02017Y0131(01) — NL — 13.08.2019 — 001.001

Onderstaande tekst dient louter ter informatie en is juridisch niet bindend. De EU-instellingen zijn niet aansprakelijk voor de inhoud. Alleen de besluiten die zijn gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie (te raadplegen in EUR-Lex) zijn authentiek. Deze officiële versies zijn rechtstreeks toegankelijk via de links in dit document

►B AANBEVELING VAN HET EUROPEES COMITÉ VOOR SYSTEEMRISICO’S van 31 oktober 2016 betreffende het opvullen van lacunes in onroerendgoedgegevens (ESRB/2016/14) (PB C 031 van 31.1.2017, blz. 1)

Gewijzigd bij:









▼B

AANBEVELING VAN HET EUROPEES COMITÉ VOOR SYSTEEMRISICO’S

van 31 oktober 2016

betreffende het opvullen van lacunes in onroerendgoedgegevens

(ESRB/2016/14)

2017/C 31/01







AFDELING 1

AANBEVELINGEN

Aanbeveling A — Monitoren van risico's die voortvloeien uit de sector voor niet-zakelijk onroerend goed

1. Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt aanbevolen een risicomonitoringkader ten uitvoer te leggen voor hun nationale RRE-sector, waaronder informatie over huidige kredietverleningstandaards voor nationale RRE-leningen. Voor dat doel wordt de volgende reeks indicatoren voor kredietverleningsstandaards aanbevolen voor effectieve monitoring van uit de RRE-markt voortvloeiende risico's:

a) lening-waarderatio bij initiëring (LTV-O);

b) huidige lening-waarderatio (LTV-C);

c) lening-inkomenratio bij initiëring (LTI-O);

d) schulden-inkomenratio bij initiëring (DTI-O);

e) leningaflossing-inkomenratio bij initiëring (LSTI-O);

f) schuldaflossing-inkomenratio bij initiëring (DSTI-O) als optionele indicator;

g) aantal en bedrag van uitbetaalde RRE-leningen;

h) looptijd van de RRE-leningen bij initiëring.

De informatie over deze indicatoren moet nationale kredietverleners op solobasis betreffen en moet voldoende representatief zijn voor de nationale markt van RRE-leningen.

2. Wanneer voor-verhuur-bestemde woningen een significante risicobron vormen die voortkomt uit de nationale onroerendgoedsector, wellicht, maar niet alleen, omdat die sector een significant deel is van de standen of stromen van de totale RRE-kredietverlening, wordt nationale macroprudentiële autoriteiten aanbevolen een risicomonitoringkader ten uitvoer te leggen dat gebaseerd is op een aantal aanvullende indicatoren voor dit marktsegment. Indien geen informatie beschikbaar is, of beperkte informatie, om de omvang van de sector „voor-verhuur-bestemde woningen” te beoordelen, dan moet deze beoordeling aanvankelijk uitgevoerd worden op basis van meer kwalitatieve informatie. De aanvullende indicatoren voor dit marktsegment moeten zijn:

a) rente-dekkingratio bij initiëring (ICR-O);

b) lening-huurratio bij initiëring (LTR-O).

3. Voor de berekening van de in leden 1 en 2 opgesomde indicatoren wordt nationale macroprudentiële autoriteiten aanbevolen de in bijlage IV bij deze aanbeveling bedoelde richtsnoeren te volgen.

4. Op basis van de in leden 1 en 2 bedoelde indicatoren wordt nationale macroprudentiële autoriteiten aanbevolen de ontwikkelingen in de nationale RRE-sector minstens op jaarbasis te monitoren.

Aanbeveling B — relevante informatie met betrekking tot de niet-zakelijkeonroerendgoedsector

1. Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt aanbevolen de univariate distributie en de geselecteerde gemeenschappelijke distributies van de betrokken in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde indicatoren te monitoren. Dit template verstrekt richtsnoeren over de gedetailleerdheid van de informatie die relevant is voor het monitoren van uit de nationale RRE-sector voortvloeiende risico's.

2. Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt aanbevolen risico's in verband met de verschillende indicatoren te monitoren op basis van de volgende in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde informatie.

a) Voor de stromen van gedurende de rapportageperiode verstrekte RRE-leningen moeten nationale macroprudentiële autoriteiten rekening houden met:

— het totale aantal contracten en het daarmee verband houdende bedrag in nationale valuta;

— het aantal contracten en het daarmee verband houdende bedrag in nationale valuta uitgesplitst naar de in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde categorieën.

b) Voor de met de stromen van RRE-leningen verband houdende LTV-O en LSTI-O moeten nationale macroprudentiële autoriteiten rekening houden met:

— het gewogen gemiddelde van de betreffende ratio uitgedrukt als een percentage;

— het gewogen gemiddelde van de betreffende ratio uitgedrukt als een percentage uitgesplitst naar de in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde categorieën;

— het aantal contracten en het daarmee verband houdende bedrag in nationale valuta uitgesplitst naar de in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde distributiesegmenten.

c) Voor de met de stromen van RRE-leningen verband houdende DSTI-O (optionele indicator) moeten nationale macroprudentiële autoriteiten rekening houden met:

— het gewogen gemiddelde van de relevante ratio uitgedrukt als een percentage;

— het aantal contracten en het daarmee verband houdende bedrag in nationale valuta uitgesplitst naar de in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde distributiesegmenten.

d) Voor de met de standen van RRE-leningen verband houdende LTV-C moeten nationale macroprudentiële autoriteiten rekening houden met:

— het gewogen gemiddelde van de relevante ratio uitgedrukt als een percentage;

— het aantal contracten en het daarmee verband houdende bedrag in nationale valuta uitgesplitst naar de in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde distributiesegmenten.

e) Voor de met de stromen van RRE-leningen verband houdende looptijd bij initiëring moeten nationale macroprudentiële autoriteiten rekening houden met:

— de gewogen gemiddelde looptijd uitgedrukt in jaren;

— het aantal contracten en het daarmee verband houdende bedrag in nationale valuta uitgesplitst naar de in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde distributiesegmenten.

f) Voor de met de stromen van RRE-leningen verband houdende LTI-O en DTI-O moeten nationale macroprudentiële autoriteiten rekening houden met:

— het gewogen gemiddelde van de betreffende ratio;

— het aantal contracten en het daarmee verband houdende bedrag in nationale valuta uitgesplitst naar de in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde distributiesegmenten.

g) Voor de gemeenschappelijke verdeling van LSTI-O, LTV-O en de looptijd van de RRE-lening bij initiëring van de stromen van RRE-leningen moeten nationale macroprudentiële overheden rekening houden met het aantal contracten en het daarmee verband houdende bedrag in nationale valuta uitgesplitst naar de in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde categorieën.

h) Voor de gemeenschappelijke verdeling van LSTI-O en de initiële rentevaste periode van de stromen van RRE-leningen moeten nationale macroprudentiële overheden rekening houden met het aantal contracten en het daarmee verband houdende bedrag in nationale valuta uitgesplitst naar de in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde categorieën.

i) Voor de gemeenschappelijke verdeling van DTI-O en LTV-O van de stromen van RRE-leningen moeten nationale macroprudentiële overheden rekening houden met het aantal contracten en het daarmee verband houdende bedrag in nationale valuta uitgesplitst naar de in template A van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde categorieën.

3. Wanneer voor-verhuur-bestemde woningen een significante risicobron zijn die voortkomt uit de nationale RRE-sector, wellicht omdat, maar niet uitsluitend, die sector een significant deel uitmaakt van de standen of stromen van de totale RRE-kredietverlening, wordt nationale macroprudentiële autoriteiten aanbevolen risico's te monitoren met betrekking tot de betreffende indicatoren, afzonderlijk inzake voor-verhuur-bestemde woningen en voor eigen gebruik bewoond onroerend goed. In dat geval moeten nationale macroprudentiële autoriteiten ook rekening houden met de in het template B van bijlage II bij deze aanbeveling bedoelde uitsplitsingen.

Aanbeveling C — Monitoren van risico's die voortvloeien uit de sector voor zakelijk onroerend goed

▼M1

1. Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt aanbevolen een risicomonitoringkader ten uitvoer te leggen voor hun nationale CRE-sector. Te dien einde wordt de volgende reeks indicatoren noodzakelijk geacht voor effectieve monitoring van uit de CRE-markt voortvloeiende risico’s:

Indicatoren voor de fysieke CRE-markt:

a) prijsindex;

b) huurindex;

c) huuropbrengstindex;

d) leegstandspercentages;

e) bouwbegin;

Indicatoren inzake de CRE-kredietblootstellingen ten opzichte van het financiële stelsel:

f) CRE-kredietverleningsstromen (waaronder onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw);

g) stromen van niet-renderende CRE-leningen (waaronder onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw);

h) stromen van voorzieningen voor verliezen op CRE-kredietverlening (waaronder CRE-onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw);

i) stromen van voorzieningen voor verliezen op kredietverlening voor CRE-onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw (als onderdeel van de CRE-kredietverlening);

j) CRE-kredietverleningsstanden (waaronder CRE-onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw);

k) standen van niet-renderende CRE-leningen (waaronder CRE-onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw);

l) standen van voorzieningen voor verliezen op CRE-kredietverlening voor zakelijk onroerend goed (waaronder onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw);

m) kredietverleningsstanden inzake CRE-onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw (als onderdeel van de CRE-kredietverlening);

n) standen van niet-renderende leningen voor onroerend goed in aanbouw (als onderdeel van de CRE-kredietverlening);

o) standen van voorzieningen voor verliezen kredietverlening voor CRE-onroerend goed in aanbouw (als onderdeel van de CRE-kredietverlening).

Indicatoren voor CRE-kredietverleningsstandaarden:

p) gewogen gemiddelde van de LTV-O voor de stromen en standen van CRE-leningen;

q) gewogen gemiddelde van de huidige lening-waarderatio (LTV-C) voor de standen van CRE-leningen;

r) gewogen gemiddelde van de rente-dekkingratio bij initiëring (ICR-O) voor de stromen van CRE-leningen en gewogen gemiddelde van de huidige rente-dekkingratio (ICR-C) voor de standen van CRE-leningen;

s) gewogen gemiddelde van de schuldenaflossing-dekkingratio bij initiëring (DSCR-O) voor de stromen van CRE-leningen en gewogen gemiddelde van de huidige schuldenaflossing-dekkingratio (DSCR-C) voor de stromen van CRE-leningen.

De informatie over deze indicatoren moet nationale kredietverleners op solobasis betreffen en moet voldoende representatief zijn voor de nationale CRE-markt.

▼B

2. Indien investeringen geacht worden een significant deel te zijn van CRE-financiering, wordt het nationale macroprudentiële autoriteiten aanbevolen in het risicomonitoringkader voor hun nationale CRE-sector ook de volgende reeks aanvullende indicatoren op te nemen betreffende CRE-investeringsblootstellingen:

a) directe en indirecte CRE-investeringsstromen;

b) stromen waarderingsaanpassingen betreffende CRE-investeringen;

c) directe en indirecte CRE-investeringsstanden;

d) standen van waarderingsaanpassingen betreffende CRE-investeringen.

De informatie over deze indicatoren moet ook verband houden met investeerder op solobasis en moet voldoende representatief zijn voor de nationale CRE-markt.

3. Voor de berekening van de in leden 1 en 2 opgesomde indicatoren wordt nationale macroprudentiële autoriteiten aanbevolen de in bijlage V bedoelde richtsnoeren en, indien toepasselijk voor CRE, in bijlage IV bij deze aanbeveling te volgen.

4. Op basis van de in leden 1 en 2 vastgelegde indicatoren wordt nationale macroprudentiële autoriteiten aanbevolen de ontwikkelingen in de nationale CRE-sector minstens driemaandelijks te monitoren voor de fysieke markt, kredietverlenings- en investeringsstromen (waaronder stromen van niet-renderende leningen, voorzieningen voor verliezen op leningen en waarderingsaanpassingen op investeringen) en de daarmee overeenstemmende kredietverleningsstandaards. Die monitoring moet minstens op jaarbasis plaatsvinden voor de standen van leningen en investeringen (waaronder standen van niet-renderende leningen, voorzieningen voor verliezen op leningen en waarderingsaanpassingen op investeringen) en voor de daarmee overeenstemmende kredietverleningsstandaards.

Aanbeveling D — Relevante informatie met betrekking tot de zakelijke onroerendgoedsector

1. Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt aanbevolen de in templates A, B en C van bijlage III bij deze aanbeveling bedoelde betreffende indicatoren te monitoren. Deze templates verstrekken richtsnoeren over de gedetailleerdheid van de informatie die noodzakelijk is voor het monitoren van uit de nationale CRE-sector voortvloeiende risico's.

