Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de
instellingen
"BRICHTLIJN V AN DE RAAD
van 18 december 1986
betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de
toepassing van de beginselen van goede laboratoriumpraktijken en het toezicht op de toepassing
ervan voor tests op chemische stoffen
(87/18/EEG)
(PB L 15 van 17.1.1987, blz. 29)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
"M1 Richtlijn 1999/11/EG van de Commissie van 8 maart 1999 L 77 8 23.3.19991987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 1
RICHTLIJN V AN DE RAAD
van 18 december 1986
betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en be-
stuursrechtelijke bepalingen inzake de toepassing van de beginselen
van goede laboratoriumpraktijken en het toezicht op de toepassing
ervan voor tests op chemische stoffen
(87/18/EEG)
DE RAAD V AN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100,
Gezien het voorstel van de Commissie,Gezien het advies van het Europese Parlement (
1),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2),
Overwegende dat bij Richtlijn 67/548/EEG van de Raad van 27 juni
1967 betreffende de aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen inzake de indeling, de verpakking en het kenmerken van
gevaarlijke stoffen (3), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 84/449/EEG (4),
de uitvoering verplicht wordt gesteld van tests op chemische stoffen, ten
einde evaluatie van eventuele risico’ s ervan voor mens en milieu
mogelijk te maken;
Overwegende dat Richtlijn 75/318/EEG (5), gewijzigd bij Richtlijn
87/19/EEG (6), en Richtlijn 81/852/EEG (7), gewijzigd bij Richtlijn
87/20/EEG (8), voorschrijven dat niet-klinische tests op farmaceutische
produkten moeten worden verricht volgens de beginselen van goede
laboratoriumpraktijken die in de Gemeenschap voor chemische stoffen
van kracht zijn;
Overwegende dat, wanneer de actieve bestanddelen van bestrijdings-
middelen onderworpen worden aan tests, dit geschiedt volgens de
protocollen bij Richtlijn 67/548/EEG en dus volgens de goede
laboratoriumpraktijken voor chemische stoffen;
Overwegende dat de te volgen methoden voor uitvoering van deze tests
in bijlage V van Richtlijn 67/548/EEG worden aangegeven;
Overwegende dat het noodzakelijk is beginselen van goede laboratori-
umpraktijken toe te passen voor de uitvoering van de bij Richtlijn
67/548/EEG vastgestelde tests, opdat de resultaten van deze tests van
hoge kwaliteit en onderling vergelijkbaar zijn;
Overwegende dat de Commissie voornemens is binnenkort bij de Raad
een voorstel in te dienen voor een richtlijn die ertoe strekt de naleving
van de beginselen van goede laboratoriumpraktijken te verifiëren;
Overwegende dat de voor uitvoering van de tests bestemde middelen niet
mogen worden verspild door herhaling van tests, als gevolg van
verschillende laboratoriumpraktijken in de Lid-Staten;!B
(1) PB nr. C 120 van 20. 5. 1986, blz. 177.
(2) PB nr. C 354 van 31. 12. 1985, blz. 5.
(3) PB nr. 196 van 16. 8. 1967, blz. 1.
(4) PB nr. L 251 van 19. 9. 1984, blz. 1.
(5) PB nr. L 147 van 9. 6. 1975, blz. 1.
(6) Zie bladzijde 31 van dit Publikatieblad.
(7) PB nr. L 317 van 6. 11. 1981, blz. 16.
(8) Zie bladzijde 34 van dit Publikatieblad.1987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 2
Overwegende dat de Raad van de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) op 12 mei 1981 een besluit
heeft genomen inzake de wederzijdse erkenning van de gegevens voor de
evaluatie van chemische produkten; dat hij op 26 juli 1983 een
aanbeveling heeft gedaan inzake de erkenning van het in overeen-
stemming brengen met de goede laboratoriumpraktijken;
Overwegende dat het met het oog op de dierenbescherming noodzakelijk
is het aantal proeven op dieren te beperken; dat de onderlinge erkenning
van de op basis van uniforme en erkende methoden verkregen
testresultaten een wezenlijke voorwaarde is voor de beperking van het
aantal proeven op dit gebied;
Overwegende dat een procedure dient te worden ingevoerd die het
mogelijk maakt de beginselen van goede laboratoriumpraktijken snel aan
te passen,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN V ASTGESTELD:
Artikel 1
1. De lidstaten treffen alle maatregelen die nodig zijn om ervoor te
zorgen dat de laboratoria die tests op chemische stoffen verrichten
overeenkomstig Richtlijn 67/548/EEG, handelen in overeenstemming
met de beginselen van goede laboratoriumpraktijken omschreven in de
bijlage van deze richtlijn.
2. Indien andere communautaire maatregelen de toepassing voor-
schrijven van de beginselen van goede laboratoriumpraktijken voor de
tests op chemische stoffen ten einde de veiligheid daarvan voor mens
en/of milieu te beoordelen is lid 1 eveneens van toepassing.
Artikel 2
Bij het overleggen van de resultaten van de tests moeten de in artikel 1
bedoelde laboratoria verklaren dat deze tests zijn verricht overeenkom-
stig de in dat artikel genoemde beginselen van goede laboratorium-
praktijken.
Artikel 3
1. De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen voor het toezicht op de
naleving van de beginselen van goede laboratoriumpraktijken. De
maatregelen behelzen in het bijzonder inspecties en controle van de
studies overeenkomstig de desbetreffende aanbevelingen van de OESO.
2. De Lid-Staten delen aan de Commissie de naam mede van de
instantie(s) belast met het in lid 1 bedoelde toezicht op de toepassing
door de laboratoria van de beginselen van goede laboratoriumpraktijken.
De Commissie stelt de overige Lid-Staten hiervan in kennis.
Artikel 4
De in artikel 1 bedoelde beginselen van goede laboratoriumpraktijken
kunnen worden aangepast volgens de in artikel 21 van Richtlijn
67/548/EEG vastgestelde procedure.
Artikel 5
1. Wanneer communautaire bepalingen ingevolge de inwerkingtreding
van deze richtlijn de toepassing vereisen van de beginselen van goede
laboratoriumpraktijken voor tests op chemische produkten, mogen de
Lid-Staten niet om redenen in verband met de beginselen van de goede
laboratoriumpraktijken het in de handel brengen van de chemische
produkten verbieden, beperken of belemmeren, indien de door de
laboratoria toegepaste beginselen in overeenstemming zijn met die
bedoeld in artikel 1.!B
!M1
!B1987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 3
2. Indien een Lid-Staat op de grondslag van een gedetailleerde
motivering constateert dat een chemische stof, ondanks onderzoek
overeenkomstig de voorschriften van deze richtlijn, door de toepassing
van de beginselen van goede laboratoriumpraktijken en de controle op de
toepassing daarvan op de tests op chemische stoffen, gevaar oplevert
voor mens of milieu, kan hij het in de handel brengen van die stof op zijn
grondgebied tijdelijk verbieden of aan bijzondere voorwaarden onder-
werpen. Hij stelt de Commissie en de andere Lid-Staten hiervan
onmiddellijk in kennis onder vermelding van de beweegredenen voor dit
besluit.
