1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B VERORDENING (EG) Nr. 2223/96 VAN DE RAAD
van 25 juni 1996
inzake het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Gemeenschap
(PB L 310 van 30.11.1996, blz. 1)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1 Verordening (EG) nr. 448/98 van de Raad van 16 februari 1998 L 58 1 27.2.1998
►M2 Verordening (EG) nr. 1500/2000 van de Commissie van 10 juli 2000 L 172 3 12.7.2000
►M3 Verordening (EG) nr. 2516/2000 van het Europees Parlement en de Raad
van 7 november 2000L 290 1 17.11.2000
►M4 Verordening (EG) nr. 995/2001 van de Commissie van 22 mei 2001 L 139 3 23.5.2001
►M5 Verordening (EG) nr. 2558/2001 van het Europees Parlement en de Raad
van 3 december 2001L 344 1 28.12.2001
►M6 Verordening (EG) nr. 113/2002 van de Commissie van 23 januari 2002 L 21 3 24.1.2002
►M7 Verordening (EG) nr. 359/2002 van het Europees Parlement en de Raad
van 12 februari 2002L 58 1 28.2.2002
►M8 Verordening (EG) nr. 1267/2003 van het Europees Parlement en de Raad
van 16 juni 2003L 180 1 18.7.2003
NB: Deze geconsolideerde versie bevat referenties naar de Europese rekeneenheid en/of ecu. Vanaf 1 januari 1999 moeten beide
worden gelezen als referentie naar de euro — Verordening (EEG) nr. 3308/80 van de Raad (PB L 345 van 20.12.1980, blz.1) en Verordening (EG) nr. 1103/97 van de Raad (PB L 162 van 19.6.1997, blz. 1).
▼B
VERORDENING (EG) Nr. 2223/96 VAN DE RAAD
van 25 juni 1996
inzake het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen
in de Gemeenschap
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,inzonderheid op artikel 213,
Gezien de ontwerp-verordening die door de Commissie is ingediend,Gezien het advies van het Europees Parlement (
1),
Gezien het advies van het Europees Monetair Instituut (2),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (3),
(1) Overwegende dat voor de uitvoering van en het toezicht op de
Economische en Monetaire Unie behoefte bestaat aan verge-
lijkbare, actuele en betrouwbare informatie over de structuur en
de ontwikkeling van de economische situatie in ieder land en/ofiedere regio;
(2) Overwegende dat de Commissie moet bijdragen tot het beheervan de Economische en Monetaire Unie en met name aan de Raad
verslag moet uitbrengen over de vooruitgang die de Lid-Staten
hebben geboekt bij het nakomen van hun verplichtingenbetreffende de totstandbrenging van de Economische en Mone-taire Unie;
(3) Overwegende dat de economische rekeningen een basisinstrumentzijn voor de analyse van de economische situatie van een land en/of een regio, voor zover ze zijn uitgewerkt op basis van dezelfde,niet voor verschillende uitleg vatbare beginselen;
(4) Overwegende dat de Commissie aggregaten van de nationalerekeningen voor de administratieve en met name budgettaireberekeningen dient te gebruiken;
(5) Overwegende dat in 1970 een administratief document met alstitel „Europees stelsel van economische rekeningen” (ESER)
werd gepubliceerd, dat betrekking had op het door deze verorde-
ning bestreken gebied en dat door het Bureau voor de Statistiekvan de Europese Gemeenschappen als enige instantie en onderzijn uitsluitende verantwoordelijkheid was opgesteld; dat ditdocument de voltooiing was van het werk dat gedurende
verscheidene jaren door het Bureau voor de Statistiek van de
Europese Gemeenschappen in samenwerking met de nationalebureaus voor de statistiek van de Lid-Staten werd verricht teruitwerking van een systeem van nationale rekeningen datbeantwoordde aan de behoeften van de economische en socialepolitiek van de Gemeenschap en dat het de Gemeenschapsversie
vormde van het systeem van nationale rekeningen van de
Verenigde Naties, dat tot dan toe in de Gemeenschap wasgebruikt;
(6) Overwegende dat in 1979 een tweede druk van dit document werd
gepubliceerd, waarin de oorspronkelijke tekst was bijgewerkt
(hierna „ESER, 2e druk”, genoemd) (4);
(7) Overwegende dat de Statistische Commissie van de VerenigdeNaties in februari 1993 het nieuwe systeem van nationalerekeningen (System of National Accounts (SNA)) heeft goed-1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 2
(1) PB nr. C 287 van 30. 10. 1995, blz. 114.
(2) Advies uitgebracht op 21 juni 1995 (nog niet verschenen in het Publikatie-
blad).
(3) PB nr. C 133 van 31. 5. 1995, blz. 2.
(4) Europees Stelsel van Economische Rekeningen ESER, 2e druk, Bureau voor
de Statistiek van de Europese Gemeenschappen, Luxemburg, 1979. (Neder-
landstalige versie van 1984).
▼B
gekeurd, teneinde ervoor te zorgen dat de resultaten voor alle
landen die lid zijn van de Verenigde Naties op mondiaal niveauvergelijkbaar zijn;
(8) Overwegende dat, op het gebied van de milieurekeningen,rekening moet worden gehouden met de mededeling van de
Commissie aan het Europees Parlement en aan de Raad „Richt-
snoeren voor de Europese Unie inzake milieu-indicatoren en eengroene nationale boekhouding”;
(9) Overwegende dat de Gemeenschap, op een wijze die beidepartijen tot voordeel strekt, met derde landen, en met name metdie welke deel uitmaken van de Europese Economische Ruimte(EER), samenwerkt;
(10) Overwegende dat een Europees rekeningensysteem moet wordeningevoerd ten behoeve van de Economische en Monetaire Unie enmoet worden gebruikt voor de opstelling van de in communau-taire besluiten voorgeschreven nationale en regionale rekeningen;
(11) Overwegende dat de resultaten van de rekeningen en tabellen vanalle Lid-Staten, die volgens het met deze verordening ingevoerdesysteem zijn opgesteld, op vaste tijdstippen door de Commissieter beschikking van de gebruikers moeten worden gesteld, met
name voor het toezicht op de economische convergentie en
teneinde de grootst mogelijke coördinatie van het economischbeleid van de Lid-Staten te verzekeren;
(12) Overwegende dat het met deze verordening ingevoerde systeemgeleidelijk in de plaats van alle andere systemen moet treden alsreferentiekader voor gemeenschappelijke normen, definities,classificaties en registratieregels, dat bestemd is voor de opstel-ling van de rekeningen van de Lid-Staten ten behoeve van de
Gemeenschap en waarmee resultaten kunnen worden verkregen
die van Lid-Staat tot Lid-Staat vergelijkbaar zijn;
(13) Overwegende dat deze statistische resultaten, met inachtneming
van het doorzichtigheidsbeginsel, toegankelijk voor de burgers
moeten zijn;
(14) Overwegende dat het met deze verordening ingevoerde systeem
de aan de economische structuur van de Lid-Staten aangepaste
versie van het SNA van de Verenigde Naties is en de opzethiervan in acht moet nemen, zodat men de beschikking krijgt overinformatie die vergelijkbaar is met die van de belangrijkstemondiale handelspartners;
(15) Overwegende dat niet alle groepen van statistische rekeningen entabellen op hetzelfde moment behoeven te worden opgesteld endat enkel de voor de behoeften van de Gemeenschap onontbeer-
lijke informatie op vaste tijdstippen statistisch bewerkt en aan de
Commissie medegedeeld moet worden;
(16) Overwegende echter dat, in verband met de omvang en het belang
van de bedoelde rekeningen, de gedetailleerdheid en de
geografische draagwijdte, alsmede de huidige stand van zakenop statistisch gebied in de Lid-Staten, bij wijze van uitzonderingtijdelijk langere termijnen voor de indiening van de gegevensworden toegestaan aan Lid-Staten waarvoor het objectief gezien
onmogelijk is zich aan de in deze verordening voorgeschreven
termijnen te houden;
(17) Overwegende dat een beslissing over de toerekening van indirect
gemeten diensten van financiële intermediairs (IGDFI) op een
later tijdstip moet worden genomen;
(18) Overwegende dat, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, de
vaststelling van gemeenschappelijke statistische normen met het
oog op de produktie van vergelijkbare informatie alleen opcommunautair niveau efficiënt kan plaatsvinden en dat detoepassing ervan in iedere Lid-Staat zal geschieden onder deverantwoordelijkheid van de organisaties en instellingen die metde samenstelling van de officiële statistieken belast zijn;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 3
▼B
(19) Overwegende dat moet worden gezorgd voor een procedure om in
samenwerking met het Comité statistisch programma van de
Europese Gemeenschappen (CSP), dat is opgericht bij Besluit 89/382/EEG, Euratom (
1), de bepalingen in deze verordening aan te
passen en bij te werken; dat deze aanpassingsprocedure zichbeperkt tot wijzigingen die de eigen middelen niet doentoenemen;
(20) Overwegende dat het Comité statistisch programma en hetComité voor monetaire, financiële en betalingsbalansstatistiek(CMFB), dat is opgericht bij Besluit 91/115/EEG (
2), zich voor het
ontwerp voor deze verordening hebben uitgesproken;
(21) Overwegende dat Richtlijn 89/130/EEG, Euratom van de Raadvan 13 februari 1989 betreffende de harmonisatie van deopstelling van het bruto nationaal produkt tegen marktprijzen (
3)
(BNPmp) bepaalt dat de vergelijkbaarheid van het BNPmp wordtgewaarborgd door inachtneming van de definities en registratie-regels van het Europees stelsel van economische rekeningen; dat
volgens Verordening (EEG, Euratom) nr. 1553/89 van de Raad
van 29 mei 1989 betreffende de definitieve uniforme regelingvoor de inning van de eigen middelen uit de belasting over detoegevoegde waarde (
4) de indeling van de belastbare handelingen
voor de berekening van het gewogen gemiddelde BTW-tarief
wordt bepaald aan de hand van de nationale rekeningen die
overeenkomstig het Europees stelsel van economische rekeningenzijn opgesteld en dat voor die besluiten, evenals in het kader vanVerordening (EG) nr. 3605/93 van de Raad van 22 november1993 betreffende de toepassing van het Protocol betreffende deprocedure bij buitensporige tekorten (
5), Besluit 94/728/EG,
Euratom van de Raad van 31 oktober 1994 betreffende het stelsel
van eigen middelen van de Europese Gemeenschappen (6)e n
Beschikking 94/729/EG van de Raad van 31 oktober 1994betreffende de begrotingsdiscipline (
7), een overgangsperiode
dient te worden bepaald voor de toepassing van het met deze
verordening ingevoerde systeem,
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Artikel 1
Doelstellingen
1. Deze verordening heeft ten doel het Europees rekeningenstelsel
1995, hierna „ESR 1995” genoemd, in te voeren door middel van:
a) methoden betreffende gemeenschappelijke normen, definities, classi-
ficaties en registratieregels, die bestemd zijn voor de opstelling vanstatistische rekeningen en tabellen op een vergelijkbare grondslag tenbehoeve van de Gemeenschap, en van resultaten volgens de in artikel3 genoemde werkwijze;
b) een programma voor de indiening ten behoeve van de Gemeenschap
van de overeenkomstig het ESR 1995 samengestelde rekeningen en
tabellen volgens een precies tijdschema.
2. Deze verordening is, rekening houdend met de artikelen 7 en 8,
van toepassing op alle communautaire besluiten waarin naar het ESERof naar de definities daarvan wordt verwezen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 4
(1) PB nr. L 181 van 28. 6. 1989, blz. 47.
(2) PB nr. L 59 van 6. 3. 1991, blz. 19.
(3) PB nr. L 49 van 21. 2. 1989, blz. 26. Richtlijn gewijzigd door de
Toetredingsakte van 1994.
(4) PB nr. L 155 van 7. 6. 1989, blz. 9.
(5) PB nr. L 332 van 31. 12. 1993, blz. 7.
(6) PB nr. L 293 van 12. 11. 1994, blz. 9.
(7) PB nr. L 293 van 12. 11. 1994, blz. 14.
▼B
3. Deze verordening verplicht de Lid-Staten er niet toe om ook voor
hun eigen behoeften de rekeningen overeenkomstig het ESR 1995 samente stellen.
Artikel 2
Methoden
1. De in artikel 1, lid 1, onder a), genoemde methoden van het ESR
1995 zijn opgenomen in bijlage A.
2. Wijzigingen in methoden van het ESR 1995 die ten doel hebben de
inhoud ervan te verduidelijken en te verbeteren, worden overeenkomstig
de procedure van artikel 4 bij besluit van de Commissie vastgesteld, mits
hierdoor de opzet zelf niet wordt gewijzigd, er geen extra middelen voorde uitvoering nodig zijn en de toepassing ervan niet leidt tot eenverhoging van de eigen middelen.
3. De Raad spreekt zich overeenkomstig de desbetreffende bepa-
lingen van het Verdrag uiterlijk op 31 december 1997 uit over deinvoering van het systeem voor de toerekening van indirect gemetendiensten van financiële intermediairs (IGDFI) als beschreven in bijlage I
van bijlage A en stelt, in voorkomend geval, de maatregelen vast die
nodig zijn voor de uitvoering ervan.
Artikel 3
Indiening bij de Commissie
1. De Lid-Staten verstrekken de Commissie (Eurostat) de rekeningen
en tabellen die zijn opgenomen in bijlage B, binnen de voor iedere tabelvoorgeschreven termijn.
De extra tijd die overeenkomstig bijlage B aan bepaalde Lid-Staten
wordt toegestaan, loopt uiterlijk op 1 januari 2005 af.
Na raadpleging van het Comité statistisch programma brengt de
Commissie, uiterlijk op 1 juli 2003, verslag uit aan de Raad over de
toepassing van de toegestane extra tijd, om na te gaan in hoeverre dezeextra tijd nog steeds gerechtvaardigd is. Dit verslag gaat, in voorkomendgeval, vergezeld van een voorstel van de Commissie betreffende hetopnieuw toestaan van extra tijd aan Lid-Staten waarvoor dat nodig zou
zijn.
2. De Lid-Staten verstrekken de resultaten van bijlage B, met
inbegrip van de door de Lid-Staten ingevolge hun wetgeving of
praktijken op het gebied van de statistische geheimhouding vertrouwe-
lijk verklaarde gegevens, overeenkomstig de bepalingen vanVerordening (Euratom, EEG) nr. 1588/90 van de Raad van 11 juni1990 betreffende de toezending van onder de statistische geheimhou-dingsplicht vallende gegevens (
1) aan het Bureau voor de Statistiek van
de Europese Gemeenschappen.
Binnen de grenzen van artikel 2, lid 2, kunnen aanpassingen — nieuwe
tabellen, betrokken landen en/of regio's — in de aan de Lid-Statengevraagde informatie overeenkomstig de procedure van artikel 4 worden
geregeld in besluiten van de Commissie.
Artikel 4
1. De Commissie wordt bijgestaan door het Comité statistisch
programma (hierna het „comité”).
2. Wanneer naar dit artikel wordt verwezen, zijn de artikelen 4 en 7
van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van hetbepaalde in artikel 8 van dat besluit.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 5
(1) PB nr. L 151 van 15. 6. 1990, blz. 1. Verordening gewijzigd door de
Toetredingsakte van 1994.▼M3
▼M3
De in artikel 4, lid 3, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt
vastgesteld op drie maanden.
3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast.
Artikel 5
Taken van het comité
Het comité onderzoekt alle vraagstukken betreffende de toepassing van
deze verordening, die door de voorzitter, hetzij op eigen initiatief, hetzij
op verzoek van een Lid-Staat, aan de orde worden gesteld.
Artikel 6
Samenwerking met andere comités
1. Voor alle vraagstukken die onder de bevoegdheid van het Comité
voor monetaire, financiële en betalingsbalansstatistiek (CMFB) vallen,
vraagt de Commissie dit comité om advies overeenkomstig artikel 2 vanBesluit 91/115/EEG.
2. De Commissie verstrekt het Comité bruto nationaal produkt, dat is
opgericht bij Richtlijn 89/130/EEG, Euratom, alle informatie betreffendede uitvoering van deze verordening die het nodig heeft voor deuitvoering van zijn taak.
Artikel 7
Datum van toepassing en van eerste indiening van de gegevens
1. Het ESR 1995 wordt voor het eerst toegepast op de uit hoofde van
bijlage B opgestelde gegevens, die in april 1999 moeten wordeningediend.
2. De gegevens worden bij de Commissie (Eurostat) ingediend
overeenkomstig de in bijlage B bepaalde termijnen.
3. Overeenkomstig lid 1, blijven de Lid-Staten tot aan de eerste
indiening volgens het ESR 1995 de Commissie (Eurostat) de rekeningenen tabellen mededelen die volgens het ESER, 2e druk, zijn opgesteld.
4. Onverminderd artikel 19 van Verordening (EEG, Euratom) nr.
1552/89 van de Raad van 29 mei 1989 houdende toepassing van Besluit
88/376/EEG, Euratom betreffende het stelsel van eigen middelen van deGemeenschappen (
1), controleert de Commissie met de betrokken Lid-
Staat de toepassing van de onderhavige verordening en legt zij deresultaten van deze controle voor aan het in artikel 4, lid 1, van deze
verordening genoemde comité.
Artikel 8
Overgangsbepalingen
1. Ten behoeve van de begroting en de eigen middelen is het ESER,
2e druk, in afwijking van artikel 1, lid 2, en artikel 7, het geldende
Europese stelsel van economische rekeningen in de zin van artikel 1, lid
1, van Richtlijn 89/130/EEG, Euratom en de daarmee samenhangendebesluiten — met name de Verordeningen (EEG, Euratom) nr. 1552/89en (EEG, Euratom) nr. 1553/89, Besluit 94/728/EG, Euratom enBeschikking 94/729/EG — zolang Besluit 94/728/EG, Euratom vankracht is.
1 bis. Ten behoeve van de vaststelling van de eigen middelen uit de
BTW kunnen de lidstaten, in afwijking van lid 1, op het nieuweEuropese systeem van economische rekeningen (ESR 1995) gebaseerdegegevens gebruiken zolang Besluit 94/728/EG, Euratom van kracht is.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 6
(1) PB nr. L 155 van 7. 6. 1989, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij
Verordening (EG, Euratom) nr. 2729/94 (PB nr. L 293 van 12. 11. 1994, blz.
5).▼B
▼M7
▼B
2. Voor de kennisgeving van de Lid-Staten aan de Commissie in het
kader van de procedure bij buitensporige overheidstekorten overeen-komstig Verordening (EG) nr. 3605/93 is het ESER, 2e druk, het
Europese stelsel van economische rekeningen, tot aan de kennisgeving
van 1 september 1999.
3. De toepassing van het ESER, 2e druk, overeenkomstig de leden 1
en 2 van dit artikel, wordt gewaarborgd door de gegevens die uit hoofdevan artikel 7, lid 1, op basis van het ESR 1995 worden verzameld,zodanig aan te passen dat rekening wordt gehouden met de wijzigingen
die voortvloeien uit de verschillen in begrippen, definities of
terminologie tussen het ESER, 2e druk, en het ESR 1995.
De uitvoering van dit beginsel wordt uiterlijk in december 1996
vastgesteld volgens de procedure van artikel 6 van Richtlijn 89/130/EEG, Euratom.
Artikel 9
Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die
van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese
Gemeenschappen .
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks
toepasselijk in elke Lid-Staat.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 7
▼B
BIJLAGE A
EUROPEES SYSTEEM VAN REKENINGEN
ESR 1995
INHOUD
HOOFDSTUK 1 ALGEMENE OPZET VAN HET SYSTEEM
GEBRUIK VAN HET ESR
Systeem ten behoeve van analyse en beleidAcht kenmerken van ESR-begrippen
ESR 1995 en SNA 1993
ESR 1995 en ESER 1970
HET ESR ALS SYSTEEM
Statistische eenheden en hun indeling
Institutionele eenheden en sectoren
Eenheden van economische activiteit op lokaal niveau en bedrijfstakken
Ingezeten en niet-ingezeten eenheden; totale economie en buitenland
Stromen en standen
StromenTransacties
Kenmerken van transacties
Interacties en interne transactiesMonetaire en niet-monetaire transacties
Transacties met en zonder tegenprestatie
Herordenende transacties
Omleiding
SplitsingVaststelling van de principaal van een transactie
Grensgevallen
Overige mutaties in activa
Overige volumemutaties in activa en passiva
Waarderingsverschillen
Standen
Het rekeningenstelsel en de aggregaten
Registratieregels
Terminologie voor beide zijden van de rekeningen
Dubbele registratie/viervoudige registratieWaardering
Bijzondere waarderingsregels voor produkten
Waardering in constante prijzen
Moment van registratie
Consolidatie en saldering
Consolidatie
Saldering
Rekeningen, saldi en aggregaten
Het rekeningenstelsel1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 8
▼B
Goederen- en dienstenrekening
Rekeningen voor transacties van het buitenland
SaldiAggregaten
Het input-outputsysteem
HOOFDSTUK 2 EENHEDEN EN INDELING VAN EENHEDEN
AFBAKENING VAN DE NATIONALE ECONOMIEINSTITUTIONELE EENHEDENINSTITUTIONELE SECTOREN
Niet-financiële vennootschappen (S.11)
Subsector niet-financiële vennootschappen in handen van de overheid
(S.11001)
Subsector niet-financiële vennootschappen in handen van de particuliere
sector (S.11002)
Subsector niet-financiële vennootschappen in handen van het buitenland
(S.11003)
Financiële instellingen (S.12)
Subsector centrale bank (S.121)
Subsector overige monetaire financiële instellingen (S.122)Subsector overige financiële intermediairs m.u.v. verzekeringsinstellingen
en pensioenfondsen (S.123)
Subsector financiële hulpbedrijven (S.124)Subsector verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen (S.125)
Overheid (S.13)
Subsector centrale overheid (S.1311)
Subsector deelstaatoverheid (S.1312)Subsector lagere overheid (S.1313)Subsector wettelijke sociale-verzekeringsinstellingen (S.1314)
Huishoudens (S.14)
Subsector huishoudens met inkomen uit zelfstandige bedrijfsuitoefening
(S.141 en S.142)
Subsector huishoudens met looninkomen (S.143)Subsector huishoudens met inkomen uit vermogen (S.1441)Subsector huishoudens met pensioeninkomen (S.1442)
Subsector huishoudens met overige inkomensoverdrachten (S.1443)
Subsector overige (S.145)
Instellingen zonder winstoogmerk t.b.v. huishoudens (S.15)Buitenland (S.2)
Sectorindeling van gangbare vormen van produktie-eenheden
EENHEDEN VAN ECONOMISCHE ACTIVITEIT OP LOKAAL NIVEAU
EN BEDRIJFSTAKKEN
De eenheid van economische activiteit op lokaal niveauDe bedrijfstak
INDELING VAN BEDRIJFSTAKKEN
HOMOGENE-PRODUKTIE-EENHEDEN EN HOMOGENE BRANCHES
Homogene-produktie-eenheidHomogene branche
CLASSIFICATIE VAN HOMOGENE BRANCHES1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 9
▼B
HOOFDSTUK 3 TRANSACTIES IN PRODUKTEN
PRODUKTIE EN OUTPUT
Hoofd-, neven- en hulpactiviteitenOutput (P.1)Moment van registratie en waardering van de output
INTERMEDIAIR VERBRUIK (P.2)
Moment van registratie en waardering van het intermediair verbruik
CONSUMPTIE (P.3, P.4)
Consumptieve bestedingen (P.3)Werkelijke consumptie (P.4)Moment van registratie en waardering van de consumptieve bestedingenMoment van registratie en waardering van de werkelijke consumptie
INVESTERINGEN (BRUTO) (P.5)
Investeringen in vaste activa (bruto) (P.51)
Moment van registratie en waardering van de bruto-investeringen in vaste
activa
Veranderingen in voorraden (P.52)Moment van registratie en waardering van veranderingen in voorradenSaldo aan- en verkopen van kostbaarheden (P.53)
IN- EN UITVOER VAN GOEDEREN EN DIENSTEN (P.6 EN P.7)
In- en uitvoer van goederen (P.61 en P.71)In- en uitvoer van diensten (P.62 en P.72)
TRANSACTIES IN GEBRUIKTE GOEDEREN
HOOFDSTUK 4 VERDELINGSTRANSACTIES
BELONING VAN WERKNEMERS (D.1)
Lonen (D.11)
Lonen in geldLonen in natura
Sociale premies t.l.v. werkgevers (D.12)
Werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.121)Toegerekende sociale premies t.l.v. werkgevers (D.122)
BELASTINGEN OP PRODUKTIE EN INVOER (D.2)
Produktgebonden belastingen (D.21)
Belasting over de toegevoegde waarde (BTW) (D.211)Belastingen op invoer (exclusief BTW) (D.212)
Overige produktgebonden belastingen (D.214)
Niet-produktgebonden belastingen op produktie (D.29)Belastingen op produktie in invoer, betaald aan de Instellingen van de
Europese Unie
SUBSIDIES (D.3)
Produktgebonden subsidies (D.31)
Subsidies op invoer (D.311)Overige produktgebonden subsidies (D.319)
Niet-produktgebonden subsidies (D.39)
INKOMEN UIT VERMOGEN (D.4)
Rente (D.41)
Rente op deposito's, leningen en handelskredieten en transitorische posten1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 10
▼B
Rente op effecten
Rente op wissels en vergelijkbare kortlopende financiële verhoudingen
Rente op obligaties
Renteswaps en termijncontracten met rentevaststelling na afloop
Rente op financiële lease
Overige rentebetalingen
Moment van registratie
Winstuitkeringen (D.42)
Dividenden (D.421)
Inkomen onttrokken aan quasi-vennootschappen (D.422)
Ingehouden winsten op directe buitenlandse investeringen (D.43)
Inkomen uit vermogen toegerekend aan polishouders (D.44)
Inkomen uit grond en minerale reserves (D.45)
Inkomen uit grond
Inkomen uit minerale reserves
BELASTINGEN OP INKOMEN, VERMOGEN ENZ. (D.5)
Belastingen op inkomen (D.51)
Belastingen op vermogen enz. (D.59)
SOCIALE PREMIES EN UITKERINGEN (D.6)
Sociale premies (D.61)
Werkelijke sociale premies (D.611)
Toegerekende sociale premies (D.612)
Sociale uitkeringen (exclusief sociale overdrachten in natura) (D.62)
Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in geld (D.621)
Particuliere uitkeringen sociale verzekering met fondsvorming (D.622)
Uitkeringen sociale verzekering rechtstreeks door werkgevers (D.623)
Uitkeringen sociale voorziening in geld (D.624)
Sociale overdrachten in natura (D.63)
Sociale uitkeringen in natura (D.631)
Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in natura, vergoedingen
(D.6311)
Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in natura, overige (D.6312)
Uitkeringen sociale voorziening in natura (D.6313)
Sociale overdrachten van individuele niet-marktgoederen en -diensten
(D.632)
OVERIGE INKOMENSOVERDRACHTEN (D.7)
Schadeverzekeringspremies (netto) (D.71)
Schadeverzekeringsuitkeringen (D.72)
Inkomensoverdrachten binnen de overheid (D.73)
Inkomensoverdrachten in verband met internationale samenwerking (D.74)
Overige inkomensoverdrachten n.e.g. (D.75)
Inkomensoverdrachten aan IZW's ten behoeve van huishoudens
Inkomensoverdrachten tussen huishoudens
Boetes
Loterijen en kansspelen
Schadeloosstellingen
BNP-afdracht aan de Europese Unie1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 11
▼B
Overige
CORRECTIE VOOR MUTATIES IN VOORZIENINGEN PENSIOENVER-
ZEKERING (D.8)
KAPITAALOVERDRACHTEN (D.9)
Vermogensheffingen (D.91)
Investeringsbijdragen (D.92)Overige kapitaaloverdrachten (D.99)
HOOFDSTUK 5 FINANCIËLE TRANSACTIES
CLASSIFICATIE VAN FINANCIËLE TRANSACTIES
Monetair goud en bijzondere trekkingsrechten (SDR's) (F.1)
Monetair goud (F.11)Bijzondere trekkingsrechten (SDR's) (F.12)
Chartaal geld en deposito's (F.2)
Chartaal geld (F.21)Girale deposito's (F.22)
Overige deposito's en spaartegoeden (F.29)
Effecten m.u.v. aandelen (F.3)
Effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten) (F.33)
Kortlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten)
(F.331)
Langlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten)
(F.332)
Financiële derivaten (F.34)
Leningen (F.4)
Kortlopende leningen (F.41)
Langlopende leningen (F.42)
Aandelen en overige deelnemingen (F.5)
Aandelen en overige deelnemingen (exclusief participaties in beleggings-
instellingen) (F.51)
Beursgenoteerde (F.511) en niet-beursgenoteerde aandelen (F.512)
(exclusief participaties in beleggingsinstellingen)
Overige deelnemingen (F.513)
Participaties in beleggingsinstellingen (F.52)
Verzekeringstechnische voorzieningen (F.6)
Voorzieningen pensioen- en levensverzekering (F.61)
Voorzieningen levensverzekering (F.611)Voorzieningen pensioenverzekering (F.612)
Vooruitbetaalde premies en voorzieningen voor openstaande aanspraken
(F.62)
Handelskredieten en transitorische posten (F.7)
Handelskredieten (F.71)
Transitorische posten (F.79)
Pro-memorie-post: directe buitenlandse investeringen (F.m)
REGELS VOOR DE REGISTRATIE VAN FINANCIËLE TRANSACTIES
Waardering
Moment van registratieAfleiden van financiële transacties uit balansmutaties
Bijlage 5.1: Relatie met monetaire aggregaten1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 12
▼B
HOOFDSTUK 6 OVERIGE TRANSACTIES EN OVERIGE MUTATIES IN ACTIVA
VERBRUIK VAN VASTE ACTIVA (K.1)SALDO AAN- EN VERKOPEN VAN NIET-GEPRODUCEERDE NIET-
FINANCIËLE ACTIVA (K.2)
OVERIGE MUTATIES IN ACTIVA (K.3 — K.12)OVERIGE VOLUMEMUTATIES IN ACTIVA (K.3 — K.10 EN K.12)ECONOMISCH ONTSTAAN VAN NIET-GEPRODUCEERDE ACTIVA (K.3)
ECONOMISCH ONTSTAAN VAN GEPRODUCEERDE ACTIVA (K.4)
NATUURLIJKE AANWAS VAN NIET IN CULTUUR GEBRACHTE
BIOLOGISCHE HULPBRONNEN (K.5)
ECONOMISCH VERLIES VAN NIET-GEPRODUCEERDE ACTIVA (K.6)
VERLIES DOOR RAMPEN (K.7)NIET-GECOMPENSEERDE CONFISCATIES (K.8)OVERIGE VOLUMEMUTATIES IN NIET-FINANCIËLE ACTIVA, N.E.G.
(K.9)
OVERIGE VOLUMEMUTATIES IN VORDERINGEN EN SCHULDEN
(K.10)
WIJZIGINGEN IN CLASSIFICATIES EN STRUCTUUR (K.12)
Wijzigingen in sectorclassificatie en structuur (K.12.1)Wijzigingen in de classificatie van activa en passiva (K.12.2)
NOMINALE WAARDERINGSVERSCHILLEN (K.11)
Neutrale waarderingsverschillen (K.11.1)Reële waarderingsverschillen (K.11.2)Waarderingsverschillen per type vordering
Chartaal geld en deposito's (AF.2)
Leningen (AF.4) en handelskredieten en transitorische posten (AF.7)Effecten m.u.v. aandelen (AF.3)Aandelen en overige deelnemingen (AF.5)
Verzekeringstechnische voorzieningen (AF.6)
Vorderingen in vreemde valuta
HOOFDSTUK 7 BALANSEN
SOORTEN ACTIVA
Geproduceerde niet-financiële activa (AN.1)Niet-geproduceerde niet-financiële activa (AN.2)Vorderingen en schulden (AF)
WAARDERING VAN BALANSPOSTEN
Algemene waarderingsgrondslagen
NIET-FINANCIËLE ACTIVA (AN)
Geproduceerde activa (AN.1)
Vaste activa (AN.11)
Materiële vaste activa (AN.111)Immateriële vaste activa (AN.112)
Voorraden (AN.12)
Kostbaarheden (AN.13)
Niet-geproduceerde activa (AN.2)
Materiële niet-geproduceerde activa (AN.21)
Grond (AN.211)
Minerale reserves (AN.212)1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 13
▼B
Overige natuurlijke hulpbronnen (AN.213 en AN.214)
Immateriële niet-geproduceerde activa (AN.22)
Vorderingen en schulden (AF)
Monetair goud en bijzondere trekkingsrechten (SDR's) (AF.1)
Chartaal geld en deposito's (AF.2)
Effecten m.u.v. aandelen (AF.3)
Leningen (AF.4)Aandelen en overige deelnemingen (AF.5)
Verzekeringstechnische voorzieningen (AF.6)
Handelskredieten en transitorische posten (AF.7)
Pro-memorie-posten
Duurzame consumptiegoederen (AN.m)Directe buitenlandse investeringen (AF.m)
Financiële balansen
Bijlage 7.1: Definitie van alle categorieën activa
Bijlage 7.2: Overzicht van de posten van de beginbalans tot de eindbalans
HOOFDSTUK 8 REKENINGEN EN SALDI
REKENINGENSTELSEL
Lopende rekeningen
Produktierekening (I)
Inkomensverdelings- en inkomensbestedingsrekeningen (II)
Primaire inkomensverdelingsrekeningen (II.1)
Inkomensvormingsrekening (II.1.1)
Rekening voor bestemming van primaire inkomens (II.1.2)
Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening (II.1.2.1)
Rekening voor bestemming van overige primaire inkomens
(II.1.2.2)
Secundaire inkomensverdelingsrekening (II.2)
Tertiaire inkomensverdelingsrekening (II.3)
Inkomensbestedingsrekening (II.4)
Rekening voor de besteding van het beschikbaar inkomen (II.4.1)Rekening voor de besteding van het alternatief beschikbaar inkomen
(II.4.2)
Accumulatierekeningen (III)
Kapitaalrekening (III.1)
Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten (III.1.1)
Kapitaalvormingsrekening (III.1.2)
Financiële rekening (III.2)
Rekening voor overige mutaties in activa (III.3)
Rekening voor overige volumemutaties in activa (III.3.1)
Rekening voor nominale waarderingsverschillen (III.3.2)
Rekening voor neutrale waarderingsverschillen (III.3.2.1)Rekening voor reële waarderingsverschillen (III.3.2.2)
Balansen (IV)
Beginbalans (IV.1)
Balansmutaties (IV.2)1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 14
▼B
Eindbalans (IV.3)
REKENINGEN VOOR TRANSACTIES VAN HET BUITENLAND (V)
Lopende rekeningen
Rekening voor goederen- en dienstentransacties van het buitenland (V.I)Rekening voor inkomenstransacties van het buitenland (V.II)
Rekening voor accumulatietransacties van het buitenland (V.III)
Rekening voor kapitaaltransacties van het buitenland (V.III.1)Rekening voor financiële transacties van het buitenland (V.III.2)Rekening voor overige mutaties in activa van het buitenland (V.III.3)
Balansen van het buitenland (V.IV)
GOEDEREN- EN DIENSTENREKENING (0)
INTEGRAAL REKENINGENSTELSEL
AGGREGATEN
Bruto binnenlands produkt tegen marktprijzen (BBP)Exploitatieoverschot van de totale economieGemengd inkomen van de totale economie
Inkomen uit bedrijfsuitoefening van de totale economie
Nationaal inkomen (tegen marktprijzen)Nationaal beschikbaar inkomenBesparingenSaldo lopende transacties van het buitenlandVorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (−) van de totale economie
Vermogenssaldo van de totale economie
MATRICES
Matrix van de ESR-rekeningenEigenschappen van rekeningenmatricesAanpassing van de beknopte matrix voor specifieke analyses
HOOFDSTUK 9 HET INPUT-OUTPUTSYSTEEM
AANBOD- EN GEBRUIKSTABELLENTABELLEN VOOR HET KOPPELEN VAN AANBOD- EN GEBRUIKS-
TABELLEN AAN DE SECTORREKENINGEN
SYMMETRISCHE INPUT-OUTPUTTABELLEN
HOOFDSTUK 10 HET METEN VAN PRIJS- EN VOLUMEMUTATIES
TOEPASSINGSGEBIED VAN PRIJS- EN VOLUME-INDEXCIJFERS
Het geïntegreerde systeem van prijs- en volume-indexcijfers
Prijs- en volume-indexcijfers voor andere aggregaten
ALGEMENE UITGANGSPUNTEN VOOR HET METEN VAN PRIJS- EN
VOLUME-INDEXCIJFERS
Definitie van prijzen en volumes voor marktprodukten
Kwaliteits- en prijsverschillen
Uitgangspunten voor niet-marktdienstenUitgangspunten voor de toegevoegde waarde tegen basisprijzen en het BBP
PROBLEMEN BIJ DE TOEPASSING VAN DE UITGANGSPUNTEN
Algemene toepassing
Toepassing op specifieke stromen
Stromen van goederen en marktdiensten1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 15
▼B
Stromen van niet-marktdiensten
Produktgebonden belastingen en subsidiesVerbruik van vaste activaBeloning van werknemers
Kapitaalgoederenvoorraad en voorraden vlottende activa
Berekening van het reële inkomen voor de totale economie
KEUZE VAN INDEXFORMULES EN BASISJAARINTERNATIONALE PRIJS- EN VOLUME-INDEXCIJFERS
HOOFDSTUK 11 BEVOLKING EN INPUT VAN ARBEID
TOTALE BEVOLKINGBEROEPSBEVOLKINGWERKZAME PERSONEN
Werknemers
ZelfstandigenWerkzame personen en ingezetenschap
WERKLOZEN
BANEN
Banen en ingezetenschap
TOTAAL GEWERKTE URENARBEIDSJAREN
INPUT VAN ARBEID VAN WERKNEMERS BIJ CONSTANTE BELONING
HOOFDSTUK 12 KWARTAALREKENINGEN
HOOFDSTUK 13 REGIONALE REKENINGEN
REGIONAAL GEBIED
EENHEDEN EN INGEZETENSCHAPMETHODEN VOOR REGIONALISATIEAGGREGATEN PER BEDRIJFSTAKREKENINGEN VAN DE SECTOR HUISHOUDENS
BIJLAGEN
I. INDIRECT GEMETEN DIENSTEN VAN FINANCIËLE INTERMEDIAIRS (IGDFI)
In het ESR aan te brengen wijzigingen bij toerekening van de IGDFI
II. LEASE EN HUURKOOP VAN DUURZAME GOEDEREN
Definities
LeaseOperationele lease
Financiële lease
Huurkoop
Registratie in de rekeningen
Operationele leaseFinanciële lease
Huurkoop
III. VERZEKERING
InleidingDefinities
Sociale verzekering1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 16
▼B
Wettelijke sociale-verzekeringsregelingen
Particuliere sociale-verzekeringsregelingen met fondsvorming
Door werkgevers uitgevoerde sociale-verzekeringsregelingen zonder fondsvorming
Overige verzekering
LevensverzekeringSchadeverzekering
Herverzekering
Verzekeringshulpbedrijven
Wijze van registratie in de rekeningen
Sociale verzekering
Wettelijke sociale-verzekeringsregelingen
Particuliere sociale-verzekeringsregelingen met fondsvorming
Door werkgevers uitgevoerde sociale-verzekeringsregelingen zonder fondsvorming
Overige verzekering
Levensverzekering
Schadeverzekering
Herverzekering
Verzekeringshulpbedrijven
Verzekering: Cijfervoorbeeld
IV. CLASSIFICATIES EN REKENINGEN
Classificaties
Classificatie van institutionele sectoren (S)
Classificatie van transacties en overige mutaties in activa
Classificatie van saldi (B)
Classificatie van activa (A)
Samenvoeging en codering van bedrijfstakken (A), produkten (P) en investeringen (in vaste
activa) (Pi)
Classificatie van individuele verbruiksfuncties (COICOP)
Classificatie van overheidsfuncties (COFOG)
Rekeningen
Tabellen
2.1 Sectoren en subsectoren
2.2 Type producent en hoofdactiviteiten of -functies per sector
2.3 Sectorindeling van de produktie-eenheden naar gangbare benaming3.1 Onderscheid tussen marktproducenten, producenten voor eigen finaal gebruik en overige niet-
marktproducenten voor institutionele eenheden
3.2 Institutionele eenheden, lokale EEA's en hun output en het onderscheid tussen „markt”, „voor
eigen finaal gebruik” en „overige niet-markt”
3.3 Onderscheid „markt”, „voor eigen finaal gebruik” en „overige niet-markt” bij lokale EEA's en
hun output
3.4 Behandeling van het vervoer van uitgevoerde goederen3.5 Behandeling van het vervoer van ingevoerde goederen
5.1 Classificatie van de financiële transacties
8.1 Synoptische presentatie van de rekeningen, de saldi en de belangrijkste aggregaten
8.2 Rekening I: Produktierekening
8.3 Rekening II.1.1: Inkomensvormingsrekening8.4 Rekening II.1.2: Rekening voor bestemming van primaire inkomens1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 17
▼B
8.5 Rekening II.1.2.1: Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening en Rekening II.1.2.2:
Rekening voor bestemming van overige primaire inkomens
8.6 Rekening II.2: Secundaire inkomensverdelingsrekening8.7 Rekening II.3: Tertiaire inkomensverdelingsrekening8.8 Rekening II.4.1: Rekening voor besteding van het beschikbaar inkomen8.9 Rekening II.4.2: Rekening voor besteding van het alternatief beschikbaar inkomen
8.10 Rekening III.1.1: Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten
8.11 Rekening III.1.2: Kapitaalvormingsrekening8.12 Rekening III.2: Financiële rekening8.13 Rekening III.3.1: Rekening voor overige volumemutaties in activa
8.14 Rekening III.3.2: Rekening voor nominale waarderingsverschillen
8.15 Rekening IV: Balansen8.16 Complete rekeningenreeks voor het buitenland (rekening voor transacties van het buitenland)8.17 Rekening 0: Goederen- en dienstenrekening8.18 Geïntegreerde economische rekeningen8.19 Matrixpresentatie van de rekeningen en saldi voor de totale economie8.20 Schematische presentatie van een sociale-rekeningenmatrix (Social Accounting Matrix: SAM)
8.21 Voorbeeld van een gedetailleerde sociale-rekeningenmatrix (Social Accounting Matrix: SAM)
8.22 Voorbeeld van een gedetailleerde submatrix: toegevoegde waarde (netto, basisprijzen)9.1 Eenvoudige aanbodtabel9.2 Eenvoudige gebruikstabel9.3 Eenvoudige gecombineerde aanbod- en gebruikstabel9.4 Eenvoudige symmetrische input-outputtabel (produktgroep × produktgroep)9.5 Aanbodtabel tegen basisprijzen, inclusief de overgang naar aanbod tegen aankoopprijzen9.6 Gebruikstabel tegen aankoopprijzen
9.7 Eenvoudige tabel betreffende handels- en vervoersmarges
9.8 Eenvoudige tabel betreffende het saldo van produktgebonden belastingen en subsidies9.9 Gebruikstabel voor de invoer9.10 Gebruikstabel tegen basisprijzen voor de binnenlandse output9.11 Koppeling aanbod- en gebruikstabellen aan sectorrekeningen9.12 Symmetrische input-outputtabel tegen basisprijzen (produktgroep × produktgroep)9.13 Symmetrische input-outputtabel voor de binnenlandse output (produktgroep × produktgroep)
A.I.1 Gevolgen van de toerekening van IGDFI aan institutionele sectoren, inclusief wijzigingen voor
niet-marktproducenten
A.I.2 Gevolgen van de toerekening van IGDFI aan een nominale sectorA.III.1 Wettelijke sociale-verzekeringsregelingenA.III.2 Particuliere sociale-verzekeringsregelingen met fondsvorming
A.III.3 Door werkgevers uitgevoerde sociale-verzekeringsregelingen zonder fondsvorming
A.III.4 LevensverzekeringA.III.5 SchadeverzekeringA.IV.1 Rekening 0: Goederen- en dienstenrekeningA.IV.2 Complete rekeningenreeks voor de totale economieA.IV.3 Complete rekeningenreeks voor niet-financiële vennootschappenA.IV.4 Complete rekeningenreeks voor financiële instellingen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 18
▼B
A.IV.5 Complete rekeningenreeks voor de overheid
A.IV.6 Complete rekeningenreeks voor huishoudens
A.IV.7 Complete rekeningenreeks voor instellingen zonder winstoogmerk t.b.v. huishoudens1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 19
▼B
HOOFDSTUK 1
ALGEMENE OPZET VAN HET SYSTEEM
1.01. Het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen (ESR 1995
of eenvoudig ESR) is een internationaal vergelijkbaar boekhoudkundig
raamwerk voor een systematische en uitvoerige beschrijving van een
totale economie (een regio, land of groep landen), de elementen waaruit
deze economie is opgebouwd en haar betrekkingen met andere
economieën.
