1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
aB RICHTLIJN VANDERAAD
van11december 1989
inzake veterinaire controles in het intracommunautaire handelsverkeer in het vooruitzicht van
detotstandbrengingvandeinternemarkt
(89/662/EEG)
(PB L 395 van 30.12.1989, blz. 13)
Gewijzigdbij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
aM1Richtlijn 91/495/EEG van de Raad van 27 november 1990 L268 41 24.9.1991
aM2Richtlijn 90/675/EEG van de Raad van 10 december 1990 L373 1 31.12.1990
Gerectificeerdbij:
aC1Rectificatie PB L 151 van 15.6.1990, blz. 40 (89/662/EEG)
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 2
bB
RICHTLIJNVANDERAAD
van11december 1989
inzake veterinaire controles in het intracommunautaire handels-
verkeer inhetvooruitzicht vandetotstandbrenging vandeinterne
markt
(89/662/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 43,
Gezien het voorstel van de Commissie(1),
Gezien het advies van het Europese Parlement(2),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal ComitVWSOp(3),
Overwegende dat de Gemeenschap de maatregelen moet vaststellen
die ertoe bestemd zijn de interne markt geleidelijk tot stand te brengenin de loop van een periode die eindigt op 31 december 1992;
Overwegende dat voor een harmonieuze werking van de gemeen-
schappelijke marktordeningen voor dierlijke produkten en produktenvan dierlijke oorsprong, de diergeneeskundige belemmeringen voor deontwikkeling van het intracommunautaire handelsverkeer in de betrok-
ken produkten moeten verdwijnen; dat het vrije verkeer van land-
bouwprodukten in dit opzicht een fundamenteel onderdeel is van degemeenschappelijke marktordeningen en een rationele ontwikkelingvan de landbouwproduktie alsmede een optimale aanwending van deproduktiefactoren mogelijk moet maken;
Overwegende dat de veterinaire controles ter bescherming van de
gezondheid van mens en dier momenteel aan de grenzen worden ver-richt;
Overwegende dat het de bedoeling is de veterinaire controles uiteinde-
lijk uitsluitend te laten plaatsvinden op de plaats van verzending; datdaartoe de essentiVWOCMle eisen op het gebied van de bescherming van de
volksgezondheid en de diergezondheid moeten worden geharmoni-
seerd;
Overwegende dat in het vooruitzicht van de totstandbrenging van de
interne markt zolang deze doelstelling niet is verwezenlijkt de nadruk
moet worden gelegd op de controles bij verzending en de organisatievan de controles die kunnen worden verricht op de plaats van bestem-ming; dat bij deze procedure wordt afgezien van de mogelijkheid omaan de binnengrenzen van de Gemeenschap veterinaire controles te
verrichten;
Overwegende dat deze aanpak inhoudt dat meer vertrouwen wordt
gesteld in de veterinaire controles die in het land van verzending wor-
den verricht; dat het land van verzending erop moet toezien dat de
veterinaire controles op adequate wijze worden verricht;
Overwegende dat in het land van bestemming de veterinaire controles
op de plaats van bestemming steekproefsgewijs kunnen worden ver-
richt; dat evenwel, wanneer er ernstige vermoedens van onregelmatig-heden bestaan, de veterinaire controle mag worden verricht terwijl degoederen nog onderweg zijn;
Overwegende dat het aan de Lid-Staten staat om in een in te dienen
plan nader aan te geven op welke wijze zij de controles denken teverrichten en dat deze plannen aan communautaire goedkeuring dienente worden onderworpen;
(1) PB nr. C 225 van 31. 8. 1988, blz. 4.
(2) PB nr. C 326 van 19. 12. 1988, blz. 28.
(3) PB nr. L 56 van 6. 3. 1989, blz. 7.
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 3
bB
Overwegende dat moet worden bepaald welk gevolg moet worden
gegeven aan een veterinaire controle waarbij wordt geconstateerd datde zending niet volgens de voorschriften geschiedt; dat in dit verband
drie gevallen zijn te onderscheiden: in het eerste moet worden voor-
zien in de regularisatie van onjuiste of onvolledige documenten, in hettweede gaat het erom elk risico te voorkomen wanneer een besmette-lijke dierziekte, een nieuwe ernstige en besmettelijke ziekte of eenandere aandoening die een gevaar kan opleveren voor de veestapel of
de volksgezondheid wordt geconstateerd, en in het derde betreft het
goederen, die om andere dan de hierboven genoemde redenen, nietaan de gestelde voorwaarden voldoen;
Overwegende dat moet worden voorzien in een procedure voor de
regeling van mogelijke geschillen in verbandmet zend ingen van eeninrichting, een produktiecentrum of een onderneming;
Overwegende dat moet worden voorzien in beschermende maatrege-
len; dat, met name voor de doeltreffendheid, de verantwoordelijkheid
ter zake in de eerste plaats moet berusten bij het land van verzending;dat de Commissie snel moet kunnen optreden, waarbij zij zich metname ter plaatse moet kunnen begeven en adequate maatregelen moetkunnen nemen;
Overwegende dat de bepalingen van deze richtlijn slechts doeltreffend
kunnen zijn wanneer zij van toepassing zijn op alle goederen waar-
voor in het intracommunautaire handelsverkeer veterinaire voorschrif-
ten gelden;
Overwegende evenwel dat de Lid-Staten zich, voor wat bepaalde epi-
demische dierziekten betreft, nog in moeilijke situaties op gezond-heidsgebied bevinden en dat in afwachting van een communautaireaanpak van de bestrijding van deze ziekten het punt van de controle
van het intracommunautaire handelsverkeer in levende dieren voorlo-
pig terzijde dient te worden gelaten en controle van documenten tij-dens het vervoer mogelijk dient te worden gemaakt; dat, bij de hui-dige stand van zaken op het gebied van de harmonisatie, en inafwachting van communautaire voorschriften voor goederen waarvoor
nog geen geharmoniseerde voorschriften gelden, de voorschriften van
het landvan bestemming van toepassing moeten zijn, voor zover zijmet artikel 36 van het Verdrag in overeenstemming zijn;
Overwegende dat de in de bestaande richtlijnen vervatte bepalingen
moeten worden aangepast aan die van deze richtlijn;
Overwegende dat deze regels voor 1993 opnieuw dienen te worden
bezien;
Overwegende dat de maatregelen ter uitvoering van deze richtlijn die-
nen te worden vastgesteld door de Commissie; dat daartoe dient te
worden voorzien in procedures waarbij in het kader van het PermanentVeterinair ComitVWSOp een nauwe en doeltreffende samenwerking tussende Commissie en de Lid-Staten tot stand wordt gebracht,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
De Lid-Staten zien erop toe dat de veterinaire controles op produkten
van dierlijke oorsprong die vallen onder de in bijlage A vermelderichtlijnen of onder artikel 14 en die zijn bestemd om in de handel te
worden gebracht, onverminderd het bepaalde in artikel 6, niet meer
aan de grenzen, maar overeenkomstig deze richtlijn worden uitge-voerd.
