Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de
instellingen
"BVERORDENING (EG) Nr. 1091/94 V AN DE COMMISSIE
van 29 april 1994
houdende enige uitvoeringsbepalingen van V erordening (EEG) nr. 3528/86 van de Raad betreffende
de bescherming van de bossen in de Gemeenschap tegen luchtverontreiniging
(PB L 125 van 18.5.1994, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
"M1 Verordening (EG) nr. 690/95 van de Commissie van 30 maart
1995L 71 25 31.3.1995
"M2 Verordening (EG) nr. 1390/97 van de Commissie van 18 juli 1997 L 190 3 19.7.1997
"M3 Verordening (EG) nr. 1545/1999 van de Commissie van 14 juli
1999L 180 9 15.7.19991994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 1
VERORDENING (EG) Nr. 1091/94 V AN DE COMMISSIE
van 29 april 1994
houdende enige uitvoeringsbepalingen van Verordening (EEG) nr.
3528/86 van de Raad betreffende de bescherming van de bossen in de
Gemeenschap tegen luchtverontreiniging
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,Gelet op Verordening (EEG) nr. 3528/86 van de Raad van 17 november
1986 betreffende de bescherming van de bossen in de Gemeenschap
tegen luchtverontreiniging (
1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening
(EEG) nr. 2157/92 (2), en met name op artikel 3,
Gelet op Resolutie nr. 1 van de eerste Ministerconferentie over de
bescherming van de bossen in Europa (3) en de maatregelen naar
aanleiding daarvan,
Overwegende dat op grond van artikel 2, lid 1, derde en vierde streepje,
van Verordening (EEG) nr. 3528/86 de actie van de Gemeenschap ten
doel heeft de Lid-Staten te helpen om:
— een intensieve en doorlopende bewaking van de bosecosystemen tot
stand te brengen;
— een net van permanente registratiepunten voor deze intensieve en
doorlopende bewaking op een samenhangende en harmonische wijze
aan te leggen of te vervolledigen;
Overwegende dat overeenkomstig artikel 2, lid 2, van Verordening
(EEG) nr. 3528/86 de Lid-Staten de Commissie de gegevens doen
toekomen die via het net van registratiepunten voor intensieve en
doorlopende bewaking zijn verzameld;
Overwegende dat dit net van registratiepunten wordt aangelegd om
gedetailleerde gegevens te verzamelen over de ontwikkeling van de
bosecosystemen in de Gemeenschap; dat via deze aanpak verbanden
kunnen worden gelegd tussen de veranderingen in de milieufactoren, met
name de luchtverontreiniging, en de reacties van bosecosystemen; dat
met behulp van de gegevens die dit net van registratiepunten verschaft de
gegevens van het net van waarnemingspunten van Verordening (EEG) nr.
1696/87 van de Commissie (4), laatstelijk gewijzigd bij Verordening
(EG) nr. 836/94 (5), beter zullen kunnen worden geïnterpreteerd;
Overwegende dat de in het kader van Verordening (EEG) nr. 3528/86
ingediende aanvragen om bijstand voor de intensieve en doorlopende
bewaking als bedoeld in artikel 2, lid 1, alle nodige gegevens dienen te
bevatten voor toetsing van de betrokken maatregelen aan de doel-
stellingen en criteria van genoemde verordening; dat, om de behandeling
en de vergelijking van de aanvragen te vergemakkelijken, deze gegevens
op uniforme wijze moeten worden ingediend;
Overwegende dat de in deze verordening vervatte maatregelen in
overeenstemming zijn met het advies van het Permanent Comité voor
bosbouw,!B
(1) PB nr. L 326 van 21. 11. 1986, blz. 2.
(2) PB nr. L 217 van 31. 7. 1992, blz. 1.
(3) December 1990, Straatsburg.
(4) PB nr. L 161 van 10. 6. 1987, blz. 1.
(5) PB nr. L 97 van 15. 4. 1994, blz. 4.1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 2
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING V ASTGESTELD:
Artikel 1
1. De Lid-Staten leggen een net van permanente waarnemingspunten
aan. Uiterlijk 30 juni 1994 moeten deze waarnemingspunten zijn
geselecteerd en moet meer dan 50 % van de waarnemingspunten
ingericht zijn volgens de gemeenschappelijke methodiek voor de aanleg
van een net van permanente waarnemingspunten voor intensieve en
doorlopende bewaking (zie bijlage I). De laatste waarnemingspunten
moeten 30 juni 1995 ingericht zijn. Uiterlijk op 15 december 1994 doen
de Lid-Staten aan de Commissie een overzicht toekomen van de
selectiecriteria en een complete lijst van de geselecteerde waarnemings-
punten met vermelding van basisgegevens zoals de ligging (lengtecoör-
dinaat, breedtecoördinaat, hoogteligging) en de boomsoorten, en
verstrekken haar tevens de algemene gegevens over ieder ingericht
waarnemingspunt in de gestandaardiseerde vorm die is vastgesteld in
bijlage VIIa.
2. Op de permanente waarnemingspunten wordt een intensieve en
doorlopende bewaking van het bosecosysteem uitgevoerd. Deze omvat
de doorlopende inventarisatie van de toestand van de kronen, de
inventarisatie van de toestand van de bodem en van de naalden en
bladeren, de meting van de groei, de depositie en de meteorologische
parameters, de bemonstering en analyse van de bodemoplossing en de
beoordeling van de bodemvegetatie, en zulks overeenkomstig objectieve
bemonsteringsmethoden en algemeen aanvaarde analysemethoden.
3. Vóór het einde van ieder jaar doen de lidstaten aan de Commissie in
een gestandaardiseerde vorm ten minste alle metingen toekomen die in
de loop van het voorbije jaar op ieder permanent waarnemingspunt zijn
verricht, zoals bepaald in bijlage VIIa, alsmede een rapport waarin die
gegevens worden toegelicht, zoals bepaald in bijlage VIIb. Bovendien
wordt aan de Commissie vóór 31 december van ieder jaar een jaarlijks
voortgangsrapport inzake de beoordeling en interpretatie van de
resultaten op nationaal niveau toegezonden, zoals bepaald in bijlage
VIIb.
4. De technische bepalingen betreffende dit artikel zijn opgenomen in
de bijlagen III tot en met XI.
Artikel 2
1. De in artikel 2, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 3528/86 bedoelde
aanvragen om financiële bijstand van de Gemeenschap voor:
— de totstandbrenging of uitbreiding van het net van permanente
waarnemingspunten voor intensieve en doorlopende bewaking,
— de inventarisatie van de toestand van de kroon,
— de inventarisatie van de toestand van de bodem,
— de bemonstering van naalden en bladeren,
— de metingen van de groei,— de metingen van de depositie,
— de meteorologische metingen,
— de bemonstering en analyse van de bodemoplossing en
— de beoordeling van de bodemvegetatie,
moeten de in bijlage II bij deze verordening gevraagde gegevens bevatten
en vergezeld gaan van de in diezelfde bijlage gevraagde bescheiden. De
aanvragen moeten in drievoud worden ingediend, in de in bijlage II
aangegeven vorm.!B
!M3
!M2
!M3
!B
!M2
!M3
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 3
De aanvragen voor een bepaald jaar moeten vóór 1 november van het
voorgaande jaar bij de Commissie worden ingediend.
2. Aanvragen die niet aan de lid 1 vermelde eisen voldoen, worden niet
in aanmerking genomen.
Artikel 3
Deze verordening treedt in werking op de derde dag volgende op die van
haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeen-
schappen .
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks
toepasselijk in elke Lid-Staat.!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 4
BIJLAGE I
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE AANLEG V AN EEN
NET V AN PERMANENTE W AARNEMINGSPUNTEN VOOR
INTENSIEVE EN DOORLOPENDE BEW AKING
(Artikel 2, lid 1, van V erordening (EEG) nr. 3528/86, zoals gewijzigd)
I. Algemene opmerkingen
De in artikel 2, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 3528/86, zoals gewijzigd,
vermelde actie heeft ten doel om in de lidstaten van de Gemeenschap een
net van permanente waarnemingspunten aan te leggen en gegevens te
verzamelen door intensieve en doorlopende bewaking.
De doelstellingen van de actie zijn:
— intensieve en doorlopende bewaking van bosecosystemen met
betrekking tot de schade als gevolg van luchtverontreiniging en
andere factoren die van invloed zijn op de toestand van het bos,
— verbetering van het inzicht in de oorzakelijke verbanden tussen
veranderingen in het bosecosysteem en de factoren die daarop van
invloed zijn, met name luchtverontreiniging, door op dezelfde
waarnemingspunten een aantal metingen uit te voeren en door debosecosystemen en hun componenten te bewaken,
— relevante informatie te verzamelen over de ontwikkeling van een
aantal bosecosystemen in de Gemeenschap.
II. Aanleg van het net van permanente waarnemingspunten
II.1. Keuze van de waarnemingspunten
De lidstaten hebben per 30 juni 1994 een voldoende aantal permanente
waarnemingspunten in hun land aangewezen. Sedertdien heeft een aantal
lidstaten zijn nationale programma van intensieve bewaking gecom-
pleteerd door de aanwijzing van bijkomende waarnemingspunten. Hetaantal van deze waarnemingspunten is in principe beperkt tot 15 perlidstaat, maar de lidstaten mogen er meer selecteren op voorwaarde dat
hun aantal niet méér bedraagt dan 20 % van het aantal nationale
waarnemingspunten dat deel uitmaakt van het communautaire roosternetmet vakken van 16 km bij 16 km (Verordening (EEG) nr. 1696/87).
De selectie van de waarnemingspunten is een zaak van de lidstaten, die
daarbij wel de volgende criteria moeten toepassen:
— de waarnemingspunten moeten zo gekozen worden dat de belang-
rijkste soorten in de bossen en de meest voorkomende groei-
omstandigheden in het betrokken land vertegenwoordigd zijn,
— de minimumgrootte van een waarnemingspunt is 0,25 ha horizontaal
gemeten,
— om de invloed van activiteiten in de omgeving van de waarnemings-
plaats te minimaliseren, dient een bufferzone rond het waarnemings-
punt aangeduid te worden. De breedte van deze bufferzone isafhankelijk van het type en de leeftijd van het bos. Indien hetwaarnemingspunt en de omgevende zone homogeen zijn wat betreft
boomhoogte en leeftijd, kan de breedte van de bufferzone beperkt
blijven tot 5 of 10 m. Indien het bosgebied waarin het waarnemings-punt ligt, bestaat uit gemengde opstanden of heterogeen is wat betreftsoortensamenstelling of leeftijdsopbouw, dient de bufferzone verbreed
te worden tot vijfmaal de potentiële maximumhoogte van de bomen
op het waarnemingspunt,
— aangezien het waarnemingspunt beschikbaar moet zijn voor lang-
durige bewaking, moeten de hoeken en/of grenzen duidelijk worden
aangegeven en moet iedere boom op het waarnemingspunt die in desteekproef is opgenomen een permanent nummer krijgen,
— de waarnemingspunten moeten steeds gemakkelijk toegankelijk zijn
en er mogen geen beperkingen zijn wat betreft de toegang en debeoordeling/bemonstering,
— er mogen geen verschillen zijn tussen het beheer op het waarnemings-
punt, in de bufferzone en in het omringende bos (voorbeeld: de!
M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 5
beheersingrepen dienen vergelijkbaar te zijn en de verstoring als
gevolg van monitoring dient minimaal te zijn),
— rechtstreekse vervuiling door bekende plaatselijke verontreinigings-
bronnen dient vermeden te worden. De waarnemingspunten mogen
niet gelegen zijn in de onmiddellijke nabijheid van landbouw-
bedrijven en evenmin dichtbij hoofdwegen of in de directe nabijheidvan vervuilende industrie,
— op of dichtbij het waarnemingspunt moeten voldoende bomen
beschikbaar zijn voor de beoordeling/bemonstering,
— het waarnemingspunt en de bufferzone dienen zo homogeen mogelijk
te zijn wat betreft soortensamenstelling, leeftijd van de bomen,grootte van de bomen, bodemtype en helling,
— de waarnemingspunten dienen voldoende ver van de rand van het bos
te liggen.
Aanbevolen wordt om waarnemingspunten te kiezen die de laatste jaren
zijn bewaakt in het kader van Verordening (EEG) nr. 3528/86 of andereprogramma’s. Wanneer bijkomende waarnemingspunten moeten wordengeselecteerd, verdient het aanbeveling waarnemingspunten te kiezen die
identiek zijn met of in de nabijheid zijn gelegen van een van de bestaande
waarnemingspunten van het 16 km * 16 km-net van de Gemeenschap endie zo gelegen zijn dat gegevens uit andere bronnen (bijvoorbeeldweerstations) kunnen worden gebruikt.
II.2. Inrichting en beschrijving van het waarnemingspunt
De lidstaten hebben in 1994 de algemene gegevens en een gedetailleerde
beschrijving van ieder waarnemingspunt bij de Commissie ingediend.
De gedetailleerde beschrijving van ieder waarnemingspunt omvat de
exacte ligging van het waarnemingspunt, een schetskaart waarop depermanente markering van de hoeken en/of grenzen van het waarnemings-punt is aangegeven, het aantal bomen op het waarnemingspunt alsmede
alle andere relevante permanente elementen op of nabij het waarnemings-
punt (bijvoorbeeld toegangswegen, rivieren). In de toekomst dient ook deexacte ligging van de bemonsteringspunten (bijvoorbeeld bodemputten) opdeze kaart te worden aangegeven.
II.3. Definitie van een „sub-plot”
In principe moeten alle bomen op het waarnemingspunt worden
opgenomen in de steekproef voor evaluatie van de bomen (bijvoorbeeld
inventarisatie van de kronen, meting van de groei). Wanneer er veel bomen
op het waarnemingspunt staan (dichte opstanden), mag voor dezeinventarisaties een sub-plot worden gedefinieerd. De sub-plot moet bijde inrichting van het waarnemingspunt groot genoeg zijn om betrouwbare
schattingen voor deze inventarisaties op te leveren gedurende ten minste
20 jaar en bij voorkeur voor de hele levensduur van de opstand. Gedurendedeze periode moeten in de sub-plot minstens 20 bomen beschikbaar zijn.
II.4. Algemene gegevens over ieder waarnemingspunt
Tijdens de inrichting van de permanente waarnemingspunten voor
intensieve en doorlopende bewaking en bij de eerste inventarisatiesmoeten over ieder waarnemingspunt onderstaande algemene gegevens
worden verzameld:
Inrichting Eerste inventarisatie
— Algemene geografische gegevens
Land, nummer waarnemingspunt, werkelijke geografische lengte- en
breedte-coördinaten
— Gegevens over de standplaats
Hoogteligging, oriëntatie, totale afmetingen van het waarnemings-
punt, aantal bomen op het waarnemingspunt sub-plot (in voorkomendgeval)
Beschikbaarheid van water voor de belangrijkste boomsoorten,
humustype, bodemeenheid (bij benadering)!
M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 6
Inrichting Eerste inventarisatie
— Gegevens over de opstand
Gemiddelde leeftijd van de dominante etage, belangrijkste boom-
soorten, aanwas (schatting)
— Andere opmerkingen
Historische gegevens over het waarnemingspunt, ander bewakings-
station in de nabijheid
Ingeval extra waarnemingspunten worden ingericht om het nationale
programma van intensieve bewaking te completeren, zenden de lidstatende Commissie voor elk ingericht waarnemingspunt de bij de inrichtingverzamelde gegevens; dit dient te gebeuren in de vorm van een „data file”
(zie bijlage VIIa, formulier 1a) en rapporten (zie bijlage VIIa, formulier
1b), en wel vóór het einde van het jaar waarin de (weder)inrichtingplaatsvindt. Belangrijke gegevens die tijdens de periode van intensievebewaking worden verzameld, moeten jaarlijks worden meegedeeld met
gebruikmaking van de formulieren 1a en 1b in bijlage VII. De overige
gegevens moeten onmiddellijk na de eerste desbetreffende inventarisatieworden ingediend en verder wanneer dat nodig is.
III. V ervanging van verloren gegane waarnemingspunten
III.1. Algemene opmerkingen
De selectie van de waarnemingspunten voor het intensievebewakings-
programma behoort tot de bevoegdheid van de lidstaten. Deze bijlagebevat een aantal relevante selectiecriteria. De meeste lidstaten hebben eeneigen strategie ter bewaking van de nationale bosecosystemen ontwikkeld,
die gericht is op het verzamelen van informatie over de belangrijkste
boomsoorten en groeiomstandigheden.
Hoewel de waarnemingspunten dienden te worden gekozen met het oog op
de beschikbaarheid ervan voor langetermijnmonitoring, behoort eenvoortijdige verdwijning, bijvoorbeeld ten gevolge van bosbrand, altijd tot
de mogelijkheden. In bepaalde gevallen kan nog een reeks ultieme
bemonsteringen worden uitgevoerd voordat alle bomen op het waarne-mingspunt zijn verdwenen. In een volgende fase moet de strategie tenaanzien van de selectiecriteria opnieuw worden bezien en moet worden
bepaald welke selectiecriteria zullen worden toegepast bij de keuze van
een nieuw waarnemingspunt.
III.2. Sluiting van een waarnemingspunt
De kans moet worden aangegrepen om bepaalde ultieme metingen en
beoordelingen uit te voeren. Indien zulks nog mogelijk is vóór de(definitieve) vernietiging van het waarnemingspunt kan een (destructieve)
bemonstering van de op het waarnemingspunt beoordeelde bomen worden
uitgevoerd. Na het vellen kan de precieze lengte van elke boom wordengemeten, kunnen stamschijven worden gemaakt en kan een preciezebemonstering van de bladeren of naalden worden uitgevoerd.
