02013D0755 — NL — 01.01.2020 — 001.001

Onderstaande tekst dient louter ter informatie en is juridisch niet bindend. De EU-instellingen zijn niet aansprakelijk voor de inhoud. Alleen de besluiten die zijn gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie (te raadplegen in EUR-Lex) zijn authentiek. Deze officiële versies zijn rechtstreeks toegankelijk via de links in dit document

►B BESLUIT 2013/755/EU VAN DE RAAD van 25 november 2013 betreffende de associatie van de landen en gebieden overzee met de Europese Unie („LGO-besluit”) (PB L 344 van 19.12.2013, blz. 1)

Gewijzigd bij:





Gerectificeerd bij:









▼B

BESLUIT 2013/755/EU VAN DE RAAD

van 25 november 2013

betreffende de associatie van de landen en gebieden overzee met de Europese Unie

(„LGO-besluit”)







DEEL 1

ALGEMENE BEPALINGEN BETREFFENDE DE ASSOCIATIE VAN DE LANDEN EN GEBIEDEN OVERZEE MET DE UNIE







Hoofdstuk 1

Algemene bepalingen

Artikel 1

Doel

1. Dit besluit brengt een associatie tot stand van de landen en gebieden overzee (LGO) met de Unie (de „associatie”), die een partnerschap vormt op basis van artikel 198 van het VWEU, dat ten doel heeft de duurzame ontwikkeling van de LGO te ondersteunen en de waarden en normen van de Unie overal ter wereld te bevorderen.

2. De partners van de associatie zijn de Unie, de LGO en de lidstaten waarmee de LGO banden hebben.

Artikel 2

Territoriaal toepassingsgebied

De associatie is van toepassing op de in bijlage II bij het VWEU genoemde LGO.

Artikel 3

Doelstellingen, beginselen en waarden

1. De associatie tussen de Unie en de LGO is gegrondvest op doelstellingen, beginselen en waarden die door de LGO, de lidstaten waarmee zij banden hebben en de Unie worden gedeeld.

2. Met de associatie worden de algemene doeleinden van artikel 199 van het VWEU nagestreefd door versterking van het concurrentievermogen van de LGO, vergroting van de veerkracht van de LGO, vermindering van de kwetsbaarheid van economie en milieu, en stimulering van de samenwerking tussen hen onderling en met andere partners.

3. Bij het nastreven van die doeleinden neemt de associatie de grondbeginselen in acht van vrijheid, democratie, mensenrechten en fundamentele vrijheden, de rechtsstaat, goed bestuur en duurzame ontwikkeling, die gemeenschappelijk zijn voor alle LGO en de lidstaten waarmee zij banden hebben.

4. Op de in dit besluit bedoelde samenwerkingsgebieden mag niet worden gediscrimineerd op grond van geslacht, ras of etnische afstamming, godsdienst of levensovertuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid.

5. De partijen erkennen elkaars rechten om hun eigen beleid en prioriteiten voor duurzame ontwikkeling en hun eigen niveaus van binnenlandse milieu- en arbeidsbescherming vast te stellen, en om dienovereenkomstig de desbetreffende wetten en beleidsmaatregelen vast te stellen of te wijzigen, overeenkomstig hun verbintenissen op grond van de internationaal erkende normen en overeenkomsten. Zij streven in dit verband naar een hoog niveau van milieu- en arbeidsbescherming.

6. Bij de uitvoering van dit besluit laten de partijen zich leiden door een streven naar transparantie, subsidiariteit en doelmatigheid en besteden zij gelijke aandacht aan de drie pijlers van de duurzame ontwikkeling van de LGO: economische ontwikkeling, sociale ontwikkeling en milieubescherming.

Artikel 4

Beheer van de associatie

De associatie wordt beheerd door de Commissie en de autoriteiten van de LGO en indien nodig de lidstaten waarmee de LGO banden hebben, overeenkomstig hun respectieve institutionele, wettelijke en financiële bevoegdheden.

Artikel 5

Wederzijdse belangen, complementariteit en prioriteiten

1. De associatie vormt het kader voor beleidsdialoog en samenwerking inzake vraagstukken van wederzijds belang.

2. Er wordt prioriteit toegekend aan samenwerking op gebieden van wederzijds belang, zoals:

a) economische diversifiëring van de economieën van de LGO, met inbegrip van hun verdere integratie in de regionale en de wereldeconomie;

b) bevordering van groene groei;

c) duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen, met inbegrip van de instandhouding en het duurzame gebruik van biodiversiteit en ecosysteemdiensten;

d) aanpassing aan en vermindering van de gevolgen van klimaatverandering;

e) bevordering van de bestrijding van het rampenrisico;

f) bevordering van samenwerkingsactiviteiten op het gebied van onderzoek, innovatie en wetenschap;

g) bevordering van sociale, culturele en economische uitwisselingen tussen de LGO, hun buurlanden en andere partners.

3. De samenwerking op gebieden van wederzijds belang is gericht op de bevordering van de zelfvoorziening van de LGO en de ontwikkeling van hun vermogen om de in lid 2 genoemde strategieën en beleidsterreinen te formuleren, uit te voeren en te monitoren.

Artikel 6

Bevordering van de associatie

1. Om hun onderlinge betrekkingen te versterken, streven de Unie en de LGO ernaar hun bevolking met de associatie bekend te maken, in het bijzonder door de ontwikkeling van banden en samenwerking tussen autoriteiten, wetenschappers, maatschappelijke organisaties en bedrijven van de LGO enerzijds en die van de Unie anderzijds te bevorderen.

2. LGO beijveren zich ervoor hun banden met de Unie in haar geheel te versterken en te bevorderen. Zij worden daarbij door de lidstaten ondersteund.

Artikel 7

Regionale samenwerking, regionale integratie en samenwerking met andere partners

1. Met inachtneming van artikel 3 streeft de associatie ernaar de LGO te steunen bij hun inspanningen om deel te nemen aan relevante internationale, regionale en/of subregionale integratieprocessen, overeenkomstig hun eigen aspiraties en de door de bevoegde LGO-autoriteiten vastgestelde doelstellingen en prioriteiten.

2. De Unie en de LGO kunnen daartoe informatie en beste praktijken uitwisselen en andere vormen van nauwe samenwerking en coördinatie met andere partners in het kader van de deelname van de LGO aan regionale en internationale organisaties tot stand brengen, waar van toepassing door middel van internationale overeenkomsten.

3. De associatie is gericht op ondersteuning van de samenwerking tussen de LGO en andere partners op de in deel 1 en deel 2 van dit besluit bepaalde samenwerkingsgebieden. Het doel van de associatie in dit verband is het stimuleren van de samenwerking tussen de LGO en de ultraperifere gebieden als vermeld in artikel 349 van het VWEU, hun buurlanden die behoren tot de Groep van staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan (ACS) en hun andere buurlanden. Om dat doel te bereiken, verbetert de Unie de coördinatie en stimuleert zij synergieën tussen de samenwerkingsprogramma’s die door verschillende financieringsinstrumenten van de EU worden gesteund. De Unie streeft er voorts naar de LGO te betrekken bij haar dialoog met hun buurlanden, zowel ACS- als niet ACS-staten, en, indien passend, met de ultraperifere gebieden.

4. De steun voor de deelname van de LGO aan relevante organisaties voor regionale integratie richt zich in het bijzonder op:

a) opbouw van de capaciteit van relevante regionale organisaties en instellingen waarvan de LGO deel uitmaken;

b) regionale of subregionale initiatieven zoals de uitvoering van het beleid betreffende sectorale hervorming ten aanzien van de in deel 1 en deel 2 van dit besluit bepaalde samenwerkingsgebieden;

c) de bekendheid van de LGO met het effect van de regionale integratieprocessen op verschillende gebieden en hun kennis daarvan;

d) de deelname van de LGO aan de ontwikkeling van regionale markten binnen organisaties voor regionale integratie;

e) grensoverschrijdende investeringen van de LGO in hun buurlanden en omgekeerd.

Artikel 8

Deelname aan Europese groeperingen voor territoriale samenwerking

Voor de toepassing van artikel 7, leden 1 tot en met 3, van dit besluit impliceren de samenwerkingsinitiatieven of andere vormen van samenwerking tevens dat overheidsautoriteiten, regionale en subregionale organisaties, plaatselijke autoriteiten en, waar relevant, andere publieke en private organen of instellingen (met inbegrip van openbaredienstverleners) uit een LGO kunnen deelnemen aan een Europese groepering voor territoriale samenwerking (EGTS), volgens de regels en doelstellingen van de samenwerkingsactiviteiten voorzien in dit besluit en in Verordening (EG) nr. 1082/2006, en in overeenstemming met de regelingen die van toepassing zijn op de lidstaat waarmee de LGO is geassocieerd.

Artikel 9

Specifieke behandeling

1. De associatie houdt rekening met de diversiteit van de LGO wat betreft hun economische ontwikkeling en hun capaciteit om ten volle te profiteren van de in artikel 7 bedoelde regionale samenwerking en regionale integratie.

2. Voor geïsoleerde LGO wordt voorzien in een specifieke behandeling.

3. Teneinde geïsoleerde LGO in staat te stellen structurele en andere hindernissen voor hun ontwikkeling te overwinnen, houdt deze specifieke behandeling, onder meer bij de vaststelling van de omvang van de financiële bijstand en de daaraan verbonden voorwaarden, rekening met hun specifieke problemen.

4. In bijlage I worden de LGO vermeld die als geïsoleerd worden aangemerkt.







Hoofdstuk 2

Actoren van de samenwerking

Artikel 10

Algemene benadering

1. De associatie is gebaseerd op een brede dialoog en breed overleg over vraagstukken van wederzijds belang tussen de LGO, de lidstaten waarmee zij banden hebben en de Commissie, alsook in voorkomend geval de Europese Investeringsbank (EIB).

2. De LGO voeren waar nodig een dialoog en overleg met autoriteiten en instanties zoals:

a) de bevoegde plaatselijke autoriteiten en andere overheden;

b) de economische en sociale partners;

c) andere passende organisaties die het maatschappelijk middenveld vertegenwoordigen, milieupartners, niet-gouvernementele organisaties en organisaties die verantwoordelijk zijn voor het stimuleren van de gelijkheid van mannen en vrouwen.

Artikel 11

Actoren van de samenwerking

1. Tot de actoren van de samenwerking in de LGO behoren:

a) de overheidsinstanties van de LGO;

b) de plaatselijke autoriteiten in de LGO;

c) openbare dienstverleners en maatschappelijke organisaties, zoals sociale, werkgevers- en beroepsorganisaties en vakbonden, alsmede lokale, nationale en internationale niet-gouvernementele organisaties;

d) regionale en subregionale organisaties.

2. De lidstaten waarmee de LGO banden hebben, delen de Commissie binnen drie maanden na de inwerkingtreding van dit besluit mee welke de overheidsinstanties en plaatselijke autoriteiten zijn waarnaar in lid 1, onder a) en b), wordt verwezen.

Artikel 12

Verantwoordelijkheden van de niet-overheidsactoren

1. Niet-overheidsactoren kunnen een rol spelen bij de uitwisseling van informatie en bij het overleg over de samenwerking, in het bijzonder wat het opstellen en uitvoeren van projecten en programma’s voor samenwerkingsbijstand betreft. Ter ondersteuning van plaatselijke ontwikkelingsinitiatieven kunnen aan hen bevoegdheden worden gedelegeerd op het gebied van financieel beheer met het oog op de tenuitvoerlegging van dergelijke projecten en programma’s.

2. Niet-overheidsactoren die voor gedecentraliseerd beheer van projecten of programma’s in aanmerking komen, worden in onderling overleg geïdentificeerd door de autoriteiten van de LGO, de Commissie en de lidstaten waarmee de LGO banden hebben, afhankelijk van het betrokken onderwerp en van hun deskundigheid en het gebied waarop zij actief zijn. Dit geschiedt per afzonderlijk LGO in het kader van de opstelling van de dialoog en het overleg bedoeld in artikel 10.

3. De associatie dient bij te dragen tot de inspanningen van de LGO om maatschappelijke organisaties te versterken, met name wat betreft de oprichting en ontwikkeling ervan en het uitwerken van de nodige regelingen voor hun betrokkenheid bij de opzet, de uitvoering en de evaluatie van ontwikkelingsstrategieën en -programma’s.







Hoofdstuk 3

Institutioneel kader van de associatie

Artikel 13

Richtsnoeren voor de dialoog

1. De Unie, de LGO en de lidstaten waarmee zij banden hebben, gaan een regelmatige en alomvattende politieke dialoog aan.