Artikel 2
In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder:1. veterinaire controle: materiVWOCMle controles en/of administratieve for-
maliteiten met betrekking tot de in artikel 1 bedoelde produkten dierechtstreeks of zijdelings strekken tot bescherming van de gezond-heidvan mens of d ier;
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 4
bB
2. handelsverkeer: handelsverkeer tussen Lid-Staten in goederen in de
zin van artikel 9, lid2, van het Verd rag;
3. inrichting: onderneming waar de in artikel 1 bedoelde produkten
worden geproduceerd, opgeslagen of bewerkt;
4. bevoegde autoriteit: de voor het verrichten van veterinaire controles
bevoegde centrale autoriteit van een Lid-Staat of elke autoriteit aanwie zij deze bevoegdheid heeft overgedragen;
5. officiVWOCMle dierenarts: de door de bevoegde centrale autoriteit van de
Lid-Staat aangewezen dierenarts.
HOOFDSTUK I
Controlebijdeoorsprong
Artikel 3
1. De Lid-Staten zien erop toe dat alleen voor de handel bestemd
zijn de in artikel 1 bedoelde produkten die overeenkomstig de commu-
nautaire voorschriften voor de desbetreffende bestemming zijn verkre-
gen, gecontroleerd, gemerkt en geVWOCMtiketteerd en die tot de erin ver-melde eindbestemming vergezeld gaan van het gezondheidscertificaat,het keuringscertificaat of van andere documenten, zoals voorgeschre-ven bij de communautaire veterinaire regelgeving.
De inrichtingen van oorsprong zien er door middel van voortdurende
eigen controle op toe dat deze produkten voldoen aan de eisen van deeerste alinea.
Onverminderd de controlerende taken waarmee de officiVWOCMle dierenarts
door de communautaire voorschriften wordt belast, verricht de
bevoegde autoriteit een regelmatige controle van de inrichtingen om
zich ervan te vergewissen dat de voor het handelsverkeer bestemdeprodukten voldoen aan de communautaire eisen of — in de in lid 3van dit artikel en in artikel 14 bedoelde gevallen — aan de eisen vande Lid-Staat van bestemming.
Wanneer er gegronde verdenking bestaat dat niet aan de voorschriften
wordt voldaan, verricht de bevoegde autoriteit de nodige controles entreft, indien de verdenking wordt bevestigd, passende maatregelen, zo
nodig schorsing van de erkenning.
2. In geval van vervoer naar meer dan VWSOpVWSOpn bestemming, moeten er
van de produkten evenveel partijen worden gemaakt als er bestemmin-
gen zijn. Elke partij moet vergezeldgaan van genoemdcertificaat of
document.
Wanneer de in artikel 1 bedoelde produkten bestemd zijn om naar een
derde land te worden uitgevoerd, blijft het vervoer onder douanetoe-
zicht tot op de plaats waar het grondgebied van de Gemeenschapwordt verlaten.
3. Wanneer Lid-Staten produkten uit bepaalde derde landen op
facultatieve basis invoeren, stellen zij de Commissie en de andereLid-Staten daarvan in kennis.
Wanneer de produkten op het grondgebied van de Gemeenschap wor-
den binnengebracht door een andere Lid-Staat dan die welke hierbo-ven worden bedoeld, controleert die Lid-Staat de documenten betref-fende de oorsprong en de bestemming van die produkten, overeen-
komstig artikel 6, lid1.
De Lid-Staten van bestemming verbieden dat de betrokken produkten
vanaf hun grondgebied opnieuw worden verzonden, behalve naar een
andere Lid-Staat die van dezelfde mogelijkheid gebruik maakt.
Artikel 4
1. De Lid-Staten van verzending treffen de nodige maatregelen
opdat de veterinaire voorschriften in alle stadia van produktie, opslag,verhandeling en vervoer van de in artikel 1 bedoelde produkten doorde ondernemers worden nageleefd.
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 5
bB
Zij zien er in het bijzonder op toe dat:
— de produkten die overeenkomstig de in bijlage A bedoelde richtlij-
nen zijn verkregen, vanuit diergeneeskundig oogpunt op dezelfdewijze worden gecontroleerd, ongeacht of zij voor het intracommu-nautaire verkeer dan wel voor de nationale markt bestemd zijn,
— de onder bijlage B vallende produkten niet naar het grondgebied
van een andere Lid-Staat worden verzonden indien zij om in arti-
kel 36 van het Verdrag aangegeven redenen op hun eigen grondge-bied niet in de handel mogen worden gebracht.
2. De Lid-Staten van verzending treffen passende wettelijke,
bestuursrechtelijke of strafrechtelijke maatregelen om aan overtreding
van de veterinaire wetgeving door natuurlijke personen of rechtsperso-
nen sancties te verbinden indien blijkt dat de communautaire voor-schriften niet in acht zijn genomen, in het bijzonder wanneer wordtgeconstateerd dat de opgestelde certificaten of documenten niet over-eenstemmen met de feitelijke staat van de produkten of dat het keur-merk is aangebracht op produkten die niet aan die voorschriften vol-
doen.