III.3. Strategie
De bewakingsstrategie van de meeste lidstaten omvat aspecten zoals de
omvang van het bosareaal, de bosecosystemen en de soorten en vaak ook
de bodem, de meteorologische omstandigheden en de intensiteit van dedepositie. Wanneer een waarnemingspunt moet worden vervangen, dientde gelegenheid te baat te worden genomen om de geldigheid van de
oorspronkelijke strategie opnieuw te bezien en te bepalen hoe de leemte
het beste kan worden opgevuld. In dit verband moet rekening wordengehouden met het feit dat naast de oorspronkelijke inventarisaties(toestand van de kronen, bodem, naalden en bladeren en groei) de jongste
jaren aanvullende inventarisaties aan het programma zijn toegevoegd
(depositie, meteorologie, bodemoplossing, bodemvegetatie, teledetec-tie (
1)). Daarom verdient het aanbeveling rekening te houden met de!M3
(1) De technische bijzonderheden betreffende de facultatieve toepassing van luchtfotografie
op de intensief bewaakte waarnemingspunten zijn vervat in de door de Commissie
uitgegeven handleiding inzake teledetectietoepassingen.1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 7
evolutie van het intensievebewakingsprogramma bij de keuze van de
locatie van vervangende waarnemingspunten.
Wellicht echter verdient het in het algemeen de voorkeur om nieuwe
waarnemingspunten in te richten in hetzelfde gebied en op plekken methetzelfde bodemtype, hetzelfde depositieniveau en dezelfde soortencom-binatie als de verdwenen waarnemingspunten.
III.4. Ingebruikneming van een vervangend waarnemingspunt
V oor de selectie van nieuwe waarnemingspunten gelden dezelfde
selectiecriteria als voor de verloren gegane waarnemingspunten. Na de
inrichting van een nieuw waarnemingspunt moeten bepaalde inventarisa-
ties die volgens het vaste tijdschema eerst na langere tijd zouden wordenverricht, zo spoedig mogelijk worden uitgevoerd (bijvoorbeeld inventari-satie van de bodem, teledetectie). Aangezien de toestand van de kronen en
de naalden en bladeren jaarlijks of om de twee jaar wordt geïnventariseerd,
hoeft niet meteen na de inrichting een extra inventarisatie van dit type teworden uitgevoerd. Ingeval de volgende inventarisatie van de groei volgenshet vaste tijdschema pas voor meer dan drie jaar na de inrichting van het
waarnemingspunt is gepland, dienen onmiddellijk na de inrichting
groeimetingen te worden uitgevoerd.
III.5. Bijzondere aandachtspunten
Aan de vervangende waarnemingspunten wordt een nieuw nummer
toegekend. Ter gelegenheid van de volgende periodieke indiening vangegevens stellen de lidstaten de Commissie in kennis van de redenen voorde vervanging van waarnemingspunten, de resultaten van de ultieme
waarnemingen en metingen en de criteria die bij de selectie van de nieuwe
waarnemingspunten zijn toegepast.!
M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 8
BIJLAGE II
AANVRAAG OM FINANCIËLE BIJSTAND V AN DE GEMEENSCHAP
VOOR DE MAATREGELEN KRACHTENS ARTIKEL 2 V AN VER-
ORDENING (EEG) Nr. 3528/86, ZOALS GEWIJZIGD
De aanvragen om financiële bijstand moeten worden ingediend in de vorm die is
vastgesteld in bijlage A van Verordening (EEG) nr. 526/87 van de Commissie (1)
en moeten vergezeld gaan van een beknopt overzicht van de hieronder genoemdegegevens en het ingevulde formulier 2a van deze bijlage.
V oor elke maatregel krachtens artikel 2 moeten de volgende gegevens worden
verstrekt:
1. Korte beschrijving van de maatregel
2. Aanvrager
Verband tussen de aanvrager en de maatregel.
3. Instantie waaraan de uitvoering van de maatregel is opgedragen
Aard en doel van de belangrijkste activiteiten van de instantie.
4. Gedetailleerde beschrijving van de maatregel
a) V oor maatregelen met betrekking tot de totstandbrenging of uitbreiding
van het net van permanente waarnemingspunten voor intensieve endoorlopende bewaking:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. ligging en oppervlakte van de betrokken gebieden (+kaart);3. aantal permanente waarnemingspunten.
b) V oor maatregelen met betrekking tot de inventarisatie van de toestand
van de kronen op de permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. aantal waarnemingspunten waar de toestand van de kronen zal
worden beoordeeld (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de procedure voor de samenstelling
van de steekproef op het waarnemingspunt (aantal bomen,
merktekens, enz.);
4. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen
(formulier 2b).
c) V oor de maatregelen met betrekking tot de inventarisatie van de toestand
van de bodem op de permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;2. aantal permanente waarnemingspunten waar de inventarisatie van de
toestand van de bodem zal worden uitgevoerd (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de op de waarnemingspunten
toegepaste bemonsteringstechniek (aantal monsters, beschrijvingbodemprofiel, enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrij-ving van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn
om de uitkomsten te kunnen vergeIijken met de uitkomsten van
erkende standaardmethoden;
5. tijdschema voor uitvoering van de geplande maatregelen (formulier
2b).
d) V oor maatregelen met betrekking tot de bemonstering van de toestand
van naalden en bladeren op de waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de inventarisatie van de
toestand van naalden en/of bladeren zal worden uitgevoerd(formulier 2a);!
M3
(1) PB L 53 van 21.2.1987, blz. 14.1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 9
3. gedetailleerde beschrijving van de op de waarnemingspunten
toegepaste bemonsteringstechniek (aantal monsters, beschrijving,
enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrij-
ving van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijnom de uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten vanerkende standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen
(formulier 2b).
e) V oor maatregelen met betrekking tot de meting van de groei op de
permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de groeimetingen
zullen worden uitgevoerd (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de meettechnieken die op de
waarnemingspunten worden toegepast (aantal metingen, beschrij-
ving, enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en van de
toe te passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijkebeschrijving van calibraties, correcties en/of omrekeningen die
nodig zijn om de uitkomsten te kunnen vergelijken met de
uitkomsten van erkende standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen
(formulier 2b).
f) V oor maatregelen met betrekking tot de meting van de depositie op de
permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;2. aantal permanente waarnemingspunten waar de depositiemetingen
zullen worden uitgevoerd (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de meettechnieken die op de
waarnemingspunten worden toegepast (aantal metingen, beschrij-ving, enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrij-
ving van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijnom de uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten vanerkende standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen
(formulier 2b).
g) V oor maatregelen met betrekking tot de meteorologische metingen op de
permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;
2. aantal permanente waarnemingspunten waar de meteorologische
metingen zullen worden uitgevoerd (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de meettechnieken die op de
waarnemingspunten worden toegepast (aantal metingen, beschrij-
ving, enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrij-ving van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn
om de uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van
erkende standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen
(formulier 2b).
h) V oor maatregelen met betrekking tot de metingen aan de bodem-
oplossing op de permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;2. aantal permanente waarnemingspunten waar de metingen aan de
bodemoplossing zullen worden uitgevoerd (formulier 2a);!
M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 10
3. gedetailleerde beschrijving van de meettechnieken die op de
waarnemingspunten worden toegepast (aantal metingen, beschrij-
ving, enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrij-ving van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijnom de uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten van
erkende standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen
(formulier 2b).
i) V oor maatregelen met betrekking tot de beoordeling van de bodem-
vegetatie op de permanente waarnemingspunten:
1. beschrijving van de bestaande toestand;2. aantal permanente waarnemingspunten waar de bodemvegetatie zal
worden beoordeeld (formulier 2a);
3. gedetailleerde beschrijving van de bemonsteringstechnieken die op
de waarnemingspunten worden toegepast (aantal replicaten, be-
schrijving, enz.);
4. gedetailleerde beschrijving van de te bepalen parameters en toe te
passen analysemethoden, met inbegrip van een duidelijke beschrij-
ving van de calibraties, correcties en/of omrekeningen die nodig zijn
om de uitkomsten te kunnen vergelijken met de uitkomsten vanerkende standaardmethoden;
5. tijdschema voor de uitvoering van de geplande maatregelen
(formulier 2b).
5. Kosten van de in punt 4, onder a) tot en met i), genoemde maatregelen
(formulier 2a)
1. Kosten voor de totstandbrenging of uitbreiding van het waarnemingsnet
(punt 4, onder a)):
1.1. Kosten per waarnemingspunt.
1.2. Totale kosten.
1.3. Gevraagde bijstand van de Gemeenschap.
2. Kosten van de inventarisaties of metingen als bedoeld in punt 4, onder b)
tot en met i):
2.1. Kosten per waarnemingspunt.
2.2. Totale kosten.
2.3. Gevraagde bijstand van de Gemeenschap.
3. Kosten van de analyse en evaluatie van de inventarisaties of metingen als
bedoeld in punt 4, onder b) tot en met i):
3.1. Kosten per waarnemingspunt.
3.2. Totale kosten.
3.3. Gevraagde bijstand van de Gemeenschap.
4. Totale kosten van het project (totaal van 1.2, 2.2 en 3.2).5. Totale gevraagde bijstand van de Gemeenschap (totaal van 1.3, 2.3 en
3.3).
6. De formulieren 2a en 2b invullen.
…
Datum en handtekening!
M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 11
!M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 12
!M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 13
BIJLAGE III
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE INVENTARISATIE
V AN DE TOESTAND V AN DE KROON V AN DE BOMEN OP DE
PERMANENTE W AARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De inventarisatie moet jaarlijks, te beginnen in 1994, worden uitgevoerd
op alle permanente waarnemingspunten.
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1. Keuze van de in de steekproef op te nemen bomen
In principe moeten alle predominante, dominante en codominante bomen
(Kraft: stamklassen 1 tot en met 3) in het proefvlak worden beoordeeld.Als in het proefvlak veel bomen staan (bij voorbeeld dichte opstanden),
mag het aantal bomen in de steekproef voor de beoordeling van de kroon
worden verlaagd door een sub-plot aan te wijzen (zie bijlage I, punt II.3).Als een sub-plot wordt aangewezen, moeten alle predominante, dominanteen codominante bomen (Kraft: stamklassen 1 tot en met 3) worden
beoordeeld.
In bepaalde gevallen kan worden toegestaan dat een andere objectieve
methode wordt gebruikt voor vermindering of selectie van het aantal in desteekproef op te nemen bomen. Ieder jaar moeten dezelfde methoden
worden toegepast en bij iedere inventarisatie moeten minstens 20 bomen
worden beoordeeld.
II.2. Tijdstip van de beoordeling
De inventarisatie moet jaarlijks worden uitgevoerd na de vorming van
nieuwe naalden en bladeren en vóór het verkleuren van de bladeren in deherfst.
II.3. Algemene gegevens
De te registreren gegevens betreffende het waarnemingspunt en de bomen
zijn:
— nummer van het waarnemingspunt;— mate van blootstelling;
— nummer van de boom;
— in voorkomend geval, melding van de verwijdering of het afsterven
van de boom;
— boomsoort;— sociologische klasse;— mate van beschaduwing van de kroon;
— zichtbaarheid, en
datum van de beoordeling.
II.4. Beoordeling van de in de steekproef opgenomen bomen
1 . Visuele beoordeling van naald- of bladverlies
De mate van naald- of bladverlies wordt geschat in trappen van 5 %
ten opzichte van een boom met een voor de plaatselijke omstandig-heden volledig bladerdek.
De bomen worden op het moment van de beoordeling ingedeeld in
met trappen van 5 % oplopende naald- of bladverliesklassen.
Bomen met 95 % tot 100 % naald- of bladverlies die nog in leven zijn,
krijgen de score 99. De score 100 wordt alleen gebruikt voor dode
bomen.!
B
!M2
!B
!M21994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 14
2 . Visuele beoordeling van de verkleuring
De bomen worden na observatie in verkleuringsklassen ingedeeld.De verkleuringsklassen zijn:
Klasse VerkleuringIndicatief percentage verkleurde
naalden/bladeren
0 geen of te verwaarlozen 0—10
1 lichte verkleuring 11—252 matige verkleuring 26—603 sterke verkleuring 460
4 dood
3 . Bijkomende parameters
De bijkomende parameters zijn:
— schade als gevolg van gemakkelijk identificeerbare oorzaken
(insekten, schimmels, abiotische factoren, …),
— schadetype,
— waarnemingen aan de boom op het waarnemingspunt.
II.5. Methoden
In het deel van de handleiding van ICP Forests betreffende de visuele
beoordeling van de toestand van de bomen op de waarnemingspunten voor
intensieve bewaking worden nadere aanwijzingen verstrekt ten aanzien vande selectie van de bomen en de praktijk van de beoordeling. V oorts bevatdat deel van de handleiding technische gegevens over de beoordeling van
de aanvullende parameters en over de manier waarop de desbetreffende
gegevens moeten worden gerapporteerd. Het verdient aanbeveling dezetechnische aanwijzingen te volgen en de Commissie op vrijwillige basis deresultaten van de beoordeling van de facultatief te bepalen parameters
conform de desbetreffende aanwijzingen in de handleiding mee te delen.
"
M2II.6.3"M1Toezending van gegevens
V oor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 3a
en 3b).3!B
!M2
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 15
BIJLAGE IV
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE INVENTARISATIE
V AN DE TOESTAND V AN DE BOMEN OP DE PERMANENTE
W AARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De inventarisatie moet op alle permanente waarnemingspunten worden
uitgevoerd tussen begin 1994 en eind 1996. Gegevens met betrekking totde toestand van de bodem die vóór 1994, maar na 1 januari 1991 zijn
verzameld en geanalyseerd, kunnen eveneens worden gebruikt als de
hieronder beschreven methoden zijn toegepast. Op ieder waarnemingspuntmoet om de tien jaar een nieuwe inventarisatie worden uitgevoerd. Dezebijlage is gebaseerd op de resultaten van het VN-ECE/ICP-Comité van
bodemdeskundigen voor de evaluatie en bewaking van de effecten van
luchtverontreiniging op bossen. Er wordt verwezen naar de in 1992 doordeze groep van deskundigen opgestelde handleiding. Na twee beoor-delingsperioden zal worden bezien welke parameters voor de in de latere
jaren te nemen bodemmonsters moeten worden geanalyseerd.
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1. Keuze van de bemonsteringsplaats
De bodemmonsters moeten statistisch representatief zijn voor de
omstandigheden van het waarnemingspunt. De bodemmonsters wordengenomen in een profielkuil en/of door middel van boorkernen. Er dientzorgvuldig te worden vermeden het wortelgestel van de bomen die deel
uitmaken van de steekproef, te verstoren.
II.2. Algemene gegevens
De volgende algemene gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,— datum van de monsterneming en van de analyse.
II.3. Pedologische en fysische karakterisering van de waarnemingspunten
Voor ieder waarnemingspunt moet een pedologische karakterisering
worden opgesteld. Het verdient aanbeveling de profielbeschrijving op te
stellen voor de bufferzone, overeenkomstig de richtlijnen van de FAO(FAO Guidelines for Soil Description, 3rd edition (Revised), Rome 1990).Er dient voor te worden gezorgd dat de beschrijving van het bodemprofiel
gebaseerd is op een voor het bemonsterde terrein representatieve plaats.
Met het oog op de berekening van het totale nutriëntengehalte verdient hetde voorkeur de schijnbare dichtheid van een gedroogd onverstoordbodemmonster („dry bulk density”) te bepalen. Als deze dichtheid niet
wordt bepaald, dient een redelijke schatting van deze parameter te worden
gemaakt. De korrelgroottesamenstelling van de bodem moet wordenbepaald. De fractiegrenzen zijn: 42 µm, 2-63 µm, 63-2 000 µm (FAO).!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 16
Als 50 µm wordt gebruikt als grens tussen silt en zand, moet naar de
63 µm-grens worden omgerekend.
II.4. Bemonsteringsmethode
De bodemmonsters worden volgens diepte of volgens horizont genomen.
V oor elke bemonsterde laag of horizont wordt minstens een representatief
samengesteld monster of worden een reeks monsters genomen; die datum
van de monsterneming wordt geregistreerd, alsmede — in voorkomendgeval — hoeveel afzonderlijke monsters er in ieder samengesteld monsterzijn verwerkt.
De organische lagen (O- en H-) (
1) worden afzonderlijk bemonsterd. Indien
met een vast diepte-interval wordt gewerkt, moeten de volgende lagen
worden onderscheiden:
— 0-10 cm (het verdient de voorkeur de laag tussen 0 en 5 cm en die
tussen 5 en 10 cm afzonderlijk te bemonsteren),
— 10-20 cm,
— 20-40 cm,— 40-80 cm.
II.5. Transport, opslag en voorbehandeling
De monsters worden op zodanige wijze vervoerd en opgeslagen dat
chemische veranderingen tot een minimum worden beperkt. Transport enopslag (met inbegrip van eventuele wachttijden) worden geprotocolleerd.In voorkomend geval worden problemen met en afwijkingen ten opzichte
van deze werkwijze gedetailleerd gerapporteerd. Om vergelijking met de
resultaten van toekomstige bemonstering (bij voorbeeld na tien jaar)mogelijk te maken, verdient het aanbeveling een deel van elk monster ineen bodembank te deponeren. V oordat de monsters worden geanalyseerd,
is een voorbehandeling noodzakelijk. Grotere fracties ( 42 mm) worden
verwijderd; de monsters worden gedroogd (bij ten hoogste 40 °C) envervolgens vermalen of gezeefd.