2. De institutionele, wettelijke en financiële bevoegdheden van de Unie, de LGO en de lidstaten waarmee zij banden hebben, worden bij deze dialoog volledig in acht genomen. De dialoog wordt op flexibele wijze gevoerd: hij kan formeel of informeel zijn en wordt op een passend niveau gevoerd binnen het in artikel 14 bedoelde kader.

3. De dialoog stelt de LGO in staat om ten volle aan de tenuitvoerlegging van de associatie deel te nemen.

4. De dialoog richt zich onder meer op specifieke politieke vraagstukken van wederzijds belang of van algemeen belang voor de verwezenlijking van de doeleinden van de associatie.

Artikel 14

Dialoogfora van de associatie

1. In het kader van de associatie worden de volgende fora voor dialoog ingesteld:

a) jaarlijks vindt een forum voor dialoog tussen de LGO en de EU (het „LGO-EU-forum”) plaats, waaraan wordt deelgenomen door de autoriteiten van de LGO, vertegenwoordigers van de lidstaten en de Commissie. Leden van het Europees Parlement, vertegenwoordigers van de EIB en vertegenwoordigers van de ultraperifere gebieden worden in voorkomend geval bij het LGO-EU-forum betrokken;

b) op regelmatige basis voeren de Commissie, de LGO en de lidstaten waarmee de LGO banden hebben trilateraal overleg. Dit overleg vindt minstens viermaal per jaar plaats op initiatief van de Commissie of op verzoek van de LGO en de lidstaten waarmee zij banden hebben;

c) de LGO, de lidstaten waarmee zij banden hebben en de Commissie stellen in onderling overleg werkgroepen met een adviesfunctie in om de tenuitvoerlegging van de associatie te volgen, in een voor de te bespreken onderwerpen geschikte vorm. Deze werkgroepen worden samengeroepen op verzoek van de Commissie, een lidstaat of een LGO. Zij houden technische besprekingen over aangelegenheden van specifiek belang voor de LGO en de lidstaten waarmee zij banden hebben, ter aanvulling op de werkzaamheden in het kader van het LGO-EU-forum en/of het trilaterale overleg.

2. De Commissie bekleedt het voorzitterschap en voert het secretariaat van het LGO-EU-forum, het trilaterale overleg en de werkgroepen.







DEEL 2

SAMENWERKINGSGEBIEDEN INZAKE DUURZAME ONTWIKKELING IN HET KADER VAN DE ASSOCIATIE







Hoofdstuk 1

Milieu, klimaatverandering en vermindering van het rampenrisico

Artikel 15

Algemene doeleinden en beginselen

De samenwerking op het gebied van milieu, klimaatverandering en rampenrisicovermindering in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) ondersteuning van de inspanningen van de LGO om beleid, strategieën, actieplannen en maatregelen uit te werken en uit te voeren;

b) ondersteuning van de inspanningen van de LGO om in regionale netwerken en initiatieven te integreren;

c) bevordering van duurzaam en efficiënt gebruik van hulpbronnen en aanmoediging van het loslaten van de koppeling van economische groei aan achteruitgang van het milieu, alsmede

d) ondersteuning van de inspanningen van LGO om als regionale hubs en excellentiecentra te fungeren.

Artikel 16

Duurzaam beheer en instandhouding van biodiversiteit en ecosysteemdiensten

De samenwerking op het gebied van duurzaam beheer en instandhouding van biodiversiteit en ecosysteemdiensten in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) stimulering van de instelling en het doeltreffende beheer van mariene en terrestrische beschermde gebieden en beter beheer van bestaande beschermde gebieden;

b) aanmoediging van duurzaam beheer van mariene en terrestrische hulpbronnen die bijdragen tot de bescherming van soorten, habitats en ecosysteemfuncties buiten de beschermde gebieden, in het bijzonder bedreigde, kwetsbare en zeldzame soorten;

c) versterking van de instandhouding en het duurzame gebruik van mariene en terrestrische biodiversiteit en ecosystemen door: i) de bredere uitdaging voor ecosystemen als gevolg van de klimaatverandering aan te pakken door gezonde, veerkrachtige ecosystemen in stand te houden en op groene infrastructuur en ecosystemen gebaseerde benaderingen van klimaatverandering en vermindering van de gevolgen daarvan te stimuleren, aangezien die vaak meervoudige voordelen brengen; ii) de capaciteiten op lokaal, regionaal en/of internationaal niveau te versterken door stimulering van de uitwisseling van informatie, kennis en beste praktijken tussen alle betrokkenen, waaronder overheden, grondeigenaars, particuliere bedrijven, onderzoekers en maatschappelijke organisaties; iii) bestaande programma’s voor natuurbehoud en aanverwante activiteiten binnen en buiten beschermingsgebieden te versterken; iv) het kennisbestand te verbreden en kennislacunes aan te vullen, onder meer door de waarde van ecosysteemfuncties en -diensten te kwantificeren;

d) aanmoediging en facilitering van regionale samenwerking om problemen in verband met invasieve niet-inheemse soorten of de gevolgen van klimaatverandering aan te pakken;

e) ontwikkeling van mechanismen om middelen doeltreffender te benutten, zoals betaling voor ecosysteemdiensten.

Artikel 17

Duurzaam bosbeheer

De samenwerking op het gebied van duurzaam bosbeheer in het kader van de associatie kan betrekking hebben op het bevorderen van het behoud en duurzaam beheer van bossen, met aandacht voor de rol van bossen in de bescherming van het milieu tegen erosie en de bestrijding van woestijnvorming, alsook op bebossing en beheer van de houtexport.

Artikel 18

Geïntegreerd beheer van kustgebieden

De samenwerking op het gebied van het geïntegreerde beheer van kustgebieden in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) steun voor de inspanningen van de LGO om een doeltreffend duurzaam beheer van mariene zones en kustgebieden tot stand te brengen door het opzetten van strategische en geïntegreerde benaderingen voor planning en beheer van mariene zones en kustgebieden;

b) het in overeenstemming brengen van economische en sociale activiteiten als visserij en aquacultuur, toerisme, zeevervoer en landbouw met het potentieel van mariene zones en kustgebieden in termen van hernieuwbare energie en grondstoffen, met inachtneming van de gevolgen van klimaatverandering en menselijke activiteiten.

Artikel 19

Maritieme aangelegenheden

De samenwerking op het gebied van maritieme zaken in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) intensivering van de dialoog over vraagstukken van gemeenschappelijk belang op dat gebied;

b) stimulering van kennis van de zee en mariene biotechnologie, energie uit de zee, toezicht op zee, beheer van kustgebieden en ecosysteemgebaseerd beheer;

c) bevordering van geïntegreerde benaderingen op internationaal niveau.

Artikel 20

Duurzaam beheer van visbestanden

1. De samenwerking op het gebied van duurzaam beheer van de visbestanden in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) de verbintenis tot verantwoord visserijbeheer en verantwoorde visserijmethoden;

b) het afzien van maatregelen of activiteiten die onverenigbaar zijn met de beginselen van duurzame exploitatie van de visbestanden;

c) streven naar regelmatig overleg over het behoud en het beheer van de levende mariene rijkdommen en informatie-uitwisseling over de ontwikkeling van de situatie van de bestanden tussen de Unie en de LGO in de relevante fora van de associatie, zoals bedoeld in artikel 14, zonder daarbij afbreuk te doen aan bestaande of toekomstige bilaterale partnerschapsovereenkomsten op visserijgebied.

2. De samenwerking op het in lid 1 bedoelde gebied kan betrekking hebben op:

a) het actief bevorderen van goed bestuur, beste praktijken en verantwoord visserijbeheer bij de instandhouding en het duurzame beheer van de visbestanden, waaronder visbestanden van gemeenschappelijk belang en visbestanden die worden beheerd door regionale organisaties voor visserijbeheer;

b) dialoog en samenwerking inzake de instandhouding van de visserijbestanden, alsook maatregelen ter bestrijding van illegale, niet-gereglementeerde en niet-aangegeven visserij en effectieve samenwerking met regionale organisaties voor visserijbeheer en binnen dergelijke organisaties. De dialoog en de samenwerking betreffen tevens controle- en inspectieregelingen, stimuleringsregeringen en verplichtingen inzake doeltreffender beheer van de visserij en de kustomgeving op de lange termijn.

Artikel 21

Duurzaam waterbeheer

1. Op het gebied van duurzaam waterbeheer kunnen de Unie en de LGO in het kader van de associatie samenwerken inzake waterbeleid en institutionele opbouw, bescherming van de watervoorraden, de watervoorziening in rurale en stedelijke gebieden voor huishoudelijke, industriële of landbouwdoeleinden, de opslag, de distributie en het beheer van de watervoorraden en het beheer van afvalwater.

2. Vooral in gebieden met een achterstand op het gebied van drinkwatervoorziening en sanitatie, en gebieden die bijzonder kwetsbaar zijn voor natuurrampen, wordt aandacht geschonken aan de toegang tot drinkwater- en sanitatiediensten, die rechtstreeks bijdraagt tot de ontwikkeling van het menselijk potentieel door verbetering van de gezondheid en verhoging van de productie.

3. De samenwerking op die gebieden wordt geleid door het beginsel dat de aanhoudende noodzaak om de basisvoorzieningen op het gebied van water en sanitatie aan de bevolking van de steden en het platteland uit te breiden op ecologisch duurzame wijze gevolg moet krijgen.

Artikel 22

Afvalbeheer

De samenwerking op het gebied van afvalbeheer in het kader van de associatie kan betrekking hebben op bevordering van goede milieupraktijken bij alle activiteiten op het gebied van afvalbeheer, met inbegrip van het verminderen van afval, recycling of andere processen voor hergebruik, zoals de terugwinning van energie en het verwijderen van afval.

Artikel 23

Energie

De samenwerking op het gebied van duurzame energie in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) productie en distributie van, en toegang tot energie, in het bijzonder het ontwikkelen, bevorderen, gebruiken en opslaan van duurzame energie uit hernieuwbare energiebronnen;

b) het beleid en de regelgeving op energiegebied, met name de formulering van beleid en de vaststelling van regelgeving om betaalbare en houdbare energietarieven te waarborgen;

c) energie-efficiëntie, met name de ontwikkeling en invoering van normen voor energiezuinigheid en de uitvoering van maatregelen daarvoor in diverse sectoren (industrie, handel, overheid en huishoudens), alsmede begeleidende educatieve activiteiten en voorlichting;

d) vervoer, met name de ontwikkeling, de promotie en het gebruik van milieuvriendelijker openbare en particuliere vervoersmiddelen zoals hybride, elektrische en met waterstof aangedreven voertuigen, carpooling en fietsen;

e) stadsplanning en stedenbouw, met name de bevordering en invoering van strenge normen voor milieukwaliteit en goede energieprestaties op die gebieden, en

f) toerisme, met name de bevordering van infrastructuur voor op energiegebied zelfvoorzienend (op basis van hernieuwbare energie) en/of groen toerisme.

Artikel 24

Klimaatverandering

De samenwerking op het gebied van klimaatverandering is in het kader van de associatie gericht op ondersteuning van initiatieven van de LGO inzake de mitigatie van klimaatverandering en de aanpassing aan de negatieve gevolgen ervan, en kan betrekking hebben op:

a) het verzamelen van empirische gegevens; het in kaart brengen van belangrijke risico’s en het vaststellen van territoriale, regionale en/of internationale acties, plannen en maatregelen inzake aanpassing aan klimaatverandering of mitigatie van de negatieve effecten ervan;

b) integratie van de aanpassing aan klimaatverandering en de mitigatie van de gevolgen ervan in het beleid en de strategieën van de overheid;

c) uitwerking en vaststelling van statistische gegevens en indicatoren, die essentiële werktuigen zijn voor de beleidsvorming en -uitvoering, alsmede

d) bevordering van de deelname van de LGO aan de regionale en internationale dialoog, teneinde samenwerking te stimuleren, met inbegrip van het uitwisselen van kennis en ervaring.

