constant gehouden:
—S
2indien S meer dan 5 000 omw./min. bedraagt,
—3S
4indien S gelijk is aan of minder bedraagtdan 5 000 omw./
min.,
waarbij „S” het toerental bij het maximumvermogen is als bedoeld
in punt3.2.1.7 van aanhangsel 1 A.
Wanneer het constante toerental is bereikt, wordt de gashendel snel
weer in de stationaire stand gebracht. Het geluidsniveau wordt
gemeten tijdens een periode van werking die een kort ogenblik
waarin het toerental constant wordt gehouden en de gehele duur
van de vertraging omvat; hierbij geldt als meetwaarde de maximale
aanwijzing van de geluidsniveaumeter.
2.2.5.Resultaten (keuringsrapport)
2.2.5.1. In hetkeuringsrapportdatwordtopgest eld methetoog op de afgift e
van hetdocumentvan aanhangsel 1 B worden alle nodige gegevens
vermeld, vooral die betreffende de geluidsmeting aan de stilstaande
bromfiets.
2.2.5.2. De waarden worden van het meettoestel afgelezen, met afronding
op de dichtstbijzijnde hele decibel.
Alleen meetwaarden die bij drie onmiddellijk opeenvolgende
metingen werden verkregen en onderling niet meer dan 2 dB(A)
verschillen, mogen worden gebruikt.
2.2.5.3. Als meetresultaat geldt het hoogste van de drie meetwaarden.
2.3. Oorspronkelijke uitlaatinrichting (geluiddemper)
2.3.1. Voorschriften betreffende geluiddempers die vezelig geluiddempend
materiaal bevatten.
2.3.1.1. Bij de fabricage van geluiddempers mag vezelig geluiddempend
materiaal — dat vrij moet zijn van asbest — alleen worden gebruikt
indien door passende voorzieningen wordtgewaarborgd datdit
materiaal gedurende de gehele gebruiksduur van de geluiddemper
op zijn plaats blijft, en indien aan de voorschriften van één van de
punten 2.3.1.2, 2.3.1.3 of 2.3.1.4 wordt voldaan.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 405
▼B
2.3.1.2. Hetgeluidsniveau moetvoldoen aan de voorschrift en van punt2.1.1
nadathetvezelig mat eriaal is verwijderd.
2.3.1.3. Hetgeluiddempend vezelig mat eriaal mag nietworden aangebracht
in de delen van de geluiddemper waardoor de uitlaatgassen stromen
en moetaan de volgende voorwaarden voldoen:
2.3.1.3.1. het materiaal wordt gedurende 4 uur in een oven op een temperatuur
van 650 ± 5 ºC gehouden zonder datde gemiddelde lengt e, de door-
snede of de dichtheid van de vezels afnemen,
2.3.1.3.2. na een verblijf van 1 uur in een oven op een temperatuur van
650 ± 5 ºC moet tenminste 98 % van het materiaal worden tegen-
gehouden in een zeef meteen nominale maaswijdt e van 250 µm
welke voldoetaan ISO-norm 3310/1 bij beproeving overeenkomst ig
ISO-norm 2599,
2.3.1.3.3. het gewichtsverlies van het materiaal mag niet meer bedragen dan
10,5 % nadathetgedurende 24 uur bij 90 ± 5 ºC is ondergedompeldin een synthetisch condensaat van de volgende samenstelling:
— 1 N broomwaterstofzuur (HB
r)1 0m l
— 1 N zwavelzuur (H2SO4)1 0m l
— Gedestilleerd water tot 1 000 ml.
Opmerking: Hetmat eriaal moetvoor de weging worden gewassen
met gedestilleerd water en gedurende 1 uur bij 105 ºC
worden gedroogd.
2.3.1.4. Voordat het systeem overeenkomstig punt 2.1 wordt beproefd, moet
hetmetbehulp van een van de volgende met hoden in de normale
bedrijfstoestand worden gebracht:
2.3.1.4.1. Voorbereiding door een ononderbroken rijtraject op de weg
2.3.1.4.1.1. Bij de voorbereidingscyclus moet een afstand van tenminste
2 000 km worden afgelegd.
2.3.1.4.1.2. 50 % ± 10 % van deze voorbereidingscyclus wordtgereden in
stadsverkeer, terwijl de resterende afstand wordt gereden in de
vorm van verplaatsingen over grote afstand; de cyclus van het onon-
derbroken rijtraject op de weg mag worden vervangen door een
dienovereenkomstige voorbereiding op een proefbaan.
2.3.1.4.1.3. De beide snelheden moeten tenminste zesmaal worden afgewisseld.
2.3.1.4.1.4. Het volledige beproevingsprogramma moet tenminste 10 stops van
tenminste 3 uur omvatten teneinde de afkoelings- en condensatie-
effecten te reproduceren.
2.3.1.4.2. Voorbereiding door pulsering2.3.1.4.2.1. De uitlaatinrichting of de onderdelen daarvan moeten op de brom-
fiets of op de motor zijn gemonteerd.
In het eerste geval moet de bromfiets op een rollenbank worden
geplaatst; in het tweede geval plaatst men de motor op een proef-
bank.
De beproevingsuitrusting, die gedetailleerd in figuur 3 is weerge-
geven, wordt aan het uiteinde van de uitlaatinrichting geplaatst.
Elke andere uitrusting waarmee vergelijkbare resultaten worden
verkregen, is toegestaan.
2.3.1.4.2.2. De beproevingsuitrusting wordt zodanig ingesteld dat de flux van
uitlaatgassen door middel van een snelwerkend ventiel 2 500 maal
afwisselend wordtonderbroken en herst eld.
2.3.1.4.2.3. Het ventiel moet opengaan wanneer de tegendruk van de uitlaat-
gassen, gemeten op tenminste 100 mm achter de inlaatflens, een
waarde tussen 0,35 en 0,40 bar bereikt. Indien deze waarde
vanwege motorkarakteristieken niet kan worden bereikt, moet het
ventiel opengaan wanneer de tegendruk van de gassen een waarde
bereiktdie gelijk is aan 90 % van de maximale waarde die gemet en
kan worden voordat de motor stilvalt.Het ventiel moet weer sluiten
wanneer deze druk nietmeer dan 10 % verschiltvan de gest abili-
seerde waarde bij geopend ventiel.
2.3.1.4.2.4. Het tijdrelais moet worden ingesteld op de tijdsduur waarin de
uitlaatgassen overeenkomstig de voorschriften van punt 2.3.1.4.2.3
worden geproduceerd.
2.3.1.4.2.5. Het motortoerental moet 75 % bedragen van het toerental (S)
waarbij de motor zijn maximale vermogen ontwikkelt.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 406
▼B
2.3.1.4.2.6. Hetdoor de dynamomet er aangegeven vermogen moetgelijk zijn
aan 50 % van hetvolgasvermogen gemet en bij 75 % van hetmot or-
toerental (S).
2.3.1.4.2.7. Tijdens de proef moetelke afloopopening worden afgeslot en.
2.3.1.4.2.8. De proef moet in 48 uur worden voltooid. Eventueel moet na elk
uur een afkoelingsperiode in achtworden genomen.
2.3.1.4.3. Voorbereiding op de proefbank.
2.3.1.4.3.1. De uitlaatinrichting moet worden gemonteerd op een motor die
representatief is voor het type waarmee de bromfiets is uitgerust en
waarvoor de inrichting is ontworpen. De motor wordt vervolgens op
de proefbank gemonteerd.
2.3.1.4.3.2. De voorbereiding bestaat uit 3 proefcycli.2.3.1.4.3.3. Teneinde de afkoelings- en condensatie-effecten te reproduceren
moetelke cyclus op de proefbank worden gevolgd door een st oppe-
riode van tenminste 6 uur.
2.3.1.4.3.4. Elke cyclus op de proefbank vindtplaat s in zes fasen. De bedrijfs-
omstandigheden van de motor in elke fase en de duur hiervan zijn:
Fase BedrijfDuur van elke
fase
(in min.)
1 Stationair 6
2 25 % belasting bij 75 % van S 40
3 50 % belasting bij 75 % van S 404 100 % belasting bij 75 % van S 30
5 50 % belasting bij 100 % van S 12
6 25 % belasting bij 100 % van S 22
Totale duur: 2 h 30
2.3.1.4.3.5. Tijdens deze voorbereidingsprocedure mogen op verzoek van de
fabrikant motor en geluiddemper worden gekoeld, zodat de tempe-
ratuur die geregistreerd wordt op een niet meer dan 100 mm van het
punt van uittreding van de uitlaatgassen verwijderd punt niet hoger
is dan die welke wordt geregistreerd wanneer de bromfiets bij 75 %
van S in de hoogste versnelling rijdt. De snelheid van de bromfiets
en/of het motortoerental worden tot op ± 3 % nauwkeurig bepaald.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 407
▼B
Figuur3
Beproevingsapparatuur voor voorbereiding door pulsering
2.3.2.Schemaenmerken
2.3.2.1. Hetschema en een doorsneet ekening op schaal van de geluiddem-
per(s) moeten bij het in aanhangsel 1 A bedoelde document
worden gevoegd.
2.3.2.2. Elke oorspronkelijke geluiddemper moetzijn voorzien van het
merkt eken „e”, gevolgd door de aanduiding van hetland datde
goedkeuring heeftverleend. Deze aanduiding moetduidelijk lees-
baar en onuitwisbaar en ook na montage zichtbaar zijn.
2.3.2.3. Op elke verpakking van oorspronkelijke vervangingsuitlaatinrich-
tingen moeten duidelijk leesbaar de vermelding „oorspronkelijk
onderdeel”, de merk- en typeaanduiding en het merkteken „e” met
de aanduiding van hetland van oorsprong zijn aangebracht .
2.3.3.Inlaatgeluiddemper
Als de aanzuigbuis van de motor is voorzien van een luchtfilter en/
of een inlaatgeluiddemper om te waarborgen dat het toegestane
geluidsniveau nietwordtoverschreden, dan worden ditfilt er en/of
deze inlaatgeluiddemper geacht deel uit te maken van de geluid-
demper en gelden de voorschriften van punt 2.3 ook voor dit filter
en/of deze inlaatgeluiddemper.
3. GOEDKEURING VAN EEN TYPE NIET-OORSPRONKELIJKE
UITLAATINRICHTING OF ONDERDELEN DAARVAN, ALS
TECHNISCHE EENHEDEN, VOOR BROMFIETSEN OP TWEE
WIELEN
Dit punt is van toepassing op de goedkeuring, als technische
eenheden, van uitlaatinrichtingen of onderdelen daarvan die bestemd1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 408
▼B
zijn om op een of meer typen bromfiets te worden aangebracht als
niet-oorspronkelijke vervangingsinrichting.
3.1. Definitie
3.1.1. Onder „niet-oorspronkelijke vervangingsuitlaatinrichting of onder-
delen daarvan” wordtverst aan elke componentvan de
uitlaatinrichting als omschreven in punt 1.2 welke bestemd is om
op een bromfiets het type uitlaatinrichting te vervangen waarmee
deze bromfiets bij de afgifte van het in aanhangsel 1 B bedoelde
document was uitgerust.
3.2. Verzoek om goedkeuring
3.2.1. Het verzoek om goedkeuring van een vervangingsuitlaatinrichting
of onderdeel daarvan als technische eenheid moet worden ingediend
door de fabrikant van de uitlaatinrichting of door diens gevolmach-
tigde.
3.2.2. Voor elk type vervangingsuitlaatinrichting of onderdeel daarvan
waarvoor goedkeuring wordtgevraagd, moethetverzoek vergezeld
gaan van de volgende documenten (in drievoud) en gegevens:
3.2.2.1. — een beschrijving van het (de) type(n) bromfiets(en) waarvoor de
uitlaatinrichting of onderdelen daarvan bestemd is (zijn) wat
betreft de kenmerken, vermeld in punt 1.1.
De nummers en/of symbolen die kenmerkend zijn voor hett ype
motor en het type bromfiets moeten worden vermeld;
3.2.2.2. — een beschrijving van de vervangingsuitlaatinrichting met aandui-
ding van de plaats van elke onderdeel, alsmede de
montagevoorschriften;
3.2.2.3. — tekeningen van elk onderdeel met het oog op een gemakkelijke
lokalisatie en identificatie, en vermelding van de gebruikte
materialen. Op deze tekeningen moet tevens de plaats wordenaangegeven waar hetgoedkeuringsnummer moetworden aange-
bracht.
3.2.3. Op verzoek van de technische dienst moet de aanvrager het
volgende voorleggen:
3.2.3.1. — twee exemplaren van de inrichting waarvoor goedkeuring wordt
aangevraagd;
3.2.3.2. — een uitlaatinrichting van het type waarmee de bromfiets
oorspronkelijk bij de afgifte van het in aanhangsel 1 B bedoelde
document was uitgerust;
3.2.3.3. — een bromfiets die representatief is voor het met de vervangings-
uitlaatinrichting uit te rusten type en die zich in een zodanige
toestand bevindt dat hij, indien hij wordt uitgerust met een
uitlaatinrichting van het oorspronkelijk aangebrachte type, aan
de voorwaarden van een van beide volgende punten voldoet:
3.2.3.3.1. Indien de in punt 3.2.3.3 vermelde bromfiets van een type is waar-
voor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit
hoofdstuk is verleend:
— mag hij bij de rijproef de in punt2.1.1 bepaalde grenswaarde
metnietmeer dan 1 dB(A) overschrijden;
— mag hij bij de proef in stilstand de bij de goedkeuring van de
bromfiets vastgestelde en op de fabrieksplaat vermelde waarde
metnietmeer dan 3 dB(A) overschrijden;
3.2.3.3.2. indien de in punt 3.2.3.3 vermelde bromfiets niet van een type is
waarvoor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit
hoofdstuk is verleend, mag hij met niet meer dan 1 dB(A) de grens-
waarde overschrijden die voor dit type bromfiets van toepassing is
op het tijdstip waarop het voor de eerste maal in het verkeer wordt
gebracht;
3.2.3.4. — een afzonderlijke motor die identiek is met die van bovenver-
melde bromfiets voor zover dit door de bevoegde autoriteiten
noodzakelijk wordtgeacht .
3.3. Merken en opschriften
3.3.1. De niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting of onderdelen daarvan
moeten van merken en opschriften zijn voorzien overeenkomstig
de voorschriften van bijlage VI.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 409
▼B
3.4. Goedkeuring
3.4.1. Na afloop van de door dit hoofdstuk voorgeschreven controles stelt
de bevoegde autoriteit een certificaat op overeenkomstig het model
van aanhangsel 2 B. Hetgoedkeuringsnummer moetworden vooraf-
gegaan door de rechthoek met de letter „e”, gevolgd door het
kennummer of de kenletters van de lidstaat die de goedkeuring heeft
verleend of geweigerd. De aldus goedgekeurde uitlaatinrichting
wordt geacht in overeenstemming te zijn met de voorschriften van
hoofdstuk 7.
3.5. Specificaties
3.5.1.Algemene specificaties
De geluiddemper moet zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en
voor montage geschikt zijn dat:
3.5.1.1. — de bromfiets onder normale gebruiksomstandigheden en ondanks
de trillingen waaraan hij is blootgesteld kan voldoen aan de
voorschriften van dit hoofdstuk;
3.5.1.2. — de geluiddemper, geletop de gebruiksomst andigheden van de
bromfiets, redelijk bestand is tegen corrosieverschijnselen;
3.5.1.3. — de hoogte boven de grond, zoals voorzien bij de oorspronkelijk
gemonteerde geluiddemper, en de zijdelingse helling van de
bromfiets niet worden beperkt;
3.5.1.4. — aan het buitenoppervlak geen abnormaal hoge temperaturen
ontstaan;
3.5.1.5. — de omtrek geen uitstekende delen of scherpe kanten vertoont;3.5.1.6. — er voldoende ruimte voor de schokdempers en veren aanwezig
is;
3.5.1.7. — er voldoende veilige ruimte is voor de leidingen;
3.5.1.8. — de geluiddemper een schokbestendigheid bezit die verenigbaar is
met duidelijk omschreven voorschriften voor montage en onder-
houd.
3.5.2.Specificaties metbetrekking totdegeluidsniveaus
3.5.2.1. De akoestische doelmatigheid van de vervangingsuitlaatinrichting of
een onderdeel daarvan wordtgecont roleerd door middel van de
methoden, beschreven in de punten 2.1.2, 2.1.3, 2.1.4 en 2.1.5.
Na het aanbrengen van de vervangingsuitlaatinrichting of het onder-
deel daarvan op de in punt 3.2.3.3 vermelde bromfiets moeten de
waarden van hetgeluidsniveau voldoen aan volgende eisen:
3.5.2.1.1. Noch bij de rijproef, noch bij de proef in stilstand mogen de
waarden worden overschreden die overeenkomstig het bepaalde in
punt 3.2.3.3 zijn gemeten aan dezelfde bromfiets met de oorspron-
kelijke geluiddemper.
3.5.3.Controlevandeprestatiesvandebromfiets
3.5.3.1. De vervangingsuitlaat moet kunnen waarborgen dat de prestaties
van de bromfiet s vergelijkbaar zijn metdie welke metde oorspron-
kelijke uitlaat of een onderdeel daarvan werden verkregen.
3.5.3.2. De vervangingsuitlaat wordt vergeleken met een — eveneens
nieuwe — oorspronkelijke uitlaat. Beide uitlaten worden achtereen-
volgens op de in punt 3.2.3.3 bedoelde bromfiets aangebracht.
3.5.3.3. Deze controle geschiedt door middel van meting van de vermogens-
kromme van de motor. Het netto-maximumvermogen en de
maximumsnelheid die metde vervangingsgeluiddemper worden
gemeten, mogen niet meer dan ± 5 % afwijken van het netto-maxi-
mumvermogen en de maximumsnelheid die onder dezelfde
omstandigheden met de oorspronkelijke geluiddemper zijn gemeten.
3.5.4. Aanvullende bepalingen voor met produkten van vezelmateriaal
beklede geluiddempers als afzonderlijke technische eenheden.
Produkten van vezelmateriaal mogen bij de constructie van deze
geluiddempers alleen worden toegepast indien wordt voldaan aan
de eisen van punt2.3.1.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 410
▼B
Aanhangsel1A
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 411
▼B
Aanhangsel1B
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 412
▼B
Aanhangsel2A
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 413
▼B
Aanhangsel2B
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 414
▼B
BIJLAGEIII
VOORSCHRIFTEN VOOR MOTORFIETSEN
1. DEFINITIES
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder:
1.1. „type motorfiets wat betreft het geluidsniveau en de uitlaatinrich-
ting”: motorfietsen die onderling geen essentiële verschillen
vertonen ten aanzien van:
1.1.1. motortype (twee- of viertaktmotor, zuigermotor of draaizuiger-
motor, aantal cilinders en cilinderinhoud, aantal en type
carburators of injectiesystemen, plaatsing van de kleppen, netto-
maximumvermogen en daarbij behorend toerental).
Voor draaizuigermotoren dient het dubbele kamervolume als cilin-
derinhoud te worden beschouwd;
1.1.2. overbrengingssyst eem, in hetbijzonder hetaant al versnellingen en
hun overbrengingsverhoudingen;
1.1.3. aantal, type en plaatsing der uitlaatinrichtingen.1.2. „uitlaatinrichting” of „geluiddemper”, een volledig samenstel van
onderdelen datnoodzakelijk is om hetgeluid veroorzaaktdoor de
motor van de motorfiets en de uitlaat daarvan te beperken;
1.2.1. „oorspronkelijke uitlaatinrichting of geluiddemper”, inrichting van
hett ype waarvan hetvoert uig is voorzien bij de goedkeuring of
uitbreiding van goedkeuring. De inrichting kan de oorspronkelijk
gemonteerde of een vervangingsinrichting zijn;
1.2.2. „niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting of geluiddemper”, inrichting
van een ander type dan dat waarvan het voertuig is voorzien bij de
goedkeuring of uitbreiding van goedkeuring. De inrichting mag
alleen worden gebruikt als vervangingsuitlaatinrichting of -geluid-
demper;
1.3. „uitlaatinrichtingen van verschillend type”, inrichtingen die onder-
ling belangrijke verschillen vertonen, welke verschillen betrekking
kunnen hebben op de volgende kenmerken:
1.3.1. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillende merk- of
fabrieksnamen dragen;
1.3.2. inrichtingen waarvan de materiaalkenmerken ten aanzien van enig
onderdeel verschillend zijn, of waarvan de onderdelen een
verschillende vorm of afmeting hebben;
1.3.3. inrichtingen waarvan de werkingsprincipes van tenminste een
onderdeel verschillend zijn;
1.3.4. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillend zijn gecombi-
neerd.
1.4. „onderdeel van een uitlaatinrichting”, een van de afzonderlijke
componenten die samen de uitlaatinrichting (bijvoorbeeld uitlaat-
pijpen en buizenstelsels, de eigenlijke geluiddemper) en
eventueel de inlaatinrichting (luchtfilter) vormen.
Indien de motor is voorzien van een inlaatinrichting (luchtfilter
en/of inlaatgeluiddemper) die noodzakelijk is om de grenswaarden
van hetgeluidsniveau in achtt e kunnen nemen, dan moetdeze
inrichting worden beschouwd als een onderdeel dat even belang-
rijk is als de eigenlijke uitlaatinrichting.
2. GOEDKEURING WAT BETREFT HET GELUIDSNIVEAU EN
DE OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING ALS TECH-
NISCHE EENHEID VAN EEN TYPE MOTORFIETS
2.1. Geluidsmeting aan rijdende motorfietsen (voorwaarden en
meetmethode voor controle van het voertuig bij de goedkeuring)
2.1.1. Grenswaarden: zie bijlage I
2.1.2. Meetapparatuur
2.1.2.1. Geluidsmetingen1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 415
▼B
Het akoestische meetapparaat moet een precisiegeluidsniveau-
meter zijn overeenkomstig het type als omschreven in Publikatie
179 „precisiegeluidsniveaumeters”, 2e uitgave, van de Internatio-
nale Elektrotechnische Commissie (IEC). Voor de metingen
wordtgebruik gemaaktvan de „snelle” responsie en hetA-filt er,
die eveneens in deze publikatie zijn beschreven.
Aan hetbegin en heteinde van iedere meet reeks moetde geluids-
niveaumeter volgens de aanwijzingen van de fabrikant met een
geschikte geluidsbron (bijvoorbeeld pistonfoon) worden geijkt.
2.1.2.2. Snelheidsmetingen
Het motortoerental en de snelheid van de motorfiets op het proef-
traject worden bepaald met een nauwkeurigheidsmarge van 3 %.
2.1.3. Wijzevanmeting
2.1.3.1. Toestand van de motorfiets
Tijdens de metingen moet de motorfiets bedrijfsklaar zijn (met
koelvloeistof, smeermiddelen, brandstof, outillage, reservewiel en
bestuurder). Voor de aanvang der metingen wordt de motor van
de motorfiets op de normale bedrijfstemperatuur gebracht.
Bij motorfietsen met automatisch in- en uitschakelende ventila-
toren mag met het oog op de geluidsmeting niet in de
schakelautomatiek worden ingegrepen. Bij motorfietsen met meer
dan één aangedreven wiel wordtalleen de voor normaal wegver-
keer aangewezen aandrijving gebruikt. Indien een motorfiets is
voorzien van een zijspan, wordtditverwijderd voor de proef.
2.1.3.2. Proefterrein
Het proefterrein moet uit een centraal gelegen versnellingstraject
bestaan dat door een nagenoeg vlak terrein is omgeven. Het
versnellingstraject moet waterpas zijn; het oppervlak moet droog
zijn en van dien aard datde banden geen overmat ig geluid produ-
ceren.
Op het proefterrein moeten de voorwaarden aangaande het vrije
geluidsveld t ussen een geluidsbron in hetmidden van hetversnel-
ingstraject en de microfoon in acht genomen worden tot op 1 dB
nauwkeurig. Aan deze voorwaarde wordtgeachtt e zijn voldaan
indien in een straal van 50 m rondom het middelpunt van het
versnellingstraject geen grote geluidweerkaatsende voorwerpen
zoals omheiningen, rotsen, bruggen of gebouwen voorkomen. Het
wegdek van het proefterrein moet voldoen aan de voorschriften
van bijlage VII.
In de nabijheid van de microfoon mag geen hindernis voorkomen
die van invloed kan zijn op hetgeluidsveld en t ussen de micro-
foon en de geluidsbron mag zich niemand bevinden. De persoon
die de meetapparatuur afleest moet zich zodanig opstellen dat hij
op geen enkele wijze de aanwijzing van hetmeet apparaatbeïnvloedt.
2.1.3.3. Diversen
De metingen mogen niet worden verricht onder slechte weersom-
standigheden. Men dient erop toe te zien dat de meetresultaten
nietworden beïnvloed door windvlagen.
Bij de metingen moet het A-gewogen geluidsniveau van andere
geluidsbronnen dan van hetbeproefde voert uig en van de wind
minst ens 10 dB(A) lager zijn dan hetdoor hetvoert uig veroor-
zaakte geluidsniveau. De microfoon mag worden voorzien van
een geschiktwindscherm, mit s rekening wordtgehouden metde
invloed daarvan op de gevoeligheid en de richtkarakteristieken
van de microfoon.