II.6. Analysemethoden
In de door het Comité van bodemdeskundigen van ICP-Forests opgestelde
„Manual on methodologies of forest soil sampling and analysis” zijn deerkende methoden ter bepaling van de diverse bodemparameters
beschreven. Bij voorkeur dienen deze erkende methoden te worden
gevolgd. Indien andere (nationale) methoden worden toegepast, dient bijde rapportage van de resultaten van de analyses ook uitvoerig te wordeningegaan op het probleem van de vergelijkbaarheid. Bij de inventarisatie
van de toestand van de bosbodem wordt een onderscheid gemaakt tussen
verplicht en facultatief te bepalen parameters (zie onderstaande lijst).
Verplichte en faculatieve parameters en bijbehorende erkende analyse-
methoden:!
B
(1) Het VN-ECE/ICP-Comité van bodemdeskundigen heeft beslist de definities over te
nemen die in de in 1990 gepubliceerde FAO-richtlijnen voor de beschrijving van bodems
worden gebruikt. De definities van de organische (O- en H-)horizonten luiden als volgt:
H-horizonten of -lagen: lagen van overwegend organisch materiaal, ontstaan door de
opeenhoping van onverteerd of gedeeltelijk verteerd organisch materiaal ter hoogte van
het al dan niet onder water gelegen bodemoppervlak. H-horizonten zijn per definitie
gedurende langere periodes met water verzadigd of waren met water verzadigd vóór zijkunstmatig werden gedraineerd. Een H-horizont ligt bovenop een minerale bodem, danwel op een zekere (variabele) diepte indien hij overdekt is geworden.
O-horizonten of -lagen: lagen van overwegend organisch materiaal, met name onverteerd
of gedeeltelijk verteerd strooisel zoals bladeren, naalden, takjes, mos en korstmos die zichaan de oppervlakte hebben opgehoopt; zij worden zowel boven minerale als bovenorganische bodem aangetroffen. O-horizonten blijven niet gedurende langere tijd met
water verzadigd. De minerale fractie van het materiaal vertegenwoordigt slechts een
miniem percentage van het volume en doorgaans veel minder dan de helft van de massa.Een O-horizont ligt aan de oppervlakte, dan wel op een zekere (variabele) diepte indienhij overdekt is geworden. Een horizont gevormd door aanrijking van de minerale
ondergrond met ingespoeld organisch materiaal is géén O-horizont, ook al bevatten
sommige op deze wijze ontstane horizonten veel organisch materiaal.1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 17
Parameters Eenheden H/O Min Erkende methode Opmerkingen
pH (CaCl 2) Verplicht Verplicht Labex 8703-01-1-1 and
ISO/TC190/SC3/GT8
OrgC (g/kg) Verplicht Verplicht Droge verbranding
N (g/kg) Verplicht Verplicht Droge verbranding
P (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met konings-
water
K (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met konings-
water
Ca (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met konings-
water
Mg (mg/kg) Verplicht Facultatief Extractie met konings-
water
Org.laag (kg/m2) Verplicht Droge dichtheid (bepaald
met de steekringmethode
CaCO 3 (g/kg) Facultatief Verplicht AFNOR X 31-105 als pH (CaCl 2)46
Exchangeable acidity
(Ac-Exc)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Titratie
Base cations exchangea-
ble (BCE)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Extractie met BaCl 2
Acid cations exchangea-
ble (ACE)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Extractie met BaCl 2
Cation exchange capacity
(CEC)(cmol+/kg) Facultatief Verplicht Bascomb
Base Saturation (BaseSat) (%) Facultatief Verplicht Labex L8703-26-1-1
Na (mg/kg) Fe Facultatief Extractie met konings-
water
Al (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met konings-
water
Fe (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met konings-
water
Cr (mg/kg) Facultatief Extractie met konings-
water
Ni (mg/kg) Facultatief Extractie met konings-
water
Mn (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met konings-
water
Zn (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met konings-
water
Cu (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met konings-
water
Pb (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met konings-
water
Cd (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met konings-
water
Hg (mg/kg) Facultatief Extractie met konings-
water
S (mg/kg) Facultatief Facultatief Extractie met konings-
water
pH (H 2O) Facultatief Facultatief pH-elektrode
Electric Conductivity
(EC)(mS/m) Facultatief Facultatief EC-meter
Het staat de Lid-Staten vrij alle facultatieve parameters of slechts enkele
daarvan, maar ook om nog aanvullende parameters te analyseren.!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 18
II.7. Toezending van gegevens
V oor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 4a,
4b en 4c).!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 19
BIJLAGE V
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE BEMONSTERING
V AN NAALDEN EN BLADEREN OP DE PERMANENTE
W AARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De bemonstering moet worden uitgevoerd op alle permanente waarne-
mingspunten. De eerste gemeenschappelijke bemonstering moet uit-
gevoerd zijn vóór de zomer van 1996. Hoewel aanbevolen wordt debemonstering uit te voeren in de zomer van 1995 en de aansluitende wintervan 1995/1996, kan worden toegestaan de bemonstering over twee jaar te
spreiden. De bemonstering moet op ieder waarnemingspunt om de twee
jaar worden herhaald. Onderstaande technische details zijn gebaseerd opde resultaten van het Comité van deskundigen voor blad- en naaldanalysevan ICP (Expert Panel for Foliar Analysis of ICP Forests). Er wordt
verwezen naar de door deze groep van deskundigen opgestelde hand-
leiding (1993).
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1. Keuze van het tijdstip van bemonstering
Bladverliezende soorten (inclusief de lork) moeten worden bemonsterd als
de nieuwe bladeren volledig tot ontwikkeling zijn gekomen en vóór het
vergelen en afsterven van de bladeren in de herfst is begonnen.
Altijdgroene soorten moeten worden bemonsterd tijdens de rustperiode.De Lid-Staten wordt gevraagd om voor elke regio, en per regio
afzonderlijk voor de vlakten en de berggebieden, de voor de bemonstering
en de analyse van de diverse soorten meeste geschikte periode vast te
stellen en zich daaraan te houden.
II.2. Keuze van de bomen
Om de twee jaar wordt een blad-/naaldmonster genomen van ten minste
vijf bomen van elk van de belangrijkste soorten in het proefvlak.
Het aantal bomen voor de bemonstering wordt zo gekozen dat
— deze bomen andere zijn dan die waarvan de kroon wordt beoordeeld,
ten einde te voorkomen dat herhaald onderzoek blad- of naaldverlies
tot gevolg heeft;
— als de vitaliteit uitsluitend wordt beoordeeld voor bomen in een
sub-plot, voor het nemen van de blad- of naaldmonsters bomenmoeten worden gebruikt uit het resterende gedeelte van het totaleproefvlak. Als er geen sub-plot is aangeduid, moeten de bomen voor
de blad- of naaldmonsters worden gekozen uit bomen in de
bufferzone. In dit geval moeten de in de bufferzone gekozen bomenvoor de naald- of bladmonsters worden voorzien van een speciaalnummer (zie bijlage VII);
— alleen predominante en dominante bomen (bossen met gesloten
kroonlaag) of bomen waarvan de lengte niet meer dan 20 % afwijkt
van de gemiddelde boomhoogte in de opstand (bos met open
kroonlaag) worden gebruikt;
— de bomen in de nabijheid staan van de plaatsen waar bodemmonsters
voor analyse zijn genomen; er moet echter voor worden gezorgd datgeen bomen worden bemonsterd waarvan het hoofdwortelgestel bij debodembemonstering is beschadigd;
— de bomen respresentatief zijn voor het gemiddelde blad-/naaldverlies
in het proefvlak (gemiddeld blad-/naaldverlies + 5 %);
— de bomen representatief zijn voor de gezondheidstoestand (mate van
aantasting) van de bomen in het proefvlak.
De blad- en naaldmonsters moeten in de loop van de jaren van dezelfde
bomen worden genomen; de bomen moeten worden genummerd. V oorsoorten met smalle kronen en te weinig naalden (of bladeren) per jaar, ishet toegestaan (doch niet aanbevolen) afwisselend een monster te nemen
uit twee groepen van vijf bomen, als dat nodig is om schade aan de
bemonsterde bomen te voorkomen. Elk van deze twee groepen bomenmoet voldoen aan bovengenoemde voorwaarden.!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 20
De blad- en naaldmonsters moeten alleen worden genomen van de
belangrijkste boomsoorten in de Gemeenschap (zie bijlage VII, punt 15).
Van de bomen waarvan de blad- of naaldmonsters worden genomen, moet
de toestand van de kroon worden beoordeeld (zie bijlage III); deze bomenmoeten worden aangeduid met bestaande of speciale nummers.
II.3. Algemene gegevens
De volgende gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,— datum van bemonstering en van analyse,— boomsoort.
II.4. Keuze en grootte van de blad- en naaldmonsters
De bomen in het proefvlak kunnen niet worden geveld. Dit heeft
consequenties voor de manier van bemonsteren van de naalden ofbladeren. Het is belangrijk dat de bemonsterde naalden of bladeren in het
volle licht tot ontwikkeling zijn gekomen. In het algemeen geldt dat de
minerale-voedingstoestand van altijdgroene soorten het best kan wordenbeoordeeld aan de hand van de in het lopende jaar gevormde naalden ofbladeren, maar dat het voor een aantal elementen interessant kan zijn om
het gehalte in oudere naalden te vergelijken met dat in de naalden van het
lopende jaar.
De bladeren of naalden van het monster moeten in het bovenste derde van
de kroon worden verzameld, maar mogen bij naaldbomen niet afkomstigzijn van de allereerste naaldkransen; in opstanden waar de opeenvolgendenaaldkransen duidelijk kunnen worden herkend, verdient het aanbeveling
de naaldmonsters te nemen tussen de zevende en de vijftiende naaldkrans.
V oor bladverliezende soorten worden de in het lopende jaar gevormde
bladeren of naalden bemonsterd.
V oor altijdgroene soorten verdient het aanbeveling zowel de in de loop van
het jaar gevormde als de één jaar oude naalden of bladeren te bemonsteren.
Er moeten met zorg bladeren of naalden worden geselecteerd die volledig
tot ontwikkeling zijn gekomen; dit geldt voor alle soorten, maar in het
bijzonder voor die waarbij per vegetatieperiode meer dan één groeischeutwordt geproduceerd (bij voorbeeld Pinus halepensis, Pseudotsugamenziesii, Eucalyptus sp., Quercus sp.). Bij Larix sp. en Cedrus sp.
moeten de naalden worden verzameld op de korte twijgen van het vorige
jaar.
In het algemeen moet het monster zo worden samengesteld dat de bomen
daarin representatief zijn voor alle oriëntaties in de opstand. Zo nodig mag
op de bomen in de steekproef telkens meer dan één oriëntatie wordenbemonsterd. Op plekken waar één bepaalde oriëntatie duidelijk overweegt(bij voorbeeld op steile hellingen of waar harde wind uit één windrichting
domineert) hoeft slechts één enkele oriëntatie, maar wel steeds dezelfde, te
worden bemonsterd. In dergelijke gevallen dient,deze oriëntatie te wordenopgegeven.
V oor de analyse van de belangrijkste elementen en van Fe, Mn, Zn, Cu
wordt per bemonsterde leeftijdscategorie bij voorkeur 30 gram versenaalden of bladeren gebruikt.
Het staat de Lid-Staten vrij een grotere hoeveelheid naalden c.q. bladeren
in te zamelen, hetzij omdat de gebruikte analysetechnieken dit mogelijk
maken, hetzij met het oog het bewaren van monsters voor later onderzoek.
II.5. Wijze van bemonstering
Aangezien de bomen niet kunnen worden geveld, mag elke met de aard en
grootte van de opstand verenigbare bemonsteringstechniek worden
gebruikt, op voorwaarde dat deze niet resulteert in contaminatie van hetmonster, de bomen geen aanzienlijke schade toebrengt en geen risico’ sinhoudt voor het bemonsteringsteam.
II.6. V oorbehandeling van de monsters voordat deze ter analyse naar de
laboratoria worden verstuurd
Er worden minstens vijf bomen van ieder van de belangrijkste soorten in
het proefvlak bemonsterd; de vijf monsters worden in afzonderlijke zakken
verzameld en bewaard; voor de analyse wordt een samengesteld monstergemaakt door gelijke hoeveelheden van elk van de vijf monsters te mengen!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 21
(als de monsters van de vijf bomen afzonderlijk worden geanalyseerd,
wordt voor ieder element de gemiddelde waarde berekend).
Bij loofbomen kan het wenselijk zijn de bladeren van de twijgen (en bij
bepaalde soorten met samengestelde bladeren zelfs de blaadjes van debladspillen) af te halen, maar voor de naalden van coniferen hoeft dit niet.Jaarscheuten en een jaar oude twijgen worden in afzonderlijke zakken-
verzameld. Het is wenselijk daartoe geperforeerde HDPE-zakken (poly-
etheen van hoge densiteit) te gebruiken. De monsters worden zo mogelijkin een schone ruimte gedroogd en op een koele plek bewaard ingeperforeerde polyetheenzakken.
Elk monster moet zorgvuldig worden geëtiketteerd (bos, nummer van het
waarnemingspunt, soort, leeftijdsklasse van de naalden, enz.), voordat hetter analyse naar het laboratorium wordt verzonden. Deze gegevens moetenop de buitenkant van de zak worden aangebracht (hetzij in onuitwisbare
inkt rechtstreeks op de zak, hetzij op een aan de zak gehecht etiket). Bij
voorkeur worden deze gegevens ook in onuitwisbare inkt geregistreerd opeen papieren label dat in de zak wordt gestopt. Dit label wordtdichtgevouwen om te voorkomen dat de inkt de naalden of bladeren zou
contamineren.
II.7. Bewerkingen vóór de analyse
Voor de intensieve en doorlopende b ewaking van de permanente
waarnemingspunten en van de jaarscheuten is het wenselijk dat de massa
van 100 bladeren of 1 000 naalden, en de massa van de jaarscheutenworden bepaald.
De bladstelen hoeven niet te worden verwijderd, maar het kan wenselijk
zijn de blaadjes van samengestelde bladeren van de bladspil af te halen als
dit nog niet is gebeurd bij de bemonstering. Om contaminatie tevoorkomen, gebruikt men geen plastic handschoenen met poeder.
De monsters hoeven niet systematisch te worden gewassen; wel kan dit
wenselijk zijn in de nabijheid van de zee en in streken waar de lucht sterk
verontreinigd is. De monsters worden gewassen in zuiver water zonderadditieven.
De monsters worden gedurende ten minste 24 uur in een oven gedroogd bij
een temperatuur van ten hoogste 80 °C. Bij het losmaken van de naalden
worden dezelfde voorzorgen genomen als bij het losmaken van de blaadjesvan samengestelde bladeren.
De gedroogde monsters worden vermalen tot een fijn en zo homogeen
mogelijk poeder. Onvermijdelijk zullen er, afhankelijk van de boomsoort,
toch ook nog enkele vezels overblijven; dit is geen groot bezwaar als devezels klein zijn en het poeder zorgvuldig wordt gemengd vóór dedeelmonsters worden geanalyseerd. Bij de bepaling van Mn, Fe, Cu, Cd, Al
en Pb moet ervoor worden gezorgd dat de vijzel de monsters niet
contamineert. De vijzel kan worden getest door gedroogde cellulosevezelste vermalen en de cellulose voor en na het malen op deze elementen teonderzoeken.
II.8. Chemische analyses
Van elk element wordt alleen het totaalgehalte bepaald.
In het door het Foliar Expert Panel van ICP-Forests opgestelde „Manual on
methodologies for leaf and needle sampling and analyses” (1993) worden
indicatieve methoden voor de analyse van de verschillende parametersbeschreven. Het is ieder land toegestaan de eigen nationale methoden tegebruiken. Wel dient het totaalgehalte van elk element dat is gemeten met
deze nationale methoden te worden vergeleken met de voor de standaard-
referentiemonsters gecertificeerde waarde.
V oor het onderzoek naar de chemische samenstelling van naalden en
bladeren wordt een onderscheid gemaakt tussen verplicht en facultatief te
bepalen parameters (zie onderstaande lijst).!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 22
Parameters:
Verplicht te bepalen parameters Facultatief te bepalen parameters
N
S
P
Ca
Mg
KNa
Zn
Mn
Fe
Cu
Pb
Al
B
Het staat de Lid-Staten vrij alle facultatieve parameters of slechts enkele
daarvan, maar ook om nog aanvullende parameters te analyseren.
II.9. Toezending van gegevens
V oor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 5a,5b en 5c).!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 23
BIJLAGE VI
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR GROEIMETINGEN OP
DE PERMANENTE W AARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De eerste meting moet op alle permanente waarnemingspunten worden
uitgevoerd in de periode van 1994 tot en met 1996.
De meting van de groeiparameters omvat:
— periodieke meting van parameters betreffende de bomen,
— (facultatief) jaarringanalyse met gebruikmaking van boorkernen en
stamschijven.
De periodieke meting moet op ieder waarnemingspunt worden herhaald in
de rustperiode 1999-2000 en vervolgens om de vijf jaar. Boorkernen voorgroeianalyse en stamschijven kunnen eenmaal worden verzameld, bijvoorkeur bij de inrichting van het waarnemingspunt of kort daarna.
Onderstaande technische details zijn gebaseerd op de resultaten van het
„Expert Panel on Increment of ICP Forests”. Er wordt verwezen naar de
door deze groep van deskundigen opgestelde handleiding. De hiernabeschreven methoden zijn niet geschikt voor maquis en soortgelijkevegetatie.