Het ESR 1995 vervangt het in 1970 gepubliceerde Europees stelsel van
economische rekeningen (ESER 1970, waarvan in 1978 (Nederlandstalige
versie: 1984) een tweede, enigszins aangepaste uitgave is verschenen).
Het ESR 1995 is volledig consistent met de herziene mondiale richtlijnen
voor nationale rekeningen, het System of National Accounts (SNA 1993
of gewoon SNA; deze richtlijnen zijn geproduceerd onder de gemeen-
schappelijke verantwoordelijkheid van de Verenigde Naties, het IMF, de
Commissie van de Europese Gemeenschappen, de OESO en de Wereld-
bank). Het ESR is evenwel meer gericht op de omstandigheden en
informatiebehoeften in de Europese Unie. Evenals het SNA is het ESR in
overeenstemming gebracht met de begrippen en classificaties die in veel
andere sociale en economische statistieken worden gebruikt (b.v. werk-
gelegenheidsstatistieken, industriestatistieken en statistieken van de
buitenlandse handel). Het ESR kan daarom worden gebruikt als het
centrale referentiekader voor de sociale en economische statistiek van de
Europese Unie en haar Lid-Staten.
1.02. Het raamwerk van het ESR bestaat uit twee belangrijke reeksen tabellen:
a) de sectorrekeningen (1),
b) het input-outputsysteem (2) en de rekeningen per bedrijfstak (1).
De sectorrekeningen geven voor elk der institutionele sectoren een
systematische beschrijving van de verschillende fases van het economi-
sche proces: produktie, inkomensvorming, inkomensverdeling,
inkomensbesteding en financiële en niet-financiële accumulatie. De
sectorrekeningen omvatten ook balansen voor een beschrijving van de
standen aan activa en passiva aan het begin en het eind van de
verslagperiode.
In het input-outputsysteem en de rekeningen per bedrijfstak worden het
produktieproces (kostenstructuur, inkomensvorming en werkzame
personen) en de goederen- en dienstenstromen (output, in- en uitvoer,
consumptie, intermediair verbruik en investeringen per produktgroep)
uitvoeriger beschreven.
Het ESR bevat definities van de bevolking en de werkzame personen (3),
die van belang zijn voor de sectorrekeningen en het input-outputsysteem.
Het ESR is niet beperkt tot de nationale jaarrekeningen, maar strekt zich
ook uit tot de kwartaalrekeningen (4) en de regionale rekeningen (5).
GEBRUIK VAN HET ESRSysteem ten behoeve van analyse en beleid
1.03. Het ESR kan worden gebruikt voor een analyse en beoordeling van:
a) de structuur van een volledige totale economie, bij voorbeeld;
(1) toegevoegde waarde en werkzame personen per bedrijfstak;
(2) toegevoegde waarde en werkzame personen per regio;(3) inkomensverdeling naar sector;(4) invoer en uitvoer per produktgroep;(5) consumptieve bestedingen per produktgroep;
(6) investeringen in vaste activa en kapitaalgoederenvoorraad per
bedrijfstak;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 20
(1) Zie hoofdstuk 8 „Rekeningen en saldi”.
(2) Zie hoofdstuk 9 „Het input-outputsysteem”.
(3) Zie hoofdstuk 11 „Bevolking en input van arbeid”.
(4) Zie hoofdstuk 12 „Kwartaalrekeningen”.
(5) Zie hoofdstuk 13 „Regionale rekeningen”.
▼B
(7) samenstelling van de standen aan vorderingen en de stromen van
vorderingen naar soort vordering en naar sector;
b) specifieke delen of aspecten van een totale economie, bij voorbeeld:
(1) het bank- en financieringswezen in de nationale economie;
(2) de rol van de overheid;(3) de economie van een bepaalde regio (in vergelijking met die van
het land als geheel);
c) de ontwikkeling van een totale economie in de loop der tijd, bij
voorbeeld:
(1) analyse van de groei van het BBP;
(2) analyse van de inflatie;
(3) analyse van seizoensinvloeden in de consumptieve bestedingen
van de huishoudens op basis van kwartaalrekeningen;
(4) analyse van veranderingen in het belang van bepaalde soorten
financiële instrumenten in de loop der tijd, bij voorbeeld het
toegenomen belang van opties;
(5) analyse van de ontwikkeling van de structuur van het bedrijfsleven
in de totale economie op lange termijn, bij voorbeeld in een
periode van 30 jaar;
d) vergelijking van een totale economie met andere economieën, bij
voorbeeld:
(1) vergelijking van de rol van de overheid in de Lid-Staten van de
Europese Unie;
(2) analyse van de onderlinge afhankelijkheid van de economieën van
de Europese Unie;
(3) analyse van de samenstelling en de bestemming van de uitvoer van
de Europese Unie;
(4) vergelijking van de groeicijfers voor het BBP of het beschikbare
inkomen per hoofd van de bevolking in de Europese Unie, de
Verenigde Staten en Japan.
1.04. De cijfers uit het ESR spelen een belangrijke rol bij de vaststelling van en
het toezicht op het economische en sociale beleid van de EU en de Lid-
Staten.
Verder wordt er op een aantal gebieden ook een zeer belangrijk specifiek
gebruik van gemaakt:
a) het toezicht op en het geven van richtlijnen voor het Europese
monetaire beleid: de convergentiecriteria voor de Europese Monetaire
Unie zijn vastgesteld op basis van gegevens uit de nationale
rekeningen (begrotingstekort, overheidsschuld en BBP);
b) de toekenning van financiële steun aan de regio's in de EU: de uitgaven
in het kader van de structuurfondsen van de EU zijn gedeeltelijk
gebaseerd op de geregionaliseerde cijfers van de nationale rekeningen;
c) de vaststelling van de eigen middelen van de EU. Deze zijn op drie
manieren van de nationale rekeningen afhankelijk:
(1) de totale middelen van de EU worden vastgesteld als percentage
van het bruto nationaal produkt van de Lid-Staten (BNP);
(2) het derde eigen middel van de EU is gebaseerd op de BTW. De
bijdragen van de Lid-Staten in het kader van dit middel worden
sterk beïnvloed door de gegevens uit de nationale rekeningen,
want deze worden gebruikt voor de berekening van het gemiddelde
BTW-tarief;
(3) de hoogte van de bijdrage van de Lid-Staten in het kader van het
vierde eigen middel van de EU is gebaseerd op hun bruto nationaal
produkt.
Acht kenmerken van ESR-begrippen
1.05. Om een goed evenwicht tot stand te brengen tussen de behoeften aan
gegevens en de mogelijkheid deze gegevens te leveren hebben de
begrippen in het ESR acht belangrijke kenmerken. Ze zijn:
a) internationaal vergelijkbaar;
b) geharmoniseerd met de begrippen in andere sociale en economische
statistieken;
c) onderling samenhangend;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 21
▼B
d) operationeel;
e) afwijkend van de meeste administratieve begrippen;
f) duurzaam en onveranderlijk gedurende een lange periode;
g) gericht op het beschrijven van het economische proces in monetaire en
gemakkelijk waarneembare grootheden;
h) flexibel en multifunctioneel.
1.06. De begrippen zijn internationaal vergelijkbaar omdat:
a) het ESR voor de Lid-Staten van de EU de standaard is voor de levering
van gegevens betreffende de nationale rekeningen aan alle internatio-
nale organisaties. Alleen in nationale publikaties hoeft niet strikt de
hand te worden gehouden aan het ESR;
b) de begrippen in het ESR in alle opzichten consistent zijn met die in de
mondiale richtlijnen voor de nationale rekeningen (het SNA).
Internationale vergelijkbaarheid van de begrippen is van wezenlijk belang
wanneer de statistieken van verschillende landen met elkaar worden
vergeleken.
1.07. De begrippen zijn geharmoniseerd met de begrippen in andere sociale en
economische statistieken, omdat:
a) het ESR gebruik maakt van talrijke begrippen en classificaties (b.v. de
NACE Rev. 1) die ook worden gebruikt voor andere sociale en
economische statistieken van de Lid-Staten van de EU, zoals de
industriestatistiek, de statistiek van de buitenlandse handel en de
werkgelegenheidsstatistiek. Het aantal begripsmatige verschillen is tot
een minimum beperkt gehouden. Bovendien zijn de door de EU
gehanteerde begrippen en classificaties ook geharmoniseerd met die
van de Verenigde Naties;
b) de begrippen in het ESR, evenals die in het SNA, ook geharmoniseerd
zijn met de begrippen in de belangrijkste internationale richtlijnen voor
sommige andere economische statistieken, met name de betalings-
balans van het IMF, de statistiek van de overheidsfinanciën van het
IMF, de inkomensstatistieken van de OESO en de ILO-resoluties over
werkzame personen, gewerkte uren en loonkosten.
Deze harmonisatie met andere sociale en economische statistieken is een
grote steun bij de koppeling aan en de vergelijking met deze cijfers, zodat
betere cijfers over de nationale rekeningen kunnen worden samengesteld.
Bovendien kan de informatie in deze specifieke statistieken nu beter
worden gerelateerd aan de algemene gegevens over de nationale
economie, namelijk de gegevens uit de nationale rekeningen zoals het
BNP en de toegevoegde waarde per bedrijfstak en sector.
1.08. De definities in het boekhoudkundig systeem versterken de onderlinge
consistentie van de begrippen die worden gebruikt bij de beschrijving van
de verschillende onderdelen van het economische proces (produktie,
inkomensverdeling, inkomensbesteding, accumulatie), zodat statistieken
uit verschillende delen van het boekhoudkundig systeem tot bruikbare
gegevens aaneengesmeed kunnen worden. Zo kunnen bij voorbeeld de
volgende verhoudingscijfers worden berekend:
a) produktiviteitscijfers, zoals de toegevoegde waarde per gewerkt uur
(hiertoe dienen de begrippen toegevoegde waarde en gewerkte uren
consistent te zijn);
b) nationaal beschikbaar inkomen per hoofd van de bevolking (hiertoe
moet het begrip nationaal beschikbaar inkomen consistent zijn met het
begrip bevolking);
c) investeringen in vaste activa als percentage van de kapitaalgoederen-
voorraad (hiervoor is consistentie tussen de definities van deze stromen
en standen vereist);
d) begrotingstekort en overheidsschuld als percentage van het bruto
binnenlands produkt (hiertoe dienen de begrippen begrotingstekort,
overheidsschuld en bruto binnenlands produkt consistent te zijn).
Dank zij deze consistentie kunnen ook enige ramingen worden gemaakt
door bepaalde posten van elkaar af te trekken: zo kunnen de besparingen
worden geraamd als het verschil tussen het beschikbare inkomen en de
consumptieve bestedingen (1).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 22
(1) Zie hoofdstuk 8 „Het input-outputsysteem”.
▼B
1.09. Het gaat in het ESR om operationele begrippen, d.w.z. het is de bedoeling
dat ze statistisch te meten zijn. Het operationele karakter van de begrippen
blijkt uit het feit dat:
a) sommige activiteiten of posten alleen behoeven te worden beschreven
indien zij significant van omvang zijn. Dit geldt bij voorbeeld voor de
produktie van goederen in eigen beheer door huishoudens: weven en
pottenbakken worden niet tot de produktie gerekend, aangezien deze
vormen van produktie voor de Lid-Staten van de EU als niet-
significant worden beschouwd. Evenzo worden uitgaven voor kleine
goedkope werktuigen en apparatuur pas als investeringen in vaste
activa geregistreerd indien ze meer dan 500 ecu (in prijzen van 1995)
per artikel bedragen (indien de goederen in grote hoeveelheden tegelijk
zijn aangeschaft, geldt deze grens voor het totaalbedrag). Blijven de
uitgaven onder deze drempel, dan worden dergelijke artikelen als
intermediair verbruik geregistreerd;
b) bij sommige begrippen duidelijk wordt aangegeven hoe hiervan een
raming moet worden gemaakt. Zo wordt bij de definitie van verbruik
van vaste activa verwezen naar de lineaire afschrijvingsmethode,
terwijl voor de berekening van de kapitaalgoederenvoorraad de
„perpetual inventory”-methode wordt aanbevolen. De produktie in
eigen beheer dient in beginsel tegen basisprijzen te worden gewaar-
deerd, maar zo nodig kunnen deze prijzen worden benaderd door de
verschillende kosten bij elkaar op te tellen;
c) er enkele afspraken ter vereenvoudiging zijn gemaakt. Zo worden door
de overheid verstrekte collectieve diensten volgens afspraak altijd als
consumptieve bestedingen geregistreerd;
d) de begrippen zijn geharmoniseerd met de begrippen die in de sociale
en economische statistieken worden gebruikt voor het opstellen van de
nationale rekeningen.
1.10. Toch zijn de begrippen niet altijd even gemakkelijk meetbaar omdat zij in
bepaalde opzichten afwijken van die welke in administratieve bronnen
worden gebruikt, zoals bedrijfsboekhoudingen, belastinggegevens (BTW,
inkomstenbelasting, invoerheffingen enz.), gegevens betreffende sociale
verzekeringen en gegevens van toezichthoudende organen voor het bank-
en verzekeringswezen. Dergelijke administratieve gegevens dienen vaak
als bron voor het opstellen van de nationale rekeningen. Over het
algemeen moeten zij dus worden aangepast om in het ESR te kunnen
worden gebruikt.
De begrippen in het ESR verschillen in een aantal opzichten van hun
administratieve equivalenten, omdat:
a) administratieve begrippen van land tot land verschillen, zodat er aan de
hand van administratieve begrippen geen internationale vergelijkbaar-
heid mogelijk is;
b) administratieve begrippen in de loop der tijd veranderen, zodat er aan
de hand van administratieve begrippen geen vergelijkingen in de tijd
kunnen worden gemaakt;
c) de begrippen die aan de basis van de administratieve bronnen liggen,
gewoonlijk niet consistent zijn, zodat koppeling en vergelijking van
gegevens, wat van essentieel belang is voor de opstelling van nationale
rekeningen, niet mogelijk is;
d) administratieve begrippen over het algemeen niet bijzonder geschikt
zijn voor economische analyses en een beoordeling van het
economisch beleid.
Niettemin beantwoorden administratieve bronnen soms heel goed aan de
behoefte aan gegevens voor de nationale rekeningen en andere
statistieken, namelijk indien:
a) begrippen en classificaties die oorspronkelijk voor statistische doel-
einden werden vastgesteld, ook voor administratieve doeleinden
worden gebruikt, bij voorbeeld de indeling van de overheidsuitgaven
naar soort;
b) bij administratieve bronnen expliciet rekening wordt gehouden met de
(hiervan losstaande) informatiebehoeften voor statistische doeleinden;
dit geldt bij voorbeeld voor het Intrastat-systeem, dat informatie
verstrekt over het goederenverkeer tussen de Lid-Staten van de EU.
1.11. De belangrijkste begrippen in het ESR zijn duurzaam en onveranderlijk
gedurende een lange periode, omdat:
a) zij zijn goedgekeurd als de internationale standaard voor de komende
decennia;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 23
▼B
b) de meeste basisbegrippen in de achtereenvolgende internationale
richtlijnen voor het opstellen van nationale rekeningen nauwelijks
zijn veranderd.
Door deze continuïteit behoeven minder vaak tijdreeksen te worden
herberekend en nieuwe begrippen te worden geleerd. Bovendien zijn de
begrippen minder gevoelig voor nationale en internationale politieke druk.
Daarom dienen de cijfers uit de nationale rekeningen al decennia als een
objectieve bron van gegevens voor economisch beleid en economische
analyses.
1.12. De ESR-begrippen zijn gericht op het beschrijven van het economisch
proces in monetaire en gemakkelijk waarneembare grootheden. In de
meeste gevallen wordt geen rekening gehouden met standen en stromen
die niet gemakkelijk in monetaire eenheden kunnen worden uitgedrukt, of
die geen duidelijk monetair equivalent hebben.
Dit beginsel is niet strikt toegepast, omdat ook rekening dient te worden
gehouden met de vereiste consistentie en de uiteenlopende informatiebe-
hoeften. Zo is het ter wille van de consistentie noodzakelijk de waarde van
collectieve overheidsdiensten als output te registreren, omdat de beloning
van werknemers en de aanschaf van allerlei goederen en diensten door de
overheid gemakkelijk in monetaire eenheden kunnen worden vastgesteld.
Voor het economisch onderzoek en beleid neemt door de beschrijving van
de collectieve overheidsdiensten in relatie tot de rest van de nationale
economie trouwens ook het nut van de nationale rekeningen als geheel
toe.
1.13. De reikwijdte van de begrippen in het ESR kan worden toegelicht aan de
hand van een aantal belangrijke grensgevallen.
De volgende vormen van produktie vallen binnen de produktiegrens van
het ESR (zie de punten 3.07—3.09):
a) de produktie van individuele en collectieve overheidsdiensten;
b) de produktie van woondiensten door bewoners van een eigen huis;
c) de produktie van goederen voor eigen consumptie, bij voorbeeld
landbouwprodukten;
d) het in eigen beheer produceren van bouwwerken, ook indien dit door
huishoudens wordt gedaan;
e) de produktie van diensten door betaald huishoudelijk personeel;
f) het kweken van vis in viskwekerijen;
g) illegale produktie, zoals prostitutie of produktie van verdovende
middelen;
h) produktie waarvan de opbrengst niet volledig bij de belastingdienst
wordt opgegeven, zoals clandestiene textielproduktie.
De volgende vormen van produktie vallen buiten de produktiegrens:
a) huishoudelijke en persoonlijke diensten die worden geproduceerd en
geconsumeerd binnen hetzelfde huishouden, zoals schoonmaken, het
bereiden van maaltijden of de verzorging van zieken of bejaarden;
b) vrijwilligerswerk, dat niet resulteert in goederen, zoals gratis verzor-
ging en schoonmaken;
c) natuurlijke toename van de visstand in de open zee.
Over het algemeen registreert het ESR alle goederen en diensten die
geproduceerd worden binnen de produktiegrens. Er zijn op deze regel
echter een paar specifieke uitzonderingen:
a) de output van hulpactiviteiten wordt niet geregistreerd; alle input die
een hulpactiviteit verbruikt — materialen, arbeid, verbruik van vaste
activa enz. —, wordt behandeld als input van de hoofd- of
nevenactiviteit die zij ondersteunt;
b) de output die in dezelfde lokale eenheid van economische activiteit
(lokale EEA, zie ook punt 1.29) als intermediair verbruik wordt
gebruikt, wordt niet geregistreerd; output ten behoeve van andere
lokale EEA's die tot dezelfde institutionele eenheid behoren, dient
echter wel als output te worden geregistreerd.
Indien een activiteit als produktie wordt beschouwd en de output ervan
wordt geregistreerd, moeten volgens de boekhoudkundige beginselen van
het ESR de inkomens, de werkzame personen, de consumptie enz. die
hierop betrekking hebben, ook worden geregistreerd. Omdat bij voorbeeld
de produktie van woondiensten door bewoners van een eigen huis als
produktie wordt geregistreerd, moeten ook het inkomen en de consump-
tieve bestedingen die hierdoor voor deze bewoners worden gegenereerd,1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 24
▼B
worden geregistreerd. Het omgekeerde doet zich voor wanneer activiteiten
niet als produktie worden beschouwd: huishoudelijke diensten die binnen
hetzelfde huishouden worden geproduceerd en geconsumeerd, genereren
geen inkomen en consumptieve bestedingen, zodat degenen die deze
diensten verrichten, volgens het ESR niet tot de werkzame personen
behoren.
Het ESR bevat ook veel specifieke afspraken, zoals:
a) de waardering van de output van de overheid;
b) de waardering van de output van verzekeringsdiensten en van de
indirect gemeten diensten van financiële intermediairs;
c) de registratie van alle collectieve overheidsdiensten als consumptieve
bestedingen (en niet als intermediair verbruik);
d) de registratie van het verbruik van indirect gemeten diensten van
financiële intermediairs als intermediair verbruik van een nominale
sector of bedrijfstak.
1.14. De begrippen van het ESR zijn op diverse terreinen bruikbaar: zij zijn
voor vele doeleinden geschikt, ook al zijn er soms aanvullingen nodig (zie
ook punt 1.18).
1.15. Dank zij de gedetailleerdheid van het begrippensysteem van het ESR is
een flexibel gebruik mogelijk: enkele begrippen zijn niet expliciet in het
systeem opgenomen, maar kunnen niettemin gemakkelijk hieruit worden
afgeleid. Zo kan de toegevoegde waarde tegen factorkosten worden
verkregen door de netto niet-produktgebonden belastingen op produktie af
te trekken van de toegevoegde waarde tegen basisprijzen. Bovendien
kunnen er nieuwe sectoren worden gevormd door in het ESR
gedefinieerde subsectoren te herschikken.
1.16. Een flexibele gebruiksmogelijkheid is eveneens de invoering van
aanvullende criteria die niet in strijd zijn met de logica van het systeem,
zoals de omvang van de werkgelegenheid in produktie-eenheden of de
hoogte van het inkomen van huishoudens. Wat de werkgelegenheid
betreft, kan nog een onderverdeling worden gemaakt naar opleidings-
niveau, leeftijd en geslacht.
1.17. Dit flexibele gebruik kan leiden tot een matrix van sociale rekeningen
(Social Accounting Matrix (SAM)). Dit is een matrixpresentatie waarin de
verbanden tussen de aanbod- en gebruikstabellen en het rekeningenstelsel
worden gelegd (zie ook de punten 8.133—8.155). Een SAM geeft
gewoonlijk extra informatie over het niveau en de samenstelling van
werkgelegenheid en werkloosheid door middel van een onderverdeling
van de beloning van werknemers naar arbeidscategorie. Deze onderverde-
ling geldt zowel voor het gebruik van arbeid per bedrijfstak, zoals
weergegeven in de gebruikstabellen, als voor het aanbod van arbeids-
krachten per sociaal-economische deelgroep, zoals weergegeven in de
rekening voor bestemming van primaire inkomens van subsectoren van de
sector huishoudens. Op deze wijze worden het aanbod en het gebruik van
de verschillende arbeidscategorieën systematisch getoond.
1.18. Voor sommige specifieke gegevensbehoeften verdienen aparte satelliet-
rekeningen de voorkeur. Dit geldt bij voorbeeld voor:
a) de analyse van de rol van het toerisme in de nationale economie,
b) de analyse van de kosten en de financiering van de gezondheidszorg,
c) de analyse van het belang van speur- en ontwikkelingswerk en
menselijk kapitaal voor de nationale economie,
d) de analyse van het inkomen en de uitgaven van huishoudens op basis
van micro-economische benaderingen van inkomen en uitgaven,
e) de analyse van de wisselwerking tussen milieu en economie,
f) de analyse van de produktie binnen huishoudens,
g) de analyse van veranderingen in de welvaart,h) de analyse van de verschillen tussen de cijfers in de nationale
rekeningen en de bedrijfsboekhoudingen en de invloed ervan op
effecten- en valutabeurzen,
i) de raming van belastingopbrengsten.
1.19. Satellietrekeningen kunnen aan dergelijke gegevensbehoeften tegemoet
komen, omdat zij:
a) gedetailleerdere informatie verstrekken waar dat noodzakelijk is en
overbodige details achterwege laten;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 25
▼B
b) het bereik van het boekhoudkundig systeem vergroten met niet-
monetaire informatie, bij voorbeeld over vervuiling en milieuthema's;
c) sommige basisbegrippen aanpassen, door bij voorbeeld het begrip
investeringen uit te breiden met de uitgaven voor speur- en ontwikke-
lingswerk of onderwijs.
1.20. Een belangrijk kenmerk van satellietrekeningen is dat in beginsel alle
basisbegrippen en -indelingen van het standaardsysteem worden gebruikt.
Deze worden alleen aangepast wanneer dit voor het specifieke doel van
een satellietrekening noodzakelijk is. In zo'n geval moet de satelliet-
rekening ook een tabel bevatten waarin het verband tussen de
belangrijkste aggregaten van de satellietrekening en die van het
standaardsysteem wordt gelegd. Op deze wijze blijft het standaardsysteem
het referentiekader en wordt tevens tegemoet gekomen aan meer
specifieke behoeften.
1.21. In het standaardsysteem wordt weinig aandacht besteed aan standen en
stromen die niet gemakkelijk in monetaire eenheden kunnen worden
uitgedrukt (of die geen duidelijke monetaire tegenwaarde hebben). Voor
de analyse van dergelijke standen en stromen kunnen ook vaak
statistieken in niet-monetaire termen worden opgesteld, bij voorbeeld:
a) de produktie binnen huishoudens kan heel eenvoudig worden
beschreven in de hieraan bestede uren;
b) onderwijs kan worden beschreven aan de hand van soorten onderwijs,
aantallen leerlingen, gemiddeld aantal schooljaren voor het behalen
van een diploma enz.;
c) de gevolgen van vervuiling kunnen het best worden beschreven aan de
hand van wijzigingen in het aantal levende soorten, de gezondheids-
toestand van bossen, het afvalvolume, het koolmonoxidegehalte, het
stralingsniveau enz.;
Satellietrekeningen bieden de mogelijkheid dergelijke statistieken in niet-
monetaire eenheden te relateren aan het standaardsysteem van nationale
rekeningen. Het verband kan worden gelegd door waar mogelijk in deze
niet-monetaire statistieken de in het standaardsysteem gehanteerde
classificaties te gebruiken, namelijk de indeling naar type huishouden of
naar bedrijfstak. Zo wordt een consistent, uitgebreid systeem opgebouwd,
dat basisgegevens verschaft voor de analyse en beoordeling van allerlei
interacties tussen de variabelen in het standaardsysteem en die in de
uitbreiding ervan.
1.22. Het standaardsysteem en zijn belangrijkste aggregaten beschrijven geen
veranderingen in de welvaart. De rekeningen kunnen worden uitgebreid
met informatie waaraan een waarde in monetaire eenheden is toegerekend,
zoals:
a) huishoudelijke en persoonlijke diensten die worden geproduceerd en
verbruikt in hetzelfde huishouden;
b) veranderingen in vrijetijdsbesteding;
c) voor- en nadelen van het leven in de stad;
d) ongelijkheden in de inkomensverdeling.
In dergelijke rekeningen kunnen finale bestedingen van onaangename
maar noodzakelijke produkten, zoals defensie, ook worden heringedeeld
onder intermediair verbruik, dus niet bijdragend tot een verhoging van de
welvaart. Zo zou ook de schade door overstromingen en andere
natuurrampen kunnen worden ingedeeld als intermediair verbruik,
namelijk als een verlaging van het (absolute) welvaartsniveau.
Op deze wijze kan worden getracht en zeer ruwe en onvolledige indicator
voor veranderingen in de welvaart samen te stellen. Welvaart heeft echter
vele dimensies, waarvan de meeste beter niet in monetaire eenheden
kunnen worden uitgedrukt. Het verdient dan ook de voorkeur om bij het
meten van de welvaart voor ieder aspect een afzonderlijke indicator en
meeteenheid te gebruiken. Indicatoren zijn bij voorbeeld kindersterfte,
levensverwachting, analfabetisme onder volwassenen en nationaal
inkomen per hoofd van de bevolking. Dergelijke indicatoren kunnen in
een satellietrekening worden opgenomen.
1.23. Om een consistent en internationaal vergelijkbaar raamwerk te verkrijgen,
worden in het ESR geen in administratieve bronnen gebruikelijke
begrippen gebruikt. Toch kunnen cijfers die op dergelijke begrippen
zijn gebaseerd, voor allerlei nationale doeleinden zeer nuttig zijn. Voor
een raming van de belastinginkomsten zijn bij voorbeeld statistieken over
het belastbaar inkomen noodzakelijk. Dergelijke statistieken kunnen
worden verkregen door enkele wijzigingen aan te brengen in de
statistieken over de nationale rekeningen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 26
▼B
Een soortgelijke benadering is mogelijk voor enkele bij het nationale
economische beleid gehanteerde begrippen als:
a) inflatie, gebruikt voor de verhoging van pensioenen, werkloosheids-
uitkeringen of ambtenarensalarissen;
b) belastingen, sociale premies, overheidssector en collectieve sector,
gebruikt in de discussie over de optimale omvang van de collectieve
sector;
c) „strategische” sectoren/bedrijfstakken, ten behoeve van het nationale
economische beleid of het economische beleid van de EU;
d) „bedrijfsinvesteringen”, ten behoeve van het nationale economische
beleid.
Satellietrekeningen of eenvoudige aanvullende tabellen kunnen dergelijke,
gewoonlijk specifiek nationale, gegevens verstrekken.
ESR 1995 en SNA 1993
1.24. Het ESR 1995 is volledig consistent met het herziene System of National
Accounts (het SNA 1993), dat richtlijnen geeft voor het opstellen van
nationale rekeningen voor alle landen ter wereld. Niettemin zijn er diverse
verschillen tussen het ESR 1995 en het SNA 1993:
a) verschillen in presentatie, bij voorbeeld:
(1) in het ESR zijn er afzonderlijke hoofdstukken voor de transacties
in produkten, de verdelingstransacties en de financiële transacties.
In het SNA worden deze transacties toegelicht in zeven hoofd-
stukken, gerangschikt naar rekening, bij voorbeeld
produktierekening, primaire inkomensverdelingsrekening, kapi-
taalrekening en rekening voor transacties van het buitenland;
(2) het ESR beschrijft een begrip met behulp van een definitie en een
opsomming van wat wel en wat niet onder het begrip valt. Het
SNA beschrijft begrippen gewoonlijk in algemenere termen en
tracht de grondgedachte achter de afspraken te verklaren;
(3) het ESR bevat hoofdstukken over regionale rekeningen en
kwartaalrekeningen;
(4) het SNA bevat een hoofdstuk over satellietrekeningen.
b) de ESR-begrippen zijn soms specifieker en nauwkeuriger dan die van
het SNA, bij voorbeeld:
(1) het SNA bevat geen nauwkeurige definities voor het onderscheid
tussen marktoutput, output voor eigen finaal gebruik en overige
niet-marktoutput of voor het onderscheid tussen marktprodu-
centen, producenten voor eigen finaal gebruik en overige niet-
marktproducenten (institutionele eenheden en lokale EEA's). Dit
heeft tot gevolg dat de waardering van de output en de indeling in
sectoren onvoldoende precies is gedefinieerd. Daarom heeft het
ESR diverse aanvullende verduidelijkingen ingevoerd en in
bepaalde gevallen ook het criterium toegevoegd dat de verkopen
van een marktproducent ten minste 50 % van de produktiekosten
moeten dekken (zie tabel 3.1);
(2) het ESR maakt gebruik van concrete drempels voor registratie, bij
voorbeeld voor de registratie van kleine werktuigen en apparatuur
onder intermediair verbruik;
(3) het ESR gaat ervan uit dat diverse soorten produktie door
huishoudens, zoals de vervaardiging van weefsels en meubelen,
in de Lid-Staten van de EU niet significant zijn en derhalve niet
behoeven te worden geregistreerd;
(4) het ESR verwijst expliciet naar specifieke institutionele regelingen
in de EU, zoals het Intrastat-systeem voor de registratie van
goederenstromen binnen de EU en de bijdragen van de Lid-Staten
aan de EU;
(5) het ESR bevat specifieke EU-classificaties, zoals de CPA voor
produkten en de NACE Rev. 1 voor bedrijfstakken (specifiek,
maar wel geharmoniseerd met de overeenkomstige classificaties
van de VN);
(6) het ESR bevat een extra classificatie voor alle transacties met het
buitenland; hierbij moet namelijk onderscheid worden gemaakt in
transacties tussen ingezetenen van de EU en transacties met
ingezetenen van derde landen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 27
▼B
Het ESR kan ook specifieker zijn dan het SNA, omdat het in de eerste
plaats geldt voor de Lid-Staten van de EU. Voor de gegevensbehoeften
van de EU moet het ESR ook specifieker zijn.
ESR 1995 en ESER 1970
1.25. Het ESR 1995 verschilt in bereik en opzet van het ESER 1970. De meeste
verschillen komen overeen met die tussen het SNA 1968 en het SNA
1993.
Enkele van de grootste verschillen in bereik zijn:
a) de opname van balansen;
b) de opname van rekeningen voor overige mutaties in activa, namelijk
de invoering van de begrippen „overige volumemutaties”, „nominale
waarderingsverschillen” en „reële waarderingsverschillen”;
c) de invoering van subsectoren van huishoudens;
d) de invoering van een nieuw consumptiebegrip: „werkelijke
consumptie”;
e) de invoering van een nieuw voor prijsveranderingen gecorrigeerd
inkomensbegrip: het „werkelijk nationaal beschikbaar inkomen”;
f) de opname van het begrip koopkrachtpariteiten.