Artikel 25

Vermindering van het rampenrisico

De samenwerking op het gebied van vermindering van het rampenrisico in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) de ontwikkeling of perfectionering van mechanismen, met inbegrip van infrastructuren, op het gebied van rampenpreventie en -paraatheid, met inbegrip van systemen voor voorspelling en vroegtijdige waarschuwing, om de gevolgen van rampen te reduceren;

b) de ontwikkeling van gedetailleerde kennis van de blootstelling aan rampen en de huidige responscapaciteiten in de LGO en de regio’s waar de LGO gelegen zijn;

c) versterking van bestaande maatregelen voor rampenpreventie en -paraatheid op plaatselijk, nationaal en regionaal niveau;

d) verbetering van de responscapaciteit van de betrokken actoren teneinde de coördinatie, doeltreffendheid en efficiëntie te verbeteren;

e) verbetering van educatie en voorlichting aan de bevolking over de blootstelling aan risico’s, preventie, voorbereiding en respons bij een ramp, met de nodige aandacht voor de specifieke behoeften van personen met een handicap;

f) intensivering van de samenwerking tussen de voornaamste betrokkenen bij civiele bescherming, alsmede

g) bevordering van de deelname van de LGO aan regionale, Europese en/of internationale dialoogfora, teneinde bij rampen een regelmatiger uitwisseling van kennis en nauwere coördinatie tussen de partners mogelijk te maken.







Hoofdstuk 2

Toegankelijkheid

Artikel 26

Algemene doelstellingen

1. De samenwerking op het gebied van toegankelijkheid in het kader van de associatie is gericht op:

a) verbetering van de toegang van de LGO tot wereldwijde vervoersnetwerken, alsmede

b) verbetering van de toegang van de LGO tot informatie- en communicatietechnologieën en -diensten.

2. De samenwerking op het in lid 1 bedoelde gebied kan betrekking hebben op:

a) beleidsvorming en institutionele opbouw;

b) vervoer over de weg, per spoor, door de lucht, over zee en over de binnenwateren, alsmede

c) opslagfaciliteiten in zee- en luchthavens.

Artikel 27

Zeevervoer

1. De samenwerking op het gebied van het zeevervoer in het kader van de associatie is gericht op de ontwikkeling en promotie van kosteneffectieve en efficiënte zeevervoersdiensten in de LGO en kan betrekking hebben op:

a) bevordering van efficiënt vrachtvervoer tegen economisch en commercieel haalbare tarieven;

b) facilitering van intensievere deelname van de LGO aan internationale zeevervoersdiensten;

c) aanmoediging van regionale programma’s;

d) ondersteuning van de deelname van de plaatselijke particuliere sector aan zeevervoersactiviteiten, en

e) de ontwikkeling van infrastructuur.

2. De Unie en de LGO bevorderen de veiligheid van de scheepvaart, de veiligheid van scheepsbemanningen en de voorkoming van verontreiniging.

Artikel 28

Luchtvervoer

De samenwerking op het gebied van het luchtvervoer in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) hervorming en modernisering van de luchtvervoerssector in de LGO;

b) bevordering van de commerciële levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van de luchtvervoerssector in de LGO;

c) facilitering van investeringen en participatie van de particuliere sector, alsmede

d) bevordering van de uitwisseling van kennis en goede handelspraktijken.

Artikel 29

Veiligheid van luchtvervoer

De samenwerking op het gebied van de veiligheid van de luchtvaart in het kader van de associatie is gericht op ondersteuning van de inspanningen van de LGO tot naleving van de desbetreffende internationale normen en kan betrekking hebben op:

a) de tenuitvoerlegging van veiligheidssystemen voor het luchtverkeer;

b) de tenuitvoerlegging van de beveiliging van luchthavens en de versterking van het vermogen van de civiele luchtvaartautoriteiten om alle onder hun bevoegdheden vallende aspecten van de operationele veiligheid te beheren, alsmede

c) de ontwikkeling van infrastructuur en het menselijk potentieel.

Artikel 30

Diensten op het gebied van informatie- en communicatietechnologie

De samenwerking inzake diensten op het gebied van informatie- en communicatietechnologie (ICT) in het kader van de associatie is gericht op het stimuleren van innovatie, economische groei en verbetering van het dagelijkse leven voor zowel burgers als bedrijven in de LGO, met inbegrip van het stimuleren van toegankelijkheid voor personen met een handicap. De samenwerking is met name gericht op vergroting van de regelgevingscapaciteit van de LGO en kan steun bieden voor de uitbreiding van ICT-netwerken en -diensten met de volgende maatregelen:

a) totstandbrenging van een voorspelbaar regelgevingsklimaat dat gelijke tred houdt met de technologische ontwikkelingen, groei en innovatie stimuleert en concurrentie en consumentenbescherming stimuleert;

b) dialoog over de diverse beleidsaspecten van stimulering en monitoring van de informatiemaatschappij;

c) uitwisseling van informatie over normen en interoperabiliteitsvraagstukken;

d) bevordering van de samenwerking op het gebied van ICT-onderzoek en op ICT gebaseerde onderzoeksinfrastructuur;

e) ontwikkeling van diensten en toepassingen op gebieden van grote maatschappelijke betekenis.







Hoofdstuk 3

Onderzoek en innovatie

Artikel 31

Samenwerking op het gebied van onderzoek en innovatie

De samenwerking op het gebied van onderzoek en innovatie in het kader van de associatie kan betrekking hebben op wetenschap en technologie, met inbegrip van informatie- en communicatietechnologieën, met als doel bij te dragen tot de duurzame ontwikkeling van de LGO, de rol van LGO als regionale hubs en excellentiecentra te bevorderen en hun industriële concurrentievermogen te stimuleren. De samenwerking kan met name inhouden:

a) dialoog, coördinatie en totstandbrenging van synergieën inzake beleid en initiatieven van de LGO en de Unie op het gebied van wetenschap, technologie en innovatie;

b) beleidsvorming en institutionele opbouw in de LGO en gecoördineerde maatregelen op plaatselijk, nationaal of regionaal niveau met het oog op de ontwikkeling van activiteiten op het gebied van wetenschap, technologie en innovatie en de toepassing daarvan;

c) samenwerking tussen rechtspersonen uit de LGO, de Unie, de lidstaten en derde landen;

d) deelname van afzonderlijke onderzoekers, onderzoeksinstellingen en rechtspersonen uit de LGO aan het samenwerkingskader met betrekking tot onderzoeks- en innovatieprogramma’s in de Unie, en aan het programma voor het concurrentievermogen van ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen (Competitiveness of Enterprises and small and medium-size enterprises — COSME), alsmede

e) opleiding, internationale mobiliteit en uitwisseling van LGO-onderzoekers.







Hoofdstuk 4

Jongeren, onderwijs, opleiding, gezondheid, werkgelegenheid en sociaal beleid

Artikel 32

Jongeren

1. De Unie ziet erop toe dat natuurlijke personen uit de LGO, zoals gedefinieerd in artikel 50, op dezelfde basis als onderdanen van de lidstaten kunnen deelnemen aan initiatieven van de Unie met betrekking tot jongeren.

2. De associatie is gericht op versterking van de banden tussen jongeren in de LGO en jongeren in de Unie, onder meer door de leermobiliteit van jongeren uit de LGO te stimuleren en het wederzijds begrip tussen jongeren te bevorderen.

Artikel 33

Onderwijs en opleiding

1. De samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) het aanbieden van hoogwaardig en inclusief primair, secundair en tertiair onderwijs, beroepsonderwijs en beroepsopleiding, en

b) steun voor de LGO bij het formuleren en uitvoeren van het beleid inzake onderwijs en beroepsopleiding.

2. De Unie ziet erop toe dat natuurlijke personen uit de LGO, zoals gedefinieerd in artikel 50, op dezelfde basis als onderdanen van de lidstaten kunnen deelnemen aan onderwijs- en beroepsopleidingsinitiatieven van de Unie.

3. De Unie ziet erop toe dat onderwijsinstellingen en -organisaties van de LGO op dezelfde basis als onderwijsinstellingen en -organisaties van de lidstaten kunnen deelnemen aan samenwerkingsinitiatieven van de Unie op het gebied van onderwijs en beroepsopleiding.

Artikel 34

Werkgelegenheid en sociaal beleid

1. De Unie en de LGO voeren een dialoog op het gebied van werkgelegenheid en sociaal beleid teneinde bij te dragen tot de economische en sociale ontwikkeling van de LGO en de bevordering van fatsoenlijk werk in de LGO en de regio’s waar zij gelegen zijn. Deze dialoog is tevens gericht op ondersteuning van de inspanningen van de autoriteiten van de LGO om beleid en wetgeving op dit gebied te ontwikkelen.

2. De dialoog omvat voornamelijk de uitwisseling van informatie en beste praktijken inzake beleid en wetgeving op het gebied van werkgelegenheid en sociaal beleid die voor de Unie en de LGO van wederzijds belang zijn. In dit verband worden onderwerpen als de ontwikkeling van vaardigheden, sociale bescherming, gelijke kansen, non-discriminatie en toegankelijkheid voor personen met een handicap, gezondheid en veiligheid op het werk en andere arbeidsnormen in aanmerking genomen.

Artikel 35

Volksgezondheid

De samenwerking op het gebied van de volksgezondheid in het kader van de associatie is gericht op versterking van de capaciteit van de LGO op het gebied van toezicht op, vroegtijdige opsporing van en respons op uitbraken van overdraagbare ziekten door middel van maatregelen als:

a) versterking van de paraatheid en responscapaciteit ten aanzien van grensoverschrijdende bedreigingen voor de volksgezondheid zoals infectieziekten, op basis van de bestaande structuren en gericht op ongebruikelijke gebeurtenissen;

b) capaciteitsopbouw door middel van versterking van de regionale volksgezondheidsnetwerken, facilitering van de uitwisseling van informatie onder deskundigen en bevordering van goede opleiding;

c) ontwikkeling van instrumenten, communicatieplatforms en e-learningprogramma’s die zijn afgestemd op de behoeften van de LGO.







Hoofdstuk 5

Cultuur

Artikel 36

Uitwisseling en dialoog op cultuurgebied

1. De samenwerking op het gebied van uitwisselingen en dialoog op cultuurgebied in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) de autonome ontwikkeling van de LGO, een proces dat op de mensen zelf is gericht en in de cultuur van elk volk is geworteld;

b) ondersteuning van het beleid van de bevoegde autoriteiten van de LGO en de maatregelen die deze autoriteiten nemen tot ontplooiing van hun menselijk potentieel, ontwikkeling van hun creatieve vermogen en stimulering van hun culturele identiteit;

c) de deelname van de bevolking aan het ontwikkelingsproces;

d) de ontwikkeling van een gemeenschappelijke benadering en een ruimere uitwisseling van informatie op het gebied van culturele en audiovisuele aangelegenheden door middel van een dialoog.

2. De Unie en de LGO streven er in het kader van hun samenwerking naar onderlinge culturele uitwisselingen te stimuleren door middel van:

a) samenwerking tussen de cultuursector en de creatieve sectoren van alle partners;

b) bevordering van het onderlinge verkeer van cultuurgoederen en creatieve werken en ondernemers;

c) beleidssamenwerking teneinde beleidsontwikkeling, innovatie, publieksopbouw en nieuwe bedrijfsmodellen te stimuleren.

Artikel 37

Samenwerking op audiovisueel gebied

1. De samenwerking op audiovisueel gebied in het kader van de associatie is gericht op de promotie van elkaars audiovisuele producties en kan betrekking hebben op:

a) samenwerking en uitwisseling tussen elkaars omroepen;

b) stimulering van de uitwisseling van audiovisuele werken;

c) uitwisseling van informatie en gedachtewisselingen tussen de bevoegde instanties over het audiovisuele en omroepbeleid en de omroepregelgeving;

d) stimulering van bezoeken en deelname aan internationale evenementen op het grondgebied van de partijen en in derde landen.

2. Voor audiovisuele coproducties kan aanspraak worden gemaakt op regelingen voor de bevordering van plaatselijke en regionale culturele inhoud die zijn opgezet in de Unie, de LGO en de lidstaten waarmee zij banden hebben.

Artikel 38

Podiumkunsten

De samenwerking op het gebied van de uitvoerende kunsten in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) facilitering van nauwere contacten tussen beoefenaren van de uitvoerende kunsten op gebieden als beroepsuitwisselingen en -opleiding, onder meer ten aanzien van de deelname aan audities, de ontwikkeling van netwerken en de bevordering van netwerking;

b) stimulering van gezamenlijke producties van producenten uit een of meer lidstaten van de Unie en een of meer LGO, alsmede

c) aanmoediging van de ontwikkeling van internationale normen op het gebied van de theatertechnologie en theaterbewegwijzering en -bebakening, onder meer via passende normalisatie-instellingen.

Artikel 39

Bescherming van cultureel erfgoed en historische monumenten

De samenwerking op het gebied van materieel en immaterieel cultureel erfgoed en historische monumenten is gericht op bevordering van de uitwisseling van deskundigheid en beste praktijken door middel van:

a) bevordering van de uitwisseling van deskundigen;

b) samenwerking op het gebied van beroepsopleiding;

c) bewustmaking van het plaatselijke publiek, alsmede

d) adviesverlening over de bescherming van historische monumenten en beschermde zones en over wetgeving en maatregelen inzake het culturele erfgoed, en met name de integratie van dat erfgoed in het lokale leven.