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1. Tijdstip van de metingen
De metingen moeten worden uitgevoerd tijdens de rustperiode.
II.2. Keuze van de in de steekproef op te nemen bomen
In principe moeten de waarnemingen worden uitgevoerd voor alle bomen
op het waarnemingspunt. Als er op het waarnemingspunt veel bomen staan(bij voorbeeld dichte opstanden), kan het nodig zijn een sub-plot aan te
wijzen voor de beoordeling van de bomen (bij voorbeeld beoordeling van
de kroon en van de groei). In dit geval moeten de waarnemingen wordenuitgevoerd voor de bomen in het sub-plot. Het sub-plot moet bij deinventarisatie groot genoeg zijn om betrouwbare schattingen te kunnen
maken van de aanwas van de opstand over de hele periode waarin de
afmetingen worden uitgevoerd. De exacte afmetingen van het sub-plotmoeten worden bepaald en genoteerd.
II.3. Methoden
Periodieke metingen
Om de vijf jaar worden alle bomen op het waarnemingspunt (in het
sub-plot) gemeten.
Analyse van de jaarringen (boorkernen voor analyse van de groei en
stamschijf)
Omdat het nemen van boorkernen van invloed kan zijn op de andere
metingen moeten deze boorkernen worden genomen bij bomen buiten het
proefvlak. Omdat voor het verzamelen van boomschijven de bomenmoeten worden geveld, moeten daarvoor bomen worden gekozen die zichop een zodanige afstand van het waarnemingspunt bevinden dat het
verwijderen van deze bomen geen effect heeft voor de op het
waarnemingspunt te bewaken bomen. Tevens moeten de bomen waarvanboorkernen worden genomen of die worden geveld voor het verzamelenvan stamschijven, representatief zijn voor de bomen op het waarnemings-
punt. V oor deze bemonsteringen dient in de mate het mogelijke gebruik te
worden gemaakt van bomen die zijn geveld bij gewone beheerswerk-zaamheden.
II.4. Algemene gegevens
De volgende gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— datum van de bemonstering en van de analyse,
— nummer van de boom.!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 24
II.5. Te bepalen parameters
Verplicht te bepalen para-
metersFacultatief te bepalen para-
meters
Periodieke metingen Boomsoort
Diameter op borst-
hoogte
Gegevens over be-
heerswerkzaamhedenSchorsdikte
Totale boomhoogte
Kroondiepte
Kroonbreedte
V olumeschattingen
Jaarringanalyse Jaarringbreedte
Vijfjaarlijkse gegevens
over de diameter van de
boom, zonder schors
Grondvlak en volume-
schattingen
Het staat de Lid-Staten vrij alle facultatieve parameters of slechts enkele
daarvan, maar ook om nog aanvullende parameters te analyseren.
De Lid-Staten mogen hun eigen nationale methodiek gebruiken. V oor
suggesties inzake de methodiek en voor details over de meetprocedures zijverwezen naar het „Submanual on Increment” van het betrokken Comitévan deskundigen van „ICP Forests”.
II.6. Toezending van gegevens
V oor ieder waarnemingspunt zenden de Lid-Staten de Commissie deze
gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII, formulieren 6a,
6b, 6c en 6d).!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 25
BIJLAGE VII
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE MEDEDELING V AN
DE RESULTATEN V AN DE BEW AKING OP PERMANENTE
W AARNEMINGSPUNTEN EN VOOR DE INTERPRETATIE
I. Algemene opmerkingen
Het net van permanente registratiepunten wordt opgezet om gedetailleerde
gegevens te verzamelen over de ontwikkeling van de bosecosystemen in de
Gemeenschap en een correlatie te vinden tussen de veranderingen in demilieufactoren, met name de luchtverontreiniging, en de reacties daaropvan bosecosystemen.
Dit doel kan alleen worden bereikt door evaluatie van de resultaten per
waarnemingspunt. Bij vergelijkingen, op het niveau van de regio of hetniveau van de Gemeenschap, van de uitkomsten op de verschillendepermanente waarnemingspunten zal de grootste voorzichtigheid geboden
zijn.
Aanbevolen wordt de gevalideerde gegevens van iedere inventarisatie (of
van een voltooid gedeelte van de inventarisatie) zo spoedig mogelijk aande Commissie toe te zenden in de deze bijlage vermelde gestandaardi-
seerde vorm.
De Lid-Staten zenden de Commissie voor elk permanent waarnemingspunt
de bij de verschillende tussen 1991 en 1996 uitgevoerde inventarisatiesverzamelde gegevens en verstrekken tevens een interpretatie van de
gegevens per waarnemingspunt.
Uiterlijk 31 december 1996 dienen alle gegevens en de nationale
interpretatie voor verdere evaluatie in een gestandaardiseerde vorm inhet bezit te zijn van de Commissie.
De gevalideerde gegevens over de inventarisaties na 1996, dienen steeds
aan het einde van de betrokken vijfjaarlijkse inventarisatieperiode (bijvoorbeeld 31 december 2001, 2006, enz.) in het bezit te zijn van deCommissie.
In deze bijlage wordt toegelicht hoe de inventarisatiegegevens en de
interpretatie van die gegevens moeten worden ingediend.
II. Algemene technische informatie voor het indienen van de gegevens
II.1. V ereisten inzake hardware
Als informatiedrager is de 3,5 @diskette (DSDD of HD) gekozen. Deze
goedkope en duurzame diskette is inmiddels een wereldwijde standaard. Er
dienen diskettes van goede kwaliteit te worden gebruikt.
II.2. V ereisten inzake software
De diskettes moeten in de juiste dichtheid (DSDD = lage dichtheid en
HD = hoge dichtheid) worden geformateerd onder DOS 2.1 of hoger en
dienen 100 % IBM-compatibel te zijn. In de gegevensbestanden maguitsluitend de ASCII-tekenset worden gebruikt.
II.3. Gegevensbestanden
Elke diskette (of reeks diskettes) dient „plot files”-files met beknopte
informatie over de waarnemingspunten — en „data files”-files met deuitkomsten van de inventarisatie — te omvatten. Richtlijnen inzake de
naamgeving en de organisatie van deze bestanden worden verstrekt in
bijlage VIIa.
II.4. Modeldiskette
Ter illustratie van structuur en inhoud van de bestanden wordt op verzoek
een diskette met voorbeeldbestanden toegestuurd.!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 26
BIJLAGE VIIa
DIGITALE INDIENING V AN DE GEGEVENS PER PERMANENT
W AARNEMINGSPUNT
Naamgeving per inventarisatie
In de voorgaande bijlagen zijn de inventarisaties in detail beschreven. Na de
beoordeling, bemonstering/analyse, validering en evaluatie, moeten de gegevens
in standaardformaat bij de Commissie worden ingediend. In deze bijlage wordt
voor iedere „inventarisatie” het standaardformaat gedefinieerd.
V oor iedere inventarisatie moeten de gevalideerde gegevens worden ingediend in
een of meer bestanden van standaardformaat.
Inventarisatie Bijlage Frequentie Bestandsnaam
Inrichting proefvlak I Eenmalig XXGENER.PLT
Toestand kroon III Jaarlijks XX1995.PLT, XX1995.TRE
Toestand bodem IV 5- of 10-jaar-
lijksXX1995.PLS, XX1995.SOM, XX1995.SOO
Naalden en bladeren V 2-jaarlijks XX1995.PLF , XX1995.FOM, XX1995.FOO
Groei VI 5-jaarlijks XX1995.PLI,XX1995.IPM, XX1995.IRA, XX1995.IEV
Depositie VIII Doorlopend XX1995.PLD, XX1995.DEM, XX1995.DEO, XX1995.DEA
Meteorologie IX Doorlopend XX1995.PLM, XX1995.MEM, XX1995.MEC, Formulier 8d,
XX1995.MEO en XX1995.MED
Bodemoplossing X Doorlopend XX1996.PSS, XX1996.SSM, XX1996.SSO
Bodemvegetatie XI Vijfjaarlijks XX1996, PL V , XX1996, VEM
Iedere bestandsnaam bestaat uit een landencode van twee letters (de letters XX in
de voorbeeldlijst), gevolgd door het jaar van de inventarisatie (in het voorbeeld
1996) of door de letters GENER wanneer de gegevens slechts eenmaal worden
verstrekt, met daarna een punt (.) en een drielettercode. Deze drielettercodebestaat voor „plot files” (gegevensbestanden betreffende de waarnemingspunten)uit de letters PL (of de letter P) en de eerste letter(s) van de geïnventariseerde
parameter: „Soil” (bodem), „Foliage” (naalden en bladeren), „Increment” (groei),
„Deposition” (depositie), „Meteorology” (meteorologie), „Soil Solution” (bodem-oplossing) en „Ground Vegetation” (bodemvegetatie). De drielettercode voor de„data files” (gegevensbestanden met de individuele waarnemingen) bestaat uit
twee (of één) letter(s) voor „Soil”, „Foliage”, „Increment”, „Deposition”,
„Meteorology”, „Soil Solution” of „Ground Vegetation” en één (of twee) letter(s)waarmee wordt aangegeven of het gaat om „Mandatory” (verplicht mee te delen)of „Optional” (facultatief mee te delen) gegevens of om een gedeelte van de
inventarisatie van de groei („Evaluation”) of de depositie („Air”).!
B
!M1
!M2
!M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 27
Formulier 1a
XXGENER.PLT
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (in te vullen bij de inrichting daarvan) (zie bijlage I)
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 28
Formulier 1b
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 29
!M2
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 30
!M2
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 31
Formulier 4a
XX1993.PLS
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (verkorte versie) te gebruiken in combinatie met de
inventarisatie van de toestand van de bosbodem) (zie bijlage IV)
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 32
Formulier 4b
XX1993.SOM
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de bodemmonsters (verplicht te bepalen parameters)
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 33
!B
Formulier 4c
XX1993.SOO
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de bodemmonsters (facultatief te bepalen parameters)
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 34
!B
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 35
Formulier 5a
XX1993.PLF
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (verkorte versie) (te gebruiken in combinatie met de
chemische analyse van naalden en bladeren (zie bijlage III)
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 36
!M3
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 37
Formulier 5c
XX1993.FOO
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de chemische analyse van naalden en bladeren (facultatief te bepalen
parameters)
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 38
Formulier 6a
XX1993.PLI
Inhoud van het gegevensbestand betreffende groeimetingen (verkorte versie) (zie bijlage VI)
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 39
Formulier 6b
XX1993.IPM
Inhoud gegevensbestand betreffende groeimetingen - periodieke metingen
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 40
!B
Formulier 6c
XX1993.IRA
Inhoud van het gegevensbestand betreffende groeimetingen - jaarringanalyse en stamschijfanalyse (facultatief)
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 41
!B
Formulier 6d
XX1993.IEV
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de gevalideerde gegevens over de aanwas (facultatief)
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 42
!M1
Formulier 7a
XX1995.PLD
Inhoud van het gegevensbestand betreffende de waarnemingspunten (verkorte versie) te gebruiken in combinatie met de
depositiemetingen
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 43
!M1
Formulier 7b
XX1995.DEM
Inhoud van het gegevensbestand met de depositiemetingen (verplicht te bepalen parameters)
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 44
!M1
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 45
!M1
Formulier 7c
XX1995.DEO
Inhoud van het gegevensbestand met depositiemetingen (facultatief te bepalen parameters)
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 46
!M1
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 47
!M1
Formulier 7d
XX1995.DEA
Inhoud van het gegevensbestand met metingen van de concentratie in de lucht (facultatief te bepalen parameters)
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 48
!M3
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 49
!M3
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 50
!M3
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 51
!M3
!M21994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 52
!M2
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 53
!M2
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 54
!M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 55
!M3
1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 56
LIJST V AN CODES VOOR DE AAN DE COMMISSIE TE VERSTREK-
KEN GEGEVENS BESTANDEN BETREFFENDE DE PERMANENTE
W AARNEMINGSPUNTEN
De Lid-Staten dienen bij het verstrekken van de gegevens aan de Commissie de
onderstaande instructies en codes te volgen:
Gegevens over de waarnemingspunten
(1) Land
01 : France
02 : België — Belgique
03 : Nederland
04 : Deutschland
05 : Italia
06 : United Kingdom07 : Ireland08 : Danmark
09 : Ellas
10 : Portugal11 : España12 : Luxembourg
13 : Sverige
14 : Österreich
15 : Suomi-Finland
(2) Nummer van het waarnemingspunt
Het nummer van het waarnemingspunt is het individuele nummer dat bij
de selectie of de inrichting aan het waarnemingspunt voor permanentebewaking is toegekend.
(3) Datum van de opname, inventarisatie of analyse
De data worden geregistreerd in de volgende vorm (voorbeeld):
Dag Maand Jaar
08 09 94
(4) Breedte- en lengtecoördinaten
Geef de breedte- en lengtecoördinaat van het centrum van het proefvlak op
in getallen van zes cijfers.
V oorbeeld:
+/− Graden Minuten Seconden
— Breedtecoördinaat +501027
— Lengtecoördinaat −011532
In het eerste vak wordt aangegeven of het om een plus- of mincoördinaat
gaat.!B
!M2
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 57
(5) Beschikbaarheid van water voor de belangrijkste boomsoorten.
1 : Onvoldoende
2 : V oldoende3 : Overmatig
(6) Humustype
1 : Mull
2 : Moder
3: M o r
4 : Anmor5 : Turf6 : Andere
7 : Ruw (Roh)
(7) Hoogteligging
1: 450 m
2 : 51— 100 m
3 : 101— 150 m4 : 151— 200 m5 : 201— 250 m
6 : 251— 300 m
7 : 301— 350 m8 : 351— 400 m9 : 401— 450 m
10 : 451— 500 m
11 : 501— 550 m12 : 551— 600 m13 : 601— 650 m
14 : 651— 700 m
15 : 701— 750 m16 : 751— 800 m17 : 801— 850 m
18 : 851— 900 m
19 : 901— 950 m20 : 951—1 000 m21 : 1 001—1 050 m
22 : 1 051—1 100 m
23 : 1 101—1 150 m24 : 1 151—1 200 m25 : 1 201—1 250 m
26 : 1 251—1 300 m
27 : 1 301—1 350 m28 : 1 351—1 400 m29 : 1 401—1 450 m
30 : 1 451—1 500 m
31 : 1 501—1 550 m32 : 1 551—1 600 m33 : 1 601—1 650 m
34 : 1 651—1 700 m
35 : 1 701—1 750 m36 : 1 751—1 800 m!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 58
37 : 1 801—1 850 m
38 : 1 851—1 900 m
39 : 1 901—1 950 m
40 : 1 951—2 000 m41 : 2 001—2 050 m42 : 2 051—2 100 m
43 : 2 101—2 150 m
44 : 2 151—2 200 m45 : 2 201—2 250 m46 : 2 251—2 300 m
47 : 2 301—2 350 m
48 : 2 351—2 400 m49 : 2 401—2 450 m50 : 2 451—2 500 m
51 : 42 500 m
(8) Expositie
1: N
2: N E3: E
4: S E
5: S6: S W7: W
8: N W
9 : vlak
(9) Gemiddelde leeftijd van de dominante etage (jaar)
1: 420
2 : 21— 40
3 : 41— 60
4 : 61— 805 : 81—1006 : 101—120
7: 4120
8 : Heterogene opstand
(10) Bodemeenheid
Fluvisols
101 Eutric Fluvisols
102 Calcaric Fluvisols
103 Dystric Fluvisols104 Mollic Fluvisols105 Umbric Fluvisols
106 Thionic Fluvisols
107 Salic Fluvisols
Gleysols
108 Eutric Gleysols
109 Calcic Gleysols110 Dystric Gleysols!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 59
111 Andic Gleysols
112 Mollic Gleysols
113 Umbric Gleysols
114 Thionic Gleysols115 Gelic Gleysols
Regosols
116 Eutric Regosols
117 Calcaric Regosols118 Gypsic Regosols
119 Dystric Regosols
120 Umbric Regosols121 Gelic Regosols
Leptosols
122 Eutric Leptosols
123 Dystric Leptosols124 Rendzic Leptosols
125 Mollic Leptosols
126 Umbric Leptosols127 Lithic Leptosols128 Gelic Leptosols
Arenosols
129 Haplic Arenosols
130 Cambic Arenosols
131 Luvic Arenosols
132 Ferralic Arenosols133 Albic Arenosols134 Calcaric Arenosols
135 Gleyic Arenosols
Andosols
136 Haplic Andosols
137 Mollic Andosols
138 Umbric Andosols139 Vitric Andosols140 Gleyic Andosols
141 Gelic Andosols
Vertisols
142 Eutric Vertisols
143 Dystric Vertisols
144 Calcic Vertisols145 Gypsic Vertisols
Cambisols
146 Eutric Cambisols
147 Dystric Cambisols148 Humic Cambisols
149 Galcaric Cambisols
150 Chromic Cambisols151 Vertic Cambisols!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 60
152 Ferralic Cambisols
153 Gleyic Cambisols
154 Gelic Cambisols
Calcisols
155 Haplic Calcisols
156 Luvic Calcisols
157 Petric Calcisols
Gypsisols
158 Haplic Gypsisols
159 Calcic Gypsisols160 Luvic Gypsisols161 Petric Gypsisols
Solonetz
162 Haplic Solonetz
163 Mollic Solonetz
164 Calcic Solonetz
165 Gypsic Solonetz166 Stagnic Solonetz167 Gleyic Solonetz
Solonchaks
168 Haplic Solonchaks
169 Mollic Solonchaks
170 Calcic Solonchaks
171 Gypsic Solonchaks172 Sodic Solonchaks173 Gleyic Solonchaks
174 Gelic Solonchaks
Kastanozems
175 Haplic Kastanozems
176 Luvic Kastanozems
177 Calcic Kastanozems178 Gypsic Kastanozems
Chernozems
179 Haplic Chernozems
180 Calcic Chernozems181 Luvic Chernozems
182 Glossic Chernozems
183 Gleyic Chernozems
Phaeozems
184 Haplic Phaeozems
185 Calcaric Phaeozems186 Luvic Phaeozems187 Stagnic Phaeozems
188 Gleyic Phaeozems!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 61
Greyzems
189 Haplic Greyzems
190 Gleyic Greyzems
Luvisols
191 Haplic Luvisols
192 Ferric Luvisols193 Chromic Luvisols194 Calcic Luvisols
195 Vertic Luvisols
196 Albic Luvisols197 Stagnic Luvisols198 Gleyic Luvisols
Lixisols
199 Haplic Lixisols
200 Ferric Lixisols
201 Plinthic Lixisols
202 Albic Lixisols203 Stagnic Lixisols204 Gleyic Lixisols
Planosols
205 Eutric Planosols
206 Dystric Planosols
207 Mollic Planosols
208 Umbric Planosols209 Gelic Planosols
Podzoluvisols
210 Eutric Podzoluvisols
211 Dystric Podzoluvisols212 Stagnic Podzoluvisols
213 Gleyic Podzoluvisols
214 Gelic Podzoluvisols
Podzols
215 Haplic Podzols
216 Cambic Podzols217 Ferric Podzols218 Carbic Podzols
219 Gleyic Podzols
220 Gelic Podzols
Acrisols
221 Haplic Acrisols
222 Ferric Acrisols223 Humic Acrisols224 Plinthic Acrisols
225 Gleyic Acrisols!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 62
Alisols
226 Haplic Alisols
227 Ferric Alisols
228 Humic Alisols229 Plinthic Alisols230 Stagnic Alisols
231 Gleyic Alisols
Nitisols
232 Haplic Nitisols
233 Rhodic Nitisols234 Humic Nitisols
Ferralsols
235 Haplic Ferralsols
236 Xanthic Ferralsols237 Rhodic Ferralsols
238 Humic Ferralsols
239 Geric Ferralsols240 Plinthic Ferralsols
Plinthosols
241 Eutric Plinthosols
242 Dystric Plinthosols243 Humic Plinthosols244 Albic Plinthosols
Histosols
245 Folic Histosols
246 Terric Histosols247 Fibric Histosols248 Thionic Histosols
249 Gelic Histosols
Anthrosols
250 Aric Anthrosols
251 Fimic Anthrosols
252 Cumulic Anthrosols
253 Urbic Anthrosols
(11) Totale oppervlakte van het waarnemingspunt, oppervlakte van het sub-plot
De oppervlakte moet worden opgegeven in 0,0001 ha.