Indien hetverschil t ussen hetomgevingsgeluid en hetgemet en
geluid tussen 10 en 16 dB(A) ligt, wordt voor de berekening van
de meetresultaten de volgens het onderstaande schema bepaalde
correctiewaarde afgetrokken van de op de geluidsniveaumeter
afgelezen waarden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 416
▼B
2.1.4. Meetmethode
2.1.4.1. Aantal en aard van de metingen
HetA-gewogen maximum geluidsniveau uit gedruktin decibel
(dB(A)) wordt gemeten tijdens het voorbijrijden van de motorfiets
tussen de lijnen AA ′en BB′(figuur 1). De meting is ongeldig
indien een van hetalgemene geluidsniveau st erk afwijkende piek-
waarde wordt vastgesteld.
Aan iedere zijde van de motorfiets worden tenminste 2 metingen
verricht.
2.1.4.2. Plaats van de microfoon
De microfoon moetop 1,2 ± 0,1 m hoogt e boven hetrijbaanvlak
worden geplaatst op een afstand van 7,5 ± 0,2 m van de referen-
tielijn CC ′(figuur 1) van de rijbaan.
2.1.4.3. Wijze van rijden
De motorfiets nadert met een constante beginsnelheid overeen-
komstig de punten 2.1.4.3.1 en 2.1.4.3.2 de lijn AA ′. Zodra de
voorkant van de motorfiets de lijn AA ′bereikt, wordt de
gashendel zo snel als in de praktijk mogelijk is in de stand
gebrachtdie overeenkomtmetvol gas. De gashendel blijftin
deze stand totdat de achterkant van de motorfiets de lijn BB ′
bereikt, waarna de gashendel zo snel mogelijk weer in de stand
stationair draaien wordt gebracht.
Bij alle metingen moet de motorfiets zodanig recht over het
versnellingst rajectworden gereden dathetmiddenlangsvlak van
de motorfiets zo dicht mogelijk bij de lijn CC ′ligt.
2.1.4.3.1. Motorfiets met niet-automatische versnellingsbak.
2.1.4.3.1.1. Naderingssnelheid
De motorfiets nadert de lijn AA ′met:
— een constante snelheid van 50 km/h
of
— een constante snelheid waarbij het motortoerental gelijk is aan
75 % van het toerental bedoeld in punt 3.2.1.7 van aanhangsel
1A .
De laagste snelheid wordt gekozen.
2.1.4.3.1.2. Keuze van de versnelling1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 417
▼B
2.1.4.3.1.2.1. Ongeacht de cilinderinhoud worden motorfietsen die zijn uitgerust
meteen versnellingsbak metvier versnellingen of minder,
beproefd in de tweede versnelling.
2.1.4.3.1.2.2. Motorfietsen die zijn uitgerust met een motor waarvan de cilinder-
inhoud nietmeer bedraagtdan 175 cm3en meteen
versnellingsbak met vijf of meer versnellingen, worden uitsluitend
in de derde versnelling beproefd.
2.1.4.3.1.2.3. Motorfietsen die zijn uitgerust met een motor waarvan de cilinder-
inhoud meer bedraagtdan 175 cm3en meteen versnellingsbak
metvijf of meer versnellingen, worden beproefd in de t weede en
in de derde versnelling. Van die twee proeven wordt het gemid-
delde genomen.
2.1.4.3.1.2.4. Indien tijdens de proef in de tweede versnelling (zie de punten
2.1.4.3.1.2.1 en 2.1.4.3.1.2.3) het motortoerental bij het naderen
van de eindstreep van het proeftraject meer dan 100 % bedraagt
van het toerental bedoeld in punt 3.2.1.7 van aanhangsel 1 A,
wordtde proef verrichtin de derde versnelling en wordthet
daarbij gemeten geluidsniveau als enig resultaat van de proef in
aanmerking genomen.
2.1.4.3.2. Motorfietsen met automatische versnellingsbak
2.1.4.3.2.1. Motorfietsen zonder handbediende keuzehefboom2.1.4.3.2.1.1. Naderingssnelheid
De motorfiets nadert de lijn AA ′met verschillende constante snel-
heden van 30, 40 en 50 km/h, of met75 % van de maximale
wegsnelheid indien deze waarde kleiner is. Hierbij wordtde
omstandigheid gekozen waarbij het hoogste geluidsniveau wordt
voortgebracht.
2.1.4.3.2.2. Motorfietsen voorzien van een handbediende keuzehefboom met
X standen voor vooruitrijden.
2.1.4.3.2.2.1. Naderingssnelheid
De motorfiets nadert de lijn AA ′met een constante snelheid:
— van minder dan 50 km/h, waarbij het motortoerental gelijk is
aan 75 % van het toerental, bedoeld in punt 3.2.1.7 van
aanhangsel 1 A
of
— van 50 km/h, waarbij het motortoerental minder bedraagt dan
75 % van het toerental, bedoeld in punt 3.2.1.7 van aanhangsel
1A .
Indien tijdens de proef met een constante snelheid van 50 km/h
terugschakeling in de eerste versnelling plaatsvindt, mag de nade-
ringssnelheid van de motorfiets worden opgevoerd tot maximaal
60 km/h teneinde terugschakeling te vermijden.
2.1.4.3.2.2.2. Stand van de handbediende keuzehefboom
Indien de motorfiets is voorzien van een handbediende keuzehef-
boom met X standen voor vooruitrijden, moet de proef worden
verricht met de keuzehefboom in de hoogste stand; het terugscha-
kelmechanisme (bijvoorbeeld „kick-down”) mag nietworden
gebruikt. Indien achter de lijn AA ′automatische terugschakeling
plaatsvindt, wordt de proef opnieuw begonnen met gebruikmaking
van de op één na hoogste stand en, indien noodzakelijk, de op
twee na hoogste stand, teneinde de hoogste stand van de hefboom
te verkrijgen waarin de proef zonder automatische terugschakeling
kan plaatsvinden (zonder gebruik te maken van het „kick-down”-
effect).
2.1.5. Resultaten (keuringsrapport)
2.1.5.1. In hetkeuringsrapportdatwordtopgest eld methetoog op de
afgifte van het document van aanhangsel 1 B worden alle voor
de meetresultaten belangrijke omstandigheden en invloeden
vermeld.
2.1.5.2. De afgelezen waarden worden afgerond op de dichtstbijzijnde
decibel.
Ligt het getal na het decimaalteken tussen 0 en 4, dan wordt het
totaal naar beneden toe, en tussen 5 en 9 naar boven toe afgerond.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 418
▼B
Voor de afgifte van het document van aanhangsel 1 B mogen
alleen meetwaarden worden gebruikt waarvan het verschil bij
twee opeenvolgende metingen aan dezelfde zijde van de motor-
fiets niet meer dan 2 dB(A) bedraagt.
2.1.5.3. Teneinde rekening te houden met afwijkingen bij de meting wordt
het resultaat van elke meting gevormd door de volgens punt
2.1.5.2 verkregen waarde verminderd met1 dB(A).
2.1.5.4. Indien het gemiddelde van de vier meetresultaten lager is dan of
gelijk is aan het maximaal toegestane niveau voor de categorie
waartoe het beproefde voertuig behoort, wordt geacht aan het
voorschriftvan punt2.1.1 t e zijn voldaan. Ditgemiddelde is dan
hetresult aatvan de proef.
2.2. Geluidsmeting aan stilstaande motorfietsen (voorwaarden en
meetmethode voor controle van het voertuig in het verkeer)
2.2.1. Geluidsdrukniveau opkorteafstand
Teneinde de latere controle van het geluidsniveau van de in het
verkeer zijnde motorfietsen te vergemakkelijken wordt bovendien
het geluidsdrukniveau op korte afstand van de monding van de
uitlaatinrichting overeenkomstig onderstaande voorschriften
gemeten en wordt het meetresultaat vermeld in het keuringsrap-
portdatwordtopgest eld methetoog op de afgift e van het
documentvan aanhangsel 1 B.
2.2.2. Meetinstrumenten
Er wordt een precisiegeluidsniveaumeter overeenkomstig punt
2.1.2.1 gebruikt.
2.2.3. Wijzevanmeting
2.2.3.1. Toestand van de motorfiets
Voor de aanvang der metingen wordt de motorfiets op de normale
bedrijfstemperatuur gebracht. Bij motorfietsen met automatisch in-
en uitschakelende ventilatoren mag tijdens de geluidsmeting niet
in de schakelautomatiek worden ingegrepen.
Tijdens de metingen moet de versnellingshandel in de vrijloop
staan. Indien het onmogelijk is de overbrenging te ontkoppelen,
moet het aangedreven wiel van de motorfiets vrij draaien, bijvoor-
beeld door de motorfiets op de standaard te plaatsen.
2.2.3.2. Proefterrein (figuur 2)
Als proefterrein mag iedere ruimte worden gebruikt waar zich
geen belangrijke akoestische storingen voordoen. In het bijzonder
geschikt zijn vlakke terreinen die met beton, asfalt of met een
ander hard materiaal zijn bedekt en sterk reflecteren; opper-
vlakken van vastgewalste aarde zijn uitgesloten. Het proefterrein
moet de afmetingen van een rechthoek hebbben waarvan de zijden
tenminste 3 meter van de omtrek van de motorfiets (exclusief het
stuur) verwijderd zijn. Binnen deze rechthoek mag zich geen
enkele belangrijke hindernis, bijvoorbeeld een persoon — met
uitzondering van de waarnemer en de bestuurder — bevinden.
De motorfiets wordt binnen de genoemde rechthoek zodanig opge-
steld dat de meetmicrofoon tenminste 1 meter verwijderd is van
eventueel aanwezige trottoirbanden.
2.2.3.3. Diversen
Door omgevingsgeluid en wind veroorzaakte aanwijzingen van het
meettoestel moeten tenminste 10 dB(A) lager zijn dan het te
meten geluidsniveau. De microfoon mag zijn voorzien van een
geschiktwindscherm, mit s rekening wordtgehouden metde
invloed daarvan op de gevoeligheid van de microfoon.
2.2.4. Meetmethode
2.2.4.1. Aantal en aard van de metingen
HetA-gewogen maximale geluidsniveau uit gedruktin decibel
(dB(A)) wordt gemeten tijdens de in punt 2.2.4.3 bedoelde periode
van werking.
Op ieder meetpunt worden tenminste drie metingen verricht.
2.2.4.2. Plaats van de microfoon (figuur 2)1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 419
▼B
De microfoon moet ter hoogte van de monding van de uitlaat
worden geplaatst, doch in geen geval lager dan 0,2 m boven het
rijwegoppervlak. De kop van de microfoon moetgerichtzijn naar
de opening waaruit de uitlaatgassen stromen en 0,5 m van deze
opening verwijderd zijn. De as van de hoofdgevoeligheid van de
microfoon moetevenwijdig aan hetrijwegoppervlak zijn en een
hoek van 45º ± 10º vormen methetloodrecht e vlak waarin de
emissierichting van de uitlaatgassen ligt.
Met betrekking tot dit loodrechte vlak wordt de microfoon opge-
steld aan de kant waar de afstand tussen de microfoon en de
omtrek van de motorfiets (exclusief het stuur) maximaal is.
Indien de uitlaatinrichting meer mondingen heeft waarvan de
middelpunten onderling niet meer dan 0,3 m verwijderd zijn,
wordtde microfoon gerichtop de monding die zich hetdicht st
bij de omtrek van de motorfiets (exclusief het stuur) of het hoogst
boven het rijwegoppervlak bevindt. Indien de afstand tusen de
middelpunten van de mondingen meer dan 0,3 m bedraagt,
worden er voor iedere monding afzonderlijke metingen verricht,
waarbij de grootste gemeten waarde wordt aangehouden.
2.2.4.3. Werking van de motor
Het toerental van de motor wordt op één van de volgende waarden
constant gehouden:
—S
2indien S meer dan 5 000 omw./min. bedraagt,
—3S
4indien S gelijk is aan of minder bedraagtdan 5 000 omw./
min.,
waarbij „S” het toerental bij het maximumvermogen is als bedoeld
in punt3.2.1.7 van aanhangsel 1 A.
Wanneer het constante toerental is bereikt, wordt de gashendel
snel weer in de stationaire stand gebracht. Het geluidsniveau
wordt gemeten tijdens een periode van werking die een kort ogen-
blik waarin het toerental constant wordt gehouden en de gehele
duur van de vertraging omvat; hierbij geldt als meetwaarde de
maximale aanwijzing van de geluidsniveaumeter.
2.2.5. Resultaten (keuringsrapport)
2.2.5.1. In hetkeuringsrapportdatwordtopgest eld methetoog op de
afgifte van het document van aanhangsel 1 B worden alle nodige
gegevens vermeld, vooral die betreffende de geluidsmeting aan de
stilstaande motorfiets.
2.2.5.2. De waarden worden van het meettoestel afgelezen, met afronding
op de dichtstbijzijnde hele decibel.
Ligt het getal na het decimaalteken tussen 0 en 4, dan wordt het
totaal naar beneden toe, en tussen 5 en 9 naar boven toe afgerond.
Alleen meetwaarden die bij drie onmiddellijk opeenvolgende
metingen werden verkregen en onderling niet meer dan 2 dB(A)
verschillen, mogen worden gebruikt.
2.2.5.3. Als meetresultaat geldt het hoogste van de drie meetwaarden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 420
▼B
Figuur1
Meting aan een rijdend voertuig
Figuur2
Meting aan een stilstaand voertuig
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 421
▼B
2.3. Oorspronkelijke uitlaatinrichting (geluiddemper)
2.3.1. Voorschriften betreffende geluiddempers die vezelig geluiddem-
pendmateriaalbevatten
2.3.1.1. Bij de fabricage van geluiddempers mag vezelig geluiddempend
materiaal — dat vrij moet zijn van asbest — alleen worden
gebruiktindien door passende voorzieningen wordtgewaarborgd
datditmat eriaal gedurende de gehele gebruiksduur van de geluid-
demper op zijn plaats blijft, en indien aan de voorschriften van
één van de punten 2.3.1.2, 2.3.1.3 of 2.3.1.4 wordt voldaan:
2.3.1.2. Hetgeluidsniveau moetvoldoen aan de voorschrift en van punt
2.1.1 nadathetvezelig mat eriaal is verwijderd.
2.3.1.3. Hetgeluiddempend vezelig mat eriaal mag nietworden aange-
brachtin de delen van de geluiddemper waardoor de
uitlaatgassen stromen en het moet aan de volgende voorwaarden
voldoen:
2.3.1.3.1. het materiaal wordt gedurende 4 uur in een oven op een tempera-
tuur van 650 ± 5 ºC gehouden zonder dat de gemiddelde lengte,
de doorsnede of de dichtheid van de vezels afnemen;
2.3.1.3.2. na een verblijf van 1 uur in een oven op een temperatuur van
650 ± 5 ºC moet tenminste 98 % van het materiaal worden tegen-
gehouden in een zeef meteen nominale maaswijdt e van 250 µm
welke voldoetaan ISO-norm 3310/1 bij beproeving overeenkom-
stig ISO-norm 2599,
2.3.1.3.3. hetgewicht sverlies van hetmat eriaal mag nietmeer bedragen dan
10,5 % nadathetgedurende 24 uur bij 90 ± 5 ºC is ondergedom-
peld in een synthetisch condensaat van de volgende samenstelling:
— 1 N broomwaterstofzuur (HBr) 10 ml
— 1 N zwafelzuur (H2SO4)1 0m l
— Gedestilleerd water tot 1 000 ml.
Opmerking: Hetmat eriaal moetvoor de weging worden gewassen
met gedestilleerd water en gedurende 1 uur bij 105 ºC
worden gedroogd.
2.3.1.4. Voordat het systeem overeenkomstig punt 2.1 wordt beproefd,
moethetmetbehulp van een van de volgende met hoden in de
normale bedrijfstoestand worden gebracht:
2.3.1.4.1. Voorbereiding door een ononderbroken rijtraject op de weg
2.3.1.4.1.1. Afhankelijk van de motorfietscategorie moeten bij de voorberei-
dingscyclus de volgende minimale afstanden worden afgelegd:
Categorie motorfietsen naar cilin-
derinhoud
(cm3)Afstand
(km)
1.≤80 4 000
2. > 80 ≤175 6 000
3. > 175 8 000
2.3.1.4.1.2. 50 % ± 10 % van deze voorbereidingscyclus wordtgereden in
stadsverkeer, terwijl de resterende afstand wordt gereden in de
vorm van verplaatsingen over grote afstand bij hoge snelheid; de
cyclus van hetononderbroken rijt rajectop de weg mag worden
vervangen dor een dienovereenkomstige voorbereiding op een
proefbaan.
2.3.1.4.1.3. De beide snelheden moeten tenminste zesmaal worden afgewis-
seld.
2.3.1.4.1.4. Het volledige beproevingsprogramma moet tenminste 10 stops van
tenminste 3 uur omvatten ten einde de afkoelings- en condensatie-
effecten te reproduceren.
2.3.1.4.2. Voorbereiding door pulsering
2.3.1.4.2.1. De uitlaatinrichting of de onderdelen daarvan moeten op de
motorfiets of op de motor zijn gemonteerd.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 422
▼B
In het eerste geval moet de motorfiets op een rollenbank worden
geplaatst; in het tweede geval plaatst men de motor op een proef-
bank.
De beproevingsuitrusting, die gedetailleerd in figuur 3 is weerge-
geven, wordt aan het uiteinde van de uitlaatinrichting geplaatst.
Elke andere uitrusting waarmee vergelijkbare resultaten worden
verkregen, is toegestaan.
2.3.1.4.2.2. De beproevingsuitrusting wordt zodanig ingesteld dat de flux van
uitlaatgassen door middel van een snelwerkend ventiel 2 500 maal
afwisselend wordtonderbroken en herst eld.
2.3.1.4.2.3. Het ventiel moet opengaan wanneer de tegendruk van de uitlaat-
gassen, gemeten op tenminste 100 mm achter de inlaatflens, een
waarde tussen 0,35 en 0,40 bar bereikt. Indien, op grond van
motorkarakteristieken, deze waarde niet kan worden bereikt, moet
het ventiel opengaan wanneer de tegendruk van de gassen een
waarde bereiktdie gelijk is aan 90 % van de maximale waarde
die gemeten kan worden voordat de motor stilvalt. Het ventiel
moetweer sluit en wanneer deze druk nietmeer dan 10 %
verschilt van de gestabiliseerde waarde bij geopend ventiel.
2.3.1.4.2.4. Het tijdrelais moet worden ingesteld op de tijdsduur waarin de
uitlaatgassen overeenkomstig de voorschriften van punt
2.3.1.4.2.3 worden geproduceerd.
2.3.1.4.2.5. Het motortoerental moet 75 % bedragen van het toerental (S)
waarbij de motor zijn maximale vermogen ontwikkelt.
2.3.1.4.2.6. Hetdoor de dynamomet er aangegeven vermogen moetgelijk zijn
aan 50 % van hetvolgasvermogen gemet en bij 75 % van het
motortoerental (S).
2.3.1.4.2.7. Tijdens de proef moetelke afloopopening worden afgeslot en.2.3.1.4.2.8. De proef moet in 48 uur worden voltooid. Eventueel moet na elk
uur een afkoelingsperiode in achtworden genomen.
2.3.1.4.3. Voorbereiding op de proefbank2.3.1.4.3.1. De uitlaatinrichting moet worden gemonteerd op een motor die
representatief is voor het type waarmee de motorfiets is uitgerust
en waarvoor de inrichting is ontworpen. De motor wordt vervol-
gens op de proefbank gemonteerd.
2.3.1.4.3.2. De voorbereiding bestaat uit een vast aantal proefcycli voor de
motorfietscategorie waarvoor de uitlaatinrichting is ontworpen.
Het aantal cycli voor elke motorfietscategorie bedraagt:
Categorie motorfietsen naar cilin-
derinhoud
(cm3)Aantal cycli
1.≤80 6
2. > 80 ≤175 9
3. > 175 12
2.3.1.4.3.3. Teneinde de afkoelings- en condensatie-effecten te reproduceren
moetelke cyclus op de proefbank worden gevolgd door een st op-
periode van tenminste 6 uur.
2.3.1.4.3.4. Elke cyclus op de proefbank vindtplaat s in zes fasen. De bedrijfs-
omstandigheden van de motor in elke fase en de duur hiervan
zijn:
Fase BedrijfDuur van elke fase
(in min.)
Motor
van
minder
dan
175 cm3Motor
van
175 cm3
of meer
1 Stationair 6 6
2 25 % belasting bij
75 % van S40 501997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 423
▼B
Fase BedrijfDuur van elke fase
(in min.)
Motor
van
minder
dan
175 cm3Motor
van
175 cm3
of meer
3 50 % belasting bij
75 % van S40 50
4 100 % belasting bij
75 % van S30 10
5 50 % belasting bij
100 % van S12 12
6 25 % belasting bij
100 % van S22 22
Totale duur 2 h 30 2 h
30
2.3.1.4.3.5. Tijdens deze voorbereidingsprocedure mogen op verzoek van de
fabrikant motor en geluiddemper worden gekoeld, zodat de tempe-
ratuur die geregistreerd wordt op een niet meer dan 100 mm van
het punt van uittreding van de uitlaatgassen verwijderd punt niet
hoger is dan die welke wordt geregistreerd wanneer de motorfiets
meteen snelheid van 110 km/h of bij 75 % van S in de hoogst e
versnelling rijdt. De snelheid van de motorfiets en/of het motor-
toerental worden tot op ± 3 % nauwkeurig bepaald.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 424
▼B
Figuur3
Beproevingsapparatuur voor voorbereiding door pulsering
2.3.2. Schemaenmerken
2.3.2.1. Het schema en een doorsneetekening op schaal van de uitlaatin-
richting moeten bij het in aanhangsel 1 A bedoelde document
worden gevoegd.
2.3.2.2. Elke oorspronkelijke geluiddemper moetzijn voorzien van het
merkteken „e”, gevolgd door de aanduiding van het land dat de
goedkeuring heeftverleend. Deze aanduiding moetduidelijk lees-
baar en onuitwisbaar en ook na montage zichtbaar zijn.
2.3.2.3. Op elke verpakking van oorspronkelijke vervangingsuitlaatinrich-
tingen moeten duidelijk leesbaar de vermelding „oorspronkelijk
onderdeel”, de merk- en typeaanduiding en het merkteken „e”
metde aanduiding van hetland van oorsprong zijn aangebracht .
2.3.3. Inlaatgeluiddemper
Als de aanzuigbuis van de motor is voorzien van een luchtfilter
en/of een inlaatgeluiddemper om te waarborgen dat het toegestane
geluidsniveau nietwordtoverschreden, dan worden ditfilt er en/of
deze inlaatgeluiddemper geacht deel uit te maken van de geluid-
demper en gelden de voorschriften van punt 2.3 ook voor dit
filter en/of deze inlaatgeluiddemper.
3. GOEDKEURING VAN EEN TYPE NIET-OORSPRONKELIJKE
UITLAATINRICHTING OF ONDERDELEN DAARVAN, ALS
TECHNISCHE EENHEDEN, VOOR MOTORFIETSEN OP
TWEE WIELEN
Dit aanhangsel is van toepassing op de goedkeuring, als techni-
sche eenheden van uitlaatinrichtingen of onderdelen daarvan die1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 425
▼B
bestemd zijn om op één of meer typen motorfiets te worden
aangebracht als niet-oorspronkelijke vervangingsinrichting.
3.1. Definitie
3.1.1. Onder „niet-oorspronkelijke vervangingsuitlaatinrichting of onder-
deel daarvan” wordtverst aan elke componentvan de
uitlaatinrichting als omschreven in punt 1.2, welke bestemd is
om op een motorfiets het type uitlaatinrichting te vervangen
waarmee deze motorfiets bij de afgifte van het in aanhangsel 1 B
bedoelde document was uitgerust.
3.2. Verzoek om goedkeuring
3.2.1. Het verzoek om goedkeuring van een vervangingsuitlaatinrichting
of onderdeel daarvan als technische eenheid moet worden inge-
diend door de fabrikant van de uitlaatinrichting of door diens
gevolmachtigde.
3.2.2. Voor elk type vervangingsuitlaatinrichting of onderdeel daarvan
waarvoor goedkeuring wordtgevraagd, moethetverzoek verge-
zeld gaan van de volgende documenten (in drievoud) en gegevens:
3.2.2.1. — een beschrijving van het (de) type(n) motorfiets(en) waarvoor
de uitlaatinrichting of onderdelen daarvan bestemd is (zijn)
watbet reftde kenmerken, vermeld in punt1.1.
De nummers en/of symbolen die kenmerkend zijn voor het
type motor en het type motorfiets moeten worden vermeld;
3.2.2.2. — een beschrijving van de vervangingsuitlaatinrichting met
aanduiding van de plaats van elk onderdeel, alsmede de
montagevoorschriften;
3.2.2.3. — tekeningen van elk onderdeel met het oog op een gemakke-
lijke lokalisatie en identificatie, en vermelding van de
gebruikte materialen. Op deze tekeningen moet tevens de
plaats worden aangegeven waar het goedkeuringsnummer
moetworden aangebracht .
