1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B RICHTLIJN 93/119/EG VAN DE RAAD
van 22 december 1993
inzake de bescherming van dieren bij het slachten of doden
(PB L 340 van 31.12.1993, blz. 21)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1 Verordening (EG) nr. 806/2003 van de Raad van 14 april 2003 L 122 1 16.5.2003
▼B
RICHTLIJN 93/119/EG VAN DE RAAD
van 22 december 1993
inzake de bescherming van dieren bij het slachten of doden
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,
inzonderheid op artikel 43,
Gezien hetvoorst el van de Commissie (1),
Gezien hetadvies van hetEuropees Parlement(2),
Gezien hetadvies van hetEconomisch en Sociaal Comit é (3),
Overwegende datbij Richt lijn 74/577/EEG van de Raad (4) voor-
schriften zijn vastgesteld betreffende de verdoving van dieren vóór hetslachten;
Overwegende datbij Besluit88/306/EEG van de Raad (
5) hetEuropees
Verdrag inzake de bescherming van slachtdieren namens de Gemeen-schap is goedgekeurd; dathetVerdrag een ruimere werkingssfeerheeftdan de huidige communaut aire bepalingen op ditgebied;
Overwegende dat de nationale wetgevingen inzake de bescherming van
dieren bij het slachten of doden consequenties hebben voor de situatie
op hetgebied van de mededinging en derhalve ook voor hetfunct io-neren van de gemeenschappelijke marktvoor landbouwprodukt en;
Overwegende datderhalve gemeenschappelijke minimumnormen voor
de bescherming van dieren bij het slachten of doden moeten worden
vastgesteld om een rationele ontwikkeling van de produktie te garan-deren en de voltooiing van de interne markt voor dieren en dierlijkeprodukten te vergemakkelijken;
Overwegende datdieren t ijdens hetslacht en of doden alle vermijdbare
pijn of vermijdbaar lijden moetworden bespaard;
Overwegende dat het echter nodig is technische en wetenschappelijke
experimenten toe te laten en rekening te houden met de specialevereisten ten behoeve van bepaalde religieuze riten;
Overwegende datde bepalingen ook voldoende bescherming moet en
bieden voor dieren die worden geslachtof gedood, maar die nietonderhetEuropees Verdrag inzake de bescherming van slacht dieren vallen;
Overwegende dat in de aan de slotakte van het Verdrag betreffende de
Europese Unie gehechte verklaring betreffende de bescherming van
dieren, de Conferentie het Europees Parlement, de Raad, de Commissieen de Lid-Staten verzoekt bij de opstelling en de tenuitvoerlegging vande communautaire wetgeving inzake het gemeenschappelijk landbouw-beleid ten volle rekening te houden met de vereisten inzake het welzijnvan dieren;
Overwegende dat het communautaire optreden ter zake moet voldoen
aan de eisen die voortvloeien uit het in artikel 3B van het Verdragopgenomen subsidiariteitsbeginsel;
Overwegende dat Richtlijn 74/577/EEG dient te worden ingetrokken,1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 2
(1) PB nr. C 314 van 5. 12. 1991, blz. 14.
(2) PB nr. C 241 van 21. 9. 1992, blz. 75.
(3) PB nr. C 106 van 27. 4. 1992, blz. 15.
(4) PB nr. L 316 van 26. 11. 1974, blz. 10.
(5) PB nr. L 137 van 2. 6. 1988, blz. 25.
▼B
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
HOOFDSTUK I
Algemene bepalingen
Artikel 1
1. Deze richtlijn is van toepassing op het verplaatsen, onderbrengen,
fixeren, bedwelmen, slachten en doden van dieren die worden gefokten gehouden voor hetverkrijgen van vlees, huiden, pelzen of andere
produkten en op de procedures voor het doden in geval van bestrijding
van besmettelijke ziekten.
2. Deze richtlijn is niet van toepassing op:
— onder de supervisie van de bevoegde autoriteit uitgevoerde techni-
sche of wetenschappelijke experimenten met betrekking tot de in lid1 genoemde procedures,
— dieren die gedood worden tijdens culturele of sportieve evene-
menten,
— vrij wild dat overeenkomstig artikel 3 van Richtlijn 92/45/EEG
wordtgedood.
Artikel 2
In deze richtlijn wordt verstaan onder:
1. slachthuis: elke inrichting of installatie, met inbegrip van voorzie-
ningen voor hetverplaat sen of onderbrengen van dieren, die wordt
gebruikt voor het commercieel slachten van de in artikel 5, lid 1,
genoemde dieren;
2. verplaatsen: het uitladen van dieren of het drijven van dieren van de
bij het slachthuis behorende losplaatsen, stallen of hokken naar delokalen of plaatsen waar zij zullen worden geslacht;
3. onderbrengen: hethouden en in voorkomend geval hetop passende
wijze verzorgen (water, voeder, rust) van dieren in door een slacht-
huis gebruikte stallen, hokken, overdekte plaatsen of weiden,voordatzij worden geslacht ;
4. fixeren: het toepassen op een dier van iedere methode die erop is
gericht de bewegingen van het dier te beperken ten einde het doel-treffend bedwelmen of doden te vergemakkelijken;
5. bedwelmen: iedere methode die, bij toepassing op een dier, dit dier
onmiddellijk brengt in een staat van bewusteloosheid die aanhoudttotdat de dood is ingetreden;
6. doden: iedere methode die resulteert in de dood van een dier;7. slachten: het doden van een dier door verbloeding;8. bevoegde autoriteit: de voor het verrichten van veterinaire controles
bevoegde centrale autoriteit van een Lid-Staat of een autoriteit
waaraan zij deze bevoegdheid heeftovergedragen.