Hoofdstuk 6

Bestrijding van georganiseerde criminaliteit

Artikel 40

Bestrijding van georganiseerde criminaliteit, mensenhandel, seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen, terrorisme en corruptie

1. De samenwerking inzake georganiseerde criminaliteit in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) ontwikkeling van innovatieve en doeltreffende politiële en justitiële samenwerking, met inbegrip van samenwerking met andere belanghebbenden zoals maatschappelijke organisaties, bij de voorkoming en bestrijding van georganiseerde criminaliteit, mensenhandel, seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen, terrorisme en corruptie, alsmede

b) steun ter versterking van de effectiviteit van het beleid van de LGO ter voorkoming en bestrijding van georganiseerde criminaliteit, mensenhandel, seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen, terrorisme en corruptie, productie en distributie van en handel in alle soorten drugs en psychotrope stoffen, preventie en bestrijding van drugsgebruik en door drugs veroorzaakte schade, met inachtneming van de activiteiten van internationale organen op dit gebied, onder meer door middel van: i) opleiding en capaciteitsopbouw inzake de voorkoming en bestrijding van georganiseerde criminaliteit, met inbegrip van mensenhandel, seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen, terrorisme en corruptie; ii) preventie, onder meer door voorlichting, onderwijs en bevordering van de gezondheid, behandeling en herstel van drugsverslaafden, met inbegrip van projecten voor de re-integratie van drugsgebruikers in het arbeidsproces en de sociale omgeving; iii) ontwikkeling van doeltreffende handhavingsmaatregelen; iv) technische, financiële en administratieve bijstand bij de ontwikkeling van doeltreffend beleid en doeltreffende wetgeving inzake mensenhandel, met name voorlichtingscampagnes, doorverwijsregelingen en systemen voor de bescherming van slachtoffers, waarbij alle belanghebbenden alsmede maatschappelijke organisaties betrokken worden; v) technische, financiële en administratieve bijstand voor preventie, behandeling en bestrijding van met drugsgebruik samenhangende schade; vi) technische bijstand ter ondersteuning van de ontwikkeling van wetgeving en beleid tegen seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen, alsmede vii) technische bijstand en opleiding ter ondersteuning van de capaciteitsopbouw en ter bevordering van de naleving van internationale normen inzake corruptiebestrijding, met name de normen die in het verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie zijn opgenomen.

2. De LGO werken in het kader van de associatie overeenkomstig de artikelen 70 en 71 samen met de Unie bij de bestrijding van het witwassen van geld en het financieren van terrorisme.







Hoofdstuk 7

Toerisme

Artikel 41

Toerisme

De samenwerking inzake toerisme in het kader van de associatie kan betrekking hebben op:

a) maatregelen voor het bepalen, aanpassen en ontwikkelen van het beleid inzake duurzaam toerisme;

b) maatregelen en activiteiten om duurzaam toerisme te ontwikkelen en te ondersteunen;

c) maatregelen ter integratie van duurzaam toerisme in het maatschappelijke, culturele en economische leven van burgers in LGO.







DEEL 3

SAMENWERKING INZAKE HANDEL EN HANDELSGERELATEERDE AANGELEGENHEDEN







TITEL I

ALGEMENE BEPALINGEN

Artikel 42

Algemene doelstellingen

De algemene doelstellingen van de samenwerking tussen de Unie en de LGO inzake handel en handelsgerelateerde aangelegenheden zijn:

a) bevordering van de economische en sociale ontwikkeling van de LGO door nauwe economische betrekkingen tussen hen en de gehele Unie tot stand te brengen;

b) de daadwerkelijke integratie van de LGO in de wereldeconomie en de ontwikkeling van hun handel in goederen en diensten op de regionale en wereldmarkten te steunen;

c) ondersteuning van de LGO bij het creëren van een gunstig investeringsklimaat om hun sociale en economische ontwikkeling te stimuleren;

d) stimulering van de stabiliteit, integriteit en transparantie van het mondiale financiële systeem, en van goed bestuur op fiscaal gebied;

e) de diversifiëring van economieën van de LGO te ondersteunen;

f) het vermogen van de LGO te ondersteunen om het beleid uit te tekenen en uit te voeren dat nodig is om hun handel in goederen en diensten te ontwikkelen;

g) het uitvoer- en handelsvermogen van de LGO te ondersteunen;

h) ondersteuning van de LGO bij hun inspanningen om hun lokale wetgeving waar nodig af te stemmen op of in overeenstemming te brengen met de EU-wetgeving;

i) de LGO mogelijkheden bieden voor doelgerichte samenwerking en dialoog met de Unie over handel en handelsgerelateerde aangelegenheden.







TITEL II

REGELINGEN VOOR DE HANDEL IN GOEDEREN EN DIENSTEN EN VOOR VESTIGING







Hoofdstuk 1

Regeling voor de handel in goederen

Artikel 43

Vrije toegang voor producten van oorsprong

1. Producten van oorsprong uit de LGO mogen vrij van invoerrechten in de Unie worden ingevoerd.

2. Het begrip „producten van oorsprong” en de desbetreffende regeling voor administratieve samenwerking worden beschreven in bijlage VI.

Artikel 44

Kwantitatieve beperkingen en maatregelen van gelijke werking

1. De Unie past bij de invoer van producten van oorsprong uit de LGO geen kwantitatieve beperkingen of maatregelen van gelijke werking toe.

2. Het bepaalde in lid 1 vormt geen beletsel voor verbodsbepalingen of beperkingen van de invoer, de uitvoer of de doorvoer van goederen, indien die gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de bescherming van de openbare zedelijkheid, de openbare orde, de bescherming van de gezondheid en van het leven van mensen, dieren en planten, de bescherming van het nationale cultuurgoed met een artistieke, historische of archeologische waarde, het behoud van uitputbare natuurlijke hulpbronnen of de bescherming van de industriële en commerciële eigendom.

De in de eerste alinea bedoelde verbodsbepalingen of beperkingen mogen in geen geval een middel tot willekeurige of ongerechtvaardigde discriminatie of een verkapte beperking van de handel in het algemeen vormen.

Artikel 45

Maatregelen van de LGO

1. De autoriteiten van de LGO mogen ten aanzien van de invoer van producten van oorsprong uit de Unie douanerechten of kwantitatieve beperkingen handhaven of instellen als zij zulks in verband met hun huidige ontwikkelingsbehoeften noodzakelijk achten.

2. Ten aanzien van de in dit hoofdstuk bedoelde gebieden kennen de LGO de Unie een behandeling toe die niet minder gunstig is dan de meestbegunstigingsbehandeling die zij toepassen op belangrijke handelsmachten als bedoeld in lid 4.

3. Lid 2 belet niet dat een LGO voor bepaalde andere LGO of andere ontwikkelingslanden een regeling toepast die gunstiger is dan die welke aan de Unie is toegekend.

4. Voor de toepassing van deze titel omvat het begrip „belangrijke handelsmacht” elk ontwikkeld land, elk land dat een aandeel van meer dan 1 procent in de mondiale uitvoer van goederen heeft of, onverminderd lid 3, elke groepering van landen die individueel, collectief of via een overeenkomst inzake economische integratie een aandeel van meer dan 1,5 procent in de mondiale uitvoer van goederen hebben. Voor de berekening wordt gebruikgemaakt van de meest recente officiële WTO-gegevens over leidende exporteurs in de mondiale handel in goederen (met uitzondering van de intra-Unie-handel).

5. De autoriteiten van de LGO stellen de Commissie uiterlijk op 2 april 2014 in kennis van de douanetarieven en kwantitatieve beperkingen die zij overeenkomstig dit besluit toepassen.

De autoriteiten van de LGO stellen de Commissie tevens in kennis van nadien in deze maatregelen aangebrachte wijzigingen, zodra deze zijn vastgesteld.

Artikel 46

Non-discriminatie

1. De Unie onthoudt zich van discriminatie tussen de LGO en de LGO onthouden zich van discriminatie tussen de lidstaten.

2. Overeenkomstig artikel 64 wordt de toepassing van de specifieke bepalingen van dit besluit, met name artikel 44, lid 2, de artikelen 45, 48, 49 en 51 en artikel 59, lid 3, niet als discriminatie aangemerkt.

Artikel 47

Voorwaarden voor de overbrenging van afval

1. De overbrenging van afvalstoffen tussen de lidstaten en de LGO wordt gecontroleerd overeenkomstig het internationale recht en het EU-recht. De Unie steunt de totstandkoming en ontwikkeling van doeltreffende internationale samenwerking op dit gebied ter bescherming van het milieu en de volksgezondheid.

2. De Unie verbiedt elke rechtstreekse of onrechtstreekse uitvoer van afvalstoffen naar de LGO, met uitzondering van de uitvoer van ongevaarlijke afvalstoffen die bestemd zijn voor terugwinning; de autoriteiten van de LGO verbieden tegelijkertijd de rechtstreekse of onrechtstreekse invoer naar hun grondgebied van uit de Unie of enig ander land afkomstige afvalstoffen, onverminderd de specifieke internationale verplichtingen die op de desbetreffende internationale fora zijn aangegaan of in de toekomst worden aangegaan.

3. In de LGO die ten gevolge van hun grondwettelijke status geen partij zijn bij het Verdrag van Bazel, zorgen de betrokken autoriteiten ervoor dat de noodzakelijke interne wetgeving en administratieve voorschriften voor de tenuitvoerlegging van de in het Verdrag van Bazel opgenomen bepalingen zo spoedig mogelijk worden vastgesteld.

4. Daarnaast bevorderen de lidstaten waarmee de LGO banden hebben dat deze de noodzakelijke interne wetgeving en administratieve voorschriften vaststellen voor de tenuitvoerlegging van:

a) de onderstaande artikelen van Verordening (EG) nr. 113/2006 van het Europees Parlement en de Raad ( 1 ): — artikel 40 betreffende de uitvoer van afvalstoffen naar landen en gebieden overzee; — artikel 46 betreffende de invoer van afvalstoffen uit landen en gebieden overzee;

b) Verordening (EG) nr. 1418/2007 van de Commissie ( 2 ), alsmede

c) Richtlijn 2000/59/EG van het Europees Parlement en de Raad ( 3 ), met inachtneming van de in artikel 16 daarvan vastgestelde termijnen voor de omzetting.

5. Door een of meer LGO en de lidstaat waarmee zij banden hebben, mogen de eigen procedures worden toegepast op de uitvoer van afvalstoffen van de LGO naar die lidstaat.

6. In dit geval stelt de lidstaat waarmee het LGO banden heeft uiterlijk op 2 juli 2014 de Commissie in kennis van de toepasselijke wetgeving en van alle relevante toekomstige nationale wetgeving en alle wijzigingen daarvan.

Artikel 48

Tijdelijke intrekking van preferenties

Indien de Commissie voldoende redenen ziet om aan de correcte uitvoering van dit besluit te twijfelen, treedt zij in overleg met de LGO en met de lidstaat waarmee die LGO bijzondere betrekkingen onderhoudt, teneinde de juiste implementatie van dit besluit te waarborgen. Indien dit overleg niet leidt tot een voor beide partijen aanvaardbare implementatie van dit besluit, kan de Unie overeenkomstig bijlage VII de preferenties voor de betrokken LGO tijdelijk intrekken.

Artikel 49

Vrijwarings- en toezichtmaatregelen

Met het oog op de correcte uitvoering van dit besluit kan de Unie overeenkomstig bijlage VIII vrijwarings- en toezichtmaatregelen nemen.







Hoofdstuk 2

Regeling voor de handel in diensten en voor vestiging

Artikel 50

Definities

Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt verstaan onder:

a) „natuurlijk persoon uit een LGO”: een gewoonlijk in een LGO verblijvende persoon die onderdaan is van een lidstaat of wiens juridische status specifiek is voor een LGO. Deze definitie laat de rechten die voortvloeien uit het burgerschap van de Unie in de zin van het VWEU onverlet;

b) „rechtspersoon van een LGO”: een rechtspersoon van een LGO die volgens het in dat LGO geldende recht is opgericht en die haar hoofdkantoor, haar centrale administratie of haar belangrijkste vestiging op het grondgebied van dat LGO heeft. Wanneer die rechtspersoon alleen haar hoofdkantoor of centrale administratie op het grondgebied van een LGO heeft, wordt zij niet beschouwd als rechtspersoon van een LGO, tenzij zij activiteiten verricht waaruit een reële en duurzame band met de economie van dat land of gebied blijkt;

c) de definities die zijn opgenomen in de in artikel 51, lid 1, bedoelde overeenkomsten inzake economische integratie zijn van toepassing op de behandeling die de Unie en de LGO elkaar toekennen.