3.2.3. Op verzoek van de technische dienst moet de aanvrager het
volgende voorleggen:
3.2.3.1. — twee exemplaren van de inrichting waarvoor goedkeuring
wordtaangevraagd;
3.2.3.2. — een uitlaatinrichting van het type waarmee de motorfiets
oorspronkelijk bij de afgifte van het in aanhangsel 1 B
bedoelde document was uitgerust;
3.2.3.3. — een motorfiets die representatief is voor het met de vervan-
gingsuitlaatinrichting uit te rusten type en die zich in een
zodanige toestand bevindt dat hij, indien hij wordt uitgerust
met een uitlaatinrichting van het oorspronkelijk aangebrachte
type, aan de voorwaarden van een van beide volgende punten
voldoet:
3.2.3.3.1. indien de in punt 3.2.3.3 vermelde motorfiets van een type is
waarvoor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit
hoofdstuk is verleend:
— mag hij bij de rijproef de in punt2.1.1 bepaalde grenswaarde
metnietmeer dan 1 dB(A) overschrijden;
— mag hij bij de proef in stilstand de bij de goedkeuring van de
motorfiets vastgestelde en op de fabrieksplaat vermelde
waarde metnietmeer dan 3 dB(A) overschrijden;
3.2.3.3.2. indien de in punt 3.2.3.3 vermelde motorfiets niet van een type is
waarvoor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit
hoofdst uk is verleend, mag hij metnietmeer dan 1 dB(A) de
grenswaarde overschrijden die voor dit type motorfiets van toepas-
sing is op het tijdstip waarop het voor de eerste maal in het
verkeer wordtgebracht ;
3.2.3.4. — een afzonderlijke motor die identiek is met die van bovenver-
melde motorfiets voor zover dit door de bevoegde autoriteiten
noodzakelijk wordtgeacht .1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 426
▼B
3.3. Merken en opschriften
3.3.1. De niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting of onderdelen daarvan
moeten van merken en opschriften zijn voorzien overeenkomstig
de voorschriften van bijlage VI.
3.4. Goedkeuring
3.4.1. Na afloop van de door dit hoofdstuk voorgeschreven controles
maakt de bevoegde autoriteit een certificaat op overeenkomstig
hetmodel van aanhangsel 2B. Hetgoedkeuringsnummer moet
worden voorafgegaan door de rechthoek met de letter „e”, gevolgd
door het kennummer of de kenletters van de lidstaat die de goed-
keuring heeftverleend of geweigerd. De aldus goedgekeurde
uitlaatinrichting wordt geacht in overeenstemming te zijn met de
voorschriften van hoofdstuk 7.
3.5. Specificaties
3.5.1. Algemene specificaties
De geluiddemper moet zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en
voor montage geschikt zijn dat:
3.5.1.1. — de motorfiets onder normale gebruiksomstandigheden en
ondanks de trillingen waaraan hij is blootgesteld, kan voldoen
aan de voorschriften van dit hoofdstuk;
3.5.1.2. — de geluiddemper geletop de gebruiksomst andigheden van de
motorfiets, redelijk bestand is tegen corrosieverschijnselen;
3.5.1.3. — de hoogte boven de grond, zoals voorzien bij de oorspronke-
lijk gemonteerde geluiddemper, en de zijdelingse helling van
de motorfiets niet worden beperkt;
3.5.1.4. — aan het buitenoppervlak geen abnormaal hoge temperaturen
ontstaan;
3.5.1.5. — de omtrek geen uitstekende delen of scherpe kanten vertoont;3.5.1.6. — er voldoende ruimte voor de schokdempers en veren aanwezig
is;
3.5.1.7. — er voldoende veilige ruimte is voor de leidingen;3.5.1.8. — de geluiddemper een schokbestendigheid bezit die verenigbaar
is met duidelijk omschreven voorschriften voor montage en
onderhoud.
3.5.2. Specificaties metbetrekking totdegeluidsniveaus
3.5.2.1. De akoestische doelmatigheid van de vervangingsuitlaatinrichting
of een onderdeel daarvan wordtgecont roleerd door middel van
de methoden, beschreven in de punten 2.1.2, 2.1.3, 2.1.4 en 2.1.5.
Na het aanbrengen van de vervangingsuitlaatinrichting of het
onderdeel daarvan op de in punt 3.2.3.3 vermelde motorfiets
moeten de waarden van het geluidsniveau voldoen aan volgende
eisen:
3.5.2.1.1. Noch bij de rijproef, noch bij de proef in stilstand mogen de
waarden worden overschreden die overeenkomstig het bepaalde
in punt 3.2.3.3 zijn gemeten aan dezelfde motorfiets met de
oorspronkelijke geluiddemper.
3.5.3. Controlevandeprestatiesvandemotorfiets
3.5.3.1. De vervangingsuitlaat moet kunnen waarborgen dat de prestaties
van de motorfiets vergelijkbaar zijn met die welke met de
oorspronkelijke uitlaat of een onderdeel daarvan werden
verkregen.
3.5.3.2. De vervangingsuitlaat wordt vergeleken met een — eveneens
nieuwe — oorspronkelijke uitlaat. Beide uitlaten worden achter-eenvolgens op de in punt 3.2.3.3 bedoelde motorfiets aangebracht.
3.5.3.3. Deze controle geschiedt door middel van meting van de vermo-
genskromme van de motor. Het netto-maximumvermogen en de
maximumsnelheid die met de vervangingsuitlaat worden gemeten,
mogen niet meer dan ± 5 % afwijken van het netto-maximumver-
mogen en de maximumsnelheid die onder dezelfde
omstandigheden met de oorspronkelijke uitlaatinrichting zijn
gemeten.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 427
▼B
3.5.4. Aanvullende bepalingen voor met produkten van vezelmateriaal
beklede geluiddempers als afzonderlijke technische eenheden.
Produkten van vezelmateriaal mogen bij de constructie van deze
geluiddempers alleen worden toegepast indien wordt voldaan aan
de eisen van punt2.3.1 van deze bijlage.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 428
▼B
Aanhangsel1A
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 429
▼B
Aanhangsel1B
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 430
▼B
Aanhangsel2A
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 431
▼B
Aanhangsel2B
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 432
▼B
BIJLAGEIV
VOORSCHRIFTEN VOOR BROMFIETSEN OP DRIE WIELEN EN
DRIEWIELERS
1. DEFINITIES
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder:
1.1. „type bromfiets op drie wielen wat betreft het geluidsniveau en de
uitlaatinrichting”: bromfietsen op drie wielen en driewielers die
onderling geen essentiële verschillen vertonen ten aanzien van:
1.1.1. de vormgeving van de carrosserie of de daarvoor gebruikte mate-
rialen (in hetbijzonder hetmot orcompart imenten de
geluidsisolatie daarvan):
1.1.2. lengte en breedte van het voertuig;1.1.3. motortype (met elektrische ontsteking of compressieontsteking,
twee- of viertaktmotor, zuigermotor of draaizuigermotor, aantal
cilinders en cilinderinhoud, aantal en typen carburators of injectie-
systemen, plaatsing van de kleppen, nettomaximumvermogen en
daarbij behorend toerental).
Voor draaizuigermotoren dient het dubbele kamervolume als cilin-
derinhoud te worden beschouwd;
1.1.4. overbrengingssysteem, in het bijzonder het aantal versnellingen en
hun overbrengingsverhoudingen;
1.1.5. aantal, type en plaatsing van de uitlaatinrichtingen.1.2. „uitlaatinrichting of geluiddemper”: een volledig samenstel van
onderdelen datnoodzakelijk is om hetgeluid veroorzaaktdoor de
motor van de bromfiets op drie wielen of de driewieler en de uitlaat
daarvan te beperken;
1.2.1. „oorspronkelijke uitlaatinrichting of geluiddemper”: inrichting van
hett ype waarvan hetvoert uig is voorzien bij de goedkeuring of
uitbreiding van goedkeuring. De inrichting kan de oorspronkelijk
gemonteerde of een vervangingsinrichting zijn;
1.2.2. „niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting of geluiddemper”: inrichting
van een ander type dan dat waarvan het voertuig is voorzien bij de
goedkeuring of uitbreiding van goedkeuring. De inrichting mag
alleen worden gebruikt als vervangingsuitlaatinrichting of -geluid-
demper;
1.3. „uitlaatinrichtingen van verschillend type”, inrichtingen die onder-
ling belangrijke verschillen vertonen, welke verschillen betrekking
kunnen hebben op de volgende kenmerken:
1.3.1. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillende merk- of fabrieks-
namen dragen;
1.3.2. inrichtingen waarvan de materiaalkenmerken ten aanzien van enig
onderdeel verschillend zijn, of waarvan de onderdelen een verschil-
lende vorm of afmeting hebben;
1.3.3. inrichtingen waarvan de werkingsprincipes van tenminste één onder-
deel verschillend zijn;
1.3.4. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillend zijn gecombineerd;
1.4. „onderdeel van een uitlaatinrichting”, een van de afzonderlijke
componenten die samen de uitlaatinrichting (bijvoorbeeld uitlaat-
pijpen en buizenstelsels, de eigenlijke geluiddemper) en eventueel
de inlaatinrichting (luchtfilter) vormen.
Indien de motor is voorzien van een inlaatinrichting (luchtfilter en/
of inlaatgeluiddemper) die noodzakelijk is om de grenswaarden van
hetgeluidsniveau in achtt e kunnen nemen, dan moetdeze inrich-
ting worden beschouwd als een onderdeel dat even belangrijk is als
de eigenlijke uitlaatinrichting.
2. GOEDKEURING WAT BETREFT HET GELUIDSNIVEAU EN
DE OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING ALS TECHNI-1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 433
▼B
SCHE EENHEID VAN EEN TYPE BROMFIETS OP DRIE
WIELEN OF DRIEWIELER
2.1. Geluidsmeting aan bromfietsen op drie wielen of driewielers
(voorwaarden en meetmethode voor controle van het voertuig bij
de goedkeuring)
2.1.1. Het voertuig, de motor en de uitlaatinrichting moeten zodanig zijn
ontworpen, geconstrueerd en bevestigd dat het voertuig onder
normale bedrijfsomstandigheden en ook bij eventuele blootstelling
aan trilingen kan voldoen aan de voorschriften van dit hoofdstuk.
2.1.2. De uitlaatinrichting moet zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en
bevestigd dat zij bestand is tegen de corroderende invloeden
waaraan zij is blootgesteld.
2.2. Voorschriften met betrekking tot de geluidsniveaus
2.2.1.Grenswaarden: zie bijlage I.
2.2.2.Meetapparatuur
2.2.2.1. Het akoestische meetapparaat moet een precisiegeluidsniveaumeter
zijn overeenkomstig het type als omschreven in Publikatie 179
„precisiegeluidsniveaumeters”, 2e uitgave, van de Internationale
Elektrotechnische Commissie (IEC). Voor de metingen wordt
gebruik gemaaktvan de „snelle” responsie en hetA-filt er, die even-
eens in deze publikatie zijn beschreven.
Aan hetbegin en heteinde van iedere meet reeks moetde geluids-
niveaumeter volgens de aanwijzingen van de fabrikant met een
geschikte geluidsbron (bij voorbeeld pistonfoon) worden geijkt.
2.2.2.2. Snelheidsmetingen
Het motortoerental en de snelheid van het voertuig op het proeftra-
jectworden bepaald meteen nauwkeurigheidsmarge van 3 %.
2.2.3.Wijzevanmeting
2.2.3.1. Toestand van het voertuig
Tijdens de metingen moet het voertuig bedrijfsklaar zijn (met koel-
vloeistof, smeermiddelen, brandstof, outillage, reservewiel en
bestuurder). Voor de aanvang der metingen wordt de motor van
het voertuig op de normale bedrijfstemperatuur gebracht.
2.2.3.1.1. De metingen moeten worden verricht aan een onbelast voertuig
zonder aanhangwagen of oplegger.
2.2.3.2. Proefterrein
Het proefterrein moet uit een centraal gelegen versnellingstraject
bestaan dat door een nagenoeg vlak terrein is omgeven. Het versnel-
lingstraject moet waterpas zijn; het oppervlak moet droog zijn en
van dien aard datde banden geen overmat ig geluid produceren.
Op het proefterrein moeten de voorwaarden aangaande het vrije
geluidsveld tussen een geluidsbron in het midden van het versnel-
lingstraject en de microfoon in acht genomen worden tot op 1 dB
nauwkeurig. Aan deze voorwaarde wordtgeachtt e zijn voldaan
indien in een straal van 50 m rondom het middelpunt van het
versnellingstraject geen grote geluidweerkaatsende voorwerpen
zoals omheiningen, rotsen, bruggen of gebouwen voorkomen. Het
wegdek van het proefterrein moet voldoen aan de voorschriften
van bijlage VII.
In de nabijheid van de microfoon mag geen hindernis voorkomen
die van invloed kan zijn op hetgeluidsveld en t ussen de microfoon
en de geluidsbron mag zich niemand bevinden. De persoon die de
meetapparatuur afleest moet zich zodanig opstellen dat hij op geen
enkele wijze de aanwijzing van het meetapparaat beïnvloedt.
2.2.3.3. Diversen
De metingen mogen niet worden verricht onder slechte weersom-
standigheden. Men dient erop toe te zien dat de meetresultaten niet
worden beïnvloed door windvlagen.
Bij de metingen moet het A-gewogen geluidsniveau van andere
geluidsbronnen dan van hetbeproefde voert uig en van de wind
minstens 10 dB(A) lager zijn dan het door het voertuig veroorzaakte
geluidsniveau. De microfoon mag worden voorzien van een wind-1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 434
▼B
scherm, mits rekening wordt gehouden met de invloed daarvan op
de gevoeligheid en de richtkarakteristieken van de microfoon.
Indien hetverschil t ussen hetomgevingsgeluid en hetgemet en
geluid tussen 10 en 16 dB(A) ligt, wordt voor de berekening van
de meetresultaten de volgens het onderstaande schema bepaalde
correctiewaarde afgetrokken van de op de geluidsniveaumeter afge-
lezen waarden.
2.2.4.Meetmethode
2.2.4.1. Aantal en aard van de metingen
HetA-gewogen maximum geluidsniveau uit gedruktin decibel
(dB(A)) wordt gemeten tijdens het voorbijrijden van het voertuig
tussen de lijnen AA ′en BB′(figuur 1). De meting is ongeldig
indien een van hetalgemene geluidsniveau st erk afwijkende piek-
waarde wordt vastgesteld. Aan iedere zijde van het voertuigworden tenminste 2 metingen verricht.
2.2.4.2. Plaats van de microfoon
De microfoon moetop 1,2 ± 0,1 m hoogt e boven hetrijbaanvlak
worden geplaatst op een afstand van 7,5 ± 0,2 m van de referentie-
lijn CC′(figuur 1) van de rijbaan.
2.2.4.3. Wijze van rijden
Het voertuig nadert met een constante beginsnelheid overeenkom-
stig punt 2.2.4.4 de lijn AA ′. Zodra de voorkantvan hetvoert uig
de lijn AA ′bereikt, wordt de gashendel zo snel als in de praktijk
mogelijk is in de stand gebracht die overeenkomt met vol gas. De
gashendel blijft in deze stand totdat de achterkant van het voertuig
de lijn BB ′bereikt, waarna de gashendel zo snel mogelijk weer in
de stand stationair draaien wordt gebracht.
Bij alle metingen moet het voertuig zodanig recht over het versnel-
lingstraject worden gereden dat het middenlangsvlak van het
voertuig zo dicht mogelijk bij de lijn CC ′ligt.
2.2.4.3.1. Bij gelede voertuigen die uit twee niet-loskoppelbare delen bestaan
die als een enkel voertuig worden beschouwd, behoeft wat betreft
hetpasseren van lijn BB ′geen rekening te worden gehouden met
de oplegger.
2.2.4.4. Bepaling van de te kiezen constante snelheid
2.2.4.4.1. Voertuig zonder versnellingsbak1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 435
▼B
Hetvoert uig nader lijn AA ′met een constante snelheid die overeen-
komt met de laagste van de drie volgende snelheden: hetzij de
snelheid die wordt bereikt bij een motortoerental dat gelijk is aan
driekwart van het toerental waarbij de motor zijn maximumver-
mogen ontwikkelt, hetzij de snelheid bij driekwart van het
maximale motortoerental dat door de snelheidsregelaar mogelijk
wordt gemaakt, hetzij 50 km/h.
2.2.4.4.2. Voertuig met handgeschakelde versnellingsbak
Indien het voertuig is voorzien van een versnellingsbak met twee,
drie of vier versnellingen, wordt de tweede versnelling gebruikt.
Bij een versnellingsbak metmeer dan vier versnellingen wordtde
derde versnelling gebruikt. Indien de motor hierbij een toerental
bereiktdathoger is dan hett oerent al bij hetmaximumvermogen
moet in plaats van de tweede of derde versnelling de eerstvolgende
hogere versnelling worden ingeschakeld die hetmogelijk maaktlijn
BB′van het meettraject te bereiken zonder dit toerental te over-
schrijden. De extra overversnellingen („overdrive”) mogen niet
worden gebruikt. Indien het voertuig van een achteras met dubbele
overbrenging is voorzien, moetde overbrenging worden gekozen
die overeenkomt met de hoogste snelheid van het voertuig. Het
voertuig moet lijn AA ′naderen met een constante snelheid die over-
eenkomt met de laagste van de volgende snelheden: hetzij de
versnelling die wordt bereikt bij een motortoerental dat gelijk is
aan driekwart van het toerental waarbij de motor zijn maximumver-
mogen ontwikkelt, hetzij de snelheid bij driekwart van het
maximale motortoerental dat door de snelheidsregelaar mogelijk
wordt gemaakt, hetzij 50 km/h.
2.2.4.4.3. Voertuig met automatische versnellingsbak
Hetvoert uig moetlijn AA ′naderen met een constante snelheid die
overeenkomt met de laagste van de twee volgende snelheden: 50 km/
h of driekwartvan de maximumsnelheid. Indien er verschillende
standen voor vooruitrijden zijn, moet de stand worden gekozen diede hoogste gemiddelde versnelling van het voertuig tussen de lijnen
AA′en BB′oplevert. Er mag geen gebruik worden gemaakt van de
stand van de keuzehendel die alleen wordt ingeschakeld voor
remmen, parkeren of andere soortgelijke langzame manoeuvres.
2.2.5.Resultaten (keuringsrapport)
2.2.5.1. In hetkeuringsrapportdatwordtopgest eld methetoog op de afgift e
van hetdocumentvan aanhangsel 1 B worden alle voor de meet re-
sultaten belangrijke omstandigheden en invloeden vermeld.
2.2.5.2. De afgelezen waarden worden afgerond op de dichtstbijzijnde
decibel.
Ligt het toe, en na het decimaalteken tussen 0 en 4, dan wordt het
totaal naar beneden toe, en tussen 5 en 9 naar boven toe afgerond.
Voor de afgifte van het document van aanhangsel 1 B mogen alleen
meetwaarden worden gebruikt waarvan het verschil bij twee opeen-
volgende metingen aan dezelfde zijde van het voertuig niet meer
dan 2 dB(A) bedraagt.
2.2.5.3. Teneinde rekening te houden met afwijkingen bij de meting wordt
het resultaat van elke meting gevormd door de volgens punt
2.2.5.2 verkregen waarde verminderd met1 dB(A).
2.2.5.4. Indien het gemiddelde van de vier meetresultaten lager is dan of
gelijk is aan het maximaal toegestane niveau voor de categorie
waartoe het beproefde voertuig behoort, wordt geacht aan het voor-
schriftvan punt2.2.1 t e zijn voldaan. Ditgemiddelde is dan het
resultaat van de proef.
2.3. Geluidsmeting aan stilstaande voertuigen (voor controle van het
voertuig in het verkeer)
2.3.1. Geluidsdrukniveau op korte afstand van het voertuig
Teneinde de latere controle van de in het verkeer zijnde voertuigen
te vergemakkelijken wordt bovendien het geluidsdrukniveau op
korte afstand van de monding van de uitlaatinrichting (geluid-
demper) overeenkomstig onderstaande voorschriften gemeten en
wordt het meetresultaat vermeld in het keuringsrapport dat wordt
opgesteld met het oog op de afgifte van het in aanhangsel 1 B
bedoelde document.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 436
▼B
2.3.2.Meetinstrumenten
Er wordt een precisiegeluidsniveaumeter overeenkomstig punt
2.2.2.1 gebruikt.
2.3.3.Wijzevanmeting
2.3.3.1. Toestand van het voertuig
Voor de aanvang der metingen wordt het voertuig op de normale
bedrijfstemperatuur gebracht. Bij voertuigen met automatisch in-
en uitschakelende ventilatoren mag tijdens de geluidsmeting niet in
de schakelautomatiek worden ingegrepen.
Tijdens de metingen moet de versnellingshendel in de vrijloop
staan. Indien het onmogelijk is de overbrenging te ontkoppelen,
moethetaangedreven wiel van hetvoert uig vrij draaien, bijvoor-
beeld door het voertuig op de standaard of op rollen te plaatsen.
2.3.3.2. Proefterrein (figuur 2)
Als proefterrein mag iedere ruimte worden gebruikt waar zich geen
belangrijke akoestische storingen voordoen. In het bijzonder
geschikt zijn vlakke terreinen die met beton, asfalt of met een ander
hard materiaal zijn bedekt en sterk reflecteren; oppervlakken van
vastgewalste aarde zijn uitgesloten. Het proefterrein moet de afme-
tingen van een rechthoek hebben waarvan de zijden tenminste 3
meter van de omtrek van de bromfiets (exclusief het stuur) zijn
verwijderd. Binnen deze rechthoek mag zich geen enkele belang-
rijke hindernis, bijvoorbeeld een persoon — metuit zondering van
de waarnemer en de bestuurder — bevinden.
Het voertuig wordt binnen de genoemde rechthoek zodanig opge-
steld dat de meetmicrofoon tenminste 1 meter verwijderd is van
eventueel aanwezige trottoirbanden.
2.3.3.3. Diversen
Door omgevingsgeluid en wind veroorzaakte aanwijzingen van het
meettoestel moeten tenminste 10 dB(A) lager zijn dan het te meten
geluidsniveau. De microfoon mag zijn voorzien van een geschikt
windscherm, mits rekening wordt gehouden met de invloed hiervan
op de gevoeligheid van de microfoon.
2.3.4.Meetmethode
2.3.4.1. Aantal en aard van de metingen
HetA-gewogen maximale geluidsniveau uit gedruktin decibel
(dB(A)) wordt gemeten tijdens de in punt 2.3.4.3 bedoelde periode
van werking.
Op ieder meetpunt worden tenminste drie metingen verricht.
2.3.4.2. Plaats van de microfoon (figuur 2)
De microfoon moet ter hoogte van de monding van de uitlaat
worden geplaatst, doch in geen geval lager dan 0,2 m boven het
rijwegoppervlak. De kop van de microfoon moetgerichtzijn naar
de opening waaruit de uitlaatgassen stromen en 0,5 m van deze
opening verwijderd zijn. De as van de hoofdgevoeligheid van de
microfoon moetevenwijdig aan hetrijwegoppervlak zijn en een
hoek van 45º ± 10º vormen methetloodrecht e vlak waarin de emis-
sierichting van de uitlaatgassen ligt.
Met betrekking tot dit loodrechte vlak wordt de microfoon opgesteld
aan de kant waar de afstand tussen de microfoon en de omtrek van
hetvoert uig (exclusief hetst uur) maximaal is.
Indien de uitlaatinrichting meer mondingen heeft waarvan de
middelpunten onderling niet meer dan 0,3 m verwijderd zijn, wordt
de microfoon gerichtop de monding die zich hetdicht stbij de
omtrek van het voertuig (exclusief het stuur) of het hoogst boven
het rijwegoppervlak bevindt. Indien de afstand tussen de middel-
punten van de mondingen meer dan 0,3 m bedraagt, worden er
voor iedere monding afzonderlijke metingen verricht, waarbij de
grootste gemeten waarde wordt aangehouden.
2.3.4.3. Werking van de motor
Het toerental van de motor wordt op één van de volgende waarden
constant gehouden:
—S
2indien S meer dan 5 000 omw./min. bedraagt,1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 437
▼B
—3S
4indien S gelijk is aan of minder bedraagtdan 5 000 omw./
min.,
waarbij „S” het toerental bij het maximumvermogen is als bedoeld
in punt3.2.1.7 van aanhangsel 1 A.
Wanneer het constante toerental is bereikt, wordt de gashendel snel
weer in de stationaire stand gebracht. Het geluidsniveau wordt
gemeten tijdens een periode van werking die een kort ogenblik
waarin het toerental constant wordt gehouden en de gehele duur
van de vertraging omvat; hierbij geldt als meetwaarde de maximale
aanwijzing van de geluidsniveaumeter.
2.3.5.Resultaten (keuringsrapport)
2.3.5.1. In hetkeuringsrapportdatwordtopgest eld methetoog op de afgift e
van hetdocumentvan aanhangsel 1 B worden alle nodige gegevens
vermeld, vooral die betreffende de geluidsmeting aan het stilstaande
voertuig.
2.3.5.2. De waarden worden van het meettoestel afgelezen, met afronding
op de dichtstbijzijnde hele decibel.
Ligt het toe, en na het decimaalteken tussen 0 en 4, dan wordt het
totaal naar beneden toe, en tussen 5 en 9 naar boven toe afgerond.