De religieuze instantie van de Lid-Staat waarvoor slachtingen
worden verrichtis evenwel bevoegd voor de t oepassing van en hettoezicht op de specifieke bepalingen die gelden voor het slachtenvolgens de methoden die vereist zijn voor bepaalde religieuze riten.Voor de toepassing van genoemde bepalingen werkt deze autoriteit
onder de verantwoordelijkheid van de officiële dierenarts als
omschreven in artikel 2 van Richtlijn 64/433/EEG.
Artikel 3
Bij het verplaatsen, onderbrengen, fixeren, bedwelmen, slachten en
doden moetervoor worden gezorgd datde dieren elke vermijdbareopwinding of pijn of elk vermijdbaar lijden wordtbespaard.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 3
▼B
HOOFDSTUK II
Vereisten inzake slachthuizen
Artikel 4
De bouw, de inrichting en de voorzieningen van slachthuizen en het
gebruik daarvan moeten zo zijn dat de dieren elke vermijdbare opwin-ding of pijn of elk vermijdbaar lijden wordtbespaard.
Artikel 5
1. Eenhoevigen, herkauwers, varkens, konijnen en pluimvee, die in
een slachthuis worden binnengebracht om er te worden geslacht,
moeten
a) worden verplaatst en zo nodig ondergebracht overeenkomstig het
bepaalde in bijlage A;
b) worden gefixeerd overeenkomstig het bepaalde in bijlage B;
c) vóór hetslacht en worden bedwelmd of onmiddellijk worden gedood
overeenkomstig het bepaalde in bijlage C;
d) wat het verbloeden betreft, worden behandeld overeenkomstig het
bepaalde in bijlage D.
2. Hetbepaalde in lid 1, onder c), geldtnietvoor dieren die worden
geslachtvolgens speciale met hoden die vereistzijn voor bepaalde reli-
gieuze riten.
3. Metinacht neming van de algemene regels van hetVerdrag
kunnen de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten voor inrichtingenwaarvoor op grond van de artikelen 4 en 13 van Richtlijn 64/433/EEG, artikel 4 van Richtlijn 91/498/EEG en de artikelen 7 en 18 vanRichtlijn 71/118/EEG een afwijkende regeling geldt, met betrekking tot
runderen afwijken van hetbepaalde in lid 1, onder a), en metbet rek-
king tot pluimvee, konijnen, varkens, schapen en geiten afwijken vanhetbepaalde in lid 1, onder a), en de in bijlage C bedoelde met hodenvoor het bedwelmen en slachten voor zover de voorschriften van artikel3 worden nageleefd.
Artikel 6
1. De instrumenten, installaties en verdere voorzieningen voor het
fixeren, bedwelmen of doden van dieren moeten zo zijn ontworpen,gebouwd en onderhouden en zo worden gebruiktdatde dieren overeen-komstig deze richtlijn snel en doeltreffend worden bedwelmd ofgedood. De bevoegde autoriteit gaat na of de instrumenten, installatiesen verdere voorzieningen voor hetfixeren, bedwelmen of doden aan de
bovenstaande beginselen beantwoorden, en controleert regelmatig of zij
in goede staat van onderhoud verkeren, en of zij de mogelijkheidbieden hetvoornoemde doel t e bereiken.
2. Voor noodgevallen moeten op de slachtplaats adequate reserveap-
paratuur en -instrumenten aanwezig zijn. Deze moeten naar behoren
worden onderhouden en regelmatig worden geïnspecteerd.
Artikel 7
Het verplaatsen, onderbrengen, fixeren, bedwelmen, slachten of doden
van dieren mag alleen worden uitgevoerd door personen die de nodigekennis en vaardigheden bezitten om de taken humaan en doeltreffenduit te voeren, overeenkomstig de in deze richtlijn neergelegde voor-schriften.
De bevoegde autoriteit ziet erop toe dat de personen die zijn aangesteld
voor hetslacht en over de nodige beroepsbekwaamheid, -kennis envaardigheden beschikken.
Artikel 8
De slachthuizen worden geïnspecteerd en gecontroleerd onder verant-
woordelijkheid van de bevoegde autoriteit, die te allen tijde vrije1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 4
▼B
toegang moet hebben tot alle delen van het slachthuis ten einde erop
toe te kunnen zien dat deze richtlijn in acht wordt genomen. Dezeinspecties en controles kunnen evenwel worden uitgevoerd bij controles
voor andere doeleinden.
HOOFDSTUK III
Het slachten en doden buiten slachthuizen
Artikel 9
1. Voor het slachten van de in artikel 5, lid 1, bedoelde dieren
buiten slachthuizen, is artikel 5, lid 1, onder b), c) en d), van toepas-sing.
2. De Lid-Staten kunnen evenwel toestaan dat van het bepaalde in
lid 1 wordtafgeweken voor pluimvee, konijnen, varkens, schapen en
geiten die buiten het slachthuis door de eigenaar worden geslacht ofgedood voor eigen consumptie, mits aan de eisen van artikel 3 wordtvoldaan en de varkens, schapen en geiten van tevoren wordenbedwelmd.
Artikel 10
1. Wanneer dieren als bedoeld in artikel 5, lid 1, moeten worden
geslacht of gedood in het kader van de bestrijding van dierziekten,moetdatgeschieden overeenkomst ig hetbepaalde in bijlage E.
2. Dieren die voor hun pels worden gehouden, moeten worden
gedood overeenkomstig het bepaalde in bijlage F.