De Commissie pleegt binnen zes weken overleg met de betrokken
Lid-Staten, waarna zij onverwijld haar oordeel kenbaar maakt en
passende maatregelen treft.
Indien de Commissie van oordeel is dat technische aanpassingen van
deze richtlijn nodig zijn, worden die aanpassingen volgens de in artikel 4
bedoelde procedure hetzij door de Commissie, hetzij door de Raad
vastgesteld. In dat geval kan de Lid-Staat die de vrijwaringsmaatregelen
heeft getroffen deze handhaven tot de inwerkingtreding van die
aanpassingen.
Artikel 6
De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen in werking treden om uiterlijk op 30 juni 1988 aan deze
richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie hiervan onverwijld in
kennis.
Artikel 7
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.!B1987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 4
BIJLAGE
DE OESO-BEGINSELEN V AN GOEDE LABORATORIUMPRAKTIJK
(GLP)
Inhoudsopgave
Deel IINLEIDING
V oorwoord
1. Toepassingsgebied
2. Definities
2.1. Goede laboratoriumpraktijk
2.2. Terminologie in verband met de organisatie van een onderzoekinstelling
2.3. Terminologie in verband met het niet-klinische onderzoek naar de
veiligheid voor gezondheid en milieu
2.4. Terminologie in verband met testmateriaal
Deel II
BEGINSELEN V AN GOEDE LABORATORIUMPRAKTIJK
1. Organisatie en personeel van de onderzoekinstelling
1.1. Taken van de leiding van de onderzoekinstelling1.2. Taken van de onderzoekleider
1.3. Taken van de deelonderzoekleider
1.4. Taken van het onderzoekpersoneel
2. Programma voor kwaliteitsbewaking
2.1. Algemeen
2.2. Taken van het personeel van de afdeling Kwaliteitsbewaking
3. V oorzieningen
3.1. Algemeen3.2. V oorzieningen voor testsystemen
3.3. V oorzieningen voor de behandeling van test- en referentiemateriaal
3.4. Archivering3.5. Afvalverwijdering
4. Apparatuur, materialen en reagentia
5. Testsystemen
5.1. Fysische/chemische systemen
5.2. Biologische systemen
6. Test- en referentiemateriaal
6.1. Ontvangst, behandeling, bemonstering en opslag
6.2. Karakterisering
7. Standaardwerkvoorschriften
8. Uitvoering van het onderzoek
8.1. Onderzoekplan
8.2. Inhoud van het onderzoekplan
8.3. Uitvoering van het onderzoek
9. Rapportage van de onderzoekresultaten
9.1. Algemeen!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 5
9.2. Inhoud van het eindrapport
10. Opslag en bewaring van geregistreerde gegevens en materialen
Deel I
INLEIDING
V oorwoord
Overheid en industrie hebben te maken met de kwaliteit van het niet-klinische
onderzoek naar de veiligheid voor gezondheid en milieu waarop risicobeoor-
delingen worden gebaseerd. Daarom hebben de lidstaten van de OESO criteriavoor de uitvoering van dit onderzoek vastgesteld.
Om te voorkomen dat er verschillende uitvoeringsregelingen zouden onststaan,
waardoor de internationale handel in de chemische stoffen zou kunnen wordenbelemmerd, hebben de lidstaten van de OESO gestreefd naar internationale
harmonisatie van de onderzoekmethoden en de goede laboratoriumpraktijk. In
1979 en 1980 heeft een internationale groep van deskundigen, ingesteld in hetkader van het speciale programma voor het toezicht op chemische stoffen,uitgaande van gemeenschappelijke praktijken en ervaringen op het gebied van
bestuur en wetenschap van verschillende nationale en internationale bronnen de
„OESO-beginselen van goede laboratoriumpraktijk” geformuleerd. Deze begin-selen zijn in 1981 door de Raad van de OESO goedgekeurd als bijlage bij hetbesluit van de Raad inzake de wederzijdse erkenning van gegevens voor de
beoordeling van chemische stoffen [C(81)30(Final)].
In 1995 en 1996 is een nieuwe groep van deskundigen opgericht om de beginselen
te herzien en bij te werken. Het onderhavige document is het resultaat van de
overeenstemming welke in die groep werd bereikt. De oorspronkelijke in 1981
vastgestelde beginselen worden ingetrokken en door dit document vervangen.
Met deze beginselen van goede laboratoriumpraktijk wordt getracht de
totstandkoming van kwalitatief hoogwaardige onderzoekgegevens te bevorderen.Een vergelijkbare kwaliteit van onderzoekgegevens vormt de basis voor dewederzijdse aanvaarding van gegevens door landen. Als een land ervan uit kan
gaan dat de in andere landen ontwikkelde onderzoekgegevens betrouwbaar zijn,
kan worden voorkomen dat het onderzoek nog eens wordt uitgevoerd en kan erderhalve tijd en geld worden bespaard. De toepassing van deze beginselen moet ermede voor zorgen dat er geen technische handelsbelemmeringen worden
opgeworpen en moet leiden tot een verdere verbetering van de bescherming van
de gezondheid van de mens en het milieu.
1.Toepassingsgebied
Deze beginselen van goede laboratoriumpraktijk dienen te worden toegepast op
het niet-klinische veiligheidsonderzoek van geneesmiddelen, bestrijdingsmidde-
len, cosmetische producten en diergeneesmiddelen alsmede additieven inlevensmiddelen en diervoeders en industriële chemische stoffen. Hierbij gaathet vaak om synthetische chemische stoffen, maar ze kunnen ook van natuurlijke
of biologische herkomst zijn en in sommige gevallen kan het gaan om levende
organismen. Deze materialen moeten worden onderzocht om gegevens teverkrijgen over hun eigenschappen en/of hun veiligheid ten aanzien van degezondheid van de mens en/of het milieu.
Tot het niet-klinische onderzoek naar de veiligheid voor gezondheid en milieu
waarvoor de beginselen van goede laboratoriumpraktijk gelden, behoren werk-
zaamheden die in het laboratorium, in kassen en op het veld worden uitgevoerd.
Tenzij er sprake is van specifieke ontheffingen in de nationale wetgeving, zijn
deze beginselen van goede laboratoriumpraktijk van toepassing op al het
niet-klinische onderzoek naar de veiligheid voor gezondheid en milieu datverplicht is krachtens regelgeving met het oog op de registratie of toelating vangeneesmiddelen, bestrijdingsmiddelen, additieven in levensmiddelen en diervoe-
ders, cosmetische producten, diergeneesmiddelen en soortgelijke producten en in
verband met de regulering van industriële chemicaliën.
2.Definities
2.1. Goede laboratoriumpraktijk
Goede laboratoriumpraktijk (GLP) is een kwaliteitssysteem voor de
organisatie van en omstandigheden bij de planning, uitvoering, bewaking,!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 6
registratie, archivering en rapportage van niet-klinisch onderzoek naar de
veiligheid voor gezondheid en milieu.