HOOFDSTUK II
Controlesterbestemming
Artikel 5
1. De Lid-Staten van bestemming passen de volgende controlemaat-
regelen toe:
a) de bevoegde autoriteit kan op de plaats van bestemming van de
goederen via steekproefsgewijze en niet-discriminerende veterinairecontroles nagaan of aan artikel 3 is voldaan; zij kan bij die gele-
genheidmonsters nemen.
Beschikt de bevoegde autoriteit van de Lid-Staat van doorvoer of
van de Lid-Staat van bestemming over gegevens die een overtre-
ding doen vermoeden, dan kunnen er bovendien nog controles wor-
den verricht tijdens het vervoer van de goederen op haar grondge-bied met inbegrip van de controle van de overeenstemming van devervoermiddelen;
b) indien de in artikel 1 bedoelde produkten van oorsprong zijn uit
een andere Lid-Staat en bestemd zijn voor
— een inrichting die onder verantwoordelijkheid staat van een offi-
ciVWOCMle dierenarts, moet deze zich ervan vergewissen dat die pro-dukten alleen in die inrichting worden toegelaten indien ze,voor wat het merken en de begeleidende documenten betreft,voldoen aan de eisen van artikel 3, lid 1, of in het geval van de
in bijlage B bedoelde produkten, voorzien zijn van het in het
landvan bestemming voorgeschreven d ocument,
— een erkende tussenpersoon die de partijen verdeelt, dan wel een
filiaalbedrijf of een inrichting die niet onder permanente con-trole valt, dienen deze, alvorens de partijen te verdelen of teverhandelen, na te gaan of de merken, het certificaat of de
documenten, bedoeld in het eerste streepje, aanwezig zijn en de
bevoegde autoriteit in kennis te stellen van nalatigheden ofonregelmatigheden,
— andere afnemers, met name in geval van gedeeltelijke lossing
tijdens het vervoer, moet de partij overeenkomstig artikel 3, lid1, vergezeldgaan van het origineel van het in het eerstestreepje bedoelde certificaat.
De door de in het tweede en derde streepje bedoelde afnemers te
verstrekken garanties worden vastgesteld in het kader van een over-eenkomst die bij de in lid 3 bedoelde voorafgaande registratie met
de bevoegde autoriteit moet worden ondertekend. Deze laatste gaat
door middel van steekproefsgewijze controles na of deze garantiesin acht worden genomen.
2. Onverminderd artikel 4, kan indien de communautaire normen
die bij de communautaire regelgeving zijn voorgeschreven, niet zijn
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 6
bB
vastgesteld en in het geval bedoeld in artikel 14, de Lid-Staat van
bestemming met inachtneming van de algemene bepalingen van hetVerdrag verlangen dat de inrichting van oorsprong aan de bij de natio-
nale regelgeving van die Lid-Staat vastgestelde normen voldoet. De
Lid-Staat van oorsprong vergewist zich ervan dat de desbetreffendeprodukten aan deze eisen voldoen.
3. Ondernemers die zich produkten laten toezenden uit een andere
Lid-Staat of een partij van dergelijke produkten volledig verdelen:
a) zijn op verzoek van de bevoegde autoriteit onderworpen aan voor-
afgaande registratie;
b) houden een register bij waarin deze leveringen worden ingeschre-
ven;
c) dienen op verzoek van de bevoegde autoriteit de aankomst van pro-
dukten afkomstig uit een andere Lid-Staat aan te melden, voorzover zulks noodzakelijk is voor het verrichten van de in lid 1
bedoelde controles;
d) bewaren de gezondheidscertificaten of de documenten bedoeld in
artikel 3 gedurende een door de bevoegde autoriteit vast te stellenperiode van minimaal zes maanden zodat deze op verzoek aan de
bevoegde autoriteit kunnen worden getoond.
4. De uitvoeringsbepalingen van dit artikel worden vastgesteld vol-
gens de procedure van artikel 18.
5. Aan de hand van een verslag van de Commissie, vergezeld van
eventuele wijzigingsvoorstellen, beziet de Raad dit artikel opnieuw
binnen een termijn van drie jaar na de tenuitvoerlegging van deze
richtlijn.
Artikel 6
1. De Lid-Staten zien erop toe dat bij de controles op plaatsen
waar produkten uit derde landen op het in bijlage I van Richtlijn 90/
675/EEG(
1)omschreven grondgebied kunnen worden binnengebracht,
zoals havens, luchthavens en inspectieposten aan de grens met derdelanden, de volgende maatregelen worden getroffen:
a) controle van de documenten betreffende de oorsprong van de pro-
dukten,
b) voor produkten van communautaire oorsprong, toepassing van de
in artikel 5 voorgeschreven controleregels,
c) voor produkten uit derde landen, toepassing van de bij Richtlijn
90/675/EEG vastgestelde regels.
2. In afwijking van lid1 word en evenwel vanaf 1 januari 1993 op
alle produkten die rechtstreeks via geregelde lijndiensten tussen twee
plaatsen op het geografische grondgebied van de Gemeenschap wor-
den vervoerd, de in artikel 5 bedoelde controlevoorschriften toegepast.
Artikel 7
1. Indien de bevoegde autoriteiten van een Lid-Staat bij een con-
trole op de plaats van bestemming of tijdens het vervoer constaterendat:
a) er verwekkers van in Richtlijn 82/894/EEG(
2), laatstelijk gewijzigd
bij Beschikking 89/162/EEG van de Commissie(3), bedoelde ziek-
ten, zoVWSCpnoses, ziekten of andere aandoeningen die een ernstiggevaar voor mens of dier kunnen opleveren aanwezig zijn, of datde produkten afkomstig zijn uit een met een epidemische dierziektebesmet gebied, gelasten zij dat de partij wordt vernietigd of voor
(1) PB nr. L 373 van 31. 12. 1990, blz. 1.
(2) PB nr. L 378 van 31. 12. 1982, blz. 58.
(3) PB nr. L 61 van 4. 3. 1989, blz. 48.bM2
bB
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 7
bB
andere, bij de communautaire wetgeving voorgeschreven doelein-
den wordt gebruikt, behalve voor wat betreft de veterinairrechte-lijke aspecten als het gaat om produkten die onderworpen zijn aan
een van de in artikel 4 van Richtlijn 80/215/EEG(
1), laatstelijk
gewijzigdbij Richtlijn 88/660/EEG(2), bedoelde behandelingen.