▼M1

2. Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt aanbevolen risico’s in verband met de verschillende indicatoren te monitoren op basis van de volgende in templates A, B of C van bijlage III bij deze aanbeveling bedoelde informatie:

a) Voor de prijsindex, huurindex, huuropbrengstindex, leegstandspercentages en bouwbegin moeten nationale macroprudentiële autoriteiten een uitplitsing overwegen naar:

— onroerendgoedtype;

— de locatie van het onroerend goed.

b) Voor stromen en standen van bijzondere waarderingsaanpassingen betreffende CRE-investeringen moeten nationale macroprudentiële autoriteiten een opsplitsing overwegen naar:

— onroerendgoedtype;

— de locatie van het onroerend goed;

— investeerdertype;

— investeerdersnationaliteit.

c) Voor CRE-kredietverleningsstromen en standen voor elke uitsplitsing van CRE- kredietverlening (inclusief CRE-onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw), b.v. kredietverlening voor onroerend goed dat door eigenaren wordt aangehouden voor de uitoefening van hun bedrijf, doel of activiteit (anders dan huurwoningen); kredietverlening voor inkomstengenerend onroerend goed; en kredietverlening voor sociale huisvesting — dienen nationale macroprudentiële autoriteiten een verdere uitsplitsing the overwegen naar:

— onroerendgoedtype;

— de locatie van het onroerend goed;

— kredietverlenertype;

— kredietverlenernationaliteit.

d) Voor stromen en standen van niet-renderende CRE-leningen en voor elke uitsplitsing van niet-renderende CRE-leningen (inclusief CRE-onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw), b.v. kredietverlening voor onroerend goed dat door eigenaren wordt aangehouden voor de uitoefening van hun bedrijf, doel of activiteit, bestaand of in aanbouw; kredietverlening aan CRE-onroerend goed in ontwikkeling; en kredietverlening aan sociale huisvesting — dienen nationale macroprudientiële autoriteiten een uitsplitsing te overwegen naar:

— onroerendgoedtype;

— de locatie van het onroerend goed;

— kredietverlenertype;

— kredietverlenernationaliteit.

e) De stromen en standen van stromen van voorzieningen voor verliezen op CRE-kredietverlening en voor elke uitsplitsing naar voorzieningen voor verliezen op CRE-kredietverlening (inclusief CR-onroerendgoed in ontwikkeling of in aanbouw) — b.v. kredietverlening voor onroerend goed dat door eigenaren wordt aangehouden voor de uitoefening van hun bedrijf, doel of activiteit, bestaand of in aanbouw; kredietverstrekking voor CRE-onroerend goed in ontwikkeling; en kredietverlening voor sociale huisvesting — dienen nationale macroprudientiële autoriteiten een uitsplitsing te overwegen naar:

— onroerendgoedtype;

— de locatie van het onroerend goed;

— kredietverlenertype;

— kredietverlenernationaliteit.

De uitsplitsingen in punten a) tot en met e) hierboven moeten worden beschouwd als het aanbevolen minimum. Nationale macroprudentiële autoriteiten mogen aanvullende uitsplitsingen toevoegen die zij vanuit het oogpunt van financiële stabiliteit nodig achten.

▼B

3. Indien investeringen worden geacht een significant deel te zijn van CRE-financiering, wordt nationale macroprudentiële autoriteiten aanbevolen om in het risicomonitoringkader voor hun nationale CRE-sector ook aanvullende informatie op te nemen betreffende CRE-investeringsblootstellingen zoals bedoeld in template B van bijlage III bij deze aanbeveling:

a) Voor directe CRE-investeringsstromen en -standen moeten nationale macroprudentiële autoriteiten een opsplitsing overwegen naar:

— direct aangehouden CRE;

— indirect aangehouden CRE.

b) Voor directe stromen en standen betreffende CRE-investeringen moeten nationale macroprudentiële autoriteiten een opsplitsing overwegen naar:

— onroerendgoedtype;

— de locatie van het onroerend goed;

— investeerdertype;

— investeerdersnationaliteit.

c) Voor indirecte CRE-investeringsstromen en -standen moeten nationale macroprudentiële autoriteiten een opsplitsing overwegen naar:

— investeerdertype;

— investeerdersnationaliteit.

Aanbeveling E — Publicatie door Europese toezichthoudende autoriteiten van gegevens betreffende blootstellingen ten opzichte van nationale CRE-markten

1. De Europese Bankautoriteit (EBA) en de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (EAVB) en de Europese Autoriteit voor effecten en markten (EAEM) wordt aanbevolen om tenminste op jaarbasis geaggregeerde gegevens te publiceren over de blootstellingen van de entiteiten die vallen onder hun respectieve toezicht op iedere nationale CRE-markt in de Unie overeenkomstig de richtsnoeren in bijlage V.9 bij deze aanbeveling. Deze geaggregeerde gegevens moeten worden gebaseerd op de informatie die voor de ESA's uit hoofde van de bestaande rapportagevereisten beschikbaar is.

▼M1

Aanbeveling F — Vaststelling van een gemeenschappelijk kader voor de fysieke onroerendgoedmarkt

1. De Commissie (Eurostat) wordt aanbevolen om Uniewetgeving voor te stellen die een gemeenschappelijk kader instelt voor de ontwikkeling, productie en verspreiding van een gegevensbestand met indicatoren voor de fysieke CRE-markt bedoeld in paragrafen a) tot en met e) van subaanbeveling C(1).

2. De Commissie (Eurostat) wordt aanbevolen om statistische normen, bronnen, methoden en procedures te ontwikkelen en verspreiden voor de ontwikkeling van de database met indicatoren voor de fysieke CRE-markt bedoeld in paragrafen a) tot en met e) van subaanbeveling C(1), met name om de kwaliteit van deze reeks standaarden te waarborgen en de rapportagelast te beperken.

▼B

AFDELING 2

IMPLEMENTATIE

1. Definities

1. In deze aanbeveling gelden de volgende definities, rekening houdende met de nadere technische specificaties in bijlagen IV en V bij deze aanbeveling:

1) „kredietnemer”: tekenbevoegde, of medetekenbevoegde, van de RRE-leningovereenkomst of de CRE-kredietovereenkomst die financiering verkrijgt van de kredietverlener;

2) „lening in verband met voor verhuur bestemd onroerend goed”: het totaal van alle leningen of leningtranches waarvoor de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring voor verhuur bestemd onroerend goed als zekerheid heeft verstrekt;

3) ►M1 „voor verhuur bestemde woningen of onroerend goed”: primair voor verhuur aan huurders bestemd RRE dat rechtstreeks eigendom is van een natuurlijke persoon; ◄

4) ►M1 „zakelijk onroerend goed” (CRE): bestaand onroerend goed, of onroerend goed in aanbouw, inclusief huurwoningen; of onroerend goed dat gebruikt wordt door de eigenaren voor het uitoefenen van hun bedrijf dat inkomen genereert, met uitzondering van: | a) | sociale huisvesting; | b) | onroerend goed dat eigendom is van eindgebruikers;

Indien een onroerend goed een gemengd CRE-, en RRE-gebruik heeft, moet het worden ingedeeld als afzonderlijk onroerend goed (bijvoorbeeld op grond van de oppervlakte voor elk gebruik) voor zover het haalbaar is om een dergelijke uitsplitsing te maken; anders kan het onroerend goed ingedeeld worden volgens zijn hoofdgebruik; ◄

5) ►M1 „zakelijk onroerendgoedlening (CRE-lening)”: een lening die werd verstrekt aan een juridische entiteit ter verkrijging van onroerend goed dat inkomen genereert (of een geheel van onroerende goederen dat als onroerend goed dat inkomen genereert wordt gedefinieerd), bestaand of in aanbouw, of onroerend goed dat door de eigenaren wordt gebruikt voor de uitoefening van hun bedrijf, doel of activiteit (of een geheel van dergelijke onroerende goederen), bestaand, of in aanbouw, of waarvoor zakelijk onroerend goed (of een geheel van zakelijke onroerende goederen), als zekerheid dient; ◄

6) „bouwbegin”: oppervlakte in vierkante meters van nieuwe tijdens de rapportageperiode aangevangen zakelijke bouwprojecten; indien die informatie niet beschikbaar is mag bouwbegin verwijzen naar het aantal gedurende de rapportageperiode aangevangen nieuwe zakelijke bouwprojecten;

7) „huidige lening-waarderatio” (LTV-C): de som van alle leningen of leningtranches waarvoor de kredietnemer ten tijde van de rapportagedatum onroerend goed als zekerheid heeft verstrekt, ten opzichte van de huidige waarde van het onroerend goed;

8) „huidige waarde van het onroerend goed”: de door een onafhankelijke externe of interne taxateur vastgestelde waarde van het onroerend goed; indien die taxatie niet beschikbaar is, kan de huidige waarde van het onroerend goed geschat worden via een waarde-index voor onroerend goed die voldoende gedetailleerd is betreffende de geografische ligging en soort onroerend goed; indien een dergelijke waarde-index voor onroerend goed evenmin beschikbaar is, kan een prijsindex voor onroerend goed, die voldoende gedetailleerd is betreffende de geografische ligging en soort onroerend goed, gebruikt worden na toepassing van een passende afwaardering voor de verantwoording van de afschrijving op het onroerend goed;

9) „schuldaflossing”: de gecombineerde rente- en hoofdsomaflossing op de totale schuld van een kredietnemer over een bepaalde periode (in het algemeen een jaar);

10) „schuldenaflossing-dekkingratio” (DSCR): de jaarlijkse door een CRE gegenereerde huurinkomsten die minstens deels door schuld wordt gefinancierd, min belastingen en bedrijfskosten voor de instandhouding van de waarde van het onroerend goed — ten opzichte van de jaarlijkse schuldaflossing van de lening waarvoor het onroerend goed als zekerheid dient; de ratio kan verwijzen naar de waarde van het onroerend goed ten tijde van de leninginitiëring (DSCR-O) of zijn huidige waarde (DSCR-C);

11) „schuldaflossing-inkomenratio” bij initiëring (DSTI-O): de jaarlijkse totale schuldaflossing ten opzichte van het totale besteedbare jaarinkomen van de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring;

12) „schulden-inkomenratio” bij initiëring (DTI-O): de jaarlijkse totale schuld van de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring ten opzichte van het totale besteedbare jaarinkomen van de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring;

13) „besteedbare inkomen”: het totale besteedbare jaarinkomen van de kredietnemer zoals vastgelegd door de kredietverlener ten tijde van de initiëring van de RRE- lening, waaronder alle inkomensbronnen min belastingen (min belastingaftrek) en premies (bijv. gezondheidszorg, sociale zekerheid of ziektekostenverzekering), en voor aftrek uitgaven;

14) „startende koper”: een kredietnemer aan wie voorheen geen RRE-lening werd verstrekt; ingeval van meer dan één kredietnemer (het geval van RRE-leningmedeondertekenaars) en één of meerdere van deze kredietnemers voorheen een RRE-lening werd verstrekt, wordt geen van deze kredietnemers als een startende koper beschouwd;

15) „stromen van leningen”: nieuwe productie van leningen gedurende de rapportageperiode; overgesloten leningen moeten in de nieuwe productie opgenomen worden indien de kredietverlener deze als nieuwe leningcontracten beschouwt;

16) „lening met volledige hoofdsomaflossing”: een RRE-lening met periodieke hoofdsomaflossingen, overeenkomstig een aflossingsschema, gedurende de looptijd van de lening, zodat de hoofdsom volledig is afgelost op de vervaldatum van de lening;

▼M1

16 bis) „onroerend goed in aanbouw dat inkomen genereert”: al het onroerend goed in aanbouw dat na voltooiing voor zijn eigenaar inkomsten moet opleveren in de vorm van huur of winst uit zijn verkoop; dit omvat niet de sloop van gebouwen of grond die met het oog op mogelijke toekomstige ontwikkeling vrijgemaakt wordt;

▼B

17) „inkomen genererend onroerend goed”: al het onroerend goed waarbij inkomen wordt gegenereerd door verhuur of winsten uit het afstoten van het onroerend goed;

18) „rente-dekkingratio” (ICR): de bruto jaarlijkse huurinkomsten (d.w.z. voor bedrijfskosten en belastingen) uit voor verhuur bestemd onroerend goed, of de netto jaarlijkse huurinkomsten uit een CRE, of een geheel van onroerend goed, ten opzichte van de jaarlijkse interestkosten van de lening waarvoor het onroerend goed tot zekerheid strekt, of het geheel van onroerend goed; de ratio kan de waarde van het onroerend goed bij leninginitiëring betreffen (ICR-O) of zijn huidige waarde (ICR-C);

19) „voorzieningen voor verliezen op leningen”: het totale bedrag van voorzieningen op leningportfolio’s met het oog op mogelijke toekomstige kredietverliezen;

20) „uitbetaalde leningen”: het totaal van gedurende de rapportageperiode verstrekte RRE-leningen (in aantal leningen of leningbedragen);

21) „leningaflossing”: de gecombineerde rente- en hoofdsomaflossing op een RRE-lening van een kredietnemer over een bepaalde periode (in het algemeen een jaar);

22) „schuldaflossing-inkomenratio bij initiëring” (LSTI-O): de jaarlijkse aflossing van de RRE-lening ten opzichte van het totale besteedbare jaarinkomen van de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring;

23) „lening-kostenratio” (LTC): het initiële bedrag van alle verstrekte leningen ten opzichte van het bedrag aan kosten gemoeid met de ontwikkeling van een onroerend goed tot voltooiing;

24) „lening-inkomenratio bij initiëring” (LTI-O): de som van alle leningen, of leningtranches, waarvoor de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring het onroerend goed als zekerheid heeft verstrekt, ten opzichte van het totale besteedbare jaarinkomen van de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring;