2.2. Terminologie in verband met de organisatie van een onderzoekinstelling
1. Onderzoekinstelling: de personen, grond en gebouwen en operatio-
nele eenheden die nodig zijn voor de uitvoering van het niet-klinischeonderzoek naar de veiligheid voor gezondheid en milieu. Bijonderzoek dat op meer dan één locatie wordt uitgevoerd, wordt onder
de onderzoekinstelling verstaan de plaats waar de onderzoekleider is
gevestigd en alle afzonderlijke onderzoeklocaties die individueel ofcollectief als onderzoekinstelling kunnen worden beschouwd.
2. Onderzoeklocatie: de plaats(en) waar één of meer fasen van een
onderzoek worden uitgevoerd.
3. Leiding van de onderzoekinstelling: de persoon of personen die belast
is of zijn met en officieel verantwoordelijk is of zijn voor deorganisatie en het functioneren van de onderzoekinstelling inoveeenstemming met deze beginselen van goede laboratoriumpraktijk.
4. Leiding van de onderzoeklocatie (indien aangewezen): de persoon of
personen die ervoor moet of moeten zorgen dat de fasen van hetonderzoek waarvoor hij of zij verantwoordelijk is of zijn, inovereenstemming met deze beginselen van goede laboratoriumprak-
tijk worden uitgevoerd.
5. Opdrachtgever: een persoon of organisatie die opdracht geeft voor een
niet-klinisch onderzoek naar de veiligheid voor gezondheid en milieu,een dergelijk onderzoek ondersteunt en/of dit indient.
6. Onderzoekleider: de persoon die verantwoordelijk is voor de algehele
uitvoering van het niet-klinische onderzoek naar de veiligheid voor
gezondheid en milieu.
7. Deelonderzoekleider: een persoon die bij een onderzoek, dat op meer
dan één locatie wordt uitgevoerd, namens de onderzoekleider optreedten een beperkte verantwoordelijkheid voor gedelegeerde onderzoeks-
fasen heeft. De verantwoordelijkheid van de onderzoekleider voor de
algehele uitvoering van het onderzoek kan niet aan de deelonder-zoekleider(s) worden gedelegeerd: hieronder vallen de goedkeuringvan het onderzoekplan en de wijzigingen daarvan, de goedkeuring van
het eindrapport en de waarborging dat alle relevante beginselen van
goede laboratoriumpraktijk in acht worden genomen.
8. Programma voor kwaliteitsbewaking: een gespecificeerd systeem,
met inbegrip van het personeel daarvoor, dat onafhankelijk is van de
uitvoering van het onderzoek en bedoeld is als waarborg voor de
leiding van de onderzoekinstelling dat deze beginselen van goedelaboratoriumpraktijk in acht worden genomen.
9. Standaardwerkvoorschriften: schriftelijk vastgelegde procedures
waarin wordt bescheven hoe proeven of activiteiten moeten worden
uitgevoerd die normaal gesproken niet gedetailleerd in onderzoek-
plannen of aanwijzingen voor proeven worden beschreven.
10. Overzicht van lopend en voltooid onderzoek (Master Schedule): een
verzameling informatie die moet helpen bij de evaluatie van dewerkbelasting en bij de bewaking van de voortgang van het in een
onderzoekinstelling uitgevoerde onderzoek.
2.3. Terminologie in verband met het niet-klinische onderzoek naar de
veiligheid voor gezondheid en milieu
1. Niet-klinisch onderzoek naar de veiligheid voor gezondheid en milieu
(hierna „onderzoek” te noemen): een experiment of aantal experi-
menten waarbij materiaal onder laboratoriumomstandigheden of inhet milieu wordt onderzocht om gegevens te verkrijgen over deeigenschappen en/of de veiligheid, die bedoeld zijn om bij de
desbetreffende regelgevende instantie te worden ingediend.
2. Kortlopend onderzoek: een onderzoek dat beperkt is in de tijd en
waarbij algemeen gebruikte gangbare technieken worden toegepast.
3. Onderzoekplan: een document waarin de doelstellingen en de
experimentele opzet voor de uitvoering van het onderzoek worden
vastgelegd en eventuele wijzigingen worden opgenomen.
4. Amendement van het onderzoekplan: een doelbewuste wijziging in
het onderzoekplan na de datum waarop het onderzoek is begonnen.!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 7
5. Afwijking van het onderzoekplan: een onopzettelijke afwijking van
het onderzoekplan na de datum waarop het onderzoek is begonnen.
6. Testsysteem: een bij een onderzoek gebruikt biologisch, chemisch of
fysisch systeem of een combinatie daarvan.
7. Ruwe gegevens: alle oorspronkelijke registraties en documentatie van
een onderzoekinstelling, of gewaarmerkte afschriften daarvan, die het
resultaat zijn van de oorspronkelijke waarnemingen en werkzaamhe-
den bij een onderzoek. Onder ruwe gegevens kunnen bijvoorbeeld ookvallen: gegevens op foto’ s, microfilm of microfiche, voor de computerleesbare informatiedragers, gedicteerde waarnemingen, registraties
van geautomatiseerde instrumenten en alle andere informatiedragers
die worden beschouwd als een veilig opslagmedium voor informatiegedurende een overeenkomstig punt 10 bepaalde periode.
8. Specimen: materiaal, afkomstig van een testsysteem, om te worden
onderzocht, geanalyseerd of bewaard.
9. Experimentele begindatum: de datum waarop de eerste specifieke
gegevens voor het onderzoek worden verzameld.
10. Experimentele einddatum: de datum waarop de laatste gegevens voor
het onderzoek worden verzameld.
11. Begindatum van het onderzoek: de datum waarop het onderzoekplan
door de onderzoekleider wordt ondertekend.
12. Einddatum van het onderzoek: de datum waarop het eindrapport door
de onderzoekleider wordt ondertekend.
2.4. Terminologie in verband met testmateriaal
1. Testmateriaal: een materie of object dat aan een onderzoek wordt
onderworpen.
2. Referentiemateriaal („controlemateriaal”): een materie die of een
object dat wordt gebruikt om met testmateriaal te worden vergeleken.
3. Charge/Lot („batch”): een specifieke hoeveelheid of partij van een
test- of referentiemateriaal, zodanig tijdens een bepaalde fabricage-cyclus vervaardigd dat ervan kan worden uitgegaan dat deze
homogene eigenschappen heeft en als zodanig moet worden
beschouwd.
4. Hulpstof (drager, milieu): een stof die als drager fungeert en wordt
gebruikt om het test- of het referentiemateriaal te mengen, tedispergeren of op te lossen zodat dit materiaal gemakkelijker aan hettestsysteem kan worden toegediend/toegevoegd.
Deel II
BEGINSELEN V AN GOEDE LABORATORIUMPRAKTIJK
1.Organisatie en personeel van de onderzoekinstelling
1.1. Taken van de leiding van de onderzoekinstelling
1. In elke onderzoekinstelling moet het management ervoor zorgen dat
deze beginselen van goede laboratoriumpraktijk in acht wordengenomen.