De aan de destructie van de partij verbonden kosten komen voor
rekening van de verzender of diens gemachtigde.
De bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van bestemming stellen
de bevoegde autoriteiten van de andere Lid-Staten en de Commis-sie onmiddellijk per telex in kennis van de geconstateerde feiten,de genomen beslissingen en de redenen daarvoor.
De in artikel 9 bedoelde vrijwaringsmaatregelen kunnen worden
toegepast.
Voorts kan de Commissie, op verzoek van een Lid-Staat en vol-
gens de procedure van artikel 17, ten einde het hoofd te bieden aansituaties waarin de communautaire regelgeving niet voorziet, allemaatregelen vaststellen die noodzakelijk zijn om te komen tot een
gezamenlijke aanpak van de Lid-Staten;
b) de goederen niet voldoen aan de voorschriften van de communau-
taire richtlijnen of, bij ontstentenis van besluiten over de commu-
nautaire normen waarin de richtlijnen voorzien, aan de nationalenormen, kunnen zij — indien zulks op grond van de hygiVWOCMnischeof veterinairrechtelijke voorschriften mogelijk is — de verzenderof diens gemachtigde de keuze laten tussen
— de destructie van de goederen, of
— het gebruik van de goederen voor andere doeleinden, met inbe-
grip van terugzending, met toestemming van de bevoegde auto-
riteit van de inrichting van oorsprong.
Indien echter blijkt dat het certificaat of het vervoersdocument
gebreken vertoont, kan worden toegestaan dat de verzender deze
binnen een bepaalde termijn verhelpt, voordat van laatstgenoemdemogelijkheidgebruik word t gemaakt.
2. De Commissie stelt de lijst van de in lid 1 bedoelde ziektever-
wekkers of ziekten, alsook de uitvoeringsbepalingen van dit artikel,
vast volgens de procedure van artikel 18.
Artikel 8
1. In de in artikel 7 bedoelde gevallen treedt de bevoegde autoriteit
van een Lid-Staat van bestemming onverwijld in contact met de
bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van verzending. Deze nemen
alle nodige maatregelen en delen aan de bevoegde autoriteit van deeerste Lid-Staat de aard van de verrichte controles, de genomen beslis-singen en de redenen daarvan mede.
Indien deze vreest dat die maatregelen ontoereikend zijn, zoekt zij
met de bevoegde autoriteit van de betrokken Lid-Staat naar wegen enmiddelen om de situatie te verhelpen, in voorkomend geval door eenbezoek ter plaatse.
Wanneer op grond van de in artikel 7 bedoelde controles een her-
haalde nalatigheid wordt geconstateerd, stelt de bevoegde autoriteit
van de Lid-Staat van bestemming de Commissie en de veterinairediensten van de andere Lid-Staten daarvan in kennis.
De Commissie kan op verzoek van de bevoegde autoriteit van de Lid-
Staat van bestemming of op eigen initiatief, gezien de aard van de
geconstateerde overtreding:
— een inspectie ter plaatse gelasten,
— een officiVWOCMle dierenarts, wiens naam moet voorkomen op een door
de Commissie op voorstel van de Lid-Staten op te stellen lijst en
(1) PB nr. L 47 van 21. 2. 1980, blz. 4.
(2) PB nr. L 382 van 31. 12. 1988, blz. 35.
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 8
bB
die door de betrokken partijen wordt aanvaard, belasten met de
controle van de feiten in de betrokken inrichting,
— de bevoegde autoriteit verzoeken om intensievere monsterneming
op de produktie van de betrokken inrichting.
De Commissie deelt de Lid-Staten haar conclusies mede.
Wanneer deze maatregelen worden genomen ingevolge herhaalde nala-
tigheden van een inrichting, verhaalt de Commissie de uit de toepas-sing van de streepjes van de vierde alinea voortvloeiende kosten op debetrokken inrichting.
In afwachting van de conclusies van de Commissie moet de Lid-Staat
van verzending, op verzoek van de Lid-Staat van bestemming, de con-trole op de uit de betrokken inrichting afkomstige produkten verscher-pen en als het gaat om ernstige redenen uit het oogpunt van degezondheid van mens en dier, de erkenning schorsen.
De Lid-Staat van bestemming kan zijnerzijds de controle op de uit
diezelfde inrichting afkomstige produkten verscherpen.
Op verzoek van VWSOpVWSOpn van de twee betrokken Lid-Staten moet de Com-
missie — indien de nalatigheden in het advies van de deskundige wor-den bevestigd — volgens de procedure van artikel 17 passende maat-regelen treffen waarbij in het uiterste geval de Lid-Staten zelfs kunnen
worden gemachtigd om het binnenbrengen op hun grondgebied van de
uit deze inrichting afkomstige produkten voorlopig te verbieden. Diemaatregelen moeten zo spoedig mogelijk volgens de procedure vanartikel 17 worden bevestigd of opnieuw worden bezien.
De algemene uitvoeringsbepalingen van dit artikel worden volgens de
procedure van artikel 18 vastgesteld.
2. Deze richtlijn laat de beroepsmogelijkheden uit hoofde van de in
de Lid-Staten geldende wetgeving tegen de beslissingen van debevoegde autoriteiten onverlet.
De door de bevoegde autoriteit van de Lid-Staat van bestemming
genomen beslissingen moeten met opgave van redenen aan de verzen-
der of diens gemachtigde alsmede aan de bevoegde autoriteit van de
Lid-Staat van verzending worden meegedeeld.
Deze met redenen omklede beslissingen moeten op verzoek van de
verzender of diens gemachtigde schriftelijk aan de betrokkene wordenmeegedeeld met vermelding van de beroepsmogellijkheden die de in
de Lid-Staat van bestemming geldende wetgeving biedt, en van de
vorm waarin en de termijn waarbinnen de betreffende proceduresmoeten worden ingeleid.