Alleen meetwaarden die bij drie onmiddellijk opeenvolgende
metingen werden verkregen en onderling niet meer dan 2 dB(A)
verschillen, mogen worden gebruikt.
2.3.5.3. Als meetresultaat geldt het hoogste van de drie meetwaarden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 438
▼B
Figuur1
Opstelling voor de meting aan een rijdend voertuig
Figuur2
Opstelling voor de beproeving van stilstaande voertuigen
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 439
▼B
2.4. Oorspronkelijke uitlaatinrichting (geluiddemper)
2.4.1.Voorschriften betreffende geluiddempers die vezelig geluiddempend
materiaalbevatten
2.4.1.1. Bij de fabricage van geluiddempers mag vezelig geluiddempend
materiaal — dat vrij moet zijn van asbest — alleen worden gebruikt
indien door passende voorzieningen wordtgewaarborgd datdit
materiaal gedurende de gehele gebruiksduur van de geluiddemper
op zijn plaats blijft, en indien aan de voorschriften van één van de
punten 2.4.1.2, 2.4.1.3 of 2.4.1.4 wordt voldaan.
2.4.1.2. Hetgeluidsniveau moetvoldoen aan de voorschrift en van punt2.2.1
nadathetvezelig mat eriaal is verwijderd.
2.4.1.3. Hetgeluiddempend vezelig mat eriaal mag nietworden aangebracht
in de delen van de geluiddemper waardoor de uitlaatgassen stromen
en hetmoetaan de volgende voorwaarden voldoen:
2.4.1.3.1. Het materiaal wordt gedurende 4 uur in een oven op een tempera-
tuur van 650 ± 5 ºC gehouden zonder dat de gemiddelde lengte, de
doorsnede of de dichtheid van de vezels afnemen.
2.4.1.3.2. Na een verblijf van 1 uur in een oven op een temperatuur van
650 ± 5 ºC moet tenminste 98 % van het materiaal worden tegen-
gehouden in een zeef meteen nominale maaswijdt e van 250 µm
welke voldoetaan ISO-norm 3310/1 bij beproeving overeenkomst ig
ISO-norm 2599.
2.4.1.3.3. Het gewichtsverlies van het materiaal mag niet meer bedragen dan
10,5 % nadathetgedurende 24 uur bij 90 ± 5 ºC is ondergedompeld
in een synthetisch condensaat van de volgende samenstelling:
— 1 N broomwaterstofzuur (HBr) 10 ml
— 1 N zwafelzuur (H2SO4)1 0m l
— Gedistilleerd water tot 1 000 ml.
Opmerking: Hetmat eriaal moetvoor de weging worden gewassen
met gedistilleerd water en gedurende 1 uur bij 105 ºC
worden gedroogd.
2.4.1.4. Voordat het systeem overeenkomstig punt 2 wordt beproefd, moet
hetmetbehulp van één van de volgende met hoden in de normale
bedrijfstoestand worden gebracht:
2.4.1.4.1. Voorbereiding door een ononderbroken rijtraject op de weg
2.4.1.4.1.1. Afhankelijk van de voertuigcategorie moeten bij de voorbereidings-
cyclus de volgende minimale afstanden worden afgelegd:
Categorie voertuigen naar cilinder-
inhoud
(cm3)Afstand
(km)
1.≤250 4 000
2. > 250 ≤500 6 000
3. > 500 8 000
2.4.1.4.1.2. 50 % ± 10 % van deze voorbereidingscyclus wordtgereden in
stadsverkeer, terwijl de resterende afstand wordt gereden in de
vorm van verplaatsingen over grote afstand bij hoge snelheid; de
cyclus van hetononderbroken rijt rajectop de weg mag worden
vervangen door een dienovereenkomstige voorbereiding op een
proefbaan.
2.4.1.4.1.3. De beide snelheden moeten tenminste zesmaal worden afgewisseld.2.4.1.4.1.4. Het volledige beproevingsprogramma moet tenminste 10 stops van
tenminste 3 uur omvatten teneinde de afkoelings- en condensatie-
effecten te reproduceren.
2.4.1.4.2. Voorbereiding door pulsering2.4.1.4.2.1. De uitlaatinrichting of de onderdelen daarvan moeten op het voer-
tuig of op de motor zijn gemonteerd.
In het eerste geval moet het voertuig op een rollenbank worden
geplaatst; in het tweede geval plaatst men de motor op een proef-
bank.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 440
▼B
De beproevingsuitrusting, die gedetailleerd in figuur 3 is weerge-
geven, wordt aan het uiteinde van de uitlaatinrichting geplaatst.
Elke andere uitrusting waarmee vergelijkbare resultaten worden
verkregen, is toegestaan.
2.4.1.4.2.2. De beproevingsuitrusting wordt zodanig ingesteld dat de flux van
uitlaatgassen door middel van een snelwerkend ventiel 2 500 maal
afwisselend wordtonderbroken en herst eld.
2.4.1.4.2.3. Het ventiel moet opengaan wanneer de tegendruk van de uitlaat-
gassen, gemeten op tenminste 100 mm achter de inlaatflens, een
waarde tussen 0,35 en 0,40 bar bereikt. Indien, op grond van motor-
karakteristieken, deze waarde niet kan worden bereikt, moet het
ventiel opengaan wanneer de tegendruk van de gassen een waarde
bereiktdie gelijk is aan 90 % van de maximale waarde die gemet en
kan worden voordat de motor stilvalt. Het ventiel moet weer sluiten
wanneer deze druk nietmeer dan 10 % verschiltvan de gest abili-
seerde waarde bij geopend ventiel.
2.4.1.4.2.4. Het tijdrelais moet worden ingesteld op de tijdsduur waarin de
uitlaatgassen overeenkomstig de voorschriften van punt 2.4.1.4.2.3
worden geproduceerd.
2.4.1.4.2.5. Het motortoerental moet 75 % bedragen van het toerental (S)
waarbij de motor zijn maximale vermogen ontwikkelt.
2.4.1.4.2.6. Hetdoor de dynamomet er aangegeven vermogen moetgelijk zijn
aan 50 % van hetvolgasvermogen gemet en bij 75 % van hetmot or-
toerental (S).
2.4.1.4.2.7. Tijdens de proef moetelke afloopopening worden afgeslot en.
2.4.1.4.2.8. De proef moet in 48 uur worden voltooid. Eventueel moet na elk
uur een afkoelingsperiode in achtworden genomen.
2.4.1.4.3. Voorbereiding op de proefbank.2.4.1.4.3.1. De uitlaatinrichting moet worden gemonteerd op een motor die
representatief is voor het type waarmee het voertuig is uitgerust en
waarvoor de inrichting is ontworpen. De motor wordt vervolgens op
de proefbank gemonteerd.
2.4.1.4.3.2. De voorbereiding bestaat uit een aantal proefcycli voorgeschreven
voor de voertuigcategorie waarvoor de uitlaatinrichting is
ontworpen. Het aantal cycli voor elke voertuigcategorie bedraagt:
Categorie voertuigen naar cilinder-
inhoud
(cm3)Aantal cycli
1.≤250 6
2. > 250 ≤500 9
3. > 500 12
2.4.1.4.3.3. Teneinde de afkoelings- en condensatie-effecten te reproduceren
moetelke cyclus op de proefbank worden gevolgd door een st oppe-
riode van tenminste 6 uur.
2.4.1.4.3.4. Elke cyclus op de proefbank vindtplaat s in zes fasen. De bedrijfs-
omstandigheden van de motor in elke fase en de duur hiervan zijn:
Fase BedrijfDuur van elke fase
(in min.)
Motor van
minder
dan
250 cm3Motor van
250 cm3
of meer
1 Stationair 6 6
2 25 % belasting bij
75 % van S40 50
3 50 % belasting bij
75 % van S40 50
4 100 % belasting bij
75 % van S30 101997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 441
▼B
Fase BedrijfDuur van elke fase
(in min.)
Motor van
minder
dan
250 cm3Motor van
250 cm3
of meer
5 50 % belasting bij
100 % van S12 12
6 25 % belasting bij
100 % van S22 22
Totale duur: 2 h 30 2 h
30
2.4.1.4.3.5. Tijdens deze voorbereidingsprocedure mogen op verzoek van de
fabrikant motor en geluiddemper worden gekoeld, zodat de tempe-
ratuur die geregistreerd wordt op een niet meer dan 100 mm van het
punt van uittreding van de uitlaatgassen verwijderd punt niet hoger
is dan die welke wordt geregistreerd wanneer het voertuig met eensnelheid van 110 km/uur of bij 75 % van S in de hoogste versnel-
ling rijdt. De snelheid van het voertuig en/of het motortoerental
worden tot op ± 3 % nauwkeurig bepaald.
Figuur3
Beproevingsapparatuur voor voorbereiding door pulsering
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 442
▼B
2.4.2.Schemaenmerken
2.4.2.1. Hetschema en een doorsneet ekening op schaal van de geluiddem-
per(s) moeten bij het in aanhangsel 1 A bedoelde document
worden gevoegd.
2.4.2.2. Elke oorspronkelijke geluiddemper moetzijn voorzien van het
merkteken „e”, gevolgd door de aanduiding van de lidstaat die de
goedkeuring heeftverleend. Deze aanduiding moetduidelijk lees-
baar en onuitwisbaar en ook na montage zichtbaar zijn.
2.4.2.3. Op elke verpakking van oorspronkelijke vervangingsuitlaatinrich-
tingen moeten duidelijk leesbaar de vermelding „oorspronkelijk
onderdeel”, de merk- en typeaanduiding en het merkteken „e” met
de aanduiding van hetland van oorsprong zijn aangebracht .
2.4.3.Inlaatgeluiddemper
Als de aanzuigbuis van de motor is voorzien van een luchtfilter en/
of een inlaatgeluiddemper om te waarborgen dat het toegestane
geluidsniveau nietwordtoverschreden, dan worden deze filt er en/
of deze inlaatgeluiddemper geacht deel uit te maken van de geluid-
demper en gelden de voorschriften van punt 2.4 ook voor deze filter
en/of deze inlaatgeluiddemper.
3. GOEDKEURING VAN EEN TYPE NIET-OORSPRONKELIJKE
UITLAATINRICHTING OF ONDERDELEN DAARVAN, ALS
TECHNISCHE EENHEDEN, VOOR BROMFIETSEN OP DRIE
WIELEN EN DRIEWIELERS
Dit aanhangsel is van toepassing op de goedkeuring, als technische
eenheden, van uitlaatinrichtingen of onderdelen daarvan die bestemd
zijn om op één of meer typen bromfiets op drie wielen en driewie-
lers te worden aangebracht als niet-oorspronkelijke
vervangingsinrichting.
3.1. Definitie
3.1.1. Onder „niet-oorspronkelijke vervangingsuitlaatinrichting of onder-
deel daarvan” wordtverst aan elke componentvan de
uitlaatinrichting als omschreven in punt 1.2 van deze bijlage welke
bestemd is om op een bromfiets op drie wielen of een driewieler het
type uitlaatinrichting te vervangen waarmee deze bromfiets op drie
wielen of driewieler bij de afgifte van het in aanhangsel 1 B
bedoelde document was uitgerust.
3.2. Verzoek om goedkeuring
3.2.1. Het verzoek om goedkeuring van een vervangingsuitlaatinrichting
of onderdeel daarvan als technische eenheid moet worden ingediend
door de fabrikant van de uitlaatinrichting of door diens gevolmach-
tigde.
3.2.2. Voor elk type vervangingsuitlaatinrichting of onderdeel daarvan
waarvoor goedkeuring wordtgevraagd, moethetverzoek vergezeld
gaan van de volgende documenten (in drievoud) en gegevens:
3.2.2.1. — een beschrijving van het (de) type(n) voertuig(en) waarvoor de
uitlaatinrichting of onderdelen daarvan bestemd is (zijn) wat
betreft de kenmerken, vermeld in punt 1.1,
— de nummers en/of symbolen die kenmerkend zijn voor hett ype
motor en het type voertuig moeten worden vermeld,
3.2.2.2. — een beschrijving van de vervangingsuitlaatinrichting met aandui-
ding van de plaats van elk onderdeel, alsmede de
montagevoorschriften,
3.2.2.3. — tekeningen van elk onderdeel met het oog op een gemakkelijke
lokalisatie en identificatie, en vermelding van de gebruikte
materialen. Op deze tekeningen moet tevens de plaats worden
aangegeven waar hetgoedkeuringsnummer moetworden aange-
bracht.
3.2.3. Op verzoek van de technische dienst moet de aanvrager het
volgende voorleggen:
3.2.3.1. — twee exemplaren van de inrichting waarvoor goedkeuring wordt
aangevraagd,1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 443
▼B
3.2.3.2. — een uitlaatinrichting van het type waarmee het voertuig
oorspronkelijk bij de afgifte van het in aanhangsel 1 B bedoelde
document was uitgerust,
3.2.3.3. — een voertuig dat representatief is voor het met de vervangings-
uitlaatinrichting uit te rusten type en dat zich in een zodanige
toestand bevindt dat het, indien het wordt uitgerust met een
uitlaatinrichting van het oorspronkelijk aangebrachte type, aan
de voorwaarden van een van beide volgende punten voldoet:
3.2.3.3.1. indien het in punt 3.2.3.3 vermelde voertuig van een type is waar-
voor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit
hoofdstuk is verleend:
— mag hetbij de rijproef de in punt2.2.1.3 bepaalde grenswaarde
metnietmeer dan 1 dB(A) overschrijden,
— mag het bij de proef in stilstand de op de fabrieksplaat vermelde
waarde metnietmeer dan 3 dB(A) overschrijden,
3.2.3.3.2 indien het in punt 3.2.3.3 vermelde voertuig niet van een type is
waarvoor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit
hoofdstuk is verleend, mag het met niet meer dan 1 dB(A) de grens-
waarde overschrijden die voor dit type voertuig van toepassing is op
het tijdstip waarop het voor de eerste maal in het verkeer wordt
gebracht,
3.2.3.4. — een afzonderlijke motor die identiek is met die van bovenver-
meld voertuig voor zover dit door de bevoegde autoriteiten
noodzakelijk wordtgeacht .
3.3. Merken en opschriften
3.3.1. De niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting of onderdelen daarvan
moeten van merken en opschriften zijn voorzien overeenkomstig
de voorschriften van bijlage VI.
3.4. Goedkeuring
3.4.1. Na afloop van de in dit hoofdstuk voorgeschreven controles maakt
de bevoegde autoriteit een certificaat op overeenkomstig het model
van aanhangsel 2 B. Hetgoedkeuringsnummer moetworden vooraf-
gegaan door de rechthoek met de letter „e”, gevolgd door het
kennummer of de kenletters van de lidstaat die de goedkeuring heeft
verleend of geweigerd.
3.5. Specificaties
3.5.1.Algemene specificaties
De geluiddemper moet zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en
voor montage geschikt zijn dat:
3.5.1.1. — het voertuig onder normale gebruiksomstandigheden en ondanks
de trillingen waaraan het is blootgesteld, kan voldoen aan de
voorschriften van dit hoofdstuk,
3.5.1.2. — de geluiddemper, geletop de gebruiksomst andigheden van het
voertuig, redelijk bestand is tegen corrosieverschijnselen,
3.5.1.3. — de hoogte boven de grond, zoals voorzien bij de oorspronkelijk
gemonteerde geluiddemper, en de zijdelingse helling van het
voertuig niet worden beperkt,
3.5.1.4. — aan het buitenoppervlak geen abnormaal hoge temperaturen
ontstaan,
3.5.1.5. — de omtrek geen uitstekende delen of scherpe kanten vertoont,3.5.1.6. — er voldoende ruimte voor de schokdempers en veren aanwezig
is,
3.5.1.7. — er voldoende veilige ruimte is voor de leidingen,3.5.1.8. — de geluiddemper een schokbestendigheid bezit die verenigbaar is
met duidelijk omschreven voorschriften voor montage en onder-
houd.
3.5.2.Specificaties metbetrekking totdegeluidsniveaus
3.5.2.1. De akoestische doelmatigheid van de vervangingsuitlaatinrichting of
een onderdeel daarvan wordtgecont roleerd door middel van de
methoden, beschreven in de punten 2.2.3, 2.2.4, 2.2.5 en 2.2.6.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 444
▼B
Na het aanbrengen van de vervangingsuitlaatinrichting of het onder-
deel daarvan op het in punt 3.2.3.3 vermelde voertuig moeten de
waarden van hetgeluidsniveau voldoen aan volgende eisen:
3.5.2.1.1. Noch bij de rijproef, noch bij de proef in stilstand mogen de
waarden worden overschreden die overeenkomstig het bepaalde in
punt 3.2.3.3 zijn gemeten aan hetzelfde voertuig met de oorspronke-
lijke geluiddemper.
3.5.3.Controlevandeprestatiesvanhetvoertuig
3.5.3.1. De vervangingsgeluiddemper moetkunnen waarborgen datde pres-
taties van het voertuig vergelijkbaar zijn met die welke met de
oorspronkelijke uitlaat of een onderdeel daarvan werden verkregen.
3.5.3.2. De vervangingsgeluiddemper wordtvergeleken meteen — eveneens
nieuwe —oorspronkelijke geluiddemper. Beide uitlaten worden
achtereenvolgens op het in punt 3.2.3.3 bedoelde voertuig aange-
bracht.
3.5.3.3. Deze controle geschiedt door middel van meting van de vermogens-
kromme van de motor. Het netto-maximumvermogen en de
maximumsnelheid die met de vervangingsuitlaat worden gemeten,
mogen niet meer dan ± 5 % afwijken van het netto-maximumver-
mogen en de maximumsnelheid die onder dezelfde omstandigheden
met de oorspronkelijke uitlaatinrichting zijn gemeten.
3.5.4.Aanvullende bepalingen voor met produkten van vezelmateriaal
beklede geluiddempersalsafzonderlijke technische eenheden
Produkten van vezelmateriaal mogen bij de constructie van deze
geluiddempers alleen worden toegepast indien wordt voldaan aan
de eisen van punt2.4.1.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 445
▼B
Aanhangsel1A
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 446
▼B
Aanhangsel1B
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 447
▼B
Aanhangsel2A
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 448
▼B
Aanhangsel2B
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 449
▼B
BIJLAGEV
VOORSCHRIFTEN VOOR DE OVEREENSTEMMING VAN DE
PRODUKTIE
1. OVEREENSTEMMING VAN HET VOERTUIG
Elk geproduceerd voertuig moet overeenstemmen met het krachtens dit
hoofdstuk goedgekeurde type voertuig, zijn voorzien van de geluiddemper
waarmee hetis goedgekeurd en voldoen aan de eisen van punt2 van de
bijlage betreffende het betrokken type voertuig.
Teneinde de hierboven vereiste overeenstemming te controleren wordt uit de
serie een voertuig van het krachtens dit hoofdstuk goedgekeurde type
genomen. De produktie wordt geacht in overeenstemming te zijn met de
bepalingen van dit hoofdstuk indien het geluidsniveau, gemeten volgens de
in punt2.1 van elke bijlage beschreven met hode, de bij de goedkeuring
gemeten waarde met niet meer dan 3 dB(A) en de door dit hoofdstuk voor-
geschreven grenswaarden metnietmeer dan 1 dB(A) overschrijdt .
2. OVEREENSTEMMING VAN EEN NIET-OORSPRONKELIJKE VERVAN-
GINGSINRICHTING
Elke vervaardigde uitlaatinrichting moet overeenstemmen met het krachtens
dit hoofdstuk goedgekeurde type en voldoen aan de eisen van punt 3 van de
bijlage betreffende het type voertuig waarvoor de inrichting bestemd is.
Teneinde de hierboven vereiste overeenstemming te controleren wordt uit de
serie een inrichting van het krachtens dit hoofdstuk goedgekeurde type
genomen.
De produktie wordt geacht in overeenstemming te zijn met de bepalingen van
dit hoofdstuk indien aan de voorschriften van de punten 3.5.2 en 3.5.3 van
elke bijlage is voldaan en indien hetgeluidsniveau, gemet en volgens de in
punt2.1 van elke bijlage beschreven met hode, de bij de goedkeuring van
het type gemeten waarde met niet meer dan 3 dB(A) en de door dit hoofd-
st uk voorgeschreven grenswaarden metnietmeer dan 1 dB(A) overschrijdt .1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 450
▼B
BIJLAGEVI
VOORSCHRIFTEN VOOR MERKEN EN OPSCHRIFTEN
1. De niet-oorspronkelijke uitlaatinrichting of onderdelen daarvan moet(en),
behalve wat betreft de bevestigingsmiddelen en pijpen, zijn voorzien van:
1.1. het fabrieks- of handelsmerk van de fabrikant van de uitlaatinrichting of de
onderdelen daarvan,
1.2. de door de fabrikantgegeven handelsbenaming,
1.3. het goedkeuringsmerk dat is samengesteld en aangebracht overeenkomstig
de voorschriften van bijlage V van Richtlijn 92/61/EEG. Daarin moet agroter dan of gelijk aan 3 mm zijn.
2. De in de punten 1.1 en 1.3 bedoelde merken en de in punt 1.2 bedoelde
handelsbenaming moeten onuitwisbaar en duidelijk leesbaar zijn, ook
wanneer de inrichting op het voertuig is gemonteerd.
3. Een onderdeel kan zijn voorzien van verschillende goedkeuringsnummers
indien hetis goedgekeurd als onderdeel van verschillende vervangingsuit -
laatinrichtingen.
4. De vervangingsuitlaatinrichting moet worden geleverd in een verpakking of
voorzien zijn van een etiket, beide met de volgende vermeldingen:
4.1. — hetfabrieks- of handelsmerk van de fabrikantvan de vervangingsuit laat
en van de onderdelen,
4.2. — hetadres van de fabrikantof van diens gevolmacht igde,4.3. — een lijstvan voert uigmodellen waarvoor de vervangingsgeluiddemper is
bestemd.
5. Door de fabrikant moeten worden verstrekt:
5.1. — gedetailleerde aanwijzingen voor een correcte montage op het voertuig,
5.2. — aanwijzingen voor hetonderhoud van de geluiddemper,5.3. — een lijst van genummerde onderdelen met uitzondering van de bevesti-
gingsmiddelen.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 451
▼B
BIJLAGEVII
SPECIFICATIES VAN DE PROEFBAAN
Deze bijlage bevatspecificat ies voor de fysische eigenschappen van hetwegdek
van de proefbaan en specificaties voor de uitvoering van dit wegdek.
1. VEREISTE OPPERVLAKTE-EIGENSCHAPPEN
Een oppervlakte wordt geacht aan deze richtlijn te voldoen indien ofwel de
textuur en het percentage van de holle ruimte, ofwel de geluidsabsorptie-
coëfficiënt zijn gemeten en voldoen aan alle eisen in de punten 1.1 tot en
met 1.4, mits tevens voldaan is aan de eisen met betrekking tot het ontwerp
(punt2.2).
1.1.Percentage van de holle ruimte
Het percentage van de holle ruimte (VC) in het voor de verharding van de
proefbaan gebruikte mengsel mag niet meer bedragen dan 8 % (zie voor de
meetprocedure punt 3.1).
1.2.Geluidsabsorptiecoëfficiënt
Indien hetoppervlak nietaan de eis inzake hetpercent age van de holle
ruimte voldoet, is het slechts aanvaardbaar indien de geluidsabsorptiecoëf-
ficiënt α≤0,10 (zie punt3.2 voor de meet procedure).
Aan de eis in de punten 1.1 en 1.2 is eveneens voldaan indien alleen de
geluidsabsorptie αis gemeten en indien α≤0,10.
1.3.Textuurdiepte
De textuurdiepte TD, gemeten volgens de volumetrische methode (zie punt
3.3), moetbedragen:
TD≥0,4 mm.
1.4.Homogeniteit van het oppervlak
Alles dient in het werk te worden gesteld om het oppervlak binnen het
proefgebied zo homogeen mogelijk te maken. Dit heeft betrekking op de
textuur en op het percentage van de holle ruimte; daarnaast moet worden
opgemerkt dat, indien het walsen op bepaalde plaatsen beter gebeurt dan
op andere, dit tot verschillen in textuur kan leiden en dat zich ook ongelijk-
matigheid met als gevolg oneffenheden kan voordoen.
1.5.Proefperiode
Teneinde na te gaan of het oppervlak blijft voldoen aan bovengenoemde
eisen met betrekking tot textuur en percentage van de holle ruimte, of aan
die met betrekking tot de geluidsabsorptie, wordt het oppervlak periodiek
gecontroleerd met de volgende tussenpozen:
a) Percentage van de holle ruimte of geluidsabsorptie:
— wanneer hetoppervlak nieuw is;
— indien hetoppervlak als hetnieuw is aan de eisen voldoet , zijn peri-
odieke controles niet meer noodzakelijk.
Indien hetoppervlak nietaan deze eis voldoetwanneer hetnieuw is,
kan zulks later wel het geval zijn, aangezien verhardingen de neiging
hebben in de loop van de tijd dichter en compacter te worden.
b) Textuurgediepte (TD):
— wanneer hetoppervlak nieuw is,
— wanneer de geluidsmeting begint (NB: tenminste vier weken na de
aanleg),
— daarna om de twaalf maanden.