Enkele van de belangrijkste verschillen in opzet zijn:
a) literair-artistiek werk (schrijven van boeken, componeren) wordt nu
ook beschouwd als produktie; betalingen voor literair-artistiek werk
zijn bijgevolg betalingen voor diensten en geen inkomen uit vermogen;
b) de waardering van de output van verzekeringsdiensten is in een aantal
opzichten veranderd; zo wordt bij de waardering van de output van
schadeverzekeringen thans rekening gehouden met de opbrengsten uit
de belegging van verzekeringstechnische voorzieningen;
c) een gedetailleerde behandeling van handels- en vervoersmarges;
d) de invoering van kettingindexcijfers voor berekeningen in constante
prijzen;
e) de invoering van het begrip „financiële lease” (in het SNA 1968 en het
ESER 1970 bestond enkel het begrip „operationele lease”);
f) uitgaven voor de exploratie van minerale reserves en voor computer-
programmatuur worden nu geregistreerd als investeringen (in plaats
van als intermediair verbruik);
g) er moet ook verbruik van vaste activa worden geregistreerd voor
infrastructurele werken van de overheid (wegen, dijken enz.);
h) de opname van nieuwe financiële instrumenten, zoals koopovereen-
komsten met terugkoopverplichting en financiële derivaten zoals
opties.
Er zijn ook verschillen die niet het gevolg zijn van veranderingen in het
SNA, bij voorbeeld:
a) de invoering van aanbod- en gebruikstabellen (reeds opgenomen in het
SNA 1968);
b) de invoering van enkele registratiedrempels en de verwijzing naar
specifieke institutionele regelingen in de EU (zie punt 1.24);
c) een duidelijke keuze voor de waardering van de output tegen
basisprijzen (het ESER 1970 en het SNA 1968 en 1993 aanvaarden
ook een waardering tegen prijzen af producent);
d) de invoering van de begrippen beroepsbevolking en werkloosheid (die
in het SNA 1968 en 1993 niet voorkomen).
HET ESR ALS SYSTEEM
1.26. De hoofdkenmerken van het systeem zijn:
a) statistische eenheden en hun indeling;
b) stromen en standen;
c) het rekeningenstelsel en de aggregaten;
d) het input-outputsysteem.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 28
▼B
STATISTISCHE EENHEDEN EN HUN INDELING (1)
1.27. Karakteristiek voor het systeem is het gebruik van twee soorten eenheden
en twee geheel verschillende indelingen van de economie, die elk voor
bepaalde analytische doeleinden bestemd zijn.
Voor de beschrijving van inkomens-, bestedings- en financiële stromen en
balansen worden institutionele eenheden op basis van hun hoofdfuncties,
gedragingen en doelstellingen tot sectoren samengevoegd.
Voor de beschrijving van produktieprocessen en voor input-output-
analyses worden eenheden van economische activiteit op lokaal niveau
(lokale EEA's) op basis van de aard van hun activiteit tot bedrijfstakken
samengevoegd. Een activiteit wordt gekenmerkt door een input van
produkten, een produktieproces en een output van produkten.
Institutionele eenheden en sectoren
1.28. Institutionele eenheden zijn werkelijke economische eenheden die zelf-
standig goederen en activa kunnen bezitten, verplichtingen kunnen
aangaan en economische activiteiten en transacties met andere eenheden
kunnen verrichten. Voor het ESR zijn de institutionele eenheden
ingedeeld in vijf elkaar uitsluitende institutionele sectoren:
a) niet-financiële vennootschappen;
b) financiële instellingen;
c) overheid;
d) huishoudens;
e) instellingen zonder winstoogmerk ten behoeve van huishoudens.
De vijf sectoren vormen te zamen de totale economie. Iedere sector is
onderverdeeld in subsectoren. Het systeem voorziet in een volledig
rekeningenstelsel (inclusief balansen) voor iedere sector, en desgewenst
subsector, alsmede voor de totale economie.
Eenheden van economische activiteit op lokaal niveau en bedrijfstakken
1.29. De meeste institutionele eenheden verrichten in hun hoedanigheid van
producent meer dan een activiteit; teneinde de technisch-economische
relaties beter te doen uitkomen, moeten deze eenheden worden opgesplitst
op basis van de aard van de economische activiteit.
Eenheden van economische activiteit op lokaal niveau (lokale EEA's) zijn
ingevoerd als een operationele benadering van deze eis. Een lokale EEA
omvat alle delen van een institutionele eenheid in haar hoedanigheid van
producent, die op een enkele locatie of op een paar dicht bijeen gelegen
locaties zijn gevestigd en die een activiteit uitvoeren op vier-digitniveau
(klasse) van de NACE Rev. 1.
In beginsel moet voor elke nevenactiviteit een afzonderlijke lokale EEA
worden gecreëerd; indien voor de beschrijving van een dergelijke
activiteit de benodigde boekhouding ontbreekt, kan een lokale EEA naast
de hoofdactiviteit ook een of meer nevenactiviteiten omvatten.
Alle lokale EEA's die dezelfde of soortgelijke activiteiten verrichten,
vormen te zamen een bedrijfstak.
Er is een hiërarchische relatie tussen institutionele eenheden en lokale
EEA's. Een institutionele eenheid omvat een of meer volledige EEA's; een
lokale EEA behoort steeds tot slechts één institutionele eenheid.
Voor een uitvoeriger analyse van het produktieproces wordt gebruikt
gemaakt van een analytische produktie-eenheid. Deze eenheid, die niet
waarneembaar is (behalve in het geval van een lokale EEA die slechts één
soort produkt voortbrengt), is de homogene-produktie-eenheid, die per
definitie geen nevenactiviteiten heeft. Door deze eenheden samen te
voegen worden homogene branches verkregen.
Ingezeten en niet-ingezeten eenheden; totale economie en buitenland
1.30. De totale economie bestaat uit de ingezeten eenheden. Een in een land
ingezeten eenheid heeft een economisch belangencentrum in het
economisch gebied van dat land — d.w.z. zij verricht gedurende een
periode van minimaal een jaar economische activiteiten in dit gebied. De1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 29
(1) Zie hoofdstuk 2 „Eenheden en indeling van eenheden”.
▼B
eerder genoemde institutionele sectoren zijn groepen ingezeten instituti-
onele eenheden.
Ingezeten eenheden kunnen transacties aangaan met niet-ingezeten
eenheden (d.w.z. eenheden die ingezetene zijn van een andere economie).
Gesproken wordt dan van transacties met het buitenland, die in de
rekening voor transacties van het buitenland worden opgenomen. In de
structuur van het rekeningenstelsel speelt het buitenland dus een rol die
overeenkomt met die van een institutionele sector; niet-ingezeten
eenheden worden echter alleen geregistreerd voor zover zij betrokken
zijn bij transacties met ingezeten institutionele eenheden. Bij de
classificatie van de sectoren is daarom aan het einde een speciale rubriek
voor het buitenland opgenomen.
Fictieve ingezeten eenheden, die in het systeem als institutionele eenheden
worden beschouwd, zijn:
a) delen van niet-ingezeten eenheden die een economisch belangen-
centrum hebben in het economisch gebied van het land (dat wil in de
meeste gevallen zeggen dat zij daar voor minimaal een jaar
economische transacties uitvoeren, of voor minder dan een jaar
bouwactiviteiten verrichten waarbij kapitaalgoederen worden gepro-
duceerd);
b) niet-ingezeten eenheden die eigenaar zijn van grond of gebouwen op
het economisch gebied van het land, maar alleen voor zover het
transacties met betrekking tot deze grond en gebouwen betreft.
STROMEN EN STANDEN
1.31. De informatie in het systeem kan worden gesplitst in informatie over
stromen en informatie over standen. Stromen hebben betrekking op acties
en gevolgen van gebeurtenissen die tijdens een bepaalde periode
plaatsvinden, terwijl standen betrekking hebben op momentopnamen.
Stromen
1.32. Stromen weerspiegelen het ontstaan, transformeren, ruilen, overdragen of
teloor gaan van economische waarden. Zij hebben betrekking op
veranderingen in de waarde van de activa of passiva van een institutionele
eenheid. Er zijn twee soorten economische stromen: a) transacties, en b)
overige mutaties in activa. Transacties komen voor in alle rekeningen en
tabellen waar ook stromen voorkomen, behalve in de rekening voor
overige volumemutaties in activa en de rekening voor nominale waarde-
ringsverschillen. Alleen in deze twee rekeningen komen de overige
mutaties in activa voor.
Er zijn talloze elementaire transacties en andere stromen. Het systeem
deelt ze naargelang hun aard in een betrekkelijk klein aantal soorten in.
Transacties
1.33. Een transactie is een economische stroom, d.w.z. een interactie met
wederzijdse instemming tussen institutionele eenheden of een actie binnen
een institutionele eenheid, waarvan het zinvol is deze als een transactie te
beschouwen, vaak omdat de eenheid in twee verschillende hoedanigheden
functioneert. De transacties kunnen in vier hoofdgroepen worden
ingedeeld:
a) Transacties in produkten: beschrijven de oorsprong (binnenlandse
output of invoer) en het gebruik van produkten (intermediair verbruik,
consumptie, investeringen of uitvoer) (1).
b) Verdelingstransacties: beschrijven hoe de bij de produktie gegene-
reerde toegevoegde waarde over arbeid, kapitaal en overheid wordt
verdeeld, en hoe inkomen en vermogen worden herverdeeld (inkom-
sten- en vermogensbelasting en andere overdrachten) (2).
c) Financiële transacties: beschrijven de veranderingen van vorderingen
en schulden voor ieder soort financieel instrument. Dergelijke
transacties zijn vaak de tegenhanger van niet-financiële transacties,
maar er zijn ook zuiver financiële transacties met uitsluitend financiële
instrumenten (3).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 30
(1) Zie hoofdstuk 3 „Transacties in produkten”.
(2) Zie hoofdstuk 4 „Verdelingstransacties”.
(3) Zie hoofdstuk 5 „Financiële transacties”.
▼B
d) Overige transacties: verbruik van vaste activa en saldo van aan- en
verkopen van niet-geproduceerde niet-financiële activa (1).
Kenmerken van transacties
Interacties en interne transacties
1.34. De meeste transacties zijn interacties tussen twee of meer institutionele
eenheden. In het systeem worden bepaalde acties binnen een institutionele
eenheid echter ook als transactie geregistreerd. Met de registratie van deze
interne transacties wordt beoogd een analytisch bruikbaarder beeld van
output, finaal gebruik en kosten te geven.
Het verbruik van vaste activa, in het systeem geregistreerd als kosten, is
een belangrijke interne transactie. De meeste andere interne transacties
zijn transacties in produkten, die worden geregistreerd wanneer een
institutionele eenheid die zowel producent als consument is, een deel van
haar output zelf verbruikt. Dit is vaak het geval bij huishoudens en de
overheid.
1.35. Alle output van een institutionele eenheid voor eigen finaal gebruik wordt
geregistreerd. Output die voor eigen intermediair verbruik bestemd is,
wordt daarentegen alleen geregistreerd wanneer de produktie en het
intermediair verbruik in verschillende lokale EEA's van deze institutionele
eenheid plaatsvinden. Output van een lokale EEA voor eigen intermediair
verbruik wordt niet geregistreerd.
Monetaire en niet-monetaire transacties
1.36. De meeste transacties die door het systeem worden geregistreerd, zijn
monetaire transacties, waarbij de betrokken eenheden geld betalen of
ontvangen, dan wel in geld uitgedrukte schulden aangaan of vorderingen
verwerven.
Transacties die geen overdracht van contant geld noch in geld luidende
activa of passiva behelzen, zijn niet-monetaire transacties. Interne
transacties zijn gewoonlijk niet-monetair. Niet-monetaire transacties
tussen twee of meer institutionele eenheden komen voor bij de transacties
in produkten (ruil), verdelingstransacties (lonen en overdrachten in natura
enz.) en overige transacties (ruil van niet-geproduceerde, niet-financiële
activa).
Het systeem registreert alle transacties in monetaire termen. De waarde
van niet-monetaire transacties moet derhalve indirect worden gemeten of
anderszins worden geraamd.
Transacties met en zonder tegenprestatie
1.37. Transacties waarbij meer dan een eenheid betrokken is, zijn ofwel „iets
voor iets”- ofwel „iets voor niets”-transacties. Bij de eerste groep worden
goederen, diensten of activa tussen institutionele eenheden uitgewisseld in
ruil voor een tegenprestatie, bij voorbeeld geld. „Iets voor niets”-
transacties zijn doorgaans betalingen in geld of in natura van een
institutionele eenheid aan een andere zonder tegenprestatie. „Iets voor
iets”-transacties komen in alle vier transactiegroepen voor, terwijl „iets
voor niets”-transacties voornamelijk verdelingstransacties betreffen, bij
voorbeeld in de vorm van belastingen, uitkeringen sociale voorziening of
giften.
Herordende transacties
1.38. Meestal is de registratie van transacties in het systeem ongecompliceerd,
d.w.z. de transacties worden op dezelfde wijze geregistreerd als zij zich
aan de betrokken institutionele eenheden voordoen. Sommige transacties
worden echter herordend om de onderliggende economische relaties beter
te doen uitkomen. Dit kan op drie manieren: omleiding, splitsing en
vaststelling van de principaal van een transactie.
Omleiding
1.39. Een transactie die voor de betrokken eenheden rechtstreeks plaatsvindt
tussen de eenheden A en C, kan worden geregistreerd alsof deze indirect,
via een derde eenheid B, plaatsvindt. De enkelvoudige transactie tussen A
en C wordt dan geregistreerd in twee transacties: een tussen A en B, en1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 31
(1) Zie hoofdstuk 6 „Overige transacties en overige mutaties in activa”.
▼B
een tussen B en C. In zo'n geval heeft de transactie een andere route
gevolgd.
Een bekend voorbeeld is de omleiding van sociale premies t.l.v.
werkgevers, die door dezen rechtstreeks aan sociale-verzekeringsin-
stellingen worden afgedragen. Een dergelijke betaling wordt als twee
transacties geregistreerd:
a) werkgevers betalen de sociale premies aan hun werknemers, en b) de
werknemers betalen deze aan de sociale-verzekeringsinstellingen. Zoals
dit voor alle vormen van omleiding geldt, is deze registratiewijze bedoeld
om de economische realiteit achter de transactie aan het licht te brengen.
In dit geval wordt getoond dat de door werkgevers afgedragen sociale
premies worden betaald ten bate van hun werknemers.
Een andere vorm van omleiding betreft de registratie van transacties
tussen twee of meer institutionele eenheden, hoewel er volgens de
betrokken partijen in het geheel geen transactie heeft plaatsgevonden. Een
voorbeeld is de registratie van inkomen uit vermogen dat wordt verdiend
op bepaalde verzekeringsfondsen, en dat door de verzekeringsmaatschap-
pijen wordt ingehouden. Het systeem registreert dit inkomen uit vermogen
alsof het door verzekeringsmaatschappijen is betaald aan de polishouders,
die vervolgens hetzelfde bedrag als toegerekende premie terugbetalen aan
de verzekeringsmaatschappijen.
Splitsing
1.40. Wanneer een in de ogen van de betrokken partijen enkelvoudige transactie
wordt geregistreerd als twee of meer verschillend ingedeelde transacties,
dan is er sprake van splitsing. Bij splitsing van transacties is gewoonlijk
geen derde partij betrokken.
De betaling van schadeverzekeringspremies is een typisch voorbeeld van
een gesplitste transactie. Al zullen polishouders en verzekeraars dergelijke
betalingen als een enkele transactie beschouwen, toch worden deze in het
systeem in twee geheel verschillende transacties gesplitst: betalingen voor
verleende schadeverzekeringsdiensten, en nettoschadeverzekeringspre-
mies. Ook de registratie van handelsmarges is een bekend voorbeeld
van splitsing.
Vaststelling van de principaal van een transactie
1.41. Wanneer een eenheid een transactie verricht ten behoeve van een andere
eenheid, wordt de transactie uitsluitend in de rekeningen van de principaal
geregistreerd. Men moet bij de toepassing van dit beginsel niet te ver gaan
en bij voorbeeld niet proberen op grond van bepaalde veronderstellingen
belastingen of subsidies toe te rekenen aan de uiteindelijke betalers of
begunstigden.
Grensgevallen
1.42. In de definitie van een transactie wordt ervan uitgegaan dat er met
wederzijdse instemming een interactie tussen institutionele eenheden
plaatsvindt. Dit betekent dat er sprake is van voorkennis en toestemming
van de institutionele eenheden, maar het betekent niet dat de eenheden
iedere transactie vrijwillig moeten aangaan; sommige transacties zijn
immers wettelijk voorgeschreven. Dit geldt met name voor bepaalde
verdelingstransacties, zoals de betaling van belastingen, schadevergoe-
dingen en boetes. Niet-gecompenseerde confiscaties worden echter nietals transactie beschouwd, ook al zijn zij wettelijk voorgeschreven.
Illegale economische activiteiten worden alleen als transactie beschouwd
als alle betrokken eenheden vrijwillig meewerken. Koop, verkoop of ruil
van verboden verdovende middelen of van gestolen goederen zijn
derhalve transacties, maar diefstal is dat niet.
Overige mutaties in activa
1.43. Onder de overige mutaties in activa vallen mutaties die niet het gevolg
zijn van transacties (
1). Het betreft:
a) overige volumemutaties in activa en passiva, of
b) waarderingsverschillen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 32
(1) Zie hoofdstuk 6 „Overige transacties en overige mutaties in activa”.
▼B
Overige volumemutaties in activa en passiva
1.44. Deze kunnen grofweg worden verdeeld in drie hoofdcategorieën:
a) normaal ontstaan en verlies van activa, anders dan via transacties;
b) mutaties in activa en passiva door uitzonderlijke, onverwachte
gebeurtenissen;
c) wijzigingen in classificaties en structuur.
1.45. Voorbeelden van mutaties die vallen onder categorie a) zijn de ontdekking
of uitputting van minerale reserves en de natuurlijke aanwas van niet in
cultuur gebrachte biologische hulpbronnen. Categorie b) omvat mutaties
(gewoonlijk verliezen) in activa door natuurrampen, oorlog of ernstige
misdrijven (1). Eenzijdige kwijtschelding van schulden en niet-gecompen-
seerde confiscaties behoren eveneens tot deze categorie. Categorie c)
bestaat uit wijzigingen als gevolg van een herindeling en herstructurering
van institutionele eenheden of van activa en passiva.
Waarderingsverschillen
1.46. Waarderingsverschillen zijn het gevolg van veranderingen in de prijzen
van activa. Zij komen voor bij alle soorten financiële en niet-financiële
activa en bij passiva. Voor de bezitters van activa en passiva ontstaan
waarderingsverschillen uitsluitend als gevolg van het enige tijd in bezit
hebben van activa of passiva, zonder dat zij deze transformeren.
Waarderingsverschillen die worden gemeten aan de hand van de geldende
marktprijzen, worden nominale waarderingsverschillen genoemd. Deze
kunnen worden onderverdeeld in neutrale waarderingsverschillen, die
veranderingen in het algemene prijsniveau weerspiegelen, en reële
waarderingsverschillen, die veranderingen in de relatieve prijzen van de
activa weergeven.
Standen
1.47. Standen zijn activa en passiva die op een bepaald moment in het bezit van
een eenheid zijn. Rekeningen die standen registreren, worden balansen
genoemd (2).
Er worden ook standen geregistreerd voor de bevolking en de werkzame
personen. Deze worden echter geregistreerd als gemiddelde voor de
verslagperiode.
Standen worden geregistreerd voor alle activa die binnen het kader van het
systeem vallen, d.w.z. voor vorderingen en schulden en voor niet-
financiële activa, zowel geproduceerde als niet-geproduceerde. Wel
worden alleen activa die voor een economische activiteit worden gebruikt
en waarvoor eigendomsrechten kunnen worden uitgeoefend, in aanmer-
king genomen. Er worden dus geen standen geregistreerd van activa als
menselijk kapitaal en van natuurlijke hulpbronnen die geen eigenaar
hebben.
Het systeem omvat, binnen zijn grenzen, alle stromen en standen. Alle
balansmutaties kunnen daarom volledig worden verklaard aan de hand vande geregistreerde stromen.
HET REKENINGENSTELSEL EN DE AGGREGATEN (
3)
Registratieregels
1.48. Een rekening is een middel om een bepaald aspect van de economie te
registreren aan de hand van middelen en bestedingen of mutaties in activa
en passiva gedurende de verslagperiode, dan wel de stand van activa en
passiva aan het begin of het einde van deze periode.
Terminologie voor beide zijden van de rekeningen
1.49. Het systeem gebruikt de term „middelen” voor de rechterzijde van de
lopende rekeningen, waar transacties worden opgenomen die de
economische waarde van een eenheid of sector verhogen. De linkerzijde,
die betrekking heeft op transacties die de economische waarde van een
eenheid of sector verlagen, wordt „bestedingen” genoemd.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 33
(1) De gevolgen van kleine delicten, zoals winkeldiefstal, kunnen worden geregistreerd als
verandering in voorraden en dus als een transactie.
(2) Zie hoofdstuk 7 „Balansen”.
(3) Zie hoofdstuk 7 „Balansen” en hoofdstuk 8 „Rekeningen en saldi”.
▼B
De rechterzijde van de accumulatierekeningen wordt „mutaties in passiva
en vermogenssaldo” genoemd, de linkerzijde „mutaties in activa”.
Balansen worden gepresenteerd met de „passiva en vermogenssaldo” (het
vermogenssaldo is het verschil tussen activa en passiva) aan de
rechterzijde en de „activa” aan de linkerzijde. Vergelijking van twee
opeenvolgende balansen resulteert in de mutaties in passiva en vermo-
genssaldo en de mutaties in activa.
Dubbele registratie/viervoudige registratie
1.50. Voor een bepaalde eenheid of sector zijn de nationale rekeningen
gebaseerd op het beginsel van dubbele registratie. Iedere transactie moet
tweemaal worden opgenomen, eenmaal bij de middelen (of de mutaties in
passiva) en eenmaal bij de bestedingen (of de mutaties in activa). Het
totaal van de transacties die als middelen of als mutatie in passiva worden
geregistreerd, moet gelijk zijn aan het totaal van de transacties die als
bestedingen of als mutaties in activa worden geregistreerd, zodat de
consistentie binnen het rekeningenstelsel op dit punt gemakkelijk
gecontroleerd kan worden.
In de praktijk zijn de nationale rekeningen — voor alle eenheden en
sectoren — echter gebaseerd op het beginsel van viervoudige registratie,
omdat bij de meeste transacties twee institutionele eenheden betrokken
zijn. Deze transacties moeten tweemaal worden geregistreerd bij beide
betrokken eenheden. Een sociale uitkering in geld, betaald door een
overheidseenheid aan een huishouden, wordt in de rekeningen van de
overheid als een besteding onder overdrachten en als een negatieve
verwerving van activa onder chartaal geld en deposito's geregistreerd; in
de rekeningen van de sector huishoudens wordt zij geregistreerd als
middel onder overdrachten en als een verwerving van activa onder
chartaal geld en deposito's.
Transacties binnen een zelfde eenheid (zoals de consumptie van eigen
output) vereisen daarentegen slechts twee boekingen, waarvan de waarde
moet worden geraamd.
Waardering
1.51. Met uitzondering van enkele variabelen betreffende bevolking en arbeid
geeft het systeem alle stromen en standen in monetaire waarden weer. Het
tracht niet het nut van stromen en standen te bepalen; ze worden
gewaardeerd naar hun ruilwaarde, d.w.z. de waarde waartegen stromen en
voorraden feitelijk zijn of kunnen worden ingewisseld voor geld.
Waardebepaling vindt in het ESR derhalve hoofdzakelijk plaats op basis
van marktprijzen.
1.52. Bij monetaire transacties en activa en passiva in geld zijn de gezochte
waarden direct beschikbaar. In de meeste andere gevallen wordt de
voorkeur gegeven aan een waarderingsmethode die is gebaseerd opmarktprijzen voor vergelijkbare goederen, diensten of activa. Deze
methode wordt bij voorbeeld gebruikt bij ruilhandel en bij de produktie
van woondiensten door bewoners van een eigen huis. Indien er geen
marktprijzen voor vergelijkbare produkten beschikbaar zijn, bij voorbeeld
in geval van niet-marktdiensten door de overheid, dient te worden
gewaardeerd op basis van de produktiekosten. Mocht geen van beide
methoden mogelijk zijn, dan kunnen stromen en standen worden
gewaardeerd tegen de contante waarde van verwachte opbrengsten in de
toekomst. Maar omdat laatstgenoemde methode zeer onbetrouwbaar is,
wordt zij enkel aanbevolen als laatste hulpmiddel.
1.53. Standen moeten worden gewaardeerd tegen de geldende prijzen op het
moment waarop de balans betrekking heeft, niet die op het moment van
produktie of aankoop van de goederen of activa waaruit de stand bestaat.
Het is soms noodzakelijk standen te waarderen tegen hun geraamde
gedeprecieerde aankoopwaarde of produktiekosten.
Bijzondere waarderingsmethoden voor produkten (
1)
1.54. Vanwege de vervoerkosten, de handelsmarges en het saldo van
produktgebonden belastingen en subsidies geven de producent en de
gebruiker gewoonlijk een verschillende waarde aan een bepaald produkt.
Teneinde zo dicht mogelijk aan te sluiten bij de perceptie van de
betrokken partijen, registreert het systeem alle bestedingen tegen
aankoopprijzen, d. w. z. inclusief vervoerkosten, handelsmarges en het1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 34
(1) Zie hoofdstuk 3 „Transacties in produkten”.
▼B
saldo van produktgebonden belastingen en subsidies, terwijl de output
wordt geregistreerd tegen basisprijzen, waarbij deze elementen buiten
beschouwing blijven.
1.55. In- en uitvoer van produkten worden geregistreerd tegen de waarde aan de
grens. Alle invoer en uitvoer wordt gewaardeerd aan de grens van het land
van uitvoer of „free on board” (fob). Door buitenlandse ondernemingen
verleende vervoers- en verzekeringsdiensten voor het traject tussen de
grens van het land van uitvoer en het land van invoer zijn niet begrepen in
de waarde van de goederen, maar worden als diensten geregistreerd.
Aangezien het soms niet mogelijk is fob-waarden te verkrijgen voor
gedetailleerde produktindelingen, geven de tabellen met uitvoerige
gegevens over de buitenlandse handel de invoer tegen de prijs af grens
land van invoer (cif-waarde). Alle vervoers- en verzekeringsdiensten tot
aan de grens van het land van invoer zijn dan begrepen in de waarde van
de ingevoerde goederen. Wanneer het hierbij gaat om door binnenlandse
ondernemingen verleende diensten, wordt in de presentatie een cif/fob-
correctie aangebracht.
Waardering in constante prijzen (1)
1.56. Waardering in constante prijzen betekent dat de stromen en standen in een
bepaalde verslagperiode worden gewaardeerd tegen de prijzen van een
voorgaande periode, om zo veranderingen in de waarde van stromen en
standen in de loop der tijd te ontleden in prijsveranderingen en
volumeveranderingen. Bij stromen en standen in constante prijzen wordt
de term volume gebruikt.
Veel stromen en standen, zoals inkomen, hebben zelf geen prijs- en
volumecomponent. De koopkracht van dergelijke variabelen kan echter
worden verkregen door de lopende waarde te defleren aan de hand van
een geschikt prijsindexcijfer, bij voorbeeld dat van de nationale finale
bestedingen exclusief veranderingen in voorraden. Bij gedefleerde
stromen en standen wordt de term reëel gebruikt. Een voorbeeld is het
reëel beschikbaar inkomen.
Moment van registratie
1.57. In het systeem worden stromen op transactiebasis geregistreerd, d. w. z.
op het moment dat de economische waarde tot stand komt, wordt
gewijzigd of verloren gaat, dan wel op het moment dat aanspraken en
verplichtigen tot stand komen, worden gewijzigd of worden geannuleerd.
De output van goederen en diensten wordt derhalve geregistreerd op het
moment van produktie en niet wanneer een koper ervoor betaalt, en de
verkoop van een activum wordt geregistreerd op het moment dat het bezit
overgaat en niet wanneer betaling plaatsvindt. Rente wordt geregistreerd
in de verslagperiode waarin deze gevormd wordt, ongeacht of de rente al
dan niet daadwerkelijk in die periode wordt uitbetaald. Alle monetaire en
niet-monetaire stromen en zowel interne transacties als transacties tussen
verschillende eenheden worden op transactiebasis geregistreerd.
Soms is het echter nodig ten aanzien van het moment van registratie
flexibiliteit te betrachten. Dit geldt in het bijzonder voor belastingen en
andere stromen betreffende de overheid, die in de overheidsrekeningen
vaak op kasbasis worden geregistreerd. Het is soms moeilijk deze stromen
op kasbasis exact om te zetten in stromen op transactiebasis. Het kan dan
noodzakelijk zijn de gegevens te benaderen. ►M4 Afgezien van deze
flexibiliteit ten aanzien van het moment van registratie was om praktische
redenen in verband met de procedure bij buitensporige tekorten een
bijzondere registratie van de aan de sector overheid verschuldigdebelastingen en sociale premies noodzakelijk om te voorkomen dat het
vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (–) van de overheid (en de
desbetreffende andere sectoren) bedragen aan belastingen en sociale
premies omvat die waarschijnlijk niet zullen worden geïnd. In afwijking
van het algemene beginsel van de registratie van transacties kunnen aan
de overheid verschuldigde belastingen en sociale premies worden
geregistreerd zonder het gedeelte dat waarschijnlijk niet zal worden
geïnd; indien dit gedeelte wel is inbegrepen, moet dit in dezelfde
verslagperiode worden geneutraliseerd door een kapitaaloverdracht van de
overheid naar de desbetreffende sectoren. ◄
Iedere stroom dient voor alle betrokken institutionele eenheden en in alle
betrokken rekeningen op hetzelfde moment te worden geregistreerd. Het
principe lijkt eenvoudig, maar de uitvoering ervan is dat zeker niet.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 35
(1) Zie hoofdstuk 10 „Het meten van prijs- en volumemutaties”.
▼B
Institutionele eenheden passen niet altijd dezelfde registratieregels toe.
Ook al zouden zij dit doen, dan kunnen er in de parktijk nog verschillen
optreden in de feitelijke registratie, bij voorbeeld door vertragingen in de
communicatie. Daarom kunnen transacties op verschillende tijdstippen
door de betrokkenen worden geregistreerd. Voor dergelijke discrepanties
moeten correcties worden aangebracht.
Consolidatie en salderingConsolidatie
1.58. Consolidatie is de eliminatie, zowel bij de middelen als bij de
bestedingen, van transacties tussen eenheden die worden samengevoegd,
alsmede de eliminatie van onderlinge vorderingen en schulden.
In het geval van subsectoren of sectoren worden in beginsel geen stromen
en standen tussen de hiervan deel uitmakende eenheden geconsolideerd.
Er kunnen wel geconsolideerde rekeningen worden opgesteld voor
aanvullende tabellen en analyses. Voor sommige analyses is informatie
over de transacties van deze (sub)sectoren met andere sectoren en de
daarbij aansluitende „externe” financiële positie relevanter dan brutocij-
fers.
Bovendien geven de rekeningen en tabellen betreffende de crediteur/
debiteurrelatie een gedetailleerd beeld van de financiering van de
economie en bieden zij een goed inzicht in de kanalen waarlangs de
financieringsoverschotten zich bewegen van uiteindelijke geldverschaffers
naar uiteindelijke geldnemers.
Saldering
1.59. Individuele eenheden of sectoren kunnen dezelfde soort transactie zowel
aan de bestedingen- als aan de middelenzijde hebben (b. v. zij betalen en
ontvangen rente); ook kunnen zij hetzelfde soort financieel instrument als
vordering en als schuld hebben.
In het systeem wordt een brutoregistratie aanbevolen, afgezien van het
niveau van saldering dat inherent is aan de classificaties zelf.
In feite is saldering per definitie begrepen in diverse transactiecategorieën,
met als bekendste voorbeeld de „veranderingen in voorraden” waarbij het
analytisch relevante aspect van de totale investeringen beter uitkomt dan
bij het dagelijks noteren van toevoegingen en onttrekkingen.
In de financiële rekening en in de rekening voor overige mutaties in activa
wordt de toename van activa en passiva, op een paar uitzonderingen na,
netto geregistreerd, zodat een beeld wordt verkregen van het eindresultaat
van deze stromen aan het einde van de verslagperiode.
Rekeningen, saldi en aggregaten
1.60. Voor eenheden (institutionele eenheden; lokale EEA's) of groepen
eenheden (institutionele sectoren en het buitenland; bedrijfstakken)
worden in diverse subrekeningen transacties of andere stromen geregi-
streerd die verband houden met een specifiek aspect van de economie (b.
v. produktie). Zo'n reeks transacties is gewoonlijk niet in evenwicht;
meestal verschillen de totale ontvangsten van de totale betalingen.
Daarom moet er een saldopost worden ingevoerd. Vaak is er ook een
saldopost nodig tussen het totaal aan activa en het totaal aan passiva van
een institutionele eenheid of sector. Saldi zijn op zichzelf belangrijk bij
het meten van economische prestaties. Indien zij voor de gehele economie
worden bijeengeteld, vormen zij relevante aggregaten.
Het rekeningenstelsel
1.61. Het systeem is opgebouwd uit een reeks onderling verbonden rekeningen.
Een volledig rekeningenstelsel voor de institutionele eenheden en sectoren
bestaat uit lopende rekeningen, accumulatierekeningen en balansen.
De lopende rekeningen behandelen de produktie, de inkomensvorming en
-verdeling en de besteding van dit inkomen in de vorm van consumptie.
Accumulatierekeningen hebben betrekking op de mutaties in activa en
passiva en in het vermogenssaldo (het verschil tussen de activa en passiva
van iedere institutionele eenheid of groep eenheden). Balansen geven een
beeld van de standen van activa en passiva en het vermogenssaldo.
1.62. Het is niet mogelijk een volledig rekeningenstelsel inclusief balans op te
stellen voor een lokale EEA, aangezien een dergelijke eenheid over het1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 36
▼B
algemeen niet zelf goederen of activa in bezit kan hebben of inkomen kan
ontvangen of besteden. Het rekeningenstelsel voor lokale EEA's en
bedrijfstakken is beperkt tot de eerste lopende rekeningen: produktie-
rekening en inkomensvormingsrekening, waarvan het exploitatieoverschot
het saldo is.
Goederen- en dienstenrekening
1.63. De goederen- en dienstenrekening geeft, voor de totale economie of voor
produktgroepen, een beeld van de totale middelen (output en invoer) en
bestedingen van goederen en diensten (intermediair verbruik, consumptie,
veranderingen in voorraden, investeringen in vaste activa (bruto), saldo
aan- en verkopen van kostbaarheden en uitvoer).
Rekeningen voor transacties van het buitenland
1.64. De rekeningen voor transacties van het buitenland betreffen de transacties
tussen ingezeten en niet-ingezeten institutionele eenheden en de hiermee
verband houdende standen aan activa en passiva, voor zover deze relevant
zijn.
Aangezien het buitenland in de rekeningenstructuur een soortgelijke rol
speelt als een institutionele sector, wordt de rekening voor transacties van
het buitenland opgesteld vanuit het oogpunt van het buitenland. Middelen
voor het buitenland zijn bestedingen voor de totale economie en
omgekeerd. Indien een saldo positief is, betekent dit een overschot voor
het buitenland en een tekort voor het betrokken land, en vice versa.
Saldi
1.65. Een saldo is een boekhoudkundige constructie die wordt verkregen door
van de totale waarde van de posten van de ene zijde van een rekening de
totale waarde van de posten van de andere zijde af te trekken. Het saldo
kan niet onafhankelijk van de overige posten worden gemeten; het is een
afgeleide post die door de toepassing van de algemene registratieregels op
de specifieke posten aan beide zijden van de rekening wordt beïnvloed.
Saldi zijn niet enkel instrumenten om rekeningen sluitend te maken. Zij
bevatten veel informatie: enkele van de belangrijkste posten in de
rekeningen zijn saldi, zoals de volgende voorbeelden aantonen: toege-
voegde waarde, exploitatieoverschot, beschikbaar inkomen, besparingen,
vorderingenoverschot c. q. -tekort en vermogenssaldo.
Aggregaten
1.66. Aggregaten zijn samengestelde waarden die de resultaten van de activiteit
van de totale economie vanuit een bepaald oogpunt meten: output,
toegevoegde waarde, beschikbaar inkomen, consumptie, besparingen,
investeringen enz. Hoewel de berekening van de aggregaten niet het enige
of het hoofddoel van het systeem is, gaat dit er wel van uit dat aggregaten
belangrijk zijn als beknopte indicatoren en referentiegrootheden voor
macro-economisch onderzoek en vergelijkingen in tijd en ruimte.
Er kunnen twee soorten aggregaten worden onderscheiden:
a) aggregaten die rechtstreeks betrekking hebben op transacties in het
systeem, zoals de output van goederen en diensten, de werkelijke
consumptie, de investeringen in vaste activa (bruto), de beloning van
werknemers enz.;
b) aggregaten die saldi vormen in de rekeningen, zoals het bruto
binnenlands produkt (BBP) tegen marktprijzen, het exploitatieover-
schot van de totale economie, het nationaal inkomen, het nationaal
beschikbaar inkomen, de besparingen, het saldo lopende transacties
van het buitenland en het vermogenssaldo van de totale economie
(nationaal vermogen).
1.67. Een aantal cijfers uit de nationale rekeningen hebben een extra dimensie
gekregen door ze per hoofd van de bevolking te berekenen. Voor grote
aggregaten als het BBP, het nationaal inkomen of de consumptie van
huishoudens, is de meest gebruikelijke noemer de totale (ingezeten)
bevolking. Bij de opsplitsing van de rekeningen of van een deel van de
rekeningen van de sector huishoudens in rekeningen voor subsectoren zijn
ook gegevens over het aantal huishoudens en het aantal personen in iedere
subsector nodig (1).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 37
(1) Zie hoofdstuk 11 „Bevolking en input van arbeid”.
▼B
HET INPUT-OUTPUTSYSTEEM (1)
1.68. Het input-outputsysteem bestaat uit de aanbod- en gebruikstabellen per
bedrijfstak, tabellen om deze tabellen te koppelen aan de sectorrekeningen
en de symmetrische input-outputtabellen per homogene branche
(produkt).