25) „lening-huurratio bij initiëring” (LTR-O): voor-verhuur-bestemd-lening van de kredietnemer bij leninginitiëring ten overstaan van de jaarlijkse brutohuurinkomsten (d.w.z. voor bedrijfskosten en belastingen) uit voor-verhuur-bestemd-onroerend-goed;

26) „lening-waarderatio bij initiëring” (LTV-O): de som van alle leningen, of leningtranches, waarvoor de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring het onroerend goed als zekerheid heeft verstrekt, ten opzichte van de waarde van het onroerend goed ten tijde van de leninginitiëring;

27) „looptijd bij initiëring”: de duur van het contract van de RRE-lening in jaren ten tijde van de leninginitiëring;

28) „nationale macroprudentiële autoriteit”: is de autoriteit die krachtens nationale wetgeving macroprudentieel beleid uitvoert zoals aanbevolen in aanbeveling B of Aanbeveling ESRB/2011/3 van het Europees Comité voor systeemrisico’s ( 1 );

29) „aflossingsvrije lening”: een RRE-lening met periodieke aflossingen van maximaal alleen de rente op de lening; indien toepasselijk, aflossingsvrije leningen waarvoor aflossingsvehikels bestaan, moet afzonderlijk opgevoerd worden;

30) „niet-renderende leningen”: kredietblootstellingen die voldoen aan één van de volgende criteria, of beide:

a) materiële blootstellingen die meer dan negentig dagen achterstallig zijn;

b) het is onwaarschijnlijk dat de debiteur zijn kredietverplichtingen volledig kan nakomen zonder uitwinning van onderpand, ongeacht enig achterstallig bedrag of het aantal achterstallige dagen;

31) „eigenbewoningleningen”: de som van alle RRE-leningen of leningtranches waarvoor de kredietnemer een door de eigenaar bewoond RRE ten tijde van de leninginitiëring als zekerheid heeft verstrekt;

32) ►M1 „eigenbewoningaccommodatie of -onroerend goed”: niet-zakelijk onroerend goed waarvan een natuurlijke persoon eigenaar is ter verschaffing van onderdak aan zijn eigenaar; ◄

33) „leningen met gedeeltelijke hoofdsomaflossing”: een combinatie van een veelvoud van RRE-leningen met uiteenlopende hoofdsomaflossingstypen;

▼M1 —————

▼B

35) „index waarde onroerend goed”: een index die de prijs- en kwaliteitsmutatie in de loop tijd weergeeft, zoals een index die is samengesteld op basis van transactiegegevens;

36) „huur”: het bedrag dat de huurder werkelijk betaalt aan de eigenaar van het onroerend goed, min premies en kosten (d.w.z. rentevrijeperioden, renovatiebijdragen);

▼M1

36 bis) „huurwoning”: onroerend goed dat eigendom is van juridische entiteiten en hoofdzakelijk bestemd is voor verhuur aan huurders;

▼B

37) „huuropbrengst”: de ratio van jaarlijkse huur ten opzichte van de waarde van het onroerend goed;

38) ►M1 „niet-zakelijk onroerend goed” (RRE): onroerend goed dat beschikbaar is voor bewoning, bestaand of in aanbouw, gebouwd of gerenoveerd door een natuurlijk persoon, inclusief voor verhuur bestemde woningen. Indien een onroerend goed een gemengd gebruik heeft, moet het worden ingedeeld als afzonderlijk onroerend goed (bijvoorbeeld op grond van de oppervlakte voor elk gebruik) voor zover een dergelijke uitsplitsing haalbaar is; anders kan het onroerend goed ingedeeld worden volgens zijn hoofdgebruik; ◄

39) ►M1 „niet-zakelijke onroerendgoedlening (RRE-lening)”: een lening aan een natuurlijk persoon waarvoor een niet-zakelijk onroerend goed als zekerheid dient, ongeacht het doel van de lening; ◄

40) „risicomonitoringkader”: een regelmatig proces van monitoring en beoordeling van systeemrisico's die voortkomen uit de nationale onroerendgoedmarkt, op basis van solide analytische methodes en voldoende representatieve gegevens;

41) „voldoende representatieve gegevens”: na steekproeven verkregen gegevens die refereren aan relevante kenmerken die voorkomen in de statistische populatie; specifieke steekproeftechnieken worden niet voorgeschreven en nationale praktijken worden als adequaat beschouwd zolang er vanuit kan worden gegaan dat zij volgens deskundige beoordeling niet-vooringenomen resultaten produceren;

42) „leegstandpercentage”: de voor huur beschikbare oppervlakte ten opzichte van de totale oppervlakte van het onroerend goed;

43) „waarderingsaanpassingen op investeringen”: kosten voor een investeerder ter verantwoording van mogelijke toekomstige verliezen op investeringen wegens heersende marktomstandigheden;

44) „waarde bij initiëring”: de laagste waarde van hetzij de transactiewaarde van een onroerend goed (bijvoorbeeld zoals in een notariële akte is vastgelegd), of de door een onafhankelijke externe of interne taxateur bij leninginitiëring beoordeelde waarde; indien slechts één waarde beschikbaar is, moet die waarde gebruikt worden.

2. Implementatiecriteria

1. De volgende criteria zijn van toepassing op de implementatie van de aanbeveling:

a) de aanbeveling bestrijkt alleen indicatoren die noodzakelijk zijn voor doeleinden van financiële stabiliteit en waarvoor gegevensleemtes werden vastgesteld;

b) er moet genoegzaam rekening worden gehouden met het proportionaliteitsbeginsel, aangaande:

i) de omvang en de ontwikkeling van CRE- en RRE-markten in lidstaten;

ii) de bevoegdheden van iedere nationale macroprudentiële autoriteit;

iii) de doelstelling en inhoud van elke aanbeveling;

c) bij de beoordeling van de implementatie van de aanbevelingen A tot en met D moet genoegzaam aandacht besteed worden aan de geboekte vooruitgang bij de gegevensverzameling op Unieniveau, zoals bedoeld in overweging 15;

d) specifieke criteria voor de naleving van de aanbevelingen A tot en met E in bijlage I bij deze aanbeveling.

2. Geadresseerden wordt verzocht aan het ESRB en de Raad te rapporteren over de ingevolge deze aanbeveling ondernomen acties, of het niet-ondernemen van actie genoegzaam te rechtvaardigen. De verslagen moeten minimaal het volgende bevatten:

a) informatie over de inhoud en het tijdschema van de ondernomen acties;

b) een beoordeling van het effect van de ondernomen acties gezien de doelstellingen van deze aanbeveling;

c) een gedetailleerde rechtvaardiging van nagelaten actie of het afwijken van deze aanbeveling, met inbegrip van eventuele vertragingen.

▼M1

3. Tijdlijn voor de opvolging van de aanbevelingen

Geadresseerden wordt verzocht aan het ESRB en de Raad te rapporteren over de ingevolge deze aanbeveling ondernomen acties, of het niet-ondernemen van actie genoegzaam te rechtvaardigen, overeenkomstig de volgende tijdlijnen:

1. Aanbeveling A

a) Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt verzocht uiterlijk 31 december 2019 bij het ESRB en de Raad een tussentijds verslag in te dienen over de informatie die reeks beschikbaar is of die naar verwachting beschikbaar zal komen voor de implementatie van aanbeveling A.

b) Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt verzocht uiterlijk 31 december 2020 bij het ESRB en de Raad een eindverslag in te dienen over de implementatie van aanbeveling A.

2. Aanbeveling B

a) Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt verzocht uiterlijk 31 december 2019 bij het ESRB en de Raad een tussentijds verslag in te dienen over de informatie die reeks beschikbaar is of die naar verwachting beschikbaar zal komen voor de implementatie van aanbeveling B.

b) Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt verzocht uiterlijk 31 december 2020 bij het ESRB en de Raad een eindverslag in te dienen over de implementatie van aanbeveling B.

3. Aanbeveling C

a) Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt verzocht uiterlijk 31 december 2019 bij het ESRB en de Raad een tussentijds verslag in te dienen over de informatie die reeks beschikbaar is of die naar verwachting beschikbaar zal komen voor de implementatie van aanbeveling C.

b) Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt verzocht uiterlijk 31 december 2021 bij het ESRB en de Raad een eindverslag in te dienen over de implementatie van aanbeveling C.

c) Indien nationale macroprudentiële autoriteiten niet over de relevante informatie beschikken over de in aanbeveling C(1), onder a) tot en met e), genoemde indicatoren, wordt deze autoriteiten verzocht uiterlijk 31 december 2025 bij het ESRB en de Raad een eindverslag in te dienen over de implementatie van aanbeveling C met betrekking tot deze indicatoren.

4. Aanbeveling D

a) Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt verzocht uiterlijk 31 december 2019 bij het ESRB en de Raad een tussentijds verslag in te dienen over de informatie die reeks beschikbaar is of die naar verwachting beschikbaar zal komen voor de implementatie van aanbeveling D.

b) Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt verzocht uiterlijk 31 december 2021 bij het ESRB en de Raad een eindverslag in te dienen over de implementatie van Aanbeveling D.

c) Indien nationale macroprudentiële autoriteiten niet over de relevante informatie beschikken over de in aanbeveling D(2), punt a), genoemde indicatoren, zoals vastgelegd in bijlage III bij deze aanbeveling, wordt deze autoriteiten verzocht uiterlijk 31 december 2025 bij het ESRB en de Raad een eindverslag in te dienen over de implementatie van aanbeveling D met betrekking tot deze indicatoren.

5. Aanbeveling E

a) De Europese Toezichthoudende Autoriteiten wordt verzocht uiterlijk 31 december 2017 een template te publiceren voor de publicatie van gegevens over blootstellingen van de onder hun toezicht vallende entiteiten op elk van de nationale CRE-markten in de Unie;

b) De Europese Toezichthoudende Autoriteiten wordt verzocht uiterlijk 31 juni 2018 de in punt a) bedoelde gegevens per 31 december 2017 te publiceren.

c) De Europese Toezichthoudende Autoriteiten wordt verzocht met ingang van 31 maart 2019 jaarlijks de onder a) bedoelde gegevens per 31 december van het voorafgaande jaar te publiceren.

6. Aanbeveling F

a) De Commissie (Eurostat) wordt verzocht uiterlijk 31 december 2021 bij het ESRB en de Raad een verslag in te dienen met een eerste beoordeling van de implementatie van aanbeveling F.

b) De Commissie (Eurostat) wordt verzocht uiterlijk 31 december 2023 bij het ESRB en de Raad een verslag in te dienen met een eerste beoordeling van de implementatie van aanbeveling F.

▼B

4. Monitoring en beoordeling

1. Het ESRB-secretariaat zal:

a) de geadresseerden bijstaan, de coördinatie van rapportages verzekeren, toepasselijke templates verstrekken en, waar nodig, de procedure en het tijdschema voor het opvolgen;

b) de opvolging door de geadresseerden verifiëren, hen op hun verzoek bijstaan, en follow-up rapporten indienen bij de Algemene Raad, zulks via het Stuurcomité.

2. De Algemene Raad zal de door de geadresseerden gerapporteerde acties en rechtvaardigingen beoordelen en kan besluiten, voor zover van toepassing, dat deze aanbeveling niet is opgevolgd en dat een geadresseerde er niet in is geslaagd het niet-ondernemen van actie genoegzaam te rechtvaardigen.

▼M1









BIJLAGE I

NALEVINGSCRITERIA VOOR DE AANBEVELINGEN

1. Aanbeveling A

Nationale macroprudentiële autoriteiten worden geacht worden aanbevelingen A(1) en A(2) nageleefd te hebben, indien zij:

a) vaststellen of de relevante indicatoren inzake kredietverleningsstandaarden voor RRE-leningen overwogen worden of geïmplementeerd zijn in het risicomonitoringkader van de RRE-sector in hun jurisdictie;

b) voortgang vaststellen met betrekking tot het gebruik van de in aanbeveling A(1), bedoelde indicatoren voor een dergelijke monitoring;

c) vaststellen in hoeverre de informatie die reeds beschikbaar is of naar verwachting beschikbaar zal komen over de relevante indicatoren, voldoende representatief is voor huidige kredietverleningsstandaarden in hun markt voor RRE-kredietverlening;

d) vaststellen of het segment voor verhuur-bestemde woningen een significante bron van risico’s vormt die voortvloeien uit de nationale onroerendgoedsector of een belangrijk deel vormt van de standen of stromen van de totale RRE-kredietverlening;

e) in de gevallen waarin het segment voor verhuur bestemde woningen geacht wordt een significante bron van risico’s te vormen die voortvloeien uit de nationale onroerendgoedsector of een belangrijk onderdeel vormt van de standen of stromen van de totale RRE-kredietverlening, beoordelen zij de voortgang in het gebruik van de in aanbeveling A(2) bedoelde indicatoren voor risicomonitoring.

Nationale macroprudentiële autoriteiten worden geacht aanbevelingen A(3) en A(4) nageleefd te hebben, indien zij:

a) ervoor zorgen dat de in bijlage IV bedoelde methoden voor de berekening van de in aanbevelingen A(1) en A(2), bedoelde indicatoren worden vastgesteld;

b) wanneer er naast de in bijlage IV bedoelde methode voor de berekening van de relevante indicatoren een andere methode wordt gebruikt, rapporteren over de technische kenmerken van de methode en zijn effectiviteit bij het monitoren van risico’s die voortvloeien uit de RRE-sector;

c) ervoor zorgen dat de in aanbevelingen A(1) en (2) bedoelde relevante indicatoren worden gebruikt om risico’s in de RRE-sector minstens jaarlijks te monitoren.