Indien zich evenwel een geschil voordoet en — onverminderd deze
beroepsmogelijkheden — indien beide betrokken partijen hiermeeakkoordgaan, kunnen zij het geschil binnen een termijn van maximaal
een maand ter beoordeling voorleggen aan een deskundige die voor-
komt op een deskundigenlijst van de Gemeenschap die door de Com-missie zal worden opgesteld; de kosten van deze beoordeling komenvoor rekening van de Gemeenschap.
De deskundige dient zijn advies binnen een termijn van maximaal 72
uur uit te brengen. De partijen leggen zich bij het advies van de des-
kundige neer, met inachtneming van de communautaire veterinairewetgeving.
3. De kosten voor het terugsturen van de zending, de opslag van de
goederen, het gebruik daarvan voor andere doeleinden of de destructievan de goederen komen voor rekening van de afnemer.
HOOFDSTUK III
Gemeenschappelijkebepalingen
Artikel 9
1. Elke Lid-Staat stelt de andere Lid-Staten en de Commissie
onmiddellijk in kennis, behalve van het uitbreken op zijn grondgebied
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 9
bB
van de in Richtlijn 82/894/EEG bedoelde ziektes, van het uitbreken
van zoVWSCpnoses, ziektes of andere aandoeningen die voor de veestapel ofvoor de volksgezondheid een ernstig gevaar kunnen opleveren.
De Lid-Staat van oorsprong legt onmiddellijk de door de communau-
taire voorschriften voorgeschreven bestrijdings- of preventiemaatrege-
len ten uitvoer, met name de afbakening van de daarin bedoelde
beschermingszones, of stelt elke andere maatregel vast die hij passendacht.
De Lid-Staat van bestemming of van doorvoer die tijdens een controle
bedoeld in artikel 5 een van de in de eerste alinea bedoelde ziektes ofaandoeningen heeft geconstateerd, kan zo nodig de in de communau-taire voorschriften bedoelde preventieve maatregelen nemen.
In afwachting van de overeenkomstig lid 4 te nemen maatregelen, kan
de Lid-Staat van bestemming om ernstige redenen uit het oogpunt vande bescherming van de gezondheid van mens en dier, conservatoiremaatregelen nemen ten aanzien van de betrokken inrichtingen dan
wel, in geval van een epidemische dierziekte, ten aanzien van de in
de communautaire voorschriften bedoelde beschermingszone.
De door de Lid-Staten genomen maatregelen worden onverwijld aan
de Commissie en aan de andere Lid-Staten meegedeeld.
2. EVWSOpn of meer Commissievertegenwoordigers kunnen zich op ver-
zoek van de in lid 1, eerste alinea, bedoelde Lid-Staat of op initiatief
van de Commissie onmiddellijk ter plaatse begeven om, in samenwer-king met de bevoegde autoriteiten, de genomen maatregelen te bestu-deren. Zij brengen dan een advies over deze maatregelen uit.
3. Indien de Commissie niet van de genomen maatregelen op de
hoogte is gebracht of indien zij de genomen maatregelen ontoereikendacht, kan zij in samenwerking met de betrokken Lid-Staat, in afwach-ting van de vergadering van het Permanent Veterinair ComitVWSOp, conser-
vatoire maatregelen nemen ten aanzien van de produkten die uit het
door de epidemische dierziekte getroffen gebied of van een bepaaldeinrichting afkomstig zijn. Deze maatregelen worden onverwijld aanhet Permanent Veterinair ComitVWSOp voorgelegd om volgens de procedurevan artikel 17 te worden bevestigd, gewijzigd of tenietgedaan.
4. In alle gevallen ziet de Commissie erop toe dat de situatie zo
spoedig mogelijk in het Permanent Veterinair ComitVWSOp wordt bespro-ken. Zij stelt volgens de procedure van artikel 17 de nodige maatrege-len vast voor de in artikel 1 bedoelde produkten en, als dat gezien de
omstandigheden nodig is, voor de produkten van oorsprong of de
daarvan afgeleide produkten. De Commissie volgt het verdere verloopvan de situtatie en wijzigt op grond daarvan volgens dezelfde proce-dure de genomen beslissingen of trekt deze in.
5. De uitvoeringsbepalingen van dit artikel en met name de lijst
van zoVWSCpnoses of andere aandoeningen die een ernstig gevaar voor degezondheid van de mens kunnen opleveren, worden volgens de proce-dure van artikel 18 vastgesteld.
Artikel 10
Iedere Lid-Staat en de Commissie wijzen de voor de veterinaire con-
troles bevoegde dienst of diensten aan voor de uitvoering van de vete-rinaire controles en de samenwerking met de controlediensten van deandere Lid-Staten.
Artikel 11
De Lid-Staten dragen er tevens zorg voor dat het personeel van hun
veterinaire diensten, in voorkomend geval in samenwerking met het
personeel van andere ter zake bevoegde diensten, in staat wordtgesteldom met name:
— de ruimten, de kantoren, de laboratoria, de installaties, de vervoer-
middelen, de uitrusting en het materiaal, de schoonmaakmiddelenen onderhoudsprodukten, de bij produktie en behandeling van de
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 10
bB
produkten gebruikte procVWSOpdVWSOps, het merken en de etikettering en de
aanbiedingsvorm van de produkten te inspecteren;
— te controleren of het personeel de voorschriften van de in bijlage
A genoemde teksten naleeft;
— monsters te nemen van de produkten die worden gehouden voor
opslag of voor verkoop, in de handel worden gebracht of wordenvervoerd;
— de al dan niet computerverwerkte documentatie die nuttig is voor
de controles in het kader van de krachtens artikel 3, lid 1, geno-men maatregelen, aan een onderzoek te onderwerpen.
De gecontroleerde inrichtingen moeten de voor de uitvoering van hun
taak vereiste medewerking verlenen.
Artikel 12
1. Artikel 8, lid3, en d e artikelen 10 en 11 van Richtlijn 64/433/
EEG(
1), laatstelijk gewijzigdbij Richtlijn 88/657/EEG(2), worden
geschrapt.
2. Artikel 5, leden 3 en 4, en de artikelen 9, 10 en 11 van Richtlijn
71/118/EEG(3), laatstelijk gewijzigdbij Richtlijn 88/657/EEG, word en
geschrapt.