2. Het moet er ten minste voor zorgen dat:
a) schriftelijk is vastgelegd welke personen binnen een onderzoek-
instelling verantwoordelijk zijn voor de uitoefening van de takenvan het management zoals die in deze beginselen van goedelaboratoriumpraktijk zijn geformuleerd;
b) er voldoende gekwalificeerde personeelsleden en passende
voorzieningen, apparatuur en materialen beschikbaar zijn om
het onderzoek tijdig en op een correcte wijze uit te kunnen
voeren;
c) er dossiers worden bijgehouden van de kwalificaties, de
opleiding, de ervaring en de taakomschrijving voor alle onder-zoekers en technisch personeel;!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 8
d) het personeel duidelijk inzicht heeft in de taken die het moet
vervullen en waar nodig voor deze taken wordt opgeleid;
e) er passende en technisch correcte standaardwerkvoorschriften
worden opgesteld en in acht genomen en alle originele enherziene standaardwerkvoorschriften worden goedgekeurd;
f) er een programma voor kwaliteitsbewaking met daarvoor aange-
wezen personeel is en de taken op het gebied van kwaliteits-bewaking overeenkomstig deze beginselen van goede laborato-riumpraktijk worden uitgevoerd;
g) er voor elk onderzoek vooraf een persoon met afdoende
kwalificaties, opleiding en ervaring door de leiding als onder-zoekleider wordt aangewezen; de vervanging van een onder-zoekleider moet volgens vaststaande procedures gebeuren en
moet schriftelijk worden vastgelegd;
h) er bij een onderzoek, dat op meer dan één locatie wordt
uitgevoerd, indien nodig, een deelonderzoekleider wordt aange-
wezen, die afdoende opleiding, kwalificaties en ervaring heeft
om toezicht te houden op de gedelegeerde onderzoeksfase(n); devervanging van een deelonderzoekleider moet volgens vasteprocedures gebeuren en moet schriftelijk worden vastgelegd;
i) de goedkeuring van het onderzoekplan door de onderzoekleider
schriftelijk wordt vastgelegd;
j) de onderzoekleider het goedgekeurde onderzoekplan aan het
personeel van de afdeling Kwaliteitsbewaking heeft verstrekt;
k) er een historisch archief van alle standaardwerkvoorschriften
wordt bijgehouden;
l) er een voor het beheer van het archief verantwoordelijke persoon
wordt aangewezen;
m) er een lijst van lopend en afgerond onderzoek („Master
Schedule”) wordt bijgehouden;
n) de aan de onderzoekinstelling geleverde goederen voldoen aan de
eisen van de studie waarvoor zij gebruikt worden;
o) er bij een onderzoek, dat op meer dan één locatie wordt
uitgevoerd, duidelijke communicatielijnen zijn tussen de onder-
zoekleider, de deelonderzoekleider(s), het personeel van deafdeling Kwaliteitsbewaking en het onderzoekpersoneel;
p) het test- en het referentiemateriaal afdoende worden gekarakte-
riseerd;
q) er procedures zijn om ervoor te zorgen dat geautomatiseerde
systemen aan hun beoogde doelstelling beantwoorden en in
overeenstemming met deze beginselen van goede laboratorium-
praktijk worden gevalideerd, gebruikt en onderhouden.
3. Wanneer op een onderzoeklocatie één of meer fasen van een
onderzoek worden uitgevoerd, heeft het management van de onder-
zoeklocatie (indien deze is aangewezen) de hierboven gespecificeerdetaken met uitzondering van die vermeld in punt 2, onder g), i), j) en o).
1.2. Taken van de onderzoekleider
1. De onderzoekleider heeft als enige de leiding van het onderzoek en is
verantwoordelijk voor de algehele uitvoering van het onderzoek en
het eindrapport.
2. Deze taken omvatten ten minste, maar niet uitsluitend, de volgende
functies. De onderzoekleider moet:
a) het onderzoekplan en eventuele wijzigingen van het onder-
zoekplan goedkeuren door ze te ondertekenen en te dateren;
b) ervoor zorgen dat een afschrift van het onderzoekplan en
eventuele wijzigingen daarvan tijdig aan het personeel van de
afdeling Kwaliteitsbewaking worden verstrekt en waar nodig
tijdens de uitvoering van het onderzoek effectieve contacten metde afdeling kwaliteitsbewaking onderhouden;
c) ervoor zorgen dat het onderzoekpersoneel beschikt over onder-
zoekplannen en wijzigingen daarvan en standaardwerkvoor-schriften;!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 9
d) ervoor zorgen dat in het onderzoekplan en het eindrapport voor
een onderzoek dat op meerdere locaties wordt uitgevoerd, de rol
van alle deelonderzoekleiders en alle bij de uitvoering van het
onderzoek betrokken onderzoekinstellingen en onderzoeklocatieswordt genoemd en gespecificeerd;
e) ervoor zorgen dat de in het onderzoekplan vermelde procedures
worden gevolgd, de effecten van eventuele afwijkingen van het
onderzoekplan op de kwaliteit en integriteit van het onderzoek
evalueren en schriftelijk vastleggen en indien nodig passendecorrigerende maatregelen nemen; afwijkingen van de standaard-werkvoorschriften tijdens de uitvoering van het onderzoek
bevestigen;
f) ervoor zorgen dat alle verkregen ruwe gegevens volledig
schriftelijk worden vastgelegd en worden geregistreerd;
g) ervoor zorgen dat tijdens het onderzoek gebruikte geautomati-
seerde systemen zijn gevalideerd;
h) het eindrapport ondertekenen en dateren om aan te geven dat hij
de verantwoordelijkheid voor de geldigheid van de gegevens op
zich neemt en om aan te geven in hoeverre het onderzoek aan
deze beginselen van goede laboratoriumpraktijk voldoet;
i) ervoor zorgen dat na voltooiing (met inbegrip van de afsluiting)
van het onderzoek het onderzoekplan, het eindrapport, de ruwegegevens en het bijbehorende materiaal worden gearchiveerd.
1.3. Taken van de deelonderzoekleider
De deelonderzoekleider moet ervoor zorgen dat de gedelegeerde onder-
zoekfasen in overeenstemming met de desbetreffende beginselen van
goede laboratoriumpraktijk worden uitgevoerd.
1.4. Taken van het onderzoekpersoneel
1. Al het personeel dat bij de uitvoering van het onderzoek betrokken is,
moet goed op de hoogte zijn van de delen van de beginselen van goedelaboratoriumpraktijk die van toepassing zijn op hun betrokkenheid bij
het onderzoek.
2. Het onderzoekpersoneel moet kunnen beschikken over het onder-
zoekplan en de standaardwerkvoorschriften die op hun betrokkenheidbij het onderzoek van toepassing zijn. Zij zijn verantwoordelijk voorde naleving van de instructies in deze documenten. Eventuele
afwijkingen van deze instructies moeten schriftelijk worden vast-
gelegd en rechtstreeks aan de onderzoekleider en/of, indien vantoepassing, de deelonderzoekleider(s) worden meegedeeld.