2. ONTWERP VAN DE PROEFBAAN
2.1.Oppervlak
Bij het ontwerp van de uitvoering van de proefbaan moet er tenminste voor
worden gezorgd dathetgedeelt e van de proefbaan waar heteigenlijke
testen van de voertuigen plaatsvindt, een gespecificeerd, voor proeven
geschikt wegdek heeft, met de nodige marges voor veilig en praktisch1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 452
▼B
rijden. Hiertoe moet de baan tenminste 3 m breed zijn, en zich in de lengte
aan ieder uiteinde tenminste 10 m voorbij de lijnen AA en BB uitstrekken.
Figuur 1 is de plattegrond van een geschikte proefbaan; tevens wordt hierin
aangegeven welke oppervlakte machinaal moet worden voorbereid en
verdichten van hetgespecificeerde, voor proeven best emde wegdek moet
worden voorzien.
Figuur1
Minimumeisen voor hetproeft errein
2.2.Ontwerp-eisen met betrekking tot het wegdek
De verharding van de proefbaan moet aan vier theoretische eisen voldoen:
1. zij moet zijn uitgevoerd in dichte asfaltbeton;
2. de korrelgrootte van het toegepaste steenslag mag maximaal 8 mm
bedragen (met een tolerantie van 6,3 tot 10 mm);
3. de dikte van de deklaag moet zijn ≥30 mm;
4. het bindmiddel dient te bestaan uit niet-gemodificeerde bitumen van een
kwaliteit die rechtstreekse penetratie mogelijk maakt.
Figuur 2 t oonteen zeefkromme van hetminerale granulaatdatde gewenst e
eigenschappen oplevert. Deze kromme is bestemd als vingerwijzing voor
de bouwer van de proefbaan. Daarnaast worden in tabel 3 bepaalde richt-
snoeren gegeven voor het verkrijgen van de gewenste textuur en
duurzaamheid. De zeefkromme beantwoordt aan de volgende formule:
P (doorlatingspercentage) = 100 (d/dmax)½
waarin:
d = afmeting van de zeef met vierkante mazen, in mm,
dmax= 8 mm voor de gemiddelde kromme,
dmax= 10 mm voor de kromme van de benedentolerantie,
dmax= 6,3 mm voor de kromme van de boventolerantie.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 453
▼B
Naasthetvoorafgaande worden de volgende aanbevelingen gegeven:
— De zandfractie (0,063 mm < afmeting van de zeef met vierkante
openingen < 2 mm) mag niet meer dan 55 % natuurlijk zand bevatten
en dient tenminste 45 % fijn zand te bevatten.
— De grond en de ondergrond moeten een voldoende mate van stabiliteit
en gelijkmatigheid mogelijk maken, overeenkomstig de beste praktijken
in de wegenbouw.
— Er moetgebruik gemaaktworden van st eenslag (meteen breukvlakper-
centage van 100 %) afkomstig van een materiaal met een grote
breukvastheid.
— Het in het mengsel gebruikte steenslag moet gewassen zijn.— Op het oppervlak mag op geen enkele wijze extra steenslag worden
aangebracht.
— De hardheid van het bindmiddel, uitgedrukt in penetratiewaarde, moet
al naar gelang hetklimaatvan hetbet rokken land, 40-60, 60-80 of zelfs
80-100 bedragen. De regel is dater een zo hard mogelijk, maar in de
praktijk gangbaar, bindmiddel moet worden gebruikt.
— De temperatuur van het mengsel vóór het walsen moet zodanig worden
gekozen dat het vereiste holtepercentage door later walsen wordt
bereikt. Opdat met grotere waarschijnlijkheid aan de specificaties in de
punten 1.1-1.4 kan worden voldaan, moet in verband met de dichtheid
niet alleen met de temperatuur van het mengsel, maar ook met het voor
het verdichten te gebruiken voertuig en met het aantal passages daarvan
rekening gehouden worden.
Figuur2
Tabel3
Aanwijzingen voor hetont werp
Waarden
Tolerantiesper totale masse van
hetmengselper massa van de
korrels
Massa van hetst eenslag, zeef met
vierkante mazen (SM) > 2 mm47,6 % 50,5 % ± 5
Massa van hetzand 0,063 < SM
<2m m38,0 % 40,2 % ± 5
Massa van de vulstof SM < 0,063 mm 8,8 % 9,3 % ± 2
Massa van het bindmiddel (bitumen) 5,8 % n.v.t. ± 0,5
Maximale afmeting van het split 8 mm 6,3-10
Hardheid van hetbindmiddel (zie hierna)
Coëfficiëntversneld slijpen (CVS) (zie
document5 van de bibliografie)>5 01997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 454
▼B
Waarden
Tolerantiesper totale masse van
hetmengselper massa van de
korrels
Verdichtingsgraad met betrekking tot
de Marshalldichtheid98 %
3. PROEFMETHODEN
3.1.Meting van het restholtepercentage
Voor deze meting moeten op minstens vier verschillende plaatsen op de
proefbaan boormonsters worden genomen, gelijk verdeeld over het proefop-
pervlak tussen de lijnen AA en BB (zie figuur 1). Om een gebrek aan
homogeniteit en eenvormigheid van de wielsporen te voorkomen, moeten
de boormonsters niet in de eigenlijke wielsporen worden genomen, maar
wel in de nabijheid daarvan. (Tenminste) twee boormonsters moeten
worden genomen in de nabijheid van de wielsporen en (tenminste) één
ongeveer halverwege tussen de wielsporen en elke microfoonpositie.
Indien het vermoeden bestaat dat de homogeniteit te wensen overlaat (zie
punt 1.4), wordt op de proefbaan een groter aantal boormonsters genomen.
Het percentage van de holle ruimte moet voor elk monster worden bepaald.
Vervolgens wordthetgemiddelde voor de monst ers berekend en die waarde
wordt getoetst aan de eis van punt 1.1. Bovendien mag geen enkel monster
een holtewaarde van meer dan 10 % hebben.
De bouwer van hetwegoppervlak moeterop bedachtzijn dater problemen
kunnen rijzen wanneer hetproefoppervlak verwarmd wordtvia buizen of
elektrische draden en op die plaatsen boormonsters moeten worden
genomen. Hetleggen van die leidingen moetzorgvuldig worden gepland
met het oog op latere monsternemingen. Het verdient aanbeveling om
enkele plaatsen van ongeveer 200 × 300 mm zonder buizen of draden te
laten of zo diep te leggen dat zij geen schade oplopen bij het nemen van
de boormonsters in het oppervlak.
3.2.Geluidsabsorptiecoëfficiënt
De geluidsabsorptiecoëfficiënt (normale invalshoek) moet worden gemeten
door middel van de impedantiebuismethode die wordt gebruikt bij de
procedure aangegeven in ISO/DIS 10534: „Acoustique — Détermination
de facteur d'absorption acoustique et de l'impédance acoustique par la
méthode du tube”.
Wat de proefmonsters betreft, gelden dezelfde eisen als die voor het
restholtepercentage (zie punt 3.1).
De geluidsabsorptie moet gemeten worden in het gebied tussen 400 en
800 Hz en in het gebied tussen 800 en 1 600 Hz (tenminste op de centrale
frequenties van de ⅓-octaafbanden), en voor deze twee frequentiegebieden
moeten de maximumwaarden worden bepaald. Om het eindresultaat te
bereiken, wordtvoor alle proefmonst ers hetgemiddelde van deze waarden
berekend.
3.3.Meting van de textuurdiepte
Voor de toepassing van deze norm moet de textuurdiepte op minstens tien
gelijk uit elkaar liggende plaatsen in de wielsporen van het proeftraject
worden gemeten; daarbij wordt de gemiddelde waarde vergeleken met de
gespecificeerde minimale textuurdiepte. Zie voor de beschrijving van de
procedure bijlage F van de ontwerp-norm ISO/DIS 10844.
4. STABILITEIT IN DE TIJD EN ONDERHOUD
4.1.Invloed van de veroudering
Zoals dat het geval is met tal van andere oppervlakken valt te verwachten
dat de op de proefbaan gemeten niveaus van het contactgeluid band/weg in
de zes tot twaalf maanden na de bouw ietwat zullen stijgen.
Het oppervlak bereikt minstens vier weken na de bouw zijn vereiste eigen-
schappen.
De stabiliteit in de tijd wordt vooral bepaald door het slijt- en verdichtings-
effectveroorzaaktdoor de voert uigen die over hetwegoppervlak rijden.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 455
▼B
Deze stabiliteit moet periodiek worden geverifieerd, zoals vermeld in punt
1.5.
4.2.Onderhoud van het oppervlak
Losse deeltjes of stof die de werkelijke textuurdiepte aanzienlijk kunnen
verminderen, moeten van het oppervlak worden verwijderd. In landen met
een winterklimaat wordt soms smeltzout gebruikt. Dat zout kan het opper-
vlak tijdelijk of zelfs permanent aantasten, waardoor het geluid toeneemt.
Hetgebruik van zoutwordtdus nietaanbevolen.
4.3.Herbestrating van het proefvak
Wanneer hetproeft errein moetworden gerepareerd, hoeftin hetalgemeen
alleen de proefstrook (met een breedte van 3 m in figuur 1) te worden
herbestraat, mits het proefvak daarbuiten bij meting voldoet aan de eisen
inzake percentage van de holle ruimte of geluidsabsorptie.
5. DOCUMENTATIE OVER HET OPPERVLAK EN DE DAAROP UITGE-
VOERDE PROEVEN
5.1.Documentatie over het proefoppervlak
De volgende gegevens over hetproefoppervlak moet en in een document
worden meegedeeld:
a) Ligging van hetproeft errein
b) Soort bindmiddel, hardheid daarvan, type steenmateriaal, maximale
theoretische dichtheid van het asfaltbeton (DR), dikte van de deklaag
en zeefkromme, bepaald aan de hand van de op hetproeft errein
genomen boormonsters
c) Verdichtingsmethode (bij voorbeeld soort wals, massa van de wals,
aantal passages)
d) Temperatuur van het mengsel, temperatuur van de omgevingslucht en
snelheid van de wind bij de aanleg van hetoppervlak
e) Datum van aanleg van het oppervlak en naam van de aannemer
f) Alle proefresultaten of tenminste van de meest recente proef, omvat-
tende:
1. Percentage van de holle ruimte van elk monster.
2. De plaatsen in het proefoppervlak waar de boormonsters voor de
holtemeting zijn genomen.
3. De geluidsabsorptiecoëfficiënt van elk boormonster (indien gemeten).
De resultaten voor elk boormonster en elk frequentiegebied en het
algemene gemiddelde.
4. De plaatsen in het proefvak waar de boormonsters voor het meten
van de absorptie zijn genomen.
5. De textuurdiepte, met inbegrip van het aantal proeven en de stan-
daardafwijking.
6. De instantie die verantwoordelijk is voor de voorgaande proeven 1
en 3 en de gebruikte soort apparatuur.
7. De data waarop de proef (proeven) is (zijn) verricht en de datum
waarop de boormonsters zijn genomen.
5.2.Documentatie over de proeven met betrekking tot het geluid van voer-
tuigen op het wegdek
In hetdocumentmetde beschrijving van de geluidsproeven van voert uigen
moetworden vermeld of aan alle eisen is voldaan. Er wordtgebruik
gemaaktvan een documentovereenkomst ig punt5.1.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 456
▼B
HOOFDSTUK 10
KOPPELINRICHTINGEN VOOR AANHANGWAGENS VAN MOTORVOERTUIGEN OP
TWEE OF DRIE WIELEN EN HUN AANHANGWAGENS
BIJLAGE EN AANHANGSELS
BIJLAGE I Koppelinrichtingen voor aanhangwagens van motorvoertuigen op twee of
drie wielen …
Aanhangsel 1 Kogelkoppelingen op motorvoertuigen op twee of drie wielen …Aanhangsel 2 …
Aanhangsel 3 …
Aanhangsel 4 Inlichtingenformulier wat betreft de koppelinrichtingen voor aanhangers
getrokken door een type motorvoertuig op twee of drie wielen …
Aanhangsel 5 Goedkeuringscertificaat wat betreft het type koppelinrichtingen voor
aanhangwagens getrokken door een type motorvoertuig op twee of drie
wielen …1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 457
▼B
BIJLAGEI
KOPPELINRICHTINGEN VOOR AANHANGWAGENS VAN MOTOR-
VOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN
1. TOEPASSINGSGEBIED
1.1. Deze bijlage I geldt voor koppelinrichtingen voor motorvoertuigen op
twee of drie wielen en de bevestiging van die inrichtingen op deze voer-
tuigen.
1.2. Deze bijlage I geeft de voorschriften waaraan koppelinrichtingen voor
motorvoertuigen op twee of drie wielen moeten voldoen om:
— ervoor te zorgen dat wanneer motorvoertuigen met verschillende
typen aanhangwagens worden gecombineerd, de koppelinrichtingen
op elkaar passen
— ervoor te zorgen dat de voertuigen onder alle gebruiksomstandigheden
veilig aan elkaar gekoppeld kunnen worden
— ervoor te zorgen dat er veilige methoden zijn voor het aan- en afkop-
pelen.
2. DEFINITIES
2.1. Onder „koppelinrichtingen voor motorvoertuigen” worden verstaan alle
onderdelen en inrichtingen op onderstellen, dragende gedeelten van de
carrosserie en hetchassis van voert uigen waarmee hett rekkende en het
getrokken voertuig met elkaar verbonden zijn.
Tevens behoren hiertoe vaste of demontabele onderdelen voor de bevesti-
ging, afstelling of het gebruik van de bovengenoemde koppelinrichtingen.
2.1.1. Onder „koppelingskogels en trekinrichtingen” worden verstaan koppelin-
richtingen met een kogelvormige voorziening en steunen op het
motorvoertuig voor de aankoppeling van een aanhangwagen met behulp
van een kogelkoppeling.
2.1.2. Onder de in 2.1.1 bedoelde „kogelkoppelingen” worden verstaan mecha-
nische koppelinrichtingen aan de dissel van aanhangwagens voor
koppeling aan een op het motorvoertuig bevestigde koppelingskogel.
3. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN
3.1. Koppelinrichtingen voor motorvoertuigen op twee of drie wielen moeten
technisch vakkundig zijn vervaardigd en bevestigd en moeten veilig te
bedienen zijn.
3.2. De koppelinrichtingen moeten zodanig zijn ontworpen en vervaardigd dat
zij bij normaal gebruik, goed onderhoud en tijdige vervanging van aan
slijtage onderhevige onderdelen naar behoren blijven functioneren.
3.3. Iedere koppelinrichting moet worden vergezeld van een montage- en
gebruikershandleiding waarin voldoende informatie staat voor een
bevoegd persoon om deze koppelinrichting op het voertuig te monteren
en goed te bedienen. De instructies moeten zijn gesteld in de officiële
taal of talen van de lidstaat waarin de koppelinrichting op de markt wordt
gebracht.
3.4. De materialen die mogen worden gebruikt, zijn die waarvan de voor de
toepassing relevante eigenschappen vastgelegd zijn in een norm of die
waarvan de eigenschappen in de bij de goedkeuringsaanvraag gevoegde
documentatie worden vermeld.
3.5. Alle onderdelen van de koppelinrichtingen waarvan mankementen schei-
ding van de twee voertuigen tot gevolg kunnen hebben, moeten zijn
gemaaktvan st aal.
Er mogen andere materialen worden gebruikt, mits de fabrikant ten
genoegen van de technische dienst heeft aangetoond dat deze gelijkwaar-
dige eigenschappen hebben.
3.6. Alle koppelinrichtingen moeten zodanig zijn ontworpen dat een goede
mechanische verbinding tot stand komt en in de gesloten toestand moeten
zij minstens eenmaal vergrendeld zijn door een positieve mechanische
sluiting.
3.7. In principe moeten op motorvoertuigen op twee of drie wielen koppe-
lingskogels overeenkosmtig Aanhangsel 1, figuur 1, worden gebruikt.
Met name in het geval van driewielige motorvoertuigen moet de koppel-1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 458
▼B
inrichting zodanig zijn gekozen en geplaatst dat een maximale combi-
neerbaarheid meteen heel scala van aanhangwagent ypes wordt
verkregen. Er mogenook andere voorzieningen dan koppelingskogels
worden gebruikt, op voorwaarde dat wordt voldaan aan de eisen van
punt3.8 en datcombineerbaarheid en onderlinge verwisselbaarheid van
aanhangwagens niet noodzakelijk of niet mogelijk is (vaste combinaties).
3.8. Koppelinrichtingen moeten zodanig zijn ontworpen dat zij voldoen aan de
eisen inzake werking, ligging, beweegbaarheid en sterkte van de onder-
staande punten 3.9, 3.10, 3.11, 4, 5 en 6.
3.9. De koppelinrichtingen moeten zodanig zijn ontworpen en bevestigd dat
een zo grootmogelijke veiligheid wordtbereiktovereenkomst ig de goede
constructiepraktijk; dit geldt eveneens voor de werking van de koppeling.
3.10. Veilig aan- en afkoppelen van de voertuigen moet door één persoon
zonder hetgebruik van gereedschappen kunnen worden uit gevoerd.
3.11. De bediening van afneembare koppelinrichtingen moet makkelijk met de
hand en zonder hetgebruik van gereedschappen kunnen gebeuren.
4. VOORSCHRIFTEN INZAKE DE LIGGING
4.1. De aan de voertuigen bevestigde koppelinrichtingen moeten een onbelem-
merde en veilige bediening mogelijk maken.
4.2. De aan de voertuigen bevestigde koppelingskogels moeten voldoen aan
de geometrische eisen van aanhangsel 1, figuur 2.
4.3. De hoogte van het koppelpunt van een andere koppelinrichting dan een
koppelingskogel moetmeteen onnauwkeurigheid van nietmeer dan
± 35 mm overeenstemmen met de hoogte van het koppelpunt van de
dissel van de aanhangwagen wanneer de aanhangwagen horizontaal staat.
4.4. Vorm en afmetingen van de trekinrichtingen moeten voldoen aan de eisen
van de voertuigfabrikant wat betreft de bevestigingspunten en eventuele
extra montagehulpstukken.
4.5. Er moetzijn voldaan aan de eisen van de voert uigfabrikantinzake het
type koppelinrichting, de toelaatbare massa van de aanhangwagen en de
toelaatbare verticale statische belasting op het koppelpunt.
4.6. De bevestigde koppelinrichting mag de leesbaarheid van de achterste
kentekenplaat niet beperken; zo niet dient een koppelinrichting te worden
gebruiktdie zonder bijzonder gereedschap afneembaar is.
5. BEWEEGBAARHEIDSEISEN
5.1. De volgende bewegingen moeten mogelijk zijn wanneer de koppelinrich-
ting niet aan het voertuig is bevestigd.
5.1.1. Een verticale beweging naar boven en beneden over een hoek van 20º ten
opzichte van de horizontaal moet mogelijk zijn bij alle horizontale
verdraaiingshoeken tot tenminste 90º rond de lengteas van de koppelin-
richting.
5.1.2. Bij alle horizontale verdraaiingshoeken tot 90º rond de lengteas van de
koppelinrichting dient de vrije axiale verdraaiingshoek aan beide zijden
van de verticale as 25º te bedragen voor voertuigen op drie wielen en
40º voor voertuigen op twee wielen.
5.2. Bij alle horizontale verdraaiingshoeken moeten de volgende bewegings-
combinaties mogelijk zijn:
in het geval van voertuigen op twee wielen, behalve wanneer de koppel-
inrichting wordt gebruikt op eenwielige aanhangwagens die met het
voertuig meehellen:
— verticale hoek van ± 15º bij axiale verdraaiing van ± 40º
— axiale verdraaiing van ± 30º bij verticale hoek van ± 20º
in het geval van driewielige voertuigen of van voertuigen op vier wielen:
— verticale hoek van ± 15º bij axiale verdraaiing van ± 25º
— axiale verdraaiing van ± 10º bij verticale hoek van ± 20º.
5.3. Tevens moethetmogelijk zijn om kogelkoppelingen aan en af t e
koppelen wanneer de lengteas van de kogelkoppeling ten opzichte van
de lengteas van de koppelingskogel en bevestiging de volgende hoeken
maakt:
— horizontaal β= 60º naar links of rechts
— verticaal α= 10º naar boven of beneden1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 459
▼B
— axiaal 10º naar rechts of naar links.
6. EISEN INZAKE DE STERKTE
6.1. Er moet een dynamische sterkteproef (duurtest) worden uitgevoerd.
6.1.1. De duurtest moet worden uitgevoerd met een bij benadering sinusoïdale
wisselende belasting met een voor het materiaal geschikt aantal span-
ningscycli. Er mogen zich geen scheuren of breuken of andere zichtbare
uitwendige schade voordoen, noch buitensporige blijvende vervormingen
die nadelig zouden zijn voor de goede werking van de koppelinrichting.
6.1.2. Als basis voor de in de dynamische test gebruikte belasting wordt de
onderstaande D-waarde genomen. De verticale statische belasting dient
te worden beschouwd in de richting van de testbelasting ten opzichte
van het horizontale vlak, afhankelijk van de positie van het koppelpunt
en de toegestane statische verticale belasting op het koppelpunt.
D¼g/C2T/C2R
TþRkN
waarin
T = technisch toelaatbare maximummassa in ton van het trekkende
voertuig
R = technisch toelaatbare maximummassa in ton van de aanhangwageng = de versnelling van de zwaartekracht (afgerond op 9,81 m/s
2).
6.1.3. De karakteristieke waarden D en S waarop de test moet worden geba-
seerd, moeten overgenomen worden uit de door de fabrikant ingediende
aanvraag van een EG-typegoedkeuring (S = toegestane maximale stati-
sche verticale belasting op het koppelpunt in kg).
6.2.Testprocedures
6.2.1. Voor de dynamische proeven moethetproefexemplaar op een geschikt e
proefbank worden geplaatst met een geschikte inrichting voor de uitoefe-
ning van de kracht, zodat de te beproeven koppeling niet wordt
blootgesteld aan andere krachten of momenten dan de voorgeschreven
proefkracht. Ingeval van wisselende proeven mag de richting van de
krachtnietmeer dan 1º afwijken van de voorgeschreven richt ing. Om
niet voorgeschreven krachten en momenten te vermijden, kan het nood-
zakelijk zijn om bij hetproefexemplaar een scharnier aan t e brengen in
het punt waar de kracht wordt uitgeoefend (het aankoppelpunt) en een
tweede scharnier op voldoende afstand.
6.2.2. De testfrequentie mag niet meer dan 35 Hz bedragen. De gekozen
frequentie mag niet in de buurt liggen van de resonantiefrequenties van
de proefopstelling, met inbegrip van de te beproeven koppelinrichting.
Voor uit staal vervaardigde koppelinrichtingen bedraagt het aantal span-
ningscycli 2 × 106. Voor inrichtingen gemaakt van andere materialen
dan staal kan een groter aantal cycli noodzakelijk zijn. Voor het onder-
zoek naar scheurvorming moet in principe de kleurstofpenetratiemethode
worden gebruikt; daaraan equivalente methoden zijn toegestaan.
6.2.3. De te testen koppelinrichtingen moeten in principe zo stevig mogelijk op
de proefbank worden gemonteerd in de stand waarin zij op het voertuig
worden gebruikt. Hiervoor moeten de door de fabrikant of de aanvrager
opgegeven bevestigingsmiddelen worden gebruikt. Deze dienen te zijn
bestemd voor de bevestiging van de koppeling aan het voertuig en/of
dienen identieke mechanische eigenschappen te hebben.
6.2.4. De te testen koppelinrichtingen dienen bij voorkeur in de oorspronkelijke
toestand te worden getest zoals zij op de weg worden gebruikt. Het wordt
aan de fabrikant overgelaten om in overleg met de technische dienst
flexibele onderdelen vast te zetten als dat voor de testprocedure noodza-
kelijk is en als er geen reden is om onrealistische beïnvloeding van het
testresultaat te vrezen.
Flexibele onderdelen die klaarblijkelijk oververhitraken door deze
versnelde testprocedure, mogen gedurende de test worden vervangen.
De proefbelastingen mogen worden uitgeoefend met behulp van speciale
spelingvrije inrichtingen.
De te beproeven inrichtingen dienen te worden verstrekt met inbegrip van
alle constructiedetails die van invloed kunnen zijn op de sterkte (b.v.
plaat met de elektrische aansluitingen, merktekens enz.). De proef eindigt
op de verankeringspunten of bevestigingspunten. De geometrische plaats1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 460
▼B
van het koppelpunt en de bevestigingspunten van de koppelinrichting ten
opzichte van de referentielijn dienen door de voertuigfabrikant te worden
verstrekt en worden in het testverslag aangegeven.
Alle relatieve posities van de bevestigingspunten ten opzichte van de
referentielijn zoals aangegeven in Aanhangsel 2, waarvoor de fabrikant
van het trekkende voertuig alle nodige informatie moet verstrekken aan
de fabrikant van de trekinrichting, worden op de proefbank gereprodu-
ceerd.
6.3.Beproeving van koppelingskogels en trekinrichtingen
6.3.1. De op de proefbank gemonteerde eenheid dient een dynamische proef te
ondergaan met wisselende trekbelastingen (bijvoorbeeld op een pulsator).