Artikel 51

Meest gunstige behandeling

1. Ten aanzien van alle maatregelen die van invloed zijn op de handel in diensten en de vestiging in verband met economische activiteiten:

a) kent de Unie aan natuurlijke personen en rechtspersonen van de LGO een behandeling toe die niet minder gunstig is dan de meest gunstige behandeling die van toepassing is op soortgelijke natuurlijke personen en rechtspersonen van derde landen waarmee de Unie een overeenkomst inzake economische integratie sluit of gesloten heeft;

b) kent een LGO aan natuurlijke personen en rechtspersonen van de Unie een behandeling toe die niet minder gunstig is dan de meest gunstige behandeling die van toepassing is op soortgelijke natuurlijke personen en rechtspersonen van belangrijke handelsmachten waarmee het na 1 januari 2014 een overeenkomst inzake economische integratie sluit.

2. De in lid 1 neergelegde verplichtingen zijn niet van toepassing op de behandeling die wordt toegekend:

a) in het kader van een interne markt die de partijen daarbij verplicht hun wetgeving in aanzienlijke mate onderling aan te passen teneinde niet-discriminerende hindernissen voor de vestiging en voor de handel in diensten weg te nemen;

b) in het kader van maatregelen met betrekking tot de erkenning van kwalificaties, vergunningen of prudentiële maatregelen in overeenstemming met artikel VII van de Algemene overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS) of de bijlage betreffende financiële diensten daarbij. Deze bepaling geldt onverminderd de voor de LGO specifieke maatregelen van dit artikel;

c) op grond van een internationale overeenkomst of regeling die geheel of hoofdzakelijk betrekking heeft op belastingheffing;

d) in het kader van maatregelen waarop een in de in artikel II, lid 2, van de GATS bedoelde lijst opgenomen uitzondering op het meestbegunstigingsbeginsel van toepassing is.

3. Ter bevordering of ondersteuning van de plaatselijke werkgelegenheid kunnen de autoriteiten van een LGO ten behoeve van hun natuurlijke personen en van lokale activiteiten regelingen vaststellen. In dat geval worden de regelingen die de autoriteiten van een LGO instellen, door hen ter kennis gebracht van de Commissie, die de lidstaten daarvan op de hoogte brengt.

Artikel 52

Beroepskwalificaties

Voor de beroepen van arts, tandarts, verloskundige, verpleegkundige voor algemene medische zorg, apotheker en dierenarts stelt de Raad overeenkomstig artikel 203 VWEU de lijst vast van voor de LGO specifieke beroepskwalificaties die in de lidstaten moeten worden erkend.







TITEL III

HANDELSGERELATEERDE GEBIEDEN







Hoofdstuk 1

Handel en duurzame ontwikkeling

Artikel 53

Algemene benadering

De samenwerking inzake handel en handelsgerelateerde vraagstukken in het kader van de associatie dient bij te dragen tot duurzame ontwikkeling op economisch, sociaal en milieugebied.

De binnenlandse milieu- of arbeidswetten van de LGO mogen in dit verband niet worden versoepeld om handel of investeringen aan te moedigen.

Artikel 54

Normen inzake milieu en klimaatverandering in het handelsverkeer

1. De samenwerking inzake handel en handelsgerelateerde vraagstukken in het kader van de associatie is gericht op versterking van de wederzijdse ondersteuning van de handel en het milieubeleid en de daarmee samenhangende verplichtingen. De samenwerking inzake handel en handelsgerelateerde vraagstukken in het kader van de associatie neemt de beginselen van internationale milieugovernance en de multilaterale milieuovereenkomsten in acht.

2. Er wordt gestreefd naar verwezenlijking van het einddoel van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en het Protocol van Kyoto daarbij. De samenwerking wordt gebaseerd op de ontwikkeling van de toekomstige wettelijk bindende internationale overeenkomst inzake klimaatverandering, waarbij alle partijen toezeggingen inzake mitigatie doen, in overeenstemming met de implementatie van besluiten van de conferenties van de partijen bij het VN-Raamverdrag.

3. De maatregelen ter uitvoering van multilaterale milieuovereenkomsten mogen niet worden toegepast op een wijze die een middel tot willekeurige of ongerechtvaardigde discriminatie tussen de partijen of een verkapte beperking van de handel vormt.

Artikel 55

Arbeidsnormen in de handel

1. In het kader van de associatie wordt ernaar gestreefd het handelsverkeer op zodanige wijze te bevorderen dat het leidt tot volledige en productieve werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen.

2. De internationaal erkende fundamentele arbeidsnormen, zoals vastgesteld bij de desbetreffende verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie, worden in acht genomen en ten uitvoer gelegd bij de wet en in de praktijk. Deze arbeidsnormen betreffen in het bijzonder de vrijheid van vakvereniging, het recht op collectieve onderhandelingen, de afschaffing van alle vormen van dwangarbeid of verplichte arbeid, de uitbanning van de ergste vormen van kinderarbeid, de minimumarbeidsleeftijd voor kinderen en non-discriminatie op het gebied van arbeid.

3. Schending van de fundamentele arbeidsnormen kan niet worden ingeroepen of anderszins worden gebruikt als een rechtmatig concurrentievoordeel. Deze arbeidsnormen mogen niet worden gebruikt voor protectionistische doeleinden.

Artikel 56

Duurzame handel in visserijproducten

Ter bevordering van duurzaam beheer van de visbestanden kan in het kader van de associatie worden samengewerkt bij de bestrijding van illegale, niet-gereglementeerde en niet-aangegeven visserij en de daarmee samenhangende handel. De samenwerking op dit gebied is gericht op:

a) bevordering van maatregelen ter bestrijding van illegale, niet-gereglementeerde en niet-aangegeven visserij en de daarmee samenhangende handel in de LGO;

b) facilitering van de samenwerking tussen de LGO en regionale organisaties voor visserijbeheer, met name wat betreft de ontwikkeling en doeltreffende uitvoering van controle- en inspectieregelingen, stimuleringsregelingen en maatregelen voor doeltreffend langetermijnbeheer van de visserij en van mariene ecosystemen.

Artikel 57

Duurzame handel in hout

De samenwerking op het gebied van de handel in hout in het kader van de associatie is gericht op bevordering van de handel in legaal gekapt hout. De samenwerking kan een dialoog over regelgevingsmaatregelen inhouden, alsook de uitwisseling van informatie over maatregelen als boscertificering of groen aanbestedingsbeleid, die op marktconforme of vrijwillige basis worden uitgevoerd.

Artikel 58

Duurzame ontwikkeling in de handel

1. De samenwerking op het gebied van duurzame ontwikkeling in het kader van de associatie kan gestalte krijgen door:

a) facilitering en stimulering van handel en investeringen in milieugoederen en -diensten, onder andere door het ontwikkelen en ten uitvoer leggen van plaatselijke wetgeving, alsmede in goederen die bijdragen tot verbeterde sociale omstandigheden in de LGO;

b) facilitering van de verwijdering van handels- en investeringsbelemmeringen inzake goederen en diensten die van bijzonder belang zijn voor de vermindering van de gevolgen van klimaatverandering, zoals duurzame hernieuwbare energie en energiezuinige producten en diensten, onder meer door vaststelling van beleidskaders die bevorderlijk zijn voor de toepassing van de beste beschikbare technologieën en door promotie van normen die aan de ecologische en economische behoeften beantwoorden en technische handelsbelemmeringen tot een minimum terugdringen;

c) bevordering van de handel in goederen die bijdragen tot betere sociale voorwaarden en milieuvriendelijker praktijken, waaronder producten die onder vrijwillige duurzaamheidsregelingen vallen, zoals programma’s voor eerlijke en ethische handel, milieukeurmerken en certificeringsregelingen voor op natuurlijke hulpbronnen gebaseerde producten;

d) bevordering van internationaal erkende beginselen en richtsnoeren op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, en aanmoediging van de toepassing van die beginselen en richtsnoeren door ondernemingen die in de LGO actief zijn;

e) uitwisseling van informatie en beste praktijken op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

2. Bij de opstelling en tenuitvoerlegging van maatregelen ter bescherming van het milieu of de arbeidsomstandigheden die van invloed zijn op handel of investeringen, houden de Unie en de LGO rekening met de beschikbare wetenschappelijke en technische informatie en de internationale normen, richtsnoeren en aanbevelingen ter zake, waaronder het voorzorgsbeginsel.

3. Bij de ontwikkeling, invoering en tenuitvoerlegging van alle maatregelen ter bescherming van het milieu en de arbeidsomstandigheden die van invloed zijn op handel of investeringen, betrachten de Unie en de LGO volledige transparantie.







Hoofdstuk 2

Andere handelsgerelateerde gebieden

Artikel 59

Lopende betalingen en kapitaalverkeer

1. Er worden geen beperkingen opgelegd aan betalingen in vrij converteerbare munt op de lopende rekening van de betalingsbalans tussen onderdanen van de Unie en van de LGO.

2. De lidstaten en de autoriteiten van de LGO leggen, wat transacties op de kapitaalrekening van de betalingsbalans betreft, geen beperkingen op aan het vrije verkeer van kapitaal voor directe investeringen in vennootschappen die in overeenstemming met de wetten van de gastlidstaat, het gastland of het gastgebied zijn opgericht en verbinden zich ertoe geen beperkingen op te leggen aan de liquidatie of repatriëring van deze investeringen en alle daaruit voortvloeiende opbrengsten.

3. De Unie en de LGO kunnen mutatis mutandis de in de artikelen 64, 65, 66, 75 en 215 van het VWEU bedoelde maatregelen treffen overeenkomstig de daarin bepaalde voorwaarden.

4. De autoriteiten van de LGO, de betrokken lidstaat en de Unie stellen elkaar onmiddellijk ervan in kennis wanneer zij deze maatregelen nemen, en voorzien zo spoedig mogelijk in een tijdschema voor de opheffing ervan.

Artikel 60

Mededingingsbeleid

Met het oog op de opheffing van concurrentieverstoringen worden, rekening houdende met de verschillende ontwikkelingsniveaus en economische behoeften van de LGO, plaatselijke, nationale en regionale voorschriften en beleid ten uitvoer gelegd, omvattende het toezicht op en, onder bepaalde omstandigheden, het verbod op overeenkomsten tussen ondernemingen, op besluiten van ondernemersverenigingen en op onderling afgestemde feitelijke gedragingen die ertoe strekken of ten gevolge hebben dat de mededinging wordt verhinderd, beperkt of vervalst. Dit verbod heeft eveneens betrekking op het misbruik door een of meer ondernemingen van een machtspositie op het grondgebied van de Unie of een LGO.

Artikel 61

Bescherming van intellectuele-eigendomsrechten

1. Teneinde verstoringen en belemmeringen in het bilaterale handelsverkeer te verminderen, dient te worden voorzien in een passend en doeltreffend niveau van bescherming van intellectuele-eigendomsrechten, met inbegrip van de middelen om deze rechten te handhaven, overeenkomstig de strengste internationale normen, waar van toepassing.

2. De samenwerking op dit gebied in het kader van de associatie kan betrekking hebben op de formulering van wet- en regelgeving inzake de bescherming en handhaving van intellectuele-eigendomsrechten, de voorkoming van misbruik van deze rechten door de houders en van de schending van deze rechten door concurrenten, alsook op de ondersteuning van regionale instellingen voor intellectuele eigendom die belast zijn met de toepassing en bescherming van deze rechten, onder meer ten behoeve van de opleiding van het personeel.

Artikel 62

Technische handelsbelemmeringen

In het kader van de associatie kan worden samengewerkt op het gebied van technische voorschriften voor goederen, normalisatie, conformiteitsbeoordeling, accreditatie, markttoezicht en kwaliteitszorg, teneinde onnodige technische belemmeringen van het handelsverkeer tussen de Unie en de LGO weg te nemen en verschillen op de genoemde gebieden te verkleinen.

Artikel 63

Consumentenbeleid, bescherming van de gezondheid van de consument en handel

De samenwerking in het kader van de associatie op het gebied van het consumentenbeleid, de bescherming van de gezondheid van de consument en de handel kan het opstellen van wet- en regelgeving op het gebied van het consumentenbeleid en de bescherming van de gezondheid van de consument omvatten, teneinde onnodige handelsbelemmeringen te voorkomen.