3. Eendagskuikens, zoals omschreven in artikel 2, punt 3, van Richt-
lijn 90/539/EEG, en embryo's die in boerderijen overtollig zijn en diemoeten worden verwijderd, moeten zo snel mogelijk worden gedood
overeenkomstig het bepaalde in bijlage G.
Artikel 11
De artikelen 9 en 10 zijn niet van toepassing op een dier dat om drin-
gende redenen onmiddellijk moetworden gedood.
Artikel 12
Gewonde of zieke dieren moeten ter plaatse worden geslacht of
gedood. De bevoegde autoriteit kan echter toestaan dat gewonde ofzieke dieren worden vervoerd om geslachtof gedood t e worden, voorzover dit voor de dieren geen extra lijden veroorzaakt.
HOOFDSTUK IV
Slotbepalingen
Artikel 13
1. Indien nodig stelt de Raad op voorstel van de Commissie met
gekwalificeerde meerderheid van stemmen de voorschriften vast voorde bescherming bij hetslacht en of doden van andere dan de in dezerichtlijn bedoelde dieren.
2. a) De bijlagen bij deze richtlijn worden door de Raad op voorstel
van de Commissie volgens de in lid 1 genoemde procedure
gewijzigd, met name om ze aan te passen aan de technologischeen wetenschappelijke ontwikkeling;
b) Bovendien legtde Commissie uit erlijk op 31 december 1995 aan
de Raad een op basis van een advies van hetWet enschappelijkVeterinair Comité opgesteld verslag voor met passende voor-
stellen betreffende met name het gebruik van
— de kogel metinslag in de hersenen of van andere dan de in
bijlage C genoemde gassen, of combinaties daarvan, dieworden gebruiktvoor de bedwelming, metname kooldioxidevoor de bedwelming van pluimvee,1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 5
▼B
— andere dan de in bijlage C genoemde gassen, of combinaties
daarvan, voor hetdoden,
— elke andere wetenschappelijk erkende methode voor het
bedwelmen of doden.
De Raad neemtmetgekwalificeerde meerderheid van st emmen
een besluitover deze voorst ellen;
c) In afwijking van punta) legtde Commissie uit erlijk op 31
december 1995 volgens de procedure van artikel 16, aan hetPermanent Veterinair Comité een op basis van een advies vanhet Wetenschappelijk Veterinair Comité opgesteld verslag voor
met passende voorstellen voor de vaststelling van
i) de sterkte en de werkingsduur van de stroom die nodig is om
de verschillende betrokken diersoorten te bedwelmen;
ii) De gasconcentratie en de blootstellingsduur die nodig zijn om
de verschillende betrokken diersoorten met gas te bedwelmen;
d) In afwachting van de tenuitvoerlegging van het bepaalde in de
punten b) en c) blijven de nationale bepalingen ter zake vantoepassing, met inachtneming van de algemene bepalingen van
hetVerdrag.
Artikel 14
1. Voor zover zulks nodig is om de eenvormige toepassing van de
onderhavige richtlijn te verzekeren kunnen deskundigen van de
Commissie controles ter plaatse uitvoeren. Daartoe kunnen zij eenrepresentatieve steekproef van inrichtingen controleren om zich ervante vergewissen dat de bevoegde autoriteit controleert dat de inrich-tingen de voorschriften van deze richtlijn toepassen.
De Commissie brengt de Lid-Staten op de hoogte van de uitslag van de
verrichte controles.
2. De in lid 1 genoemde controles worden in samenwerking met de
bevoegde autoriteit uitgevoerd.
3. De Lid-Staat op het grondgebied waarvan een controle wordt
verricht, geeft de deskundigen alle steun voor de uitvoering van hun
taak.
4. De uitvoeringsbepalingen van dit artikel worden vastgesteld
volgens de procedure van artikel 16.
Artikel 15
Bij de inspectie van slachthuizen of inrichtingen in derde landen die
zijn of moeten worden erkend met het oog op de uitvoer naar de
Gemeenschap overeenkomstig de communautaire regelgeving, verge-
wissen de deskundigen van de Commissie zich ervan datde in art ikel5 bedoelde dieren zijn geslacht onder omstandigheden die ten minsteeven goede waarborgen voor een humane behandeling bieden als indeze richtlijn zijn voorgeschreven.
Vlees uitderde landen kan alleen worden ingevoerd wanneer hetvlees-
keuringscertificaat dat dit vlees begeleidt, aangevuld is met eenverklaring dataan bovenst aande eis is voldaan.
Artikel 16
1. De Commissie wordt bijgestaan door het Permanent Comité voor
de voedselketen en de diergezondheid, ingesteld bij artikel 58 vanVerordening (EG) nr. 178/2002 (
1).
2. Wanneer naar dit artikel wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7
van Besluit1999/468/EG (2) van toepassing.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 6
(1) PB L 31 van 1.2.2002, blz. 1.
(2) PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23.▼M1
▼M1
De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt
vastgesteld op drie maanden.
3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast.
Artikel 17
Richtlijn 74/577/EEG wordt met ingang van 1 januari 1995 inge-
trokken.
Artikel 18
1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen, waaronder eventuele sancties, in werking treden om op 1
januari 1995 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissiedaarvan onverwijld in kennis.
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepa-
lingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaarverwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels
voor deze verwijzing worden vastgesteld door de Lid-Staten.
2. Vanaf de in lid 1 vastgestelde datum mogen de Lid-Staten echter,
metinacht neming van de algemene regels van hetVerdrag, op hungrondgebied bepalingen handhaven of toepassen die strenger zijn dandie van deze richtlijn. Zij stellen de Commissie van elke maatregel indie zin in kennis.
3. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst mee van de belang-
rijkste bepalingen van intern recht die zij op het onder deze richtlijn
vallende gebied vaststellen.
Artikel 19
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 7
▼B
▼B
BIJLAGE A
VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERPLAATSEN EN ONDERBRENGEN
VAN DIEREN IN SLACHTHUIZEN
I.Algemene voorschriften
1. Elk slachthuis dat na 30 juni 1994 in bedrijf wordt genomen, moet
beschikken over passende voorzieningen en installaties voor het uitladen
van de dieren uit de vervoermiddelen. Alle bestaande slachthuizen
moeten vóór 1 januari 1996 aan deze bepaling voldoen.
2. De dieren moeten zo spoedig mogelijk na aankomst worden uitgeladen.
Als dit niet mogelijk is, moeten de dieren worden beschermd tegen
extreme weersomstandigheden en moet voor voldoende ventilatie worden
gezorgd.
3. Dieren die elkaar vanwege hun soort, geslacht, leeftijd of oorsprong
kunnen verwonden, moeten gescheiden worden gehouden en gescheiden
worden ondergebracht.
4. De dieren moeten worden beschermd tegen slecht weer. Als de dieren
zijn blootgesteld aan hoge temperaturen bij vochtig weer, moet op
adequate wijze voor afkoeling worden gezorgd.
5. De algemene toestand en de gezondheidstoestand van de dieren moeten
ten minste iedere ochtend en iedere avond worden gecontroleerd.
6. Onverminderd het bepaalde in Richtlijn 64/433/EEG, bijlage I, hoofdstuk
VI, moeten dieren die tijdens het vervoer of bij aankomst in het slacht-
huis pijn of ander lijden te verduren hebben gehad alsmede niet-
gespeende dieren onmiddellijk worden geslacht. Als dit niet mogelijk is,
moeten zij worden afgezonderd en zo snel mogelijk, en uiterlijk twee uur
nadien, worden geslacht. Dieren die niet kunnen lopen, mogen niet naar
de slachtplaats worden gesleept, maar moeten ter plaatse worden gedood,
of, indien datmogelijk is en geen onnodig lijden veroorzaakt , op een
wagentje of een rijdend plateau naar het lokaal voor noodslachtingen
worden vervoerd.
II.Voorschriften voor niet in containers aangevoerde dieren
1. Wanneer hetslacht huis beschiktover voorzieningen voor hetuit laden
van de dieren, moeten die een stroef loopvlak hebben en zo nodig een
bescherming aan de zijkanten. De bruggen, vlonders en loopplanken
moeten voorzien zijn van zijwanden, relingen of andere inrichtingen
die moeten verhinderen dat de dieren eraf vallen. De vlonders voor het
in- en uitladen moeten zo weinig mogelijk hellen.
2. Bij het uitladen mogen de dieren niet bang gemaakt, opgejaagd of
mishandeld worden en dientervoor t e worden gezorgd datde dieren
nietomver worden gelopen. De dieren mogen nietzodanig worden
opgetild aan de kop, de horens, de oren, de poten, de staart of de vacht
datzij onnodige pijn of lijden ondervinden. Indien nodig moet en de
dieren afzonderlijk worden geleid.
3. Bij het verplaatsen van de dieren dient behoedzaam te werk worden
gegaan. Drijfgangen moeten zo zijn geconstrueerd dat het gevaar voor
verwonding van de dieren zo klein mogeljik wordten moet en zo zijn
aangelegd datgebruik kan worden gemaaktvan hetkudde-inst inct .
Instrumenten om de dieren in een bepaalde richting te drijven mogen
alleen maar daartoe worden gebruikt en slechts gedurende korte tijd.
Apparaten waarmee elektrische schokken worden toegediend, mogen
uitsluitend worden gebruikt bij volwassen runderen en bij varkens die
weigeren zich te verplaatsen, op voorwaarde dat de schokken niet
langer duren dan twee seconden, dat zij voldoende worden gespreid en
dat de dieren ruimte hebben om zich voort te bewegen; dergelijke
schokken mogen uitsluitend worden toegepast op de spieren van de
achtervoeten.
4. Hetis verboden dieren t e slaan op delen van hetlichaam die bijzonder
gevoelig zijn of op die delen druk uitt e oefenen. Hetis metname
verboden de staart van de dieren te verbrijzelen, om te draaien of te
breken en de dieren in de ogen te grijpen. Het is ook verboden te slaan
en te schoppen.
5. De dieren mogen alleen naar de slachtplaats worden gebracht, wanneer
zij onmiddellijk na hun aankomstworden geslacht . Als de dieren niet
onmiddellijk na hun aankomst worden geslacht, moeten zij worden
ondergebracht.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 8
▼B
6. Onverminderd de afwijkingen toegestaan uit hoofde van de artikelen 4
en 13 van Richtlijn 64/433/EEG moeten de slachthuizen voor het naar
behoren onderbrengen van de dieren beschikken over voldoende hokken
die bescherming bieden tegen slechte weersomstandigheden.
7. Onverminderd de elders in de communautaire wetgeving vastgestelde
eisen, moeten de stallen beschikken over:
— vloeren die zo weinig mogelijk gevaar van uitglijden opleveren en
die geen verwondingen veroorzaken wanneer de dieren ermee in
contact komen;
— adequate ventilatie, ook bij voorzienbare extreme omstandigheden
qua temperatuur en vochtigheidsgraad. Wanneer ventilatieappara-
tuur noodzakelijk is, moet worden gezorgd voor noodvoorzieningen
die bij eventuele storingen onmiddellijk kunnen worden ingezet;
— kunstlicht dat voldoende intens is om de dieren te allen tijde te
kunnen keuren; tevens moet er, zo nodig, een adequate noodverlich-
ting voorhanden zijn;
— in voorkomend geval, voorzieningen om de dieren vastt e binden;— indien nodig, voldoende geschiktst rooisel voor alle dieren die in de
stallen overnachten.