De proefbelasting dient een wisselende kracht te zijn en moet onder een
hoek van 15º ± 1º op de koppelingskogel worden uitgeoefend (zie
Aanhangsel 2, fig. 3 en 4). Als hetmiddelpuntvan de kogel zich boven
de evenwijdig aan de referentielijn lopende lijn bevindt (zie Aanhangsel
2, fig. 5) die door het hoogste en meest nabij gelegen bevestigingspunt
loopt, dient de test te worden uitgevoerd onder een hoek α= − 15º ± 1º
(Aanhangsel 2, fig. 3). Als hetmiddelpuntvan de kogel zich onder de
evenwijdig aan de referentielijn lopende lijn bevindt (zie Aanhangsel 2,
fig. 5) die door het hoogste en meest nabij gelegen bevestigingspunt
loopt, dient de test te worden uitgevoerd onder een hoek α= + 15º ± 1º
(Aanhangsel 2, fig. 4). Deze hoeken zijn gekozen om rekening te houden
met de verticale statische en dynamische belasting. Deze proefmethode is
slechts van toepassing op een toegestane statische belasting van niet meer
dan
S¼120/C1D
g:
Als de statische belasting meer dan
S¼120/C1D
g
bedraagt, dient de proefhoek te worden vergroot tot 20º.
De dynamische test moet worden uitgevoerd met de volgende kracht:
Fres= ± 0,6 D.
6.3.2. Uit één stuk bestaande koppelingskogels met inbegrip van koppelinrich-
tingen met niet-verwisselbare afneembare kogels en trekinrichtingen met
verwisselbare en afneembare kogels (metuit zondering van kogels op
integrale steun), worden beproefd overeenkomstig punt 6.3.1.
6.3.3. De beproeving van trekinrichtingen die kunnen worden gebruikt met
verschillende kogeltypes wordt uitgevoerd overeenkomstig de procedure
van Bijlage VI, punt4.1.6, van Richt lijn 94/20/EG (PB nr. L 195 van
29. 7. 1994, blz. 1).
6.4. De in punt6.3.1 bedoelde beproevingseisen zijn ook van t oepassing op
andere koppelinrichtingen dan koppelingskogels.
7. KOGELKOPPELINGEN
7.1. De basistest is een duurtest met een wisselende kracht en een statische
test (heftest) van ieder te beproeven exemplaar.
7.2. De dynamische test moet worden uitgevoerd op een geschikte koppe-
lingskogel van voldoende sterkte. De kogelkoppeling en de
koppelingskogel moeten volgens de instructies van de fabrikant op de
proefbank worden geplaatst en wel zodanig dat de stand overeenkomtmetdie op hetvoert uig. Hetmoetonmogelijk zijn datop hetproefexem-
plaar nog andere krachten dan de beproevingskracht worden uigeoefend.
De beproevingskrachtmoetlangs een lijn worden uit geoefend, die door
het middelpunt van de kogel gaat en in achterwaartse richting schuin
naar beneden looptonder een hoek van 15º (zie aanhangsel 3, fig. 6).
Op een proefexemplaar moet een duurtest worden uitgevoerd met de
volgende beproevingskracht:
F
res= ± 0,6 D.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 461
▼B
7.3. Er moet tevens een statische hefproef worden uitgevoerd (zie aanhangsel
3, fig. 7). De voor de proef bestemde koppelingskogel moet een diameter
hebben van:
49−0+ 0,13mm
zodat deze representatief is voor een gesleten koppelingskogel. De
hefkrachtFAmoetgeleidelijk en snel worden opgevoerd t oteen waarde
van
g/C2CþS
1 000/C18/C19
en gedurende 10 seconden op ditniveau worden gehandhaafd. Daarbij is
C = massa van de aanhangwagen (som van de asbelastingen van de
aanhangwagen die de toegestane maximumbelasting draagt) in ton.
7.4. Indien andere koppelinrichtingen dan kogelkoppelingen worden gebruikt,
dientde beproeving naar gelang van hetgeval, t e gebeuren overeenkom-
stig de relevante voorschriften van Richtlijn 94/20/EG.
8. MARKERING
De markering van koppelinrichtingen dient te gebeuren overeenkomstig
de relevante voorschriften van Richtlijn 94/20/EG.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 462
▼B
Aanhangsel1
Kogelkoppelingen op motorvoertuigen op twee of drie wielen
Hetgebruik van kogelkoppelingen voor aanhangwagens sluitnietuitdater
andere systemen worden gebruikt (bij voorbeeld cardankoppelingen); indien
evenwel een kogelkoppeling wordtgebruikt , moetdeze voldoen aan de in figuur
1 weergegeven specificatie.
Figuur1
1) De overgangsafronding tussen de kogel en de hals moet zowel aan de hals
als aan het onderste horizontale oppervlak van de koppelingskogel raken.
2) Zie ISO/R 468 en ISO 1302; hetruwheidsget al N9 komtovereen meteen Ra-
waarde van 6,3 µm.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 463
▼B
Figuur2
Ruimte rond koppelingskogels
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 464
▼B
Aanhangsel2
De richting van de proef wordt hier getoond in het voorbeeld van een koppe-
lingskogel met trekinrichting (van overeenkomstige toepassing op andere
koppelingssystemen).
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 465
▼B
Aanhangsel3
Figuur6
Figuur7
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 466
▼B
Aanhangsel4
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 467
▼B
Aanhangsel5
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 468
▼B
HOOFDSTUK 11
BEVESTIGINGSPUNTEN VOOR VEILIGHEIDSGORDELS EN VEILIGHEIDSGORDELS
VAN BROMFIETSEN OP DRIE WIELEN, DRIEWIELERS EN VIERWIELERS MET
CARROSSERIE
LIJST VAN BIJLAGEN
BIJLAGE I Definities …
BIJLAGE II Vlakken waarbinnen zich de effectieve bevestigingspunten moeten
bevinden …
BIJLAGE III Procedure voor hetbepalen van de posit ie van puntH en de werkelijke
rugleuninghoek en voor controle van hun correlatie met de positie van
puntR en de ont werp-rugleuninghoek …
Aanhangsel De delen van de driedimensionale proefpop …BIJLAGE IV Trekinrichting …
BIJLAGE V
Aanhangsel 1 Inlichtingenformulier voor de bevestigingspunten van de veiligheidsgordels
van een type bromfiets op drie wielen, driewieler of vierwieler met carros-
serie …
Aanhangsel 2 Goedkeuringscertificaat voor de bevestigingspunten van de veiligheidsgor-
dels van een type bromfiets op drie wielen, driewieler of vierwieler met
carrosserie …
BIJLAGE VI Voorschriften voor veiligheidsgordels …
Aanhangsel 1 Inlichtingenformulier voor een type veiligheidsgordel voor bromfietsen op
drie wielen, driewielers of vierwielers metcarrosserie …
Aanhangsel 2 Goedkeuringscertificaat voor een type veiligheidsgordel voor bromfietsen
op drie wielen, driewielers of vierwielers metcarrosserie …
Aanhangsel 3 Inlichtingenformulier voor de montage van veiligheidsgordels op een type
bromfiets op drie wielen, driewieler of vierwieler met carrosserie …
Aanhangsel 4 Goedkeuringscertificaat voor de montage van veiligheidsgordels op een
type bromfiets op drie wielen, driewieler of vierwieler met carrosserie …1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 469
▼B
BIJLAGEI
1. DEFINITIES
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder:
1.1. „type voertuig voor wat betreft de bevestigingspunten voor veilig-
heidsgordels”: de motorvoertuigen die onderling geen essentiële
verschillen vertonen, met name wat betreft: afmetingen, vormen en
materialen van onderdelen van de voertuigcarrosserie of van de
zitplaatsconstructie waaraan de bevestigingspunten zijn vastgemaakt;
1.2. „bevestigingspunten voor de veiligheidsgordels”: de delen van de
voertuigcarrosserie of van de zitplaatsconstructie of andere delen van
het voertuig waaraan de gordels moeten worden vastgemaakt;
1.3. „riemgeleider”: voorziening waardoor de stand van de riem wordt
gewijzigd naar gelang van de positie van de drager van de veilig-
heidsgordel;
1.4. „effectief bevestigingspunt”: het punt waarvan wordt uitgegaan om op
gewone wijze de hoek te bepalen van alle delen van de veiligheids-
gordel ten opzichte van de drager van de gordel, zoals bedoeld in
punt4, datwil zeggen hetpuntwaar een riem moetworden bevest igd
om een positie te verkrijgen die gelijk is aan de positie tijdens gebruik
van de gordel, en datal dan niethetreële bevest igingspuntkan zijn,
afhankelijk van de toegepaste configuratie en de wijze waarop de
gordel eraan bevestigd is;
1.4.1.bijvoorbeeld:
1.4.1.1. indien een veiligheidsgordel een stijf onderdeel omvat dat aan het
onderste bevestigingspunt is vastgemaakt en dat al dan niet vrij kan
draaien, dan wordthetpuntwaar de riem aan ditst ijve onderdeel is
bevestigd beschouwd als het effectieve bevestigingspunt bij alle
standen van de zitplaats;
1.4.1.2. indien op de voertuigcarrosserie of de zitplaatsconstructie een riemge-
leider is bevestigd, dan wordt het middelpunt van de geleider op de
plaats waar de riem deze geleider verlaat aan de zijde van de drager
van de gordel als het effectieve bevestigingspunt beschouwd; tussen
het effectieve bevestigingspunt en de drager moet de riem in rechte
lijn liggen;
1.4.1.3. indien de gordel rechtstreeks, zonder dat gebruik wordt gemaakt van
een riemgeleider, de drager verbindtmeteen oprolmechanisme dat
vastgemaakt is aan de voertuigcarrosserie of aan de zitplaatscon-
structie, wordt het snijpunt van de oprolas met middenvlak van de
riem op de rol als het effectieve bevestigingspunt beschouwd;
1.5. „vloer”: het onderste gedeelte van de voertuigcarrosserie dat de
verbinding vormtt ussen de zijwanden daarvan. Als zodanig
beschouwd omvatde „vloer” de ribben, de ingeperst e reliëfs en even-
tuele andere versterkende delen, zich onder de vloer bevindende
delen, zoals de langs- en dwarsbalken inbegrepen;
1.6. „zitplaats”: een constructie die al dan niet een integrerend deel vormt
van de carrosserie van hetvoert uig, metinbegrip van de bekleding, en
als zitplaats voor een volwassen persoon bestemd is, waarbij deze
term zowel een afzonderlijke zitplaats als een gedeelte van een bank
dat als zitplaats voor een persoon bestemd is, dekt;
1.7. „groep zitplaatsen”: zowel zitplaatsen in de vorm van een zitbank als
naast elkaar geplaatste zitplaatsen (dat wil zeggen zo vastgezet dat de
voorste verankeringen van één der zitplaatsen op één lijn met of vóór
de achterste verankeringen van een andere zitplaats staan en op één
lijn met of achter de voorste verankeringen van die zelfde andere
zitplaats) die bestemd zijn als zitplaats voor één of meer volwassenen;
1.8. „zitbank”: een complete constructie met bekleding, bestemd als
zitplaats voor tenminste twee volwassenen;
1.9. „klapstoel”: een extra zitplaats die bij gelegenheid wordt gebruikt en
gewoonlijk is weggeklapt;
1.10. „type zitplaats”: een categorie van zitplaatsen die niet verschillen op
essentiële punten, zoals:
1.10.1. vorm en afmetingen van de constructie van de zitplaats en materialen
waaruit deze bestaat;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 470
▼B
1.10.2. type en afmetingen van de verstelmechanismen en van alle vergrende-
lingssystemen;
1.10.3. type en afmetingen van de bevestigingspunten voor de gordel op de
zitplaats, van de zitplaatsverankering en de betrokken delen van de
carrosserie van hetvoert uig;
1.11. „zitplaatsverankering”: het systeem waarmede de zitplaats aan de
carrosserie van het voertuig is vastgemaakt, met inbegrip van de
betrokken carrosseriegedeelten;
1.12. „verstelsysteem”: de inrichting met behulp waarvan de zitplaats of
een gedeelte daarvan kan worden versteld teneinde een zitpositie te
verkrijgen welke is aangepast aan de lichaamsvorm van de inzittende.
Hiermee is metname mogelijk:
1.12.1. een verplaatsing in de lengterichting;
1.12.2. een hoogteverstelling;
1.12.3. een hoekverdraaiing;
1.13. „beschermde ruimte”: een ruimte waarvan de afschermingszones
binnen de beschermingsruimte een gecumuleerde oppervlakte hebben
van minstens 800 cm2;
1.14. „beschermingsruimte”: de zich vóór een zitplaats bevindende ruimte:
— tussen twee horizontale vlakken, waarvan het ene door het in punt
1.17 gedefinieerde puntH loopten hetandere zich 400 mm boven
het eerstgenoemde vlak bevindt;
— tussen twee symmetrisch ten opzichte van punt H gelegen verti-
cale langsvlakken op 400 mm afstand van elkaar;
— achter een verticaal dwarsvlak op 1,30 m afstand van punt H.
In een willekeurig verticaal dwarsvlak wordt „afschermingszone”
genoemd een zodanig doorlopend oppervlak dat, wanneer een bol
van 165 mm doorsnede wordt geprojecteerd langs een horizontale
lijn in de lengterichting die loopt door een willekeurig punt van de
afschermingszone en hetmiddelpuntvan de bol, er in de bescher-
mingsruimte geen enkele opening is waar de bol doorheen kan;
1.15. „wegklapsysteem”: een voorziening waarmee de zitplaats of één van
de delen daarvan zonder vaste tussenstand kan worden weggeklapt of
-gedraaid, waardoor de ruimte achter de betreffende zitplaats beter
toegankelijk wordt;
1.16. „vergrendelingssysteem”: een voorziening met behulp waarvan deze
zitplaats of een gedeelte daarvan in de gebruiksstand wordt gehouden,
metmechanismen voor de vergrendeling van de rugleuning t en
opzichte van de stoel en van de stoel ten opzichte van het voertuig;
1.17. „puntH”: een referent iepuntals gedefinieerd in punt1.1 van bijlage
III en bepaald volgens de procedure van deze bijlage;
1.18. „puntH1”: metpuntH van punt1.17 overeenkomend referent iepunt
dat bepaald wordt voor alle normale gebruiksstanden van de zitplaats;
1.19. „punt R”: referentiepunt van een zitplaats als gedefinieerd in punt 1.2
van bijlage III;
1.20. „referentielijn”: de rechte lijn als gedefinieerd in punt 3.4 van bijlage
III;
1.21. „punten L1en L2”: de onderste effectieve bevestigingspunten;
1.22. „puntC”: hetpuntdatzich 450 mm vert icaal boven puntR bevindt .
Als de afstand S als gedefinieerd in punt 1.24 echter niet minder dan
280 mm bedraagten de andere in aanmerking komende formule BR
= 260 mm + 0,8 S, als vermeld in punt 4.3.3, door de constructeur
wordt aangehouden, moet de afstand verticaal tussen C en R 500 mm
bedragen;
1.23. „hoeken α1enα2”: respectievelijk de hoeken die gevormd worden
door een horizontaal vlak en de vlakken die loodrecht staan op het
middenlangsvlak van hetvoert uig en door puntH1en de punten L1en L2gaan;
1.24. „S”: de afstand in millimeters tussen de bovenste effectieve bevesti-
gingspunten en een evenwijdig aan het middenlangsvlak van het
voertuig lopend referentievlak P, dat als volgt is gedefinieerd:
1.24.1. indien de zitplaats duidelijk blijkt uit de vorm van de stoel, wordt
vlak P het middenvlak van de zitplaats;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 471
▼B
1.24.2. indien de zitplaats niet duidelijk vaststaat:
1.24.2.1. is vlak P voor de bestuurder het vlak, dat evenwijdig is aan het
middenlangsvlak van het voertuig en verticaal gaat door het middel-
punt van het stuurwiel of de stuurstang in de middelste stand, indien
verstelbaar, en dat ligt in het vlak van de tandkrans van het stuurwiel;
1.24.2.2. is vlak P voor de passagier op de zijzitplaats vóór symmetrisch ten
opzichte van vlak P van de bestuurder;
1.24.2.3. is vlak P voor de zijzitplaats achter het vlak dat door de constructeur
wordt aangegeven, waarbij hij zich dient te houden aan onderstaande
grenswaarden voor afstand A tussen het middenlangsvlak van het
voertuig en vlak P:
—A≥200 mm, wanneer de zitbank is ontworpen voor slechts twee
passagiers,
—A≥300 mm, wanneer de zitbank is ontworpen voor meer dan
twee passagiers.
2. ALGEMENE VOOORSCHRIFTEN
2.1. De bevestigingspunten moeten zodanig zijn ontworpen, uitgevoerd en
geplaatst dat:
2.1.1. de montage mogelijk is van een geschikte veiligheidsgordel. De
bevestigingspunten voor de zijzitplaatsen vóór moeten gebruik moge-
lijk maken van veiligheidsgordels meteen oprolmechanisme en een
geleider op het bovenste bevestigingspunt, in het bijzonder rekening
houdend met de sterkte van de bevestigingspunten, tenzij de fabrikant
het voertuig eveneens levert met andere typen veiligheidsgordels met
oprolmechanisme. Indien de bevestigingspunten uitsluitend geschikt
zijn voor bepaalde typen gordels, dienen deze typen te worden
vermeld op hetformulier van aanhangsel 1 van bijlage V;
2.1.2. hetrisico datde gordel verschuiftt oteen minimum wordtbeperkt ,
wanneer deze op de juiste wijze wordt gedragen;
2.1.3. het risico dat de riem wordt beschadigd door contact met harde uitste-
kende delen van de voertuigcarrosserie of van de zitplaatsconstructie
tot een minimum wordt beperkt;
2.1.4. dat in normale gebruiksomstandigheden het voertuig aan de voor-
schriften van dit hoofdstuk kan voldoen;
2.1.5. wanneer het gaat om bevestigingspunten die met het oog op het
instappen en het op hun plaats houden van de inzittenden verschil-
lende posities kunnen innemen, moeten de specificaties van deze
richtlijn van toepassing zijn op de bevestigingspunten in de stand
waarbij de gordels de inzittenden daadwerkelijk op hun plaats houden.
2.2. Bevestigingspunten voor veiligheidsgordels zijn niet vereist bij brom-
fiet sen op drie wielen of vierwielers metcarrosserie meteen massa in
onbelaste toestand van ≤250 kg. Wanneer op dergelijke voertuigen
evenwel bevestigingspunten zijn aangebracht, moeten die aan de
voorschriften van dit hoofdstuk voldoen.
3. MINIMUMAANTAL BEVESTIGINGSPUNTEN
3.1. De zitplaatsen vóór moeten voorzien zijn van twee bevestigings-
punten onder en één bevestigingspunt boven. Voor de
middenzitplaatsen vóór, indien aanwezig, worden echter twee bevesti-
gingspunten onder voldoende geacht wanneer er nog meer zitplaatsen
vóór zijn en de voorruit zich buiten de in bijlage II van Richtlijn 74/
60/EEG omschreven referentiezone bevindt. Voor wat de bevesti-
gingspunten betreft wordt de voorruit beschouwd als een deel van de
referentiezone, wanneer zij met de proefinrichting in statisch contact
kan komen volgens de methode van bijlage II van Richtlijn 74/60/
EEG betreffende de binneninrichting van motorvoertuigen (1).
3.2. Alle zijzitplaatsen achter moeten zijn voorzien van twee bevestigings-
punten onder en één boven.
3.3. Alle overige naar voren gerichte zitplaatsen, met uitzondering van het
klapstoeltje waarvoor geen bevestigingspunten zijn voorgeschreven,
moeten minstens twee bevestigingspunten onder hebben.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 472
(1) PB nr. L 38 van 11. 2. 1974, blz. 2.
▼B
3.4. Indien in het voertuig voor klapstoelen wel bevestigingspunten
aanwezig zijn, dan moeten die voldoen aan dit hoofdstuk.
4. PLAATS VAN DE BEVESTIGINGSPUNTEN
(zie bijlage II, figuur 1)
4.1. Algemeen
4.1.1. De bevestigingspunten van een zelfde gordel mogen ofwel allemaal
op de voertuigcarrosserie, op de constructie van de zitplaats of enig
ander onderdeel van het voertuig ofwel over deze plaatsen verdeeld
worden vastgemaakt.
4.1.2. Aan een zelfde bevestigingspunt kunnen de uiteinden van twee naast
elkaar geplaatste gordels worden bevestigd op voorwaarde dat aan de
voorschriften inzake de proefnemingen wordt voldaan.
4.2. Plaats van de effectieve bevestigingspunten onder4.2.1. De hoeken α
1enα2moeten bij alle normale standen van de zitplaats
30º tot 80º zijn.
4.2.2. Bij zitbanken achterin en zitplaatsen die verstelbaar zijn volgens het
systeem van punt 1.12, waarvan de hoek van de rugleuning minder
dan 20º bedraagt(zie bijlage II, figuur 1), mogen de hoeken α1enα
2kleiner zijn dan de in punt4.2.1 vermelde minimumwaarde, mit s zij
in geen enkele normale stand van de zitplaats minder dan 20º
bedragen.
4.2.3. De afstand tussen de twee verticale vlakken die evenwijdig zijn aan
hetmiddenlangsvlak van hetvoert uig en die elk door één van de
twee effectieve bevestigingspunten (L1en L2) onder voor een zelfde
gordel lopen, mag nietminder dan 350 mm bedragen. Hetmidden-
langsvlak van de zitplaats moet op minstens 120 mm afstand tussen
de punten L1en L2doorlopen.
4.3. Plaats van de effectieve bevestigingspunten boven
(zie bijlage II, figuur 2)
4.3.1. Indien een riemgeleider of een soortgelijke voorziening wordt
gebruikt, die de plaats van het effectieve bevestigingspunt boven
doetveranderen, dan wordtdeze plaat s op de gewone wijze bepaald
door de plaats van het bevestigingspunt te beschouwen, wanneer de
hartlijn van de band gaat door een punt J1en wordtbepaald vanuit
puntR middels de volgende drie lijnst ukken:
— RZ: een stuk van de referentielijn vanuit punt R in opwaartse rich-
ting en 530 mm lang;
— ZX: een stuk van de loodlijn op het middenlangsvlak van het
voertuig, vanuit punt Z in de richting van het bevestigingspunt
en 120 mm lang;
—X J1: een stuk van de loodlijn op het vlak bepaald door de lijn-
stukken RZ en ZX vanuit punt X in voorwaartse richting en
60 mm lang.
PuntJ2wordtbepaald door symmet rie metpuntJ1ten opzichte van
hetlangsvlak datvert icaal de in punt1.20 gedefinieerde referent ielijn
doorloopt van de op de betreffende zitplaats geplaatste pop.
4.3.2. Het effectieve bevestigingspunt boven moet zich onder het vlak FN
bevinden dat loodrecht staat op het middenlangsvlak van de zitplaats
en een hoek van 65º maakt met de referentielijn. Voor wat betreft de
zitplaatsen achter mag deze hoek tot 60º worden teruggebracht. Het
vlak FN moetzodanig geplaat stzijn dathetde referent ielijn snijdtin
hetpuntD zodanig datDR = 315 mm + 1,8 S.
Als echter S ≤200 mm wordtDR = 675 mm.
4.3.3. Het effectieve bevestigingspunt boven moet zich achter het vlak FK
bevinden dat loodrecht staat op het middenlangsvlak van de zitplaats
en de referentielijn snijdt onder een hoek van 120º in een punt B,
zodanig datBR = 260 mm + S. Indien S ≤280 mm, mag de
constructeur naar keuze BR = 260 mm + 0,8 S gebruiken.
4.3.4. De waarde van S mag nietlager zijn dan 140 mm.4.3.5. Het effectieve bevestigingspunt boven moet zich achter een verticaal
vlak bevinden datloodrechtst aatop hetmiddenlangsvlak van het
voertuig en door punt R gaat zoals aangegeven in het schema van
bijlage II.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 473
▼B
4.3.6. Het effectieve bevestigingspunt boven van de veiligheidsgordel moet
zich boven hethorizont aal vlak bevinden datdoor hetin punt1.22
gedefinieerde puntC gaat .
4.3.7. Behalve hetin punt4.3.1 vermelde bevest igingspuntboven kunnen
nog andere effectieve bevestigingspunten boven worden gemonteerd,
indien aan een van onderstaande voorwaarden wordt voldaan:
4.3.7.1. de extra bevestigingspunten voldoen aan de bepalingen van de punten
4.3.1 tot en met 4.3.6;
4.3.7.2. de extra bevestigingspunten kunnen zonder gebruikmaking van
gereedschap worden gebruikt, voldoen aan de bepalingen van de
punten 4.3.5 en 4.3.6 en bevinden zich in een van de vlakken die
door een verticale verschuiving van 80 mm in op- of neerwaartse
richting van het in figuur 1 van bijlage II beschreven vlak zijn
bepaald;
4.3.7.3. het (de) bevestigingspunt(en) is (zijn) bestemd voor een harnasgordel,
voldoet(voldoen) aan de voorschrift en van punt4.3.6, bevindt
(bevinden) zich acht er hetdwarsvlak datdoor de referent ielijn gaat
en is (zijn):
4.3.7.3.1. indien het één enkel bevestigingspunt betreft gelegen in het gemeen-
schappelijk gedeelte van de beide tweevlakshoeken waarvan de ribben
worden gevormd door de loodlijnen die gaan door de punten J1en J2als omschreven in punt4.3.1 en waarvan de horizont ale doorsnede isaangegeven in figuur 2 van bijlage II;
4.3.7.3.2. indien het twee bevestigingspunten betreft, gelegen in de meest
geschikte van de hierboven omschreven tweevlakshoeken, op voor-
waarde datelk bevest igingspuntnietmeer dan 50 mm afwijktvan
de symmetrie met het andere bevestigingspunt ten opzichte van vlak
P als omschreven in punt 1.24 van de betreffende zitplaats.