1.69. Aanbod- en gebruikstabellen zijn matrices (produkten in rijen, bedrijfs-
takken in kolommen) die aangeven hoe de output van een bedrijfstak is
ingedeeld naar type produkt en hoe het binnenlandse en ingevoerde
aanbod van goederen en diensten is verdeeld over de verschillende
vormen van intermediair verbruik en finaal gebruik, en in hoeverre de
goederen en diensten zijn uitgevoerd. De gebruikstabel geeft per
bedrijfstak ook een beeld van de structuur van de produktiekosten en
van het gevormde inkomen.
De aanbod- en gebruikstabellen vormen het coördinerende raamwerk voor
alle tabellen per bedrijfstak en/of per produkt met gegevens over de input
van arbeid, de investeringen in vaste activa (bruto), de standen aan vaste
activa en gedetailleerde prijsindexcijfers — en geven zo een uitvoerige
beschrijving van de kostenstructuur, de inkomensvorming, de werkzame
personen, de arbeidsproduktiviteit en de kapitaalintensiteit.
1.70. De aanbod- en gebruikstabellen kunnen aan de sectorrekeningen worden
gekoppeld door middel van dwarsverbanden tussen de output, het
intermediair verbruik en de bestanddelen van de toegevoegde waarde
per sector en per bedrijfstak.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 38
(1) Zie hoofdstuk 9 „Het input-outputsysteem”.
▼B
HOOFDSTUK 2
EENHEDEN EN INDELING VAN EENHEDEN
2.01. De economie van een land is het resultaat van de activiteiten van een zeer
groot aantal eenheden die tal van uiteenlopende transacties verrichten op
het gebied van produktie, financiële intermediatie, verzekering, herverde-
ling en consumptie.
2.02. Eenheden en groepen van eenheden die in het kader van de nationale
rekeningen worden gebruikt, moeten worden gedefinieerd op grond van
het doel van de economische analyse en niet op grond van de soort
eenheden die gewoonlijk bij de statistische waarneming worden gebruikt.
Deze laatste (bedrijven, holdings, eenheden van economische activiteit,
lokale eenheden, overheidsinstellingen, instellingen zonder winstoogmerk,
huishoudens enz.) zijn niet altijd geschikt voor de nationale rekeningen,
omdat zij over het algemeen gebaseerd zijn op traditionele criteria van
juridische, administratieve en boekhoudkundige aard.
Statistici moeten rekening houden met de in het ESR gebruikte definities
van de analytische eenheden, zodat bij de eigenlijke gegevensverzameling
alle informatie wordt opgenomen die noodzakelijk is voor het samen-
stellen van gegevens op basis van de analytische eenheden van het ESR.
2.03. Het ESR wordt gekenmerkt door het gebruik van drie soorten eenheden
die behoren bij twee duidelijk verschillende onderverdelingen van de
economie. Voor de analyse van het produktieproces is het van belang
eenheden te kiezen die de technisch-economische relaties tot uitdrukking
brengen, terwijl er voor de analyse van de stromen die van invloed zijn op
inkomen, financiële en kapitaaltransacties en balansen, eenheden nodig
zijn die het mogelijk maken de gedragsrelaties tussen economische
subjecten te bestuderen.
Uitgaande van deze twee invalshoeken worden in dit hoofdstuk de
institutionele eenheden, geschikt voor de analyse van het economisch
gedrag, en de eenheden van economische activiteit op lokaal niveau en de
homogene-produktie-eenheden, geschikt voor de analyse van de tech-
nisch-economische relaties, gedefinieerd. In de praktijk worden deze drie
soorten eenheden verkregen door samenvoeging of uitsplitsing van de
basiseenheden uit statistische enquêtes of via rechtstreekse enquêtering.
Alvorens deze drie in het ESR gebruikte eenheden nader te definiëren
moeten echter de grenzen van de nationale economie worden afgebakend.
AFBAKENING VAN DE NATIONALE ECONOMIE
2.04. De eenheden (institutionele eenheden, eenheden van economische
activiteit op lokaal niveau en homogene-produktie-eenheden) die deeconomie van een land vormen en waarvan de transacties in het ESR zijn
opgenomen, hebben een economisch belangencentrum in het economisch
gebied van dat land. Deze eenheden, aangeduid als ingezeten eenheden,
behoeven niet de nationaliteit van dit land te bezitten, geen rechts-
persoonlijkheid te hebben, noch in het economisch gebied van het land
aanwezig te zijn op het ogenblik dat zij een transactie verrichten.
Aangezien de economie dus wordt afgebakend op grond van de ingezeten
eenheden, dient de betekenis van de begrippen economisch gebied en
economisch belangencentrum nader te worden gedefinieerd.
2.05. Onder het economisch gebied van een land wordt verstaan:
a) het door de overheid van het land bestuurde geografisch gebied waarin
personen, goederen, diensten en kapitaal vrij kunnen bewegen;
b) vrijhandelsgebieden, inclusief entrepots en bedrijven onder douane-
controle;
c) het nationale luchtruim, de territoriale wateren en het continentaal plat
in de internationale wateren waarover het land exclusieve rechten kan
doen gelden (
1);
d) territoriale enclaves, d. w. z. delen van het geografisch gebied van het
buitenland die, krachtens internationale verdragen of overeenkomsten1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 39
(1) Vissersschepen, andere schepen, drijvende platforms en luchtvaartuigen worden in het
ESR behandeld als alle andere vervoermiddelen en mobiele werktuigen in eigendom van
en/of geëxploiteerd door ingezeten eenheden, dan wel in eigendom van niet-ingezeten en
geëxploiteerd door ingezeten eenheden. Transacties met betrekking tot eigendom (bruto-investeringen in vaste activa) en exploitatie (verhuur, verzekering enz.) van dezegoederen worden gerekend tot de economie van het land waarvan de eigenaar en/of deexploitant ingezetene zijn. Bij financiële lease wordt de eigendom van de desbetreffende
activa geacht in andere handen over te gaan.
▼B
tussen Staten, door de overheid van het land worden gebruikt
(ambassades, consulaten, militaire en wetenschappelijke bases enz.);
e) vindplaatsen van aardolie, aardgas enz., gelegen in de internationale
wateren buiten het continentale plat van het land, die worden
geëxploiteerd door ingezeten eenheden van het land.
2.06. Het economisch gebied omvat geen extraterritoriale enclaves, d. w. z.
delen van het geografisch gebied van het land die, krachtens internationale
verdragen of overeenkomsten tussen Staten, door de overheid van een
ander land, door Instellingen van de Europese Unie of door internationale
organisaties worden gebruikt (1).
2.07. Het begrip economisch belangencentrum geeft aan dat er in het
economisch gebied een lokatie bestaat waar of van waar uit door een
eenheid voor onbepaalde tijd of gedurende een vastgestelde lange periode
(één jaar of langer) economische activiteiten en transacties van voldoende
omvang worden verricht. Dit impliceert dat een eenheid die dergelijke
transacties verricht in het economisch gebied van verschillende landen,
geacht wordt in elk van deze landen een economisch belangencentrum te
hebben. Van eigenaars van grond en gebouwen in een economisch gebied
wordt automatisch aangenomen dat zij daar een economisch belangen-
centrum hebben.
2.08. Op basis van deze definities kunnen de eenheden die als ingezeten
eenheden van een land worden beschouwd, als volgt worden ingedeeld:
a) eenheden met produktie, financiële intermediatie, verzekering of
herverdeling als hoofdfunctie, voor al hun transacties, met uitzonde-
ring van die welke betrekking hebben op de eigendom van grond en
gebouwen;
b) eenheden met consumptie (2) als hoofdfunctie, voor al hun transacties,
met uitzondering van die welke betrekking hebben op de eigendom
van grond en gebouwen;
c) alle eenheden in hun hoedanigheid van eigenaar van grond en
gebouwen, met uitzondering van eigenaars van extraterritoriale
enclaves die deel uitmaken van het economisch gebied van andere
landen of die Staten sui generis zijn (zie punt 2.06).
2.09. Bij eenheden met produktie, financiële intermediatie, verzekering of
herverdeling als hoofdfunctie wordt voor alle transacties, met uitzondering
van die welke betrekking hebben op de eigendom van grond en gebouwen,
het volgende onderscheid gemaakt:
a) de activiteit wordt uitsluitend in het economisch gebied van het land
uitgeoefend: de eenheden zijn in dit geval ingezeten eenheden van het
land;
b) de activiteit wordt gedurende één jaar of langer in het economisch
gebied van diverse landen uitgeoefend: alleen het gedeelte van de
eenheid dat een economisch belangencentrum heeft in het economisch
gebied van het land, word als ingezeten eenheid beschouwd. Dit kan
zijn:
(1) een ingezeten institutionele eenheid (zie punt 2.12) waarvan men
de gedurende één jaar of langer in het buitenland uitgeoefende
activiteit buiten beschouwing laat en afzonderlijk registreert (3), of
(2) een fictieve ingezeten eenheid (zie punt 2.15), met betrekking tot
de activiteit die gedurende één jaar of langer door een niet-
ingezeten eenheid in het land werd uitgeoefend.
2.10. Wat de eenheden met consumptie als hoofdfunctie betreft, worden
huishoudens die een economisch belangencentrum in het land hebben, als
ingezeten eenheden beschouwd, ook al begeven zij zich voor korte tijd
(korter dan één jaar) naar het buitenland; een uitzondering geldt ten1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 40
(1) De gebieden die door de Instellingen van de Europese Unie en door internationale
organisaties worden gebruikt, vormen derhalve gebieden van Staten sui generis. DezeStaten worden gekenmerkt door het feit dat zij geen andere ingezetenen hebben dan de
instellingen zelf (zie punt 2.10e).
(
2) Consumptie is niet de enige mogelijke activiteit van huishoudens. In hun hoedanigheid
van ondernemers kunnen huishoudens elke vorm van economische activiteit uitoefenen.
(3) Alleen wanneer deze activiteit gedurende minder dan één jaar wordt verricht, moet zij
niet van de activiteiten van de producerende institutionele eenheid worden afgezonderd.
Dit kan ook het geval zijn wanneer de activiteit langer dan één jaar duurt, maar van
gering belang is en in het geval van installatiewerkzaamheden altijd. Een eenheid diegedurende minder dan één jaar een bouwactiviteit in een ander land uitoefent, wordt,indien de bouwactiviteit output van vaste kapitaalgoederen betreft, beschouwd als(fictieve) eenheid met een economisch belangencentrum in het economisch gebied van
het betreffende land.
▼B
aanzien van huishoudens in hun hoedanigheid van eigenaar van grond en
gebouwen. Tot dergelijke eenheden worden in het bijzonder gerekend:
a) grensarbeiders, d. w. z. personen die de landgrens dagelijks
overschrijden om in een buurland arbeid te verrichten,
b) seizoenarbeiders, d. w. z. personen die het land verlaten om voor een
periode van enkele maanden, maar korter dan één jaar, in een ander
land arbeid te verrichten in sectoren waar periodiek extra arbeids-
krachten worden gevraagd,
c) in het buitenland verblijvende toeristen, kuurpatiënten, studenten (1),
ambtenaren op dienstreis, zakenlieden, handelsvertegenwoordigers,
kunstenaars en bemanningsleden van schepen of luchtvaartuigen,
d) ter plaatse in dienst genomen personeel dat in de extraterritoriale
enclaves van buitenlandse overheden werkzaam is,
e) personeel van de Instellingen van de Europese Unie en van civiele of
militaire internationale organisaties die hun zetel in extraterritoriale
enclaves hebben,
f) officiële civiele of militaire regeringsvertegenwoordigers van een land
die (met hun gezinnen) in territoriale enclaves wonen.
2.11. Alle eenheden in hun hoedanigheid van eigenaar van grond en/of
gebouwen die deel uitmaken van het economisch gebied, worden
beschouwd als ingezeten eenheden of fictieve ingezeten eenheden (zie
punt 2.15) van het land waar deze grond en/of gebouwen gelegen zijn.
INSTITUTIONELE EENHEDEN
2.12. Definitie: Een institutionele eenheid is een centrum van elementaire
economische besluitvorming. Zij wordt gekenmerkt door
consistent gedrag en zelfstandige beslissingsbevoegdheid bij
de uitoefening van haar hoofdfunctie. Een ingezeten eenheid
wordt beschouwd als een institutionele eenheid wanneer zij
bij de uitoefening van haar hoofdfunctie zelfstandig kan
beslissen en wanneer zij over een volledige boekhouding
beschikt of, als dat vanuit economisch en juridisch oogpunt
mogelijk en zinvol is, op verzoek een volledige boekhouding
kan opstellen.
Een eenheid heeft zelfstandige beslissingsbevoegdheid bij de uitoefening
van haar hoofdfunctie, als aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:
a) zij moet het recht hebben zelf goederen of andere activa te bezitten;
dat houdt dus in dat zij door middel van transacties met andere
institutionele eenheden goederen of andere activa van eigenaar kan
laten veranderen;
b) zij moet in staat zijn economische beslissingen te nemen en
economische activiteiten uit te oefenen waarvoor zij zelf direct
verantwoordelijk en wettelijk aansprakelijk is;
c) zij moet op eigen naam schulden, andere verplichtingen of verdere
verbintenissen kunnen aangaan en contracten kunnen afsluiten.
Een eenheid beschikt over een volledige boekhouding, als zij beschikt
over boekhoudkundige documenten betreffende al haar economische en
financiële transacties tijdens de verslagperiode, alsmede over een
balansopstelling van activa en passiva.
2.13. De volgende regels zijn van toepassing op instellingen die niet duidelijk
beide kenmerken van een institutionele eenheid bezitten:
a) huishoudens bezitten altijd zelfstandige beslissingsbevoegdheid bij de
uitoefening van hun hoofdfunctie en worden derhalve als institutionele
eenheden beschouwd, ook al beschikken zij niet over een volledige
boekhouding;
b) eenheden zonder volledige boekhouding, voor wie het niet mogelijk of
zinvol is om op verzoek een volledige boekhouding op te stellen,
vormen een onderdeel van de institutionele eenheden waarvan zij
administratief deel uitmaken;
c) eenheden met een volledige boekhouding, maar zonder zelfstandige
beslissingsbevoegdheid bij de uitoefening van hun hoofdfunctie,
vormen een onderdeel van de institutionele eenheden waardoor zij
worden bestuurd;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 41
(1) Studenten worden altijd als ingezetenen beschouwd ongeacht de duur van hun studie in
het buitenland.
▼B
d) eenheden die voldoen aan de definitie van institutionele eenheid,
worden ook nog als zodanig beschouwd indien zij hun boekhouding
niet openbaar maken;
e) eenheden die deel uitmaken van een groep van produktie-eenheden en
over een volledige boekhouding beschikken, worden als institutionele
eenheden beschouwd, ook al hebben zij een gedeelte van hun
zelfstandige beslissingsbevoegdheid overgedragen aan de moederon-
derneming (holding) die de algemene leiding van de groep heeft; de
holding zelf wordt ten opzichte van de eenheden die zij beheert als een
afzonderlijke institutionele eenheid beschouwd, tenzij punt b) van
toepassing is.
f) quasi-vennootschappen hebben wel een volledige boekhouding, maar
geen eigen rechtspersoonlijkheid. Hun economisch en financieel
gedrag verschilt evenwel van dat van hun eigenaars en lijkt op dat
van vennootschappen. Zij worden dus geacht zelfstandige beslissings-
bevoegdheid te bezitten en worden daarom als afzonderlijke
institutionele eenheden beschouwd.
2.14. Holdings zijn institutionele eenheden met als hoofdfunctie het beheren en
leiden van een groep dochterondernemingen.
2.15. Onder fictieve ingezeten eenheden van een land worden verstaan:
a) onderdelen van niet-ingezeten eenheden, die een economisch belan-
gencentrum hebben in het economisch gebied van het land. Dit
betekent meestal dat ze er economische transacties verrichten
gedurende één jaar of langer, dan wel dat ze er bouwactiviteiten
uitoefenen gedurende minder dan één jaar, waarbij de output bestaat
uit vaste kapitaalgoederen;
b) niet-ingezeten eenheden in hun hoedanigheid van eigenaar van grond
of gebouwen in het economisch gebied van het land, maar alleen voor
zover het transacties met betrekking tot deze grond en gebouwen
betreft.
Fictieve ingezeten eenheden worden als institutionele eenheden behan-
deld, ook al beschikken zij slechts over een gedeeltelijke boekhouding en
hebben zij niet altijd zelfstandige beslissingsbevoegdheid.
2.16. Samengevat worden als institutionele eenheden beschouwd:
a) eenheden met een volledige boekhouding en zelfstandige beslissings-
bevoegdheid:
(1) besloten en naamloze vennootschappen;
(2) coöperatieve verenigingen en personenvennootschappen met eigen
rechtspersoonlijkheid;
(3) overheidsproducenten met een bijzonder statuut dat hun rechts-
persoonlijkheid verleent;
(4) instellingen zonder winstoogmerk met rechtspersoonlijkheid;(5) overheidsinstellingen.
b) eenheden met een volledige boekhouding die geacht worden zelf-
standig te kunnen beslissen: quasi-vennootschappen (zie punt 2.13f).
c) eenheden die niet noodzakelijkerwijs beschikken over een volledige
boekhouding, maar die volgens afspraak geacht worden zelfstandig te
kunnen beslissen:
(1) huishoudens;
(2) fictieve ingezeten eenheden (zie punt 2.15).
INSTITUTIONELE SECTOREN
2.17. Aggregatie is nodig, omdat het niet mogelijk is alle institutionele
eenheden afzonderlijk te beschouwen; zij moeten worden gegroepeerd
in zogenaamde institutionele sectoren (of kortweg sectoren), die soms
worden onderverdeeld in subsectoren.
Tabel 2.1 — Sectoren en subsectoren
Sectoren en subsectorenin handen
van de
overheidin handen
van de
particuliere
sectorin handen
van het
buitenland
Niet-financiële vennootschappen S.11 S.11001 S.11002 S.11003
Financiële instellingen S.121996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 42
▼B
Sectoren en subsectorenin handen
van de
overheidin handen
van de
particuliere
sectorin handen
van het
buitenland
Centrale bank S.121
Overige monetaire financiële
instellingen S.122 S.12201 S.12202 S.12203
Overige financiële intermedi-
airs m.u.v.
verzekeringsinstellingen en
pensioenfondsen S.123 S.12301 S.12302 S.12303
Financiële hulpbedrijven S.124 S.12401 S.12402 S.12403
Verzekeringsinstellingen en
pensioenfondsen S.125 S.12501 S.12502 S.12503
Overheid S.13
Centrale overheid S.1311
Deelstaatoverheid S.1312
Lagere overheid S.1313
Wettelijke sociale-verzeke-
ringsinstellingen S.1314
Huishoudens S.14
Huishoudens met inkomen uit
zelfstandige bedrijfsuitoefe-
ning S.141 + S.142
Huishoudens met looninkomen S.143
Huishoudens met inkomen uit
vermogen S.1441
Huishoudens met pensioenin-
komen S.1442
Huishoudens met overige inko-
mensoverdrachten S.1443
Overige S.145
Instellingen zonder winstoogmerk
t.b.v. huishoudens S.15
Buitenland S.2
Europese Unie S.21
Lid-Staten van de EU S.211
Instellingen van de EU S.212
Derde landen en internationale
organisaties S.22
2.18. De sectoren en subsectoren omvatten institutionele eenheden die worden
gekenmerkt door een gelijksoortig economisch gedrag.
De institutionele eenheden worden in sectoren ingedeeld op basis van het
type producent dat zij zijn en op basis van hun hoofdactiviteit of -functie;
de genoemde kenmerken worden als indicatief voor hun economisch
gedrag beschouwd. Een sector wordt in subsectoren onderverdeeld op
basis van criteria die voor die sector relevant zijn; hierdoor is een
nauwkeuriger omschrijving van het economisch gedrag van de eenheden
mogelijk.
De rekeningen van sectoren en subsectoren geven alle activiteiten —
hoofdactiviteit en nevenactiviteiten — van de betrokken institutionele
eenheden weer.
Iedere institutionele eenheid valt slechts onder één sector of subsector.
2.19. Wanneer de hoofdfunctie van de institutionele eenheid het voortbrengen
van goederen en diensten is, moet om vast te stellen bij welke sector de
eenheid moet worden ingedeeld, eerst worden vastgesteld tot welk type
producent hij behoort.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 43
▼B
In het ESR worden drie typen producenten onderscheiden:
a) particuliere marktproducenten en marktproducenten in handen van de
overheid (zie punt 3.24 en tabel 3.1 in hoofdstuk 3)
b) particuliere producenten voor eigen finaal gebruik (zie punt 3.25 en
tabel 3.1 in hoofdstuk 3)
c) particuliere overige niet-marktproducenten en overige niet-markt-
producenten in handen van de overheid (zie punt 3.26 en tabel 3.1
in hoofdstuk 3).
Institutionele eenheden die tot de marktproducenten behoren, worden
ingedeeld in de sector niet-financiële vennootschappen (S.11), financiële
instellingen (S.12) of huishoudens (S.14).
Institutionele eenheden die tot de particuliere producenten voor eigen
finaal gebruik behoren, worden samen met de ondernemingen zonder
rechtspersoonlijkheid die het eigendom zijn van huishoudens (zie punt
3.30), ingedeeld in de sector huishoudens (S.14).
Institutionele eenheden die tot de overige niet-marktproducenten behoren,
worden ingedeeld in de sector overheid (S.13) of instellingen zonder
winstoogmerk t.b.v. huishoudens (S.15).
2.20. Onderstaande tabel geeft een overzicht van het type producent en de
hoofdactiviteiten of -functies waardoor iedere sector wordt gekenmerkt:
Tabel 2.2 — Type producent en hoofdactiviteiten of -functies per sector
Sector Type producent Hoofdactiviteit of -functie
Niet-financiële vennoot-
schappen (S.11)
(zie punt 2.21)Marktproducent Produktie van goederen en niet-finan-
ciële diensten voor de markt
Financiële instellingen
(S.12)
(zie punt 2.32)Marktproducent Financiële intermediatie, incl. verzeke-
ring
Financiële hulpactiviteiten
Overheid (S.13)
(zie punt 2.68)Overige niet-marktpro-
ducent in handen van
de overheidProduktie en levering van overige niet-
marktoutput voor collectieve en indi-
viduele consumptie, en uitvoering van
transacties, bedoeld om het nationaal
inkomen en vermogen te herverdelen
Huishoudens (S.14)
— in hun hoedanigheid
van consumentConsumptie
— in hun hoedanigheid
van ondernemer
(zie punt 2.75)Marktproducent of
particuliere producent
voor eigen finaal
gebruikProduktie van marktoutput en output
voor eigen finaal gebruik
Instellingen zonder
winstoogmerk t.b.v.
huishoudens (S.15)
(zie punt 2.87)Particuliere overige
niet-marktproducentProduktie en levering van overige niet-
marktoutput voor individuele
consumptie
Het buitenland (S.2) is een groep institutionele eenheden (zie punt 2.89)
die niet wordt gekenmerkt door vergelijkbare doelen en gedragingen; het
is de verzameling van niet-ingezeten institutionele eenheden voor zover
zij transacties verrichten met ingezeten institutionele eenheden.
NIET-FINANCIËLE VENNOOTSCHAPPEN (S. 11)
2.21. Definitie: De sector niet-financiële vennootschappen (S. 11) bestaat uit
institutionele eenheden waarvan de verdelingstransacties en
financiële transacties gescheiden zijn van die van hun
eigenaars en die marktproducenten zijn (zie de punten 3.31,
3.32 en 3.37) van wie de hoofdactiviteit bestaat uit de
produktie van goederen en niet-financiële diensten (1).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 44
(1) Volgens afspraak worden marktregulerende instellingen die uitsluitend of hoofdzakelijk
landbouwprodukten of levensmiddelen inkopen, opslaan en verkopen, in S. 11 ingedeeld
(zie punt 2.69a, voetnoot 1).
▼B
2.22. De sector niet-financiële vennootschappen omvat tevens niet-financiële
quasi-vennootschappen.
2.23. Tot de sector niet-financiële vennootschappen worden alle eenheden met
rechtspersoonlijkheid en quasi-vennootschappen gerekend die markt-
producent zijn en van wie de hoofdactiviteit bestaat uit de produktie
van goederen en niet-financiële diensten.
Het betreft de volgende institutionele eenheden:
a) besloten en naamloze vennootschappen die marktproducent zijn met
als hoofdfunctie de produktie van goederen en niet-financiële diensten;
b) coöperatieve verenigingen en personenvennootschappen met rechts-
persoonlijkheid die marktproducent zijn met als hoofdfunctie de
produktie van goederen en niet-financiële diensten;
c) overheidsproducenten met een bijzonder statuut dat hun rechts-
persoonlijkheid verleent en die marktproducent zijn met als
hoofdfunctie de produktie van goederen en niet-financiële diensten;
d) instellingen zonder winstoogmerk ten behoeve van niet-financiële
vennootschappen, die rechtspersoonlijkheid bezitten en die markt-
producent zijn met als hoofdfunctie de produktie van goederen en niet-
financiële diensten (1);
e) holdings die het beheer (zie punt 2.26) hebben over een groep
ondernemingen die marktproducent zijn, indien de voornaamste
activiteit van de groep als geheel — op basis van de toegevoegde
waarde — bestaat uit de produktie van goederen en niet-financiëlediensten;
f) particuliere quasi-vennootschappen en quasi-vennootschappen in
handen van de overheid, die marktproducent zijn met als hoofdfunctie
de produktie van goederen en niet-financiële diensten.
2.24. Tot de niet-financiële quasi-vennootschappen worden alle instellingen
zonder rechtspersoonlijkheid gerekend die marktproducent zijn met als
hoofdfunctie de produktie van goederen en niet-financiële diensten en die
aan de voorwaarden voor quasi-vennootschappen voldoen (zie punt 2.13f).
Quasi-vennootschappen moeten over een volledige boekhouding
beschikken; zij worden bestuurd als vennootschappen. De feitelijke relatie
met de eigenaar is als die van een vennootschap met haar aandeelhouders.
Niet-financiële quasi-vennootschappen die het eigendom zijn van huis-
houdens, overheidsinstellingen of instellingen zonder winstoogmerk
behoren dus samen met de niet-financiële vennootschappen tot de sector
niet-financiële vennootschappen.
Als marktproducenten over een volledige boekhouding, inclusief een
balans, beschikken, worden zij nog niet automatisch als quasi-vennoot-
schap behandeld. Zo zijn personenvennootschappen en
overheidsproducenten, m.u.v. die welke worden genoemd in punt 2.23,
onder a), b), c) en f), alsmede eenmanszaken — ook al hebben zij een
volledige boekhouding — in het algemeen geen afzonderlijke instituti-
onele eenheden, omdat zij geen zelfstandige beslissingsbevoegdheid
bezitten; het beheer van deze eenheden valt namelijk onder de zeggen-
schap van de huishoudens, overheidsinstellingen of instellingen zonder
winstoogmerk waarvan zij eigendom zijn.
2.25. De sector niet-financiële vennootschappen omvat ook alle fictieve
ingezeten eenheden (zie punt 2.15) die volgens afspraak als quasi-
vennootschappen worden behandeld.
2.26. Zeggenschap over een onderneming wordt gedefinieerd als de bevoegd-
heid om het algemene ondernemingsbeleid te bepalen door, zo nodig, de
benoeming van directeuren.
Een institutionele eenheid — een andere vennootschap, een huishouden of
een overheidsinstelling — heeft zeggenschap over een onderneming als zij
in het bezit is van meer dan de helft van de aandelen met stemrecht of op
een andere wijze een meerderheidsbelang heeft. Voorts kan de overheid
zeggenschap over een onderneming hebben op grond van een speciale
wet, besluit of verordening waarbij de overheid wordt gemachtigd het
ondernemingsbeleid te bepalen of directieleden te benoemen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 45
(1) Hieronder zijn tevens begrepen de instellingen die gefinancierd worden door vrijwillige
bijdragen met een fiscaalachtig karakter, indien deze bijdragen door producenten wordenbetaald aan eenheden wier hoofdactiviteit erin bestaat hiervoor in ruil diensten teverlenen. De bijdragen worden in dat geval beschouwd als de aankoop van
marktdiensten.
▼B
Een institutionele eenheid kan een meerderheidsbelang in een onderne-
ming hebben zonder zelf aandelen met stemrecht te bezitten.
Onderneming C kan een dochteronderneming zijn van onderneming B
waarvan de meerderheid van de aandelen met stemrecht in handen is van
een derde onderneming A.
Onderneming C wordt als dochteronderneming van onderneming B
beschouwd als onderneming B meer dan de helft van de aandelen met
stemrecht in onderneming C in handen heeft of als onderneming B
aandeelhouder van C is met het recht een meerderheid van de
directieleden van C te benoemen of af te zetten.
2.27. De sector niet-financiële vennootschappen valt in drie subsectoren uiteen:
a) niet-financiële vennootschappen in handen van de overheid (S. 11001);
b) niet-financiële vennootschappen in handen van de particuliere sector
(S. 11002);
c) niet-financiële vennootschappen in handen van het buitenland (S.
11003).
Subsector niet-financiële vennootschappen in handen van de overheid (S.
11001)
2.28. Definitie: De subsector niet-financiële vennootschappen in handen van
de overheid bestaat uit alle niet-financiële vennootschappen
en quasi-vennootschappen waarover overheidsinstellingen
zeggenschap hebben (zie punt 2.26).
2.29. Quasi-vennootschappen in handen van de overheid zijn quasi-vennoot-
schappen die rechtstreeks eigendom zijn van overheidsinstellingen.
Subsector niet-financiële vennootschappen in handen van de particuliere
sector (S. 11002)
2.30. Definitie: De subsector niet-financiële vennootschappen in handen van
de particuliere sector omvat alle niet-financiële vennoot-
schappen en quasi-vennootschappen waarover de overheid of
niet-ingezeten institutionele eenheden geen zeggenschap
hebben. Deze subsector omvat ook alle instellingen zonder
winstoogmerk die tot de sector niet-financiële vennoot-
schappen behoren (zie punt 2.23d).
De subsector niet-financiële vennootschappen in handen van de particu-
liere sector omvat verder vennootschappen en quasi-vennootschappen
waarin niet-ingezeten institutionele eenheden een belang hebben (vgl.
punt 4.65), maar die niet zijn ingedeeld in de subsector niet-financiële
vennootschappen in handen van het buitenland (S. 11003).
Subsector niet-financiële vennootschappen in handen van het buitenland (S.
11003)
2.31. Definitie: De subsector niet-financiële vennootschappen in handen van
het buitenland bestaat uit alle niet-financiële vennootschappen
en quasi-vennootschappen warover niet-ingezeten institutio-
nele eenheden zeggenschap hebben (zie punt 2.26).
Deze subsector omvat:
a) alle dochterondernemingen van niet-ingezeten vennootschappen;
b) alle vennootschappen waarover een niet-ingezeten institutionele
eenheid die zelf geen vennootschap is, zeggenschap heeft, bij
voorbeeld een buitenlandse overheid; ook vennootschappen waarover
een gezamenlijk optredende groep niet-ingezeten eenheden zeggen-
schap heeft, vallen eronder;
c) alle filialen of andere agentschappen zonder rechtspersoonlijkheid van
niet-ingezeten producenten met of zonder rechtspersoonlijkheid. Zij
zijn fictieve ingezeten eenheden die moeten worden behandeld als
niet-financiële quasi-vennootschappen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 46
▼B
FINANCIËLE INSTELLINGEN (S. 12)
2.32. Definitie: De sector financiële instellingen (S. 12) bestaat uit alle
vennootschappen en quasi-vennootschappen met als hoofd-
functie financiële intermediatie (financiële intermediairs) en/
of het verlenen van financiële hulpdiensten (financiële
hulpbedrijven) (1).
Onder financiële intermediatie wordt verstaan de activiteit
waarbij een institutionele eenheid via een markt (zie de
punten 2.37 en 2.38) voor eigen rekening (zie punt 2.33)
tegelijkertijd vordering- en schuldverhoudingen aangaat (zie
punt 2.34). De vorderingen en schulden van financiële
intermediairs hebben uiteenlopende kenmerken, hetgeen
impliceert dat via financiële intermediatie verkregen middelen
worden omgezet of heringedeeld wat looptijd, omvang, risico
e. d. betreft.
Onder het verlenen van financiële hulpdiensten wordt verstaan
het verlenen van diensten die nauw verband houden met
financiële intermediatie, maar op zichzelf niet als zodanig
kunnen worden aangemerkt (zie punt 2.39).
2.33. Bij financiële intermediatie worden financiële middelen overgeheveld van
een transactiepartij met een overschot aan middelen naar een met een
tekort aan middelen. Een financiële intermediair treedt niet simpelweg als
tussenpersoon namens deze andere institutionele eenheden op, maar neemt
zelf risico's door voor eigen rekening vorderingen te verwerven en
schulden aan te gaan.
2.34. Bij financiële intermediatie kunnen alle categorieën passiva een rol
spelen; een uitzondering geldt voor de categorie handelskredieten en
transitorische posten (AF.7).
De vorderingen waarop de financiële intermediatie betrekking heeft,
kunnen activa uit alle categorieën zijn met uitzondering van verzekerings-
technische voorzieningen (AF.6), maar met inbegrip van de categorie
handelskredieten en transitorische posten (factoring). Bovendien kunnen
financiële intermediairs ook investeren in niet-financiële activa, waar-
onder onroerend goed. Om als financieel intermediair te worden
beschouwd moet een instelling evenwel ook schulden op de financiële
markten aangaan en financiële middelen transformeren. De exploitatie van
en handel in onroerend goed (NACE, afdeling 70) is derhalve niet
inbegrepen.
2.35. De hoofdfunctie van verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen is
risicospreiding. De voornaamste passiva van deze instellingen bestaan
uit verzekeringstechnische voorzieningen (AF.6) die in diverse vormen
worden belegd. Daarmee karakteriseren verzekeringsinstellingen en
pensioenfondsen zich dus als financiële intermediairs.
2.36. Beleggingsinstellingen gaan voornamelijk schulden aan door de uitgifte
van participatiebewijzen (AF.52). Zij zetten deze middelen om in
vorderingen en/of onroerend goed. Daarom worden ze ingedeeld als
financiële intermediairs. Zoals bij andere instellingen heeft elke wijziging
in de waarde van hun activa en passiva, afgezien van hun aandelen in
eigen bezit, invloed op de omvang van hun eigen vermogen (zie punt
7.05). Omdat de omvang van het eigen vermogen van een beleggings-
instelling normaal gesproken gelijk is aan de totale waarde van de
uitstaande aandelen, wordt elke wijziging in de waarde van de activa en
passiva van de instelling zichtbaar in de marktwaarde van de aandelen.
Beleggingsinstellingen die alleen in onroerend goed beleggen, worden ook
als financiële intermediairs beschouwd.
2.37. Financiële intermediatie beperkt zich in het algemeen tot transacties op de
financiële markt. Met andere woorden, de vorderingen worden verworven
en de schulden worden aangegaan ten opzichte van het grote publiek of
een specifiek en relatief groot deel ervan. Als de activiteit beperkt blijft tot
kleine groepen van personen of families, is er geen sprake van financiële
intermediatie. Met name institutionele eenheden die aan een ondernemin-
gengroep diensten verlenen op het gebied van het kasbeheer, worden niet
tot de financiële intermediairs gerekend. Deze institutionele eenheden
worden, overeenkomstig de hoofdfunctie van de ondernemingengroep1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 47
(1) Volgens afspraak worden holdings die uitsluitend een groep dochterondernemingen met
als hoofdfunctie financiële intermediatie en/of het verlenen van financiële hulpdienstenbesturen (zie punt 2.43), alsmede instellingen zonder winstoogmerk met eigenrechtspersoonlijkheid ten behoeve van financiële instellingen (zie punt 2.44) in sector
S. 12 ingedeeld.
▼B
binnen het economisch gebied, bij een sector ingedeeld. Indien de
institutionele eenheid die de financiële diensten verleent, evenwel onder
financiële toezichtswetgeving valt, wordt zij volgens afspraak ingedeeld
bij de sector financiële instellingen.
2.38. Er zijn uitzonderingen op de algemene regel dat financiële intermediatie
beperkt is tot transacties op de financiële markt. Voorbeelden hiervan zijn
gemeentelijke kredietbanken en spaarbanken die in hoge mate afhankelijk
zijn van de betrokken gemeente, of financiële-leasemaatschappijen die
voor de verwerving of uitzetting van middelen afhankelijk zijn van een
moedermaatschappij. Om tot de financiële intermediairs te worden
gerekend moeten zij onafhankelijk van de gemeente resp. moedermaat-
schappij middelen kunnen aantrekken en uitzetten.
2.39. De activiteiten van financiële hulpbedrijven omvatten ondersteunende
activiteiten met betrekking tot het aangaan van vordering- en schuldver-
houdingen door financiële intermediairs of het omzetten of transformeren
van bij derden verkregen middelen. Financiële hulpbedrijven nemen geen
risico's door zelf vordering- en schuldverhoudingen aan te gaan, maar
ondersteunen een goed verloop van de financiële intermediatie.
2.40. De sector financiële instellingen (S. 12) omvat de volgende institutionele
eenheden:
a) besloten en naamloze vennootschappen met als hoofdfunctie financiële
intermediatie en/of het verlenen van financiële hulpdiensten;
b) coöperatieve verenigingen en personenvennootschappen met rechts-
persoonlijkheid met als hoofdfunctie financiële intermediatie en/of het
verlenen van financiële hulpdiensten;
c) overheidsproducenten met een statuut dat hun rechtspersoonlijkheid
verleent met als hoofdfunctie financiële intermediatie en/of het
verlenen van financiële hulpdiensten;
d) instellingen zonder winstoogmerk met rechtspersoonlijkheid met als
hoofdfunctie financiële intermediatie en/of het verlenen van financiële
hulpdiensten, alsmede instellingen zonder winstoogmerk ten behoeve
van financiële instellingen;
e) holdings (zie punt 2.14), indien de groep dochterondernemingen
binnen het economisch gebied zich als geheel hoofdzakelijk bezig-
houdt met financiële intermediatie en/of het verlenen van financiële
hulpdiensten;
f) beleggingsinstellingen zonder rechtspersoonlijkheid, inclusief beleg-
gingsportefeuilles die eigendom zijn van de groep van deelnemers en
die in de regel beheerd worden door andere financiële instellingen.