(12) Aantal bomen in het proefvlak
Het totale aantal bomen met een DBH van 5 cm en meer op de totale
oppervlakte van het waarnemingspunt moet worden opgegeven.
(13) Schattingen van de aanwas
De schattingen van de aanwas bestaan uit een absolute en een relatieve
schatting. De absolute schatting betreft de geschatte gemiddelde aanwas
over de totale levensduur van de opstand. Via de relatieve schatting wordt
aangegeven of de voor de betrokken opstand geschatte absolute aanwas alslaag, normaal of hoog wordt beschouwd. De te gebruiken codes zijn:!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 63
Absolute schatting voor de aanwas Relatieve schatting van de aanwas
0 = 0,0— 2,5 m3per ha per jaar
1 = 2,5— 7,5 m3per ha per jaar
2 = 7,5—12,5 m3per ha per jaar
3 = 12,5—17,5 m3per ha per jaar
4 = 17,5—22,5 m3per ha per jaar
5=422,5 m3per ha per jaar1 = Laag
2 = Normaal
3 = Hoog
(99) Aanvullende waarnemingen
Relevante gegevens betreffende het waarnemingspunt dienen hier te
worden medegedeeld.
Gegevens over de bomen
in het kader van de inventarisatie van de toestand van de kroon
(14) Nummer van de boom in de steekproef
Het nummer van de boom is het nummer dat bij de inrichting van het
waarnemingspunt aan de boom is toegekend.
(15) Boomsoort (overeenkomstig de Flora Europea )
Loofbomen (* = voor de monsterneming van bladeren te gebruiken
soorten)
001 : Acer campestre *
002 : Acer monspessulanum *
003 : Acer opalus
004 : Acer platanoides
005 : Acer pseudoplatanus *
006 : Alnus cordata *
007 : Alnus glutinosa *
008 : Alnus incana
009 : Alnus viridis
010 : Betula pendula *
011 : Betula pubescens *
012 : Buxus sempervirens
013 : Carpinus betulus *
014 : Carpinus orientalis
015 : Castanea sativa (C. vesca) *
016 : Corylus avellana *
017 : Eucalyptus sp. *
018 : Fagus moesiaca *
019 : Fagus orientalis
020 : Fagus sylvatica *
021 : Fraxinus angustifolia spp. oxycarpa (F . oxyphylla) *
022 : Fraxinus excelsior *
023 : Fraxius ornus *
024 : Ilex aquifolium
025 : Juglans nigra
026 : Juglans regia
027 : Malus domestica
028 : Olea europaea *
029 : Ostrya carpinifolia *!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 64
030 : Platanus orientalis
031 : Populus alba
032 : Populus canescens
033 : Populus hybrides *
034 : Populus nigra *
035 : Populus tremula *
036 : Prunus avium *
037 : Prunus dulcis (Amygdalus communis)
038 : Prunus padus
039 : Prunus serotina
040 : Pyrus communis
041 : Quercus cerris *
042 : Quercus coccifera (Q. calliprinos) *
043 : Quercus faginea *
044 : Quercus frainetto (Q. conferta) *
045 : Quercus fruticosa (Q. lusitanica)
046 : Quercus ilex *
047 : Quercus macrolepis (Q. aegilops)
048 : Quercus petraea *
049 : Quercus pubescens *
050 : Quercus pyrenaica (Q. toza) *
051 : Quercus robur (Q. peduculata) *
052 : Quercus rotundifolia *
053 : Quercus rubra *
054 : Quercus suber *
055 : Quercus trojana
056 : Robinia pseudoacacia *
057 : Salix alba
058 : Salix caprea
059 : Salix cinerea
060 : Salix eleagnos
061 : Salix fragilis
062 : Salix sp.
063 : Sorbus aria
064 : Sorbus aucuparia
065 : Sorbus domestica
066 : Sorbus torminalis
067 : Tamarix africana
068 : Tilia cordata
069 : Tilia platyphyllos
070 : Ulmus glabra (U. scabra, U. montana)
071 : Ulmus laevis (U. effusa)
072 : Ulmus minor (U. campestris, U. carpinifolia)
073 : Arbutus unedo
074 : Arbutus andrachne
075 : Ceratonia siliqua
076 : Cercis siliquastrum
077 : Erica arborea
078 : Erica scoparia
079 : Erica manipuliflora
080 : Laurus nobilis
081 : Myrtus communis
082 : Phillyrea latifolia!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 65
083 : Phillyrea angustifolia
084 : Pistacia lentiscus
085 : Pistacia terebinthus
086 : Rhamnus oleoides
087 : Rhamnus alaternus
099 : Andere loofbomen
Naaldbomen (* = voor de monsterneming van naalden te gebruiken
soorten)
100 : Abies alba *
101 : Abies borisii-regis *
102 : Abies cephalonica *
103 : Abies grandis
104 : Abies nordmanniana
105 : Abies pinsapo
106 : Abies procera
107 : Cedrus atlantica
108 : Cedrus deodara
109 : Cupressus lusitanica
110 : Cupressus sempervirens
111 : Juniperus communis
112 : Juniperus oxycedrus *
113 : Juniperus phoenicea
114 : Juniperus sabina
115 : Juniperus thurifera *
116 : Larix decidua *
117 : Larix kaempferi (L. leptolepis)
118 : Picea abies (P . excelsa) *
119 : Picea omorika
120 : Picea sitchensis *
121 : Pinus brutia *
122 : Pinus canariensis
123 : Pinus cembra
124 : Pinus contorta *
125 : Pinus halepensis *
126 : Pinus heldreichii
127 : Pinus leucodermis
128 : Pinus mugo (P . montana)
129 : Pinus nigra *
130 : Pinus pinaster *
131 : Pinus pinea *
132 : Pinus radiata (P . insignis) *
133 : Pinus strobus
134 : Pinus sylvestris *
135 : Pinus uncinata *
136 : Pseudotsuga menziesii *
137 : Taxus baccata
138 : Thuya sp.
139 : Tsuga sp.
199 : Andere naaldbomen!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 66
(16) Naald- of bladverlies
De mate van naald- of bladverlies van elke boom in de steekproef wordt
uitgedrukt als percentage (in trappen van 5 %) ten opzichte van een boom
met een volledig bladerdek. Dit percentage wordt niet verder omgerekend.
0= 0 %
5= 1 - 5 %
10 = 6-10 %
15 = 11-15 %
enz.
(17) V erkleuringsklassen
0 : geen verkleuring (0-10 %)
1 : lichte verkleuring (11-25 %)
2 : matige verkleuring (26-60 %)
3 : sterke verkleuring ( 460 %)
4 : dood
(18) Gemakkelijk herkenbare schadeoorzaken
Geef deze aan met een „1” in de desbetreffende kolom(men).
T1 = wild- en begrazingsschade
T2 = aanwezigheid c.q. sporen van buitensporige aantallen insekten
T3 = schimmelsT4 = abiotische factoren (wind, sneeuw, vorst, droogte, …)T5 = rechtstreeks door de mens veroorzaakte schade
T6 = bosbrand
T7 = bekende lokale/regionale bron van vervuilingT8 = andere
(19) Omschrijving van het schadebeeld
Indien mogelijk dient de schade nader te worden bepaald, bij voorbeeld
voor insekten: de soort of groep (bij voorbeeld „schorskevers”).
(20) Andere waarnemingen betreffende de boom
Alle aanvullende gegevens die eventueel van belang kunnen zijn, dienen
duidelijk op het formulier te worden vermeld (bij voorbeeld mogelijke
beïnvloeding door recentelijk opgetreden droogte, extreme temperaturen
of andere factoren; ander indicatoren van schade of stress).
Gegevens over de inventarisatie van de toestand van de
bodem
(21) Code voor de bemonsterde laag
O = Organische horizont (zie definitie in de voetnoot bij punt II.4
van bijlage IV)
H = Organische horizont (zie definitie in de voetnoot bij punt II.4
van bijlage IV)
M05 = Minerale laag tussen 0 en 5 cm (facultatief)M51 = Minerale laag tussen 5 en 10 cm (facultatief)M01 = Minerale laag tussen 0 en 10 cm (verplicht)
M12 = Minerale laag tussen 10 en 20 cm (verplicht)
M24 = Minerale laag tussen 20 en 40 cm (verplicht)M48 = Minerale laag tussen 40 en 80 cm (verplicht)!
B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 67
(22) Code voor de analysemethode (SAM)
Op de eerste regel wordt voor elke parameter die in een of meer
bodemmonsters is bepaald met de onderstaande codes het type analyse
aangegeven en het monster gecodeerd:
0 = Analyse van het monster volgens de erkende methode1 = De parameters zijn bepaald volgens een alternatieve methode
(details op te geven in een bijlage bij het rapport over de
toestand van de bosbodem) of (eerste deel) monster
2-8 = Codes voor eventuele andere deelmonsters
9 = De parameters zijn bepaald via omrekening van gegevens die
zijn bepaald volgens een afwijkende methode (details op te
geven in een bijlage bij het rapport over de toestand van debosbodem)
Gegevens over de bemonstering van naalden en bladeren
(23) De code van het monster bestaat uit de code van de boomsoort (zie
instructie (15)) gevolgd door de code voor bladeren/naalden van het
lopende jaar (= 0) of naalden van het vorige jaar (= 1). De code voor het
monster van naalden van het vorige jaar (1) van Picea abies (118) worddus: 188.1.
(24) Nummers van de bomen in het monster
Aangezien bij sommige bemonsteringen (bladeren of naalden, groeime-
tingen) bomen buiten het normale proefvlak (of sub-plot) moeten worden
gebruikt, moeten speciale nummers worden gehanteerd. De nummers vandeze bomen moeten beginnen met een letter (F = bladeren/naalden,R = jaarringanalyse via boorkernen, D = stamschijfanalyse) gevolgd door
een volgnummer (bij voorbeeld F001). De nummers moeten worden
opgegeven.
(25) Massa van 100 bladeren of 1 000 naalden
De massa van 100 bladeren of 1 000 naalden (ovendroog) wordt bepaald in
gram.
(27) Diameter op borsthoogte (DBH)
De diameter op borsthoogte (1,30 m) van een boom met schors in 0,1 cm.
Als een meetlint word gebruikt, volstaat één enkel getal. Wanneer een
boomklem wordt gebruikt moeten de maximum- en de minimum (metschors) worden bepaald en opgegeven (diameter 1 en diameter 2).
(28) Schors
De dikte van de schors op 1,30 m in cm en met één cijfer na de komma.
(29) Hoogte van de boom
De hoogte van de boom in meter en afgerond op de naaste 0,5 m.
(30) Het volume van de boom
Uitgaande van de gemeten diameters(s) en hoogte, kan het volume van de
boom worden geraamd met gebruikmaking van bekende plaatselijke
vormquotiënten of via degelijke volumetabellen. Het volume van de boommoet worden uitgedrukt in m
3met drie cijfers na de komma.!B
!M3
!B1994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 68
(31) Kroondiepte
De lengte van de kroon, afgerond op de naaste halve meter, wordt gemeten
vanaf de top van de stam tot de laagste levende tak, met uitzondering vanwaterscheuten.
(32) Kroonbreedte
De gemiddelde kroonbreedte wordt berekend door het gemiddelde te
nemen van de straal van minstens vier kronen; dat gemiddelde wordtvermenigvuldigd met 2 en vervolgens afgerond op de naaste 0,5 m.
(33) Diameter zonder schors
De diameter zonder schors wordt berekend door op de diameter met schors
de dikte van de schors aan weerszijden in mindering te brengen. Dediameter zonder schors voor vijf jaar geleden wordt berekend door op de
huidige diameter zonder schors de aanwas van de boom aan weerszijden in
de laatste vijf jaar in mindering te brengen. De diameter zonder schorswordt opgegeven op 0,1 cm nauwkeurig.
(34) Grondvlak per proefvlak
Het grondvlak per proefvlak wordt berekend door bepaling van het totaal
van de grondvlakken van alle bomen in het proefvlak. Het grondvlak perproefvlak voor vijf jaar geleden wordt berekend aan de hand van degeschatte diameter zonder schors van vijf jaar geleden van alle bomen in
het proefvlak. Het grondvlak per proefvlak word opgegeven op 0,1 m
2
nauwkeurig.
(35) V olume per proefvlak
Het volume per proefvlak wordt berekend door bepaling van het totale
volume van alle bomen in het proefvlak. Het volume per proefvlak van vijfjaar geleden wordt berekend aan de hand van de geraamde diameter zonderschors van vijf jaar geleden van alle bomen in het proefvlak. Het volume
per proefvlak wordt opgegeven op 0,1 m
3nauwkeurig.
(36) Dunningen
Als er een dunning is uitgevoerd in de vijf jaar tussen twee jaren waarin de
diameter, het grondvlak per proefvlak en het volume per proefvlak worden
bepaald, wordt dit opgegeven (1 = ja, 0 = nee). In een aanvullende opgave
wordt de dunning zo nauwkeurig mogelijk beschreven (dunningsmethode,jaar van de dunning, intensiteit van de dunning in de vorm van het aantalbomen, grondvlak/hectare, volume/hectare).
(99) Aanvullende waarnemingen
Relevante gegevens dienen hier te worden meegedeeld en toegelicht in het
interpretatierapport (zie bijlage VIIb).
Gegevens over de bewaking van de depositie
(37) Code van het type bemonsteringstoestel
Om aan te geven om welk type toestel voor de bemonstering van de
depositie het gaat, worden de volgende codes gebruikt:
1 : doorval
2 : totale depositie
3 : uitsluitend natte depositie4 : stamafstroom5 : mist
6 : aangevroren mist (rijp)
7 : concentratie in de lucht9 : andere.!
B
!M11994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 69
In een bijlage bij het rapport met achtergrondgegevens dienen nadere
bijzonderheden over de gebruikte apparatuur te worden verstrekt.
(37a) Hoeveelheid monster
De totale verzamelde hoeveelheid monster(s) moet worden gedeeld door
de oppervlakte van de vangopening(en) van de opvangsrichting(en) en
worden opgegeven in mm.
(38) Begin- en einddatum van de bewakingsperiode
De begin- en de einddatum van elke bewakingsperiode moeten op de
formulieren worden vermeld in dezelfde vorm als de datum van de
opname, inventarisatie of analyse (zie punt (3)).
Een bewakingsperiode bestaat uit een of meer meetperiodes. Alle
meetperiodes binnen een zelfde bewakingsperiode moeten even lang zijn.
De minimumduur van een meetperiode is één week, de maximumduur één
maand.
Als de duur van de meetperiodes niet het hele jaar door gelijk kan zijn (bij
voorbeeld op weekbasis in de zomer en op maandbasis in de winter), moet
worden gewerkt met twee verschillende bewakingsperiodes, waarvoor de
resultaten apart op de formulieren moeten worden vermeld.