5. STERKTE VAN DE BEVESTIGINGSPUNTEN
5.1. Ieder bevestigingspunt moet bestand zijn tegen de proeven van de
punten 6.3 en 6.4. Een blijvende vervorming met inbegrip van een
gedeeltelijke scheurvorming van een bevestigingspunt of van de zone
daaromheen is geen tekortkoming, mits de voorgeschreven kracht
gedurende de vastgestelde tijd is gehandhaafd. Tijdens de proef
moeten de in punt 4.2.3 voorgeschreven minimumafstanden voor de
effectieve bevestigingspunten beneden en de eisen van de punten
4.3.6 en 4.3.7 ten aanzien van de effectieve bevestigingspunten boven
worden nageleefd.
5.2. In de voertuigen waarin deze inrichtingen worden gebruikt moeten de
wegklap- en vergrendelingssystemen die het de inzittenden van alle
zitplaatsen mogelijk maken het voertuig te verlaten nog met de hand
in werking kunnen worden gesteld nadat de trekkracht is uitgescha-keld.
5.3. Afmetingen van de schroefgaten voor de bevestigingspunten
Voor de bevestigingspunten moeten schroefgaten aanwezig zijn van 7/
16-20 UNF 2B volgens ISO-norm ISO/TR 1417.
5.4. Indien het voertuig door de constructeur van veiligheidsgordels is
voorzien die aan de voor de betrokken zitplaats voorgeschreven
bevestigingspunten zijn aangebracht behoeven deze bevestigings-
punten niet in overeenstemming te zijn met het voorschrift van punt
5.3, mits zij voldoen aan alle overige voorschriften van dit hoofdstuk.
Het voorschrift van punt 5.3 geldt evenmin voor de extra bevesti-
gingspunten die voldoen aan de eis van punt 4.3.7.3.
5.5. De gordel moetvan hetbevest igingspuntkunnen worden losgemaakt
zonder ditt e beschadigen.
6. PROEVEN6.1. Algemeen
6.1.1. Onder voorbehoud van de toepassing van de bepalingen van punt 6.2
en overeenkomstig het verzoek van de constructeur:
6.1.1.1. kunnen proeven plaatsvinden met een voertuigcarrosserie of met een
volledig afgewerktvoert uig;
6.1.1.2. kunnen ramen en deuren al dan nietzijn gemont eerd en al dan niet
worden gesloten;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 474
▼B
6.1.1.3. kan elk gewoonlijk gemonteerd onderdeel dat bijdraagt tot de stijfheid
van de carrosserie worden aangebracht.
6.1.2. De zitplaatsen moeten worden gemonteerd en in een stand worden
geplaatst voor het besturen of gebruiken van het voertuig die de met
de goedkeuringsproeven belaste technische dienst kiest om de meest
ongunstige omstandigheden voor wat betreft de sterkte van het
systeem te verkrijgen.
De stand van de zitplaatsen moet in het rapport worden vermeld.
Indien de hoek van de rugleuning verstelbaar is, moet deze worden
vergrendeld volgens de aanwijzingen van de constructeur of, indien
deze ontbreken, op zodanige wijze dat zo dicht mogelijk een effec-
tieve hoek van de zitplaats van 15º, en bij een vierwieler van 25º
wordtbenaderd.
6.2. Vastzetting van het voertuig
6.2.1. De methode die wordt gebruikt om het voertuig tijdens de proef vast
te zetten mag niet tot gevolg hebben dat de bevestigingspunten of de
plaatsen waar zich de bevestigingspunten bevinden worden versterkt
of de normale vervorming van de carrosserie wordtverminderd.
6.2.2. Een vastzettingsinrichting wordt geacht te voldoen wanneer deze geen
enkele invloed uitoefent op een zone die zich over de gehele breedte
van de carrosserie uitstrekt en indien het voertuig of de carrosserie
aan de voorkant is geblokkeerd of vastgezet op een afstand van
minstens 500 mm van het te beproeven bevestigingspunt en aan de
achterzijde wordt vastgehouden of is vastgezet op minstens 300 mm
van dit bevestigingspunt.
6.2.3. Het is aan te bevelen om de carrosserie op steunen te plaatsen die
ongeveer loodrechtonder de wielassen zijn aangebrachtof, indien
zulks onmogelijk is, loodrecht onder de bevestigingspunten van de
vering.
6.3. Algemene proefmethoden
6.3.1. Alle bevestigingspunten van een zelfde groep van zitplaatsen moeten
gelijktijdig worden beproefd.
6.3.2. De trekkracht moet voorwaarts worden uitgeoefend onder een hoek
van 10º ± 5º boven de horizontale lijn in een vlak evenwijdig aan
hetmiddenlangsvlak van hetvoert uig.
6.3.3. De belasting moet zo snel mogelijk worden uitgeoefend. De bevesti-
gingspunten moeten de voorgeschreven belasting gedurende tenminste
0,2 seconden kunnen weerstaan.
6.3.4. De voor de in punt 6.4 omschreven proeven te gebruiken trekinrich-
tingen zijn in bijlage IV opgenomen.
6.3.5. De bevestigingspunten voor die zitplaatsen die bevestigingspunten
boven hebben, moeten onder de volgende omstandigheden aan de
proeven worden onderworpen:
6.3.5.1. Zijzitplaatsen voor:
de bevestigingspunten moeten worden onderworpen aan de in punt
6.4.1 omschreven proeven, waarbij de belastingen op de bevestigings-
punten worden overgebracht door middel van een inrichting
waarmede de geometrie wordt nagebootst van een driepuntsveilig-
heidsgordel metoprolmechanisme dateen riemgeleider heeftaan het
bevestigingspunt boven.
Wanneer er meer bevestigingspunten zijn dan het in punt 3 voorge-
schreven aantal, moeten deze bevestigingspunten aan de in punt
6.4.5 omschreven proef worden onderworpen, waarbij de belasting
wordt overgebracht met behulp van een inrichting die de geometrie
nabootst van het type veiligheidsgordel dat voor bevestiging aan
deze punten is bestemd.
6.3.5.1.1. Indien hetoprolmechanisme nietis vast gemaaktaan hetvoorge-
schreven bevestigingspunt onderaan de buitenzijde, of indien het
oprolmechanisme is vastgemaakt aan het bevestigingspunt boven,
dan moeten de bevestigingspunten onder eveneens aan de in punt
6.4.3 omschreven proeven worden onderworpen.
6.3.5.1.2. In hetin punt6.3.5.1.1 bedoelde geval mogen de in de punt en 6.4.1
en 6.4.3 omschreven proeven op verzoek van de fabrikantworden
uitgevoerd op twee verschillende voertuigcategorieën.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 475
▼B
6.3.5.2. Zijzitplaatsen achter en alle middenzitplaatsen:
de bevestigingspunten moeten worden onderworpen aan de in punt
6.4.2 omschreven proef, gedurende welke de belastingen op de beves-
tigingspunten worden overgebracht door middel van een inrichting
waarmede de geometrie wordt nagebootst van een driepuntsveilig-
heidsgordel zonder oprolmechanisme en aan de in punt6.4.3
omschreven proef waarbij de belasting op de twee bevestigingspunten
onder wordtovergebrachtdoor middel van een inricht ing waarmede
de geometrie wordt nagebootst van een heupgordel. Op verzoek van
de fabrikant kunnen beide proeven worden uitgevoerd op twee
verschillende voertuigcarrosserieën.
6.3.5.3. In afwijking van de punten 6.3.5.1 en 6.3.5.2 moeten de desbetref-
fende bevestigingspunten, wanneer een fabrikant zijn voertuig levert
voorzien van veiligheidsgordels metoprolmechanismen, worden
onderworpen aan de proef gedurende welke de belasting wordt over-
gebracht door middel van een inrichting waarmede de geometrie
wordt nagebootst van de veiligheidsgordel(s) waarvan de bevesti-
gingspunten moeten worden gekeurd.
6.3.6. Wanneer de zijzitplaatsen achter en de middenzitplaatsen niet voor-
zien zijn van bevestigingspunten boven, moeten de
bevestigingspunten onder worden onderworpen aan de in punt 6.4.3
omschreven proef, gedurende welke de belasting wordt overgebracht
door middel van een inrichting waarmede de geometrie wordt nage-
bootst van een heupgordel.
6.3.7. Indien het voertuig zodanig is ontworpen dat andere voorzieningen
kunnen worden aangebracht, waardoor de riemen niet rechtstreeks
zonder katrolschijven, enz. aan de bevestigingspunten kunnen worden
vastgemaakt of waarvoor extra bevestigingspunten nodig zijn naast
die vermeld in punt3, wordtde veiligheidsgordel of een samenst el
van kabels, katrollen, enz. die representatief zijn voor de veiligheids-
gordeluitrusting via een dergelijke voorziening verbonden met de
bevestigingspunten in het voertuig en deze bevestigingspunten worden
onderworpen aan de desbetreffende in punt 6.4 voorgeschreven
proeven.
6.3.8. Er mag een andere proefmethode worden toegepast dan de in punt 6.3
omschreven methode, maar daarvan moet de gelijkwaardigheid
worden aangetoond.
6.4. Speciale voorschriften voor de proeven op voertuigen met een ledige
massa van maximaal 400 kg (1) (of 550 kg indien de voertuigen
bestemd zijn voor goederenvervoer)
6.4.1.Proefbijeenveiligheidsgordelvanhetdriepuntstypemetoprolmecha-
nisme met een aan het bevestigingspunt boven vastgemaakte
riemgeleider.
6.4.1.1. Aan de bevestigingspunten boven moet een speciale kabel- of riemge-
leider zijn aangebrachtdie speciaal is aangepastom de door het
trekmechanisme uitgeoefende belasting over te brengen, dan wel de
door de fabrikantgeleverde riemgeleider.
6.4.1.2. Er wordt een proefbelasting van 675 daN ± 20 daN op een trekinrich-
ting uitgeoefend (zie bijlage IV, figuur 2) die is vastgemaakt aan de
bevestigingspunten van de gordel door middel van een inrichting
waarmede de geometrie wordt nagebootst van de voor het bovenli-
chaam bestemde riem van deze gordel.
6.4.1.3. Gelijktijdig wordt een trekkracht van 675 daN ± 20 daN uitgeoefend
op een trekinrichting (zie bijlage IV, figuur 1) die is vastgemaakt aan
de bevestigingspunten onder.
6.4.2.Proefbijeenveiligheidsgordelvanhetdriepuntstypezonderoprolme-
chanisme of met een oprolmechanisme aan het bevestigingspunt
boven.
6.4.2.1. Er wordt een proefbelasting van 675 daN ± 20 daN op een trekinrich-
ting uitgeoefend (zie bijlage IV, figuur 2) die aan het
bevestigingspunt boven en aan het tegenover liggende bevestigings-
punt onder van dezelfde gordel is vastgemaakt door gebruik te
maken van een aan de bovenbevestiging vastgemaakt oprolmecha-
nisme, indien ditdoor de fabrikantis geleverd.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 476
(1) De massa van de batterijen voor de aandrijving van de elektrische voertuigen is niet bij
de ledige massa inbegrepen.
▼B
6.4.2.2. Gelijktijdig wordt een trekkracht van 675 daN ± 20 daN op een trek-
inrichting uitgeoefend (zie bijlage IV, figuur 1) die aan de
bevestigingspunten onder is vastgemaakt.
6.4.3.Proefbijeenveiligheidsgordel vanhetheuptype.
6.4.3.1. Er wordt een proefbelasting van 1110 daN ± 20 daN uitgeoefend op
een trekinrichting (zie bijlage IV, figuur 1) die is vastgemaakt aan de
twee bevestigingspunten onder.
6.4.4.Proeven voor bevestigingspunten die zich alle in de constructie van
de zitplaats bevinden of die zijn verdeeld over de voertuigcarrosserie
endezitplaatsconstructie.
6.4.4.1. De in de punten 6.4.1, 6.4.2 en 6.4.3 omschreven proeven worden al
naar gelang het geval uitgevoerd onder toevoeging voor iedere
zitplaats en voor iedere groep van zitplaatsen van de hierna genoemde
extra krachten.
6.4.4.2. Boven de krachten genoemd in de punten 6.4.1, 6.4.2 en 6.4.3 oefent
men op het zwaartepunt van de zitplaats een longitudinale en horizon-
tale kracht uit die gelijk is aan tienmaal het gewicht van de complete
zitplaats.
6.4.5.Proefbijeenveiligheidsgordel vaneenspeciaaltype.
6.4.5.1. Er wordt een proefbelasting van 675 daN ± 20 daN uitgeoefend op
een trekinrichting (zie bijlage IV, figuur 2) die is vastgemaakt aan
de bevestigingspunten voor de veiligheidsgordel van dit type, door
middel van een inrichting waarmee de geometrie wordt nagebootst
van de voor het bovenlichaam bestemde bovenste riem of riemen.
6.4.5.2. Gelijktijdig wordt een trekbelasting van 675 daN ± 20 daN uitgeoe-
fend (zie bijlage IV, figuur 3) op een trekinrichting die is
vastgemaakt aan de twee bevestigingspunten onder.
6.5. Speciale voorschriften voor de proeven op voertuigen met een ledige
massa van meer dan 400 kg (of 550 kg indien de voertuigen bestemd
zijn voor goederenvervoer)
Van toepassing zijn hier de voorschriften van bijlage I van Richtlijn
76/115/EEG (1) betreffende de speciale beproevingsmethoden voor de
bevestigingspunten van veiligheidsgordels van motorvoertuigen van
categorie M1.
7. CONTROLE NA DE PROEVEN
Na de proeven moet iedere schade aan de bevestigingspunten en
constructies die tijdens de proeven aan belasting hebben blootgestaan
worden genoteerd.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 477
(1) PB nr. L 24 van 30. 1. 1976, blz. 6.
▼B
BIJLAGEII
Figuur1
Vlakken waarbinnen zich de effectieve bevestigingspunten moeten bevinden
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 478
▼B
Figuur2
Effectieve bevestigingspunten boven overeenkomstig punt 4.3.7.3 van bijlage I
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 479
▼B
BIJLAGEIII
PROCEDURE VOOR HET BEPALEN VAN DE POSITIE VAN PUNT H
EN DE WERKELIJKE RUGLEUNINGHOEK EN VOOR CONTROLE
VAN HUN CORRELATIE MET DE POSITIE VAN PUNT R EN DE
ONTWERP-RUGLEUNINGHOEK
1. DEFINITIES
1.1. „Punt H”, dat de positie van een inzittende aangeeft, is het snijpunt met
een verticaal langsvlak van de theoretische draaiïngsas tussen de dijen en
hetbovenlichaam van een menselijk lichaam voorgest eld door de in punt
3 beschreven proefpop.
1.2. „Punt R” of „referentiepunt van de zitplaats” is het door de fabrikant
opgegeven referentiepunt, dat
1.2.1. bepaalde coördinaten heeft ten opzichte van de carrosserie van het voer-
tuig;
1.2.2. overeenkomt met de theoretische positie van het draaiïngspunt bovenli-
chaam/dijen (punt H) bij de laagste en meest achteruit geschoven
normale besturings- of gebruikspositie welke door de fabrikant van het
voertuig wordt aangegeven voor elke zitplaats waarin hij voorziet.
1.3. „Rugleuninghoek” is de hoek van de rugleuning ten opzichte van de
verticaal.
1.4. De „werkelijke rugleuninghoek” is de hoek, gevormd door de verticaal
door hetpuntH en de referent ielijn van hetbovenlichaam van hetmense-
lijke lichaam, voorgesteld door de in punt 3 beschreven pop.
1.5. De „ontwerp-rugleuninghoek” is de door de fabrikant voorgeschreven
hoek die:
1.5.1. bepalend is voor de rugleuninghoek voor de laagste en meest achteruit
geschoven normale besturings- of gebruikspositie welke door de fabrikant
van het voertuig wordt aangegeven voor elke zitplaats waarin hij voor-
ziet;
1.5.2. wordt gevormd in punt R door de verticaal en de referentielijn voor het
bovenlichaam;
1.5.3. theoretisch overeenkomt met de werkelijke rugleuninghoek.
2. BEPALING VAN DE PUNTEN H EN VAN DE WERKELIJKE
RUGLEUNINGHOEKEN
2.1. Voor elke zitplaats waarin door de fabrikant is voorzien moet een punt H
en een werkelijke rugleuninghoek worden bepaald. Wanneer de
zitplaatsen op eenzelfde rij als gelijksoortig kunnen worden beschouwd
(bank, identieke stoelen, enz.) wordt er slechts één punt H en één werke-
lijke rugleuninghoek per rij zitplaatsen bepaald door de in punt 3
beschreven proefpop op een plaats te zetten die representatief voor de rij
zitplaatsen wordt geacht. Deze plaats is:
2.1.1. in de voorste rij, de plaats van de bestuurder,
2.1.2. in de achterste rij (of rijen), een plaats aan de buitenzijde.2.2. Voor elke bepaling van hetpuntH en de werkelijke rugleuninghoek
wordt de betrokken zitplaats in de laagste en meest achteruit geschoven
normale besturings- of gebruikspositie geplaatst welke door de fabrikant
van het voertuig wordt opgegeven. De rugleuning wordt, indien deze
afzonderlijk verstelbaar is, op de door de fabrikant aangegeven wijze
vergrendeld, indien aanwijzingen van de fabrikantont breken, op een
zodanige wijze vergrendeld datde werkelijke rugleuninghoek t ussen de
25º en 15º is.
3. KENMERKEN VAN DE PROEFPOP
3.1. Er wordteen driedimensionale proefpop gebruikt , waarvan massa en
omvang overeenkomen metdie van een volwassen man van gemiddelde
grootte. Deze proefpop is afgebeeld in de figuren 1 en 2 van het
aanhangsel bij deze bijlage.
3.2. De proefpop bestaat uit:
3.2.1. t wee delen waarvan hetene de rug en hetandere hetzit vlak van het
lichaam voorstelt en die draaibaar zijn om een as die de draaias tussen1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 480
▼B
bovenlichaam en dijen voorstelt. Het snijpunt van deze as op de zijde van
de pop is puntH van de pop;
3.2.2. twee delen die de benen voorstellen en draaibaar verbonden zijn met het
deel dat het zitvlak voorstelt;
3.2.3. twee delen die de voeten voorstellen en door gewrichten die de enkels
voorstellen met de benen verbonden zijn;
3.2.4. bovendien is hetdeel dathetzit vlak voorst eltvoorzien van een wat erpas
voor het controleren van de hoek in de dwarsrichting.
3.3. Op geschikte punten die de zwaartepunten van de lichaamsdelen voor-
stellen worden gewichten aangebracht, waarvan de massa overeenstemt
met de massa van elk lichaamsdeel, teneinde een proefpop met een totale
massa van 75,6 kg te verkrijgen. Bijzonderheden betreffende de verschil-
lende gewichten worden verstrekt in de tabel van figuur 2 van het
aanhangsel.
3.4. Als referentielijn van het bovenlichaam van de pop wordt een rechte
genomen die door hetgewricht spuntvan de dij in hetbovenlichaam en
het theoretische gewrichtspunt van de hals op het bovenlichaam loopt
(zie figuur 1 van hetaanhangsel).
4. PLAATSING VAN DE PROEFPOP
De driedimensionale proefpop wordt op de volgende wijze op de zitplaats
gezet:
4.1. het voertuig wordt op een horizontaal vlak geplaatst en de zitplaatsen
worden overeenkomstig punt 2.2 ingesteld;
4.2. de te beproeven zitplaats wordt bedekt met een stuk stof om de proefpop
gemakkelijker op de juiste plaats te kunnen zetten;
4.3. de pop wordt op de betrokken zitplaats gezet, met haar rotatieas loodrecht
op hetmiddenlangsvlak van hetvoert uig;
4.4. de voeten van de pop worden als volgt geplaatst:4.4.1. bij de voorste zitplaatsen zodanig dat het waterpas voor het controleren
van de helling van het zitvlak in de dwarsrichting horizontaal komt te
staan;
4.4.2. bij de achterste zitplaatsen worden de voeten zo geplaatst dat zij, voor
zover mogelijk, de voorste zitplaatsen raken. Indien de voeten dan op
delen van de vloer steunen die niet even hoog zijn, dient de voet die het
eerst de voorste zitplaatsen raakt als referentie terwijl de andere voet zo
wordt geplaatst dat het waterpas voor het controleren van de helling in de
dwarsrichting horizontaal komt te staan;
4.4.3. indien punt H op een middenzitplaats wordt bepaald, worden de voeten
aan beide zijden van de tunnel geplaatst;
4.5. de gewichten worden op de onderbenen geplaatst, het zitvlak wordt weer
in de stand gebracht waarin het waterpas horizontaal is en de dijge-
wichten worden op het deel geplaatst dat het zitvlak voorstelt;
4.6. de proefpop wordt door middel van de stang der kniegewrichten van de
rugleuning van de zitplaats weggetrokken en de rug wordt naar voren
gebogen. Daarna wordtde proefpop opnieuw op haar plaat s gezetdoor
het zitvlak naar achteren te schuiven, totdat men weerstand ontmoet;
tenslotte laat men de rug van de proefpop opnieuw naar achteren tegen
de rugleuning van de zitplaats leunen;
4.7. op de proefpop wordt tweemaal een horizontale kracht van 10 ± 1 daN
uitgeoefend. De richting en het aangrijpingspunt van de kracht zijn in
figuur 2 van hetaanhangsel meteen pijl aangegeven;
4.8. eerst worden de gewichten van het zitvlak op de rechter en linkerzijde en
vervolgens de gewichten van het bovenlichaam aangebracht. Daarbij
moet het dwarswaterpas van de proefpop horizontaal worden gehouden;
4.9. terwijl het dwarswaterpas van de proefpop horizontaal wordt gehouden,
wordt de rug naar voren gebogen tot de gewichten van het bovenlichaam
zich boven hetpuntH bevinden, t eneinde op deze wijze iedere wrijving
tegen de rugleuning uit te schakelen;
4.10. nu wordt de rug voorzichtig weer naar achteren gebracht, waarmede de
proefpop helemaal op haar plaats is. Het dwarswaterpas van de proefpop
moethorizont aal zijn. Is ditniethetgeval, dan moetopnieuw t e werk
worden gegaan zoals hierboven vermeld.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 481
▼B
5. RESULTATEN
5.1. Wanneer de proefpop overeenkomstig punt 4 is opgesteld, worden het
punt H en de werkelijke rugleuninghoek van de betrokken zitplaats
bepaald door hetpuntH en de hellingshoek van de referent ielijn van het
bovenlichaam van de proefpop.
5.2. De coördinaten van het punt H in relatie tot drie onderling loodrechte
vlakken en de werkelijke rugleuninghoek moeten worden gemeten ter
vergelijking metde gegevens die door de fabrikantvan hetvoert uig zijn
verstrekt.
6. CONTROLE VAN DE RELATIEVE POSITIE VAN PUNT R TEN
OPZICHTE VAN PUNT H EN DE CORRELATIE TUSSEN DE
ONTWERP- EN DE WERKELIJKE RUGLEUNINGHOEK
6.1. De resultaten van de voor punt H en de werkelijke rugleuninghoek over-
eenkomstig punt 5.2 verrichte metingen moeten worden vergeleken met
de coördinaten van het punt R en de ontwerp-rugleuninghoek zoals
aangegeven door de fabrikantvan hetvoert uig.
6.2. De relatieve positie van punt R ten opzichte van punt H en de correlatie
tussen de ontwerp-rugleuninghoek en de werkelijke rugleuninghoek
worden voor de betreffende zitplaats bevredigend geacht, indien het punt
H zoals bepaald door zijn coördinaten zich in een vierkant bevindt
waarvan de zijden 50 mm bedragen en de diagonalen elkaar snijden in
puntR, en indien de werkelijke rugleuninghoek nietmeer dan 5º afwijkt
van de ontwerp-rugleuninghoek.
6.2.1. Indien aan deze voorwaarden wordtvoldaan, wordtvoor de proef gebruik
gemaaktvan hetpuntR en de ont werp-rugleuninghoek; indien noodzake-
lijk wordt voorts de proefpop zo opgesteld dat punt H samenvalt met punt
R en de werkelijke rugleuninghoek samenvaltmetde ont werp-rugleu-
ninghoek.
6.3. Indien puntH of de werkelijke rugleuninghoek nietaan de in punt6.2
genoemde eisen voldoet, zal het punt H of de werkelijke rugleuninghoek
nog tweemaal worden bepaald (in totaal drie keer). Indien de resultaten
van twee van deze drie proefnemingen in overeenstemming zijn met de
eisen, dan worden de resultaten van de proef bevredigend geacht.
6.4. Indien tenminste twee van de drie proeven resultaten te zien geven die
nietin overeenst emming zijn metde eisen van punt6.2, dan worden de
resultaten van de proef onbevredigend geacht.