Deze fondsen zijn volgens afspraak afzonderlijke institutionele
eenheden, afgescheiden van de financiële instellingen die het beheer
uitoefenen.
g) financiële quasi-vennootschappen:
(1) eenheden zonder rechtspersoonlijkheid met als hoofdfunctie
financiële intermediatie, die aan reglementering en toezicht zijn
onderworpen (meestal via eenheden in de subsector overige
monetaire financiële instellingen of in de subsector verzekerings-
instellingen en pensioenfondsen), worden geacht zelfstandige
beslissingsbevoegdheid te bezitten, alsmede een bestuursvorm
die gescheiden is van die van hun eigenaars. Hun economisch en
financieel gedrag is dus te vergelijken met dat van financiële
instellingen. Derhalve worden zij als afzonderlijke institutionele
eenheden behandeld. Voorbeelden hiervan zijn kantoren van niet-
ingezeten financiële instellingen;
(2) andere eenheden zonder rechtspersoonlijkheid met als hoofd-
functie financiële intermediatie, die niet aan reglementering en
toezicht zijn onderworpen, worden slechts als financiële quasi-
vennootschappen beschouwd, indien zij voldoen aan de voor-
waarden voor quasi-vennootschappen (zie punt 2.13f);
(3) eenheden zonder rechtspersoonlijkheid met als hoofdfunctie het
verlenen van financiële hulpdiensten worden slechts als financiële
quasi-vennootschappen beschouwd, indien zij voldoen aan de
voorwaarden voor quasi-vennootschappen (zie punt 2.13f).
2.41. De sector financiële instellingen wordt onderverdeeld in vijf subsectoren:
a) centrale bank (S. 121);
b) overige monetaire financiële instellingen (S. 122);
c) overige financiële intermediairs, m.u.v. verzekeringsinstellingen en
pensioenfondsen (S. 123);1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 48
▼B
d) financiële hulpbedrijven (S. 124);
e) verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen (S. 125).
De subsector overige monetaire financiële instellingen wordt beschouwd
als gelijkwaardig aan de subsector overige deposito-instellingen uit het
SNA 1993 (rubrieken 4.88-4.94). Bij de afbakening van de subsector
overige monetaire financiële instellingen (zie punt 2.48) was het de
bedoeling de financiële intermediairs op te nemen via welke de gevolgen
van het monetair beleid van de centrale bank worden doorgegeven aan de
andere economische eenheden. De afbakening van de subsector overige
deposito-instellingen in het SNA 1993 is daarentegen gebaseerd op de
„ruime” definitie van geldhoeveelheid. De subsectoren S. 121 en S. 122
samen komen overeen met de door het EMI als statistisch relevant
beschouwde groep monetaire instellingen.
2.42. Met uitzondering van subsector S. 121 kan iedere subsector worden
onderverdeeld in:
a) financiële instellingen in handen van de overheid;
b) financiële instellingen in handen van de particuliere sector;
c) financiële instellingen in handen van het buitenland.
Voor deze onderverdeling gelden dezelfde criteria als voor de onderverde-
ling van niet-financiële vennootschappen (zie de punten 2.26-2.31).
2.43. Holdings die uitsluitend het beheer en de leiding hebben over een groep
dochterondernemingen met als hoofdfunctie financiële intermediatie en/of
het verlenen van financiële hulpdiensten, worden ingedeeld in de
subsector overige financiële intermediairs m.u.v. verzekeringsinstellingen
en pensioenfondsen (S. 123) (1). Holdings die zelf een financiële instelling
zijn, moeten overeenkomstig de voornaamste financiële activiteit in
subsectoren worden ingedeeld.
2.44. Instellingen zonder winstoogmerk met rechtspersoonlijkheid die diensten
verlenen aan financiële instellingen, maar zelf niet als financiële
intermediairs optreden en ook geen activiteiten als financieel hulpbedrijf
ontplooien, worden ingedeeld in de subsector financiële hulpbedrijven (S.
124).
Subsector centrale bank (S. 121)
2.45. Definitie: De subsector centrale bank omvat alle financiële instellingen
en quasi-vennootschappen met als hoofdfunctie de uitgifte van
betaalmiddelen, handhaving van de interne en externe waarde
van de valuta en het aanhouden van alle of een gedeelte van
de officiële reserves van het land.
2.46. In subsector S. 121 worden de volgende financiële instellingen en quasi-
vennootschappen ingedeeld:
a) de nationale centrale bank, ook als deze deel uitmaakt van een
Europees Systeem van Centrale Banken;
b) de in hoofdzaak door de overheid opgerichte centrale monetaire
instellingen die beschikken over een volledige boekhouding en
zelfstandige beslissingsbevoegdheid ten opzichte van de centrale
overheid (b. v. instellingen voor deviezenverrekening of voor de
uitgifte van betaalmiddelen). Meestal worden de activiteiten van
dergelijke instellingen hetzij door de centrale overheid hetzij door de
centrale bank zelf uitgeoefend. In die gevallen zijn er dus geen
afzonderlijke institutionele eenheden.
2.47. Deze subsector omvat geen instellingen, andere dan de centrale bank, die
belast zijn met de reglementering van of het toezicht op financiële
instellingen of financiële markten. Deze worden ingedeeld in subsector S.
124 (zie punt 2.58g) (2).
Subsector overige monetaire financiële instellingen (S. 122)
2.48. Definitie: De subsector overige monetaire financiële instellingen (S.
122) bestaat uit alle financiële instellingen en quasi-vennoot-1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 49
(1) De classificatie van holdings binnen de sector financiële instellingen wijkt af van rubriek
4.100 van het SNA 1993, teneinde de overeenstemming met de EMI-definitie van
monetaire financiële instellingen voor statistische doeleinden en met de officiëlestatistieken betreffende verzekeringsinstellingen te waarborgen.
(
2) Dit wijkt af van de punten 4.86 en 4.101 van het SNA 1993, teneinde overeenstemming
met de EMI-definitie van de sector monetaire financiële instellingen voor statistische
doeleinden te waarborgen.
▼B
schappen — met uitzondering van die welke zijn ingedeeld in
de subsector centrale bank — met als hoofdfunctie financiële
intermediatie, die deposito's en/of daarmee vergelijkbare
financiële titels van institutionele eenheden niet zijnde
monetaire financiële instellingen als schuldtitel hebben en
voor eigen rekening kredieten verstrekken en/of waardepa-
pieren aankopen.
2.49. Tot de monetaire financiële instellingen (MFI's) behoren de subsectoren
centrale bank (S. 121) en overige monetaire financiële instellingen (S.
122). Zij komen overeen met de monetaire financiële instellingen voor
statistische doeleinden, zoals vastgesteld door het EMI (zie punt 2.41).
2.50. De MFI's kunnen niet gewoon „banken” worden genoemd omdat er ook
financiële instellingen toe kunnen behoren die zich geen bank noemen of
die zich in bepaalde landen geen bank mogen noemen, terwijl er
anderzijds ook financiële instellingen zijn die zich wel bank noemen,
maar die in feite geen MFI zijn. In het algemeen kan men zeggen dat de
volgende financiële intermediairs tot subsector S. 122 behoren:
a) handelsbanken en algemene banken;
b) spaarbanken (inclusief spaar- en kredietverenigingen);
c) postcheque- en girodiensten, postbanken, girobanken;
d) landbouwkredietinstellingen;
e) coöperatieve kredietinstellingen, kredietverenigingen;
f) gespecialiseerde banken (b. v. merchantbanken, emissiebanken,
particuliere banken).
2.51. De volgende financiële intermediairs kunnen ook in subsector S. 122
worden ingedeeld indien zij hun middelen verkrijgen via opeisbare
schuldtitels, ongeacht of dat geschiedt in de vorm van deposito's of inandere vormen, zoals via de doorlopende uitgifte van obligaties of andere,
daarmee vergelijkbare effecten. Anders moeten zij in subsector S. 123
worden ingedeeld:
a) hypotheekverlenende instellingen (incl. bouwkassen, hypotheekbanken
en hypothecair-kredietinstellingen);
b) beleggingsinstellingen (incl. „investment trusts”, „unit trusts” en
andere collectieve investeringsprogramma's, b. v. overeenkomsten
voor collectieve investeringen in overdraagbare effecten — UCITS);
c) gemeentelijke kredietinstellingen.
2.52. Subsector S. 122 omvat niet:
a) holdings die uitsluitend het beheer en de leiding hebben over een
overwegend tot de subsector overige monetaire financiële instellingen
behorende groep instellingen, maar dat zelf niet zijn. Zij worden
ingedeeld in subsector S. 123 (zie punt 2.43);
b) instellingen zonder winstoogmerk met eigen rechtspersoonlijkheid die
diensten verlenen aan overige monetaire financiële instellingen, maar
zich niet bezighouden met financiële intermediatie. Zij worden
ingedeeld in subsector S. 124 (zie punt 2.44).
Subsector overige financiële intermediairs m. u. v. verzekeringsinstellingen
en pensioenfondsen (S. 123)
2.53. Definitie: De subsector overige financiële intermediairs m.u.v. verzeke-
ringsinstellingen en pensioenfondsen (S. 123) omvat alle
financiële instellingen en quasi-vennootschappen met als
hoofdfunctie financiële intermediatie door het aangaan van
verplichtingen, andere dan in chartaal geld, deposito's en/of
daarmee vergelijkbare financiële titels bij andere institutionele
eenheden dan monetaire financiële instellingen, en andere dan
verzekeringstechnische voorzieningen.
2.54. Subsector S. 123 omvat diverse soorten financiële intermediairs die zich
voornamelijk bezighouden met langlopende financieringen. De overwe-
gend lange looptijd van hun vorderingen en schulden is in de meeste
gevallen het essentiële onderscheid met de subsector overige monetaire
financiële instellingen. Subsector S. 123 onderscheidt zich voorts van de
subsector verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen door het ontbreken
van schulden in de vorm van verzekeringstechnische voorzieningen.
2.55. Met name de volgende financiële instellingen en quasi-vennootschappen
worden in subsector S. 123 ingedeeld, tenzij zij MFI's zijn:
a) instellingen met als functie financiële lease;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 50
▼B
b) instellingen met als functie huurkoop en de verlening van consu-
menten- of handelskrediet;
c) instellingen met als functie factoring;
d) handelaren (voor eigen rekening) in waardepapieren en derivaten;
e) gespecialiseerde financiële instellingen, zoals risicokapitaal- en
ontwikkelingskapitaalmaatschappijen, export-/import-financierings-
maatschappijen;
f) lege financiële instellingen die zijn opgericht voor het houden van
effecten;
g) financiële intermediairs die uitsluitend van MFI's deposito's en/of
daarmee vergelijkbare financiële titels ontvangen;
h) holdings die uitsluitend het beheer en de leiding hebben over een groep
dochterondernemingen met als hoofdfunctie financiële intermediatie
en/of het verlenen van financiële hulpdiensten, maar die zelf geen
financiële instellingen zijn (zie punt 2.43).
2.56. Subsector S. 123 omvat geen instellingen zonder winstoogmerk met eigen
rechtspersoonlijkheid die diensten verlenen aan overige financiële
intermediairs m.u.v. verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen, maar
die zich zelf niet bezighouden met financiële intermediatie. Zij worden
ingedeeld in subsector S. 124 (zie punt 2.44).
Subsector financiële hulpbedrijven (S. 124)
2.57. Definitie: De subsector financiële hulpbedrijven (S. 124) omvat alle
financiële instellingen en quasi-vennootschappen met als
hoofdfunctie het verlenen van financiële hulpdiensten, d.w.z.
diensten die nauw verband houden met financiële interme-
diatie, maar dat zelf niet zijn (zie punt 2.39).
2.58. Met name de volgende financiële instellingen en quasi-vennootschappen
worden in subsector S. 124 ingedeeld:
a) assurantietussenpersonen, bergings- en schade-afwikkelingsbedrijven,
verzekerings- en pensioenadviseurs enz.;
b) leningmakelaars, effectenmakelaars, beleggingsadviseurs enz.;
c) instellingen die de uitgifte van effecten verzorgen;
d) instellingen met als hoofdactiviteit het garanderen van wissels e. d.
door middel van endossement;
e) instellingen die zich bezighouden met de organisatie van transacties in
financiële derivaten en termijncontracten zoals swaps, opties en futures
(maar deze niet zelf uitgeven);
f) instellingen die de infrastructuur voor financiële markten verzorgen;
g) centrale toezichthoudende organen voor financiële intermediairs en
financiële markten, voor zover deze als afzonderlijke institutionele
eenheden kunnen worden aangemerkt;
h) beheerders van pensioenfondsen, beleggingsinstellingen enz.;
i) effectenbeurs- en verzekeringsbeursinstellingen;j) instellingen zonder winstoogmerk met eigen rechtspersoonlijkheid die
diensten verlenen aan financiële instellingen, maar die zich niet
bezighouden met financiële intermediatie of het verlenen van
financiële hulpdiensten (zie punt 2.44).
2.59. Subsector S. 124 omvat geen holdings die uitsluitend het beheer en de
leiding hebben over een groep dochterondernemingen met als hoofd-
functie het verlenen van financiële hulpdiensten, maar die zelf geen
financiële hulpbedrijven zijn. Zij worden ingedeeld bij subsector S. 123
(zie punt 2.43).
Subsector verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen (S. 125)
2.60. Definitie: De subsector verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen (S.
125) omvat alle financiële instellingen en quasi-vennoot-
schappen met als hoofdfunctie financiële intermediatie door
middel van het spreiden van risico's (zie punt 2.35).
2.61. De verzekeringscontracten kunnen individuele en/of collectieve
contracten betreffen, ongeacht of de afsluiting voortvloeit uit een
algemene door de overheid opgelegde verplichting. Voorts vloeien de
uit te voeren contracten soms voor een belangrijk deel voort uit sociale-
verzekeringsregelingen (zie de punten 4.83-4.91).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 51
▼B
2.62. Subsector S. 125 omvat ook „captive verzekeraars” — die, als afzonder-
lijke institutionele eenheid, risico's spreiden voor eenheden binnen één
ondernemingengroep — en herverzekeringsinstellingen.
2.63. Subsector (S. 125) omvat geen:
a) institutionele eenheden die aan elk van beide in punt 2.74 genoemde
criteria voldoen. Zij worden ingedeeld bij subsector S. 1314;
b) holdings die uitsluitend het beheer en de leiding hebben over een groep
ondernemingen die overwegend uit verzekeringsinstellingen en
pensioenfondsen bestaat, maar die zelf geen verzekeringsinstelling of
pensioenfonds zijn. Zij worden ingedeeld bij subsector S. 123 (zie punt
2.43);
c) instellingen zonder winstoogmerk met eigen rechtspersoonlijkheid die
diensten verlenen aan verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen,
maar die zich niet bezighouden met financiële intermediatie. Zij
worden ingedeeld bij subsector S. 124 (zie punt 2.44).
2.64. De subsector verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen kan als volgt
worden onderverdeeld:
a) verzekeringsinstellingen;
b) (zelfstandige) pensioenfondsen.
Zelfstandige pensioenfondsen zijn pensioenfondsen die zelfstandige
beslissingsbevoegdheid hebben en over een volledige boekhouding
beschikken. Zij zijn dus institutionele eenheden. Niet-zelfstandige
pensioenfondsen zijn geen institutionele eenheden en blijven onderdeel
van de institutionele eenheid die hen heeft opgericht.
2.65. Zowel levens- als schadeverzekeringsinstellingen kunnen individuele of
collectieve risico's dekken. Sommige verzekeringsinstellingen beperken
hun activiteiten tot collectieve contracten. Het is deze instellingen
toegestaan om ieder collectief te verzekeren.
2.66. Pensioenfondsen kunnen worden omschreven als instellingen die collec-
tief sociale risico's en behoeften (zie punt 4.84) van de verzekerden
dekken. Een kenmerkende groep verzekerden bij dergelijke polissen
bestaat uit de werknemers van een individuele onderneming of een groep
ondernemingen, de werknemers uit een branche of bedrijfstak, dan wel
personen met een zelfde beroep. De uitkeringen die ingevolge het
verzekeringscontract worden verstrekt, kunnen betrekking hebben op
uitkeringen bij overlijden van de verzekerde aan de weduwe/weduwnaar
en kinderen (meestal bij overlijden in dienstbetrekking), pensioenuit-
keringen en invaliditeitsuitkeringen aan de verzekerde.
2.67. In sommige landen kunnen al deze soorten risico's zowel bij levens-
verzekeringsinstellingen als bij pensioenfondsen worden verzekerd. In
andere landen kunnen sommige van deze risico's uitsluitend bij levens-
verzekeringsinstellingen worden verzekerd. In tegenstelling tot
levensverzekeringsinstellingen zijn pensioenfondsen (wettelijk) beperkt
tot specifieke groepen werknemers en zelfstandigen.
OVERHEID (S. 13)
2.68. Definitie: De sector overheid (S. 13) omvat alle institutionele eenheden
die tot de overige niet-marktproducenten behoren (zie punt
3.26) en waarvan de output, die voornamelijk gefinancierd
wordt uit verplichte betalingen van eenheden die tot andere
sectoren behoren, voor individueel of collectief verbruik is
bestemd en/of alle institutionele eenheden die zich in
hoofdzaak bezighouden met de herverdeling van het nationale
inkomen en vermogen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 52
▼B
2.69. Tot sector S. 13 behoren de volgende institutionele eenheden:
a) overheidsinstellingen (m.u.v. overheidsproducenten die georganiseerd
zijn in de vorm van een naamloze vennootschap of een quasi-
vennootschap, of met een statuut dat hun rechtspersoonlijkheid
verleent, wanneer ze tot de niet-financiële of financiële sector behoren)
die een geheel van activiteiten, hoofdzakelijk bestaande uit de levering
van niet-marktgoederen en -diensten, ten behoeve van de samenleving
beheren en financieren (1);
b) instellingen zonder winstoogmerk met eigen rechtspersoonlijkheid die
tot de overige niet-marktproducenten behoren en onder toezicht staan
van en voornamelijk gefinancierd worden door de overheid;
c) zelfstandige pensioenfondsen die aan elk van beide in punt 2.74
genoemde criteria voldoen.
2.70. De sector overheid is onderverdeeld in vier subsectoren:
a) centrale overheid (S. 1311);
b) deelstaatoverheid (S. 1312);
c) lagere overheid (S. 1313);
d) wettelijke sociale-verzekeringsinstellingen (S. 1314).
Subsector centrale overheid (S. 1311)
2.71. Definitie: De subsector centrale overheid omvat alle bestuursinstellingen
van de staat en andere centrale instellingen waarvan de
bevoegdheid zich gewoonlijk over het gehele economisch
gebied uitstrekt, met uitzondering van de wettelijke sociale-
verzekeringsinstellingen.
Subsector S. 1311 omvat ook de instellingen zonder winstoogmerk die
onder toezicht staan van en voornamelijk gefinancierd worden door de
centrale overheid en waarvan de bevoegdheid zich over het gehele
economische gebied uitstrekt.
Subsector deelstaatoverheid (S. 1312)
2.72. Definitie: De subsector deelstaatoverheid omvat de bestuursinstellingen
van een deelstaat, die afzonderlijke institutionele eenheden
zijn en die bepaalde overheidsfuncties op een lager niveau dan
de centrale overheid en op een hoger niveau dan de
institutionele eenheden van de lagere overheid uitoefenen,
met uitzondering van de wettelijke sociale-verzekeringsin-
stellingen.
Subsector S. 1312 omvat ook de instellingen zonder winstoogmerk die
onder toezicht staan van en voornamelijk gefinancierd worden door de
deelstaatoverheid en waarvan de bevoegdheid beperkt is tot het
economische gebied van de deelstaat.
Subsector lagere overheid (S. 1313)
2.73. Definitie: De subsector lagere overheid omvat de instellingen van
openbaar bestuur waarvan de bevoegdheid zich slechts tot een
lokaal gedeelte van het economisch gebied uitstrekt, met
uitzondering van de plaatselijke wettelijke sociale-verzeke-
ringsinstellingen.
Subsector S. 1313 omvat ook de instellingen zonder winstoogmerk die
onder toezicht staan van en voornamelijk gefinancierd worden door de
lagere overheid en waarvan de bevoegdheid beperkt is tot het
economische gebied van de lagere overheid.
Subsector wettelijke sociale-verzekeringsinstellingen (S. 1314)
2.74. Definitie: De subsector wettelijke sociale-verzekeringsinstellingen
omvat alle institutionele eenheden op centraal, deelstaat- en
lokaal niveau waarvan de hoofdactiviteit bestaat uit het1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 53
(1) Volgens afspraak worden marktregulerende instellingen die uitsluitend of hoofdzakelijk
subsidies verdelen, in sector S. 13, subsector S. 1311 centrale overheid, ingedeeld.Marktregulerende instellingen die uitsluitend of hoofdzakelijk landbouwprodukten oflevensmiddelen aankopen, opslaan en verkopen, worden daarentegen ingedeeld in sector
S. 11 (zie punt 2.21, voetnoot 1).
▼B
verstrekken van sociale uitkeringen en die aan elk van de
volgende twee criteria voldoen:
a) bepaalde bevolkingsgroepen zijn bij wet of bij verordening
verplicht aan de regeling deel te nemen dan wel premies te
betalen;
b) de overheid is verantwoordelijk voor het beheer van de
instelling met betrekking tot de vaststelling of goedkeuring
van de premies en uitkeringen, ongeacht haar rol als
toezichthoudend orgaan of werkgever (zie punt 4.89);
Gewoonlijk is er geen rechtstreeks verband tussen de hoogte van een door
een individu betaalde premie en het risico waaraan hij is blootgesteld.
HUISHOUDENS (S.14)
2.75. Definitie: De sector huishoudens (S.14) omvat personen of groepen van
personen in hun hoedanigheid van consument en eventueel
ook personen of groepen van personen die als ondernemer
goederen en al dan niet financiële diensten voor de markt
produceren (marktproducenten), in het laatste geval voor
zover de desbetreffende activiteiten niet worden uitgeoefend
door afzonderlijke eenheden die als quasi-vennootschappen
worden aangemerkt. Deze sector omvat ook personen of
groepen van personen die als producent uitsluitend goederen
en niet-financiële diensten bestemd voor eigen finaal gebruik
voortbrengen (zie de punten 3.20, 3.25 en 3.30).
Huishoudens in hun hoedanigheid van consument kunnen
worden gedefinieerd als kleine groepen van personen die
dezelfde woning delen, die hun inkomen en vermogen geheel
of gedeeltelijk samenvoegen en die bepaalde soorten goederen
en diensten, voornamelijk huisvesting en voedsel, gezamenlijk
verbruiken. Hier kan nog het criterium van het bestaan van
familie- of emotionele banden aan worden toegevoegd.
De voornaamste middelen van deze eenheden zijn afkomstig
uit beloning van werknemers, inkomen uit vermogen,
inkomensoverdrachten van andere sectoren, opbrengsten uit
de verkoop van marktprodukten of de toegerekende opbreng-
sten uit de output voor eigen consumptie.
2.76. De sector huishoudens omvat:
a) personen of groepen van personen met consumptie als hoofdfunctie;
b) personen die permanent in instellingen wonen en die weinig of geen
bevoegdheid hebben zelfstandig op te treden of beslissingen te nemen
in economische aangelegenheden (b.v. leden van religieuze orden die
in kloosters wonen, chronisch zieken in ziekenhuizen, langgestraften in
gevangenissen, permanente bewoners van verzorgingstehuizen). Deze
personen worden samen als één institutionele eenheid, d.w.z. als één
huishouden, beschouwd;
c) personen of groepen van personen met consumptie als hoofdfunctie,
die uitsluitend voor eigen finaal gebruik goederen en niet-financiële
diensten voortbrengen; in het systeem zijn slechts twee categorieën
diensten voor eigen consumptie inbegrepen: woondiensten door
bewoners van een eigen huis en huishoudelijke diensten door betaald
huishoudelijk personeel;
d) eenmanszaken en personenvennootschappen zonder rechtspersoonlijk-
heid — voor zover zij niet als quasi-vennootschappen worden
behandeld — en die tot de marktproducenten behoren;
e) instellingen zonder winstoogmerk ten behoeve van huishoudens, die
geen rechtspersoonlijkheid bezitten, of die wel rechtspersoonlijkheid
bezitten, maar van geringe betekenis zijn (zie punt 2.88).
2.77. De sector huishoudens is onderverdeeld in zes subsectoren:
a) Huishoudens met inkomen uit zelfstandige bedrijfsuitoefening
(S.141 + S.142)
b) Huishoudens met looninkomen (S.143)
c) Huishoudens met inkomen uit vermogen (S.1441)
d) Huishoudens met pensioeninkomen (S.1442)
e) Huishoudens met overige inkomensoverdrachten (S.1443)
f) Overige (S.145)1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 54
▼B
2.78. Bij de indeling van de huishoudens in subsectoren wordt uitgegaan van de
voornaamste inkomensbron (inkomen uit zelfstandige bedrijfsuitoefening,
beloning van werknemers enz.) van het huishouden in zijn geheel. Indien
door een huishouden meer dan een inkomen van dezelfde categorie wordt
ontvangen, moet bij de indeling rekening worden gehouden met het totale
inkomen van het huishouden in elk der categorieën.
Subsector huishoudens met inkomen uit zelfstandige bedrijfsuitoefening
(S.141 en 142)
2.79. Definitie: De subsector huishoudens met inkomen uit zelfstandige
bedrijfsuitoefening omvat de huishoudens waarvoor het
(gemengd) inkomen (B.3) dat de eigenaars van tot het
huishouden behorende ondernemingen zonder rechtspersoon-
lijkheid uit hun activiteit als producent van marktgoederen en
-diensten (al dan niet met betaalde werknemers) ontvangen, de
voornaamste bron van inkomsten voor het huishouden in zijn
geheel is, zelfs al is dat niet altijd meer dan de helft van het
totale inkomen van het huishouden.
Subsector huishoudens met looninkomen (S.143)
2.80. Definitie: De subsector huishoudens met looninkomen omvat de huis-
houdens waarvoor het inkomen uit de beloning van
werknemers (D.1) de voornaamste bron van inkomsten voor
het huishouden in zijn geheel is.
Subsector huishoudens met inkomen uit vermogen (S.1441)
2.81. Definitie: De subsector huishoudens met inkomen uit vermogen omvat
de huishoudens waarvoor het inkomen uit vermogen (D.4) de
voornaamste bron van inkomsten voor het huishouden in zijn
geheel is.
Subsector huishoudens met pensioeninkomen (S.1442)
2.82. Definitie: De subsector huishoudens met pensioeninkomen omvat de
huishoudens waarvoor het inkomen uit pensioenen de
voornaamste bron van inkomsten voor het huishouden in
zijn geheel is.
Huishoudens met pensioeninkomen zijn huishoudens waarvan het grootste
gedeelte van het inkomen bestaat uit ouderdoms- of andere pensioenen,
inclusief pensioenen van vorige werkgevers.
Subsector huishoudens met overige inkomensoverdrachten (S.1443)
2.83. Definitie: De subsector huishoudens met overige inkomensoverdrachten
omvat de huishoudens waarvoor het inkomen uit overige
inkomensoverdrachten de voornaamste bron van inkomsten
voor het huishouden in zijn geheel is.
Onder overige inkomensoverdrachten worden verstaan alle lopende
inkomsten behalve inkomen uit vermogen, pensioenen en inkomen van
personen die blijvend in instellingen wonen.
Subsector overige (S.145)
2.84. Definitie: De subsector overige omvat personen die permanent in
instellingen wonen.
Personen die permanent in instellingen wonen worden afzonderlijk
ingedeeld, omdat het niet zinvol is om deze personen op grond van het
inkomenscriterium in een van bovengenoemde subsectoren in te delen.
2.85. Als de voornaamste bron van inkomsten van een huishouden niet
beschikbaar is voor de indeling in subsectoren, kan het best worden
uitgegaan van het inkomen van de referentiepersoon. De referentiepersoon
van een huishouden is gewoonlijk degene met het hoogste inkomen. Als
dit niet bekend is, kan de indeling worden gebaseerd op het inkomen van
de persoon die verklaart de referentiepersoon te zijn.
2.86. Het kan evenwel wenselijk en noodzakelijk zijn om bij bepaalde analyses
of voor beleidsdoeleinden andere criteria toe te passen, bij voorbeeld voor
de indeling naar activiteit van huishoudens in hun hoedanigheid van
ondernemer: agrarische huishoudens en niet-agrarische huishoudens
(nijverheid, diensten).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 55
▼B
INSTELLINGEN ZONDER WINSTOOGMERK T.B.V. HUISHOUDENS (S.15)
2.87. Definitie: De sector instellingen zonder winstoogmerk (IZW's) ten
behoeve van huishoudens (S.15) omvat IZW's met rechts-
persoonlijkheid die werken ten behoeve van huishoudens en
die tot de particuliere overige niet-marktproducenten behoren
(zie punt 3.32). De voornaamste middelen van deze
instellingen zijn, naast ontvangsten uit niet-regelmatige
verkopen, afkomstig uit vrijwillige bijdragen, in geld of in
natura, van huishoudens in hun hoedanigheid van consument,
uit betalingen door de overheid (1) en uit inkomen uit
vermogen.
2.88. Indien deze instellingen van geringe betekenis zijn, worden ze niet tot
deze sector gerekend en worden hun transacties met die van de
huishoudens samengenomen (S.14).
De sector IZW's t.b.v. huishoudens omvat met name de volgende
instellingen die niet-marktgoederen en -diensten aan huishoudens leveren:
a) vakbonden, beroepsorganisaties, wetenschappelijke verenigingen,
consumentenverenigingen, politieke partijen, kerkgenootschappen en
religieuze organisaties (inclusief die welke door de overheid worden
gefinancierd maar niet beheerd), sociale, culturele, recreatieve en
sportverenigingen;
b) liefdadigheidsinstellingen en hulporganisaties die worden gefinancierd
door vrijwillige bijdragen in geld of in natura van andere institutionele
eenheden.
Sector S.15 omvat ook liefdadigheidsinstellingen en hulporganisaties ten
behoeve van niet-ingezeten eenheden, maar geen instellingen waarvan de
leden recht hebben op een van te voren vastgesteld pakket goederen en
diensten.
BUITENLAND (S.2)
2.89. Definitie: Het buitenland (S.2) omvat eenheden die niet worden
gekenmerkt door hun functie of inkomensbron. Het omvat
de niet-ingezeten eenheden (2), voor zover zij transacties
plegen met ingezeten institutionele eenheden of andere
economische banden hebben met ingezeten eenheden. De
rekeningen van het buitenland geven een overzicht van de
economische betrekkingen tussen de nationale economie en
het buitenland.
2.90. Het buitenland is geen sector waarvoor een volledig rekeningenstelsel
moet worden samengesteld, hoewel het buitenland gemakshalve vaak als
sector wordt omschreven. Sectoren worden verkregen door opsplitsing
van de totale economie in homogene groepen van ingezeten institutionele
eenheden die wat hun economisch gedrag, doelstellingen en functies
betreft, bepaalde overeenkomsten vertonen. Dit geldt niet voor de sector
buitenland: hieronder vallen de transacties en overige mutaties in activa
van niet-financiële vennootschappen, financiële instellingen, instellingen
zonder winstoogmerk, huishoudens en overheid enerzijds met niet-
ingezeten institutionele eenheden anderzijds, alsmede andere economische
betrekkingen tussen ingezetenen en niet-ingezetenen, bij voorbeeld
vorderingen van ingezetenen op niet-ingezetenen.
2.91. Op de regel dat de rekeningen van de sector buitenland uitsluitend
transacties van ingezeten institutionele eenheden met niet-ingezeten
eenheden omvatten, gelden de volgende uitzonderingen:
a) door ingezeten eenheden verleende vervoerdiensten (tot de grens van
het land van uitvoer) in verband met de invoer van goederen worden in
de rekeningen van de sector buitenland geregistreerd als fob-invoer,
ook al worden zij door ingezeten eenheden geproduceerd (zie punt
3.144);
b) transacties in buitenlandse activa tussen ingezetenen die tot verschil-
lende sectoren behoren, worden opgenomen in de gedetailleerde
financiële rekeningen van de sector buitenland, omdat deze transacties,
hoewel zij de financiële positie van het land ten opzichte van het
buitenland niet beïnvloeden, leiden tot wijzigingen in de financiële
verhoudingen van de afzonderlijke sectoren met het buitenland;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 56
(1) IZW's die onder toezicht staan van en voornamelijk worden gefinancierd door de
overheid, worden ingedeeld in de sector overheid (zie punt 2.69b).
(2) Met inbegrip van de Instellingen van de EU en internationale organisaties (zie ook punt
2.06).
▼B
c) transacties met betrekking tot de schulden van het land tussen niet-
ingezetenen die tot verschillende geografische gebieden behoren,
worden opgenomen bij de geografische opsplitsing van de rekening
van het buitenland; hoewel deze transacties de totale schuld van het
land aan het buitenland niet wijzigen, leiden zij toch tot een wijziging
in de schuldpositie ten opzichte van de verschillende delen van de
wereld.
2.92. De sector buitenland (S.2) wordt onderverdeeld in:
a) Europese Unie (S.21):
(1) Lid-Staten van de EU (S.211);
(2) Instellingen van de EU (S.212);
b) Derde landen en internationale organisaties (S.22).
SECTORINDELING VAN GANGBARE VORMEN VAN PRODUKTIE-
EENHEDEN
2.93. Het volgende overzicht en de punten 2.94-2.101 vatten de beginselen van
de sectorindeling van de produktie-eenheden samen, waarbij wordt
uitgegaan van de gangbare benamingen van de voornaamste soorten
instellingen.
2.94. Besloten en naamloze vennootschappen die marktproducent zijn, worden
als volgt ingedeeld:
a) indien de hoofdfunctie bestaat uit de produktie van goederen en niet-
financiële diensten: sector S.11, niet-financiële vennootschappen (zie
punt 2.23a);
b) indien de hoofdfunctie bestaat uit financiële intermediatie en het
verlenen van financiële hulpdiensten: sector S.12, financiële instel-
lingen (zie de punten 2.40a en 2.40f).
2.95. Coöperaties en personenvennootschappen met eigen rechtspersoonlijkheid
die marktproducent zijn, worden als volgt ingedeeld:
a) indien de hoofdfunctie bestaat uit de produktie van goederen en niet-
financiële diensten: sector S.11, niet-financiële vennootschappen (zie
punt 2.23b);
b) indien de hoofdfunctie bestaat uit financiële intermediatie en het
verlenen van financiële hulpdiensten: sector S.12, financiële instel-
lingen (zie punt 2.40b).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 57
Tabel 2.3 — Sectorindeling van de produktie-eenheden naar gangbare benaming
Type producent
Gangbare benamingMarktproducenten die zich hoofd-
zakelijk bezighouden met de
produktie van goederen en niet-
financiële dienstenMarktproducenten die zich hoofd-
zakelijk bezighouden met financiële
intermediatieOverige niet-marktproducenten
Overheidsproducenten
(zie punt 3.28)Particuliere producenten
(zie punt 3.29)
Besloten en naamloze vennootschappen S.11 niet-financiële vennoot-
schappen (zie punt 2.23a)S.12 financiële instellingen
(zie de punten 2.40a en 2.40f)
Coöperaties en personenvennootschappen met eigen rechtsper-
soonlijkheidS.11 niet-financiële vennoot-
schappen (zie punt 2.23b)S.12 financiële instellingen
(zie punt 2.40b)
Overheidsproducenten met een bijzonder statuut dat hun rechts-
persoonlijkheid verleentS.11 niet-financiële vennoot-
schappen (zie punt 2.23c)S.12 financiële instellingen
(zie punt 2.40c)
Overheidsproducenten zonder
eigen rechtspersoonlijkheidmet de kenmerken van quasi-
vennootschappenS.11 niet-financiële vennoot-
schappen (zie punt 2.23f)S.12 financiële instellingen
(zie punt 2.40g)
overige S.13 overheid (zie punt 2.69a)
Instellingen zonder winstoogmerk met eigen rechtspersoonlijkheid S.11 niet-financiële vennoot-
schappen (zie punt 2.23.d)S.12 financiële instellingen
(zie punt 2.40d)S.13 overheid (zie punt 2.69b) S.15 instellingen zonder winst-
oogmerkt t.b.v. huishoudens (1)
(zie punt 2.87)
Personenvennootschappen
zonder eigen rechtspersoonlijk-
heid
Eenmanszakenmet de kenmerken van quasi-
vennootschappenS.11 niet-financiële vennoot-
schappen (zie punt 2.23f)S.12 financiële instellingen
(zie punt 2.40g)
overige S.14 huishoudens (zie punt
2.75)S.14 huishoudens (zie punt
2.75)
Holdings die een groep van
vennootschappen beheren, wier
activiteit in overwegende mate
de produktie behelst vangoederen en niet-financiële
dienstenS.11 niet-financiële vennoot-
schappen (zie punt 2.23e)
financiële diensten S.12 financiële instellingen
(zie punt 2.40e)
(1) Met uitzondering van instellingen zonder winstoogmerk van geringe betekenis (zie punt 2.88).▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 58
▼B
2.96. Overheidsproducenten met een bijzonder statuut dat hun rechtspersoon-
lijkheid verleent, die marktproducent zijn, worden als volgt ingedeeld:
a) indien de hoofdfunctie bestaat uit de produktie van goederen en niet-
financiële diensten: sector S.11, niet-financiële vennootschappen (zie
punt 2.23c);
b) indien de hoofdfunctie bestaat uit financiële intermediatie en het
verlenen van financiële hulpdiensten: sector S.12, financiële instel-
lingen (zie punt 2.40c).
2.97. Overheidsproducenten zonder rechtspersoonlijkheid die marktproducent
zijn, worden als volgt ingedeeld:
a) als zij quasi-vennootschap zijn (zie punt 2.13f):
(1) indien de hoofdfunctie bestaat uit de produktie van goederen en
niet-financiële diensten: sector S.11, niet-financiële vennoot-
schappen (zie punt 2.24);
(2) indien de hoofdfunctie bestaat uit financiële intermediatie en het
verlenen van financiële hulpdiensten: sector S.12, financiële
instellingen (zie punt 2.40f);
b) als zij geen quasi-vennootschap zijn: sector S.13, overheid, waar zij
dan deel blijven uitmaken van de eenheden die hen beheren (zie punt
2.69a).
2.98. Instellingen zonder winstoogmerk (verenigingen, stichtingen) met eigen
rechtspersoonlijkheid worden als volgt ingedeeld:
a) indien zij marktproducent zijn en de hoofdfunctie bestaat uit de
produktie van goederen en niet-financiële diensten: sector S.11, niet-
financiële vennootschappen (zie punt 2.23d);
b) indien de hoofdfunctie bestaat uit financiële intermediatie en het
verlenen van financiële hulpdiensten: sector S.12, financiële instel-
lingen (zie punt 2.37d);
c) indien zij geen marktproducent zijn:
(1) sector S.13, overheid, indien zij overheidsproducent zijn en onder
toezicht staan van en voornamelijk gefinancierd worden door de
overheid (zie punt 2.69b);
(2) sector S.15, instellingen zonder winstoogmerk t.b.v. huishoudens,
indien zij particulier producent zijn (zie punt 2.87).