3. Al het onderzoekpersoneel is verantwoordelijk voor een onmiddellij-
ke en zorgvuldige registratie van de ruwe gegevens in overeen-
stemming met de beginselen van goede laboratoriumpraktijk en is
verantwoordelijk voor de kwaliteit van deze gegevens.
4. Het onderzoekpersoneel moet voorzorgsmaatregelen nemen om
risico’ s voor hun gezondheid tot een minimum te beperken en deintegriteit van het onderzoek te waarborgen. Zij moeten de bevoegde
persoon op de hoogte stellen van eventuele relevante gezondheids-
problemen of medische aandoeningen die hun bekend zijn, opdat zijkunnen worden uitgesloten van werkzaamheden die gevolgen kunnenhebben voor het onderzoek.
2.Programma voor kwaliteitsbewaking
2.1. Algemeen
1. De onderzoekinstelling moet een schriftelijk vastgelegd programma
voor kwaliteitsbewaking hebben om ervoor te zorgen dat de
uitgevoerde onderzoeken in overeenstemming met deze beginselenvan goede laboratoriumpraktijk zijn.
2. Het programma voor kwaliteitsbewaking moet worden uitgevoerd
door een of meer personen die zijn aangewezen door en rechtstreeks
verantwoording verschuldigd zijn aan het management en die goed opde hoogte zijn van de onderzoeksprocedures.!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 10
3. Deze persoon of personen mag of mogen niet betrokken zijn bij de
uitvoering van het desbetreffende onderzoek.
2.2. Taken van het personeel van de afdeling Kwaliteitsbewaking
De taken van het personeel van de afdeling Kwaliteitsbewaking omvatten
ten minste, maar niet uitsluitend, de volgende opdrachten. Zij moeten:
a) afschriften bewaren van alle goedgekeurde onderzoekplannen en in de
onderzoekinstelling gebruikte standaardwerkvoorschriften en toegang
hebben tot een bijgewerkt exemplaar van de lijst van lopend en
afgerond onderzoek;
b) toetsen of het onderzoekplan de vereiste informatie bevat om in
overeenstemming te zijn met deze beginselen van goede laboratori-
umpraktijk; deze toetsing moet schriftelijk worden vastgelegd;
c) inspecties uitvoeren om na te gaan of alle onderzoeken in over-
eenstemming met deze beginselen van goede laboratoriumpraktijkworden uitgevoerd; bij deze inspecties moet tevens worden nagegaan
of onderzoekplannen en standaardwerkvoorschriften aan het onder-
zoekpersoneel zijn verstrekt en in acht worden genomen.
Er kunnen drie soorten inspecties worden uitgevoerd, zoals aange-
geven in de standaardwerkvoorschriften voor het programma voorkwaliteitsbewaking:
— inspecties op basis van onderzoek,
— inspecties op basis van voorzieningen,— inspecties op basis van proces.De verslagen van deze inspecties moeten worden gearchiveerd;
d) de eindrappporten controleren om na te gaan of de methoden,
procedures en waarnemingen zorgvuldig en volledig zijn beschreven
en de gerapporteerde resultaten een correcte en volledige weergave
van de onbewerkte gegevens van het onderzoek zijn;
e) de resultaten van alle inspecties onmiddellijk schriftelijk rapporteren
aan het management en de onderzoekleider en indien van toepassing
de deelonderzoekleider(s) en het desbetreffende management;
f) een verklaring opstellen en ondertekenen die in het eindrapport wordt
opgenomen en waarin wordt vermeld welke soorten inspecties zijnuitgevoerd, op welke datums dit is gebeurd, welke fasen van het
onderzoek zijn geïnspecteerd en op welke datums de inspectieresul-
taten aan het management en de onderzoekleider en eventueel dedeelonderzoekleider(s) zijn gerapporteerd. Deze verklaring fungeerttevens als bevestiging ervan dat het eindrapport een getrouwe
weergave van de ruwe gegevens is.
3.V oorzieningen
3.1. Algemeen
1. De omvang, de constructie en de locatie van de onderzoekinstelling
moeten voldoen aan de eisen van het onderzoek en zodanig zijn datstoringen die negatieve gevolgen hebben voor de geldigheid van het
onderzoek, tot een minimum worden beperkt.
2. Het ontwerp van de onderzoekinstelling moet zorgen voor een
afdoende scheiding tussen de verschillende werkzaamheden om eencorrecte uitvoering van elk onderzoek te waarborgen.
3.2. V oorzieningen voor testsystemen
1. De onderzoekinstelling moet een voldoende aantal lokalen of ruimten
hebben om isolatie van testsystemen en isolatie van afzonderlijkeprojecten mogelijk te maken wanneer daarbij stoffen of organismen
worden gebruikt waarvan bekend is of vermoed wordt dat ze
biologische risico’ s opleveren.
2. Er moeten geschikte lokalen of ruimten beschikbaar zijn voor de
diagnose, behandeling en controle van ziekten om ervoor te zorgen
dat de testsystemen niet in onaanvaardbare mate worden aangetast.
3. Er moeten voldoende opslaglokalen of -ruimten beschikbaar zijn voor
de benodigdheden en de apparatuur. De opslaglokalen of -ruimten!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 11
moeten worden gescheiden van de lokalen of ruimten waar de
testsystemen zijn ondergebracht en moeten afdoende bescherming
bieden tegen ongedierte, besmetting en/of aantasting.
3.3. V oorzieningen voor de behandelingen van test- en referentiemateriaal
1. Om verontreiniging of verwisseling te voorkomen, moeten er aparte
lokalen of ruimten zijn voor de ontvangst en de opslag van het test- enreferentiemateriaal en voor het mengen van het testmateriaal met een
hulpstof.
2. De opslaglokalen of -ruimten voor het testmateriaal moeten
gescheiden zijn van de lokalen of ruimten waar de testsystemen zijnondergebracht. Ze moeten geschikt zijn voor het behoud van de
identiteit, de concentratie, de zuiverheid en de stabiliteit en een veilige
opslagplaats voor gevaarlijke stoffen vormen.
3.4. Archivering
Er moeten voorzieningen zijn voor de archivering van onderzoekplannen,
ruwe gegevens, eindrapporten, monsters van testmateriaal en specimens,zodat deze veilig kunnen worden bewaard en kunnen worden terug-gevonden. Het ontwerp van en de omstandigheden in de archieven moeten
zodanig zijn dat de inhoud wordt beschermd tegen voortijdige aantasting.
3.5. Afvalverwijdering
De behandeling en verwijdering van afval moet zodanig gebeuren dat de
integriteit van het onderzoek niet in gevaar wordt gebracht. Dit betekentdat er onder andere passende mogelijkheden voor de inzameling, opslag enverwijdering moeten zijn alsmede procedures voor ontsmetting en vervoer.