3. In Richtlijn 72/461/EEG(4), laatstelijk gewijzigdbij Richtlijn 87/
489/EEG(5),
i) worden artikel 5, leden 2, 3, 4 en 5, en de artikelen 6 en 8
geschrapt;
ii) worden in artikel 8 bis, de verwijzingen naar artikel 8 vervangen
door de verwijzing naar artikel 9 van Richtlijn 89/662/EEG.
4. Artikel 7, lid3, en d e artikelen 12 en 16 van Richtlijn 77/99/
EEG(6), laatstelijk gewijzigdbij Richtlijn 89/227/EEG(7), worden
geschrapt.
5. In Richtlijn 80/215/EEG
i) worden artikel 5, leden 2, 3, 4 en 5, en de artikelen 6 en 7
geschrapt;
ii) worden in artikel 7 bis de verwijzingen naar artikel 7 vervangen
door de verwijzing naar artikel 9 van Richtlijn 89/662/EEG.
6. Artikel 5, leden 3 en 4, en de artikelen 7, 8 en 12 van Richtlijn
85/397/EEG(8), gewijzigdbij Verord ening (EEG) nr. 3768/85(9), wor-
den geschrapt.
7. De leden 1 en 3 van artikel 10 van Richtlijn 88/657/EEG worden
geschrapt.
8. De artikelen 8 en 9 van Richtlijn 89/437/EEG(10) worden
geschrapt.
9. In bijlage B van Richtlijn 72/462/EEG(11) worden op het certifi-
caat toegevoegd: „Naam en adres van de eerste geadresseerde”.
Artikel 13
1. Aan de Richtlijnen 64/433/EEG en 71/118/EEG wordt het vol-
gende artikel toegevoegd:
(1) PB nr. 121 van 29. 7. 1964, blz. 2012/64.
(2) PB nr. L 382 van 31. 12. 1988, blz. 3.
(3) PB nr. L 55 van 8. 3. 1971, blz. 23.
(4) PB nr. L 302 van 31. 12. 1972, blz. 24.
(5) PB nr. L 280 van 3. 10. 1987, blz. 28.
(6) PB nr. L 26 van 31. 1. 1977, blz. 85.
(7) PB nr. L 93 van 6. 4. 1989, blz. 25.
(8) PB nr. L 226 van 24. 8. 1985, blz. 13.
(9) PB nr. L 362 van 31. 12. 1985, blz. 8.
(10) PB nr. L 212 van 22. 7. 1989, blz. 87.
(11) PB nr. L 302 van 31. 12. 1972, blz. 28.
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 11
bB
„Artikel 19
De voorschriften van Richtlijn 89/662/EEG (*) inzake veterinaire
controles in het intracommunautaire handelsverkeer in het vooruit-zicht van de totstandbrenging van de interne markt zijn met namevan toepassing voor wat betreft de controles bij de oorsprong, deorganisatie en de follow-up van de door de Lid-Staten van bestem-
ming te verrichten controles en de tenuitvoerlegging van de vrij-
waringsmaatregelen.
(*) PB nr. L 395 van 30. 12. 1989, blz. 13.”.
2. Aan de Richtlijnen 72/461/EEG en 80/215/EEG wordt het vol-
gende artikel toegevoegd:
„Artikel 15
De voorschriften van Richtlijn 89/662/EEG (*) inzake veterinaire
controles in het intracommunautaire handelsverkeer in het vooruit-zicht van de totstandbrenging van de interne markt zijn met namevan toepassing voor wat betreft de controles bij de oorsprong, deorganisatie en de follow-up van de door de Lid-Staten van bestem-ming te verrichten controles en de tenuitvoerlegging van de vrij-
waringsmaatregelen.
(*) PB nr. L 395 van 30. 12. 1989, blz. 13.”.
3. Aan Richtlijn 77/99/EEG wordt het volgende artikel toegevoegd:
„Artikel 24
De voorschriften van Richtlijn 89/662/EEG (*) inzake veterinaire
controles in het intracommunautaire handelsverkeer in het vooruit-
zicht van de totstandbrenging van de interne markt zijn met name
van toepassing voor wat betreft de controles bij de oorsprong, deorganisatie en de follow-up van de door de Lid-Staten van bestem-ming te verrichten controles en de tenuitvoerlegging van de vrij-waringsmaatregelen.
(*) PB nr. L 395 van 30. 12. 1989, blz. 13.”.
4. Aan de Richtlijnen 85/397/EEG en 88/657/EEG wordt het vol-
gende artikel toegevoegd:
„Artikel 18
De voorschriften van Richtlijn 89/662/EEG (*) inzake veterinaire
controles in het intracommunautaire handelsverkeer in het vooruit-zicht van de totstandbrenging van de interne markt zijn met name
van toepassing voor wat betreft de controles bij de oorsprong, de
organisatie en de follow-up van de door de Lid-Staten van bestem-ming te verrichten controles en de tenuitvoerlegging van de vrij-waringsmaatregelen.
(*) PB nr. L 395 van 30. 12. 1989, blz. 13.”.
5. Aan Richtlijn 89/437/EEG wordt het volgende artikel toege-
voegd:
„Artikel 17
De voorschriften van Richtlijn 89/662/EEG (*) inzake veterinaire
controles in het intracommunautaire handelsverkeer in het vooruit-zicht van de totstandbrenging van de interne markt zijn met name
van toepassing voor wat betreft de controles bij de oorsprong, de
organisatie en de follow-up van de door de Lid-Staten van bestem-ming te verrichten controles en de tenuitvoerlegging van de vrij-waringsmaatregelen.
(*) PB nr. L 395 van 30. 12. 1989, blz. 13.”.
Artikel 14
Tot en met 31 december 1992 valt het handelsverkeer in de in bijlage
B bedoelde produkten, in afwachting van een communautaire regelge-ving, onder de controleregels van de onderhavige richtlijn, in het bij-zonder onder die van artikel 5, lid 2.
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 12
bB
De Lid-Staten delen vVWSCMVWSCMr de in artikel 19 vermelde datum mee welke
voorwaarden en voorschriften thans van toepassing zijn op het han-delsverkeer in de in de eerste alinea bedoelde produkten.