8. Wanneer de slachthuizen niet alleen stallen hebben als hierboven
bedoeld, maar ook weiden zonder natuurlijke bescherming of schaduw,
moet worden gezorgd voor een adequate vorm van bescherming tegen
slechte weersomstandigheden. De weiden moeten in zodanige toestand
worden gehouden datde gezondheid van de dieren nietwordtbedreigd
door factoren van fysische, chemische of andere aard.
9. Dieren die niet onmiddellijk na hun aankomst naar de slachtplaats
worden gebracht, moeten steeds via adequate voorzieningen over drink-
water kunnen beschikken. Dieren die twaalf uur na aankomst niet zijn
geslacht, moeten op dat moment, en vervolgens matig en met passende
tussenpozen, worden gevoederd.
10. Dieren die twaalf uur of langer in een slachthuis moeten verblijven,
moeten worden gehuisvest en, indien nodig, zo worden vastgebonden
datzij zonder problemen kunnen gaan liggen. Als de dieren niet
worden vastgebonden, moeten zij op zodanige wijze over voeder
kunnen beschikken dat zij ongestoord kunnen eten.
III.Voorschriften voor in containers aangevoerde dieren
1. De containers waarin de dieren worden vervoerd, moeten behoedzaam
worden behandeld; het is niet toegestaan ermee te gooien, ze op de grond
te laten vallen of ze te kantelen. Zij moeten zo mogelijk horizontaal en
mechanisch worden in- en uitgeladen.
2. Dieren die worden afgeleverd in containers met een geperforeerde of
buigzame bodem moeten zeer voorzichtig worden uitgeladen om te voor-
komen datde dieren verwondingen oplopen. Desnoods moet en de dieren
afzonderlijk worden uitgeladen uit de containers.
3. Dieren die in containers zijn vervoerd, moeten zo snel mogelijk worden
geslacht; als dit niet gebeurt, moeten zij indien nodig worden gedrenkt
en gevoerderd overeenkomstig het bepaalde in punt II.9.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 9
▼B
BIJLAGE B
HET FIXEREN VÓÓR HET BEDWELMEN, SLACHTEN OF DODEN
1. De dieren moeten op een passende wijze worden gefixeerd en wel op zo'n
manier dathun vermijdbare pijn, vermijdbaar lijden, vermijdbare opwinding
of vermijdbare verwondingen of kneuzingen worden bespaard.
Bij het rituele slachten moeten de runderen voordat zij worden geslacht,
evenwel worden gefixeerd volgens een mechanisch procédé teneinde alle
pijn, lijden en opwinding, alsmede alle verwondingen of kneuzingen te voor-
komen.
2. Ook is het verboden de poten van de dieren vast te binden en de dieren op te
hangen voordatzij worden bedwelmd of gedood. Pluimvee en konijnen
mogen evenwel worden opgehangen om te worden geslacht, voor zover
passende maatregelen zijn getroffen om ervoor te zorgen dat het pluimvee
en de konijnen vlak voor hetbedwelmen zo ont spannen zijn datde bedwel-
ming doeltreffend en zonder onnodige vertraging kan worden uitgevoerd.
Hetblokkeren van een dier door middel van een syst eem waarmee hetin
bedwang wordtgehouden kan in geen geval worden beschouwd als ophan-
ging.
3. Dieren die worden bedwelmd of gedood metmechanische of elekt rische
middelen die worden toegepast op de kop van de dieren, moeten op zodanige
wijze worden gepresenteerd dat de desbetreffende apparaten gemakkelijk,
nauwkeurig en zolang als datnoodzakelijk is, kunnen worden aangebracht
en gebruikt. De bevoegde autoriteit kan voor eenhoevigen en runderen
evenwel toestaan dat passende middelen worden gebruikt om de hoofdbewe-
gingen te beperken.
4. Elektrische bedwelmingsapparatuur mag niet worden gebruikt om de dieren
in bedwang te houden, te fixeren of in beweging te brengen.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 10
▼B
BIJLAGE C
HET BEDWELMEN EN DODEN VAN ANDERE DAN PELSDIEREN
I. TOEGESTANE METHODEN
A.Bedwelmen
1. Penschiettoestel
2. Kopslag3. Elektrische bedwelming4. Gasbedwelming metbehulp van kooldioxide
B.Doden
1. Kogel
2. Elektrokutie3. Gasbedwelming metbehulp van kooldioxide
C. De bevoegde autoriteit mag evenwel voor sommige welbepaalde soorten
als methode voor het doden onthoofding, het breken van de nek of het
gebruik van een vacuümcel toestaan, voor zover aan het bepaalde in
artikel 3 en aan de specifieke eisen van punt III van deze bijlage wordt
voldaan.
II. SPECIFIEKE EISEN VOOR HET BEDWELMEN
De dieren mogen nietworden bedwelmd als hetnietmogelijk is ze onmid-
dellijk daarna te laten verbloeden.
1.Penschiettoestel
a) De instrumenten moeten zo worden geplaatst dat het projectiel in de
hersenschors binnendringt. Het is met name verboden rundvee met
een nekschott e doden.