4.Apparatuur, materialen en reagentia
1. Apparatuur, met inbegrip van gevalideerde geautomatiseerde syste-
men, die wordt gebruikt om gegevens te verkrijgen, op te slaan en
terug te zoeken en om voor het onderzoek relevante omgevings-factoren te reguleren, moet op een geschikte plaats worden opgestelden een passend ontwerp en afdoende capaciteit hebben.
2. De bij een onderzoek gebruikte apparatuur moet periodiek aan de
hand van standaardwerkvoorschriften worden geïnspecteerd, gerei-
nigd, onderhouden en gekalibreerd. Deze werkzaamheden moetenworden geregistreerd. De kalibratie moet, indien van toepassing,kunnen worden herleid tot nationale of internationale meetnormen.
3. De bij een onderzoek gebruikte apparatuur en materialen mogen geen
ongewenste effecten op de testsystemen hebben.
4. Chemicaliën, reagentia en oplossingen moeten worden voorzien van
een etiket waarop de identiteit (eventueel met de concentratie), devervaldatum en de specifieke opslaginstructies worden vermeld. Er
moet informatie beschikbaar zijn over de herkomst, de bereidings-
datum en de stabiliteit. De houdbaarheidstermijn kan op basis van eenschriftelijk vastgelegde evaluatie of analyse worden verlengd.
5.Testsystemen
5.1. Fysische/chemische systemen
1. De apparatuur die wordt gebruikt om fysische/chemische gegevens te
verkrijgen, moet op een geschikte plaats worden opgesteld en een
passend ontwerp en afdoende capaciteit hebben.
2. De integriteit van de fysische/chemische testsystemen moet worden
gewaarborgd.
5.2. Biologische systemen
1. Om de kwaliteit van de gegevens te waarborgen, moet ervoor worden
gezorgd dat de omstandigheden voor de opslag, de huisvesting, debehandeling en de verzorging van biologische testsystemen passendzijn en blijven.
2. Nieuw geleverde dierlijke en plantaardige testsystemen moeten in
eerste instantie worden geïsoleerd totdat hun gezondheidsstatus isgeëvalueerd. Als er sprake is van ongebruikelijke mortaliteit of!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 12
morbiditeit, mag deze partij niet voor onderzoek worden gebruikt en
moet deze eventueel op humane wijze worden vernietigd. Op de
aanvangsdatum van de experimenten moeten de testsystemen vrij zijn
van ziekten of omstandigheden die storend kunnen zijn voor het doelof de uitvoering van het onderzoek. Testsystemen die in de loop vaneen onderzoek een ziekte of letsel oplopen, moeten indien nodig
worden geïsoleerd en behandeld om de integriteit van het onderzoek
te behouden. Een eventuele diagnose en behandeling van een ziektevoor of tijdens een onderzoek moeten schriftelijk worden vastgesteld.
3. De herkomst, de datum van aankomst en de toestand van de
testsystemen bij aankomst moeten worden geregistreerd.
4. Biologische testsystemen moeten gedurende en afdoende periode aan
de onderzoekomstandigheden kunnen wennen voordat het test- of
referentiemateriaal voor het eerst wordt toegediend/toegevoegd.
5. Alle informatie die nodig is om de testsystemen afdoende te
identificeren, moet op de behuizing worden vermeld. Individueletestsystemen die tijdens de uitvoering van het onderzoek uit hunbehuizing worden weggehaald, moeten waar mogelijk van een
passende identificatie worden voorzien.
6. De behuizing van testsystemen moet tijdens het gebruik geregeld
worden gereinigd en ontsmet. Materiaal dat met het testsysteem in
aanraking komt, mag geen verontreinigingen in zodanige hoeveelhe-
den bevatten dat het onderzoek daardoor wordt gestoord. Het strooiselvoor dieren moet overeenkomstig voorgeschreven normen voordierverzorging worden ververst. Het gebruik van middelen voor de
bestrijding van ongedierte moet schriftelijk worden vastgelegd.
7. Bij veldonderzoek gebruikte testsystemen moeten zodanig worden
geplaatst dat verstoring van het onderzoek door overwaaiende
bestrijdingsmiddelen en door gebruik van bestrijdingsmiddelen in
het verleden wordt voorkomen.
6.Test- en referentiemateriaal
6.1. Ontvangst, behandeling, bemonstering en opslag
1. Er moet een registratie worden bijgehouden van ten minste de
karakterisering van het test- en het referentiemateriaal, de datum vanontvangst, de vervaldatum, de ontvangen hoeveelheden en de bij
onderzoek gebruikte hoeveelheden.
2. Er moeten zodanige procedures voor behandeling, bemonstering en
opslag worden gespecificeerd dat de homogeniteit en stabiliteit,
voorzover mogelijk, worden gewaarborgd en verontreiniging of
verwisseling wordt uitgesloten.
3. Opslagmedia voor de opslag van materialen worden voorzien van
informatie voor de identificatie, de vervaldatum en specifieke
opslagvoorschriften.
6.2. Karakterisering
1. Elk test- en referentiemateriaal wordt afdoende geïdentificeerd (bijv.
een code, het CAS-nummer (Chemical Abstracts Service Registry
Number), de naam of biologische parameters).
2. V oor elk onderzoek moet de identiteit van het test- of referen-
tiemateriaal bekend zijn, bijvoorbeeld het charge/lotnummer, de
zuiverheid, de samenstelling, de concentraties of andere kenmerkenom elke charge/lot afdoende te kunnen definiëren.
3. Wanneer het testmateriaal door de opdrachtgever wordt verstrekt,
moet er een door de opdrachtgever en de onderzoekinstellinggezamenlijk ontwikkeld mechanisme zijn om de identiteit vast te
kunnen stellen van het testmateriaal waarop het onderzoek wordt
uitgevoerd.
4. De stabiliteit van het test- en referentiemateriaal onder opslag- en
testomstandigheden moet voor alle onderzoeken bekend zijn.
5. Indien het testmateriaal in een medium wordt toegediend of
toegevoegd, moeten de homogeniteit, de concentratie en de stabiliteit
van het testmateriaal in dat medium worden bepaald. Wanneer hettestmateriaal bij veldonderzoek wordt gebruikt (bijv. tankmengsels),!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 13
kunnen deze gegevens met behulp van afzonderlijke laboratorium-
proeven worden bepaald.
6. V oor elk onderzoek, met uitzondering van kortlopend onderzoek,
moet voor analysedoeleinden een monster van elke charge/lot van hettestmateriaal worden bewaard.
7.Standaardwerkvoorschriften
1. Een onderzoekinstelling moet schriftelijk vastgelegde en door het
management van de onderzoekinstelling goedgekeurde standaard-
werkvoorschriften hebben die bedoeld zijn om de kwaliteit enintegriteit van de door die onderzoekinstelling verkregen gevens tewaarborgen. Hierzieningen van standaardwerkvoorschriften moeten
door het management van de onderzoekinstelling worden goedge-
keurd.
2. In elke afzonderlijke afdeling of ruimte van een onderzoekinstelling
moeten actuele standaardwerkvoorschriften die van toepassing zijn op
de daar uitgevoerde werkzaamheden onmiddellijk beschikbaar zijn.