(39) Aantal meetperiodes
V oor elke bewakingsperiode moet in de formulieren worden aangegeven
hoeveel meetperiodes deze omvat.
(40) Periode
Het nummer van de meetperiode waarin het monster is verzameld, dient te
worden vermeld. Elk jaar (op of omstreeks 1 januari) vangt een nieuweserie meetperiodes aan. Als monsters die in verschillende meetperiodeszijn genomen, vóór de analyse worden gecombineerd, moet de menging
nauwkeurig worden beschreven in de bijlage bij het rapport met
achtergrondgegevens. In dit geval moet het nummer van de eerstemeetperiode worden gebruikt voor het aangeven van de periode waarop deanalyse betrekking heeft (bij voorbeeld wanneer de monsters uit de
periodes 9, 10, 11 en 12 ten behoeve van de analyse tot een enkel monster
worden gecombineerd, wordt aan dit monster het periodenummer 9toegekend).
Gegevens over de bewaking van meteorologische parameters
(41) Code voor waarnemingspunt en instrument
Aan ieder instrument dat op of nabij een waarnemingspunt wordt
opgesteld, wordt een code toegekend die bestaat uit het nummer van hetwaarnemingspunt (maximaal vier cijfers) en het volgnummer van hetinstrument (tot en met 99). Wanneer instrumenten worden vervangen of
toegevoegd, worden nieuwe codes gebruikt. Voorbeeld: Het vijfde
instrument op waarnemingspunt 1234 krijgt de code 1234.05.
(42) Opstelplaats
De plaats waar het instrument is opgesteld, wordt aangegeven met een van
de volgende letters:
S : Instrument staat op/bij het waarnemingspunt, d.w.z. op het
waarnemingspunt zelf of in de bufferzone. Het kan zich onder
het bladerdak, boven het bladerdak of in de bosbodem bevinden.
F : Het instrument is opgesteld op een nabijgelegen open plek in het
bosgebied.
W : Het instrument bevindt zich in een weerstation (meestal buiten het
bosgebied).
O : Het instrument is elders opgesteld.!
M1
!M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 70
(43) V ariabele
Met een code wordt aangegeven welke variabele door het instrument wordt
gemeten:
AT = Luchttemperatuur
PR = Neerslag
RH = Relatieve vochtigheid
WS = Windsnelheid
WD = Windrichting
SR = Zonnestraling
UR = UVB-straling
TF = Neerslagoverschot
SF = Stamafstroming
ST = Bodemtemperatuur
MP = V ochtspanningspotentiaal van de bodem
WC = V ochtgehalte van de bodem
XX = V oor bijkomende parameters kunnen andere codes worden
gebruikt, die in het DAR moeten worden gespecificeerd.
(44) Informatie over het instrument
Verticale positie
De verticale positie (hoogte of diepte) van het instrument moet worden
aangegeven in meter met een plusteken (hoogte boven het maaiveld) of een
minteken (diepte onder het maaiveld) met twee cijfers vóór en twee cijfersna het decimaalpunt.
Code voor het type instrument
De volgende codes worden gebruikt voor het karakteriseren van de
meetapparatuur en de wijze van registratie van de gegevens:
10 : manuele aflezing, registratie op papier
20 : mechanische registratie (manuele aflezing, registratie op papier)30 : directe registratie op papier40 : digitale registratie (autonoom meetinstrument)
50 : digitale registratie (geïntegreerde datalogger).
Nadere gegevens over de apparatuur moet worden meegedeeld in het
document met toelichting bij de gegevens (DAR).
Meetinterval (uitsluitend voor automatische instrumen-
ten)
Het interval tussen twee opeenvolgende bepalingen wordt in seconden
uitgedrukt.
Opslaginterval (uitsluitend voor automatische instru-
menten)
Het interval tussen twee opeenvolgende gegevensopslagfasen wordt
aangegeven in minuten.
(45) In het kader van de meteorologische bewaking te bepalen parameters
Neerslag en neerslagoverschot
De neerslag wordt uitgedrukt als de totale dagelijkse hoeveelheid in de
vorm: vier cijfers vóór en één cijfer na het decimaalpunt.
Temperatuur (lucht en bodem)
De temperatuur wordt uitgedrukt in °C in de vorm: plus- of minteken en
twee cijfers vóór en één na het decimaalpunt. Het daggemiddelde en dedagelijkse minimum- en maximumwaarde moeten worden meegedeeld.!
M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 71
Relatieve vochtigheid
V oor de relatieve vochtigheid worden het daggemiddelde en de dagelijkse
minimum- en maximumwaarde meegedeeld in de vorm: twee cijfers vóór
en één cijfer na het decimaalpunt.
Windsnelheid
V oor de windsnelheid worden het daggemiddelde en de maximumwaarde
voor iedere dag meegedeeld in de vorm: twee cijfers vóór en één cijfer na
het decimaalpunt.
Windrichting
V oor iedere dag wordt de overheersende windrichting meegedeeld. De
windroos wordt verdeeld in acht segmenten van 45°, te beginnen bij 22,5°
(NO = 45°, O = 90°, ZO = 135°,…, N = 0°). V oor het rapporteren van demeest voorkomende windrichting gebruike men de mediaan.
Zonnestraling en UVB-straling
De zonnestraling en de UVB-straling worden uitgedrukt als het dagge-
middelde, in de vorm: vier cijfers vóór en één cijfer na het decimaalpunt.
Stamafstroming
De stamafstroming wordt gerapporteerd als de totale dagelijkse hoe-
veelheid, uitgedrukt in millimeter neerslag, in de vorm: vier cijfers vóór en
één cijfer na het decimaalpunt.
V ochtspanningspotentiaal van de bodem
V oor de vochtspanningspotentiaal van de bodem worden het dagge-
middelde en de dagelijkse minimum- en maximumwaarde in hPa
gerapporteerd in de vorm: vier cijfers vóór en één cijfer na hetdecimaalpunt.
V ochtgehalte van de bodem
V oor het vochtgehalte van de bodem worden het daggemiddelde en de
dagelijkse minimum- en maximumwaarde in volumeprocent gerapporteerdin de vorm: vier cijfers vóór en één cijfer na het decimaalpunt.
(46) V olledigheid
Met de „volledigheid” wordt aangegeven hoeveel procent van het
potentiële aantal waarnemingen door de meet- en opslagprocedures werd
gerealiseerd. Dit percentage wordt gerapporteerd in ten hoogste drie cijfers
(100 % = volledig).
Gegevens in samenhang met de bewaking van de bodem-
oplossing
(51) Nummer van het bemonsteringstoestel
De bemonsteringstoestellen op het waarnemingspunt dienen een per-
manent identificatienummer te krijgen (1-99).
(52) Code van de bemonsteringstechniek
V oor de technieken ter bemonstering van de bodemoplossing gelden de
volgende codes:
1 : met behulp van een tensie-lysimeter
2 : met behulp van een nultensie-lysimeter
3 : door centrifugatie4 : door saturatie-extractie!
M3
!M21994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 72
(53) Bemonsteringsdiepte
De bemonsteringsdiepte, uitgedrukt in meter beneden het maaiveld
(b.v.−0,40)
Gegevens in samenhang met de inventarisatie van de toestand
van de bomen
(54) Blootstelling
1 Niet noemenswaardig blootgesteld (het waarnemingspunt is gelegen in
een relatief groot bosgebied met een vlak of zwak hellend reliëf)
2 matige blootstelling (het waarnemingspunt ligt nabij de rand van het
bos, op een helling enz.)
3 Bijzonder sterke blootstelling (het waarnemingspunt ligt op een
bergtop enz.)
(55) V erwijdering en afsterven van bomen
De boom is geveld en verwijderd: alleen de stronk is overgebleven
11 verwijderd in het kader van exploitatie, bv. dunningskap
12 verwijderd om biotische redenen, bv. door insecten veroorzaakte
schade
13 verwijderd om abiotische redenen, bv. windworp18 reden van verdwijning onbekend
Levende, nog opstaande boom waarvan de toestand niet meer wordt
beoordeeld
21 overhellende of -hangende boom22 ernstige breukschade aan de kroon (meer dan 50 % van de kroon
betreffend) of gebroken stam
23 de boom behoort niet langer tot Kraft-klasse 1, 2 of 3 (niet van
toepassing bij de eerste inventarisatie)
29 andere reden (specificeer)
Opstaande dode boom
31 biotische oorzaak, bv. aantasting door schorskevers32 abiotische oorzaak, bv. droogte of bliksem38 onbekende doodsoorzaak
Omgevallen (levende of dode) boom
41 abiotische oorzaak, bv. storm42 biotische oorzaak, bv. bevers48 onbekende oorzaak
Noten:
— Code 22 wordt alleen gehanteerd in landen waar bomen met een voor
meer dan 50 % beschadigde kroon van de inventarisatie wordenuitgesloten.
— Code 23 wordt alleen gehanteerd in landen waar alleen bomen in de
Kraft-klassen 1, 2 en 3 worden geïnventariseerd.
(56) Sociologische klasse
1 predominant: bomen waarvan het bovenste deel van de kroon boven de
omgevende kroonlaag uitsteekt (deze categorie omvat ook de vrij-staande exemplaren)
2 dominantbomen waarvan de kroon deel uitmaakt van de kroonlaag!
M21994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 73
3 co-dominantbomen waarvan de kroon tot in de kroonlaag reikt en die
gedeeltelijk van boven worden belicht, maar die lager zijn dan de
bomen in de categorieën 1 en 2.
4 onderdrukt: bomen waarvan de kroon zich onder het niveau van de
kroonlaag bevindt en die geen direct licht van boven ontvangen
(57) Beschaduwing van de kroon
1 de kroon ondervindt niet te verwaarlozen effecten (beschaduwing of
fysieke interactie) van één kant
2 de kroon ondervindt niet te verwaarlozen effecten (beschaduwing of
fysieke interactie) van twee kanten
3 de kroon ondervindt niet te verwaarlozen effecten (beschaduwing of
fysieke interactie) van drie kanten
4 de kroon ondervindt niet te verwaarlozen effecten (beschaduwing of
fysieke interactie) van vier kanten
5 vrijgroeiende kroon, of geen aanwijzingen voor invloed van bescha-
duwing
6 onderdrukte boom
(58) Zichtbaarheid
1 de hele kroon is zichtbaar
2 de kroon is slechts gedeeltelijk zichtbaar
3 de kroon is slechts in tegenlicht (d.w.z. als silhouet) zichtbaar
4 de kroon is niet zichtbaar
Gegevens over de beoordeling van de bodemvegetatie
(61) Waarnemingspunt/opnamenummer
Telkens als op een nieuw tijdstip (dag) en/of in een nieuwe situatie (binnen
of buiten de omheining) de bodemvegetatie op een bepaald waarnemings-
punt wordt onderzocht, wordt een nieuw opnamenummer toegekend. Decombinatie van het nummer van het waarnemingspunt en het opname-nummer resulteert in een uniek waarnemingspunt/opnamenummer.
(62) Omheining
Omdat de vegetatie binnen en buiten een omheining sterk kan verschillen,
werd afgesproken om de bodemvegetatie in principe altijd buiten deomheining te inventariseren. Ingeval ook binnen de omheining een
inventarisatie wordt uitgevoerd, moet deze als een afzonderlijke inventa-
risatie worden gerapporteerd en moet de situatie ten opzichte van deomheining worden aangegeven:
1 = ja, inventarisatie binnen de omheining,
2 = neen, inventarisatie buiten het omheinde gebied.
(63) Totale bemonsterde oppervlakte
De totale bemonsterde oppervlakte wordt uitgedrukt in m
2(ten hoogste
vier cijfers). In het DAR (of DAR-Q) worden precieze gegevens verstrekt
over het aantal replicaties, de ligging en oriëntatie van de bodemvegetatie-
proefvlakken en de grootte van die proefvlakken.
(64) Hoogte en bedekkingsgraad van de etages
De gemiddelde hoogte en de geschatte bedekkingsgraad van de bodem-
vegetatie als geheel en van de struiklaag, de kruidlaag en de moslaag wordtgerapporteerd in de volgende vorm:!
M2
!M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 74
Hoogte
(in m)Bedekkingsgraad
(in %)
Bodemvegetatie (totaal) *
Struiklaag * *
Kruidlaag * *
Moslaag *
* = moet worden gerapporteerd.
De gemiddelde hoogte van de diverse lagen wordt uitgedrukt in meter, met
één cijfer vóór en twee cijfers na het decimaalpunt. De geschattebedekkingsgraad wordt uitgedrukt in percent van de totale bemonsterde
oppervlakte.
(65) Etages
De volgende etages moeten worden beschouwd:
1 = boomlaag
2 = struiklaag
3 = kruidlaag
4 = moslaag9
>>=
>>;in het DAR-Q nader te omschrijven.
(66) Soortencode
Er moet gebruik worden gemaakt van een soortencode, die bestaat uit drie
groepen cijfercodes waarmee de familie, het geslacht en de soort wordenaangegeven, telkens gescheiden door een punt (.). De meeste codes bestaan
uit een getal met drie cijfers. V oor één enkel geslacht wordt evenwel het
woord „bis” aan het driecijfergetal toegevoegd. Aan de soortencode kanéén letter worden toegevoegd om het ras te vermelden. De volledige lijstbevat meer dan 11 000 soorten. De Commissie zal deze lijst in digitale
vorm ter beschikking stellen van de nationale interpretatiecentra (NFC’ s).
Als de Flora Europaea niet volledig genoeg is, kan het NFC een specialelijst opstellen met soorten die van belang zijn voor de betrokken lidstaat.Deze nationale soortencodes moeten bestaan uit een nieuw codenummer
(familie, geslacht en soort), gevolgd door de landencode (twee letters),
telkens gescheiden door punten (.). Het NFC houdt een volledige lijst vanalle codes bij, met inbegrip van relevante details betreffende de soorten(volledige naam, synoniemen, enz.), en neemt deze lijst op in het DAR.
(67) Bedekkingsgraad van de individuele soorten
Het staat de landen vrij de abundantie c.q. bedekkingsgraad van de
individuele soorten te bepalen. De bedekkingsgraad (in percent) wordt
gerapporteerd in de vorm 999.99 (vijf cijfers, waarvan twee na hetdecimaalpunt). In het DAR moeten de beoordelingsmethoden alsmede dewijze van omrekening tot „percent bedekking” uitvoerig worden
beschreven.!
M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 75
BIJLAGE VIIb
AANWIJZINGEN VOOR HET VERSTREKKEN V AN
ACHTERGRONDGEGEVENS INZAKE DE TOEGEPASTE
BEW AKINGSMETHODEN EN DE RESULTATEN V AN DE
BEOORDELING EN INTERPRETATIE OP NATIONAAL NIVEAU
I. Algemene opmerkingen
Naast de indiening van de gegevens betreffende de intensieve bewaking
van de bosecosystemen, moeten de lidstaten twee documenten opstellen en
bij de Commissie indienen: een document met achtergrondinformatie over
de toegepaste bewakingsmethoden (het „Data Accompanying Report” ofDAR) en een jaarrapport over de vorderingen inzake de interpretatie enbeoordeling van de resultaten op nationaal niveau (het „jaarlijks
voortgangsrapport”).
Het DAR bestaat uit twee delen: het deel met de beschrijving van de
daadwerkelijk toegepaste methoden inzake bemonsteringsopzet, gebruikteapparatuur, evaluatie, analyse enz. (voor nadere toelichting, zie rubriek
II.1) en het deel betreffende uitzonderingen en verstoorde situaties (voor
nadere toelichting, zie rubriek II.2).
Met ingang van 1997 dienen de lidstaten jaarlijks bij de Commissie een
rapport in over de vorderingen inzake de interpretatie en beoordeling vande resultaten op nationaal niveau. Dit rapport omvat:
— gegevens over de activiteiten van het nationaal interpretatiecentrum
(National Focal Centre, NFC);
— een geactualiseerde beschrijving van de nationale strategie op het stuk
van gegevensbeoordeling;
— een samenvatting van de op nationaal niveau bereikte resultaten, en— gegevens over relevante publicaties op nationaal of internationaal
niveau, van het NFC of andere betrokken instellingen.
Aanbevelingen inzake de interpretatie en beoordeling van de resultaten op
nationaal niveau zijn opgenomen in rubriek III.
II. Rapport met toelichting bij de gegevens (DAR)
II.1. DAR-gedeelte met de beschrijving van de daadwerkelijk toegepaste
methoden (enz.):
Dit gedeelte van het DAR beschrijft de daadwerkelijk gebruikte methoden
inzake bemonsteringsopzet, gebruikte apparatuur, evaluatie, analyse enz.De volgende bijzonderheden moeten worden verstrekt:
Inventarisatie- en bemonsteringsmethoden
V oor veel inventarisaties in het kader van de intensieve bewaking van de
bosecosystemen is er een grote mate van vrijheid wat betreft keuze van de
apparatuur, bemonsteringsdiepte, tijdstip en intensiteit van de inventari-
satie enz. Alle nadere bijzonderheden over de daadwerkelijk gebruikteapparatuur en de feitelijke bemonsteringsdiepte, timing en frequentie vande inventarisatie/bemonstering moeten worden meegedeeld. Wanneer
monsters zijn genomen, moeten details worden verstrekt over de
bemonstering met inbegrip van de opslag en het transport van de monsters.
Controlemetingen moeten kort worden beschreven.