De Raad stelt op voorstel van de Commissie vVWSCMVWSCMr 31 december 1991
de definitieve regeling vast die geldt voor het handelsverkeer in de inbijlage B bedoelde produkten.
Artikel 15
In artikel 9 van Richtlijn 64/432/EEG(
1) wordt het volgende punt
ingevoegd:
„2 bis. EVWSOpn of meer Commissievertegenwoordigers kunnen zich —
op verzoek van een Lid-Staat of op initiatief van de Com-missie — onmiddellijk ter plaatse begeven om, in overlegmet de bevoegde autoriteiten, de genomen maatregelen tebestuderen. Zij brengen dan een advies over deze maatre-
gelen uit.”.
Artikel 16
1. De Lid-Staten leggen de Commissie uiterlijk drie maanden vVWSCMVWSCMr
de in artikel 19, lid 1, genoemde datum een plan voor met de natio-nale maatregelen die zij denken te treffen om de doelstellingen vandeze richtlijn te verwezenlijken, in het bijzonder de frequentie van decontroles.
2. De Commissie onderzoekt de overeenkomstig lid 1 door de Lid-
Staten medegedeelde plannen.
3. Elk jaar en voor de eerste maal in 1991 richt de Commissie een
aanbeveling tot de Lid-Staten inzake een programma voor de controlesin het volgende jaar, waarover het Permanent Veterinair ComitVWSOp vantevoren advies heeft uitgebracht. Deze aanbeveling kan later worden
aangepast.
Artikel 17
1. In de gevallen waarin wordt verwezen naar de in dit artikel
omschreven procedure, leidt de voorzitter van het bij Besluit 68/361/EEG(
2) ingestelde Permanent Veterinair ComitVWSOp, hierna het „ComitVWSOp”
genoemd, deze procedure, hetzij op eigen initiatief, hetzij op verzoekvan een Lid-Staat, onverwijld in bij het ComitVWSOp.
2. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het ComitVWSOp een
ontwerp van de te nemen maatregelen voor. a
C1Het ComitVWSOp brengt
advies uit over dit ontwerp binnen een termijn van twee dagen. c
Het advies wordt uitgebracht met de meerderheid van stemmen die
voor de aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel van de
Commissie dient te nemen, in artikel 148, lid 2, van het Verdrag isvoorgeschreven. Bij stemming in het ComitVWSOp worden de stemmen vande vertegenwoordigers van de Lid-Staten overeenkomstig genoemdartikel gewogen. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.
3. De Commissie stelt de voorgenomen maatregelen vast indien
deze met het advies van het ComitVWSOp in overeenstemming zijn.
4. Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeenstemming zijn
met het advies van het ComitVWSOp of indien geen advies is uitgebracht,dient de Commissie onverwijld bij de Raad een voorstel betreffendede te nemen maatregelen in.
De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen.Indien na verloop van een termijn van vijftien dagen, te rekenen vanaf
de dag waarop het voorstel bij de Raad is ingediend, door deze geenbesluit is genomen, worden de voorgestelde maatregelen door de
(1) PB nr. 121 van 29. 7. 1964, blz. 1977/64.
(2) PB nr. L 255 van 18. 10. 1968, blz. 23.
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 13
bB
Commissie vastgesteld, behalve indien de Raad zich met gewone
meerderheid tegen deze maatregelen heeft uitgesproken.
Artikel 18
1. In de gevallen waarin wordt verwezen naar de in dit artikel
omschreven procedure, leidt de voorzitter van het bij Besluit 68/361/EEG ingestelde Permanent Veterinair ComitVWSOp, hierna het „ComitVWSOp”genoemd, deze procedure, hetzij op eigen initiatief, hetzij op verzoekvan een Lid-Staat, onverwijld in bij het ComitVWSOp.
2. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het ComitVWSOp een
ontwerp van de te nemen maatregelen voor. Het ComitVWSOp brengt adviesuit over dit ontwerp binnen een termijn die de voorzitter naar gelang
van de urgentie van de betrokken aangelegenheid kan vaststellen. Het
advies wordt uitgebracht met de meerderheid van stemmen die voorde aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel van de Com-missie dient te nemen, in artikel 148, lid 2, van het Verdrag is voorge-schreven. Bij stemming in het ComitVWSOp worden de stemmen van de ver-
tegenwoordigers van de Lid-Staten overeenkomstig genoemd artikel
gewogen. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.
3. De Commissie stelt de voorgenomen maatregelen vast indien
deze met het advies van het ComitVWSOp in overeenstemming zijn.
4. Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeenstemming zijn
met het advies van het ComitVWSOp of indien geen advies is uitgebracht,
dient de Commissie bij de Raad onverwijld een voorstel betreffendede te nemen maatregelen in.
De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen.
Indien na verloop van een termijn van drie maanden, te rekenen vanaf
de dag waarop het voorstel bij de Raad is ingediend, door deze geen
besluit is genomen, worden de voorgestelde maatregelen door deCommissie vastgesteld en onmiddellijk toegepast, behalve indien deRaad zich met gewone meerderheid tegen deze maatregelen heeft uit-gesproken.
HOOFDSTUK IV
Overgangs-enslotbepalingen
Artikel 19
1. VVWSCMVWSCMr 31 december 1990 beslist de Raad met gekwalificeerde
meerderheid van stemmen over het voorstel van de Commissie inzake
veterinaire controles in het intracommunautaire handelsverkeer inlevende dieren.
VVWSCMVWSCMr de in de eerste alinea genoemde datum neemt de Raad met
gekwalificeerde meerderheid van stemmen op voorstel van de Com-missie een besluit over de regels en algemene beginselen voor de con-trole in derde landen en op de invoer van onder deze richtlijn vallendeprodukten uit die landen. De controleposten aan de buitengrenzen en
de eisen waaraan deze posten moeten voldoen, zullen eveneens vVWSCMVWSCMr
die datum worden vastgesteld.
2. De Raad beziet de bepalingen van deze richtlijn vVWSCMVWSCMr 31 decem-
ber 1992 opnieuw aan de hand van een verslag van de Commissieover de opgedane ervaringen dat, eventueel, vergezeld gaat van voor-stellen waarover hij zich met gekwalificeerde meerderheid van stem-men uitspreekt.