Als aanvulling op deze standaardwerkvoorschriften kunnen gepubli-ceerde handboeken, analysemethoden, artikelen en handleidingenworden gebruikt.
3. Afwijkingen van de standaardwerkvoorschriften in verband met het
onderzoek moeten schriftelijk worden vastgelegd en moeten wordenbevestigd door de onderzoekleider en indien van toepassing dedeelonderzoekleider(s).
4. Standaardwerkvoorschriften moeten ten minste maar niet uitsluitend
voor de volgende categorieën werkzaamheden beschikbaar zijn. Deonder elke rubriek vermelde bijzonderheden moeten als voorbeeldenter illustratie worden beschouwd.
1. Test- en referentiemateriaal
Ontvangst, bepaling van de identiteit, etikettering, behandeling,
bemonstering en opslag.
2. Apparatuur, materialen en reagentia
a) Apparatuur
Gebruik, onderhoud, reiniging en kalibratie.
b) Geautomatiseerde systemen
Validering, gebruik, onderhoud, beveiliging, controle op
wijzigingen en back-up.
c) Materialen, reagentia en oplossingen
Bereiding en etikettering.
3. Registratie, rapportage, opslag en terugzoeken
Codering van onderzoeken, verzameling van gegevens, samen-
stelling van rapporten, indexering van systemen, behandeling van
gegevens, met inbegrip van het gebruik van geautomatiseerde
systemen.
4. Testsysteem (indien van toepassing)
a) Inrichting en klimaatregeling in de ruimten waar de
testsystemen zich bevinden.
b) Procedures voor ontvangst, verplaatsing, juiste opstelling,
karakterisering, identificatie en verzorging van testsystemen.
c) V oorbereiding van het testsysteem, waarnemingen en onder-
zoek voor, tijdens en bij de afsluiting van het onderzoek.
d) Behandeling van individuen binnen een testsysteem die
tijdens het onderzoek stervend of dood worden aangetroffen.
e) Verzameling, identificatie en behandeling van specimens,
met inbegrip van autopsie en histopathologisch onderzoek.
f) Locatie en plaatsing van testsystemen op proefvelden.
5. Procedures voor kwaliteitsbewaking!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 14
De taken van het personeel van de afdeling Kwaliteitsbewaking
bij de programmering, planning, uitvoering, schriftelijke vast-
legging en rapportage van inspecties.
8.Uitvoering van het onderzoek
8.1. Onderzoekplan
1. V oor elk onderzoek moet er een schriftelijk vastgelegd plan bestaan
voordat het onderzoek van start gaat. Het onderzoekplan moet als
blijk van goedkeuring door de onderzoekleider worden gedateerd enondertekend en overeenkomstig punt 2.2, onder b), door het personeelvan de afdeling Kwaliteitsbewaking op naleving van de beginselen
van goede laboratoriumpraktijk worden gecontroleerd. Het onder-
zoekplan moet ook door het management van de onderzoekinstellingen de opdrachtgever worden goedgekeurd, indien dit verplicht iskrachtens de nationale regelgeving of wetgeving in het land waar het
onderzoek wordt uitgevoerd.
2. 2. a) Wijzigingen van het onderzoekplan moeten worden gemoti-
veerd, als blijk van goedkeuring door de onderzoekleider worden
gedateerd en ondertekend en bij het onderzoekplan worden
bewaard.
b) Afwijkingen van het onderzoekplan moeten tijdig door de
onderzoekleider en/of de deelonderzoekleider(s) worden beschre-ven, verklaard, bevestigd en gedateerd en bij de ruwe gegevensvan het onderzoek worden bewaard.
3. V oor kortlopend onderzoek kan een algemeen onderzoekplan worden
gebruikt, waaraan een voor het onderzoek specifiek supplement wordttoegevoegd.
8.2. Inhoud van het onderzoekplan
Het onderzoekplan moet ten minste maar niet uitsluitend de volgende
informatie bevatten:
1. Identificatie van het onderzoek, het test- en het referentiemateriaal
a) Een beschrijvende titel.
b) Een verklaring waaruit blijkt wat de aard en het doel van het
onderzoek zijn.
c) Identificatie van het testmateriaal met behulp van een code of
naam (de IUPAC-naam, het CAS-nummer, biologische parame-ters enz.).
d) Het te gebruiken referentiemateriaal.
2. Informatie over de opdrachtgever en de onderzoekinstelling
a) De naam en het adres van de opdrachtgever.
b) De naam en het adres van alle betrokken onderzoekinstellingen
en onderzoeklocaties.
c) De naam en het adres van de onderzoekleider.
d) De naam en het adres van de deelonderzoekleider(s) en de door
de onderzoekleider gedelegeerde en onder de verantwoordelijk-
heid van de deelonderzoekleider(s) uitgevoerde fase(n) van het
onderzoek.
3. Data
a) De datum waarop het onderzoekplan als blijk van goedkeuring
door de onderzoekleider is ondertekend. De datum waarop het
onderzoekplan als blijk van goedkeuring door het management
van de onderzoekinstelling en de opdrachtgever is ondertekend,indien dit verplicht is krachtens de nationale regelgeving ofwetgeving in het land waar het onderzoek wordt uitgevoerd.
b) De voorgenomen begin- en einddatum van de experimenten.
4. Testmethoden
Een verwijzing naar de „OESO Test Guidelines” of andere voor-
schriften of methoden die worden gebruikt.!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 15
5. Onderwerpen (voorzover van toepassing)
a) De motivering voor de keuze van het testsysteem.
b) Karakterisering van het testsysteem met vermelding van bijvoor-
beeld soort, stam, substam, herkomst, aantal, spreiding van hetlichaamsgewicht, geslacht, leeftijd en andere relevante informa-
tie.
c) De wijze van toediening en de reden voor de keuze daarvan.d) De dosisniveaus en/of concentraties met vermelding van de
frequentie en duur van de toediening/toevoeging.
e) Gedetailleerde informatie over de proefopzet, met inbegrip van
een chronologische beschrijving van de onderzoekprocedure, allemethoden, materialen en omstandigheden, de aard en frequentie
van de uit te voeren analyses, metingen, waarnemingen en
onderzoeken en de (eventueel) te gebruiken statistische metho-den.
6. Documentatie
Een lijst van de documenten die moeten worden bewaard.
8.3. Uitvoering van het onderzoek
1. Elk onderzoek moet een eenduidige identificatie krijgen, die moet
worden vermeld op al het materiaal dat verband houdt met ditonderzoek. Op specimens die afkomstig zijn van het onderzoek, moeteen identificatie worden aangebracht om de herkomst aan te geven.
Deze identificatie moet opsporing op een voor het specimen en het
onderzoek geschikte wijze mogelijk maken.
2. Het onderzoek moet in overeenstemming met het onderzoekplan
worden uitgevoerd.
3. Alle gegevens die tijdens de uitvoering van het onderzoek worden
verkregen, moeten rechtstreeks, onmiddellijk, zorgvuldig en leesbaarworden geregistreerd door de persoon die de gegevens invoert. Ze
moeten worden ondertekend of geparafeerd en gedateerd.