Artikel 64

Sanitaire en fytosanitaire maatregelen

De samenwerking op het gebied van sanitaire en fytosanitaire maatregelen in het kader van de associatie is gericht op:

a) het vergemakkelijken van het handelsverkeer tussen de Unie en de gezamenlijke LGO en tussen de LGO en derde landen, waarbij overeenkomstig de Overeenkomst inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen van de Wereldhandelsorganisatie (de „WTO/SFN-Overeenkomst” genoemd) de gezondheid en het leven van mensen, dieren en planten wordt beschermd;

b) het aanpakken van problemen die in verband met sanitaire en fytosanitaire maatregelen zijn ontstaan;

c) het toezien op transparantie op het gebied van sanitaire en fytosanitaire maatregelen die op de handel tussen de Unie en de LGO van toepassing zijn;

d) het bevorderen van de harmonisatie van maatregelen met de internationale normen, overeenkomstig de WTO-overeenkomst inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen;

e) het ondersteunen van de doeltreffende participatie van de LGO in organisaties die internationale sanitaire en fytosanitaire normen vaststellen;

f) het stimuleren van overleg en uitwisselingen tussen de LGO en Europese instellingen en laboratoria;

g) het tot stand brengen en vergroten van de technische capaciteit van de LGO om sanitaire en fytosanitaire maatregelen uit te voeren en te monitoren;

h) het bevorderen van de overdracht van technologie op het gebied van sanitaire en fytosanitaire maatregelen.

Artikel 65

Verbod op protectionistische maatregelen

De bepalingen van de hoofdstukken 1 en 2 mogen geen middel tot willekeurige discriminatie noch een verkapte beperking van de handel vormen.







Hoofdstuk 3

Monetaire en fiscale vraagstukken

Artikel 66

Uitsluiting van belastingen

1. Onverminderd het bepaalde in artikel 67 is de meestbegunstigingsbehandeling die overeenkomstig dit besluit wordt toegekend, niet van toepassing op belastingvoordelen die de autoriteiten van de lidstaten of de LGO verlenen of in de toekomst kunnen verlenen op basis van overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belastingheffing, andere belastingregelingen of de geldende binnenlandse belastingwetgeving.

2. Niets in dit besluit mag worden uitgelegd als een beletsel voor het vaststellen of handhaven van maatregelen ter voorkoming van belastingfraude of belastingontduiking uit hoofde van de fiscale bepalingen van overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belastingheffing, andere belastingregelingen of de geldende binnenlandse belastingwetgeving.

3. Niets in dit besluit mag worden uitgelegd als een beletsel voor de respectieve bevoegde autoriteiten om bij de toepassing van de relevante bepalingen van hun belastingwetgeving onderscheid te maken tussen belastingplichtigen die in een verschillende situatie verkeren, in het bijzonder ten aanzien van hun woonplaats of de plaats waar hun kapitaal is geïnvesteerd.

Artikel 67

Belasting- en douaneregeling inzake door de Unie gefinancierde opdrachten

1. De LGO passen op door de Unie gefinancierde opdrachten een belasting- en douaneregeling toe die niet minder gunstig is dan die welke zijzelf toepassen ten aanzien van de lidstaat waarmee het betrokken LGO banden heeft, ten aanzien van staten waaraan een meestbegunstigingsbehandeling wordt verleend of ten aanzien van internationale ontwikkelingsorganisaties waarmee zij betrekkingen onderhouden, waarbij de gunstigste behandeling bepalend is.

2. Onverminderd lid 1 geldt voor door de Unie gefinancierde opdrachten de volgende regeling:

a) op de opdrachten worden in het begunstigde LGO geen bestaande of nog in te voeren zegel- en registratierechten of fiscale heffingen van gelijke werking toegepast; deze opdrachten worden evenwel overeenkomstig de in het LGO geldende wetgeving geregistreerd en voor de registratie kan een vergoeding worden gevraagd die overeenkomt met de verleende dienst;

b) winsten en/of inkomens die voortvloeien uit de uitvoering van de opdrachten zijn belastbaar volgens de nationale belastingregeling van het begunstigde LGO, indien de natuurlijke personen of rechtspersonen die deze winsten en/of inkomens hebben gerealiseerd, in dit LGO over een vaste vestiging beschikken of indien de uitvoeringsduur van de opdrachten meer dan zes maanden beloopt;

c) ondernemingen die materieel moeten invoeren met het oog op de uitvoering van opdrachten voor werken komen, indien zij daarom verzoeken, voor de regeling tijdelijke invoer in aanmerking, zoals deze is vastgelegd in de wetgeving voor genoemd materieel in het begunstigde LGO;

d) professioneel materieel dat nodig is voor de uitvoering van taken die in een opdracht voor diensten zijn omschreven, wordt in het begunstigde LGO tijdelijk ingevoerd met vrijstelling van belastingen, invoerrechten, douanerechten of andere heffingen van gelijke werking, voor zover deze belastingen, rechten en heffingen geen beloning voor verrichte diensten vormen;

e) de invoer in het kader van de uitvoering van een opdracht voor leveringen wordt in het begunstigde LGO toegelaten met vrijstelling van douanerechten, invoerrechten, belastingen of fiscale rechten van gelijke werking. De opdracht voor leveringen die van oorsprong zijn uit het betrokken LGO wordt gegund op basis van de prijs af fabriek, vermeerderd met de fiscale rechten die in voorkomend geval in het LGO op deze leveringen van toepassing zijn;

f) de aankoop van brandstoffen, smeermiddelen en bitumineuze bindmiddelen en van alle producten die in het kader van een opdracht voor werken worden gebruikt, wordt geacht op de lokale markt te zijn geschied; hierop is de belastingregeling krachtens de in het begunstigde LGO geldende wetgeving van toepassing;

g) de invoer van voorwerpen voor persoonlijk en huishoudelijk gebruik door andere dan ter plaatse aangeworven natuurlijke personen die belast zijn met de uitvoering van in een opdracht voor diensten omschreven taken alsmede door de leden van hun gezin, geschiedt overeenkomstig de wetgeving die van kracht is in het begunstigde LGO met vrijstelling van douanerechten en invoerrechten, belastingen of andere fiscale heffingen van gelijke werking.

3. Niet in de leden 1 en 2 genoemde contractuele aangelegenheden blijven onderworpen aan de wetgeving van het betrokken LGO.







Hoofdstuk 4

Ontwikkeling van de handelscapaciteit

Artikel 68

Algemene benadering

Opdat de LGO maximaal voordeel kunnen behalen van het bepaalde in dit besluit en op zo gunstig mogelijke voorwaarden kunnen deelnemen aan de interne markt van de Unie en aan regionale, subregionale en internationale markten, wordt er in het kader van de associatie naar gestreefd bij te dragen tot de ontwikkeling van de handelscapaciteit van de LGO:

a) door versterking van het concurrentievermogen, het vermogen tot zelfvoorziening en de economische veerkracht van de LGO door middel van vergroting van de diversiteit en vermeerdering van de waarde en de omvang van de handel in goederen en diensten van de LGO en door versterking van het vermogen van de LGO om particuliere investeringen in diverse sectoren van economische activiteit aan te trekken;

b) door verbetering van de samenwerking tussen de LGO en hun buurlanden inzake de handel in goederen en diensten en de vestiging.

Artikel 69

Dialoog en samenwerking inzake handel en ontwikkeling van de handelscapaciteit

Initiatieven betreffende de dialoog en samenwerking inzake handel en de ontwikkeling van de handelscapaciteit in het kader van de associatie kunnen inhouden:

a) versterken van het vermogen van de LGO om beleid te formuleren en uit te voeren dat nodig is om hun handel in goederen en diensten te ontwikkelen;

b) aanmoedigen van de inspanningen van de LGO om passende wet- en regelgeving, institutionele kaders en de nodige administratieve procedures tot stand te brengen;

c) stimuleren van de ontwikkeling van de particuliere sector, in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf;

d) faciliteren van markt- en productontwikkeling, met inbegrip van verbetering van de productkwaliteit;

e) bijdragen tot de ontwikkeling van het menselijk potentieel en beroepsvaardigheden die voor de handel in goederen en diensten relevant zijn;

f) vergroten van de capaciteit van zakelijke tussenpersonen om aan LGO-bedrijven diensten te verlenen die relevant zijn voor hun exportactiviteiten, zoals marktonderzoek;

g) bijdragen tot de totstandkoming van een voor investeringen gunstig ondernemingsklimaat.







Hoofdstuk 5

Samenwerking op het gebied van financiële diensten en belastingen

Artikel 70

Samenwerking inzake internationale financiële diensten

Ter stimulering van de stabiliteit, integriteit en transparantie van het mondiale financiële systeem kan in het kader van de associatie worden samengewerkt inzake internationale financiële diensten. De samenwerking kan betrekking hebben op:

a) de passende en doeltreffende bescherming van investeerders en andere consumenten van financiële diensten;

b) de voorkoming en bestrijding van het witwassen van geld en het financieren van terrorisme;

c) de bevordering van samenwerking tussen de verschillende actoren van het financiële stelsel, waaronder regelgevende en toezichthoudende instanties;

d) de opzet van onafhankelijke, doeltreffende mechanismen voor het toezicht op financiële diensten.

Artikel 71

Convergentie van de regelgeving voor financiële diensten

De Unie en de LGO bevorderen de convergentie van de regelgeving met erkende internationale normen inzake reglementering en toezicht op het gebied van financiële diensten, waaronder: het „Core Principle for Effective Banking Supervision” van het Bazels Comité, de „Insurance Core Principles” van de International Association of Insurance Supervisors, de „Objectives and Principles of Securities Regulation” van de International Organisation of Securities Commissions, de „Agreement on Exchange of Information on Tax Matters” van de OESO, de „Statement on Transparency and Exchange of Information for Tax Purposes” van de G20, de „Key Attributes of Effective Resolution Regimes for Financial Institutions” van de Raad voor Financiële Stabiliteit en de „International Standards on Combating Money Laundering and the Financing of Terrorism & Proliferation — the FATF recommendations” van de Financiëleactiegroep (Financial Action Task Force).

Wanneer passend, of op verzoek van de betrokken LGO, kunnen de Unie en de LGO zich inzetten om de LGO-wetgeving inzake financiële diensten beter af te stemmen op die van de Unie.

Artikel 72

Samenwerking tussen regelgevende en toezichthoudende autoriteiten

De Unie en de LGO moedigen de samenwerking tussen bevoegde regelgevende en toezichthoudende autoriteiten aan, inclusief de uitwisseling van informatie en expertise inzake de financiële markten en dergelijke maatregelen. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de ontwikkeling van de administratieve capaciteit van dergelijke autoriteiten, onder meer door middel van de uitwisseling van personeel en gezamenlijke opleiding.

Artikel 73

Samenwerking op fiscaal gebied

De Unie en de LGO stimuleren samenwerking op fiscaal gebied teneinde het innen van rechtmatige belastingopbrengsten te vergemakkelijken en maatregelen te ontwikkelen voor de doeltreffende uitvoering van de beginselen van goed bestuur op fiscaal gebied, waaronder transparantie, informatie-uitwisseling en eerlijke belastingconcurrentie.







DEEL 4

INSTRUMENTEN VOOR DUURZAME ONTWIKKELING







Hoofdstuk 1

Algemene bepalingen

Artikel 74

Algemene doelstellingen

De Unie draagt bij tot de verwezenlijking van de algemene doelstellingen van de associatie door verstrekking van:

a) passende financiële middelen en technische bijstand ter versterking van de capaciteit van de LGO voor het opstellen en uitvoeren van strategische kaders en regelgevingskaders;

b) langlopende financiering ter stimulering van de groei van de particuliere sector.