Analysemethoden en methoden voor de berekening van de resultaten
Wat de analyse van de monsters betreft, moeten bijzonderheden worden
verstrekt over de voorbereiding daarvan en over de toegepaste analyse-methoden. V oor de meeste te inventariseren parameters worden bepaalde
voorbereidings- en analysemethoden aanbevolen. Indien methoden werden
toegepast die afwijken van de aanbevolen methoden, moeten zij met degrootste nauwkeurigheid worden toegelicht, met inbegrip van de wijzewaarop de verkregen gegevens werden berekend (en kunnen worden
herberekend). Eventuele controlemetingen (b.v. in het kader van deel-
neming aan een ringonderzoek) moeten kort worden beschreven.
Als basis voor de beschrijving van de methoden voor gegevensbeoordeling
kunnen de DAR-vragenlijsten worden gebruikt die door het coördinatie-!
M21994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 76
instituut voor de intensieve bewaking van de bossen van de Commissie
werden opgesteld in nauw overleg met de voorzitters van de comités van
deskundigen van ICP Forests (VN/ECE). De gegevens die aan de hand van
de DAR-vragenlijsten worden ingediend, blijven van jaar tot jaar geldigtotdat een wijziging in de toegepaste methoden optreedt.
Er dient bijzondere aandacht te worden geschonken aan het signaleren en
documenteren van wijzigingen in de gebruikte inventarisatie-, transport-en analysemethoden. Regionale verschillen moeten worden vermeld en
uitvoerig worden toegelicht (bv. analysen door verschillende laboratoria).
II.2. DAR-gedeelte betreffende uitzonderingen en verstoorde situaties (jaarlijks
DAR):
Naast de algemene gegevens betreffende de methoden, die aan de hand van
de DAR-vragenlijsten kunnen worden opgesteld, moeten ook de specifieke
problemen, uitzonderingen, verstoringen en validatieproblemen met
betrekking tot de voor het betrokken jaar medegedeelde gegevens wordentoegelicht.
Uitzonderingen en verstoorde situaties
Uitzonderlijke situaties en belangrijke verstoringen van de gewone routine
moeten worden gesignaleerd. Naast de beschrijving van de toegepastemethoden inzake bemonstering, analyse enz., als omschreven in de
DAR-vragenlijsten, moeten ook de afwijkingen en eventuele buitengewone
en verstoorde situaties naar behoren worden gedocumenteerd. Dit dient tegeschieden in het jaarlijkse DAR dat de Commissie samen met deingediende gegevens wordt toegezonden.
V alidering en beheer van de gegevens
Er moet een beschrijving worden gegeven van de procedures die werden
toegepast met het oog op de kwaliteitscontrole van de gegevens — met
inbegrip van de criteria voor het verwerpen van gegevens „plausibiliteits-
toets”) — alsmede van de procedures die de consistentie van de reeksennationale gegevens moeten garanderen.
Wanneer er lacunes in de gegevens zijn, mogen in bepaalde gevallen
schattingen worden gemaakt op basis van resultaten uit andere bronnen.Deze geschatte waarden moeten als zodanig worden aangegeven en de
veronderstellingen waarop zij gebaseerd zijn, moet met zorg worden
gedocumenteerd.
III. Jaarrapport over de vorderingen inzake de interpretatie en beoor-
deling van de resultaten op nationaal niveau
Dit rapport bevat informatie over de vorderingen op het stuk van de
interpretatie en beoordeling van de resultaten op nationaal niveau. Devolgende bijzonderheden moeten worden verstrekt:
Algemene opmerkingen
De lidstaten beoordelen en interpreteren de op nationaal niveau verkregen
gegevens over de bewaakte parameters.
Het staat de lidstaten vrij te bepalen op welke manier de beoordeling en
interpretatie — waarvan de resultaten ter kennis van de Commissie moeten
worden gebracht — worden uitgevoerd. Hier volgen een paar suggesties
terzake.
Beoordeling en interpretatie van afzonderlijke inventarisaties
Indien resultaten van eerdere inventarisaties beschikbaar zijn, moet worden
gepoogd eventuele tendensen vast te stellen. De resultaten van deinventarisatie moeten worden bezien en vergeleken met de resultaten vanandere (soortgelijke) inventarisaties die in hetzelfde gebied/land zijn
uitgevoerd. Verschillen en overeenkomsten moeten worden vermeld en
eventuele verschillen geëvalueerd. Relevante gegevens uit andere bronnen,waardoor bepaalde verbanden tussen parameters zouden kunnen wordenverklaard, dienen in deze beoordeling te worden betrokken.
Geïntegreerde beoordeling en interpretatie
Naarmate meer inventarisaties worden voltooid, ontstaan mogelijkheden
voor een geïntegreerde beoordeling. In het nationale interpretatiecentrum
worden de resultaten van alle inventarisaties en alle beoordelingsverslagensamengebracht. Het nationale interpretatiecentrum coördineert de geïnte-!
M21994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 77
greerde beoordeling en interpretatie van de resultaten van de diverse
inventarisaties op nationaal niveau.
Beoordeling en interpretatie in het licht van externe gegevens
De resultaten van de geïntegreerde beoordeling en interpretatie worden
vergeleken met de resultaten uit andere bronnen. Verschillen en over-
eenkomsten worden gesignaleerd en zo mogelijk verklaard.
IV . Tijdschema voor de indiening van het DAR en het rapport over de
vorderingen inzake de interpretatie en beoordeling van de resultatenop nationaal niveau
IV .1. Tijdschema voor het DAR
De ingevulde DAR-vragenlijst wordt samen met de eerste gegevens bij de
Commissie ingediend. Telkens als de toegepaste methoden wijzigingenondergaan, moet de desbetreffende informatie aan de Commissie worden
meegedeeld. Het DAR-gedeelte betreffende uitzonderingen en verstoorde
situaties dient de Commissie samen met de jaarlijkse overgelegdegegevens te worden toegezonden.
IV .2. Tijdschema voor het rapport over de vorderingen inzake de interpretatie en
beoordeling van de resultaten op nationaal niveau
Het voortgangsrapport inzake de beoordeling en interpretatie op nationaal
niveau dient de Commissie jaarlijks vóór 31 december te worden
toegezonden.!
M21994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 78
BIJLAGE VIII
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE
DEPOSITIEMETINGEN OP DE PERMANENTE
W AARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De metingen dienen doorlopend te worden uitgevoerd op een geselecteerd
aantal permanente waarnemingspunten. De Lid-Staten moeten ten minste10 % van de permanente waarnemingspunten aanwijzen voor deze
bewaking van de depositie. De doorval (onder het kronendak), de
stamafstroom (onder het kronendak, bij beuken) en uitsluitend de natteof de totale depositie (op een open plek in het bos) moeten wordengemeten. De plaatsing van de apparatuur voor deze verplichte metingen
moet tegen december 1995 zijn voltooid. Alle overige metingen zoals die
van de stamafstroom bij andere soorten dan beuk, van mist en van deconcentratie in de lucht zijn facultatief.
Bij de bewaking van de depositie moet worden gewerkt met vaste periodes
(bij voorbeeld op maand- of weekbasis). Om de analysekosten te drukken
mogen de monsters van een aantal opeenvolgende periodes wordengecombineerd.
De onderstaande technische details zijn gebaseerd op de resultaten van het
Expert Panel on Deposition of ICP Forests. Er wordt verwezen naar de
door dit Expert Panel opgestelde handleiding, in het bijzondere voorspecifieke informatie over de bemonsteringsapparatuur, de bemonsterings-technieken, de kwaliteitseisen en de gegevensverwerking.
II. Methodiek voor de bewaking
II.1. Bewaking onder het kronendak in het bos
Waar mogelijk moet de meetapparatuur voor de doorval in het
waarnemingspunt zelf worden geplaatst. Om beschadiging van wortel-stelsels te voorkomen kunnen onderdelen die moeten worden verzonken(opvanginrichtingen, registratieapparatuur, enz.) buiten het eigenlijke
waarnemingspunt in de bufferzone worden geplaatst. In beukenbossen
moet ook apparatuur voor het verzamelen van stamafstroom wordengeplaatst. Aangezien deze opvanginrichtingen eveneens kunnen wordenverzonken (eventueel in dezelfde kuil) wordt aanbevolen hiervoor bomen
buiten het eigenlijke waarnemingspunt te kiezen, bij voorbeeld in de
bufferzone.
De doorval en de stamafstroom moeten zo worden gemeten dat de
resultaten representatief zijn voor het gebied van het waarnemingspunt. Dit
betekent dat gebruik moet worden gemaakt van een voldoende aantal
bemonsteringstoestellen.
II.2. Bewaking op een open plek in het bos
Op een lokatie in de omgeving van het eigenlijke waarnemingspunt
(binnen een straal van 2 km) moeten inrichtingen voor het opvangen van
uitsluitend de natte en/de totale depositie worden geplaatst. De lokatie
moet zo worden gekozen dat de omringende voorwerpen zich bevinden opeen afstand die ten minste tweemaal hun hoogte bedraagt.
II.3. Meetperiode
Er moet maandelijks, wekelijks of met tussenpozen die daar tussenin
liggen, bij voorbeeld om de twee of drie weken, worden gemeten;
bepalend voor de meetperiode is in hoofdzaak de algemene weer-gesteldheid op het betrokken waarnemingspunt (verdamping uit enalgengroei in de houders die de monsters bevatten, dienen vermeden te
worden).
Als de meetperiode niet het hele jaar door gelijk kan zijn (bij voorbeeld op
weekbasis in de zomer en op maandbasis in de winter), moet wordengewerkt met twee verschillende bewakingsperiodes, waarvoor de resultaten
apart op de formulieren worden vermeld. Binnen een zelfde bewakings-
periode moet de lengte van de meetperiodes constant zijn. V oor debewaking onder het kronendak en die op de open plek moet dezelfdemeetperiode worden gebruikt.!
M11994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 79
II.4. Bemonstering en behandeling van de monsters
V oor het verzamelen van de monsters moet gebruik worden gemaakt van
schone opvanginrichtingen en houders. V oor het spoelen van de apparatuur
moet gedeïoniseerd water worden gebruikt. Het is belangrijk dat de
houders tijdens de bemonstering en het vervoer niet aan licht wordenblootgesteld en koel worden bewaard. Op zonnige en warme plaatsenmogen conserveermiddelen worden toegevoegd om algengroei te voor-
komen. In dit geval mogen uitsluitend conserveermiddelen worden
gebruikt die de analyse van welk belangrijk ion dan ook niet verstoren.
II.5. V oorafgaande behandeling, vervoer en opslag van de monsters
Van elk verzameld monster uit elke afzonderlijke opvanginrichting voor
het meten van de doorval of de stamafstroom of voor meting in het open
veld dient het volume te worden bepaald. De monsters mogen elk
afzonderlijk worden geanalyseerd of zij mogen daartoe worden gemengdmet monsters van tegelijk in gebruik zijnde apparatuur van hetzelfde type.De verschillende categorieën monsters (monsters van de doorval, monsters
van de stamafstroom en in het vrije veld verzamelde monsters) moeten bij
de analyse van elkaar gescheiden blijven. Monsters van de stamafstroommogen alleen worden samengevoegd als het gaat om bomen van dezelfdesoort die qua grootte en mate van dominantie niet teveel van elkaar
verschillen.
Monsters die over een korte periode zijn verzameld, kunnen als zodanig
worden geanalyseerd of mogen vóór de analyse worden gemengd totmonsters van een maand. Indien monsters worden gemengd, moet elk in
het mengsel opgenomen monster daarin een aandeel hebben dat evenredig
is met het totale volume ervan.
De monsters moeten zo spoedig mogelijk naar het laboratorium worden
vervoerd (bij voorkeur in een koelbox) en totdat zij worden geanalyseerd,
moeten zij daar in een koele (4 °C) en donkere ruimte worden bewaard.
II.6. Algemene gegevens
De volgende gegevens moeten worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— code van het type bemonsteringstoestel,
— begindatum van de bewakingsperiode,— einddatum van de bewakingsperiode,— aantal (gelijke) meetperioden in de bewakingsperiode.
Aanvullende gegevens die nuttig zijn voor de interpretatie van de
resultaten, zoals de ruwheidsparameter van het kronendak, de blad-oppervlakte-index, enz. mogen eveneens worden geregistreerd.
II.7. Chemische analyses
V oor elk monster is de bepaling van de volgende parameters verplicht dan
wel facultatief:
Parameter Doorval Totaal/Alleen natStamafstroom
Mist Lucht
beuk andere soorten
pH Verplicht Verplicht Verplicht Facultatief Facultatief
Geleidbaar-
heidVerplicht Verplicht Verplicht Facultatief Facultatief
K Verplicht Verplicht Verplicht Facultatief Facultatief Facultatief
Ca Verplicht Verplicht Verplicht Facultatief Facultatief Facultatief
Mg Verplicht Verplicht Verplicht Facultatief Facultatief Facultatief
Na Verplicht Verplicht Verplicht Facultatief Facultatief Facultatief
N-NH 4 Verplicht Verplicht Verplicht Facultatief Facultatief
Cl Verplicht Verplicht Verplicht Facultatief Facultatief
N-NO 3 Verplicht Verplicht Verplicht Facultatief Facultatief
S-SO 4 Verplicht Verplicht Verplicht Facultatief Facultatief Facultatief!M11994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 80
Parameter Doorval Totaal/Alleen natStamafstroom
Mist Lucht
beuk andere soorten
Alkaliteit Verplicht Verplicht Verplicht Facultatief Facultatief
Ntotaal Verplicht Facultatief Verplicht Facultatief Facultatief
Al3+Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
Mn2+Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
Fe3+Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
PO43−Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
Cu Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
Zn Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
Hg Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
Pb Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
Co Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
Mo Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
Cd Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
Stotaal Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
Norg Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
CTOC Facultatief Facultatief Facultatief
CDOC Facultatief Facultatief Facultatief
Ptotaal Facultatief Facultatief Facultatief Facultatief
O3 Facultatief
SO2 Facultatief
SO4 Facultatief
NO 2 Facultatief
NO Facultatief
HNO 2 Facultatief
HNO 3 Facultatief
NH 4NO 3 Facultatief
NH 3 Facultatief
V .O.S. Facultatief
II.8. Toezending van gegevens
V oor ieder waarnemingspunt waar de depositie is bewaakt, moeten de
Lid-Staten deze gegevens in een gestandaardiseerde vorm (zie bijlage VII,formulieren 7a, 7b, 7c en 7d) aan de Commissie doen toekomen.!
M11994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 81
BIJLAGE IX
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE METEOROLOGI-
SCHE METINGEN OP DE PERMANENTE W AARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
Meteorologische metingen moeten worden uitgevoerd op ten minste 10 %
van de permanente waarnemingspunten. Het verdient aanbeveling de
meteorologische parameters te bewaken op dezelfde plaatsen waar ook de
depositie wordt bewaakt. De installatie van de meteorologische meet-apparatuur dient tegen 30 juni 1999 te zijn voltooid.
Deze bijlage is gebaseerd op de technische aanbevelingen van de
ad-hocgroep van deskundigen inzake meteorologie (EU/ICP Forests).
Men raadplege de handleiding (1996/1997) die door deze groep vandeskundigen werd opgesteld.
II. Methodiek voor de inventarisatie
II.1. Plaats waar de meetapparatuur wordt opgesteld
Om representatief te zijn voor de specifieke klimaatomstandigheden in het
bos, moeten de metingen worden verricht in het betrokken bosgebied. Inhet algemeen mogen de bepalingen (met uitzondering van die van debodemtemperatuur, de bodemvochtigheid en de neerslag in de opstand)
worden verricht hetzij boven het kronendak op het waarnemingspunt,
hetzij in een station op een open plek in het bosgebied in de nabijheid vande opstand waar zich het waarnemingspunt bevindt (in het algemeenbinnen een straal van 2 km). De afstand tussen een in het open veld
gelegen meetpunt en de omgevende opstanden en andere obstakels mag
niet minder bedragen dan twee keer de hoogte van een volgroeide boomc.q. van het obstakel. Bodemtemperatuur, bodemvochtigheid en neerslagin de opstand moeten worden bepaald in de opstand waar het permanente
waarnemingspunt is gelegen.
Telkens wanneer dit mogelijk is, dient de apparatuur met die voor de
bewaking van de depositie te worden gecombineerd. Om verstoring vanwortels en bodem te voorkomen, moet de apparatuur zo worden geplaatst
dat zij bereikbaar is en onderhouden kan worden zonder dat door het
waarnemingspunt hoeft te worden gelopen.
II.2. Methoden om de feitelijke weersomstandigheden in of in de buurt van het
waarnemingspunt te meten
Met behulp van een weerstation dat op een open plek nabij het
waarnemingspunt wordt ingericht c.q. een waarnemingstoren die in deopstand nabij het waarnemingspunt wordt opgesteld, dient de weersituatie
continu te worden bewaakt. De technische apparatuur en de sensoren,
alsmede de wijze waarop zij worden opgesteld, moeten in overeen-stemming zijn met de internationale normen van de Wereld Meteorolo-gische Organisatie en moeten inpasbaar zijn in de netwerken van de
nationale weerkundige dienst. De volgende variabelen moeten worden
gemeten:
Verplicht Facultatief
Neerslag UVB-straling
Luchttemperatuur Bodemtemperatuur
Luchtvochtigheid Bodemvochtigheid
Windsnelheid (*) (V ochtspanningspotentiaal, vochtgehalte)
Windrichting (*) Neerslag in de opstand
Zonnestraling (*) (Neerslagoverschot en stamafstroming)
(*) Ingeval zich op de permanente waarnemingspunten plaatselijk technische
problemen voordoen, hoeven windsnelheid, windrichting en zonnestraling nietter plaatse te worden bepaald.