Bij schapen en geiten is dit wel toegestaan als een schot in het voor-
hoofd in verband metde aanwezigheid van horens nietmogelijk is. In
datgeval moethetinst rumentonmiddellijk acht er de aanzetvan de
horens worden geplaatst, waarbij moet worden gericht op de bek;
hetverbloeden moetbinnen 15 seconden na hetschotbeginnen.
b) Wanneer gebruik wordt gemaakt van een penschiettoestel, moet de
bedwelmer zich er na elk schotvan vergewissen datde pen volledig
in de loop terugschuift. Als dit niet het geval is, mag het penschiet-
toestel niet meer worden gebruikt totdat het is gerepareerd.
c) De dieren mogen nietin een bedwelmingsbox worden geplaat st
indien de bedwelmer nietklaar is om hetdier t e bedwelmen zodra
hetzich in de box bevindt . De kop van een dier mag pas worden gefi-
xeerd wanneer de bedwelmer klaar is om hetdier t e bedwelmen.
2.Kopslag
a) Kopslagbedwelming is alleen toegestaan wanneer daarbij gebruik
wordtgemaaktvan een mechanisch inst rumentwaarmee een slag
wordtt oegebrachtop de schedel. De bedwelmer moetervoor zorgen
dat het instrument op de juiste plaats wordt aangebracht en dat een
volgens de instructies van de fabrikant qua slagkracht geschikte
patroon wordt gebruikt, zodat een voldoende harde slag wordt toege-
bracht zonder dat echter een schedelfractuur wordt veroorzaakt.
b) Wanneer bij kleine partijen konijnen op niet mechanische wijze een
slag op de schedel wordt toegebracht, moet deze handeling echter
zodanig worden uitgevoerd dat de dieren onmiddellijk in een staat
van bewusteloosheid worden gebracht die aanhoudt totdat zij gedood
worden; hierbij moeten de algemene bepalingen van artikel 3 in acht
worden genomen.
3.Elektrische bedwelming
A. Elektroden
1. De elektroden moeten aan weerszijden van de hersenen worden
geplaatst zodat de stroom door de hersenen heen geleid wordt.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 11
▼B
Voorts moet gezorgd worden voor een goed contact van de stroom
met de huid, met name door overtollige wol te verwijderen of de
huid te bevochtigen.
2. Wanneer de dieren afzonderlijk worden bedwelmd, moetde appar-
tuur
a) een systeem bevatten waarmee de impedantie van de belasting
wordt gemeten en dat de apparatuur blokkeert wanneer de
minimaal vereiste stroomsterkte niet kan worden bereikt;
b) voorzien zijn van een systeem waarmee op zichtbare of hoor-
bare wijze wordtaangegeven hoelang hetapparaatcont act
maaktmethetdier;
c) in verbinding staan met een toestel waarmee voltage en stroom
bij belasting worden aangegeven. Dit toestel moet zo worden
geplaatst dat deze gegevens voor de bedwelmer duidelijk zicht-
baar zijn.
B. Waterbaden
1. Wanneer er waterbaden worden gebruikt om pluimvee te
bedwelmen moet het waterpeil kunnen worden geregeld ten einde
een goed contact met de kop van het dier mogelijk te maken.
De sterkte en de duur van de hiervoor gebruikte stroom worden
door de bevoegde autoriteit vastgesteld op een zodanig niveau
dat de dieren onmiddellijk in een staat van bewusteloosheid
worden gebracht die aanhoudt totdat zij worden gedood.
2. Wanneer pluimvee groepsgewijs in waterbaden wordt bedwelmd,
moeteen volt age worden aangehouden die voldoende is om
stroom op te wekken die sterk genoeg is om ieder stuk pluimvee
te bedwelmen.
3. Er moeten passende maatregelen worden genomen voor een goede
geleiding van de stroom en met name een goed contact van de
stroom met het dier; door bevochtiging moet het contact tussen
de poten en de haken waaraan het pluimvee opgehangen is,
worden vergroot.
4. De afmetingen en de diepte van de waterbaden voor de bedwel-
ming van pluimvee moeten zijn afgestemd op de te slachten
soorten pluimvee. Het waterbad mag bij het inbrengen van de
dieren niet overlopen. De elektrode onder water moet over de
volle lengte van het waterbad zijn aangebracht.
5. Indien nodig moetmanueel ingegrepen kunnen worden.
4.Bedwelming met behulp van kooldioxide
1. De concentratie kooldioxide voor de bedwelming van varkens moet
ten minste 70 volumeprocenten bedragen.
2. De ruimte waarin varkens aan het gas worden blootgesteld, en de
apparatuur om de varkens door deze ruimte te transporteren, moeten
zo zijn ontworpen, gebouwd en onderhouden dat wordt voorkomen
datde varkens verwondingen oplopen en datde borst kas van de
dieren wordt ingedrukt; voorts moeten de varkens overeind kunnen
blijven staan tot zij het bewustzijn verliezen. De aanvoervoorzie-
ningen en de bedwelmingsruimte moeten adequaat zijn verlicht,
zodatde varkens elkaar of hun omgeving kunnen zien.
3. De bedwelmingsruimte moet voorzien zijn van apparaten waarmee de
concentratie kooldioxide kan worden gemeten op de plaats van maxi-
male expositie aan het gas. Deze apparaten moeten een duidelijk
zichtbaar en hoorbaar waarschuwingssignaal geven wanneer de
concentratie kooldioxide onder het vereiste niveau daalt.