2. Aanbeveling B

Nationale macroprudentiële autoriteiten worden geacht worden aanbevelingen B(1) en B(2) te hebben nageleefd, indien zij:

a) voortgang vaststellen met betrekking tot de monitoring van de univariate distributie en de geselecteerde gemeenschappelijke distributies van de relevante in template A van bijlage II bedoelde indicatoren;

b) voortgang vaststellen inzake het gebruik van de in aanbeveling B, paragraaf 2 en in template A van bijlage II als richtsnoer voor het monitoren van de relevante risico’s bedoelde informatie.

Indien het segment voor verhuur bestemde woningen geacht wordt een significante bron van risico’s te vormen die voortvloeien uit de nationale onroerendgoedsector of een belangrijk deel vormt van de standen en stromen van totale RRE-kredietverlening, worden nationale macroprudentiële autoriteiten geacht te voldoen aan aanbeveling B(3) 3 indien zij:

a) voortgang vaststellen met betrekking tot de afzonderlijke monitoring van de relevante indicatoren voor het segment voor-verhuur-bestemde woningen en onroerend goed voor eigen bewoning;

b) voortgang vaststellen met betrekking tot de monitoring van de relevante gegevens uitgesplitst naar de dimensies als bedoeld in templates A en B van bijlage II.

3. Aanbeveling C

Nationale macroprudentiële autoriteiten worden geacht aanbevelingen C(1) en C(2), te hebben nageleefd, indien zij:

a) vaststellen of de relevante indicatoren voor nationale CRE-blootstellingen worden overwogen of toegepast in het risicomonitoringkader van de CRE-sector in hun jurisdictie;

b) ervoor zorgen dat de indicatoren inzake de fysieke CRE-markt, de indicatoren inzake blootstellingen voor het financiële stelsel en de indicatoren inzake kredietverleningsstandaarden in het risicomonitoringkader worden opgenomen;

c) vaststellen of investeringen een significante financieringsbron zijn voor de nationale CRE-sector;

d) in de gevallen waarin investeringen worden beschouwd als een significante financieringsbron voor de nationale CRE-sector de voortgang in het gebruik van de aanvullende indicatoren voor de in aanbeveling C(2) bedoelde risicomonitoring beoordelen;

e) de voortgang beoordelen in het gebruik van minstens de in aanbeveling C(1) en, indien toepasselijk, in aanbeveling C(2), bedoelde indicatoren;

f) vaststellen in hoeverre de informatie die reeds beschikbaar is of naar verwachting beschikbaar zal komen met betrekking tot deze indicatoren voldoende representatief is voor de binnenlandse CRE-markt.

Nationale macroprudentiële autoriteiten worden geacht aanbevelingen C(3) en C(4) te hebben nageleefd, indien zij:

a) ervoor zorgen dat de berekeningsmethoden voor de in aanbevelingen C(1) en C(2) opgesomde indicatoren worden aangenomen zoals vastgelegd in bijlage V en, indien toepasselijk voor CRE, in bijlage IV;

b) in de gevallen waarin er naast de in bijlage IV en V bedoelde methoden voor de berekening van de relevante indicatoren een andere methode wordt gebruikt, rapporteren over de technische kenmerken van de methode en de effectiviteit ervan bij het monitoren van risico’s die voortvloeien uit de CRE-sector;

c) ervoor zorgen dat in aanbeveling C(1) vastgelegde indicatoren worden gebruikt om de ontwikkelingen in de CRE-sector minstens driemaandelijks te monitoren voor de indicatoren voor de fysieke CRE-markt, kredietverleningsstromen (waaronder stromen van niet-renderende leningen en voorzieningen voor verliezen op leningen) en de daarmee overeenstemmende kredietverleningsstandaards, en minstens jaarlijks me betrekking tot de standen van leningen (waaronder standen van niet-renderende leningen en voorzieningen voor verliezen op leningen) en de daarmee overeenstemmende kredietverleningstandaarden;

d) in de gevallen waarin investeringen worden beschouwd als een significante financieringsbron voor de nationale CRE-sector verzekeren zij dat de in aanbeveling C(2) opgesomde indicatoren gebruikt worden om ontwikkelingen in de CRE-sector minstens driemaandelijks te monitoren voor investeringsstromen (waaronder waarderingsaanpassingen van investeringen) en minstens jaarlijks voor de stand van investeringen (waaronder waarderingsaanpassingen van investeringen).

4. Aanbeveling D

Nationale macroprudentiële autoriteiten worden geacht aanbeveling D nageleefd te hebben, indien zij:

a) vooruitgang vaststellen bij het monitoren van de in de templates A, B en C van bijlage III opgenomen relevante indicatoren;

b) voortgang vaststellen met betrekking tot het gebruik van de in aanbeveling D, paragraaf 2, bedoelde informatie, die in templates A, B en C van bijlage III als richtsnoer voor het monitoren van de relevante risico’s is vermeld;

c) in de gevallen waarin investeringen worden beschouwd als een significante financieringsbron voor de binnenlandse CRE-sector, de vooruitgang vatstellen in het gebruik van de relevante informatie zoals bedoeld in aanbeveling D(3), en zoals opgenomen in Template B als richtsnoer voor het monitoren van de relevante risico’s;

d) in de gevallen waarin aanvullende indicatoren worden gebruikt voor het monitoren van ontwikkelingen in de CRE-sector, rapporten over aanvullende informatie die gebruikt wordt voor het monitoren van risico’s.

5. Aanbeveling E

De ESA’s worden geacht aanbeveling E nageleefd te hebben, indien zij:

a) een template vaststellen voor de publicatie van gegevens over de blootstellingen van de onder hun toezicht vallende entiteiten op elke nationale CRE-markt in de Unie;

b) minstens jaarlijks geaggregeerde gegevens publiceren die werden verzameld uit hoofde van bestaande rapportagevereisten over de blootstellingen van de onder hun toezicht vallende entiteiten op elke nationale CRE-markt in de Unie.

6. Aanbeveling F

De Commissie (Eurostat) wordt geacht aanbeveling F nageleefd te hebben, indien zij:

a) op basis van de geschiktheid van de definities en uitsplitsingen voor de relevante indicatoren op de fysieke CRE-markt die thans in lidstaten gebruikt worden Uniewetgeving voorstelt waarmee een gemeenschappelijk minimumkader wordt vastgesteld voor de ontwikkeling, productie en verspreiding van een gegevensbestand met relevante indicatoren met als doel om dergelijke indicatoren te harmoniseren;

b) zij de afstemming van de voorgestelde wetgeving op de indicatoren en hun definities zoals die gebruikt worden ten behoeve van toezicht en financiële stabiliteit verzekert, teneinde een ongerechtvaardigde toename van de last voor rapporterende entiteiten te voorkomen;

c) zij de kwaliteit van de relevante indicatoren op de fysieke CRE-markt verzekert door statistische standaarden, bronnen, methoden en procedures te ontwikkelen voor de ontwikkeling van het gegevensbestand met de relevante indicatoren;

d) zij verzekert dat de implementatie van de ontwikkelde statistische standaarden, bronnen, methoden en procedures aangaande het gegevensbestand betreffende de relevante indicatoren voor de fysieke CRE-markt niet leidt tot een ongerechtvaardigde toename van de last voor rapporterende entiteiten;

e) zij de implementatie van de statistische standaarden, bronnen, methoden en procedures die ontwikkeld zijn voor de productie van het gegevensbestand betreffende de relevante indicatoren op de fysieke CRE-markt stimuleert.









BIJLAGE II

INDICATIEVE TEMPLATES VOOR INDICATOREN INZAKE DE SECTOR VOOR NIET-ZAKELIJK ONROEREND GOED

1. Template A: indicatoren en aanverwante uitsplitsingen voor hypothecaire leningen

Templates voor niet-zakelijkonroerendgoed

STROMEN = nieuwe productie van RRE-leningen binnen de rapportageperiode, zoals gezien door de kredietverlener. Nationale macroprudentiële autoriteiten, die onderscheid kunnen maken tussen waarlijk nieuwe RRE-leningen en overgesloten leningen, hebben de mogelijkheid overgesloten leningen als aparte uitsplitsing op te voeren.

STANDEN = Gegevens voor de standen van RRE-leningen op de rapportagedatum (bijv. einde van het jaar)

ncu = bedrag in nationale valuta

# = aantal contracten

y = jaar/jaren

Avg = gemiddelde van de betrokken ratio

o/w = waarvan







UNIVARIATE DISTRIBUTIE Overzicht van RRE-leningportfolio FLOWS Leningaflossing-inkomen bij initiëring (LSTI-O) STROMEN Uitbetaalde leningen ncu, # GEWOGEN GEMIDDELDE Avg (in %) o/w voor verhuur bestemd ncu, # o/w voor verhuur bestemd Avg (in %) o/w voor eigen bewoning ncu, # o/w voor eigen bewoning Avg (in %) o/w startende kopers ncu, # o/w startende kopers Avg (in %) o/w leningen in vreemde valuta ncu, # o/w leningen in vreemde valuta Avg (in %) o/w volledig hoofdsom aflossend ncu, # o/w volledig hoofdsom aflossend Avg (in %) o/w deels hoofdsom aflossend ncu, # o/w deels hoofdsom aflossend Avg (in %) o/w aflossingsvrij (1) ncu, # o/w aflossingsvrij (1) Avg (in %) o/w onroerend goed in individueel grondgebied (2) ncu, # o/w onroerend goed in individueel grondgebied (2) Avg (in %) o/w ≤ 1j initiële rentevaste periode ncu, # o/w ≤ 1j initiële rentevaste periode Avg (in %) o/w ] 1j; 5j] initiële rentevaste periode ncu, # o/w ] 1j; 5j] initiële rentevaste periode Avg (in %) o/w ] 5j; 10j] initiële rentevaste periode ncu, # o/w ] 5j; 10j] initiële rentevaste periode Avg (in %) o/w > 10j initiële rentevaste periode ncu, # o/w > 10j initiële rentevaste periode Avg (in %) o/w overgesloten (optioneel) ncu, # VERDELING ≤10 % ncu, # ]10 % ; 20 %] ncu, # Lening-waarde bij initiëring (LTV-O) STROMEN ]20 % ; 30 %] ncu, # GEWOGEN GEMIDDELDE Avg (in %) ]30 % ; 40 %] ncu, # o/w voor verhuur bestemd Avg (in %) ]40 % ; 50 %] ncu, # o/w voor eigen bewoning Avg (in %) ]50 % ; 60 %] ncu, # o/w startende kopers Avg (in %) > 60 % ncu, # o/w leningen in vreemde valuta Avg (in %) Niet beschikbaar ncu, # o/w volledig hoofdsom aflossend Avg (in %) o/w deels hoofdsom aflossend Avg (in %) o/w aflossingsvrij (1) Avg (in %) Schuldaflossing-inkomen bij initiëring (DSTI-O) (OPTIONEEL) STROMEN o/w onroerend goed in individueel grondgebied (2) Avg (in %) GEWOGEN GEMIDDELDE Avg (in %) VERDELING VERDELING ≤ 50 % ncu, # ≤10 % ncu, # ]50 % ; 60 %] ncu, # ]10 % ; 20 %] ncu, # ]60 % ; 70 %] ncu, # ]20 % ; 30 %] ncu, # ]70 % ; 80 %] ncu, # ]30 % ; 40 %] ncu, # ]80 % ; 90 %] ncu, # ]40 % ; 50 %] ncu, # ]90 % ; 100 %] ncu, # ]50 % ; 60 %] ncu, # ]100 % ; 110 %] ncu, # > 60 % ncu, # > 110 % ncu, # Niet beschikbaar ncu, # Niet beschikbaar ncu, #







Huidige lening-waarde (LTV-C) STANDEN Lening-inkomen bij initiëring (LTI-O) STROMEN GEWOGEN GEMIDDELDE Avg (in %) GEWOGEN GEMIDDELDE Avg VERDELING VERDELING ≤ 50 % ncu, # ≤3 ncu, # ]50 % ; 60 %] ncu, # ]3 ; 3,5 ] ncu, # ]60 % ; 70 %] ncu, # ]3,5 ; 4] ncu, # ]70 % ; 80 %] ncu, # ]4 ; 4,5 ] ncu, # ]80 % ; 90 %] ncu, # ]4,5 ; 5] ncu, # ]90 % ; 100 %] ncu, # ]5 ; 5,5 ] ncu, # ]100 % ; 110 %] ncu, # ]5,5 ; 6] ncu, # > 110 % ncu, # < 6 ncu, # Niet beschikbaar ncu, # Niet beschikbaar ncu, #







Looptijden bij initiëring STROMEN Schuld-inkomen bij initiëring (DTI-O) STROMEN GEWOGEN GEMIDDELDE Avg (jaren) GEWOGEN GEMIDDELDE Avg VERDELING VERDELING ≤ 5j ncu, # ≤3 ncu, # ]5j ; 10j] ncu, # ]3 ; 3,5 ] ncu, # ]10j ; 15j] ncu, # ]3,5 ; 4] ncu, # ]15j ; 20j] ncu, # ]4 ; 4,5 ] ncu, # ]20j ; 25j] ncu, # ]4,5 ; 5] ncu, # ]25j ; 30j] ncu, # ]5 ; 5,5 ] ncu, # ]30j ; 35j] ncu, # ]5,5 ; 6] ncu, # > 35j ncu, # ]6,5 ; 7] ncu, # Niet beschikbaar ncu, # < 7 ncu, # Niet beschikbaar ncu, #