Artikel 20
Tot en met 31 december 1992 en ten einde een geleidelijke invoering
van de bij de onderhavige richtlijn ingestelde controleregeling moge-lijk te maken, kunnen de Lid-Staten in afwijking van artikel 5, lid 1:
— een controle van documenten tijdens het vervoer van vlees en
daarvan afgeleide produkten handhaven, ten einde zich te verge-wissen van de naleving van de specifieke vereisten waarin de com-
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 14
bB
munautaire regelgeving voorziet op het gebiedvan mond - en
klauwzeer en varkenspest,
— controle van documenten verrichten tijdens het vervoer van uit
derde landen ingevoerde produkten die voor hen zijn bestemd.
Artikel 21
De Raad stelt met gekwalificeerde meerderheid van stemmen op voor-
stel van de Commissie vVWSCMVWSCMr 1 oktober 1992 de regeling vast die na
het verstrijken van de geldigheidsdatum van de in artikel 20 bedoelde
overgangsbepalingen van toepassing is.
Artikel 22
De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepa-
lingen in werking treden om aan deze richtlijn te voldoen op eendatum die dient te worden vastgesteld bij het besluit dat vVWSCMVWSCMr 31december 1990 dient te worden genomen overeenkomstig artikel 19,lid 1, tweede alinea, maar uiterlijk op 31 december 1991.
De Helleense Republiek beschikt evenwel over een extra termijn van
een jaar om aan deze richtlijn te voldoen.
Artikel 23
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 15
bB
BIJLAGE A
Veterinairewetgeving
— Richtlijn 64/433/EEG van de Raad van 26 juni 1964 inzake gezondheids-
vraagstukken op het gebiedvan het intracommunautaire hand elsverkeer in
vers vlees (PB nr. 121 van 29. 7. 1964, blz. 2012/64), laatstelijk gewijzigd
bij Richtlijn 88/657/EEG (PB nr. L 382 van 31. 12. 1988, blz. 3);
— Richtlijn 71/118/EEG van de Raad van 15 februari 1971 inzake gezond-
heidsvraagstukken op het gebied van het handelsverkeer in vers vlees van
pluimvee (PB nr. L 55 van 8. 3. 1971, blz. 23), laatstelijk gewijzigdbij
Richtlijn 88/657/EEG (PB nr. L 382 van 31. 12. 1988, blz. 3);
— Richtlijn 72/461/EEG van de Raad van 12 december 1972 inzake veteri-
nairrechtelijke vraagstukken op het gebiedvan het intracommunautaire han-
delsverkeer in vers vlees (PB nr. L 302 van 31. 12. 1972, blz. 24), laatste-
lijk gewijzigdbij Richtlijn 87/489/EEG (PB nr. L 280 van 3. 10. 1987, blz.
28);
— Richtlijn 77/99/EEG van de Raad van 21 december 1976 inzake gezond-
heidsvraagstukken op het gebied van het intracommunautaire handelsver-
keer in vleesprodukten (PB nr. L 26 van 31. 1. 1977, blz. 85), laatstelijk
gewijzigdbij Richtlijn 89/227/EEG (PB nr. L 93 van 6. 4. 1989, blz. 25);
— Richtlijn 80/215/EEG van de Raad van 22 januari 1980 inzake veterinair-
rechtelijke vraagstukken op het gebiedvan het intracommunautaire hand els-
verkeer in vleesprodukten (PB nr. L 47 van 21. 2. 1980, blz. 4), laatstelijk
gewijzigdbij Richtlijn 88/660/EEG (PB nr. L 382 van 31. 12. 1988, blz.
35);
— Richtlijn 85/397/EEG van de Raad van 5 augustus 1985 inzake hygiVWOCMnische
en veterinairrechtelijke problemen bij het intracommunautaire handelsver-
keer in warmtebehandelde melk (PB nr. L 226 van 24. 8. 1985, blz. 13),
laatstelijk gewijzigdbij Verord ening (EEG) nr. 3768/85 (PB nr. L 362 van
31. 12. 1985, blz. 8);
— Richtlijn 88/657/EEG van de Raad van 14 december 1988 tot vaststelling
van de eisen voor de produktie van en het handelsverkeer in gehakt, vlees
in stukken van minder dan 100 gram en vleesbereidingen (PB nr. L 382
van 31. 12. 1988, blz. 3)(1);
— Richtlijn 89/437/EEG van de Raad van 20 juni 1989 inzake hygiVWOCMne- en
gezondheidsvraagstukken bij de bereiding en het in de handel brengen van
eiprodukten (PB nr. L 212 van 22. 7. 1989, blz. 87)(1);
— Richtlijn 91/495/EEG van de Raad van 27 november 1990 inzake gezond-
heidsvoorschriften en veterinairrechtelijke voorschriften voor de produktie
en het in de handel brengen van konijnevlees en vlees van gekweekt wild
(PB nr. L 268 van 24. 9. 1991, blz. 41) (Met uitzondering van konijnevlees
en vlees van gekweekt wild ingevoerd uit derde landen).
(1) Met ingang van 1 januari 1992.bM1
1989L0662 — NL — 18.12.1990 — 002.001 — 16
bB
BIJLAGE B
Produkten waarvoor geen communautaire harmonisatie geldt, maar waar-
van het handelsverkeer zal worden onderworpen aan de controles voorzien
bijdezerichtlijn
Produkten van dierlijke oorsprong die onder bijlage II van het Verdrag vallen:
— vlees van vrij wild;
— rauwe melk en melkprodukten;
— aquicultuurprodukten bestemd voor menselijke consumptie;— visserijprodukten bestemd voor menselijke consumptie;— voor menselijke consumptie bestemde levende tweekleppige weekdieren;— produkten op basis van vlees van konijn en van wild;— bloed;— gesmolten dierlijk vet, vetkanenkoek en bijprodukten van de vetsmelterij;— honing;
— voor menselijke consumptie bestemde slakken;
— voor menselijke consumptie bestemde kikkerbilletjes.bM1
bB