Artikel 75

Definities

Voor de toepassing van dit deel wordt verstaan onder:

a) „programmeerbare steun” : niet-terugvorderbare hulp die in het kader van het Europees Ontwikkelingsfonds aan de LGO is toegewezen ter financiering van in programmeringsdocumenten opgenomen territoriale of regionale strategieën en prioriteiten;

b) „programmering” : het proces van organisatie, besluitvorming en toewijzing van indicatieve financiële middelen dat tot doel heeft op meerjarenbasis op een in deel 2 van dit besluit bedoeld gebied uitvoering te geven aan de maatregelen tot verwezenlijking van de doelstellingen van de associatie inzake de duurzame ontwikkeling van de LGO;

c) „programmeringsdocument” : het document waarin de strategie, de prioriteiten en de regelingen van een LGO zijn vastgesteld en de doelstellingen en streefcijfers van het LGO voor zijn duurzame ontwikkeling zijn vertaald in een doeltreffende en efficiënte manier om de doelstellingen van de associatie te bereiken;

d) het in artikel 83 bedoelde „ontwikkelingsplan” : een samenhangend geheel van verrichtingen die uitsluitend door de LGO worden vastgesteld en gefinancierd in het kader van hun eigen ontwikkelingsbeleid en ontwikkelingsstrategieën, en verrichtingen die door een LGO en de lidstaat waarmee het banden heeft, zijn overeengekomen;

e) „territoriale toewijzing” : het aan afzonderlijke LGO voor de programmeerbare steun in het kader van het Europees Ontwikkelingsfonds toegewezen bedrag ter financiering van in programmeringsdocumenten opgenomen territoriale strategieën en prioriteiten;

f) „regionale toewijzing” : het voor de programmeerbare steun in het kader van het Europees Ontwikkelingsfonds toegewezen bedrag ter financiering van in programmeringsdocumenten opgenomen regionale strategieën of thematische prioriteiten die enkele LGO gemeen hebben;

g) „financieringsbesluit” : een door de Commissie vastgestelde handeling waarbij de details van de financiële bijdrage van de Unie worden bepaald en machtiging wordt verleend tot toekenning van financiële steun uit het Europees Ontwikkelingsfonds.

Artikel 76

Beginselen van de samenwerking inzake financiering

1. De financiële bijstand van de Unie is gebaseerd op de beginselen van partnerschap, eigen verantwoordelijkheid, aanpassing aan de systemen van de betrokken landen en gebieden, complementariteit en subsidiariteit.

2. De in het kader van dit besluit gefinancierde maatregelen kunnen de vorm aannemen van programmeerbare steun en niet-programmeerbare steun.

3. De financiële steun van de Europese Unie:

a) wordt uitgevoerd met inachtneming van de onderscheiden geografische, sociale en culturele kenmerken van de LGO, alsook van hun specifieke mogelijkheden;

b) is gericht op verstrekking van middelen op voorspelbare en regelmatige basis;

c) is flexibel van aard en aangepast aan de situatie van elk LGO, alsmede

d) wordt uitgevoerd met volledige inachtneming van de institutionele, juridische en financiële bevoegdheden van elk van de partners.

4. De maatregelen worden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de autoriteiten van de betrokken LGO, onverminderd de bevoegdheden van de Commissie die strekken tot het gebruik van EU-middelen volgens het beginsel van goed financieel beheer.







Hoofdstuk 2

Financiële middelen

Artikel 77

Financieringsbronnen

De LGO komen in aanmerking voor financiering uit de volgende bronnen:

a) de middelen die voor de LGO worden toegewezen uit hoofde van het Intern Akkoord tussen de lidstaten van de Europese Unie houdende instelling van het elfde Europees Ontwikkelingsfonds (EOF);

b) de programma’s en instrumenten van de Unie waarin is voorzien in de algemene begroting van de Unie, alsmede

c) middelen die door de EIB worden beheerd in het kader van haar eigen middelen, alsmede de aan de investeringsfaciliteit van het EOF toegewezen middelen, overeenkomstig de voorwaarden van het Intern Akkoord tussen de lidstaten van de Europese Unie houdende instelling van het elfde EOF ( 4 ) (het „elfde Intern Akkoord inzake het EOF”).







Hoofdstuk 3

Specifieke bepalingen inzake de financiële bijstand uit hoofde van het elfde EOF

Artikel 78

Onderwerp en toepassingsgebied

In het kader van de door het betrokken LGO vastgestelde strategie en prioriteiten op plaatselijk of regionaal niveau kan, zonder dat dit afbreuk doet aan humanitaire hulp of noodhulp, financiële steun worden verleend ten behoeve van de volgende activiteiten die bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen die bij dit besluit zijn vastgesteld:

a) sectoraal beleid en sectorale hervormingen, alsmede daarmee samenhangende projecten;

b) institutionele ontwikkeling, capaciteitsopbouw en integratie van de milieuaspecten;

c) technische samenwerking, alsmede

d) aanvullende steun bij de in artikel 82 bedoelde fluctuerende opbrengsten uit de export van goederen en diensten.

Artikel 79

Steun voor humanitaire hulp en noodhulp

1. Humanitaire hulp en noodhulp worden verleend in LGO die geconfronteerd worden met ernstige economische en sociale problemen van uitzonderlijke aard die het gevolg zijn van natuurrampen of door de mens veroorzaakte rampen of buitengewone omstandigheden met vergelijkbare gevolgen. Deze humanitaire hulp en noodhulp worden verleend zo lang als noodzakelijk is om de urgente problemen die het gevolg zijn van dergelijke omstandigheden op te lossen.

Bij de verlening van humanitaire hulp en noodhulp wordt uitsluitend uitgegaan van de behoeften en belangen van de slachtoffers van dergelijke rampen.

2. Humanitaire hulp en noodhulp hebben ten doel:

a) in crisissituaties en postcrisissituaties mensenlevens te redden, lijden van mensen te voorkomen en te verlichten, en de menselijke waardigheid in stand houden;

b) bij te dragen tot de financiering en verzending van humanitaire hulp en tot de directe toegang daartoe van de beoogde begunstigden, met gebruikmaking van alle beschikbare logistieke middelen;

c) kortetermijnmaatregelen voor herstel en wederopbouw uit te voeren om de slachtoffers een minimum aan sociaaleconomische integratie te bieden en zo snel mogelijk de voorwaarden te scheppen voor hervatting van de ontwikkeling op basis van langetermijndoelstellingen;

d) te voorzien in de behoeften die zijn ontstaan door de verplaatsing van personen (vluchtelingen, ontheemden en repatrianten) als gevolg van natuurrampen of door de mens veroorzaakte rampen, teneinde zo lang als noodzakelijk is te voorzien in alle behoeften van vluchtelingen en ontheemden, ongeacht waar zij zich bevinden, en maatregelen voor hun vrijwillige terugkeer en re-integratie in het land van herkomst te vergemakkelijken, alsmede

e) de LGO te helpen snel mechanismen voor rampenpreventie en rampenparaatheid op te zetten, met inbegrip van systemen voor vroegtijdige waarschuwing, om de gevolgen van rampen te reduceren.

3. De steun waarin dit artikel voorziet kan ook worden verleend aan LGO die vluchtelingen of repatrianten opvangen, teneinde te voorzien in dringende behoeften waarin noodhulp niet voorziet.

4. De in dit artikel bedoelde steun wordt gefinancierd uit de algemene begroting van de Unie. In uitzonderlijke gevallen kan de steun echter, behalve uit het betrokken begrotingsonderdeel, tevens worden gefinancierd uit de toewijzingen die in bijlage II zijn vermeld.

5. Acties op het gebied van humanitaire hulp en noodhulp worden uitgevoerd op verzoek van het getroffen LGO, de Commissie, de lidstaat waarmee het LGO banden heeft, internationale organisaties of plaatselijke dan wel internationale niet-gouvernementele organisaties. De steun wordt beheerd en uitgevoerd volgens procedures die soepel, snel en effectief ingrijpen mogelijk maken.

Artikel 80

Capaciteitsontwikkeling

1. De financiële bijstand kan er onder andere toe bijdragen de LGO te steunen bij de opbouw van de nodige capaciteit voor de formulering, tenuitvoerlegging en monitoring van territoriale en/of regionale strategieën en maatregelen ter verwezenlijking van de algemene doelstellingen ten aanzien van de in deel 2 en deel 3 genoemde samenwerkingsgebieden.

2. De Unie steunt de inspanningen van de LGO tot ontwikkeling van betrouwbare statistische gegevens op die gebieden.

3. De Unie kan de LGO steunen bij hun inspanningen om de vergelijkbaarheid van hun macro-economische indicatoren te verbeteren.

Artikel 81

Technische bijstand

1. Op initiatief van de Commissie kunnen studies of maatregelen op het gebied van technische bijstand worden gefinancierd om te zorgen voor de voorbereiding, de monitoring, de evaluatie en het toezicht die noodzakelijk zijn voor de uitvoering en algehele evaluatie van dit besluit. Ter plaatse verleende technische bijstand wordt in alle gevallen uitgevoerd overeenkomstig de voorschriften die op gedecentraliseerd financieel beheer van toepassing zijn.

2. Op initiatief van de LGO kunnen studies of maatregelen op het gebied van technische bijstand worden gefinancierd voor de uitvoering van de in de programmeringsdocumenten opgenomen activiteiten. De Commissie kan beslissen dergelijke studies of maatregelen te financieren uit de programmeerbare steun of uit het voor maatregelen inzake technische samenwerking bestemde budget.

Artikel 82

Aanvullende steun bij fluctuerende exportopbrengsten

1. Binnen de in bijlage II bedoelde financiële toewijzing wordt een systeem van aanvullende steun opgezet met het oog op het terugdringen van de negatieve gevolgen van eventuele kortetermijnfluctuaties van de exportopbrengsten, met name voor de landbouw-, de visserij- en de mijnbouwsector, die de verwezenlijking van de ontwikkelingsdoelstellingen van het betrokken LGO in gevaar kunnen brengen.

2. De in gevallen van kortetermijnfluctuaties van de exportopbrengsten te verlenen steun heeft ten doel het veiligstellen van macro-economische en sectorale hervormingen en beleid op gebieden die door de terugval van de opbrengsten gevaar lopen, en het reduceren van de negatieve effecten van instabiliteit van de exportopbrengsten uit met name landbouw- en mijnbouwproducten.

De afhankelijkheid van de economieën van de LGO van de export, met name die van landbouw- en mijnbouwproducten, moet in aanmerking worden genomen bij de toewijzing van middelen als bedoeld in bijlage V. In dit verband wordt aan de in bijlage I genoemde geïsoleerde LGO een gunstiger behandeling toegekend overeenkomstig de criteria van bijlage V.

3. De aanvullende middelen worden verstrekt volgens de specifieke procedures van het steunmechanisme dat in bijlage V wordt omschreven.

4. De Unie verleent tevens steun voor marktconforme verzekeringsregelingen die bestemd zijn voor LGO die zich tegen de risico’s van fluctuaties van de exportopbrengsten wensen te beschermen.

Artikel 83

Programmering

1. Voor de toepassing van dit besluit wordt programmeerbare steun verstrekt op basis van een programmeringsdocument.

2. Het programmeringsdocument kan rekening houden met territoriale ontwikkelingsplannen of andere plannen die de LGO zijn overeengekomen met de lidstaten waarmee zij banden hebben.

3. Overeenkomstig artikel 10 zijn primair de autoriteiten van de LGO verantwoordelijk voor het formuleren van strategieën, prioriteiten en regelingen door het opstellen van programmeringsdocumenten, in coördinatie met de Commissie en de lidstaat waarmee de LGO banden hebben.

4. De autoriteiten van de LGO zijn verantwoordelijk voor:

a) het bepalen van de prioriteiten waarop hun strategie is gebaseerd, alsmede

b) het opstellen van project- en programmavoorstellen die aan de Commissie worden voorgelegd en samen met haar worden bekeken.

Artikel 84

Opstellen, beoordelen en goedkeuren van het programmeringsdocument

1. De bevoegde territoriale, of in geval van regionale programma’s regionale, ordonnateur stelt, na overleg met een zo breed mogelijke kring van belanghebbenden en uitgaande van lering en beste praktijken, een voorstel voor een programmeringsdocument op.

2. Het voorstel voor een programmeringsdocument wordt afgestemd op de specifieke behoeften en omstandigheden van de LGO aangepast, en geeft een overzicht van de belangrijkste voor financiering door de Unie geselecteerde sector(en), de specifieke doelstellingen, de verwachte resultaten, de prestatie-indicatoren aan de hand waarvan het wordt beoordeeld, en de indicatieve toewijzing van financiële middelen. Het voorstel bevordert eigen inbreng bij samenwerkingsprogramma’s.

3. Het LGO, de betrokken lidstaat en de Commissie wisselen vanaf de vroege fasen van het programmeringsproces van gedachten over het voorstel voor een programmeringsdocument, met als doel de complementariteit en de samenhang van hun respectieve samenwerkingsactiviteiten te bevorderen.

4. De Commissie gaat na of het voorstel voor het programmeringsdocument alle vereiste elementen omvat, en of het strookt met de doelstellingen van dit besluit en met het beleid van de Unie ter zake. De Commissie raadpleegt de Europese Investeringsbank over het ontwerp van programmeringsdocument.