GEZAMENLIJKE DISTRIBUTIE STROMEN Leningaflossing-inkomen bij initiëring (LSTI-O) STROMEN Leningaflossing-inkomen bij initiëring (LSTI-O) ≤30 % ]30 % ; 50 %] >50 % Initiële rentevaste periode ≤30 % ]30 % ; 50 %] >50 % LTV-O ≤ 80 % o/w ≤ 1j ncu, # ncu, # ncu, # Looptijd bij initiëring o/w ] 1j; 5j] ncu, # ncu, # ncu, # ≤ 20j ncu, # ncu, # ncu, # o/w ] 5j; 10j] ncu, # ncu, # ncu, # ]20j ; 25j] ncu, # ncu, # ncu, # o/w > 10j ncu, # ncu, # ncu, # > 25j ncu, # ncu, # ncu, # LTV-O ]80 %-90 %] Looptijd bij initiëring STROMEN Schuld-inkomen bij initiëring (DTI-O) ≤ 20j ncu, # ncu, # ncu, # Lening-waarde bij initiëring (LTV-O) ≤ 4 ]4 ; 6] < 6 ]20j ; 25j] ncu, # ncu, # ncu, # LTV-O ≤ 80 % ncu, # ncu, # ncu, # > 25j ncu, # ncu, # ncu, # LTV-O ]80 % ; 90 %] ncu, # ncu, # ncu, # LTV-O ]90 %-110 %] LTV-O ]90 % ; 110 %] ncu, # ncu, # ncu, # Looptijd bij initiëring LTV-O ]110 %] ncu, # ncu, # ncu, # ≤ 20j ncu, # ncu, # ncu, # ]20j ; 25j] ncu, # ncu, # ncu, # > 25j ncu, # ncu, # ncu, # LTV-O ]110 %] Looptijd bij initiëring ≤ 20j ncu, # ncu, # ncu, # ]20j ; 25j] ncu, # ncu, # ncu, # > 25j ncu, # ncu, # ncu, #

2. Template B: indicatoren en aanverwante uitsplitsingen voor RRE-leningen voor het segment voor verhuur en voor eigen bewoning bestemde woningen.

Aanvullende templates voor landen met een significant huurkooprisico of -markt

STROMEN = nieuwe productie van RRE-leningen binnen de rapportageperiode, zoals gezien door de kredietverlener. Nationale macroprudentiële autoriteiten die onderscheid kunnen maken tussen waarlijk nieuw afgesloten RRE-leningen en overgesloten leningen hebben de mogelijkheid overgesloten leningen als aparte uitsplitsing op te voeren.

STANDEN = Gegevens voor de standen van RRE-leningen op de rapportagedatum (bijv. einde van het jaar)

ncu = bedrag in nationale valuta

# = aantal contracten

y = jaar/jaren

Avg = gemiddelde van de betrokken ratio

o/w = waarvan







LENINGEN INZAKE VOOR VERHUUR BESTEMD ONROEREND GOED Overzicht leningen die werden afgesloten inzake voor verhuur bestemd onroerend goed STROMEN Rente-dekkingratio bij initiëring (ICR-O) STROMEN Uitbetaalde leningen ncu, # GEWOGEN GEMIDDELDE Avg o/w startende kopers ncu, # VERDELING o/w leningen in vreemde valuta ncu, # ≤ 100 % ncu, # o/w volledig hoofdsom aflossend ncu, # ] 100 % ; 125 %] ncu, # o/w deels hoofdsom aflossend ncu, # ] 125 % ; 150 %] ncu, # o/w aflossingsvrij (1) ncu, # ] 150 % ; 175 %] ncu, # o/w onroerend goed in individueel grondgebied (2) ncu, # ] 175 % ; 200] ncu, # o/w ≤ 1j initiële rentevaste periode ncu, # > 200 % ncu, # o/w ] 1j; 5j] initiële rentevaste periode ncu, # o/w ] 5j; 10j] initiële rentevaste periode ncu, # o/w > 10j initiële rentevaste periode ncu, # Lening-huurratio bij initiëring (LTR-O). STROMEN Lening-waarde bij initiëring (LTV-O) STROMEN GEWOGEN GEMIDDELDE Avg GEWOGEN GEMIDDELDE Avg (in %) VERDELING VERDELING ≤ 5 ncu, # ≤ 50 % ncu, # ] 5 ; 10] ncu, # ]50 % ; 60 %] ncu, # ] 10 ; 15] ncu, # ]60 % ; 70 %] ncu, # ] 15 ; 20 ] ncu, # ]70 % ; 80 %] ncu, # < 20 ncu, # ]80 % ; 90 %] ncu, # ]90 % ; 100 %] ncu, # ]100 % ; 110 %] ncu, # > 110 % ncu, # Niet beschikbaar ncu, #







EIGENBEWONINGLENINGEN Overzicht van eigenbewoningleningen STROMEN Leningaflossing-inkomen bij initiëring (LSTI-O) STROMEN Uitbetaalde leningen ncu, # GEWOGEN GEMIDDELDE Avg (in %) o/w startende kopers ncu, # o/w startende kopers Avg (in %) o/w leningen in vreemde valuta ncu, # o/w leningen in vreemde valuta Avg (in %) o/w volledig hoofdsom aflossend ncu, # o/w volledig hoofdsom aflossend Avg (in %) o/w deels hoofdsom aflossend ncu, # o/w deels hoofdsom aflossend Avg (in %) o/w aflossingsvrij (1) ncu, # o/w aflossingsvrij (1) Avg (in %) o/w onroerend goed in individueel grondgebied (2) ncu, # o/w onroerend goed in individueel grondgebied (2) Avg (in %) o/w ≤ 1j initiële rentevaste periode ncu, # o/w ≤ 1j initiële rentevaste periode Avg (in %) o/w ] 1j; 5j] initiële rentevaste periode ncu, # o/w ] 1j; 5j] initiële rentevaste periode Avg (in %) o/w ] 5j; 10j] initiële rentevaste periode ncu, # o/w ] 5j; 10j] initiële rentevaste periode Avg (in %) o/w > 10j initiële rentevaste periode ncu, # o/w > 10j initiële rentevaste periode Avg (in %) VERDELING Huidige lening-waarde (LTV-C) STROMEN ≤10 % ncu, # GEWOGEN GEMIDDELDE Avg (in %) ]10 % ; 20 %] ncu, # o/w startende kopers Avg (in %) ]20 % ; 30 %] ncu, # o/w leningen in vreemde valuta Avg (in %) ]30 % ; 40 %] ncu, # o/w volledig hoofdsom aflossend Avg (in %) ]40 % ; 50 %] ncu, # o/w deels hoofdsom aflossend Avg (in %) ]50 % ; 60 %] ncu, # o/w aflossingsvrij (1) Avg (in %) > 60 % ncu, # o/w onroerend goed in individueel grondgebied (2) ncu, # Niet beschikbaar ncu, # VERDELING ≤ 50 % ncu, # ]50 % ; 60 %] ncu, # Lening-inkomen bij initiëring (LTI-O) STROMEN ]60 % ; 70 %] ncu, # GEWOGEN GEMIDDELDE Avg ]70 % ; 80 %] ncu, # VERDELING ]80 % ; 90 %] ncu, # ≤3 ncu, # ]90 % ; 100 %] ncu, # ]3 ; 3,5 ] ncu, # ]100 % ; 110 %] ncu, # ]3,5 ; 4] ncu, # > 110 % ncu, # ]4 ; 4,5 ] ncu, # Niet beschikbaar ncu, # ]4,5 ; 5] ncu, # ]5 ; 5,5 ] ncu, # ]5,5 ; 6] ncu, # < 6 ncu, # Niet beschikbaar ncu, #







Huidige lening-waarde (LTV-C) STANDEN GEWOGEN GEMIDDELDE Avg (in %) VERDELING ≤ 50 % ncu, # ]50 % ; 60 %] ncu, # ]60 % ; 70 %] ncu, # ]70 % ; 80 %] ncu, # ]80 % ; 90 %] ncu, # ]90 % ; 100 %] ncu, # ]100 % ; 110 %] ncu, # > 110 % ncu, # Niet beschikbaar ncu, # Looptijden bij initiëring in jaren STROMEN GEWOGEN GEMIDDELDE Avg (in jaren) VERDELING ≤ 5j ncu, # ]5j ; 10j] ncu, # ]10j ; 15j] ncu, # ]15j ; 20j] ncu, # ]20j ; 25j] ncu, # ]25j ; 30j] ncu, # ]30j ; 35j] ncu, # > 35j ncu, # Niet beschikbaar ncu, #









BIJLAGE III

INDICATIEVE TEMPLATES VOOR INDICATOREN VOOR DE SECTOR VOOR ZAKELIJK ONROEREND GOED

1. Template A: indicatoren voor de fysieke markt







Fysiekemarktindicatoren Indicator Uitsplitsing Frequentie Onroerendgoedtype (1) Locatie van het onroerend goed (2) Fysieke markt CRE-prijsindex Driemaandelijks I I Huurindex Driemaandelijks I I Huuropbrengstindex Driemaandelijks I I Leegstandspercentages Driemaandelijks R R Bouwbegin Driemaandelijks # # (1) Onroerendgoedtype wordt uitgesplitst naar kantoren, detailhandel, industrieel, niet-zakelijk en overige (alle binnenlandse markt). (2) Locatie onroerend goed wordt uitgesplitst naar binnenlandse toplocatie en binnenlandse niet-toplocatie. I = Index R = Ratio # = vierkante meters

2. Template B: indicatoren voor de blootstellingen van het financiële stelsel

Blootstellingsindicatoren







Indicator Uitsplitsing Totaal Frequentie Onroerendgoedtype (1) Locatie van het onroerend goed (2) Investeerdertype (3) (8) Kredietverlenertype (4) Investeerder (8) / nationaliteit kredietverlener (5) Stromen (6) Investeringen in CRE (8) Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan direct aangehouden CRE Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan indirect aangehouden CRE Driemaandelijks nc nc nc Waarderingsaanpassingen op CRE-investeringen Driemaandelijks nc nc nc nc nc Kredietverlening ten aanzien van CRE (waaronder onroerend goed in aanbouw) Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor het verkrijgen van onroerend goed, bestaand of in aanbouw, door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen. Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen om huurwoningen te verkrijgen Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed dat inkomsten genereert (anders dan huurwoningen) Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van CRE onroerend goed in aanbouw Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed voor sociale huisvesting Driemaandelijks nc nc nc nc nc Niet-renderende CRE-leningen (waaronder CRE-onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw); Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor het verkrijgen van onroerend goed, bestaand of in aanbouw, door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen. Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van huurwoningen Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed dat inkomsten genereert (anders dan huurwoningen) Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van CRE-onroerend goed in aanbouw Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed voor sociale huisvesting Driemaandelijks nc nc nc nc nc standen van voorzieningen voor verliezen op CRE-kredietverlening voor zakelijk onroerend goed (waaronder onroerend goed in aanbouw) Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor het verkrijgen van onroerend goed, bestaand of in aanbouw, door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van huurwoningen Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed dat inkomsten genereert (anders dan huurwoningen) Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van CRE-onroerend goed in aanbouw Driemaandelijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed voor sociale huisvesting Driemaandelijks nc nc nc nc nc







Indicator Uitsplitsing Totaal Frequentie Onroerendgoedtype (1) Locatie van het onroerend goed (2) Investeerdertype (3) (8) Kredietverlenertype (4) Investeerder (8) / nationaliteit kredietverlener (5) Standen (7) Investeringen in CRE (8) Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan direct aangehouden CRE Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan indirect aangehouden CRE Jaarlijks nc nc nc Waarderingsaanpassingen op CRE-investeringen Jaarlijks nc nc nc nc nc Kredietverlening voor CRE (waaronder CRE-onroerend goed in ontwikkeling of in aanbouw) Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan niet-renderende CRE-leningen Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor het verkrijgen van onroerend goed, bestaand of in aanbouw, door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van huurwoningen Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed dat inkomsten genereert (anders dan huurwoningen) Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed voor sociale huisvesting Jaarlijks nc nc nc nc nc Voorzieningen voor verliezen op CRE-kredietverlening Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan niet-renderende CRE-leningen Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor het verkrijgen van onroerend goed, bestaand of in aanbouw, door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van huurwoningen Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed dat inkomsten genereert (anders dan huurwoningen) Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed voor sociale huisvesting Jaarlijks nc nc nc nc nc Kredietverlening ten aanzien van onroerend goed in aanbouw (als deel van de CRE-kredietverlening) Jaarlijks nc nc nc nc nc — waarvan niet-renderende leningen Jaarlijks nc nc nc nc nc Voorzieningen voor verliezen op kredietverlening voor CRE-onroerend goed in ontwikkeling Jaarlijks nc nc nc nc nc

(

6

) Stromen zijn op brutobasis voor investeringen, kredietverlening en niet-renderende leningen (alleen nieuwe leningen/investeringen zijn gedekt waarbij geen rekening wordt gehouden met aflossingen of kortingen op bestaande bedragen).