2.99. Eenmanszaken en personenvennootschappen zonder eigen rechtspersoon-
lijkheid die marktproducent zijn, worden als volgt ingedeeld:
a) als zij quasi-vennootschap zijn (zie punt 213.f):
(1) indien de hoofdfunctie bestaat uit de produktie van goederen en
niet-financiële diensten: sector S.11, niet-financiële vennoot-
schappen (zie punt 2.23f);
(2) indien de hoofdfunctie bestaat uit financiële intermediatie en het
verlenen van financiële hulpdiensten: sector S.12, financiële
instellingen (zie punt 2.40f).
b) als zij geen quasi-vennootschap zijn: sector S.14, huishoudens (zie
punt 2.75).
2.100. Holdings (d.w.z. ondernemingen die zeggenschap hebben over een groep
ondernemingen) worden als volgt ingedeeld:
a) indien de hoofdfunctie van de groep ondernemingen die markt-
producent zijn, in haar geheel bestaat uit de produktie van goederen en
niet-financiële diensten: sector S.11, niet-financiële vennootschappen
(zie punt 2.23e);
b) indien de hoofdfunctie van de groep ondernemingen in haar geheel
bestaat uit financiële intermediatie en/of het verlenen van financiële
hulpdiensten: sector S.12, financiële instellingen (zie punt 2.40e).
2.101. Tabel 2.3 geeft een schematisch overzicht van de verschillende gevallen
die hierboven zijn opgesomd.
EENHEDEN VAN ECONOMISCHE ACTIVITEIT OP LOKAAL NIVEAU
EN BEDRIJFSTAKKEN
2.102. In de praktijk oefenen de meeste institutionele eenheden die goederen en
diensten produceren, meerdere activiteiten tegelijkertijd uit. Zij kunnen
naast een hoofdactiviteit ook enkele nevenactiviteiten en hulpactiviteiten
(zie de punten 3.10-3.13) uitoefenen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 59
▼B
2.103. Een activiteit is het gecombineerd gebruik van middelen (kapitaal-
goederen, arbeid, fabricageprocédés, informatienetwerken, produkten) om
bepaalde goederen of diensten voort te brengen. Een activiteit wordt
gekenmerkt door een input van produkten (goederen of diensten), een
produktieproces en een output van produkten.
De activiteiten kunnen worden bepaald aan de hand van een specifiek
niveau van de NACE Rev.1 (1).
2.104. Indien binnen een eenheid verschillende activiteiten worden uitgeoefend,
worden deze — voor zover het niet om hulpactiviteiten gaat —
gerangschikt naar de omvang van de bruto toegevoegde waarde die zij
genereren. Op basis van deze rangschikking wordt dan een onderscheid
gemaakt tussen hoofdactiviteit en nevenactiviteiten. Voor hulpactiviteiten
worden geen afzonderlijke eenheden onderscheiden. Zij worden niet los
gezien van de hoofdactiviteit of nevenactiviteiten die zij ondersteunen.
2.105. Voor een analyse van de stromen die zich voordoen bij het produktie-
proces en bij het gebruik van goederen en diensten, moeten eenheden
worden gekozen die de technisch-economische relaties belichten. Dit
betekent dat het doorgaans noodzakelijk is institutionele eenheden te
splitsen in kleinere eenheden, die naar aard van de produktie homogener
zijn. Eenheden van economische activiteit op lokaal niveau zijn bedoeld
om hieraan tegemoet te komen als een eerste pragmatische benadering.
DE EENHEID VAN ECONOMISCHE ACTIVITEIT OP LOKAAL NIVEAU
2.106. Definitie: De eenheid van economische activiteit op lokaal niveau
(lokale EEA) is het deel van een EEA dat aansluiting heeft op
een lokale eenheid (2). Tot een EEA behoren alle delen van
een institutionele eenheid in haar hoedanigheid van producent,
die bijdragen tot de uitoefening van een activiteit op vier-
digitniveau (klassen) van de NACE Rev.1. Zij valt samen meteen of meer operationele onderdelen van de institutionele
eenheid. Van de lokale EEA's moeten ten minste de volgende
gegevens kunnen worden gegeven of geraamd: produktie-
waarde, intermediair verbruik, beloning van werknemers,
exploitatieoverschot, werkzame personen en bruto-investe-
ringen in vaste activa.
De lokale eenheid is een goederen en diensten producerende institutionele
eenheid of een deel daarvan, gelegen op een geografisch bepaalde plaats.
Een lokale EEA kan overeenkomen met een institutionele eenheid in haar
hoedanigheid van producent of met een gedeelte daarvan; zij kan
daarentegen nooit tot twee verschillende institutionele eenheden behoren.
2.107. Indien een goederen en diensten producerende institutionele eenheid een
hoofdactiviteit en een of meer nevenactiviteiten uitoefent, dient zij in even
zo vele EEA's te worden onderverdeeld, en wel zodanig dat denevenactiviteiten onderscheiden worden van de hoofdactiviteit. Hulpacti-
viteiten worden daarentegen niet van de hoofdactiviteit of de
nevenactiviteiten afgesplitst. EEA's die bij een bepaalde activiteit zijn
ingedeeld, kunnen evenwel ook produkten voortbrengen die niet tot de
betrokken homogene produktgroep behoren, maar voortvloeien uit
nevenactiviteiten waarover uit de beschikbare boekhoudkundige
bescheiden geen afzonderlijke gegevens kunnen worden afgeleid. Een
EEA kan dus een of meer nevenactiviteiten uitvoeren.
DE BEDRIJFSTAK
2.108. Definitie: Een bedrijfstak bestaat uit een groep lokale EEA's die
dezelfde of overeenkomstige activiteiten uitoefenen. Op het
meest gedetailleerde niveau bestaat een bedrijfstak uit alle
lokale EEA's die tot hetzelfde vier-digitniveau (klasse) van de
NACE Rev.1 behoren en die derhalve dezelfde activiteit,
zoals omschreven in de NACE Rev.1, uitoefenen.
Bedrijfstakken omvatten zowel lokale EEA's die marktgoederen en
-diensten voortbrengen als lokale EEA's die niet-marktprodukten voort-
brengen. Een bedrijfstak bestaat per definitie uit een groep lokale EEA's
die dezelfde produktieactiviteit uitoefenen, ongeacht of de institutionele
eenheden waartoe zij behoren markt- of niet-marktoutput voortbrengen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 60
(1) NACE Rev.1: Statistische nomenclatuur van de economische activiteiten in de Europese
Gemeenschap, overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 3037/90 van de Raad van 9oktober 1990.
(
2) De lokale EEA komt overeen met de „establishment” in het SNA en de ISIC Rev.3.
▼B
2.109. Bedrijfstakken kunnen in drie categorieën worden onderverdeeld:
a) bedrijfstakken die marktgoederen en -diensten (marktbedrijfstakken)
en goederen en diensten voor eigen finaal gebruik produceren (1);
b) bedrijfstakken die niet-marktgoederen en -diensten van de overheid
produceren: niet-marktbedrijfstakken van de overheid;
c) bedrijfstakken die niet-marktgoederen en -diensten van instellingen
zonder winstoogmerk t.b.v. huishoudens produceren: niet-marktbe-
drijfstakken van IZW's t.b.v. huishoudens.
INDELING VAN BEDRIJFSTAKKEN
2.110. De indeling van lokale EEA's in bedrijfstakken geschiedt op basis van de
NACE Rev.1.
HOMOGENE-PRODUKTIE-EENHEDEN EN HOMOGENE BRANCHES
2.111. De lokale EEA voldoet slechts ten dele aan de eisen voor een analyse van
het produktieproces (zie de punten 2.105 en 2.107). Voor een dergelijke
analyse, d.w.z. input-outputanalyse, is de homogene-produktie-eenheid
het meest geschikt.
HOMOGENE-PRODUKTIE-EENHEID
2.112. Definitie: De homogene-produktie-eenheid oefent een enkele activiteit
uit, die wordt gekenmerkt door de input, een specifiek
produktieproces en de output. De verbruikte en voortgebrachte
produkten worden ingedeeld op grond van hun fysieke
eigenschappen, de mate van bewerking en de toegepaste
produktietechniek met behulp van een classificatie van
produkten (zie punt 2.118).
2.113. Indien een goederen en diensten producerende institutionele eenheid een
hoofdactiviteit en een of meer nevenactiviteiten uitoefent, wordt zij in
even zo vele homogene-produktie-eenheden onderverdeeld. Hulpactivi-
teiten worden niet van de hoofdactiviteit of nevenactiviteiten gescheiden.
Evenals de lokale EEA kan ook de homogene-produktie-eenheid bestaan
uit een gehele institutionele eenheid of een deel daarvan en kan zij nooit
tot twee verschillende institutionele eenheden behoren.
HOMOGENE BRANCHE
2.114. Definitie: De homogene branche bestaat uit een groep homogene-
produktie-eenheden. Het geheel van activiteiten uitgeoefend
door een homogene branche, wordt beschreven aan de hand
van een classificatie van produkten. De homogene branche
produceert uitsluitend de in de classificatie omschreven
goederen en diensten.
2.115. Homogene branches zijn eenheden bestemd voor economische analyse.
Omdat de homogene-produktie-eenheden in het algemeen niet direct
kunnen worden waargenomen, moeten gegevens die tijdens statistische
enquêtes door de eenheden worden verstrekt, worden herschikt om
homogene branches samen te stellen.
2.116. Homogene branches kunnen in drie categorieën worden onderverdeeld:
a) homogene branches die marktgoederen en -diensten (marktbranches)
en goederen en diensten voor eigen finaal gebruik produceren (2);
b) homogene branches die niet-marktgoederen en -diensten van de
overheid produceren: niet-marktbranches van de overheid;
c) homogene branches die niet-marktgoederen en -diensten van instel-
lingen zonder winstoogmerk t.b.v. huishoudens produceren: niet-
marktbranches van IZW's t.b.v. huishoudens.
2.117. De in 2.116a bedoelde homogene branches omvatten alle homogene-
produktie-eenheden van alle institutionele sectoren, die uitsluitend
marktgoederen en -diensten en goederen en diensten voor eigen finaal
gebruik produceren. Elke produktie van goederen en diensten voor de
markt binnen de sector overheid en de sector instellingen zonder1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 61
(1) Diensten voor eigen finaal gebruik betreffen uitsluitend woondiensten door bewoners
van een eigen huis en huishoudelijke diensten door het in dienst hebben van betaaldhuishoudelijk personeel (zie punt 3.21).
(
2) Diensten voor eigen finaal gebruik betreffen uitsluitend woondiensten door bewoners
van een eigen huis en huishoudelijke diensten door het in dienst hebben van betaald
huishoudelijk personeel (zie punt 3.21).
▼B
winstoogmerk (met inbegrip van die welke voor henzelf is bestemd) wordt
behandeld als homogene-produktie-eenheid en bij een passende markt-
branche ingedeeld.
De in 2.116b bedoelde homogene branches omvatten alle homogene-
produktie-eenheden in de sector overheid die niet-marktgoederen en
-diensten produceren.
De in 2.116c bedoelde homogene branches omvatten alle homogene-
produktie-eenheden in de sector instellingen zonder winstoogmerk t.b.v.
huishoudens die niet-marktgoederen en -diensten produceren.
CLASSIFICATIE VAN HOMOGENE BRANCHES
2.118. De classificatie van homogene branches die in de input-outputtabellen
wordt gebruikt, is gebaseerd op de classificatie van produkten, gekoppeld
aan de economische activiteiten (CPA) (1). De CPA is een classificatie van
produkten gebaseerd op de industriële oorsprong, zoals gedefinieerd in de
NACE Rev.1.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 62
(1) CPA: Classificatie van produkten, gekoppeld aan de economische activiteiten,
overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 3696/93 van de Raad van 29 oktober 1993.
▼B
HOOFDSTUK 3
TRANSACTIES IN PRODUKTEN
3.01. Definitie: Produkten zijn alle goederen en diensten die worden
voortgebracht binnen de produktiegrens gedefinieerd in punt
3.07.
3.02. Het ESR onderscheidt onderstaande hoofdcategorieën van transacties in
produkten:
Categorieën transacties Code
Output P.1
Intermediair verbruik P.2
Consumptieve bestedingen P.3
Werkelijke consumptie P.4
Investeringen (bruto) P.5
Uitvoer van goederen en diensten P.6
Invoer van goederen en diensten P.7
3.03. De transacties in produkten worden op de volgende rekeningen
geregistreerd:
a) op de goederen- en dienstenrekening worden de output en de invoer
onder de middelen en de overige transacties in produkten onder de
bestedingen geregistreerd;
b) op de produktierekening wordt de output onder de middelen en het
intermediair verbruik onder de bestedingen geregistreerd;
c) op de rekening voor besteding van het beschikbaar inkomen worden de
consumptieve bestedingen onder de bestedingen geregistreerd;
d) op de rekening voor besteding van het alternatief beschikbaar inkomen
wordt de werkelijke consumptie onder de bestedingen geregistreerd;
e) op de kapitaalrekening worden de bruto-investeringen onder de
bestedingen (mutatie in de activa) geregistreerd;
f) op de rekening voor goederen- en dienstentransacties van het
buitenland wordt de invoer van goederen en diensten onder de
middelen en de uitvoer van goederen en diensten onder de bestedingen
geregistreerd.
3.04. In de aanbodtabel worden de output en de invoer als aanbod geregistreerd.
In de gebruikstabel worden het intermediair verbruik, de bruto-
investeringen, de consumptieve bestedingen en de uitvoer als gebruik
geregistreerd. In de input-outputtabel worden de output en de invoer als
aanbod geregistreerd en de andere transacties in produkten als gebruik.
3.05. Het aanbod van produkten wordt tegen basisprijzen (gedefinieerd in punt
3.38) gewaardeerd en het gebruik tegen aankoopprijzen (aankoopprijzen
worden gedefinieerd in punt 3.06). Voor sommige soorten aanbod en
gebruik worden speciale waarderingsregels gehanteerd, bij voorbeeld voor
de invoer en de uitvoer van goederen.
3.06. Definitie: Op het moment van aankoop is de aankoopprijs de prijs die de
koper werkelijk voor de produkten betaalt, inclusief een
eventueel saldo van produktgebonden belastingen en subsidies
(maar exclusief aftrekbare produktgebonden belastingen als
de BTW), inclusief eventuele vervoerkosten die door de koper
apart worden betaald voor levering op een bepaalde plaats en
tijd, na aftrek van eventuele kortingen op de normale prijzen
of kosten bij aankopen in het groot of buiten een piekperiode,
exclusief rente of vergoedingen voor verleende diensten in
verband met een kredietregeling, en exclusief eventuele extra
kosten in verband met wanbetaling.
Indien het moment van gebruik niet samenvalt met het moment van
aankoop, moeten correcties worden aangebracht om rekening te houden
met tussentijdse prijsveranderingen (op soortgelijke wijze als bij
veranderingen in de prijzen van voorraden). Dergelijke correcties zijn
bijzonder belangrijk indien de prijzen van de betrokken produkten binnen
een jaar sterk fluctueren.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 63
▼B
PRODUKTIE EN OUTPUT
3.07. Definitie: Produktie is een activiteit die wordt uitgeoefend onder beheer
en verantwoordelijkheid van een institutionele eenheid die
arbeid, kapitaal en goederen en diensten als input gebruikt
voor de voortbrenging van goederen en diensten. Zuiver
natuurlijke processen waarbij de mens niet is betrokken of
waaraan hij geen richting geeft, zoals de ongecontroleerde
toename van de visstand in internationale wateren (in
tegenstelling tot het kweken van vis) vallen niet onder de
produktie.
3.08. Produktie omvat:
a) de voortbrenging van alle individuele of collectieve goederen en
diensten die aan andere eenheden dan de producent zelf worden
geleverd (of waarvoor dit de bedoeling is);
b) de voortbrenging in eigen beheer van alle goederen voor eigen
consumptie of voor bruto-investeringen in vaste activa van de
producent zelf. Dit laatste omvat het produceren van vaste activa in
de vorm van bouwactiviteiten, de ontwikkeling van computerpro-
grammatuur en de exploratie van minerale reserves ten behoeve van de
eigen bruto-investeringen in vaste activa (zie voor het begrip bruto-
investeringen in vaste activa de punten 3.100—3.127).
Het in eigen beheer voortbrengen van goederen door huishoudens is in
het algemeen relevant voor:
(1) het in eigen beheer bouwen van woningen;
(2) het produceren en opslaan van landbouwprodukten;
(3) het verwerken van landbouwprodukten zoals het produceren van
meel door graan te malen, het conserveren van fruit door dit te
drogen of in te maken, het produceren van zuivelprodukten als
boter en kaas en het produceren van bier, wijn en gedistilleerde
dranken;
(4) het produceren van andere basisprodukten zoals het winnen van
zout of water en het steken van turf;
(5) andere activiteiten als weven, pottenbakken en het maken van
meubelen.
Het in eigen beheer voortbrengen van een goed door huishoudens
wordt alleen geregistreerd indien de produktie significant is, d.w.z.
indien de geproduceerde hoeveelheid een groot aandeel uitmaakt van
het totale aanbod in een land.
Volgens afspraak worden in het ESR alleen het in eigen beheer
bouwen van woningen en het produceren, opslaan en verwerken van
landbouwprodukten in aanmerking genomen; alle andere produktie van
huishoudens in eigen beheer wordt geacht niet-significant te zijn voor
landen binnen de Europese Unie;
c) het produceren van woondiensten door bewoners van een eigen huis;
d) huishoudelijke en persoonlijke diensten die worden geproduceerd door
het in dienst hebben van betaald huishoudelijk personeel;
e) vrijwilligerswerk waarbij goederen worden voortgebracht, bij voor-
beeld het bouwen van een woning, een kerk of een ander bouwwerk,
moet als produktie worden geregistreerd. Vrijwilligerswerk waarbij
geen goederen worden voortgebracht, bij voorbeeld oppassen en
schoonmaken zonder betaling, blijft buiten beschouwing.
Dergelijke activiteiten worden ook in aanmerking genomen indien ze
illegaal plaatsvinden of wanneer ze niet geregistreerd zijn bij de
belastingdienst, de sociale-verzekeringsinstellingen, de statistische dienst
of bij andere overheidsinstellingen.
3.09. Het voortbrengen van huishoudelijke en persoonlijke diensten die binnen
hetzelfde huishouden worden geproduceerd en verbruikt (uitgezonderd het
werk van betaald huishoudelijk personeel en de woondiensten door
bewoners van een eigen huis) wordt niet als produktie beschouwd. In dit
verband kunnen worden genoemd:
a) reiniging, decoratie en onderhoud van de woning, voor zover deze
activiteiten gewoonlijk ook door huurders worden verricht;
b) reiniging, onderhoud en reparatie van duurzame consumptiegoederen;
c) bereiden en opdienen van maaltijden;
d) verzorgen en opvoeden van kinderen;
e) verzorgen van zieken, gebrekkigen en bejaarden;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 64
▼B
f) vervoer van leden van het huishouden of van hun goederen.
HOOFD-, NEVEN- EN HULPACTIVITEITEN
3.10. Definitie: De hoofdactiviteit van een lokale EEA is de activiteit waarvan
de toegevoegde waarde groter is dan die van enige andere
binnen dezelfde eenheid uitgeoefende activiteit. De hoofd-
activiteit wordt geclassificeerd aan de hand van de NACE
Rev.1, eerst op het hoogste classificatieniveau en vervolgens
op meer gedetailleerde niveaus.
3.11. Definitie: Een nevenactiviteit is een activiteit die binnen een zelfde
lokale EEA naast de hoofdactiviteit wordt uitgeoefend. De
output van een nevenactiviteit is een nevenprodukt.
3.12. Definitie: De output van een hulpactiviteit is niet bestemd voor gebruik
buiten de onderneming. Een hulpactiviteit is een ondersteu-
nende activiteit die binnen een onderneming wordt
uitgeoefend om de voorwaarden te scheppen waaronder de
hoofd- of nevenactiviteiten van een lokale EEA kunnen
worden uitgeoefend. Kenmerkend voor de output van
hulpactiviteiten is dat deze gewoonlijk wordt gebruikt als
input bij nagenoeg alle soorten van produktieve activiteiten,
zowel kleine als grote.
Tot de hulpactiviteiten behoren bij voorbeeld diensten als inkoop,
verkoop, marketing, boekhouding, gegevensverwerking, vervoer, opslag,
onderhoud, reiniging en beveiliging. Ondernemingen hebben soms de
keus uit het zelf uitvoeren van een hulpactiviteit en het kopen van
dergelijke diensten van gespecialiseerde producenten.
De produktie van goederen ten behoeve van eigen investeringen wordt
niet als hulpactiviteit aangemerkt.
3.13. Hulpactiviteiten worden geacht onlosmakelijk te zijn verbonden met de
hoofd- of nevenactiviteiten die zij ondersteunen. Dientengevolge:
a) wordt de output van een hulpactiviteit niet expliciet geïdentificeerd en
niet afzonderlijk geregistreerd. Hieruit vloeit voort dat ook het gebruik
van deze output niet wordt geregistreerd;
b) worden alle door een hulpactiviteit verbruikte inputcategorieën —
grondstoffen, arbeid, verbruik van vaste activa enz. — behandeld als
inputs voor de hoofd- of nevenactiviteit die door de hulpactiviteit
wordt ondersteund.
OUTPUT (P.1)
3.14. Definitie: De output bestaat uit de produkten die tijdens de verslagpe-
riode zijn voortgebracht.
Bijzondere gevallen hierbij zijn:
a) goederen en diensten die door de ene lokale eenheid van economische
activiteit (EEA) worden geleverd aan een andere lokale EEA die tot
dezelfde institutionele eenheid behoort;
b) goederen die door een lokale EEA worden geproduceerd en aan het
eind van de periode waarin zij zijn geproduceerd, in voorraad blijven,
ongeacht het latere gebruik.
Goederen en diensten die in een zelfde verslagperiode en binnen een
zelfde lokale EEA worden geproduceerd en verbruikt, worden niet
afzonderlijk waargenomen. Ze worden dan ook niet geregistreerd als deel
van de output of van het intermediair verbruik van die lokale EEA.
3.15. Wanneer een institutionele eenheid uit meer dan een lokale EEA bestaat,
is de output van de institutionele eenheid de totale output van de lokale
EEA's waaruit zij bestaat, met inbegrip van hun onderlinge leveringen.
3.16. Het ESR kent drie soorten output:
a) marktoutput (P.11);
b) output voor eigen finaal gebruik (P.12);
c) overige niet-marktoutput (P.13).
Dit onderscheid wordt ook gemaakt bij lokale EEA's en institutionele
eenheden:
a) marktproducenten;
b) producenten voor eigen finaal gebruik;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 65
▼B
c) overige niet-marktproducenten.
Het onderscheid tussen de drie begrippen „markt”, „voor eigen finaal
gebruik” en „overige niet-markt” is van fundamenteel belang, want
hierdoor wordt bepaald welke waarderingsregels op de output van
toepassing zijn: marktoutput, output voor eigen finaal gebruik en totale
output van marktproducenten en producenten voor eigen finaal gebruik
worden gewaardeerd tegen basisprijzen, terwijl de totale output van
overige niet-marktproducenten (lokale EEA's) tegen de kostprijs wordt
gewaardeerd. De totale output van een institutionele eenheid wordtgewaardeerd als de som van de totale output van haar lokale EEA's en
hangt dus ook af van het onderscheid tussen „markt”, „voor eigen finaal
gebruik” en „overige niet-markt” (zie de punten 3.54—3.56). Verder
wordt het onderscheid ook gebruikt om de institutionele eenheden naar
sector in te delen (zie de punten 3.27—3.37).
Het onderscheid wordt „top-down” gemaakt, d.w.z. eerst op het niveau
van de institutionele eenheden, vervolgens op dat van de lokale EEA's en
ten slotte op dat van hun output. De exacte betekenis van het onderscheid
op produktieniveau (m.a.w. de definitie van de begrippen marktoutput,
output voor eigen finaal gebruik en de overige niet-marktoutput) is
daarom alleen begrijpelijk wanneer ook wordt gekeken naar de kenmerken
van de institutionele eenheid en de lokale EEA die de output
voortbrengen.
Na de algemene definitie van de drie soorten output en de drie typen
producenten (zie de punten 3.17—3.26) wordt het onderscheid tussen
„markt”, „voor eigen finaal gebruik” en „overige niet-markt” behandeld
voor respectievelijk institutionele eenheden, lokale EEA's en output („top-
down”).
3.17. Definitie: De marktoutput bestaat uit de output die op de markt wordt
afgezet (zie punt 3.18) of waarvoor dit de bedoeling is.
3.18. De marktoutput omvat:
a) produkten die tegen een economisch significante prijs worden
verkocht;
b) produkten die worden geruild;
c) produkten die worden gebruikt voor betalingen in natura (incl.
beloning van werknemers in natura en gemengd inkomen in natura);
d) produkten die door de ene lokale EEA worden geleverd aan een andere
lokale EEA binnen dezelfde institutionele eenheid om door deze te
worden gebruikt als intermediaire input of voor finaal gebruik;
e) aan de voorraad gereed produkt en onderhanden werk toegevoegde
produkten die zijn bestemd voor een van bovengenoemde vormen van
gebruik (inclusief de natuurlijke groei van dieren en gewassen en
onvoltooide bouwwerken waarvan de koper nog onbekend is).
3.19. Definitie: In het ESR wordt de economisch significante prijs gedeeltelijk
gedefinieerd in relatie tot de institutionele eenheid en de
lokale EEA die de output hebben voortgebracht (zie de punten
3.27—3.40). Zo wordt volgens afspraak de gehele output van
ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid in eigendom van
huishoudens, die aan andere institutionele eenheden wordt
verkocht, geacht tegen een economisch significante prijs te
worden verkocht, en daarom als marktoutput beschouwd. De
output van bepaalde andere institutionele eenheden wordt
uitsluitend tegen een economisch significante prijs verkocht
wanneer ten minste 50 % van de produktiekosten door de
verkoop wordt gedekt.
3.20. Definitie: De output voor eigen finaal gebruik bestaat uit goederen en
diensten voor consumptie of voor bruto-investeringen in vaste
activa door dezelfde institutionele eenheid als die welke de
betreffende goederen en diensten heeft geproduceerd.
3.21. Produkten voor eigen consumptie kunnen alleen door de sector huis-
houdens worden geproduceerd. Typische voorbeelden zijn:
a) landbouwprodukten die door de landbouwers zelf worden gebruikt;
b) woondiensten die door de bewoners van een eigen huis worden
geproduceerd;
c) huishoudelijke diensten die worden geproduceerd door het in dienst
hebben van betaald huishoudelijk personeel.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 66
▼B
3.22. Produkten die worden gebruikt voor de eigen bruto-investeringen in vaste
activa, kunnen door alle sectoren worden geproduceerd. Voorbeelden zijn:
a) speciale gereedschapswerktuigen die door technische ondernemingen
worden geproduceerd;
b) woningen, of uitbreidingen van woningen, die door huishoudens
worden geproduceerd;
c) in eigen beheer geproduceerde bouwwerken, ook indien deze door
groepen huishoudens gezamenlijk worden geproduceerd.
3.23. Definitie: De overige niet-marktoutput betreft output die gratis of tegen
economisch niet-significante prijzen wordt geleverd aan
andere eenheden.
De overige niet-marktoutput (P.13) kan worden ingedeeld in: Betalingen
voor overige niet-marktoutput (P.131), bestaande uit diverse vergoedingen
en bijdragen, en Overige niet-marktoutput, overige (P.132), bestaande uit
output die gratis wordt geleverd.
3.24. Definitie: Marktproducenten zijn lokale EEA's of institutionele
eenheden waarvan het grootste deel van de output markt-
output betreft.
Opgemerkt zij dat wanneer een lokale EEA of een institutionele eenheid
marktproducent is, de output van zijn hoofdactiviteit per definitie
marktoutput is aangezien het begrip marktoutput gedefinieerd is nadat
het onderscheid tussen „markt”, „voor eigen finaal gebruik” en „overige
niet-markt” is toegepast op de lokale EEA en de institutionele eenheid die
de output hebben voortgebracht.
3.25. Definitie: Producenten voor eigen finaal gebruik zijn lokale EEA's of
institutionele eenheden die het grootste deel van de output
voor eigen finaal gebruik binnen dezelfde institutionele
eenheid aanwenden.
3.26. Definitie: Overige niet-marktproducenten zijn lokale EEA's of institu-
tionele eenheden die het grootste deel van de output gratis of
tegen economisch niet-significante prijzen leveren.
Institutionele eenheden: onderscheid tussen „markt”, „voor eigen finaal
gebruik” en „overige niet-markt”
3.27. Voor institutionele eenheden in hun hoedanigheid van producent geeft
tabel 3.1 een overzicht van het onderscheid tussen „markt”, „voor eigen
finaal gebruik” en „overige niet-markt”. Ook wordt aangegeven wat de
gevolgen voor de indeling naar sector zijn.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 67
▼M2
▼B
Tabel 3.1 — Onderscheid tussen marktproducenten, producenten voor eigen finaal gebruik en overige niet-marktproducenten voor institutionele eenheden
Aard van de institutionele eenheid Classificatie
Particulier of in handen van de over-
heid?IZW of niet?Verkopen dekken
meer dan 50 %
van de produktie-
kosten?Type producent Sector(en)
1. Particuliere producenten 1.1. Ondernemingen zonder
rechtspersoonlijkheid in
eigendom van huishoudens
(excl. quasi-vennootschappen in
eigendom van huishoudens)1.1. = Markt of voor eigen finaal
gebruikHuishoudens
1.2. Overige particuliere produ-
centen (incl. quasi-
vennootschappen in eigendom
van huishoudens)1.2.1. Particuliere IZW's 1.2.1.1. Ja 1.2.1.1. = Markt Vennootschappen
1.2.1.2. Neen 1.2.1.2. = Overige niet-markt IZW's t.b.v. huishoudens
1.2.2. Overige particuliere
producenten die geen IZW zijn1.2.2. = Markt Vennootschappen
2. Overheidsproducenten 2.1. Ja 2.1. = Markt Vennootschappen
2.2. Neen 2.2. = Overige niet-markt Overheid▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 68
▼B
Uit de tabel blijkt dat er om te bepalen of een institutionele eenheid als
marktproducent, als producent voor eigen finaal gebruik of als overige
niet-marktproducent moet worden ingedeeld, diverse criteria na elkaar
moeten worden toegepast.
3.28. Het eerste onderscheid is dat tussen particuliere en overheidsproducenten.
Overheidsproducenten staan onder toezicht van de overheid. In het geval
van een IZW is er sprake van een overheidsproducent indien de IZW
onder toezicht staat van en hoofdzakelijk wordt gefinancierd door de
overheid. Bij alle andere producenten gaat het om particuliere produ-
centen. Toezicht (zeggenschap) wordt gedefinieerd als de mogelijkheid
het algemene (ondernemings)beleid of het programma van een instituti-
onele eenheid te bepalen, zo nodig door hiervoor geschikte directieleden
of managers te benoemen. Het bezit van meer dan de helft van de
aandelen van een onderneming is een toereikende, doch niet noodzake-
lijke, voorwaarde voor zeggenschap (zie ook punt 2.26).
3.29. Tabel 3.1 laat zien dat in alle sectoren behalve de sector overheid
particuliere producenten voorkomen. Overheidsproducenten komen daar-
entegen alleen voor in de sector vennootschappen (niet-financiële
vennootschappen en financiële instellingen) en in de sector overheid.
3.30. Een speciale categorie particuliere producenten wordt gevormd door de
ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid die eigendom zijn van
huishoudens. Dit zijn altijd marktproducenten of producenten voor eigen
finaal gebruik. In het laatste geval gaat het om de produktie van
woondiensten door bewoners van een eigen huis en om de produktie van
goederen in eigen beheer. Alle ondernemingen zonder rechtspersoonlijk-
heid die eigendom zijn van huishoudens worden ingedeeld bij de sector
huishoudens. Er moet alleen een uitzondering worden gemaakt voor de
quasi-vennootschappen die eigendom zijn van huishoudens. Hierbij gaat
het om marktproducenten die worden ingedeeld bij de sector niet-
financiële vennootschappen of financiële instellingen.
3.31. Voor de overige particuliere producenten moet een onderscheid worden
gemaakt tussen de particuliere instellingen zonder winstoogmerk en de
overige particuliere producenten.
Definitie: Een instelling zonder winstoogmerk (IZW) wordt gedefinieerd
als een juridische of sociale eenheid die is opgericht voor de
produktie van goederen en diensten, maar die een zodanige
status heeft dat het haar niet is toegestaan als bron van
inkomen, winst of andere financiële verdiensten te fungeren
voor de eenheden die haar hebben opgericht, of die haar
beheren of financieren. In de praktijk zullen haar produktieve
activiteiten stellig overschotten of tekorten genereren, maar
eventuele overschotten kunnen niet aan andere institutionele
eenheden worden toegewezen.
Alle particuliere producenten die geen IZW zijn, zijn marktproducent. Zij
worden ingedeeld in de sector niet-financiële vennootschappen of
financiële instellingen.
3.32. Om te bepalen tot welk type producent en tot welke sector een particuliere
IZW behoort, moet een 50 %-criterium worden toegepast:
a) indien meer dan 50 % van de produktiekosten door de verkoop wordt
gedekt, is de institutionele eenheid een marktproducent en wordt zij
ingedeeld in de sector niet-financiële vennootschappen of financiële
instellingen;
b) indien minder dan 50 % van de produktiekosten door de verkoop wordt
gedekt, is de institutionele eenheid een overige niet-marktproducent en
wordt zij ingedeeld in de sector IZW's ten behoeve van huishoudens.
Indien de overige niet-marktproducent evenwel een IZW is die onder
toezicht staat van en hoofdzakelijk wordt gefinancierd door de
overheid, dan wordt deze ingedeeld in de sector overheid.
3.33. Wanneer markt- en niet-marktproducenten aan de hand van het 50 %-
criterium worden onderscheiden, worden de verkopen en de produktie-kosten als volgt gedefinieerd:
a) tot de verkopen behoren de verkopen met uitzondering van de
produktgebonden belastingen, maar inclusief alle betalingen van de
overheid of van de Instellingen van de Europese Unie, die deze toekent
aan alle producenten die dezelfde activiteit uitoefenen. Alle betalingen
die verband houden met het volume of de waarde van de output, zijn
dus inbegrepen, terwijl de betalingen ter dekking van een algemeen
tekort buiten beschouwing blijven.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 69
▼B
Deze definitie van verkopen is in overeenstemming met die van de
output tegen basisprijzen, maar met de volgende uitzonderingen:
(1) de output tegen basisprijzen wordt pas vastgesteld nadat is
besloten of het bij de output om markt- of overige niet-
marktoutput gaat: de verkopen worden alleen gebruikt voor de
waardering van de marktoutput; de overige niet-marktoutput wordt
tegen de kostprijs gewaardeerd;
(2) de betalingen van de overheid ter dekking van een algemeen tekort
van overheidsondernemingen en quasi-vennootschappen maken
deel uit van de overige produktgebonden subsidies, zoals
gedefinieerd in punt 4.35c. Bijgevolg omvat de marktoutput tegen
basisprijzen ook de betalingen van de overheid ter dekking van een
algemeen tekort;
b) de produktiekosten zijn de som van het intermediair verbruik, de
beloning van werknemers, het verbruik van vaste activa en de niet-
produktgebonden belastingen op produktie. Bij dit criterium worden de
niet-produktgebonden subsidies niet afgetrokken. Om de onderlingeconsistentie tussen de begrippen verkopen en produktiekosten bij de
toepassing van het 50 %-criterium te waarborgen, mogen de kosten in
verband met de in eigen beheer geproduceerde investeringen niet in de
produktiekosten worden opgenomen.
Bij de toepassing van het 50 %-criterium moet worden gekeken naar
de situatie over een aantal jaren: alleen wanneer het criterium al
jarenlang hetzelfde resultaat oplevert of wanneer het voor het lopende
jaar geldende patroon naar verwachting niet snel zal veranderen, moet
het strikt worden toegepast. Geringe fluctuaties in de omvang van de
verkopen van het ene jaar op het andere maken een herindeling van de
institutionele eenheden (en hun lokale EEA's en output) niet
noodzakelijk.
3.34. Verkopen kunnen diverse vormen aannemen, in het geval van de
gezondheidszorg door een ziekenhuis bij voorbeeld:
a) aankopen door werkgevers, die moeten worden geregistreerd als aan
hun werknemers betaald inkomen in natura en consumptieve
bestedingen van deze werknemers;
b) aankopen door particuliere verzekeringsmaatschappijen;
c) aankopen door wettelijke-sociale-verzekeringsinstellingen en de over-
heid, die moeten worden geregistreerd onder de sociale uitkeringen in
natura;
d) aankopen door huishoudens die niet worden vergoed (consumptieve
bestedingen).
Alleen niet-produktgebonden subsidies op produktie en giften (b.v. van
een charitatieve instelling) worden niet als verkopen behandeld.
Evenzo kan de verkoop van een vervoersdienst door een onderneming
bestaan uit intermediair verbruik door producenten, inkomen in natura dat
wordt verstrekt door werkgevers, sociale uitkeringen in natura die worden
verstrekt door de overheid en aankopen door huishoudens die niet worden
vergoed.
3.35. Particuliere instellingen zonder winstoogmerk ten behoeve van bedrijven
vormen een geval apart. Gewoonlijk worden zij gefinancierd uit de
contributies of lidmaatschapsgelden van de groep betrokken onderne-
mingen. De lidmaatschapsgelden worden niet als overdracht beschouwd,
maar als betaling voor verleende diensten, d.w.z. als verkopen. Deze
IZW's zijn dan ook marktproducenten en ze worden ingedeeld in de sector
niet-financiële vennootschappen of financiële instellingen.
3.36. Wanneer het 50 %-criterium op de verkopen en de produktiekosten van
particuliere IZW's of IZW's in handen van de overheid wordt toegepast,
kan het opnemen van alle betalingen in verband met het volume van de
output in de verkopen in bepaalde gevallen misleidend zijn. Dit is bijvoorbeeld mogelijk bij de financiering van de output van particuliere en
openbare scholen: de betaling van de overheid kan gekoppeld zijn aan het
aantal leerlingen, terwijl er toch met de overheid over onderhandeld kan
worden. In een dergelijk geval behoeven deze betalingen niet als verkopen
te worden aangemerkt, hoewel zij expliciet gekoppeld zijn aan het volume
van de output (het aantal leerlingen). Dit betekent dat een school die
hoofdzakelijk door middel van dergelijke betalingen wordt gefinancierd,
een overige niet-marktproducent is. Wanneer de school een overheids-
producent is, d.w.z. wanneer zij onder toezicht staat van en grotendeels
wordt gefinancierd door de overheid, moet zij in de sector overheid
worden ingedeeld. Wanneer de school een particuliere overige niet-1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 70
▼B
marktproducent is, moet zij daarentegen worden ingedeeld in de sector
IZW's ten behoeve van huishoudens.