4. Varkens moeten in kooien of in containers worden geplaatst en wel
zodanig datzij elkaar kunnen zien, en binnen 30 seconden na binnen-
komst in de bedwelmingsruimte aan het gas worden blootgesteld. De
dieren moeten zo snel mogelijk na het binnenkomen worden getrans-
porteerd naar de plaats waar de gasconcentratie het hoogst is, en
moeten zo lang aan het gas worden blootgesteld dat zeker is dat zij
buiten bewustzijn blijven totdat zij worden gedood.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 12
▼B
III. SPECIFIEKE EISEN VOOR HET DODEN
1.Kogel
Voor deze methode die mag worden gebruikt voor het doden van
verschillende diersoorten en met name gekweekt grof wild en hertach-
tigen, is toestemming van de bevoegde autoriteit nodig, die er met
name op moet toezien dat de methode door bevoegd personeel en met
inachtneming van de algemene bepalingen van artikel 3 van de onderha-
vige richtlijn wordt toegepast.
2.Onthoofding of breken van de nek
Voor deze methoden, die alleen mogen worden gebruikt voor het doden
van pluimvee, is toestemming van de bevoegde autoriteit nodig, die erop
moet toezien dat zij door bevoegd personeel en met inachtneming van de
algemene bepalingen van artikel 3 van de onderhavige richtlijn worden
toegepast.
3.Elektrokutie en kooldioxide
De bevoegde autoriteit kan toestaan dat verschillende diersoorten met
behulp van deze methoden worden gedood, mits behalve aan de alge-
mene bepalingen van artikel 3 ook wordtvoldaan aan de specifieke
bepalingen in de punten 3 en 4 van punt II van deze bijlage; bovendien
stelt zij hiervoor de sterkte en de duur van de gebruikte stroom alsmede
de concentratie en de blootstellingsduur voor kooldioxide vast.
4.Vacuümcel
Voor deze methode, die alleen gebruikt mag worden voor het doden
zonder verbloeden van bepaalde voor menselijke consumptie bestemde
dieren behorend tot soorten gekweekt wild (kwartels, patrijzen en
fazanten), is toestemming van de bevoegde autoriteit nodig die erop
moet toezien dat wordt voldaan aan de eisen van artikel 3 en dat:
— de dieren in een luchtdichte cel worden geplaatst waar door een
sterke elektrische pomp snel een vaccuüm wordt gecreëerd;
— de onderdruk wordtgehandhaafd t otde dieren dood zijn;
— de dieren in groepen in bedwang worden gehouden, in vervoerscon-
tainers die kunnen worden ingebracht in de vaccuümcel, waarvan de
afmetingen daarop afgestemd zijn.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 13
▼B
BIJLAGE D
HET VERBLOEDEN VAN DE DIEREN
1. Hetverbloeden van bedwelmde dieren moetzo spoedig mogelijk na het
voltooien van de bedwelming beginnen, en zodanig worden verricht dat de
verbloeding snel, overvloedig en volledig is. Hetverbloeden moetin elk
geval gebeuren voor het dier terug bij bewustzijn komt.
2. Bij alle bedwelmde dieren moet de verbloeding gebeuren door ten minste één
van de halsslagaderen of de bloedvaten waaruit die voortkomen, in te
snijden.
Na hetinsnijden mogen geen verdere slacht handelingen worden verrichtof
elektrische prikkels worden gegeven tot het verbloeden is beëindigd.
3. Wanneer hetbedwelmen, hetaanhaken, hetophangen en hetlat en verbloeden
van de dieren door dezelfde persoon worden uitgevoerd, moet die persoon al
deze handelingen achtereenvolgens bij één bepaald dier hebben uitgevoerd
voordat hij met de uitvoering daarvan bij een ander dier begint.
4. Wanneer voor hetverbloeden van pluimvee gebruik wordtgemaaktvan aut o-
matische halsafsnijders, moet ervoor worden gezorgd dat zo nodig manueel
kan worden ingegrepen, zodat, bij een defect van het apparaat, de dieren
onmiddellijk kunnen worden geslacht.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 14
▼B
BIJLAGE E
HET DODEN VAN DIEREN IN HET KADER VAN DE BESTRIJDING
VAN DIERZIEKTEN
Toegestane methoden
Elke methode voor het doden van dieren die is toegestaan overeenkomstig
bijlage C en die een stellige dood waarborgt.
Bovendien kan de bevoegde autoriteit, met inachtneming van de algemene bepa-
lingen van artikel 3 van de onderhavige richtlijn, het gebruik van andere
methoden toestaan voor het doden van voor de betreffende ziekte vatbare dieren,waarbij zij zich metname van hetvolgende vergewist :
— indien methoden worden toegepast die niet onmiddellijk de dood veroor-
zaken (bij voorbeeld een penschiettoestel), moeten passende maatregelen
worden getroffen om de dieren zo snel mogelijk te doden en in ieder geval
voordatzij weer bij bewust zijn komen,
— er mogen geen verdere handelingen worden verrichtvoordatde dood van de
dieren is geconstateerd.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 15
▼B
BIJLAGE F
HET DODEN VAN PELSDIEREN
1.Toegestane methoden
1. Mechanische instrumenten die in de hersenen binnendringen2. Injectie met een overdosis van een verdovingsmiddel
3. Elektrokutie met hartstilstand
4. Gasbedwelming metbehulp van koolmonoxide
5. Bedwelming metchloroform
6. Bedwelming door kooldioxideDe bevoegde autoriteit besluit, met inachtneming van de algemene bepa-
lingen van artikel 3 van de onderhavige richtlijn, welke methode het meest
geschikt is voor het doden van de diverse betrokken diersoorten.
II.Specifieke bepalingen
1.Mechanische instrumenten die in de hersenen binnendringen
a) De instrumenten moeten zo worden geplaatst dat het projectiel in de
hersenschors binnendringt.
b) Deze methode is alleen toegestaan als het verbloeden onmiddellijk na
hetschotbegint .