3. Template C: indicatoren voor kredietverleningsstandaarden

Indicatoren voor kredietverleningstandaarden (10)







Indicator Frequentie Gewogen gemiddelde van ratio's Stromen (2) Lening-waarde bij initiëring (LTV-O) Driemaandelijks R — waarvan leningen voor het verkrijgen van onroerend goed, bestaand of in aanbouw, door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen Driemaandelijks R — leningen voor de verkrijging van huurwoning Driemaandelijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed dat inkomsten genereert (anders dan huurwoningen) Driemaandelijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van CRE-onroerend goed in ontwikkeling Driemaandelijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed voor sociale huisvesting Driemaandelijks R Rente-dekkingratio bij initiëring (ICR-O) Driemaandelijks R — waarvan leningen voor het verkrijgen van onroerend goed, bestaand of in aanbouw, door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen Driemaandelijks R — leningen voor de verkrijging van sociale huisvesting Driemaandelijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed dat inkomsten genereert (anders dan huurwoningen) Driemaandelijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van CRE-onroerend goed in ontwikkeling Driemaandelijks R — leningen voor de verkrijging van onroerend goed voor sociale huisvesting Driemaandelijks R Schuldaflossing-dekkingratio bij initiëring (DSCR-O) Driemaandelijks R — waarvan leningen voor het verkrijgen van onroerend goed, bestaand of in aanbouw, door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen. Driemaandelijks R — loans for acquiring rental housing Driemaandelijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed dat inkomsten genereert (anders dan huurwoningen) Driemaandelijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van CRE-onroerend goed in ontwikkeling Driemaandelijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed voor sociale huisvesting Driemaandelijks R







Indicator Frequentie Gewogen gemiddelde van ratio's Standen (3) Huidige lening-waarde (LTV-C) Jaarlijks R — waarvan leningen voor het verkrijgen van onroerend goed, bestaand of in aanbouw, door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen. Jaarlijks R — leningen voor de verkrijging van sociale huisvesting Jaarlijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed dat inkomsten genereert (anders dan huurwoningen) Jaarlijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van CRE-onroerend goed in ontwikkeling Jaarlijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed voor sociale huisvesting Jaarlijks R Huidige rente-dekkingratio bij initiëring (ICR-C) Jaarlijks R — waarvan leningen voor het verkrijgen van onroerend goed, bestaand of in aanbouw, door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen. Jaarlijks R — leningen voor de verkrijging van sociale huisvesting Jaarlijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed dat inkomsten genereert (anders dan huurwoningen) Jaarlijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van CRE-onroerend goed in ontwikkeling Jaarlijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed voor sociale huisvesting Jaarlijks R Huidige aflossing-dekkingratio bij initiëring (DSCR-C) Jaarlijks R — waarvan leningen voor het verkrijgen van onroerend goed, bestaand of in aanbouw, door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen. Jaarlijks R — leningen voor de verkrijging van huurwoningen Jaarlijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed dat inkomsten genereert (anders dan huurwoningen) Jaarlijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van CRE-onroerend goed in ontwikkeling Jaarlijks R — waarvan leningen voor de verkrijging van onroerend goed voor sociale huisvesting Jaarlijks R









BIJLAGE IV

RICHTSNOEREN INZAKE DE METHODEN VOOR DE METING EN BEREKENING VAN DE INDICATOREN

Deze bijlage omvat richtsnoeren van hoog niveau over de berekeningsmethoden voor de indicatoren die gebruikt worden in de templates van bijlage II, en indien toepasselijk, van bijlage III. Deze bijlage beoogt geen gedetailleerde technische instructie te geven voor het invullen van de templates en dekt niet alle mogelijke gevallen af. Daarnaast is de instructie erop gericht definities van doelstellingen en methoden te bestrijken, en in sommige gevallen kunnen afwijkingen gerechtvaardigd zijn om rekening te houden met de specifieke kenmerken van markten of marktsegmenten.

1. De lening-/waarderatio bij initiëring (LTV-O)

1. Onder LTV-O wordt verstaan:

2. Voor de berekening is „L” het volgende:

a) De verzameling van alle leningen of leningtranches waarvoor de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring het onroerend goed als zekerheid heeft verstrekt (ongeacht het doel van de lening), zulks na een aggregatie van leningen „per kredietnemer” en „per zekerheid.”

b) „L” wordt op basis van uitbetaalde bedragen gemeten, waardoor niet-opgenomen bedragen op kredietlijnen niet zijn inbegrepen. In geval van onroerend goed in aanbouw is „L” de som van alle tot de rapportagedatum uitbetaalde leningtranches, en LTV-O wordt berekend op de datum waarop nieuwe leningtranches uitbetaald worden ( 13 ). Indien de voornoemde berekeningsmethode niet beschikbaar is of niet strookt met de gangbare marktpraktijk, kan LTV-O bij wijze van alternatief ook worden berekend op basis van het totale bedrag aan verstrekte leningen en de verwachte waarde van het in aanbouw zijnde RRE bij voltooiing.

c) „L” is niet van toepassing op leningen waarvoor geen onroerend goed als zekerheid werd verstrekt, tenzij de rapporterende kredietverlener leningen zonder zekerheid beschouwt als onderdeel van de financieringstransactie voor de lening voor woningaankoop en leningen combineert waarvoor wel en geen zekerheid werd verstrekt. In dat geval moeten leningen zonder zekerheid ook in „L” worden opgenomen.

d) „L” wordt niet aangepast voor het bestaan van andere het kredietrisico verzachtende factoren.

e) „L” omvat geen met de RRE-lening verband houdende kosten of provisies.

f) „L” omvat geen leningsubsidies.

3. Voor de berekening is „V” het volgende:

a) „V” wordt berekend op basis van de waarde van het onroerend goed bij initiëring, gemeten als de laagste waarde van:

1. transactiewaarde, d.w.z. zoals vastgelegd in een notariële akte, en

2. de door een onafhankelijke externe of interne taxateur vastgestelde waarde.

Is slechts één waarde beschikbaar dan wordt die waarde gebruikt.

b) „V” houdt geen rekening met de waarde van voorgenomen renovatie of bouwwerkzaamheden.

c) Ingeval van nog in aanbouw zijnd onroerend goed houdt „V” rekening met de totale waarde van het onroerend goed tot de rapportagedatum (rekening houdend met de waardestijging vanwege de voortschrijdende bouwwerkzaamheden). „V” wordt beoordeeld ten tijde van de uitbetaling van nieuwe leningtranches, waardoor een bijgewerkte LTV-O berekend kan worden.

d) „V” wordt niet aangepast voor het bestaan van andere het kredietrisico verzachtende factoren.

e) „V” omvat geen met de RRE-lening verband houdende kosten en provisies.

f) „V” wordt niet berekend als de „langetermijnwaarde”. Hoewel het procyclische karakter van „V” het gebruik van de langetermijnwaarde weliswaar zou kunnen rechtvaardigen, beoogt LTV-O de kredietstandaards bij initiëring in kaart te brengen. Bijgevolg zou „V” het werkelijke kredietbeleid van de kredietverlener ten opzichte van LTV-O niet adequaat in kaart brengen indien op het moment van toekenning van de RRE-lening en de vaststelling van LTV-O, „V” niet stond voor de waarde van het activum bij initiëring, zoals in de bestanden van de kredietverlener is vastgelegd.

4. Naast de berekening van LTV-O overeenkomstig de in bovengenoemde paragrafen 2 en 3 beschreven methode, mogen nationale macroprudentiële indien zij dit nodig achten om rekening te houden met de specificiteiten van hun markten LTV-O tevens berekenen door het totale bedrag van alle al of niet uitbetaalde uitstaande RRE-leningen die door eerder verstrekte zekerheden op onroerend goed werden gedekt af te trekken van de definitie van „V” in paragraaf 3, in plaats van de leningen in de berekening van „L” als beschreven in paragraaf 2 op te nemen.

5. Indien de leningmarkten betreffende voor verhuur en eigen bewoning bestemd onroerend goed afzonderlijk gemonitord worden, is de definitie van LTV-O van toepassing, behoudens de volgende uitzonderingen:

a) voor leningen inzake voor verhuur bestemd onroerend goed:

— omvat „L” alleen leningen of leningtranches, waarvoor de kredietnemer het onroerende goed ten tijde van de initiëring als zekerheid heeft verstrekt, welke leningen of leningtranches verband houden met de lening die werd afgesloten inzake voor verhuur bestemd onroerend goed.

— omvat „V” alleen de waarde bij initiëring van het voor verhuur bestemde onroerend goed.

b) voor eigenbewoningleningen:

— omvat „L” alleen leningen of leningtranches waarvoor de kredietnemer het onroerende goed ten tijde van de initiëring als zekerheid heeft verstrekt, welke leningen en leningtranches verband houden met de eigenbewoninglening.

— omvat „V” alleen de waarde bij initiëring van het onroerend goed voor eigen bewoning.

6. Nationale macroprudentiële autoriteiten moeten erop toezien dat LTV-ratio’s procyclisch zijn en dienen derhalve dergelijke ratio’s in risicomonitoringkaders met voorzichtigheid te betrachten. Zij zouden tevens het gebruik van aanvullende graadmeters kunnen onderzoeken, zoals de lening-tot-langetermijnwaarde, waarbij de waarde wordt aangepast op basis van de langetermijnontwikkeling van een marktprijsindex.

2. De huidige lening-waarderatio (LTV-C)

1. Onder LTV-C wordt verstaan:

2. Voor de berekening is „LC” het volgende:

a) „LC” wordt gemeten als het uitstaande saldo van de lening(en) — gedefinieerd als „L” in afdeling 1, paragraaf 2 — op de rapportagedatum, rekening houdend met hoofdsomaflossingen, leningherstructureringen, het aantrekken van vers kapitaal, lopende rente, en, in het geval van in vreemde valuta luidende leningen, wisselkoerswijzigingen.

b) „LC” wordt aangepast om rekening te houden met de in een investeringsvehikel geaccumuleerde gespaarde bedragen die bedoeld zijn voor aflossing van de hoofdsom van de lening. De geaccumuleerde gespaarde bedragen mogen alleen van „LC” worden afgetrokken indien aan de volgende voorwaarden is voldaan:

1) de geaccumuleerde gespaarde bedragen zijn onvoorwaardelijk aan de crediteur verpand met de aflossing van de hoofdsom van de lening op de contractueel overeengekomen data als expliciet doel, en

2) een passend door de nationale macroprudentiële autoriteit vastgesteld surpluspercentage wordt toegepast om de met de onderliggende investeringen verband houdende markt- en derdenrisico’s weer te geven.

3. Voor de berekening is „VC” het volgende:

a) „VC” geeft de waardemutaties van „V” aan, zoals bedoeld in afdeling 1, paragraaf 3, sinds de meest recente waardering van het onroerend goed. De huidige waarde van het onroerend goed moet worden beoordeeld door een onafhankelijke externe of interne taxateur. Indien een dergelijke beoordeling niet beschikbaar is, kan de huidige waarde van het onroerend goed geraamd worden middels een gedetailleerde index voor onroerendgoedwaarde (bijv. gebaseerd op transactiegegevens). Indien een dergelijke index voor onroerendgoedwaarde evenmin beschikbaar is, kan een gedetailleerde prijsindex voor onroerend goed gebruikt worden na toepassing van een geschikte afwaardering om rekening te houden met de afschrijving op het onroerend goed. Waarde- of prijsindexen voor onroerend goed moeten voldoende gedifferentieerd zijn in overeenstemming met de geografische ligging van het onroerend goed en het type onroerend goed.

b) „VC” wordt aangepast voor veranderingen in de eerder op het onroerend goed verstrekte zekerheden

c) „VC” wordt jaarlijks berekend.

4. Indien de markten voor RRE-leningen inzake voor verhuur en eigen bewoning bestemd onroerend goed afzonderlijk gemonitord worden, is de definitie van LTV-C van toepassing, behoudens de volgende uitzonderingen:

a) voor leningen inzake voor verhuur bestemd onroerend goed:

— omvat „LC” alleen leningen of leningtranches, waarvoor de kredietnemer het onroerende goed ten tijde van de initiëring als zekerheid heeft verstrekt, welke leningen of leningtranches verband houden met de lening die werd afgesloten inzake voor verhuur bestemd onroerend goed.

— verwijst „VC” naar de huidige waarde van het voor verhuur bestemde onroerend goed.

b) voor eigenbewoningleningen:

— omvat „LC” alleen leningen of leningtranches, waarvoor de kredietnemer het onroerend goed ten tijde van de initiëring als zekerheid heeft verstrekt, welke leningen of leningtranches verband houden met het onroerend goed voor eigen bewoning.

— omvat „VC” slechts de huidige waarde van het onroerend goed voor eigen bewoning.

3. De lening-inkomenratio bij initiëring (LTI-O)

1. Onder LTI-O wordt verstaan:

2. Voor de berekening heeft „L” dezelfde betekenis als in afdeling 1, paragraaf 2.

3. Voor de berekening is „l” het totale besteedbare jaarinkomen van de kredietnemer zoals geregistreerd door de kredietverlener ten tijde van de initiëring van de RRE-lening.