3.37. Overheidsproducenten kunnen marktproducent of overige niet-markt-
producent zijn. Indien op basis van het 50 %-criterium blijkt dat de
institutionele eenheid als marktproducent moet worden aangemerkt, wordt
zij ingedeeld in de sector financiële instellingen of niet-financiële
vennootschappen. Het 50 %-criterium geeft ook aan wanneer een
overheidsinstelling moet worden behandeld als quasi-vennootschap in
handen van de overheid: alleen wanneer aan het 50 %-criterium wordt
voldaan, moet een quasi-vennootschap worden gecreëerd. Indien de
institutionele eenheid een overige niet-marktproducent is, wordt zij
ingedeeld in de sector overheid. Het onderscheid tussen IZW's en overige
producenten is dus irrelevant voor de indeling van overheidsproducenten.
Lokale EEA's en hun output: onderscheid tussen „markt”, „voor eigen finaal
gebruik” en „overige niet-markt”
3.38. Na het onderscheid tussen „markt”, „voor eigen finaal gebruik” en
„overige niet-markt” op institutionele eenheden in hun hoedanigheid van
producent te hebben toegepast, kan het onderscheid ook worden toegepast
op lokale EEA's en hun output. Zie hiervoor tabel 3.2.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 71
Tabel 3.2 — Institutionele eenheden, lokale EEA's en hun output en het onderscheid tussen „markt”, „voor eigen finaal gebruik” en „overige niet-markt”
Institutionele eenheid Belangrijkste lokale EEA Secundaire lokale EEA('s)Output van de hoofdactiviteit
van de belangrijkste lokale
EEAOutput van de nevenactiviteit
van de belangrijkste lokale
EEAOutput van de hoofdactiviteit
van de secundaire lokale EEAOutput van de nevenactiviteit
van de secundaire lokale EEA
Marktproducent Marktproducent Marktoutput Marktoutput
Output voor eigen finaal
gebruik
Marktproducent Marktoutput Marktoutput
Output voor eigen finaal
gebruik
Producent voor eigen
finaal gebruikOutput voor eigen finaal
gebruikMarktoutput
Producent voor eigen finaal
gebruikProducent voor eigen finaal
gebruikOutput voor eigen finaal
gebruikMarktoutput
Overige niet-marktprodu-
centOverige niet-marktprodu-
centOverige niet-marktoutput Marktoutput
Output voor eigen finaal
gebruik
Overige niet-marktoutput
Marktproducent Marktoutput Marktoutput
Output voor eigen finaal
gebruik
Overige niet-marktprodu-
centOverige niet-marktoutput Marktoutput
Output voor eigen finaal
gebruik
Overige niet-marktoutput▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 72
▼B
3.39. Bij institutionele eenheden die tot de marktproducenten behoren, is de
belangrijkste lokale EEA uiteraard ook een marktproducent. Secundaire
lokale EEA's kunnen marktproducent zijn, maar ook producent voor eigen
finaal gebruik. Een secundaire lokale EEA kan volgens afspraak evenwel
geen overige niet-marktproducent zijn. Dit heeft tot gevolg dat de
(secundaire) lokale EEA's in de sectoren niet-financiële vennootschappen
of financiële instellingen allemaal marktproducent of producent voor
eigen finaal gebruik zijn.
3.40. Bij institutionele eenheden die tot de overige niet-marktproducenten
behoren, zal de belangrijkste lokale EEA ook een overige niet-markt-
producent zijn. Secundaire lokale EEA's kunnen marktproducent of
overige niet-marktproducentzijn. Dit heeft tot gevolg dat de sectoren
overheid en IZW's ten behoeve van huishoudens (secundaire) lokale
EEA's kunnen omvatten die marktproducent zijn (hoewel alle institutio-
nele eenheden in deze sectoren tot de overige niet-marktproducenten
behoren). Om vast te stellen of een secundaire lokale EEA een
marktproducent of een overige niet-marktproducent is, moet het 50 %-
criterium worden toepast.
3.41. Na het onderscheid tussen „markt”, „voor eigen finaal gebruik” en
„overige niet-markt” op institutionele eenheden en hun lokale EEA's te
hebben toegepast, kan het onderscheid ook op de output van lokale EEA's
worden toegepast. Zie hiervoor tabel 3.3.
Tabel 3.3 — Onderscheid „markt”, „voor eigen finaal gebruik” en „overige niet-
markt” bij lokale EEA's en hun output
Marktprodu-
centenProducenten voor
eigen finaal
gebruikOverige niet-
marktproducentenTotaal
Marktoutput X x xTotale markt-
output
Output voor
eigen finaal
gebruikxXxTotale output
voor eigen
finaal gebruik
Overige niet-
marktoutput00 XTotale overige
niet-marktoutput
TotaalTotale output
van marktpro-
ducentenTotale output
van produ-
centen voor
eigen finaal
gebruikTotale output
van overige
niet-marktpro-
ducentenTotale output
X = omvangrijke output; x = geringe output; 0 = geen output (volgens afspraak).
3.42. Volgens afspraak kunnen lokale EEA's die tot de marktproducenten of tot
de producenten voor eigen finaal gebruik behoren, geen overige niet-
marktoutput leveren. Hun output kan dus alleen worden opgetekend als
marktoutput of als output voor eigen finaal gebruik en moet dien-
overeenkomstig worden gewaardeerd (zie de punten 3.46—3.52).
3.43. In hun hoedanigheid van overige niet-marktproducent kunnen lokale
EEA's als output van hun nevenactiviteit ook marktprodukten en
produkten voor eigen finaal gebruik produceren. De output voor eigen
finaal gebruik bestaat uit in eigen beheer geproduceerde investeringen. Of
er sprake is van marktoutput moet in beginsel worden bepaald door het
50 %-criterium op de afzonderlijke produkten toe te passen: marktoutput
is output die tegen ten minste 50 % van de produktiekosten wordtverkocht. Dit is bij voorbeeld het geval wanneer door de overheid
gefinancierde ziekenhuizen voor sommige van hun diensten economisch
significante prijzen in rekening brengen. Andere voorbeelden zijn de
verkoop van reprodukties door staatsmusea en de verkoop van weers-
verwachtingen door meteorologische instituten.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 73
▼B
3.44. In de statistische praktijk kan het echter moeilijk zijn de verschillende
produkten van lokale EEA's van overheidsinstellingen en IZW's ten
behoeve van huishoudens duidelijk van elkaar te onderscheiden. Dit geldt
te meer voor de produktiekosten van die produkten. Een eenvoudige
oplossing is in dat geval alle inkomsten van overige niet-markt-
producenten uit hun nevenactiviteit(en) te behandelen als inkomsten uit
één type marktoutput. Dit geldt hij voorbeeld voor de inkomsten van een
museum uit de verkoop van posters en prentbriefkaarten (1).
3.45. Ook kunnen de overige niet-marktproducenten inkomsten hebben uit de
verkoop van hun niet-marktoutput tegen economisch niet-significante
prijzen, bij voorbeeld de inkomsten van een museum uit de verkoop van
toegangsbiljetten. Deze inkomsten vallen onder de overige niet-markt-
output. Indien beide soorten inkomsten (die uit de kaartverkoop en die uit
de verkoop van posters en kaarten) echter moeilijk te scheiden zijn,
kunnen ze in hun totaliteit worden behandeld als hetzij inkomsten uit
marktoutput, hetzij inkomsten uit overige niet-marktoutput. De keuze
tussen beide mogelijkheden tot registratie moet worden gebaseerd op het
vermoedelijke relatieve belang van beide soorten inkomsten (uit de
kaartverkoop resp. uit de verkoop van posters en kaarten).
MOMENT VAN REGISTRATIE EN WAARDERING VAN DE OUTPUT
3.46. De output moet worden geregistreerd en gewaardeerd op het moment dat
hij wordt gevormd in het produktieproces.
3.47. Alle output moet worden gewaardeerd tegen basisprijzen, maar er zijn
specifieke afspraken voor:
a) de waardering van de overige niet-marktoutput;
b) de waardering van de totale output van een overige niet-markt-
producent;
c) de waardering van de totale output van een institutionele eenheid
waarvan een lokale EEA een overige niet-marktproducent is.
(zie de punten 3.53—3.60).
3.48. Definitie: ►M4 De basisprijs is de door de producent van de koper
voor een eenheid van de geproduceerde goederen of diensten
te ontvangen prijs, verminderd met de voor het produceren of
verkopen van die eenheid verschuldigde belasting (zie punt
4.27) (d.w.z. productgebonden belastingen) en vermeerderd
met de daarvoor te ontvangen subsidie (d.w.z. productge-
bonden subsidies). ◄ Door de producent afzonderlijk in
rekening gebrachte vervoerkosten zijn niet inbegrepen, maar
door de producent op dezelfde factuur opgevoerde vervoer-
kosten zijn wel inbegrepen, ook al staan deze als afzonderlijke
post op de factuur.
3.49. De output voor eigen finaal gebruik (P.12) moet worden gewaardeerd
tegen de basisprijs van soortgelijke, op de markt verkochte produkten;
voor die output kan dan ook een netto-exploitatieoverschot of een
gemengd inkomen voorkomen. Dit geldt ook voor de woondiensten door
bewoners van een eigen huis (zie punt 3.64). Gewoonlijk zal het echter
nodig zijn om de in eigen beheer geproduceerde bouwwerken te
waarderen tegen de produktiekosten.
3.50. Toevoegingen aan onderhanden werk worden gewaardeerd tegen de
geraamde geldende basisprijs van het gereed produkt.
3.51. Indien de waarde van als onderhanden werk behandelde output vooraf
moet worden geraamd, dient dit te gebeuren op grond van de gemaakte
werkelijke kosten vermeerderd met een toeslag voor het geraamde
exploitatieoverschot of een raming van het gemengd inkomen. De
voorlopige ramingen dienen naderhand te worden vervangen door
ramingen die het resultaat zijn van de verdeling van de werkelijke
waarde van het gereed produkt (wanneer deze bekend wordt), zijnde de
som van de waarde van:
a) het verkochte of geruilde gereed produkt;
b) het aan de voorraden toegevoegde gereed produkt, verminderd met het
hieraan onttrokken gereed produkt;
c) het door de producent verbruikte gereed produkt.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 74
(1) Hoewel deze inkomsten wellicht niet voldoende zijn om 50 % van alle kosten van de
museumwinkel te dekken, bij voorbeeld omdat ook de beloning van werknemers voor
het winkelpersoneel eronder valt.
▼B
3.52. Voor in onvoltooide staat verworven bouwwerken wordt een waarde
geraamd op basis van de reeds gemaakte kosten, vermeerderd met een
toeslag voor het exploitatieoverschot of het gemengd inkomen (deze
toeslag wordt verkregen wanneer de waarde kan worden geraamd op basis
van de prijzen van soortgelijke bouwwerken). De bedragen van eventuele
termijnbetalingen kunnen worden gebruikt voor een benadering van de
waarde van de door de koper tijdens iedere termijn gerealiseerde bruto-
investeringen in vaste activa (ervan uitgaande dat er geen sprake is van
achterstallige of vooruitbetalingen).
Indien de bouw van een in eigen beheer geproduceerd bouwwerk niet
binnen een enkele verslagperiode wordt voltooid, moet de waarde van de
output en van de desbetreffende bruto-investeringen in vaste activa
worden geraamd door het aandeel van de totale produktiekosten dat
betrekking heeft op de verslagperiode, toe te passen op de geraamde
werkelijke basisprijs. Indien het niet mogelijk is de basisprijs van het
voltooide bouwwerk te ramen, moet dit worden gewaardeerd tegen de
totale produktiekosten. Indien de arbeid geheel of gedeeltelijk gratis is
geleverd, wat het geval kan zijn bij door huishoudens gemeenschappelijk
uitgevoerde bouwwerkzaamheden, moet als onderdeel van de geraamde
totale produktiekosten aan de hand van het loontarief voor dergelijke
arbeid in de buurt of de regio een raming worden gemaakt van wat
betaalde arbeid zou hebben gekost.
3.53. De totale output van een overige niet-marktproducent (een lokale EEA)
moet worden gewaardeerd tegen de totale produktiekosten, d.w.z. de som
van:
a) intermediair verbruik (P.2);
b) beloning van werknemers (D.1);
c) verbruik van vaste activa (K.1);
d) niet-produktgebonden belastingen op produktie (D.29) verminderd met
de niet-produktgebonden subsidies (D.39).
De overige niet-produktgebonden subsidies moeten in mindering worden
gebracht. Overigens komen ze in de praktijk uiteraard niet vaak voor bij
overige niet-marktproducenten of gaat het enkel om zeer kleine bedragen
(zie punt 4.36).
Volgens afspraak zijn rentebetalingen niet begrepen in de kosten van de
overige niet-marktoutput (hoewel zij soms als belangrijke produktiekosten
zouden kunnen worden beschouwd, b.v. bij woningbouwverenigingen).
De kosten van de overige niet-marktoutput omvatten ook niet eentoerekening van de huurwaarde van bedrijfsgebouwen in eigendom, die
voor overige niet-marktoutput worden gebruikt.
3.54. De totale output van een institutionele eenheid is de som van de totale
output van de EEA's die er deel van uitmaken. Dit geldt ook voor
institutionele eenheden die tot de overige niet-marktproducenten behoren.
3.55. Indien overige niet-marktproducenten (lokale EEA's) als output van hun
nevenactiviteiten geen marktprodukten voortbrengen, moet de overige
niet-marktoutput tegen de produktiekosten worden gewaardeerd. Indien
zij als output van hun nevenactiviteiten wel marktprodukten voortbrengen,
wordt de overige niet-marktoutput gewaardeerd als restpost, d.w.z. als het
verschil tussen de totale produktiekosten van de overige niet-markt-
producent en zijn inkomsten uit de marktoutput.
3.56. In beginsel moet de marktoutput van overige niet-marktproducenten tegen
basisprijzen worden gewaardeerd. Ook al kan een lokale EEA als overige
niet-marktproducent inkomsten uit verkoop hebben, toch wordt haar totale
output, d.w.z. zowel haar marktoutput als haar overige niet-marktoutput
(en eventueel ook haar output voor eigen finaal gebruik) tegen de
produktiekosten gewaardeerd. De waarde van haar marktoutput komt
overeen met de opbrengst van de verkoop van marktprodukten, terwijl de
waarde van haar overige niet-marktoutput als restpost wordt verkregen
door van de waarde van de totale output die van de marktoutput en van de
output voor eigen finaal gebruik af te trekken. De waarde van haar
inkomsten uit de verkoop van overige niet-marktgoederen en -diensten
tegen prijzen die economisch niet significant zijn, blijven deel uitmaken
van de waarde van haar overige niet-marktoutput.
3.57. Voor bepaalde speciale soorten output zijn voor het moment van
registratie en de waardering van de output onderstaande toelichtingen
en uitzonderingen van kracht; zij worden gegeven per sectie van de CPA.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 75
▼B
3.58. A. Produkten van de landbouw, jacht en bosbouw;
B.Visserij
De output van landbouwprodukten moet worden geregistreerd alsof deze
gestaag over de gehele produktieperiode tot stand komt (en niet alleen
wanneer de gewassen geoogst of de dieren geslacht worden).
Gewassen te velde, staand hout en teelt van vis en andere dieren voor de
voedselproduktie moeten gedurende het groeiproces worden behandeld als
voorraden onderhanden werk; deze moeten worden omgezet in voorraden
gereed produkt wanneer het groeiproces voltooid is.
3.59. D. Industriële produkten;
F.Bouwnijverheid
Wanneer vooraf een verkoopcontract is getekend voor de bouw van een
bouwwerk en de werkzaamheden een aantal verslagperioden beslaan,
wordt de output van iedere periode behandeld alsof deze aan het eind van
de periode aan de koper verkocht is, d.w.z. als behorend tot de
investeringen in vaste activa van de koper en niet tot het onderhanden
werk van de bedrijfstak bouwnijverheid. De output wordt namelijk
behandeld alsof deze in fases verkocht is aan de koper, die dan de
juridische eigendom van de output overneemt. Wanneer in het contract
sprake is van een betaling in termijnen, kan de waarde van de output vaak
bij benadering worden berekend aan de hand van de waarde van de
termijnbetalingen voor iedere verslagperiode. Indien er echter geen
verkoopcontract bestaat, wordt de gedurende iedere verslagperiode
geproduceerde onvoltooide output als onderhanden werk geregistreerd.
3.60. G. Groothandel en detailhandel; reparatie van motorvoertuigen, motor-
rijwielen en persoonlijke en huishoudelijke artikelen
De output van de groot- en detailhandel wordt gemeten aan de hand van
de handelsmarges op de voor wederverkoop ingekochte goederen.
Definitie: Een handelsmarge is het verschil tussen de werkelijke of
toegerekende prijs die is gerealiseerd op een voor weder-
verkoop ingekocht goed en de prijs die door de handelaar zou
moeten worden betaald om het goed te vervangen op het
moment dat het wordt verkocht of anderszins wordt
afgestoten.
Volgens afspraak zijn waarderingsverschillen niet in de handelsmarge
begrepen. In de praktijk is het echter niet altijd mogelijk deze volledig af
te splitsen.
3.61. H. Hotels en restaurants
De waarde van de output van hotels, restaurants en cafés is inclusief de
waarde van de geconsumeerde voedingsmiddelen, dranken enz.
3.62. I. Vervoer, opslag en communicatie
De output van het vervoer wordt gemeten aan de hand van de waarde van
de voor het vervoer van goederen of personen ontvangen bedragen. Eigen
vervoer binnen een lokale EEA wordt als hulpactiviteit aangemerkt en niet
afzonderlijk geïdentificeerd en geregistreerd.
De output van de opslag van goederen wordt gemeten als een toevoeging
aan het onderhanden werk, hetzij als extra output in de zin van tijdelijke
opslag (b.v. opslag ten behoeve van andere lokale EEA's), hetzij als
fysieke verandering (b.v. in het geval van het rijpen van wijn).
De output van reisbureaus wordt gemeten aan de hand van de waarde van
de door hen ontvangen vergoedingen (provisies, commissies) en niet op
basis van het volledige door de reizigers aan het reisbureau betaalde
bedrag. Dit laatste omvat bij voorbeeld ook de kosten van vervoer door
derden.
De output van reisorganisatoren wordt gemeten op basis van het volledige
door de reizigers aan de reisorganisator betaalde bedrag.
Het onderscheid tussen reisbureaus en reisorganisatoren is dat een
reisbureau enkel een tussenpersoon ten behoeve van de reiziger is, terwijl
een reisorganisator een nieuw produkt voortbrengt: er wordt namelijk een
reis georganiseerd waarbij de prijzen van de verschillende onderdelen
(b.v. de reis zelf, onderdak en vermaak) voor de reiziger niet als zodanig
herkenbaar zijn.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 76
▼B
3.63. J. Financiële intermediatie (incl. diensten van verzekeringsinstellingen en
pensioenfondsen)
De output van financiële intermediairs wordt, voor zover die niet expliciet
in rekening gebracht, volgens afspraak vastgesteld als het verschil tussen
hun inkomen uit vermogen en hun totale rentelasten. Daarbij blijft de
waarde van het inkomen uit belegging van eigen vermogen buiten
beschouwing, aangezien dit inkomen niet voortvloeit uit de financiële
intermediatie. Ook wanneer een financiële intermediair als nevenactiviteit
verzekeringsactiviteiten ontplooit, blijft het inkomen uit de belegging van
de verzekeringstechnische voorzieningen buiten beschouwing. Bij het
vaststellen van de waarde van de output wordt geen rekening gehouden
met waarderingsverschillen, omdat in het ESR waarderingsverschillen niet
als produktie worden gezien, maar op een aparte rekening (rekening voor
overige mutaties in activa) geregistreerd worden. Dit geldt ook voor de
waarderingsverschillen op vreemde valuta en waardepapieren van
professionele handelaren, ongeacht het feit dat deze waarderingsver-
schillen meestal positief zijn en door de handelaren zelf als deel van hun
normale bedrijfsopbrengsten worden beschouwd. Wel moeten de handels-
marges op vreemde valuta en waardepapieren (d.w.z. de gebruikelijke
verschillen tussen de aankoop- en verkoopprijs) in de output worden
begrepen, net zoals bij de groot- en detailhandel. Evenals bij de handel
kan hier sprake zijn van problemen bij het onderscheid tussen dergelijke
handelsmarges en waarderingsverschillen. Hiervoor moet de best moge-
lijke oplossing worden gekozen.
De output van financiële intermediatie door centrale banken moet op
dezelfde wijze worden gemeten als die van andere financiële intermedi-
airs.
De activiteit van kredietverstrekkers die uitsluitend uit eigen vermogen
uitlenen, wordt niet als produktie van diensten beschouwd.
Financiële intermediairs kunnen ook allerlei financiële en zakelijke
diensten verlenen, waarvoor expliciet honoraria, commissies of provisies
in rekening worden gebracht. Dit betreft bij voorbeeld het wisselen van
vreemde valuta en het geven van advies over beleggingen, de aankoop van
onroerend goed of belastingaangelegenheden. De output van dergelijke
diensten wordt gelijkgesteld aan de in rekening gebrachte honoraria,
commissies of provisies.
De output van verzekeringsdiensten (vergoeding voor verleende diensten)
wordt als volgt vastgesteld:
het totaal van de verdiende werkelijke premies;
plus het totaal van de toegerekende premies (is gelijk aan het
inkomen uit belegging van de verzekeringstechnische
voorzieningen);
minus het totaal van de gerealiseerde uitkeringen;
minus de mutatie in de actuariële reserves en de voorzieningen
voor winstuitkering.
Waarderingsverschillen blijven bij de vaststelling van de output van
verzekeringsdiensten buiten beschouwing: zij mogen niet als inkomen uit
belegging van de verzekeringstechnische voorzieningen of als mutatie in
de actuariële reserves of de voorzieningen voor winstuitkering worden
beschouwd.
Opgemerkt zij dat de verzekeringstechnische voorzieningen kunnen
worden belegd in nevenactiviteiten van de verzekeringsmaatschappijen,
zoals verhuur van woningen of bedrijfsgebouwen. In dat geval vertegen-
woordigt het netto-exploitatieoverschot uit deze nevenactiviteiten
inkomen uit belegging van verzekeringstechnische voorzieningen.
De output van pensioenverzekering wordt op soortgelijke wijze berekend;
namelijk:
het totaal van de gerealiseerde werkelijke pensioenpre-
mies;
plus her totaal van de toegerekende premies (is gelijk aan
het inkomen uit belegging van de technische voor-
zieningen van het pensioenfonds);
minus de gerealiseerde pensioenuitkeringen;
minus de mutatie in de actuariële reserves.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 77
▼B
3.64. K. Exploitatie van en handel in onroerend goed, verhuur en zakelijke
dienstverlening
De output van woondiensten door bewoners van een eigen huis moet
worden gewaardeerd tegen de geraamde waarde van de huur die een
huurder voor dezelfde accommodatie zou moeten betalen; hierbij moet
rekening worden gehouden met factoren als de ligging, de faciliteiten in
de buurt enz., alsook met de grootte en de kwaliteit van de woning zelf.
Voor een door de eigenaar voor consumptieve doeleinden gebruikte
vrijstaande garage bij zijn woning moet een zelfde toerekening worden
gemaakt. Dit geldt niet voor een garage die door een particuliere eigenaar
uitsluitend wordt gebruikt als parkeerplaats in de buurt van zijn werk. De
huurwaarde van een door de eigenaar bewoonde woning in het buitenland
(b.v. een vakantiewoning) moet niet als deel van de binnenlandse output
worden geregistreerd, maar als invoer van diensten en als uit het
buitenland ontvangen primair inkomen. Door niet-ingezetenen bewoonde
eigen huizen moeten op soortgelijke wijze worden geregistreerd. In het
geval van time-sharing van appartementen moet een evenredig deel van de
vergoeding als zodanig worden geregistreerd.
De output van exploitanten van bedrijfsgebouwen wordt gemeten op basis
van de waarde van de betaalde huur.
De output van bedrijven die zich met operationele lease (verhuur van
machines, werktuigen enz.) bezighouden, wordt gemeten aan de hand van
de leasesom. Er is een duidelijk verschil met financiële lease. Dit is een
methode om de aankoop van vaste activa te financieren, namelijk door het
verstrekken van een lening door de lessor aan de lessee. Bij financiële
lease bestaat de leasesom (grotendeels) uit een terugbetaling van de
hoofdsom plus rente en is de waarde van de dienst zeer gering in
verhouding tot het totaal van de betaalde leasesommen (zie bijlage over
lease).
Zo mogelijk moet een afzonderlijke lokale EEA worden onderscheiden
voor S&O-activiteiten (speur- en ontwikkelingswerk). Indien dit niet
mogelijk is, moet alle S&O van een zekere omvang (in vergelijking tot de
hoofdactiviteit) als nevenactiviteit van een lokale EEA worden geregi-
streerd.
De output van S&O-diensten wordt als volgt gemeten:
a) S&O door gespecialiseerde commerciële onderzoekslaboratoria of
-instituten wordt op de gebruikelijke wijze gewaardeerd tegen de
inkomsten uit verkopen, contracten, commissies, honoraria enz.;
b) de output van S&O voor gebruik in dezelfde onderneming moet in
beginsel worden gewaardeerd op basis van de geraamde basisprijs die
zou moeten worden betaald indien het onderzoek op commerciële basis
zou zijn uitbesteed. In de praktijk zal deze output waarschijnlijk
moeten worden gewaardeerd op basis van de totale produktiekosten;
c) S&O door overheidsinstellingen, universiteiten, onderzoeksinstel-
lingen zonder winstoogmerk enz. valt in de regel onder de overige
niet-marktoutput en wordt daarom gewaardeerd op basis van de
produktiekosten. Inkomsten uit de verkoop van S&O door niet-
marktproducenten van S&O moeten worden geregistreerd als inkomen
uit marktproduktie als nevenactiviteit.
S&O-uitgaven moeten worden onderscheiden van uitgaven voor
onderwijs en opleiding. S&O-uitgaven omvatten niet de kosten van
het ontwikkelen van computerprogrammatuur als hoofd- of als
nevenactiviteit. De wijze van registreren is echter praktisch gelijk;
het enige verschil is dat computerprogrammatuur als geproduceerde
immateriële activa wordt beschouwd waarop geen octrooi wordt
verleend.
3.65. L. Openbaar bestuur en defensie; wettelijke sociale verzekering
De diensten van openbaar bestuur, defensie en wettelijke sociale
verzekering worden steeds verleend als overige niet-marktdiensten en
moeten dienovereenkomstig worden gewaardeerd.
3.66. M. Onderwijs;
N.Gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening
Bij onderwijs en gezondheidszorg is het vaak noodzakelijk een precieze
grens te trekken tussen marktproducenten en overige niet-marktprodu-
centen en tussen hun marktoutput en hun overige niet-marktoutput. Zo
worden voor bepaalde soorten onderwijs en bepaalde medische behan-
delingen door overheidsinstellingen (of met speciale subsidies ook door
andere instellingen) soms symbolische bijdragen verlangd, terwijl voor1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 78
▼B
andere vormen van onderwijs en speciale medische behandelingen
commerciële tarieven in rekening worden gebracht. Ook komt het
regelmatig voor dat dezelfde soort dienst (b.v. hoger onderwijs) enerzijds
door (of via) de overheid wordt verstrekt en anderzijds door een
commerciële instelling. Dan zijn er vaak grote verschillen tussen de in
rekening gebrachte prijzen en de kwaliteit van de diensten.
S&O-activiteiten blijven bij onderwijs en gezondheidszorg buiten
beschouwing. Onderwijs op het gebied van de gezondheidszorg, bijvoorbeeld in academische ziekenhuizen, valt niet onder de gezondheids-
zorg.
3.67. O. Overige gemeenschapsvoorzieningen en sociale en persoonlijke
diensten
Het produceren van boeken, muziekopnamen, films, computerprogram-
matuur, banden, platen enz. geschiedt in twee fasen en wordt
dienovereenkomstig gemeten.
a) De output uit de produktie van originelen — behorend tot de
immateriële vaste activa — wordt bij verkoop gemeten op basis van
de betaalde prijs. Indien de output niet wordt verkocht, wordt ze
gemeten aan de hand van de basisprijs die betaald wordt voor
soortgelijke originelen, de produktiekosten of de contante waarde van
de toekomstige opbrengsten die worden verwacht wanneer de
originelen in produktie worden genomen
b) De eigenaar van deze activa kan ze direct gebruiken of er in
opeenvolgende perioden kopieën van produceren. Indien de eigenaar
andere producenten een licentie heeft verleend om bij de produktie
gebruik te maken van het origineel, vormen de honoraria, commissies,
royalties enz., die hij voor deze licenties ontvangt, de output van zijn
diensten. De verkoop van de immateriële activa is daarentegen een
negatieve investering in vaste activa.
3.68. P. Diensten van werknemers in particuliere huishoudens
De output van de huishoudelijke diensten die worden geproduceerd door
het in dienst hebben van betaald huishoudelijk personeel, wordt volgens
afspraak gewaardeerd op basis van de beloning van dit personeel; dit is
inclusief beloningen in natura als kost en inwoning.
INTERMEDIAIR VERBRUIK (P.2)
3.69. Definitie: Het intermediair verbruik bestaat uit de waarde van de
goederen en diensten die als input in een produktieproces
worden gebruikt, met uitzondering van de vaste activa,
waarvan het verbruik als verbruik van vaste activa wordt
geregistreerd. De goederen en diensten kunnen tijdens het
produktieproces worden verwerkt in andere produkten of
volledig worden verbruikt.
3.70. Het intermediair verbruik omvat de volgende grensgevallen:
a) de waarde van alle goederen en diensten die als input voor
hulpactiviteiten worden gebruikt. Dit betreft bij voorbeeld inkoop,
verkoop, marketing, boekhouding, gegevensverwerking, vervoer,
opslag, onderhoud en beveiliging. Deze goederen en diensten worden
niet onderscheiden van die welke worden gebruikt ten behoeve van de
hoofd- (of neven-)activiteiten van een lokale EEA;
b) de waarde van goederen en diensten die van een andere lokale EEA
behorend tot dezelfde institutionele eenheid worden ontvangen
(uitsluitend indien zij beantwoorden aan de algemene definitie in
punt 3.69);
c) de kosten van het gebruik van gehuurde vaste activa, bij voorbeeld bij
operationele lease van machines of auto's;
d) de aan bedrijfsorganisaties zonder winstoogmerk betaalde contributies,
bijdragen enz.;
e) posten die niet als bruto-investeringen worden behandeld, zoals:
(1) kleine, goedkope gereedschappen die voor vrij eenvoudige werk-
zaamheden worden gebruikt, zoals zagen, hamers,
schroevedraaiers en ander handgereedschap, alsmede zakrekenma-
chines en dergelijke kleine apparaten. Volgens afspraak moeten in
het ESR alle uitgaven voor dergelijke duurzame goederen als
intermediair verbruik worden geregistreerd wanneer ze niet meer
kosten dan 500 ecu (in prijzen van 1995) per artikel (indien de1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 79
▼B
goederen in grote hoeveelheden tegelijk zijn aangeschaft geldt
deze grens voor het totaalbedrag).
(2) het gewone, regelmatige onderhoud en de reparatie van bij de
produktie gebruikte vaste activa;
(3) militaire vernietingswapens, alsmede de hiervoor benodigde
dragersystemen (maar niet de door politie en veiligheidsdiensten
gebruikte lichte wapens en pantservoertuigen, die wel als bruto-
investeringen in vaste activa worden behandeld);
(4) speur- en ontwikkelingswerk, personeelsopleiding, marktonder-
zoek en dergelijke activiteiten, aangekocht van een derde of
verricht door een afzonderlijke lokale EEA van dezelfde
institutionele eenheid;
f) betalingen voor het gebruik van immateriële niet-geproduceerde activa
zoals geoctrooieerde activa, handelsmerken enz. (m.u.v. betalingen
voor de aankoop van dergelijke rechten, die worden behandeld als
aankoop van immateriële niet-geproduceerde activa);
g) door de werkgever vergoede uitgaven van werknemers voor artikelen
die nodig zijn voor het produktieproces van de werkgever, zoals bij
een contractuele verplichting tot het aanschaffen van gereedschap of
veiligheidskleding voor eigen rekening;
h) uitgaven van werkgevers die zowel aan hen zelf als aan hun
werknemers ten goede komen, omdat ze nodig zijn voor het
produktieproces van de werkgever. Dit betreft:
(1) vergoeding van reis-, verblijf-, verhuis- en representatiekosten van
werknemers in het kader van de uitoefening van hun werkzaam-
heden;
(2) het treffen van voorzieningen op de werkplek.Een uitgebreidere lijst is opgenomen in de punten over de beloning van
werknemers (D.1);
i) door lokale EEA's betaalde vergoeding voor verzekeringsdiensten (zie
ook bijlage 3 over verzekering): om alleen de vergoeding voor de
geleverde dienst als intermediair verbruik te registreren moeten bij
voorbeeld de uitkeringen en de nettomutatie van de actuariële reserves
van de betaalde premies worden afgetrokken. De nettomutatie van de
actuariële reserves kan proportioneel met de betaalde premies aan de
lokale EEA's worden toegerekend.
j) alleen voor de totale economie: alle indirect gemeten diensten van
financiële intermediairs (IGDFI) die door ingezeten producenten zijn
verleend.
3.71. In het intermediair verbruik zijn niet begrepen:
a) posten die als bruto-investeringen worden beschouwd, zoals:
(1) kostbaarheden;
(2) exploratie van minerale reserves;(3) belangrijke verbeteringen, die aanzienlijk verder gaan dan wat
nodig is om de vaste activa bedrijfsklaar te houden, bij voorbeeld
renovaties, verbouwingen of uitbreidingen;
(4) gekochte of in eigen beheer geproduceerde computerprogramma-
tuur;
b) uitgaven van werkgevers die worden behandeld als lonen in natura (zie
punt 4.05);
c) gebruik van door de overheid verleende collectieve diensten door
eenheden die marktprodukten voortbrengen of die in eigen beheer
produceren (behandeld als uitgaven voor collectief verbruik van de
overheid);
d) goederen en diensten die binnen een zelfde verslagperiode binnen
dezelfde lokale EEA worden geproduceerd en verbruikt (deze worden
ook niet als output geregistreerd);
e) betalingen aan de overheid voor vergunningen enz., die als belastingen
op produktie moeten worden behandeld (zie de punten 4.79 en 4.80).
MOMENT VAN REGISTRATIE EN WAARDERING VAN HET INTERME-
DIAIR VERBRUIK
3.72. Produkten die intermediair worden verbruikt, moeten worden geregi-
streerd en gewaardeerd op het moment waarop zij in het produktieproces
worden gebruikt. Zij moeten worden gewaardeerd tegen de aankoop-
prijzen die op dat moment voor soortgelijke goederen of diensten gelden.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 80
▼B
3.73. Gewoonlijk registreren producerende eenheden het feitelijk gebruik van
goederen in het produktieproces niet rechtstreeks. Zij registreren de
aankoop van goederen die als input zullen worden gebruikt en de
verandering van de voorraden van deze goederen. Het intermediair
verbruik moet dan ook worden geraamd aan de hand van de verandering
in de voorraden grond- en hulpstoffen (zie de punten 3.120—3.124 voor
een correcte waardering hiervan) af te trekken van de aankopen.
CONSUMPTIE (P.3, P.4)
3.74. Er worden twee begrippen consumptie gehanteerd:
a) consumptieve bestedingen (P.3);
b) werkelijke consumptie (P.4).
Consumptieve bestedingen is een begrip dat betrekking heeft op de
uitgaven van een sector voor consumptiegoederen en -diensten. De
werkelijke consumptie daarentegen betreft de verwerving van consumptie-
goederen en -diensten. Het verschil tussen deze begrippen is gelegen in de
behandeling van bepaalde goederen en diensten die door de overheid of
een IZW ten behoeve van huishoudens worden gefinancierd, maar die als
sociale overdrachten in natura aan de huishoudens worden geleverd.
CONSUMPTIEVE BESTEDINGEN (P.3)
3.75. Definitie: Consumptieve bestedingen zijn uitgaven van ingezeten
institutionele eenheden voor goederen en diensten die worden
gebruikt voor de rechtstreekse bevrediging van individuele
behoeften of wensen of van de collectieve behoeften van
leden van de gemeenschap. De consumptieve bestedingen
kunnen zowel op het eigen grondgebied als in het buitenland
worden gedaan.
3.76. De consumptieve bestedingen van huishoudens omvatten de volgende
grensgevallen:
a) woondiensten door bewoners van een eigen huis;
b) inkomen in natura, zoals:
(1) goederen en diensten die werknemers ontvangen als inkomen in
natura;
(2) goederen of diensten die worden geproduceerd door onderne-
mingen zonder rechtspersoonlijkheid in eigendom van
huishoudens en die voor consumptie door leden van het huis-
houden zijn bestemd. Hierbij gaat het om voedsel en andere
landbouwprodukten, woondiensten door bewoners van een eigen
huis en huishoudelijke diensten die worden geproduceerd door het
in dienst hebben van betaald huishoudelijk personeel (bedienden,
koks, tuinlieden, chauffeurs enz.);
c) posten, die niet als intermediair verbruik worden behandeld, zoals:
(1) materiaal voor kleine reparaties aan woningen en voor de
inrichting van woningen, die gewoonlijk zowel door huurders als
door eigenaren worden verricht;
(2) materiaal voor reparaties en onderhoud van duurzame consumptie-
goederen, inclusief voertuigen;
d) posten die niet als investeringen worden behandeld, met name
duurzame consumptiegoederen, die gedurende diverse verslagperioden
in gebruik blijven; hiertoe behoort ook de eigendomsverdracht van
bepaalde duurzame goederen door een onderneming aan een huis-
houden (zie transacties in gebruikte goederen, punt 3.148);
e) rechtstreeks in rekening gebrachte financiële diensten;
f) verzekeringsdiensten ter waarde van de impliciet in rekening gebrachte
vergoeding voor de dienst (zie punt 3.63);
g) pensioenverzekeringsdiensten ter waarde van de impliciet in rekening
gebrachte vergoeding voor de dienst (zie punt 3.63);
h) betalingen van huishoudens voor vergunningen enz., die als aankoop
van diensten worden beschouwd (zie de punten 4.79 en 4.80);
i) de aankoop van output tegen een economisch niet-significante prijs, bij
voorbeeld toegangskaarten voor een museum (zie punt 3.45).