Het verdient aanbeveling, gebruik te maken van automatische stations met
virtueel continue monitoring (interval &1 s) en elektronische opslag van
de geaggregeerde waarden voor periodes van 1 uur (of gedeelten daarvan).!M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 82
II.3. V erzameling, aggregatie, opslag en indiening van gegevens
De gegevens dienen vóór de indiening per dag te worden geaggregeerd, dit
wil zeggen te worden omgezet in een cumulatieve waarde respectievelijk
gemiddelde, minimum- en maximumwaarde.
Voor ieder waarnemingspunt moeten de volgende gegevens worden
geregistreerd en ingediend:
— nummer van het waarnemingspunt,
— precieze gegevens over de gebruikte apparatuur,— ligging van het waarnemingspunt (lengtecoördinaat, breedtecoördi-
naat, hoogteligging) en plaats waar de apparatuur zich bevindt (tenopzichte van het waarnemingspunt),
— begin- en einddatum van de metingen,— frequentie (aantal periodes).
De gegevens betreffende de variabelen moeten op dagbasis worden
meegedeeld.
LIJST V AN PARAMETERS
Parameter Eenheid GemiddeldeCumulatieve
waardeMinimum Maximum Opmerkingen
Neerslag (mm) * Totale hoeveelheid
neerslag met inbegrip
van sneeuw, enz.
Luchttemperatuur (°C) * * *
Relatieve vochtigheid (%) * * *
Windsnelheid (m/s) * *
Windrichting (°) * Overheersende wind-
richting
Zonnestraling (W/m2)*
UVB-straling (W/m2)*
Bodemtemperatuur (°C) * * *
Bodemvochtigheid
(vochtspanningspoten-tiaal, vochtgehalte)(hPa) * * *
Neerslag in opstand (mm) *
Overige Nader te omschrijven
in het DAR
* = verplicht mee te delen.
V oor elk waarnemingspunt waar de metingen werden verricht, wordt een
samenvatting van de verzamelde meetgegevens opgesteld, die jaarlijks bijde Commissie wordt ingediend. De hiervoor te gebruiken formulieren zijn
XX1996.PLM, XX1996.MEM en XX1996.MEO (formulieren 8a, 8b en
8c).!
M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 83
BIJLAGE X
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE BEW AKING V AN
DE BODEMOPLOSSING OP DE PERMANENTE
W AARNEMINGSPUNTEN
I. Algemene opmerkingen
De bewaking van de bodemoplossing moet op ten minste 10 % van de
permanente waarnemingspunten worden uitgevoerd. Het verdient aan-
beveling de bodemoplossing te bewaken op de waarnemingspunten waar
ook de depositie wordt gemeten. De installatie van de apparatuur voor hetkarakteriseren van de bodemoplossing dient tegen 30 juni 1998 te zijnvoltooid.
Deze bijlage is gebaseerd op de technische aanbevelingen van het comité
van bodemdeskundigen van het internationaal samenwerkingsprogramma
voor de evaluatie en de bewaking van de schade aan de bossen doorluchtverontreiniging (ICP Forests) van de VN-ECE. Er wordt verwezennaar de door dit comité opgestelde en in 1996 gepubliceerde handleiding.
II. Methodiek van de inventarisatie
II.1. Keuze van de bemonsteringsplaats
De toestellen voor het bemonsteren van de bodemoplossing moeten
worden geïnstalleerd in de buurt van de plek waar de toestand van de
kronen wordt beoordeeld. Het verdient de voorkeur de lysimeters hetzijvolgens een toevalspatroon, hetzij volgens een regelmatig patroon over hethele proefvlak te verspreiden, al mag daarvan worden afgeweken om
stenen en stammen te ontwijken. Een vaste afstand ten opzichte van een
boom wordt niet voorgeschreven. Met het oog op de verstoring van debodem is het beter geen nultensie-lysimeters te installeren in het centralegedeelte van het proefvlak waar de toestand van de bomen wordt bewaakt.
Om praktische redenen kan een representatief deelproefvlak worden
gebruikt. Reeds geïnstalleerde lysimeters mogen worden gehandhaafd,maar nieuwe moeten overeenkomstig bovengenoemde aanwijzingenworden geïnstalleerd.
II.2. Bemonsteringsdiepte
Het verdient de voorkeur de lysimeters op vaste diepten aan te brengen,
maar metingen per horizont zijn eveneens toelaatbaar.
— Bodemoplossing-collectoren
Het is ten zeerste aan te bevelen lysimeters aan te brengen op ten
minste twee diepten, namelijk één in de wortelzone (aanbevolen
diepte: 10-20 cm), teneinde inzicht te verkrijgen in de concentratiesvan nutriënten en toxische stoffen in het micromilieu van dehaarwortels (doelstelling 1), en één onder de wortelzone (aanbevolen
diepte: 40-48 cm), teneinde de export van de diverse elementen te
bepalen (doelstelling 2). V oorts is het wenselijk een derde lysimeteraan te brengen vlak onder de humuslaag.
— Bodemmonsters
Ingeval de centrifugatie- of de situatie-extractiemethode wordt
toegepast, zijn de te bemonsteren bodemlagen die welke in de
handleiding worden vermeld: de humuslaag en de lagen tussen 0 en10 cm, 10 en 20 cm, 20 en 40 cm en 40 en 80 cm. Bepaalde lagenkunnen worden overgeslagen c.q. samengevoegd.
II.3. Bemonsteringsfrequentie
Op waarnemingspunten waar andere parameters (bijvoorbeeld de depositie
en de meteorologische parameters) intensief worden bewaakt, dient debodemoplossing maandelijks of om de twee weken te worden bemonsterd.
Ingeval bodemmonsters worden genomen om daaruit de bodemoplossing
te extraheren, is vier keer per jaar de maximumfrequentie, aangezien hetom een destructieve techniek gaat. Er moeten vaste bemonsterings-maanden worden gekozen.
II.4. Transport, opslag en voorbehandeling
De monsters worden op zodanige wijze vervoerd en opgeslagen dat
chemische veranderingen tot een minimum worden beperkt.!
M21994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 84
Door de bodemoplossing in de lysimeter in koele (4 °C) en donkere
omstandigheden te bewaren, wordt de biologische activiteit beperkt. In
vele gevallen en met name gedurende het koude seizoen, volstaat het de
fles in het donker te bewaren. Er kunnen organische of anorganischebewaarmiddelen worden gebruikt, maar die kunnen interfereren met deanalysen. Om eventuele veranderingen in de monsters zoveel mogelijk te
beperken, moet de bodemoplossing zo spoedig mogelijk na de toepassing
van de onderdruk worden ingezameld.
Transport en opslag (met inbegrip van eventuele wachttijden) worden
geprotocolleerd. In voorkomend geval worden problemen met en
afwijkingen ten opzichte van deze werkwijze uitvoerig gerapporteerd.
V oor de bepaling van spoormetalen moeten aliquots van het monster in
met een zuur gespoelde flessen naar het laboratorium worden over-gebracht.
Indien bodemmonsters worden genomen, moeten die koel worden bewaard
in zakken van plastic of polyethyleen en bij 4 °C worden opgeslagen totdatde bodemoplossing door saturatie-extractie of centrifugatie wordt geëx-traheerd. De centrifugatie of extractie dient te geschieden binnen één dag
(18-30 uur) na het nemen van de bodemmonsters.
II.5. Algemene achtergrondinformatie
De volgende gegevens moeten worden genoteerd:
— nummer van het waarnemingspunt;
— gegevens over het bemonsteringstoestel (type, diepte);
— eerste dag van de bewakingsperiode;— laatste dag van de bewakingsperiode;— aantal meetperioden (van gelijke duur) gedurende de bewakings-
periode.
II.6. Analysemethoden
In het gedeelte betreffende „Bemonstering en analyse van de bodem-
oplossing” van de door het comité van bodemdeskundigen van ICP-Forestsopgestelde handleiding worden de erkende methoden voor de analyse vande diverse bodemoplossing-parameters beschreven.
Bij voorkeur worden de erkende methoden toegepast. Indien andere
(nationale) methoden worden gebruikt, moet samen met de resultaten vande analyse een uitvoerig verslag over de vergelijkbaarheid van deanalyseresultaten worden ingediend. Bij de inventarisatie met het oog op
de bewaking van de bosbodemoplossing wordt een onderscheid gemaakt
tussen verplicht en facultatief te bepalen parameters (zie onderstaandelijst).
Lijst van parameters
Parameter Eenheid Verplicht/Facultatief
Conductiviteit µS/cm Facultatief
pH Verplicht
Alkaliniteit µmolc/l Facultatief (indien pH 45)
DOC mg/l Verplicht
Natrium (Na) mg/l Facultatief (1)
Kalium (K) mg/l Verplicht
Calcium (Ca) mg/l Verplicht
Magnesium (Mg) mg/l Verplicht
Aluminium (totaal) mg/l Verplicht (indien pH 55)
Aluminium (labiel) mg/l Facultatief
IJzer (Fe) mg/l Facultatief
Mangaan (Mn) mg/l Facultatief
Totaal Fosfor (P) mg/l Facultatief
NO 3-N mg/l Verplicht
SO4-S mg/l Verplicht!M21994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 85
Parameter Eenheid Verplicht/Facultatief
NH 4-N mg/l Facultatief (2)
Chloor (Cl) mg/l Facultatief (1)
Chroom (Cr) µg/l Facultatief
Nikkel (Ni) µg/l Facultatief
Zink (Zn) µg/l Facultatief (3)
Koper (Cu) µg/l Facultatief (3)
Lood (Pb) µg/l Facultatief
Cadmium (Cd) µg/l Facultatief
Silicium (Si) mg/l Facultatief
(1)De bepaling van deze parameters is wenselijk indien een zuur/base-balans wordt berekend.
(2)In gebieden met een hoge NH x-depositie (meer dan 20 kg NH xper ha per jaar) is het wenselijk NH 4
te bepalen.
(3)Bepaling wenselijk, aangezien het gaat om secundaire nutriënten.
Het staat de lidstaten vrij om alle facultatieve parameters of slechts enkele daarvan, maar ook om extra
parameters te analyseren.
II.7. Toezending van de gegevens
De lidstaten zenden de Commissie deze gegevens voor ieder waarnemings-
punt in gestandaardisserde vorm toe (zie bijlage VIIa, formulieren 9a, 9b
en 9c).!M21994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 86
BIJLAGE XI
GEMEENSCHAPPELIJKE METHODIEK VOOR DE BEOORDELING
V AN DE BODEMVEGETATIE OP DE PERMANENTE W AARNEMINGS-
PUNTEN
I. Algemene opmerkingen
Op ten minste 10 % van de permanente waarnemingspunten moet de
bodemvegetatie worden beoordeeld. De eerste gemeenschappelijke beoor-
deling dient vóór de herfst van 1999 te worden voltooid. De beoordeling
van de bodemvegetatie heeft een tweevoudig doel:
— karakterisering van de huidige toestand van de bosecosystemen op
basis van hun samenstelling;
— bewaking van veranderingen in de vegetatie onder invloed van
natuurlijke en antropogene milieufactoren.
Gegevens over de bodemvegetatie die vóór 1997 werden verzameld en
geanalyseerd, kunnen eveneens worden gebruikt voorzover de hieronderbeschreven methoden werden toegepast.
Deze bijlage is gebaseerd op de technische aanbevelingen van de ad-hoc
groep van deskundigen inzake beoordeling van de bodemvegetatie
(EU/ICP Forests). Men raadplege de door deze groep opgesteldehandleiding (1997).
II. Methodiek voor de inventarisatie
II.1. Keuze van de bemonsteringsplaats
De bodemvegetatie wordt beoordeeld op de permanente waarnemings-
punten. Het voor de beoordeling van de bodemvegetatie geselecteerde
oppervlak moet representatief zijn voor het waarnemingspunt. Met het oogop statistische replicatie mogen meerdere proefvlakken worden gebruikt.De lidstaten kunnen het aantal en de vorm van die proefvlakken naar eigen
inzicht vaststellen. Indien het waarnemingspunt omheind is, moeten de
proefvlakken buiten de omheining worden gekozen. Daarnaast mogen ookproefvlakken binnen de omheining worden beoordeeld. Verstoordeplekken (zoals bodemputten, plaatsen waar de bodemoplossing wordt
bemonsterd, paden, enz.) moeten worden gemeden. De plaats van de
proefvlakken moet permanent worden gemarkeerd. De lidstaten bepalenzelf de markeringswijze, maar zorgen ervoor dat inert materiaal wordtgebruikt teneinde contaminatie te vermijden.
II.2. Algemene achtergrondinformatie
De volgende algemene informatie moet worden geregistreerd:
— nummer van het waarnemingspunt,
— datum van de vegetatieopnamen en analyse,
— aanwezigheid van een omheining,
— totale bemonsterde oppervlakte,— informatie over de bodemvegetatielaag als geheel (bedekkingsgraad),
de struiklaag en de kruidlaag (bedekkingsgraad en gemiddelde
hoogte) en de moslaag (bedekkingsgraad).
II.3. Bepaling van de abundantie of bedekkingsgraad van de individuele
soorten
Het staat de lidstaten vrij bij de beoordeling een meetschaal naar eigen
keuze te gebruiken, voorzover de resulterende meetwaarden direct kunnen
worden omgezet in bedekkingspercentages, gaande van 0,01 % (zeer
zeldzaam) tot 100 % (volledige bedekking).
II.4. Soorten
Alle zaadplanten en vaatcryptogamen en de belangrijkste soorten terre-
strische mossen (Bryophyta) worden in de beoordeling betrokken. Hetverdient aanbeveling om ook de terrestrische korstmossen in de opnamen
te betrekken. Desgewenst kunnen ook de niet-terrestrische soorten en de
fungi worden beschouwd. V oor de nomenclatuur dient gebruik te wordengemaakt van de Flora Europaea. In situaties waar de Flora Europaea niet!
M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 87
van toepassing is of wanneer een nauwkeurigere taxonomische identifi-
catie mogelijk is, kan die standaardsoortenlijst in overleg met het
betrokken MFC worden uitgebreid. De Commissie wordt van dergelijke
uitbreidingen op de hoogte gebracht.
II.5. Frequentie en tijdstip van de beoordelingen
Om de vijf jaar moet op alle waarnemingspunten een vegetatieopname
worden uitgevoerd. Het verdient aanbeveling, op een kleiner aantal
waarnemingspunten (bijvoorbeeld 10 %) de bodemvegetatie jaarlijks tebeoordelen. In het geval van vegetaties waarvan de samenstelling over deseizoenen een complex verloop kent, kan een tweede evaluatie in de loop
van het jaar noodzakelijk zijn om een volledig beeld te bekomen. Latere
beoordelingen van de bodemvegetatie moeten op ongeveer hetzelfdetijdstip van het jaar worden uitgevoerd.
II.6. Analyse en indiening
De gegevens met betrekking tot de proefvlakken worden geaggregeerd
teneinde het waarnemingspunt als geheel te karakteriseren. Ingeval erproefvlakken binnen en buiten de omheining werden beoordeeld, worden
beide groepen afzonderlijk geaggregeerd. De resultaten van de beoordeling
van de bodemvegetatie worden jaarlijks bij de Commissie ingediend in dein de formulieren 10a en 10b aangegeven standaardvorm (bestandnamenXX1996.PL V en XX1996.VEM).
De in te dienen resultaten van de beoordeling van de bodemvegetatie
omvatten op het niveau van het waarnemingspunt: het waarnemings-
punt/inventarisatienummer, de coördinaten van het waarnemingspunt, het
feit of al dan niet een omheining is aangebracht en informatie over debelangrijkste etages. De gegevens op inventarisatieniveau omvatten: hetwaarnemingspunt/inventarisatienummer, de standaardcode van iedere
soort (gebruikmakend van de achtletterige afkorting overeenkomstig de
bijgaande lijst of, voor bijkomende soorten, de uitgebreide lijst) alsmedeeen vermelding van het bedekkingspercentage voor het waarnemingspuntals geheel.
III. Nadere toelichting bij de gegevens
III.1. Nadere toelichting betreffende de toegepaste methodes (DAR-Q)
In een afzonderlijk document worden bijzonderheden verstrekt betreffen-
de:
— de dispositie van de proefvlakken (aantal en oppervlakte van de
replicaten),
— omschrijving van de beschouwde etages (moslaag, kruidlaag,
struiklaag, boomlaag),
— gebruikte meetschaal en omzetting van de metingen in percentages,— informatie over afwijkingen van de standaardsoortenlijst en -codes,— wijze waarop de ruwe gegevens tot een karakterisering van het
waarnemingspunt als geheel werden geaggregeerd.
Het verdient aanbeveling deze informatie ter kennis van de Commissie te
brengen door middel van de in bijlage C bedoelde DAR-vragenlijsten
(DAR-Q).
III.2. Nadere toelichting betreffende afwijkingen van de standaardmethodiek
(DAR)
Alle significante afwijkingen van de standaardmethodiek die van invloed
kunnen zijn geweest op de beoordelingen en alle verstoringen die zicheventueel hebben voorgedaan, moeten worden geregistreerd en gerap-porteerd.
III.3. Toelichting wat betreft beoordeling en interpretatie van de gegevens
(jaarlijks voortgangsverslag)
Gegevens over de beoordeling en de interpretatie van de bodemvegetatie-
opnamen (al dan niet in combinatie met andere gegevens) moeten in het
kader van het jaarlijks voortgangsverslag aan de Commissie wordenmeegedeeld.!
M31994R1091 — NL — 18.07.1999 — 003.001 — 88