5. De LGO verstrekken alle nodige informatie, waaronder de resultaten van eventuele uitvoerbaarheidstudies, om de evaluatie van het ontwerpprogrammeringsdocument door de Commissie zo doeltreffend mogelijk te maken.

▼C1

6. De autoriteiten van de LGO en de Commissie zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de goedkeuring van het programmeringsdocument. De Commissie keurt het programmeringsdocument goed volgens de procedure van artikel 87.

▼B

Artikel 85

Uitvoering

1. De Commissie stelt het financieringsbesluit met betrekking tot het programmeringsdocument vast volgens de procedure van artikel 87, met inachtneming van de normen van het financieel reglement van toepassing op het elfde EOF.

2. De Commissie besteedt de voor de LGO bestemde middelen van het elfde EOF op een van de in het financieel reglement van toepassing op het elfde EOF voorgeschreven wijzen en overeenkomstig de voorwaarden van dit besluit en de maatregelen ter uitvoering van dit besluit. Zij sluit daartoe financieringsovereenkomsten met de bevoegde autoriteiten van de LGO.

3. De autoriteiten van de LGO zijn verantwoordelijk voor:

a) de voorbereiding van aanbestedingen, de onderhandelingen en de gunning van opdrachten;

b) de uitvoering en het beheer van projecten en programma’s, alsmede

c) het op gang houden van projecten en programma’s en het toezicht houden op de levensvatbaarheid ervan.

4. De bevoegde autoriteiten van de LGO en de Commissie zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor:

a) de waarborging van deelneming onder gelijke voorwaarden aan aanbestedingen en toegang tot opdrachten;

b) het volgen en evalueren van het effect en de resultaten van projecten en programma’s, alsmede

c) het toezien op passende, snelle en efficiënte uitvoering van projecten en programma’s.

5. Om de gedachtewisselingen te vergemakkelijken houden de territoriale ordonnateurs, de betrokken lidstaten en de bij de programmering betrokken vertegenwoordigers van de Commissie minstens eenmaal per jaar een technische vergadering, met behulp van moderne technologieën of, indien mogelijk, in het verlengde van het LGO-EU dialoogforum.

6. De in het kader van het elfde EOF gefinancierde acties kunnen met parallelle of gezamenlijke cofinanciering worden uitgevoerd, met inachtneming van het financieel reglement van toepassing op het elfde EOF.

Artikel 86

Territoriale en regionale ordonnateurs

1. De regering van elk LGO wijst een territoriale ordonnateur aan die haar vertegenwoordigt bij alle acties die uit de door de Commissie en de Europese investeringsbank beheerde middelen van het elfde EOF worden gefinancierd. De territoriale ordonnateur wijst een of meer plaatsvervangende territoriale ordonnateurs aan voor het geval hij zijn taken niet kan verrichten, en brengt de Commissie hiervan op de hoogte. De territoriale ordonnateur kan, indien de voorwaarden inzake institutionele capaciteit en gezond financieel beheer zijn vervuld, zijn taken in verband met de uitvoering van de betrokken programma’s en projecten delegeren aan de dienst die binnen de bevoegde LGO-autoriteit verantwoordelijk is. De territoriale ordonnateur stelt de Commissie vooraf van die delegatie in kennis.

Indien de Commissie problemen constateert bij het uitvoeren van procedures inzake het beheer van middelen van het elfde EOF, legt zij in samenspraak met de territoriale ordonnateur alle nodige contacten om het probleem te verhelpen en passende maatregelen te treffen. De financiële aansprakelijkheid van de territoriale ordonnateur betreft bij uitsluiting de uitvoerende taken waarmee hij is belast.

Indien middelen van het elfde EOF indirect worden beheerd, wordt de territoriale ordonnateur, onverminderd de aanvullende bevoegdheden die door de Commissie kunnen worden toegekend, met de volgende taken belast:

a) hij is verantwoordelijk voor de coördinatie, programmering, regelmatige controle en evaluatie van de uitvoering van de samenwerking, en voor de afstemming met donoren;

b) hij is, in nauwe samenwerking met de Commissie, verantwoordelijk voor het opstellen, indienen en beoordelen van de programma’s en projecten.

2. Indien middelen van het elfde EOF indirect worden beheerd treedt de bevoegde territoriale ordonnateur, onverminderd de aanvullende bevoegdheden die door de Commissie kunnen worden toegekend, op als de aanbestedende dienst voor programma’s die via aanbestedingen of oproepen tot het indienen van voorstellen worden uitgevoerd, met controle vooraf door de Commissie.

3. Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden beslist de territoriale ordonnateur, mits hij de Commissie hiervan in kennis stelt, over:

a) kleine technische wijzigingen en aanpassingen van de programma’s en projecten voor zover deze geen wijziging in de gekozen technische oplossingen en binnen de in de financieringsovereenkomst vastgestelde voorziening voor aanpassingen blijven;

b) wijziging van de plaats van uitvoering van meervoudige programma’s en projecten indien dit om technische, economische of sociale redenen verantwoord is;

c) toepassing of kwijtschelding van boeten wegens termijnoverschrijding;

d) akten betreffende ontheffing van borgtochten;

e) onderaanneming;

f) de eindoplevering, mits de Commissie de voorlopige oplevering en de desbetreffende processen-verbaal voor gezien tekent en, zo nodig, aanwezig is bij de eindoplevering, met name wanneer bij de voorlopige oplevering zodanige aanmerkingen zijn gemaakt dat aanzienlijke correcties nodig zijn, en het in dienst nemen van consulenten en andere deskundigen voor technische bijstand.

4. In geval van regionale programma’s wijzen de autoriteiten van de deelnemende LGO een regionale ordonnateur aan onder de in artikel 11 genoemde actoren van de samenwerking. De taken van de regionale ordonnateur zijn mutatis mutandis dezelfde als die van de territoriale ordonnateur.

Artikel 87

Comité van het EOF-LGO

1. De Commissie wordt waar nodig bijgestaan door het comité dat is ingesteld bij het Intern Akkoord betreffende het elfde EOF.

2. Bij de uitoefening van de bevoegdheden die bij dit besluit zijn toegekend, handelt het comité onder de naam „Comité van het EOF-LGO”. De in het Intern Akkoord betreffende het elfde EOF en in de verordening tot uitvoering van het elfde EOF vastgelegde comitéprocedures zijn van toepassing op het Comité van het EOF-LGO. In afwachting van de inwerkingtreding van de genoemde verordening zijn de procedures als vastgesteld bij Verordening (EG) 617/2007 van de Raad ( 5 ) van toepassing.

3. Het Comité van het EOF-LGO concentreert zich bij zijn werkzaamheden op de inhoudelijke punten van de samenwerking op het niveau van LGO en regio’s. Ter bevordering van de coherentie, coördinatie en complementariteit oefent het comité toezicht uit op de uitvoering van de programmeringsdocumenten.

4. Het Comité van het EOF-LGO brengt advies uit over:

a) ontwerpprogrammeringsdocumenten en eventuele wijzigingen daarvan, en

b) de financieringsbesluiten voor de tenuitvoerlegging van dit deel van het besluit.

Artikel 88

Rol van Uniedelegaties

1. Indien de Unie wordt vertegenwoordigd door een delegatie onder het gezag van een delegatiehoofd, zijn de bepalingen van het Financieel Reglement van toepassing op het elfde EOF in verband met subdelegatie aan ordonnateurs en rekenplichtigen van toepassing.

2. De territoriale en/of regionale ordonnateur werken of werkt nauw samen met het delegatiehoofd, die het voornaamste aanspreekpunt is voor de verschillende actoren van de samenwerking in de betrokken LGO.

Artikel 89

Nationaliteits- en oorsprongsregels voor overheidsopdrachten, subsidies en andere toekenningsprocedures voor LGO

1. Algemene bepalingen inzake ontvankelijkheid:

a) Het meedingen naar overheidsopdrachten en subsidies, en de deelname aan andere toekenningsprocedures voor de in het kader van dit besluit gefinancierde acties ten behoeve van derden, staan open voor alle natuurlijke personen die onderdanen zijn van, en rechtspersonen die daadwerkelijk zijn gevestigd in, een in aanmerking komend land of gebied, als bepaald in lid 2, en voor internationale organisaties.

b) Bij acties die het onderwerp zijn van gemeenschappelijke medefinanciering met een partner of andere donor of die via een lidstaat onder gedeeld beheer of door een door de Commissie opgezet trustfonds worden uitgevoerd, komen landen die voor deelname in aanmerking komen volgens de regels van die partner, andere donor of lidstaat of die in het oprichtingsbesluit van het trustfonds worden genoemd, ook in aanmerking. Indien het acties betreft die worden uitgevoerd door daarmee belaste instanties, die lidstaten zijn of agentschappen van lidstaten, de Europese Investeringsbank of internationale organisaties of hun agentschappen, staat de deelname ook open voor natuurlijke personen en rechtspersonen die krachtens de voorschriften van bedoelde daarmee belaste organisaties mogen deelnemen, zoals vastgesteld in de overeenkomsten die zijn gesloten met het medefinancierende of ten uitvoer leggende orgaan.

c) Bij acties die uit hoofde van dit besluit worden gefinancierd en die tevens financiering ontvangen uit een ander instrument voor extern optreden, met inbegrip van de Partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de Groep van staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000 ( 6 ), laatstelijk gewijzigd in Ouagadougou op 22 juni 2010 ( 7 ), komen de landen waarop een van die instrumenten van toepassing is, eveneens voor deelname aan die actie in aanmerking. Bij acties met een mondiale, regionale of grensoverschrijdende dimensie die in het kader van dit besluit worden gefinancierd, kunnen natuurlijke personen of rechtspersonen uit landen, gebieden en regio’s die onder de actie vallen, aan de procedures voor de uitvoering van dergelijke acties deelnemen.

d) Alle leveringen in het kader van een overheidsopdracht of een subsidieovereenkomst die overeenkomstig dit besluit wordt gefinancierd, komen uit een voor deelname in aanmerking komend land. Zij mogen echter van oorsprong zijn uit elk land of grondgebied indien de hoeveelheid leveringen onder de drempel voor toepassing van de concurrentiële onderhandelingsprocedure ligt. Voor de toepassing van dit artikel geldt voor de term „oorsprong” de definitie als vastgesteld in de artikelen 23 en 24 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad ( 8 ), en in andere wetgeving van de Unie inzake niet-preferentiële oorsprong.

e) De voorschriften van dit artikel zijn niet van toepassing op en leiden niet tot nationaliteitsbeperkingen voor natuurlijke personen die bij een voor deelname in aanmerking komende contractant of, in voorkomend geval, subcontractant in dienst zijn of anderszins door deze wettig zijn aangeworven.

f) Er kunnen aan aanvragers beperkende eisen worden gesteld op het gebied van de nationaliteit, de vestigingsplaats of de aard van de aanvrager, indien dat vereist is op grond van de specifieke aard en de doelstellingen van de actie en voor zover dat noodzakelijk is voor een doeltreffende uitvoering.

g) Natuurlijke personen en rechtspersonen aan wie een opdracht is gegund, zien toe op de naleving van de toepasselijke milieuwetgeving, met inbegrip van multilaterale milieuovereenkomsten, en de internationaal overeengekomen arbeidsnormen.

2. Inschrijvers, aanvragers en gegadigden van de volgende landen en gebieden komen in aanmerking voor financiering in het kader van dit besluit:

a) lidstaten, kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten, als zodanig erkend door de Unie, en leden van de Europese Economische Ruimte;

b) LGO;

c) ontwikkelingslanden en ontwikkelingsgebieden, zoals vermeld in de lijst ODA-begunstigden van de Commissie voor Ontwikkelingsbijstand van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO/DAC), die geen lid zijn van de G20;

d) landen ten aanzien waarvan de Europese Commissie wederzijdse toegang tot externe steun heeft vastgesteld. Wederzijdse toegang kan voor een beperkte periode van ten minste één jaar worden vastgesteld indien een land entiteiten van de Unie en entiteiten uit LGO, op gelijke voorwaarden tot deelname toelaat;

e) lidstaten van de OESO, in geval van opdrachten die worden uitgevoerd in een van de minst ontwikkelde landen;

f) indien zulks van tevoren in de proceduredocumenten wordt aangekondigd: i) landen met traditionele economische, handels- of geografische banden met buurlanden die een begunstigd land zijn; ii) alle landen, in geval van urgentie of niet-beschikbaarheid van producten en diensten in de markten van in aanmerking komende landen.

3. Inschrijvers, aanvragers en gegadigden uit niet voor deelname in aanmerking komende landen, alsook goederen van oorsprong uit niet voor deelname i