4. Bij de vaststelling van het „besteedbare inkomen” van een kredietnemer, worden geadresseerden ertoe aangemoedigd zo veel mogelijk te voldoen aan definitie (1) en minstens te voldoen aan definitie (2):

Definitie (1): „besteedbaar inkomen” = inkomen werknemer + inkomen als zelfstandige (bijv. winsten) inkomen uit publieke pensioenen + inkomsten uit particuliere en bedrijfspensioenregelingen + inkomsten uit werkloosheidsuitkeringen + inkomsten uit sociale overdrachten anders dan werkloosheidsuitkeringen + periodieke overdrachten door particulieren (zoals alimentatie) + brutohuurinkomsten uit onroerend goed + inkomsten uit financiële investeringen + inkomsten particuliere ondernemingen of partnerschap + periodieke inkomsten uit andere bronnen + leningsubsidies — belastingen — gezondheidszorg-/socialezekerheid-/ziektekostenverzekeringpremies + belastingkortingen.

Voor de toepassing van deze definitie:

a) omvat de term „brutohuurinkomsten uit onroerend goed” huurinkomsten uit eigen onroerend goed zonder uitstaande RRE-lening en uit voor verhuur bestemd onroerend goed. De huurinkomsten moeten worden vastgesteld op basis van informatie waarover banken beschikken of anderszins wordt toegerekend. Indien gedetailleerde informatie ontbreekt, moet de rapporterende instelling een zo goed mogelijk schatting van de huurinkomsten verstrekken, en moet tevens de methode ter verkrijging de huurinkomsten worden beschreven;

b) omvat de term „belastingen” in volgorde van belangrijkheid belastingen over de loonsom, belastingkredieten, pensioen- of verzekeringspremies, indien geheven over bruto-inkomen, specifieke belastingen, zoals onroerendgoedbelastingen, en andere niet-verbruiksbelastingen;

c) dient de term „gezondheidszorg/socialezekerheid/ziektekostenverzekeringpremies” de vaste en verplichte uitgaven omvatten die in sommige landen na belastingen gedaan worden;

d) omvat de term „belastingkortingen” terugbetalingen door de belastingdienst die samenhangen met de renteaftrek voor RRE-leningen;

e) dient de term „leningsubsidies” alle interventies van overheidswege te omvatten die beogen de aflossingslast van de kredietnemer te verlichten, bijv. gesubsidieerde rentevoeten, aflossingssubsidies.

Definitie (2): „besteedbaar inkomen” = inkomen werknemer + inkomen als zelfstandige (bijv. winsten) inkomen — belastingen.

5. Indien de markten voor RRE-leningen inzake voor verhuur en eigen bewoning bestemd onroerend goed afzonderlijk gemonitord worden is de definitie van LTI-O van toepassing, behoudens de volgende uitzonderingen:

a) voor leningen inzake voor verhuur bestemd onroerend goed:

— omvat „L” alleen leningen of leningtranches, waarvoor de kredietnemer het onroerende goed ten tijde van de initiëring als zekerheid heeft verstrekt en die verband houden met de lening die werd afgesloten inzake voor verhuur bestemd onroerend goed.

b) voor eigenbewoningleningen:

— omvat „L” alleen leningen of leningtranches waarvoor de kredietnemer het onroerend goed ten tijde van de initiëring als zekerheid heeft verstrekt, welke leningen en leningtranches verband houden met onroerend goed voor eigen bewoning.

— Indien een kredietnemer leningen heeft afgesloten voor onroerend goed voor eigen bewoning en voor verhuur bestemd onroerend goed, mogen alleen de inkomsten uit voor verhuur bestemd onroerend goed min de aflossingskosten voor de schuld in verband met voor verhuur bestemd onroerend goed gebruikt worden voor de betaling van de schuld in verband met onroerend goed voor eigen bewoning. In dit geval geldt de volgende definitie als eerste beste definitie van „besteedbaar inkomen”: — „besteedbaar inkomen” = inkomen werknemer + inkomen als zelfstandige, bijv. winsten + inkomen uit publieke pensioenen + inkomsten uit particuliere en bedrijfspensioenregelingen + inkomen uitwerkloosheidsuitkeringen + inkomen uit sociale overdrachten anders dan werkloosheidsuitkeringen + periodieke overdrachten door particulieren, bijv. alimentatie + (brutohuurinkomsten uit onroerend goed — schuldaflossingskosten voor huurwoningen) + inkomsten uit financiële investeringen + inkomsten uit particuliere ondernemingen of partnerschap + periodieke inkomsten uit andere bronnen + leningsubsidies — belastingen — gezondheidszorg-/socialezekerheid-/ziektekostenverzekeringpremies + belastingkortingen.

4. De schulden-inkomenratio bij initiëring (DTI-O)

1. Onder DTI-O wordt verstaan:

2. Voor de berekening omvat „D” de totale schuld van de kredietnemer, waarvoor al of niet onroerend goed als zekerheid is verstrekt, waaronder alle uitstaande financiële leningen, bijv. de RRE-leningverlener en andere kredietverleners, zulks ten tijde van de initiëring van de RRE-lening.

3. Voor de berekening heeft „I” dezelfde betekenis als in afdeling 3, paragraaf 4.

5. De leningaflossing-inkomenratio bij initiëring (LSTI-O)

1. Onder LSTI-O wordt verstaan:

2. Voor de berekening staat „LS” voor de jaarlijkse aflossingskosten van de RRE-lening, omschreven als „L” in afdeling 1, paragraaf 2, ten tijde van de initiëring van de lening.

3. Voor de berekening heeft „I” dezelfde betekenis als in afdeling 3, paragraaf 4.

4. Indien de markten voor RRE-leningen inzake voor verhuur en eigen bewoning bestemd onroerend goed afzonderlijk gemonitord worden, is de definitie van LSTI-O van toepassing, behoudens de volgende uitzonderingen:

a) voor leningen die werden afgesloten inzake voor verhuur bestemd onroerend goed:

— Staat „LS” voor de jaarlijkse schuldaflossingskosten in verband met leningen die werden afgesloten inzake voor verhuur bestemd onroerend goed, zulks ten tijde van de initiëring van de lening.

b) voor eigenbewoningleningen:

— Staat „LS” voor de jaarlijkse schuldaflossingskosten in verband met leningen inzake voor eigen bewoning bestemd onroerend goed, zulks ten tijde van de initiëring van de lening.

— De relevante eerste beste definitie van het „besteedbaar inkomen”' is: — „besteedbaar inkomen” = inkomen werknemer + inkomen als zelfstandige, bijv. winsten + inkomen uit publieke pensioenen + inkomen uit particuliere en bedrijfspensioenregelingen + inkomen uitwerkloosheidsuitkeringen + inkomen uit sociale overdrachten anders dan werkloosheidsuitkeringen + periodieke overdrachten door particulieren, bijv.alimentatie + (brutohuurinkomsten uit onroerend goed — schuldaflossingskosten voor huurwoningen + inkomsten uit financiële investeringen) + inkomsten particuliere ondernemingen of partnerschap + periodieke inkomsten uit andere bronnen + lenigsubsidies — belastingen — gezondheidszorg-/socialezekerheid-/ziektekostenverzekeringpremies + belastingkortingen.

6. De schuldaflossing-inkomenratio bij initiëring (DSTI-O);

1. Onder DSTI-O wordt verstaan:

2. Voor de berekening staat „DS” voor de jaarlijkse aflossingskosten van de totale schuld van de kredietnemer, gedefinieerd als „D” in afdeling 4, paragraaf 2 ten tijde van de initiëring van de lening.

3. Voor de berekening heeft „I” dezelfde betekenis als in afdeling 3, paragraaf 4.

4. DSTI-O moet worden beschouwd als een optionele indicator aangezien kredietverleners niet in alle jurisdicties toegang kunnen hebben tot de nodige informatie om de teller te berekenen. In jurisdicties waar kredietverleners toegang hebben tot die informatie (bijv. via kredietregisters of belastingbestanden), worden macroprudentiële autoriteiten er evenwel sterk ertoe aangemoedigd deze indicator ook in het risicomonitoringkader op te nemen.

7. De rente-dekkingratio (ICR)

1. ICR is defined as:

2. Voor de berekening:

a) Zijn „netto jaarlijkse huurinkomsten” de jaarlijkse huurinkomsten die voor verhuur bestemde woningen genereren voor aftrek van van de waarde van het onroerend goed gemaakte bedrijfskosten;

b) „jaarlijkse rentelasten” zijn de jaarlijkse rentelasten die verband houden met de voor verhuur bestemde woningen.

3. De ratio kan de waarde van deze woningen bij leninginitiëring (ICR-O) betreffen of hun huidige waarde (ICR-C).

8. Lening-huurratio bij initiëring (LTR-O)

1. Onder LTR-O wordt verstaan:

2. Voor de berekening:

a) „lening in verband met voor verhuur bestemd onroerend goed” heeft dezelfde betekenis als „L” in afdeling 1, paragraaf 2, maar is beperkt tot RRE-leningen ter financiering van voor verhuur bestemd onroerend goed;

b) „netto jaarlijkse huurinkomsten” zijn de jaarlijkse huurinkomsten die voor verhuur bestemde woningen genereren min ter behoud van de waarde van het onroerend goed gemaakte bedrijfskosten, maar voor belastingen;

c) „bruto jaarlijkse huurinkomsten” zijn de jaarlijkse huurinkomsten die voor verhuur bestemde woningen genereren min ter behoud van de waarde van het onroerend goed gemaakte bedrijfskosten.

De netto jaarlijkse huurinkomsten moeten worden gebruikt voor de berekening van de LTR-O. Indien deze informatie niet beschikbaar is, kunnen bij wijze van alternatief de bruto jaarlijkse huurinkomsten gebruikt worden.









BIJLAGE V

RICHTSNOEREN INZAKE DEFINITIES EN INDICATOREN

Deze bijlage verstrekt richtsnoeren over specifieke kwesties die verband houden met de definitie van indicatoren en met name voor bijlage III. Deze bijlage beoogt geen gedetailleerde technische instructies te geven voor het invullen van de templates van bijlage III en daarbij niet alle mogelijke gevallen af te dekken. Bovendien moet ervan uitgegaan worden dat richtsnoeren definities van doelstellingen en methoden bestrijken, en in sommige gevallen kunnen afwijkingen gerechtvaardigd zijn om rekening te houden met de specifieke kenmerken van markten of marktsegmenten.

1. Definities van zakelijk onroerend goed

Thans bestaat er geen voor de gehele Unie geldende CRE-definitie die voor macroprudentiële doeleinden voldoende nauwkeurig is.

a) Verordening (EU) nr. 575/2013 definieert RRE in artikel 4, leden 1 en 75, maar definieert CRE niet nauwkeurig, behalve de omschrijving in artikel 126 als „kantoren of andere zakelijke panden”. Deze verordening vereist tevens dat de onroerendgoedwaarde niet afhankelijk mag zijn van de kredietkwaliteit van de kredietnemer of van de prestatie van het onderliggende project ten opzichte van CRE.

b) EBA heeft een nuttig aanvullend criterium verstrekt: de dominante doelstellingen van het onroerend goed „moeten verband houden met een economische bedrijvigheid” ( 14 ). Hoewel dit criterium nuttig is, is het nog steeds niet nauwkeurig genoeg voor macroprudentiële doeleinden.

c) Verordening (EU) 2016/867 van de Europese Centrale Bank (ECB/2016/13) ( 15 ) is een andere mogelijk bron voor de CRE-definitie. Terwijl het uitgangspunt op basis waarvan deze aanbeveling aanvankelijk is uitgegeven de vaststelling van gedetailleerdere definities met het oog op financiële stabiliteit rechtvaardigde, hebben recente statistische ontwikkelingen de behoefte laten zien om de CRE-definitie nauwer af te stemmen met de definitie in Verordening (EU) 2016/67 om de monitoringsactiviteiten en de financiële analyses van nationale macroprudentiële autoriteiten en een volledige vergelijkbaarheid tussen landen te faciliteren.

d) Het G20-initiatief betreffende informatielacunes ( 16 ) („G20 Data Gaps initiative”) is een reeks van 20 aanbevelingen inzake de verbetering van economische en financiële statistieken dat werd gelanceerd om de beschikbaarheid en vergelijkbaarheid van economische en financiële gegevens te verbeteren na de financiële crisis in 2007-08. Aanbevelingen II.17 en II.18 van de tweede fase van het G20-initiatief betreffende informatielacunes (DGI-2) ( 17 ) benadrukken het vereiste om de beschikbaarhied van statistieken inzake zakelijk en niet-zakelijk onroerend goed te verbeteren. Voortbordurend op dit initiatief publiceerde de Commissie (Eurostat) in 2017 een rapport getiteld „Commercial property price indicators: sources, methods and issues”' ( 18 ), dat input levert over de brongegevens en methodologieën met betrekking tot zakelijk onroerendgoed prijsindexen teneinde de samenstellers en gebruikers beter te informeren over alternatieve gegevensbronnen, metingen, methoden en kwesties.

e) Het consultatiedocument van het Bazels Comité voor bankentoezicht inzake herzieningen van de gestandaardiseerde benadering voor kredietrisico ( 19 ) omschrijft CRE eveneens als het tegenovergestelde van RRE. Een RRE-blootstelling wordt omschreven als een blootstelling die is gedekt door onroerend goed dat naar zijn aard een woning is en voldoet aan alle toepasselijke wettelijke voorschriften waardoor het onroerend goed bewoond mag worden, d.w.z. niet-zakelijk onroerend goed. Een CRE-blootstelling wordt omschreven als een blootstelling die is gedekt door onroerend goed dat geen zakelijk onroerend goed is.