4. Eventuele wijzigingen in de ruwe gegevens moeten zodanig worden
aangebracht dat eerdere vermeldingen niet onleesbaar worden,moeten een vermelding van de reden voor de wijziging omvatten en
moeten worden gedateerd en ondertekend of geparafeerd door de
persoon die de wijziging aanbrengt.
5. Rechtstreeks in de computer ingevoerde gegevens moeten bij de
invoering worden geïdentificeerd door de voor de rechtstreekse
gegevensinvoer verantwoordelijke persoon of personen. Geautomati-seerde systemen moeten altijd zodanig worden ontworpen dat er eenvolledig „audit trail” achterblijft dat alle wijzigingen in de gegevens
zichtbaar maakt zonder de oorspronkelijke gegevens onleesbaar te
maken. Van alle wijzigingen in gegevens moet kunnen wordenachterhaald welke personen deze wijzigingen hebben aangebracht,bijvoorbeeld door het gebruik van (elektronische) handtekeningen met
vermelding van tijd en datum. De redenen voor wijzigingen dienen te
worden vermeld.
9.Rapportage van de onderzoekresultaten
9.1. Algemeen
1. V oor elk onderzoek moet een eindrapport worden samengesteld. V oor
een kortlopend onderzoek kan een gestandaardiseerd eindrapport
worden gebruikt, waaraan een voor het onderzoek specifiek supple-
ment wordt toegevoegd.
2. Rapporten van bij het onderzoek betrokken deelonderzoekleiders of
wetenschappers moeten door deze personen worden ondertekend en
gedateerd.
3. Het eindrapport moet door de onderzoekleider worden ondertekend en
gedateerd om aan te geven dat hij de verantoordelijkheid op zich
neemt voor de geldigheid van de gegevens. Daarbij moet worden
aangegeven in hoeverre deze beginselen van goede laboratorium-praktijk in acht zijn genomen.!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 16
4. Correcties op en toevoegingen aan een eindrapport moeten in de vorm
van rectificaties worden aangebracht. In de rectificatie moet duidelijk
worden vermeld wat de reden voor de correcties of toevoegingen is en
deze moeten door de onderzoekleider worden ondertekend engedateerd.
5. Herindeling van het eindrapport om te voldoen aan de nationale eisen
voor de indiening van gegevens vormt geen correctie, toevoeging ofrectificatie van het eindrapport.
9.2. Inhoud van het eindrapport
Het eindrapport moet ten minste maar niet uitsluitend de volgende
informatie bevatten:
1. Identificatie van het onderzoek, het test- en referentiemateriaal
a) Een beschrijvende titel.
b) Identificatie van het testmateriaal met behulp van een code of
naam (de IUPAC-naam, het CAS-nummer, biologische parame-
ters enz.).
c) Identificatie van het referentiemateriaal met behulp van een
naam.
d) Karakterisering van het testmateriaal met vermelding van
zuiverheid, stabiliteit en homogeniteit.
2. Informatie over de opdrachtgever en de onderzoekinstelling
a) De naam en het adres van de opdrachtgever.
b) De naam en het adres van alle betrokken onderzoekinstellingen
en onderzoeklocaties.
c) De naam en het adres van de onderzoekleider.d) De naam en het adres van de deelonderzoekleider(s) en de
gedelegeerde onderzoeksfase(n), indien van toepassing.
e) De naam en het adres van de wetenschappers die met een rapport
een bijdrage tot het eindrapport hebben geleverd.
3. Data
De begin- en einddatum van de experimenten.
4. Verklaring
Een verklaring van het programma voor kwaliteitsbewaking waarin
wordt vermeld welke soorten inspecties zijn uitgevoerd, op welkedatums dit is gebeurd, welke fasen zijn geïnspecteerd en op welke
datums de inspectieresultaten aan de leiding en de onderzoekleider en
indien van toepassing de deelonderzoekleider(s) zijn gerapporteerd.Met deze verklaring wordt eveneens bevestigd dat het eindrapport eengetrouwe weergave van de onbewerkte gegevens is.
5. Beschrijving van de materialen en testmethoden
a) Een beschrijving van de gebruikte methoden en materialen.
b) Een verwijzing naar de „OESO Test Guidelines” of andere
voorschriften of methoden.
6. Resultaten
a) Een overzicht van de resultaten.
b) Alle krachtens het onderzoekplan vereiste informatie en
gegevens.
c) Een beschrijving van de resultaten, met inbegrip van de
berekeningen en de bepalingen van de statistische significantie.
d) Een evaluatie en bespreking van de resultaten en indien van
toepassing een conclusie.
7. Archivering
De plaats(en) waar het onderzoekplan, de monsters van het test- en het
referentiemateriaal, de specimens, de onbewerkte gegevens en heteindrapport zullen worden bewaard.!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 17
10.Opslag en bewaring van geregistreerde gegevens en materialen
10.1. In de archieven moeten gedurende de door de desbetreffende instanties
gespecificeerde periode worden bewaard:
a) het onderzoekplan, de onbewerkte gegevens, de monsters van het test-
en het referentiemateriaal, de specimens en het eindarapport van elkonderzoek;
b) de registratie van alle door het programma voor kwaliteitsbewaking
uitgevoerde inspecties alsmede de overzichten van lopende enafgesloten onderzoeken;
c) de registratie van de kwalificaties, de opleiding, de ervaring en de
taakomschrijving van het personeel;
d) de registratie en verslagen van het onderhoud en de kalibratie van de
apparatuur;
e) documentatie over de validering van geautomatiseerde systemen;f) het historisch archief van alle standaardwerkvoorschriften;g) de registratie van de klimaatbewaking.
Wanneer er geen vereiste bewaarperiode is, moet schriftelijk worden
vastgelegd wanneer materiaal van het onderzoek definitief wordtverwijderd. Wanneer om enigerlei reden monsters van het test- en het
referentiemateriaal en specimens worden verwijderd voordat de vereiste
bewaarperiode is verstreken, moet hiervoor een motivering wordengegeven en moet dit schriftelijk worden vastgelegd. Monsters van test-en referentiemateriaal en specimens behoeven slechts te worden bewaard
zolang de kwaliteit ervan een evaluatie mogelijk maakt.
10.2. Het in de archieven bewaarde materiaal moet worden geïndexeerd om te
bevorderen dat de opslag en het terugzoeken op een geordende wijze kan
gebeuren.
10.3. De archieven mogen uitsluitend toegankelijk zijn voor het personeel dat
daartoe door het management is gemachtigd. Er moet een passenderegistratie zijn van materiaal dat wordt verwijderd uit en teruggebrachtnaar de archieven.
10.4. Als een onderzoekinstelling of een instelling die het archief beheert de
werkzaamheden staakt en geen rechtsopvolger heeft, moet het archief
worden overgebracht naar de archieven van de opdrachtgever(s) van het
onderzoek of de onderzoeken.!
M11987L0018 — NL — 12.04.1999 — 001.001 — 18