2.Injectie met een overdosis van een verdovingsmiddel
Er mag alleen gebruik worden gemaaktvan verdovingsmiddelen, doses en
toedieningswijzen die een onmiddellijke bewusteloosheid veroorzaken,
gevolgd door de dood.
3.Elektrokutie met hartstilstand
De elektroden moeten aan weerszijden van de hersenen en het hart
worden geplaatst, met dien verstande dat de minimale stroomsterkte een
onmiddellijke bewusteloosheid en hartstilstand moet veroorzaken.
Wanneer echter, bij vossen, elektroden worden geplaatst aan de bek en
aan het rectum, moet een minimale effectieve stroomsterkte van 0,3
ampère gedurende ten minste 3 seconden worden gehandhaafd.
4.Gasbedwelming met behulp van koolmonoxide
a) De ruimte waarin de dieren worden blootgesteld aan het gas, moet zo
zijn ontworpen, gebouwd en onderhouden dat voorkomen wordt dat de
dieren verwondingen oplopen en datcont role mogelijk is.
b) De dieren mogen pas in de bedwelmingsruimte worden binnenge-
bracht wanneer de concentratie koolmonoxide afkomstig van een
bron van 100 % koolmonoxide, ten minste 1 volumeprocent heeft
bereikt.
c) Uitlaatgassen van een speciaal hiervoor aangepaste motor zijn toege-
staan voor het doden van marterachtigen en chinchilla's, mits tests
hebben uitgewezen dat het gebruikte gas
— naar behoren is afgekoeld,
— voldoende is gefilterd,
— vrij is van irriterende stoffen en gassen, en
— de dieren pas kunnen worden binnengebrachtwanneer de concen-
tratie koolmonoxide ten minste 1 volumeprocent bereikt.
d) Bij inhalatie moet het gas eerst een diepe algemene gevoelloosheid
veroorzaken, uiteindelijk en onvermijdelijk gevolgd door de dood.
e) De dieren moeten in de bedwelmingsruimte blijven totdat zij dood
zijn.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 16
▼B
5.Bedwelming met behulp van chloroform
Het gebruik van chloroform voor het doden van chinchilla's is toegestaan
onder de volgende voorwaarden:
a) de ruimte waarin de dieren worden blootgesteld aan het gas, is zo
ont worpen, gebouwd en onderhouden datvoorkomen wordtdatdedieren verwondingen oplopen en datcont role mogelijk is,
b) de dieren worden pas in de bedwelmingsruimte gebracht wanneer de
luchtverzadigd is metchloroform,
c) bij inhalatie moet het gas eerst een diepe algemene gevoelloosheid
veroorzaken, uiteindelijk en onvermijdelijk gevolgd door de dood,
d) de dieren moeten in de bedwelmingsruimte blijven totdat zij dood zijn.
6.Bedwelming met behulp van kooldioxide
Het gebruik van kooldioxide voor het doden van marterachtigen en chin-
chilla's is toegestaan onder de volgende voorwaarden:
a) De ruimte waarin de dieren worden blootgesteld aan het gas, moet zo
zijn ontworpen, gebouwd en onderhouden dat voorkomen wordt dat de
dieren verwondingen oplopen en datcont role mogelijk is.
b) De dieren mogen pas in de bedwelmingsruimte worden gebracht
wanneer de lucht een zo hoog mogelijke concentratie kooldioxide
bevatafkomst ig van een bron van 100 % kooldioxide.
c) Bij inhalatie moet het gas eerst een diepe algemene gevoelloosheid
veroorzaken, uiteindelijk en onvermijdelijk gevolgd door de dood.
d) De dieren moeten in de bedwelmingsruimte blijven totdat zij dood
zijn.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 17
▼B
BIJLAGE G
HET DODEN VAN KUIKENS EN EMBRYO'S DIE IN BROEDERIJEN
OVERTOLLIG ZIJN EN DIE MOETEN WORDEN VERWIJDERD
I.Toegestane methoden voor het doden van kuikens
1. Gebruik van mechanische apparatuur die een snelle dood veroorzaakt.
2. Blootstelling aan kooldioxide.
3. De bevoegde autoriteit kan echter het gebruik toestaan van andere,
wetenschappelijk erkende methoden voor het doden van kuikens voor
zover daarbij de algemene bepalingen van artikel 3 van deze richtlijn in
achtworden genomen.
II.Specifieke bepalingen
1.Gebruik van mechanische apparatuur die een snelle dood veroorzaakt
a) De dieren moeten worden gedood door een apparaat met sneldraai-
ende, mechanisch aangedreven snijplaten, of met uitstulpingen in
schuim.
b) De capaciteit van het apparaat moet voldoende zijn om alle dieren
direct te doden, zelfs wanneer het om grote aantallen gaat.
2.Blootstelling aan kooldioxide
a) De dieren moeten in een ruimte worden gebracht met een zo hoog
mogelijke concentratie kooldioxide, afkomstig van een bron van
100 % kooldioxide.
b) De dieren moeten in de bovengenoemde ruimte blijven totdat zij dood
zijn.
III.Toegestane methode voor het doden van embryo's
1. Om levende embryo's onmiddellijk te doden, moet voor de destructie van
al hetafval van de broederijen gebruik worden gemaaktvan de onder
puntII.1 genoemde mechanische apparat uur.
2. De bevoegde autoriteit kan echter het gebruik toestaan van andere,
wetenschappelijk erkende methoden voor het doden van embryo's voor
zover daarbij de algemene bepalingen van artikel 3 van deze richtlijn in
achtworden genomen.1993L0119 — NL — 05.06.2003 — 001.001 — 18