6.5. Indien zich een situatie voordoet zoals beschreven in punt 6.4, of indien
controle niet mogelijk is omdat de fabrikant geen gegevens betreffende
de positie van punt R of inzake de ontwerp-rugleuninghoek heeft
verstrekt, kan gebruik worden gemaakt van het gemiddelde van de resul-
taten van de drie proeven en kan dit als van toepassing worden
beschouwd voor alle gevallen waarin in dithoofdst uk wordtverwezennaar puntR of de ont werp-rugleuninghoek.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 482
▼B
Aanhangsel
Figuur1
De delen van de driedimensionale proefpop
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 483
▼B
Figuur2
Afmetingen en massa van de pop
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 484
▼B
BIJLAGEIV
TREKINRICHTING
(Alle afmetingen zijn in mm)
Figuur1
Figuur2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 485
▼B
Figuur3
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 486
▼B
BIJLAGEV
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 487
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 488
▼B
BIJLAGEVI
VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT VEILIGHEIDSGORDELS
1. De voorschriften voor motorvoertuigen van categorie M1van de bijlagen
van Richtlijn 77/541/EEG (1) zijn van toepassing.
2. In afwijking van de montagevoorschriften van punt 3 van bijlage I van
genoemde richtlijn mogen voertuigen met een ledige massa van maximaal
400 kg (of 550 kg indien de voertuigen bestemd zijn voor goederenvervoer)
voorzien zijn van gordels of bevestigingssystemen die de volgende soorten
veiligheidsgordels omvatten:
2.1. op zijzitplaatsen, driepuntsgordels al dan niet met oprolmechanisme;
2.2. op middenzitplaatsen heupgordels of driepuntsgordels al dan niet met
oprolmechanisme.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 489
(1) PB nr. L 220 van 29. 8. 1977, blz. 95.
▼B
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 490
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 491
▼B
Aanhangsel3
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 492
▼B
Aanhangsel4
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 493
▼B
HOOFDSTUK 12
RUITEN, RUITEWISSERS, RUITESPROEIERS EN ONTDOOIINGS- EN ONTWASEMINGS-
INRICHTINGEN VAN BROMFIETSEN OP DRIE WIELEN, DRIEWIELERS EN
VIERWIELERS MET CARROSSERIE
LIJST VAN DE BIJLAGEN
BIJLAGE I Ruiten …
Aanhangsel 1 Inlichtingenformulier betreffende een type ruit bestemd voor driewielige
bromfietsen, driewielers of vierwielers met carrosserie …
Aanhangsel 2 Goedkeuringscertificaat voor een type ruit bestemd voor driewielige brom-
fietsen, driewielers of vierwielers met carrosserie …
Aanhangsel 3 Inlichtingenformulier betreffende de installatie van de ruiten op een type
driewielige bromfiets, driewieler of vierwieler met carrosserie …
Aanhangsel 4 Goedkeuringscertificaat voor de installatie van de ruiten op een type drie-
wielige bromfiets, driewieler of vierwieler met carrosserie …
BIJLAGE II Ruitewissers, ruitesproeiers, ontdooiings- en ontwasemingsinrichtingen van
driewielige bromfietsen, driewielers of vierwielers met carrosserie …
Aanhangsel 1 Procedure voor het bepalen van de gezichtsvelden bij voorruiten van drie-
wielige bromfietsen, driewielers en vierwielers met carrosserie ten opzichte
van de punten V …
Aanhangsel 2 Mengsel voor de beproeving van ruitewissers en ruitesproeiers …
Aanhangsel 3 Inlichtingenformulier betreffende de ruitewisser voor een type driewielige
bromfiets, driewieler of vierwieler met carrosserie …
Aanhangsel 4 Goedkeuringscertificaat voor de ruitewisser voor een type driewielige
bromfiets, driewieler of vierwieler met carrosserie …
Aanhangsel 5 Inlichtingenformulier betreffende de ruitesproeier voor een type driewie-
lige bromfiets, driewieler of vierwieler met carrosserie …
Aanhangsel 6 Goedkeuringscertificaat voor de ruitesproeier voor een type driewielige
bromfiets, driewieler of vierwieler met carrosserie …
Aanhangsel 7 Inlichtingenformulier betreffende de ontdooiings- en ontwasemingsinrich-
ting voor een type driewielige bromfiets, driewieler of vierwieler met
carrosserie …
Aanhangsel 8 Goedkeuringscertificaat voor de ontdooiings- en ontwasemingsinrichting
voor een type driewielige bromfiets, driewieler of vierwieler met carros-
serie …1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 494
▼B
BIJLAGEI
RUITEN
1. CONSTRUCTIEVOORSCHRIFTEN
1.1. De in dit hoofdstuk bedoelde voertuigen waarvan de door de constructie
bepaalde maximumsnelheid meer dan 45 km/h bedraagt, zijn onder-
worpen aan de constructie- en installatievoorschriften van Richtlijn 92/
22/EEG (1) betreffende veiligheidsruiten en materialen voor ruiten van
motorvoertuigen.
1.2. De in dit hoofdstuk bedoelde voertuigen met een door de constructie
bepaalde maximumsnelheid van ten hoogste 45 km/h zijn onderworpen
aan de voorschriften van Richtlijn 92/22/EEG of van bijlage III van
Richtlijn 89/173/EEG (2) betreffende bepaalde onderdelen en kenmerken
van landbouw- of bosbouwtrekkers op wielen, met dien verstande dat:
1.2.1. de tekst van punt 10 van bijlage III A van Richtlijn 89/173/EEG door de
volgende tekst wordt vervangen: „Per jaar zijn twee inspecties toege-
staan”;
1.2.2. de bijlagen III B en III P van de genoemde richtlijn respectievelijk door
de aanhangsels 1 tot en met 4 worden vervangen.
2. INSTALLATIEVOORSCHRIFTEN VOOR VOORRUITEN EN
ANDERE RUITEN OP DE IN PUNT 1.2 BEDOELDE VOERTUIGEN
2.1. Voertuigen met carrosserie kunnen, naar keuze van de constructeur,
worden voorzien van:
2.1.1. „voorruiten” en „andere ruiten dan voorruiten” die voldoen aan de voor-
schriften van bijlage III A van Richtlijn 89/173/EEG;
2.1.2. voorruiten die voldoen aan de voorschriften die van toepassing zijn op
„andere ruiten dan voorruiten” van bijlage III A van Richtlijn 89/173/
EEG, metuit zondering van die welke onder de bepalingen van punt
9.1.4.2 van bijlage III C van dezelfde richtlijn vallen (ruiten waarvan de
gewone lichtdoorlatingsfactor minder dan 70 % mag zijn).1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 495
(1) PB nr. L 129 van 14. 5. 1992, blz. 11.
(2) PB nr. L 67 van 10. 3. 1989, blz. 1.
▼B
Aanhangsel1
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 496
▼B
Aanhangsel2
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 497
▼B
Aanhangsel3
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 498
▼B
Aanhangsel4
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 499
▼B
BIJLAGEII
RUITEWISSERS, RUITESPROEIERS, ONTDOOIINGS- EN ONTWASE-
MINGSINRICHTINGEN VAN DRIEWIELIGE BROMFIETSEN,
DRIEWIELERS OF VIERWIELERS MET CARROSSERIE
1. DEFINITIES
In deze bijlage wordtverst aan onder:
1.1. „type voertuig wat betreft de ruitewissers, ruitesproeiers, ontdooiings-
en ontwasemingsinrichtingen voor de voorruit”, voertuigen welke
onderling geen essentiële verschillen vertonen ten aanzien van:
1.1.1. de vormen en inrichtingen aan de binnen- en buitenzijde die binnen het
in punt1 van aanhangsel 1 omschreven gebied van invloed kunnen zijn
op hetgezicht sveld,
1.1.2. de vormen, afmetingen en kenmerken van de voorruit en de montage
daarvan,
1.1.3. de kenmerken van de ruitewissers en ruitesproeiers en van het interieur-
verwarmingssysteem;
1.2. „punten V” punten waarvan de plaats in de passagiersruimte wordt
bepaald in relatie tot de verticale langsvlakken door de middelpunten
van de meest buitenwaarts ontworpen zitplaatsen van de voorstoelen
en gerelateerd aan punt R en de ontwerphoek van de rugleuning. Deze
punten worden gebruikt om na te gaan of voldaan wordt aan de eisen
met betrekking tot het gezichtsveld (zie aanhangsel 1);
1.3. „punt R of referentiepunt van de zitplaats en punt H”: de definities in
hoofdstuk XI betreffende veiligheidsgordels en bevestigingspunten
daarvoor.
1.4. „Niveaupunten van de voorruit” punten waar lijnen die straalsgewijze
van de V-punten naar het buitenoppervlak van de voorruit lopen, deze
voorruitsnijden.
1.5. „Doorzichtig gedeelte van een voorruit” het gedeelte van de voorruit
waarvan de loodrecht op het oppervlak gemeten lichtdoorlatingsfactor
nietminder dan 70 % bedraagt ;
1.6. „Ruitewisser” de inrichting die bestaat uit een mechanisme waarmede
hetbuit enoppervlak van de voorruitwordtgeveegd en de benodigde
hulp- en bedieningsorganen voor hetin- en uit schakelen;
1.7. „Veegoppervlak” het gedeelte van het buitenoppervlak van een natte
voorruitdatdoor de ruit ewisser wordtschoongeveegd;
1.8. „Ruitesproeier” de inrichting die een hoeveelheid vloeistof bevat welke
op het buitenoppervlak van de voorruit kan worden gespoten alsmede
de benodigde bedieningsorganen voor hetin- en uit schakelen;
1.9. „Ruitesproeierbediening” een middel of hulpmiddel waarmede de
ruitesproeier wordt in- en uitgeschakeld. De in- en uitschakeling kunnen
metde werking van de ruit ewisser worden gecombineerd of onafhanke-
lijk hiervan zijn;
1.10. „Ruitesproeierpomp” de inrichting waarmede de vloeistof van de ruites-
proeier uithetreservoir op hetoppervlak van de voorruitwordt
gebracht;
1.11. „Sproeikop” een in richting verstelbare inrichting met behulp waarvan
de ruitesproeiervloeistof op de voorruit wordt gericht;
1.12. „Werking van de ruitesproeier” het vermogen van een ruitesproeier om
de vloeistof op de sproeizone van de voorruit te spuiten zonder dat er
bij normaal gebruik een lek optreedt of een toevoerslang van de ruites-
proeier losraakt;
1.13. „Ontdooiingsinrichting” de inrichting die bestemd is om rijp of ijs op
oppervlakken van de voorruit te doen smelten en zodoende het uitzicht
te herstellen;
1.14. „Ontdooiing” het verwijderen van rijp of ijs op het glasoppervlak met
behulp van ontdooiingsinrichting en ruitewisser;
1.15. „Ontdooid gedeelte” het deel van het glasoppervlak dat droog is of
bedekt is met gesmolten of gedeeltelijk gesmolten rijp (nat) die met de
ruitewisser kan worden verwijderd, met uitsluiting van het met droge
rijp bedekte deel van de voorruit;1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 500
▼B
1.16. „Ontwasemingsinrichting” de inrichting die bestemd is om dampaanslag
op hetbinnenoppervlak van de voorruitt e verwijderen en zodoende het
uitzicht te herstellen;
1.17. „Dampaanslag” een laag condens op hetbinnenoppervlak van de ruit en;1.18. „Ontwaseming” het verwijderen van dampaanslag op de binnenzijde
van de ruiten met behulp van de ontwasemingsinrichting.
2. VOORSCHRIFTEN2.1.Ruitewisser
2.1.1. Elk voertuig moet zijn uitgerust met tenminste één automatische ruite-
wisser, d.w.z. een ruitewisser die bij lopende voertuigmotor kan
functioneren zonder enige andere tussenkomst van de bestuurder dan
die welke voor hetin- en uit schakelen nodig is.
2.1.1.1. Het veegoppervlak van de ruitewisser moet tenminste 90 % beslaan van
gezichtsveldzone A als omschreven in punt 2.2 van aanhangsel 1.
2.1.2. De ruitewisser moet tenminste één wissnelheid hebben die meer
bedraagt dan 40 slagen per minuut. Onder slag wordt verstaan een
volledige heen en teruggaande beweging van de wissers.
2.1.3. De in punt2.1.2 vermelde wissnelheid (-snelheden) moet (en) worden
verkregen overeenkomstig de aanwijzingen van de punten 3.1.1 tot en
met3.1.8.
2.1.4. De wisserarm moetzodanig zijn gemont eerd datdeze van de voorruit
kan worden verwijderd om hetreinigen ervan metde hand mogelijk t e
maken.
2.1.5. De ruitewisser moet gedurende twee minuten op een droge voorruit
kunnen functioneren overeenkomstig de voorschriften van punt 3.1.9.
2.1.6. Het systeem moet bestand zijn tegen een blokkering gedurende een
ononderbroken periode van 15 seconden van de wissers in verticale
stand, waarbij de bedieningsschakelaar is ingesteld op de hoogste
wissnelheid.
2.2.Ruitesproeier
2.2.1. Elk voertuig moet zijn uitgerust met een ruitesproeier die bestand is
tegen de belastingen die ontstaan indien de sproeikoppen verstopt zijn
en het systeem overeenkomstig de procedure van punt 3.2.1 in werking
wordtgest eld.
2.2.2. De werking van ruitesproeier en ruitewisser mag niet worden verstoord
door blootstelling aan de verschillende temperaturen die in de punten
3.2.2 en 3.2.3 zijn voorgeschreven.
2.2.3. De ruitesproeier moet voldoende vloeistof kunnen versproeien om 60 %
van de in punt2.2 van aanhangsel 1 omschreven zone vrij t e maken
onder de voorwaarden van punt3.2.4.
2.2.4. Het vloeistofreservoir moet een inhoud van minstens 1 liter hebben.
2.3.Ontdooiings- en ontwasemingsinrichting
2.3.1. Elk voertuig moet zijn uitgerust met een ontdooiings- en ontwasemings-
inrichting voor de voorruit waarmede rijp en ijs op de ruit en
dampaanslag op hetbinnenoppervlak van de voorruitkunnen worden
verwijderd.
Deze inrichting is evenwel niet vereist op driewielige bromfietsen met
carrosserie en meteen mot or waarvan hetvermogen ≤4 kW is.
2.3.2. De voorwaarden van punt2.3.1 worden geachtt e zijn vervuld indien
het voertuig is voorzien van een geschikt interieurverwarmingssysteem
datmoetvoldoen aan de voorwaarden van Richt lijn 78/548/EEG (
1)
inzake de verwarming van het interieur van motorvoertuigen, met de
volgende toevoeging aan de punten 2.4.1.1 en 2.4.1.2 van bijlage I van
de bovengenoemde richtlijn: „een andere mogelijkheid is dat duidelijk
wordt aangetoond dat eventuele lekkages niet in het interieur kunnen
doordringen”.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 501
(1) PB nr. L 168 van 26. 6. 1978, blz. 40.
▼B
2.3.3. In afwijking van hetbepaalde in punt2.3.2 zijn voor voert uigen
waarvan het vermogen meer dan 15 kW bedraagt, de voorschriften van
Richtlijn 78/317/EEG (1) inzake ontdooiings- en ontwasemingsinrich-
tingen voor het glasoppervlak van motorvoertuigen van toepassing.
3. BEPROEVINGSPROCEDURE
3.1.Ruitewisser
3.1.1. Tenzij anders voorgeschreven moeten de hieronder beschreven proeven
onder de volgende omstandigheden worden verricht:
3.1.2. de omgevingstemperatuur mag niet onder 10 ºC en niet boven 40 ºC
liggen;
3.1.3. de voorruitwordtvoort durend natgehouden;
3.1.4. bij een elektrische ruitewisser moet ook nog aan de volgende bepa-
lingen worden voldaan:
3.1.4.1. de accu moetvolledig geladen zijn;
3.1.4.2. het toerental van de motor moet overeenkomen met 30 % ± 10 % van
het toerental bij maximaal vermogen;
3.1.4.3. de dimlichten moeten branden;
3.1.4.4. verwarming en/of ventilatie moeten, indien aanwezig en indien ze elek-
trisch zijn, zodanig werken dat het stroomverbruik maximaal is;
3.1.4.5. de ontdooiings- en ontwasemingsinrichtingen moeten, indien aanwezig
en indien ze elekt risch zijn, zodanig werken dathetst roomverbruik
maximaal is.
3.1.5. Ruitewissers die op perslucht of met onderdruk werken moeten voort-
durend metde voorgeschreven wissnelheden kunnen werken, ongeacht
het toerental en de belasting van de motor.
3.1.6. De wissnelheden van de ruitewisser moeten in overeenstemming zijn
metde voorschrift en van punt2.1.2 na een voorafgaande werking van
de ruitewisser gedurende 20 minuten op een nat oppervlak.
3.1.7. Het buitenoppervlak van de voorruit wordt grondig ontvet met methy-
lalcohol of een gelijkwaardig ontvettingsmiddel. Na het drogen brengt
men hierop een ammoniakoplossing van tenminste 3 % en ten hoogste
10 % aan; men laatde ruitdrogen en wrijfthetoppervlak af meteen
droge katoenen doek.
3.1.8. Op hetbuit enoppervlak van de voorruitwordteen uniforme laag van
hetproefmengsel (zie aanhangsel 2) aangebrachtwelke men laat
drogen.
3.1.9. Aan de voorschriften van punt 2.1.5 moet worden voldaan onder de
voorwaarden van punt3.1.4.
3.2.Ruitesproeier
Beproevingsomstandigheden
3.2.1.Proefnr.1
3.2.1.1. De ruitesproeier wordt tot in de sproeikop geheel met water gevuld en
vervolgens gedurende tenminste 4 uur blootgesteld aan een omgevings-
temperatuur van 20 ± 5 ºC. Alle sproeikoppen worden afgesloten en de
bediening wordtzesmaal in een minuutgedurende een periode van
tenminste 3 seconden ingeschakeld. Indien de ruitesproeier door de
spierkrachtvan de best uurder wordtbediend, is de voorgeschreven
krachtals volgt :
Bediening Voorgeschreven kracht
metde hand 11 daN t ot13,5 daN
metde voet 40 daN t ot44,5 daN1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 502
(1) PB nr. L 81 van 28. 3. 1978, blz. 27.
▼B
3.2.1.2. Bij elektrische pompen moet de proefspanning tenminste gelijk zijn aan
de nominale spanning, maar mag zij deze nietmeer dan 2 V over-
schrijden.
3.2.1.3. Na beproeving van de ruitesproeier moet de werking ervan voldoen aan
de eisen van punt1.12.
3.2.2.Proefnr.2 (blootstelling aan lage temperaturen)
3.2.2.1. De ruitesproeier wordt tot in de sproeikop geheel met water gevuld en
gedurende tenminste 4 uur blootgesteld aan een omgevingstemperatuur
van − 18 ºC ± 3 ºC, waarbij erop moetworden geletdatal hetwat er in
de ruitesproeier bevroren is. De ruitesproeier wordt vervolgens blootge-
steld aan een omgevingstempratuur van 20 ºC ± 2 ºC tot het ijs volledig
gesmolten is. Vervolgens wordt de werking van de ruitesproeier gecon-
troleerd volgens punt 3.2.1.
3.2.3.Proefnr.3 (blootstelling aan hoge temperaturen)
3.2.3.1. De ruitesproeier wordt met water met een temperatuur van 60 ºC ± 3 ºC
gevuld. De werking van de ruitesproeier wordt gecontroleerd volgens
punt3.2.1.
3.2.4.Proef nr. 4 (beproeving van de goede werking van de ruitesproeier
overeenkomstig punt 2.2.3)
3.2.4.1. De ruitesproeier wordt tot in de sproeikop geheel met water gevuld. Bij
stilstaand voertuig en zonder noemenswaardige invloed van de wind,
wordt (worden) de sproeikop(pen) ingesteld in de richting van de
gewenste zone van het buitenoppervlak van de voorruit. De doorvoor
gebruikte kracht mag, indien de ruitesproeier wordt bediend door de
spierkracht van de bestuurder, niet groter zijn dan die welke in punt
3.2.1.1 is voorgeschreven. Indien de ruitesproeier werkt met een elektri-
sche pomp, gelden de voorschriften van punt 3.1.4.
3.2.4.2. Hetbuit enoppervlak van de voorruitwordtvoorbehandeld overeenkom-
stig de voorschriften van de punten 3.1.7 en 3.1.8.
3.2.4.3. De ruitesproeier wordt vervolgens, volgens de voorschriften van de
fabrikant, in werking gesteld gedurende 10 slagen bij automatische
werking bij de hoogste wissnelheid. Vervolgens meet men het gedeelte
van de zone van hetgezicht sveld als omschreven in punt2.2 van
aanhangsel 1, datop deze wijze wordtgereinigd.
3.3. Alle proeven met de ruitesproeier overeenkomstig de punten 3.2.1 tot
en met3.2.3 worden verrichtop een en dezelfde inricht ing.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 503
▼B
Aanhangsel1
Procedure voor het bepalen van de gezichtsvelden bij voorruiten van drie-
wielige bromfietsen, driewielers en vierwielers met carrosserie ten opzichte
van de punten V
1. POSITIES VAN DE PUNTEN V
1.1. De posities van de punten V ten opzichte van punt R, zoals aangegeven
door de coördinaten XYZ van het driedimensionale referentiesysteem,
zijn weergegeven in de tabellen I en II.
1.2. Tabel I geeft de basiscoördinaten voor een ontwerprugleuninghoek van
25º. De positieve richting van de coördinaten is weergegeven in figuur 1.
TABEL I
PuntV X Y Z
V168 mm − 5 mm 665 mm
V268 mm − 5 mm 589 mm
1.3.Correctie voor ontwerprugleuninghoeken die niet gelijk zijn aan 25º
1.3.1. Tabel II geeftde waarden aan waarmee de coördinaat ∆X van elk punt
V moetworden gecorrigeerd, indien de ont werprugleuninghoek niet
gelijk is aan 25º. De positieve richting van de coördinaten is aangegeven
in figuur 1.
TABEL II
Rugleuninghoek
(in graden)Horizontale coördinaten
∆X
5 − 186 mm
6 − 177 mm7 − 167 mm
8 − 157 mm
9 − 147 mm
10 − 137 mm
11 − 128 mm
12 − 118 mm
13 − 109 mm
14 − 99 mm
15 − 90 mm
16 − 81 mm
17 − 72 mm
18 − 62 mm
19 − 53 mm
20 − 44 mm
21 − 35 mm
22 − 26 mm
23 − 18 mm
24 − 9 mm
25 0 mm26 9 mm
27 17 mm
28 26 mm
29 34 mm1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 504
▼B
Rugleuninghoek
(in graden)Horizontale coördinaten
∆X
30 43 mm
31 51 mm
32 59 mm
33 67 mm
34 76 mm35 84 mm
36 92 mm
37 100 mm
38 108 mm
39 115 mm
40 123 mm
2. GEZICHTSVELDEN
2.1. Aan de hand van de punten V worden twee gezichtsvelden bepaald.
2.2. Gezichtsveld A is de zone van het buitenoppervlak van de voorruit die
wordtbegrensd door de vier volgende vlakken die zich van de punt en V
naar voren uitstrekken (zie figuur 1):
— een verticaal vlak door V
1en V2datnaar links een hoek van 18º
vormtmeteen X-as;
— een vlak datevenwijdig aan de Y-as door V1loopten naar boven een
hoek van 3º vormtmetde X-as;
— een vlak datevenwijdig aan de Y-as door V2loopten naar beneden
een hoek van 1º vormtmetde X-as;
— een verticaal vlak door V1en V2datnaar recht s een hoek van 20º
vormtmetde X-as.1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 505
▼B
Figuur1
Gezichtsveld A
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 506
▼B
Aanhangsel2
Mengsel voor de beproeving van ruitewissers en ruitesproeiers
Het in de punten 3.1.8 en 3.2.4.2 bedoelde beproevingsmengsel bestaat uit 92,5
volume-procenten water (met een hardheid van minder dan 205 g/1 000 kg na
verdamping), 5 volumeprocenten verzadigde zoutoplossing (natriumchloride in
water) en 2,5 volumeprocenten stof, samengesteld volgens de tabellen I en II.
TABEL I
Analyse van hetst of voor de beproeving
Bestanddeel Gewichtspercentage
SiO267 tot 69
Fe2O33 tot 5
Al2O315 tot 17
CaO 2 tot 4
MgO 0,5 tot 1,5
Alkaliën 3 tot 5
Verbrandingsverliezen 2 tot 3
TABEL II
Verdeling van het grove stof naar deeltjesgrootte
Grootte der deeltjes
(in µm)Verdeling naar afmeting
(in %)
0 tot 5 12 ± 2
5 tot 10 12 ± 3
10 tot 20 14 ± 3
20 tot 40 23 ± 3
40 tot 80 30 ± 3
80 tot 200 9 ± 31997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 507
▼B
Aanhangsel3
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 508
▼B
Aanhangsel4
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 509
▼B
Aanhangsel5
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 510
▼B
Aanhangsel6
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 511
▼B
Aanhangsel7
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 512
▼B
Aanhangsel8
1997L0024 — NL — 10.09.2003 — 002.001 — 513