Gezien de beperkingen van de hiervoor genoemde definities verstrekt deze aanbeveling een CRE-werkdefinitie specifiek voor macroprudentiële doeleinden. CRE wordt omschreven als inkomsten generend onroerend goed, bestaand of in aanbouw, waaronder huurwoningen bestaand onroerend goed, of onroerend goed in aanbouw, inclusief huurwoningen; of onroerend goed dat gebruikt wordt door de eigenaren voor het uitoefenen van hun bedrijf, doel of activiteit, bestaand of in aanbouw; dat niet als RRE is ingedeeld; en omvat sociale huisvesting.

Over de vraag of onroerend goed in aanbouw kan worden beschouwd als CRE kan gediscussieerd worden. Dienaangaande verschillen nationale praktijken. De ervaring van een aantal lidstaten tijdens de recente financiële crisis heeft evenwel aangetoond hoe belangrijk het is voor doeleinden van financiële stabiliteit om investeringen in, en de financiering van deze economische bedrijvigheid te monitoren.

„Inkomen genererend onroerend goed”: al het inkomen genererend onroerend goed waarbij inkomen wordt gegenereerd door verhuur of winsten uit de verkoop ervan. Dientengevolge zijn voor verhuur bestemde woningen en huurwoningen zijn beide subcategorieën van inkomen genererend onroerend goed.

Voor verhuur bestemde woningen zijn niet-zakelijk onroerend goed die het directe eigendom zijn van particuliere huishoudens, primair om verhuurd te worden aan huurders. Bestemd voor verhuur is dus een grensgebied tussen RRE en CRE. Aangezien dit normaliter een parttime bedrijvigheid is, kunnen niet-beroepshuisbazen met een kleine onroerendgoedportfolio voor doeleinden van financiële stabiliteit eerder beschouwd worden als deel van de RRE- dan van de CRE-sector. Te dien einde wordt het segment voor-verhuur-bestemde woningen ingedeeld als RRE en is het automatisch uitgesloten van de definitie van CRE, zelfs indien het nog beschouwd wordt als inkomen genererend onroerend goed. Gezien de onderscheiden risicokenmerken wordt nationale macroprudentiële autoriteiten desalniettemin aanbevolen ontwikkelingen in deze submarkt als aparte uitsplitsing te monitoren, indien deze bedrijvigheid een significante risicobron is of een significant deel uitmaakt van de nationale standen of stromen van de totale RRE-kredietverlening. Om deze reden is een uitsplitsing van RRE-leningen ook opgenomen om onderscheid te maken tussen leningen in verband met voor verhuur bestemd onroerend goed en eigenbewoningleningen. Voor-verhuur-bestemde woningen in aanbouw worden ook als RRE beschouwd. Evenzo, worden panden die beschikbaar worden gesteld voor bewoning door de eigenaren ook als RRE-onroerend goed beschouwd.

Huurwoningen verwijst naar onroerend goed dat eigendom is van juridische entiteiten (zoals professionele beleggers) met het doel om verhuurd te worden aan huurders. Zulk onroerend goed wordt ook beschouwd als onroerend goed dat inkomen genereert en als zodaning zijn ingedeeld als CRE. Bovendien worden huurwoningen in aanbouw ook ingedeeld als CRE, en met name als onroerend goed in ontwikkeling dat inkomen genereert. Afzonderlijke monitoring van de financiering van huurwoningen kan ook relevant zijn voor doeleinden van financiële stabiliteit. Te dien einde worden aparte uitsplitsingen opgenomen voor deze leningtypes.

Onroerend goed dat inkomen genereert anders dan voor verhuur bestemde woningen en huurwoningen, bestaand of in aanbouw, is ook opgenomen in de definitie van CRE. Gehuurde kantoren en bedrijfsgebouwen zijn voorbeelden van dergelijke andere typen van onroerend goed dat inkomen genereert. Indien in aanbouw, worden dergelijke typen van onroerend goed dat inkomen genereert beschouwd als onroerend goed dat inkomen genereert in aanbouw, hetgeen als CRE is ingedeeld.

Onroerend goed dat gebruikt wordt door de eigenaren van het onroerend goed om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen omvat bedrijfsgebouwen en onroerend goed van een meer specifieke aard, zoals kerken, universiteiten, musea etc. Over de vraag of onroerend goed door de eigenaren gebruikt wordt om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen als CRE dient te worden ingedeeld, of als een ander type onroerend goed, kan gediscussieerd worden. Dienaangaande verschillen nationale praktijken, aangezien de met de onderliggende investeringen verband houdende risico's in sommige lidstaten anders kunnen worden beschouwd dan de met de CRE verband houdende risico's. Ondanks dat risico's tussen de lidstaten kunnen verschillen, is het niettemin van belang om dergelijke risico's te monitoren voor doeleinden van financiële stabiliteit. Te dien einde is onroerend goed dat door eigenaren van het onroerend goed gebruikt worden om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen opgenomen in de definitie van CRE. Om bovendien te voldoen aan de specificiteiten van de financiering van de verschillende onroerendgoedmarkten tussen de lidstaten, worden aparte uitsplitsingen ook opgenomen om die aan dit type financiering verbonden risico's te monitoren. Onroerend goed dat gebruikt wordt door eigenaren om hun bedrijf, doel of activiteit uit te oefenen moet zowel tijdens de ontwikkelingsfase als na voltooiing ook als CRE worden beschouwd.

Sociale huisvesting is een complex segment van de onroerendgoedmarkt, aangezien het in en tussen landen verschillende vormen kan aannemen. Aangezien sociale huisvesting gewoonlijk niet gebouwd, verkregen of gerenoveerd wordt door natuurlijke personen, wordt het niet als RRE, maar als CRE ingedeeld. Uit het oogpunt van financiële stabiliteit is het echter in sommige landen belangrijk om de risico's die voortkomen van dit type onroerend goed onder een aparte uitsplitsing te monitoren. Te dien einde worden aparte uitsplitsingen opgenomen voor deze leningtypen. Bovendien wordt sociale huisvesting die rechtstreeks eigendom is van de staat geacht om eigendom te zijn ten behoeve van het overheidsdoel en wordt daarom als CRE ingedeeld. In aanbouw zijnde sociale huisvesting wordt ook als CRE ingedeeld, aangezien het wordt beschouwd als onroerend goed in aanbouw dat inkomen genereert.

Eventueel ander onroerend goed in aanbouw moet hetzij als RRE, hetzij als CRE worden beschouwd overeenkomstig de algemene definities in afdeling 2, paragraaf 1, punt 1 punten 4) en 38) respectievelijk.

2. Gegevensbronnen inzake zakelijk onroerend goed

2.1. Indicatoren voor de fysieke CRE-markt

CRE-indicatoren voor de fysieke markt kunnen worden verkregen via:

a) overheidsbronnen, bijv. nationale bureaus voor statistiek of kadasters, of

b) particuliere gegevensverstrekkers die een substantieel deel van de CRE-markt bestrijken.

Het ESRB-verslag over zakelijk onroerend goed en financiële stabiliteit in de EU geeft een overzicht van beschikbare prijsindexen en mogelijke gegevensbronnen ( 20 ).

2.2. Indicatoren inzake de CRE-blootstellingen van het financiële stelsel

De blootstellingen van marktdeelnemers, tenminste die uit de financiële sector, kunnen worden verzameld uit toezichtrapportage. De ECB en EAVB hebben sommige gegevens al op nationaal niveau verzameld. Deze gegevens zijn evenwel niet zeer gedetailleerd. Nieuwe toezichtrapportagetemplates voor banken, bijv. Financial Reporting (FINREP) en Common Reporting (COREP), voor verzekeraars uit hoofde van Richtlijn 2009/138/EG van het Europees Parlement en van de Raad ( 21 ) en voor beleggingsinstellingen uit hoofde van Richtlijn 2011/61/EU van het Europees Parlement en van de Raad ( 22 ) kunnen meer gedetailleerd inzicht verschaffen in de CRE-blootstellingen van financiële instellingen.

De indelingen in de statistische classificatie van economische activiteiten in de Europese Gemeenschap (NACE rev 2.0) kunnen helpen de blootstellingen van financiële instellingen ten opzichte van CRE goed te situeren, aangezien er dienaangaande tussen de Unie-instellingen brede overeenstemming bestaat en zij gebruikt worden in wettelijke rapportagetemplates voor banken en verzekeringsondernemingen. Twee afdelingen lijken dienaangaande relevant te zijn:

a) afdeling F: bouwsector, met uitzondering van civil engineering, en

b) afdeling L: onroerendgoedactiviteiten, met uitzondering van bemiddeling in onroerend goed.

Het belangrijkste nadeel van het gebruik van NACE-classificaties is dat zij economische sectoren betreffen en geen leningen. Bijvoorbeeld, een lening die werd verstrekt aan een onroerendgoedonderneming om een vloot auto's aan te kopen, zal onder afdeling L gerapporteerd worden, ook al gaat het niet om een CRE-lening.

2.3. Gebruik van gegevens betreffende de particuliere sector

Indien nationale macroprudentiële autoriteiten gegevens gebruiken van een particuliere gegevensverstrekker om de CRE-indicatoren samen te stellen, wordt van hen verwacht dat zij daarbij verschillen in reikwijdtes en definities vergeleken met de in deze aanbeveling verlangde vaststellen. Zij moeten tevens details kunnen verstrekken over de door de verstrekker gehanteerde onderliggende methodologie en de steekproefdekking. Gegevens van een particuliere gegevensverstrekker moeten ten opzichte van de globale markt en de in aanbeveling D bedoelde uitsplitsingen representatief zijn:

a) onroerendgoedtype;

b) de locatie van het onroerend goed;

c) investeerdertype en nationaliteit;

d) kredietverlenertype en nationaliteit.

3. Relevante uitsplitsingen van de indicatoren

Aangaande de in aanbeveling D uiteengezette relevante uitsplitsingen moeten nationale macroprudentiële autoriteiten een beoordeling kunnen verstrekken van het belang van dergelijke uitsplitsingen voor hun CRE-markt wanneer zij die uitsplitsingen gebruiken voor monitoringdoeleinden, tevens rekening houdend met het evenredigheidsbeginsel.

„Onroerendgoedtype”: betreft het primaire gebruik van een zakelijk onroerend goed. Voor CRE-indicatoren moet deze uitsplitsing de volgende categorieën omvatten:

a) voor woondoeleinden, bijv. appartementsgebouwen;

b) detailhandel, bijv. hotels, restaurants, winkelcentra;

c) kantoren, bijv. onroerend goed dat primair als beroeps- of bedrijfsruimte wordt gebruikt;

d) industrieel, bijv. onroerend goed gebruikt voor productie, distributie en logistiek;

e) overige typen zakelijk onroerend goed.

Indien een onroerend goed een gemengd gebruik heeft, moet het worden beschouwd als afzonderlijk onroerend goed (bijvoorbeeld op grond van de oppervlakte voor elk gebruik) voor zover een dergelijke uitsplitsing haalbaar is; anders kan het onroerend goed ingedeeld worden volgens zijn hoofdgebruik.

„Ligging onroerend goed” betreft de geografische uitsplitsing (bijv. naar regio), of naar onroerendgoedsubmarkten, moet ook top- en niet-toplocaties omvatten. Een toplocatie wordt in het algemeen gezien als de beste locatie in een bepaalde markt hetgeen ook blijkt uit de huuropbrengst (dat normaliter de laagste op de markt is). Voor kantoren zou dit een centrale locatie in een grote stad kunnen zijn. Voor detailhandelgebouwen kan dit een stadscentrum zijn met veel voetgangers of een centraal gelegen winkelcentrum. Voor logistieke gebouwen kan dit een locatie zijn met de nodige infrastructuur en diensten met een uitstekende toegang tot openbaarvervoernetwerken.

„Onroerendgoedgebied”: betreft het grondgebied waar het onroerend goed dat als onderpand dient voor een lening die binnen het binnenlandse financiële stelsel van een lidstaat wordt verstrekt zich bevindt. Deze uitsplitsing dient de volgende subcategoriën te bevatten:

a) grondgebied van het betrokken land;

b) buitenlands grondgebied, uitgesplitst naar afzonderlijke landen die de nationale macroprudentiële autoriteiten van de lidstaat van belang achten voor de financiële stabiliteit.

„Investeerdertype”: betreft brede investeerdercategorieën, zoals:

a) banken;

b) verzekeringsmaatschappijen;

c) pensioenfondsen;

d) beleggingsfondsen;

e) onroerendgoedvennootschappen;

f) overige.

Waarschijnlijk zijn slechts gegevens beschikbaar over de geregistreerde kredietnemer of investeerder. Nationale macroprudentiële autoriteiten moeten zich er evenwel bewust van zijn dat de geregistreerde kredietnemer of investeerder niet dezelfde kunnen zijn als de uiteindelijke kredietnemer of investeerder die het finale risico draagt. Daarom worden de autoriteiten aangemoedigd om