3.77. Tot de consumptieve bestedingen van de huishoudens behoren niet:
a) sociale overdrachten in natura, zoals uitgaven die in eerste instantie
door huishoudens worden gedaan, maar die naderhand door de1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 81
▼B
wettelijke sociale verzekering worden vergoed, bij voorbeeld bepaalde
uitgaven voor gezondheidszorg;
b) posten die worden behandeld als intermediair verbruik of als bruto-
investeringen, zoals:
(1) uitgaven van huishoudens die een onderneming zonder rechts-
persoonlijkheid in eigendom hebben, wanneer deze uitgaven voor
zakelijke doeleinden zijn gedaan, bij voorbeeld voor duurzame
goederen als voertuigen, meubelen of elektrische apparatuur
(bruto-investeringen in vaste activa) of voor niet-duurzame
goederen als stookolie (intermediair verbruik);
(2) uitgaven van een bewoner van een eigen huis voor decoratie,
onderhoud en reparatie van de woning, die gewoonlijk niet door
een huurder worden gedaan (behandeld als intermediair verbruik
bij het produceren van woondiensten);
(3) de aankoop van woningen (behandeld als bruto-investeringen in
vaste activa);
(4) uitgaven voor kostbaarheden (behandeld als bruto-investeringen);
c) posten die worden behandeld als aankopen van niet-geproduceerde
activa, met name de aankoop van grond;
d) alle betalingen door huishoudens die worden beschouwd als belas-
tingen, zoals vergunningen voor eigen auto's, boten of luchtvaartuigen
en jacht- en visakten (zie de punten 4.79 en 4.80);
e) door huishoudens aan particuliere IZW's ten behoeve van huishoudens,
zoals vakbonden, beroepsorganisaties, consumentenorganisaties,
kerken en sociale, culturele, ontspannings- en sportverenigingen,
betaalde contributies, bijdragen enz.;
f) vrijwillige overdrachten in geld of in natura van huishoudens aan
liefdadigheidsinstellingen en hulporganisaties.
3.78. De consumptieve bestedingen van IZW's ten behoeve van huishoudens
omvatten twee categorieën:
a) de waarde van goederen en diensten geproduceerd door de IZW's ten
behoeve van huishoudens, voor zover het niet gaat om in eigen beheer
geproduceerde investeringen of om uitgaven van huishoudens en
andere eenheden;
b) uitgaven door IZW's ten behoeve van huishoudens voor door
marktproducenten voortgebrachte goederen en diensten die — zonder
verdere bewerking — als sociale uitkeringen in natura voor verbruik
aan huishoudens worden verstrekt.
3.79. De consumptieve bestedingen (P.3) van de overheid zijn zoals die van de
IZW's ten behoeve van huishoudens tweeërlei:
a) de waarde van door de overheid zelf geproduceerde goederen en
diensten (P.1), voorzover het niet gaat om in eigen beheer
geproduceerde investeringen (die overeenkomen met P.12) of om
verkopen — marktoutput (P.11) en betalingen voor overige niet-
marktoutput (P.131);
b) aankopen door de overheid van door marktproducenten voortgebrachte
goederen en diensten die — zonder verdere bewerking — als sociale
uitkeringen in natura aan huishoudens worden verstrekt
(D.6311 + D.63121 + D.63131). Dit impliceert dat de overheid slechts
betaalt voor goederen en diensten die de verkopers aan huishoudens
leveren.
3.80. Ondernemingen met rechtspersoonlijkheid doen geen consumptieve
bestedingen. Hun aankopen van dezelfde soort goederen en diensten als
die welke huishoudens voor consumptie gebruiken, worden door hen
hetzij voor intermediair verbruik aangewend hetzij aan hun werknemers
verstrekt als beloning in natura, d.w.z. aan de huishoudens toegerekende
consumptieve bestedingen. Ook als zij, bij voorbeeld door te adverteren,
de individuele consumptie financieren, worden deze uitgaven als uitgaven
voor intermediair verbruik behandeld.
WERKELIJKE CONSUMPTIE (P.4)
3.81. Definitie: De werkelijke consumptie bestaat uit de goederen of diensten
die door ingezeten institutionele eenheden worden verworven
voor de rechtstreekse bevrediging van individuele of collec-
tieve menselijke behoeften.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 82
▼M2
▼B
▼B
3.82. Definitie: Goederen en diensten voor individuele consumptie (indivi-
duele goederen en diensten) worden verworven door een
huishouden en gebruikt voor de bevrediging van de behoeften
en wensen van leden van dat huishouden. Individuele
goederen en diensten hebben de volgende kenmerken:
a) het moet mogelijk zijn de verwerving van de goederen en
diensten door een individueel huishouden of een lid
daarvan alsmede het moment van verwerving waar te
nemen en te registreren;
b) het huishouden moet hebben ingestemd met de verstrek-
king van het goed of de dienst en de nodige stappen hiertoe
nemen, bij voorbeeld door een school te bezoeken of naar
een ziekenhuis te gaan;
c) het goed of de dienst moet van dien aard zijn dat de
verwerving ervan door één huishouden of persoon, of
eventueel een kleine, beperkte groep personen, verwerving
ervan door andere huishoudens of personen uitsluit.
3.83. Definitie: Diensten voor collectief gebruik (collectieve diensten) worden
gelijktijdig aan alle leden van de samenleving of aan alle
leden van een bepaald deel van de samenleving, zoals alle
huishoudens in een bepaalde regio, verleend. Collectieve
diensten hebben de volgende kenmerken:
a) ze kunnen gelijktijdig worden geleverd aan ieder lid van de
samenleving of aan een bepaald deel van de samenleving,
zoals degenen die in een bepaalde regio of plaats wonen;
b) het gebruik van de diensten is doorgaans passief en vergt
geen expliciete instemming of actieve medewerking van
alle betrokkenen;
c) het verlenen van een collectieve dienst aan één individu
vermindert het voor anderen in dezelfde samenleving of
hetzelfde deel van de samenleving beschikbare bedrag
niet. Er is geen concurrentie tussen de betrokkenen.
3.84. Bij alle consumptieve bestedingen van huishoudens gaat het om
individuele bestedingen. Volgens afspraak worden alle door IZW's ten
behoeve van huishoudens verstrekte goederen en diensten ook tot de
individuele bestedingen gerekend.
3.85. Voor de door de overheid verstrekte goederen en diensten wordt de grens
tussen goederen en diensten voor individuele of collectieve consumptie
getrokken op basis van de Classificatie van overheidsfuncties (COFOG).
Volgens afspraak moeten alle onder een van de volgende rubrieken
vallende consumptieve bestedingen van de overheid worden behandeld als
individuele consumptieve bestedingen:
a) 7.1. Medische producten, apparaten en toestellen
7.2. Extramurale gezondheidszorg7.3. Diensten van ziekenhuizen7.4. Diensten in de openbare gezondheidszorg
b) 8.1. Diensten op het gebied van recreatie en sport
8.2. Diensten op het gebied van cultuur
c) 9.1. Kleuter- en primair onderwijs
9.2. Secundair onderwijs
9.3. Postsecundair niet-tertiair onderwijs
9.4. Tertiair onderwijs9.5. Onderwijs dat niet naar niveau kan worden ingedeeld9.6. Onderwijsondersteunende diensten
d) 10.1. Ziekte en arbeidsongeschiktheid
10.2. Ouderdom10.3. Nabestaanden10.4. Gezin en kinderen10.5. Werkloosheid10.6. Huisvesting10.7. Sociale uitsluiting, n.e.g.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 83
▼M6
▼M6
Uitgaande van de Classificatie van individuele verbruiksfuncties
(COICOP) komen de individuele consumptieve bestedingen van de
overheid overeen met afdeling 14 van die classificatie, die de volgende
groepen omvat:
14.1. Huisvesting (komt overeen met COFOG-groep 10.6)
14.2. Gezondheid (komt overeen met de COFOG-groepen 07.1 tot en met
07.4)
14.3. Recreatie en cultuur (komt overeen met de COFOG-groepen 08.1 en
08.2)
14.4. Onderwijs (komt overeen met de COFOG-groepen 09.1 tot en met
09.6)
14.5. Sociale bescherming (komt overeen met de COFOG-groepen 10.1
tot en met 10.5 en 10.7).
De rest van de consumptieve bestedingen van de overheid bestaat uit
collectieve consumptieve bestedingen.
Volgens de COFOG betreft dit met name:
a) Algemeen overheidsbestuur (afdeling 01)
b) Defensie (afdeling 02)
c) Openbare orde en veiligheid (afdeling 03)
d) Economische zaken (afdeling 04)
e) Milieubescherming (afdeling 05)
f) Huisvesting en gemeenschappelijke voorzieningen (afdeling 06)
g) Algemeen bestuur, regelgeving, verspreiding van algemene informatie
en statistiek (alle afdelingen)
h) Speur- en ontwikkelingswerk (alle afdelingen).
3.86. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de relaties tussen de
verschillende begrippen:
Sector die uitgaven doet
OverheidIZW's t.b.v. huis-
houdensHuishoudensVerwervingen
totaal
Individuele
consumptieX
(= sociale
overdrachten
in natura)X
(= sociale
overdrachten
in natura)X Werkelijke indi-
viduele
consumptie van
de huishoudens
Collectieve
consumptieX 0 0 Werkelijke
collectieve
consumptie van
de overheid
Totaal Consumptieve
bestedingen
van de over-
heidConsumptieve
bestedingen
van IZW's
t.b.v. huishou-
densConsumptieve
bestedingen
van de huis-
houdensWerkelijke
consumptie =
Totale consump-
tieve bestedingen
3.87. Volgens afspraak zijn alle consumptieve bestedingen van IZW's ten
behoeve van huishoudens individuele bestedingen. De totale werkelijke
consumptie is dan ook gelijk aan de som van de werkelijke consumptie
van de huishoudens en de werkelijke consumptie van de overheid.
3.88. Volgens afspraak zijn er geen sociale overdrachten in natura naar en van
het buitenland (wel in geld). De totale werkelijke consumptie is dan ook
gelijk aan de totale consumptieve bestedingen.
MOMENT VAN REGISTRATIE EN WAARDERING VAN DE CONSUMP-
TIEVE BESTEDINGEN
3.89. Zoals in hoofdstuk 1 is uiteengezet, moeten goederen en diensten in het
algemeen worden geregistreerd wanneer de betaling opeisbaar wordt,
d.w.z. wanneer voor de koper een schuld jegens de verkoper ontstaat. Dit1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 84
▼B
▼B
betekent dat de uitgaven voor een goed moeten worden geregistreerd op
het moment dat het goed van eigenaar verandert en de uitgaven voor een
dienst op het moment dat de dienstverlening is voltooid.
3.90. Uitgaven voor een goed dat door middel van huurkoop of een dergelijke
kredietovereenkomst (of door middel van financiële lease) is aangeschaft,
moeten worden geregistreerd op het moment dat het goed wordt geleverd,
ook al is er op dat moment nog geen sprake van een wettelijke
verandering van eigendom.
3.91. Consumptie van in eigen beheer geproduceerde produkten moet worden
geregistreerd op het moment dat de voor eigen consumptie bestemde
output wordt geproduceerd.
3.92. Consumptieve bestedingen van huishoudens worden geregistreerd tegen
de aankoopprijs. Dit is de prijs die de koper op het moment van de
aankoop feitelijk voor de produkten betaalt. Zie voor een nauwkeuriger
definitie punt 3.06.
3.93. Goederen en diensten die als beloning in natura aan werknemers worden
geleverd, worden gewaardeerd tegen de basisprijs wanneer ze door de
werkgever worden geproduceerd en tegen de aankoopprijs voor de
werkgever wanneer ze door hem zijn gekocht.
3.94. Voor eigen consumptie bestemde goederen en diensten worden tegen de
basisprijs gewaardeerd.
3.95. De consumptieve bestedingen van de overheid of van IZW's ten behoeve
van huishoudens aan door hen zelf voortgebrachte produkten worden
geregistreerd op het moment dat deze produkten worden geproduceerd,
wat tevens het moment is waarop de diensten door de overheid of de
IZW's ten behoeve van huishoudens worden verleend. De registratie van
de consumptieve bestedingen aan goederen en diensten die via markt-
producenten worden geleverd, moet op het moment van levering
plaatsvinden.
3.96. De consumptieve bestedingen (P.3) van de overheid of van IZW's ten
behoeve van huishoudens zijn gelijk aan hun totale output (P.1), plus de
uitgaven voor producten die via marktproducenten aan de huishoudens
worden geleverd — deel van de sociale overdrachten in natura
(D.6311 + D.63121 + D.63131) —, minus de betalingen door andere
eenheden — marktoutput (P.11) en de betalingen voor overige niet-
marktoutput (P.131) —, minus de in eigen beheer geproduceerde
investeringen (die overeenkomen met P.12).
MOMENT VAN REGISTRATIE EN WAARDERING VAN DE WERKELIJKE
CONSUMPTIE
3.97. Goederen en diensten worden door institutionele eenheden verworven
wanneer zij de nieuwe eigenaar van de goederen worden of wanneer de
levering van de goederen of diensten aan hen is voltooid.
3.98. Aankopen — werkelijke consumptie — worden gewaardeerd tegen de
aankoopprijs voor de eenheden die de uitgaven doen.
Overdrachten in natura worden, met uitzondering van de sociale
overdrachten in natura van de overheid en de IZW's ten behoeve van
huishoudens, behandeld als overdrachten in geld. De waarde van de
goederen of diensten moet dan ook worden geregistreerd als uitgaven van
de institutionele eenheden of sectoren die de goederen of diensten
verwerven.
3.99. De waarde van de totale consumptieve bestedingen is gelijk aan die van
de totale werkelijke consumptie. Die door ingezeten huishoudens door
sociale overdrachten in natura verworven goederen en diensten worden
dan ook gewaardeerd tegen dezelfde prijs als die waartegen zij in de
aggregaten van de bestedingen worden gewaardeerd.
INVESTERINGEN (BRUTO) (P.5)
3.100. De bruto-investeringen omvatten:
a) investeringen in vaste activa (bruto) (P.51);
b) veranderingen in voorraden (P.52);
c) saldo aan- en verkopen van kostbaarheden (P.53).
3.101. Bruto-investeringen wil zeggen investeringen zonder aftrek voor verbruik
van vaste activa. De netto-investeringen worden verkregen door het1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 85
▼M2
▼B
▼B
verbruik van vaste activa op de bruto-investeringen in mindering te
brengen.
INVESTERINGEN IN VASTE ACTIVA (BRUTO) (P.51)
3.102. Definitie: De bruto-investeringen in vaste activa (P.51) bestaan uit het
saldo van de gedurende een bepaalde periode door ingezeten
producenten verrichte aan- en verkopen van vaste activa.
Tevens omvatten zij bepaalde toevoegingen aan de waarde
van niet-geproduceerde activa die zijn gerealiseerd door de
produktieve activiteit van producerende of institutionele
eenheden. Vaste activa zijn de als output van produktie-
processen voortgebrachte materiële of immateriële activa die
zelf langer dan een jaar herhaaldelijk of voortdurend in
produktieprocessen worden gebruikt.
3.103. De bruto-investeringen in vaste activa omvatten zowel positieve als
negatieve elementen:
a) positieve elementen:
(1) aankopen van nieuwe of gebruikte vaste activa;
(2) voor eigen gebruik geproduceerde vaste activa (inclusief vaste
activa die nog niet voltooid of volgroeid zijn);
(3) nieuwe of gebruikte vaste activa die door ruil zijn verworven;(4) nieuwe of gebruikte vaste activa die als kapitaaloverdrachten in
natura zijn ontvangen;
(5) nieuwe of gebruikte vaste activa die door middel van financiële
lease zijn verworven;
(6) belangrijke verbeteringen aan vaste activa en historische monu-
menten;
(7) aanwas van natuurlijke activa met een regelmatige opbrengst;
b) negatieve elementen (d.w.z. het afstoten van vaste activa, geregistreerd
als negatieve aankoop):
(1) verkopen van gebruikte vaste activa;
(2) gebruikte vaste activa die door ruil zijn afgestaan;(3) gebruikte vaste activa die zijn geleverd in het kader van een
kapitaaloverdracht;
3.104. Het afstoten van vaste activa omvat niet:
a) verbruik van vaste activa (waaronder normale te verwachten schade
valt);
b) uitzonderlijke verliezen, bij voorbeeld door droogte of andere
natuurrampen (geregistreerd als overige volumemutatie in activa).
3.105. De volgende soorten bruto-investeringen in vaste activa kunnen worden
onderscheiden:
a) saldo aan- en verkopen van materiële vaste activa:
(1) woningen;
(2) overige bouwwerken;(3) vervoermiddelen, machines en werktuigen;(4) in cultuur gebrachte activa (bomen en vee);
b) saldo aan- en verkopen van immateriële vaste activa:
(1) exploratie van minerale reserves;
(2) computerprogrammatuur;(3) originelen op het gebied van woord, beeld en geluid;(4) overige immateriële vaste activa;
c) belangrijke verbeteringen aan materiële niet-geproduceerde activa, met
name die met betrekking tot grond (maar de verwerving van niet-
geproduceerde activa is niet inbegrepen);
d) kosten in verband met de eigendomsoverdracht van niet-geproduceerde
activa, zoals grond en geoctrooieerde activa (maar de verwerving van
deze activa zelf is niet inbegrepen).
3.106. Belangrijke verbeteringen van grond zijn:
a) landwinning door de aanleg van dijken, zeeweringen of dammen;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 86
▼B
b) kappen van bossen, verwijderen van rotsen enz., zodat grond voor de
eerste keer in produktie kan worden genomen;
c) droogleggen van moerassen en irrigeren van woestijnen door de aanleg
van dijken, sloten en irrigatiekanalen;
d) voorkomen van overstromingen of erosie door de zee of door rivieren
door de bouw van pieren, zeeweringen of stormvloedkeringen.
Deze activiteiten kunnen leiden tot het ontstaan van omvangrijke nieuwe
bouwwerken als zeeweringen, stormvloedkeringen en dammen, die echter
zelf niet rechtstreeks worden gebruikt voor het produceren van andere
goederen en diensten, zoals de meeste andere bouwwerken wel. De bouw
ervan is ondernomen om meer of betere grond te krijgen en het is deze
grond, behorend tot de niet-geproduceerde activa, die nodig is voor het
produktieproces. Zo heeft een voor de elektriciteitsproduktie gebouwde
dam een heel ander doel dan een dam die als zeewering is gebouwd.
Alleen de bouw van dit laatste type dam moet als verbetering van grond
worden geclassificeerd.
3.107. De bruto-investeringen in vaste activa omvatten grensgevallen zoals:
a) aanschaf van woonboten, aken, kampeeratuo's en caravans die door
huishoudens als woning worden gebruikt, alsmede allerlei hiermee
verbonden bouwwerken zoals garages;
b) bouwwerken die door de strijdkrachten — op soortgelijke wijze als
door civiele producenten — worden gebruikt, zoals vliegvelden,dokken, wegen en ziekenhuizen;
c) door niet-militaire eenheden gebruikte lichte wapens en pantser-
voertuigen;
d) veranderingen in de veestapel die jaar na jaar voor produktieve
doeleinden wordt gebruikt, zoals fokvee, melkvee, voor de wol
gehouden schapen en trekdieren;
e) veranderingen in het aantal bomen met een regelmatige opbrengst,
zoals fruitbomen, wijnstokken, rubberbomen, palmbomen enz.;
f) verbeteringen aan gebruikte vaste activa, die veel verder gaan dan wat
voor gewoon onderhoud en gewone reparaties nodig is;
g) aanschaf van vaste activa door middel van financiële lease.
3.108. Niet onder de bruto-investeringen in vaste activa vallen:
a) transacties die tot het intermediair verbruik behoren, zoals:
(1) aankoop van kleine gereedschappen voor produktiedoeleinden (zie
punt 3.60e);
(2) gewoon onderhoud en gewone reparaties;
(3) aankoop van militaire wapens en bijbehorende ondersteunende
systemen;
(4) aanschaf van vaste activa, bestemd voor gebruik in het kader van
operationele lease (zie ook de bijlage over lease en huurkoop van
duurzame goederen);
b) transacties die als veranderingen in voorraden worden geregistreerd:
(1) slachtvee, inclusief pluimvee;
(2) voor de houtproduktie bestemde bomen (onderhanden werk);
c) vervoermiddelen, machines en werktuigen die door huishoudens voor
consumptie zijn aangeschaft (consumptieve bestedingen);
d) waarderingsverschillen op vaste activa (overige mutaties in activa);
e) verliezen op vaste activa door rampen (overige mutaties in activa), bij
voorbeeld vernietiging van in cultuur gebrachte activa en vee door het
uitbreken van een ziekte (die gewoonlijk niet door een verzekering
wordt gedekt) of schade door abnormaal hoge waterstanden, storm of
bosbranden (zie hoofdstuk 6).
3.109. De bruto-investeringen in vaste activa in de vorm van verbeteringen aan
gebruikte vaste activa moeten onder de aankopen van nieuwe vaste activa
van dezelfde soort worden ingedeeld.
3.110. Immateriële vaste activa bestaan gewoonlijk uit nieuwe informatie,
specifieke kennis enz.; hiertoe behoren:
a) exploratie van minerale reserves; dit omvat de kosten van feitelijke
proefboringen, luchtkartering, ander topografisch onderzoek, vervoer-
kosten enz.;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 87
▼B
b) computerprogrammatuur en grote databanken die gedurende meer dan
een jaar in het produktieproces worden gebruikt;
c) literaire en artistieke originelen van manuscripten, vertolkingen,
modellen, films, geluidsopnamen enz.;
3.111. Zowel voor vaste activa als voor niet-geproduceerde niet-financiële activa
bestaan de ten laste van de nieuwe eigenaar komende kosten van de
eigendomsoverdracht uit:
a) opleveringskosten van (nieuwe of gebruikte) activa op de vereiste
plaats en tijd, zoals vervoer-, installatie- en oprichtingskosten enz.;
b) gemaakte kosten of betaalde vergoedingen voor deskundige bijstand,
zoals honoraria voor landmeters, ingenieurs, advocaten en taxateurs en
commissies betaald aan makelaars, veilingmeesters enz.;
c) door de nieuwe eigenaar verschuldigde belastingen op de eigen-
domsoverdracht van de activa.
Al deze kosten moeten worden geregistreerd als bruto-investeringen in
vaste activa door de nieuwe eigenaar. Opgemerkt zij dat de belastingen
moeten worden behandeld als belastingen op de diensten van de
intermediairs en niet als belastingen op de gekochte activa.
MOMENT VAN REGISTRATIE EN WAARDERING VAN DE BRUTO-
INVESTERINGEN IN VASTE ACTIVA
3.112. De bruto-investeringen in vaste activa worden geregistreerd wanneer de
eigendom van de vaste activa wordt overgedragen aan de institutionele
eenheid die ze voor produktieve doeleinden wil gebruiken.
Een afwijking van deze algemene regel is nodig voor:
a) financiële lease (dan wordt een fictieve eigendomsoverdracht veron-
dersteld);
b) in eigen beheer geproduceerde investeringen in vaste activa.
Door middel van financiële lease verworven activa worden geregistreerd
alsof de gebruiker eigenaar wordt op het moment dat hij bezit neemt van
de goederen. Investeringen in eigen beheer worden geregistreerd wanneer
ze worden geproduceerd.
3.113. Bruto-investeringen in vaste activa worden gewaardeerd tegen aankoop-
prijzen inclusief installatiekosten en andere kosten van
eigendomsoverdracht. In eigen beheer geproduceerde investeringen
worden gewaardeerd tegen de basisprijzen van soortgelijke vaste activa
(hetgeen een toeslag inhoudt voor het netto-exploitatieoverschot of het
gemengd inkomen) of tegen de produktiekosten indien geen basisprijzen
beschikbaar zijn.
3.114. De aanschaf van immateriële vaste activa wordt op uiteenlopende wijze
gewaardeerd:
a) exploratie van minerale reserves: tegen de kosten van de feitelijke
proefboringen en de kosten die zijn gemaakt om proeven mogelijk te
maken (zoals voor luchtkartering en ander topografisch onderzoek);
b) computerprogrammatuur: tegen aankoopprijzen indien de programma-
tuur op de markt gekocht is of tegen de geraamde basisprijs (of, indien
dit niet mogelijk is, tegen de produktiekosten) wanneer de program-
matuur zelf ontwikkeld is;
c) originelen op het gebied van woord, beeld en geluid: tegen de door de
koper betaalde prijs indien het origineel wordt gekocht; indien het
origineel niet wordt gekocht, tegen de basisprijs die wordt betaald voor
gelijksoortige originelen, de produktiekosten of de contante waarde
van de toekomstige opbrengsten die worden verwacht wanneer de
originelen in produktie worden genomen.
3.115. De verkoop van gebruikte vaste activa wordt gewaardeerd tegen de
(basis)prijs na aftrek van eventuele kosten van eigendomsoverdracht voor
de verkoper.
3.116. Zowel bij de eigendomsoverdracht van geproduceerde activa, inclusief
vaste activa, als bij die van niet-geproduceerde activa, zoals grond,
kunnen kosten worden gemaakt.
Bij geproduceerde activa maken deze kosten deel uit van de aankoopprijs.
In het geval van grond en andere niet-geproduceerde activa moeten zij
worden gescheiden van de koop en verkoop zelf en bij de classificatie van
de bruto-investeringen in vaste activa moeten zij in een afzonderlijke
rubriek worden geregistreerd.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 88
▼B
VERANDERINGEN IN VOORRADEN (P.52)
3.117. Definitie: Veranderingen in voorraden worden gemeten door op de
waarde van de toevoegingen aan de voorraden de waarde van
de onttrekkingen en de waarde van eventuele periodieke
verliezen aan in voorraad gehouden goederen in mindering te
brengen.
3.118. Periodieke verliezen als gevolg van fysiek bederf, schade of diefstal zijn
mogelijk bij alle soorten in voorraad gehouden goederen, zoals:
a) verliezen aan grondstoffen en halffabrikaten;
b) verliezen aan onderhanden werk;
c) verliezen aan gereed produkt;
d) verliezen aan handelsgoederen (b.v. als gevolg van winkeldiefstal).
3.119. De voorraden bestaan uit onderstaande categorieën:
a) grondstoffen en halffabrikaten:
Grondstoffen en halffabrikaten zijn alle goederen die in voorraad
worden gehouden met de bedoeling ze als intermediaire input te
gebruiken; dit geldt ook voor goederen die door de overheid in
voorraad worden gehouden. Artikelen als goud, diamanten enz. zijn
inbegrepen wanneer ze voor industrieel gebruik zijn bestemd of
anderszins in het produktieproces zullen worden gebruikt;
b) onderhanden werk:
Onderhanden werk bestaat uit de nog niet voltooide output. Het wordt
geregistreerd bij de voorraden van de producent. Er zijn diverse
vormen, bij voorbeeld:
(1) gewassen te velde;
(2) nog niet tot wasdom gekomen bomen en vee;
(3) onvoltooide bouwwerken (met uitzondering van die welke in het
kader van een vooraf gesloten verkoopcontract of in eigen beheer
worden geproduceerd; deze worden als investeringen in vaste
activa behandeld);
(4) andere onvoltooide vaste activa, bij voorbeeld schepen en
boorplatforms;
(5) onvoltooid onderzoek in het kader van een juridisch of adviserend
dossier;
(6) gedeeltelijk voltooide filmprodukties;(7) gedeeltelijk voltooide computerprogramma's.Ieder produktieproces dat aan het eind van de verslagperiode niet is
voltooid, moet als onderhanden werk worden geregistreerd. Dit is
vooral van belang voor kwartaalrekeningen, bij voorbeeld landbouw-
gewassen die niet binnen een kwartaal volgroeid zijn.
Het onderhanden werk neemt af wanneer het produktieproces wordt
voltooid. Op dat moment wordt al het onderhanden werk omgezet in
gereed produkt;
c) gereed produkt:
Gereed produkt als deel van de voorraden bestaat uit de output die de
producent niet van plan is voor de aflevering verder te bewerken (ook
al zal deze output worden gebruikt als intermediaire input in andere
produktieprocessen);
d) handelsgoederen:
Handelsgoederen zijn goederen die zijn verworven om ze in de staat
waarin zij zich bevinden, verder te verkopen.
MOMENT VAN REGISTRATIE EN WAARDERING VAN VERANDE-
RINGEN IN VOORRADEN
3.120. Het moment van registratie en waardering van veranderingen in voorraden
moet in overeenstemming zijn met dat van andere transacties in
produkten. Dit geldt met name voor het intermediair verbruik (b.v. voor
grondstoffen en halffabrikaten), de output (b.v. onderhanden werk en
output uit de opslag van landbouwprodukten) en de bruto-investeringen in
vaste activa (b.v. onderhanden werk). Een consequente behandeling is ook
vereist bij loonveredeling. Indien goederen bij voorbeeld in het buitenland
worden verwerkt en er vindt een aanzienlijke verandering in de goederen
plaats, dan moeten de goederen in de uitvoer (en naderhand in de invoer)
worden opgenomen (zie punt 3.135). Deze uitvoer gaat samen met een1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 89
▼B
vermindering van de voorraden (indien de goederen niet onmiddellijk
worden gebruikt of verkocht).
3.121. Veranderingen in voorraden moeten worden gewaardeerd op het moment
dat de goederen aan de voorraden worden toegevoegd of hieraan worden
onttrokken.
3.122. De gehanteerde prijzen moeten in overeenstemming zijn met die van
andere stromen, wat meer in het bijzonder betekent dat:
a) de output van gereed produkt dat aan de voorraden van de producent
wordt toegevoegd, wordt gewaardeerd als bij verkoop, namelijk tegen
lopende basisprijzen;
b) toevoegingen aan onderhanden werk worden gewaardeerd naar rato
van het aandeel in de raming van de lopende basisprijs van het gereed
produkt;
c) verminderingen van onderhanden werk (als onttrekkingen aan de
voorraden wanneer het produktieproces voltooid is) worden gewaar-
deerd tegen basisprijzen;
d) voor de verkoop aan voorraden onttrokken goederen worden gewaar-
deerd tegen basisprijzen;
e) handelsgoederen die aan de voorraden van groot- en detailhandelaren
enz. worden toegevoegd, worden gewaardeerd tegen de werkelijke of
de geraamde aankoopprijs die is betaald door de handelaar;
f) aan de voorraden onttrokken handelsgoederen worden gewaardeerd
tegen de aankoopprijs waartegen zij op het moment van onttrekking
(en niet op dat van aankoop) kunnen worden vervangen.
3.123. Verliezen ten gevolge van fysiek bederf, verzekerbare schade of diefstal
worden als volgt geregistreerd en gewaardeerd:
a) grondstoffen en halffabrikaten: alsof ze aan de voorraden waren
onttrokken om in het produktieproces te worden gebruikt (intermediair
verbruik);
b) onderhanden werk: als aftrekpost voor het in dezelfde periode
gerealiseerde werk;
c) gereed produkt en handelsgoederen: als onttrekkingen tegen de
lopende prijs van de overgebleven goederen.
3.124. Hierboven is een beschrijving gegeven van de theoretisch correcte
waardering van iedere transactie met betrekking tot de voorraden, die
nodig is om in overeenstemming te zijn met de waardering van de output,
het intermediair verbruik en het finale gebruik. In de praktijk blijkt dit
vaak te moeilijk te zijn en moet met een benadering worden gewerkt:
a) wanneer er vrij regelmatig veranderingen in de omvang van de
voorraden plaatsvinden, is een praktische methode die de theoretische
waarderingsregel sterk benadert, het vermenigvuldigen van de
verandering met de gemiddelde prijs voor de periode (de aankoopprijs
voor voorraden bij de gebruikers of bij de groot- en detailhandel en de
basisprijs voor voorraden bij de producenten);
b) wanneer de prijs van de betrokken goederen vrij constant blijft, kan
een eenvoudige benadering als het vermenigvuldigen van de omvang
van de verandering met de gemiddelde prijs zelfs bij grote
schommelingen in de omvang van de voorraden nog bruikbaar zijn;
c) indien zowel de omvang als de prijs van de voorraden gedurende de
verslagperiode sterk veranderen, zijn verfijndere methoden voor een
benadering noodzakelijk, bij voorbeeld een driemaandelijkse waarde-
ring van de veranderingen in voorraden of het gebruik van vooraf
bekende informatie over de verdeling van de schommelingen binnen
de verslagperiode (zo kunnen deze het grootst zijn aan het eind van het
kalenderjaar, tijdens de oogst enz.);
d) indien alleen informatie over de waarde aan het begin en het eind van
de periode beschikbaar is (b.v. bij de groot- en de detailhandel waar de
voorraden vaak uit een groot aantal verschillende produkten bestaan),
moeten de volumeveranderingen tussen het begin en het eind van de
periode ook worden geraamd. Dit kan worden gedaan door het ramen
van de omzet per produkt (of door van een bepaalde omzet uit te gaan).
NB: Seizoenschommelingen in de prijzen kunnen deels het gevolg zijn
van kwaliteitsverschillen, bij voorbeeld opruimingsprijzen of prijzen voor
groenten en fruit buiten het seizoen. Deze kwaliteitsverschillen moeten als
volumemutaties worden behandeld.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 90
▼B
SALDO AAN- EN VERKOPEN VAN KOSTBAARHEDEN (P.53)
3.125. Definitie: Kostbaarheden zijn niet-financiële goederen die niet hoofd-
zakelijk voor produktieve of consumptieve doeleinden worden
gebruikt, die onder normale omstandigheden niet aan slijtage
onderhevig zijn en die vooral als beleggingsobject worden
verworven en bewaard.
3.126. De volgende soorten goederen behoren tot de kostbaarheden:
a) edelstenen en edele metalen, zoals diamanten, niet-monetair goud,
platina, zilver enz.;
b) antiquiteiten en kunstobjecten, zoals schilderijen, beeldhouwwerken
enz.;
c) andere kostbaarheden, zoals sieraden van edelstenen en edele metalen
en verzamelobjecten.
Deze goederen moeten als aankoop of verkoop van kostbaarheden worden
geregistreerd in geval van:
a) aankoop of verkoop van niet-monetair goud, zilver enz. door (centrale)
banken en andere financiële intermediairs;
b) aankoop of verkoop van deze goederen door ondernemingen waarvan
de hoofd- of nevenactiviteit niet het produceren van of de handel in
dergelijke goederen is. Dergelijke aan- of verkopen zijn dan ook niet
begrepen in het intermediair verbruik of in de investeringen in vaste
activa van deze ondernemingen;
c) aankoop of verkoop van dergelijke goederen door huishoudens.
Dergelijke aankopen zijn dan ook niet in de consumptieve bestedingen
van de huishoudens begrepen.
Volgens afspraak worden in het ESR ook de volgende gevallen als aan- of
verkopen van kostbaarheden geregistreerd:
a) aankoop of verkoop van deze goederen door juweliers en kunst-
handelaren (volgens de algemene definitie van kostbaarheden zou de
aankoop van deze goederen door juweliers en kunsthandelaren als
veranderingen in voorraden moeten worden geregistreerd);
b) aankoop of verkoop van deze goederen door musea (volgens de
algemene definitie van kostbaarheden zou de aankoop van deze
goederen door musea als investeringen in vaste activa moeten wordengeregistreerd).
Dank zij deze afspraak kan het veelvuldige hertyperen naar de drie
belangrijkste soorten investeringen — saldo aan- en verkopen van
kostbaarheden, investeringen in vaste activa en veranderingen in
voorraden — worden vermeden (b.v. bij transacties in dergelijke goederen
tussen huishoudens en kunsthandelaren).
3.127. Het produceren van kostbaarheden wordt gewaardeerd tegen basisprijzen
(zie ook punt 3.67 over het produceren van originele werken). Alle andere
vormen van verwerving van kostbaarheden worden gewaardeerd tegen de
ervoor betaalde aankoopprijs, inclusief eventuele honoraria en commissies
voor tussenpersonen en de handelsmarge indien de kostbaarheden bij eenhandelaar zijn gekocht. De verkoop van kostbaarheden wordt gewaardeerd
tegen de door de verkoper ontvangen prijs, na aftrek van eventueel aan
tussenpersonen betaalde honoraria en commissies. Wanneer de produktie
van kostbaarheden buiten beschouwing wordt gelaten, compenseren de
totale aankopen en de totale verkopen tussen ingezeten sectoren elkaar en
resten alleen de marges voor de tussenpersonen en de handel.
IN- EN UITVOER VAN GOEDEREN EN DIENSTEN (P.6 EN P.7)
3.128. Definitie: De uitvoer van goederen en diensten bestaat uit de goederen-
en dienstenstromen (verkoop, ruil, giften of andere over-
drachten om niet) van ingezetenen naar niet-ingezetenen.
3.129. Definitie: De invoer van goederen en diensten bestaat uit de goederen-
en dienstenstromen (aankoop, ruil, giften of andere over-
drachten om niet) van niet-ingezetenen naar ingezetenen.
3.130. De in- en uitvoer van goederen en diensten omvat niet:
a) „establishment trade”, d.w.z.:
(1) leveringen aan niet-ingezetenen door niet-ingezeten vestigingen
van ingezeten ondernemingen, bij voorbeeld verkopen in het
buitenland door buitenlandse filialen van een multinationale1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 91
▼B
onderneming die eigendom is van of beheerd wordt door
ingezetenen;
(2) leveringen aan ingezetenen door ingezeten vestigingen van niet-
ingezeten ondernemingen, bij voorbeeld verkopen door binnen-
landse filialen van buitenlandse multinationale ondernemingen;
b) primair-inkomensstromen naar en uit het buitenland, zoals beloning
van werknemers, rente en inkomen uit directe investeringen; de
opbrengsten uit directe investeringen kunnen ook niet af te splitsen
vergoedingen omvatten voor het leveren van allerlei diensten, bij
voorbeeld opleiding van werknemers, managementdiensten en het
gebruik van octrooien en handelsmerken;
c) de koop of verkoop van financiële activa of niet-geproduceerde activa,
zoals grond en octrooien.
3.131. De in- en uitvoer van goederen en diensten moet worden onderscheiden
in:
a) transacties tussen Lid-Staten van de EU;
b) invoer in en uitvoer uit de EU.
Voor het gemak worden beide hier in- en uitvoer genoemd.
IN- EN UITVOER VAN GOEDEREN (P.61 EN P.71)
3.132. In- en uitvoer van goederen vindt plaats wanneer de eigendom van
goederen door een ingezetene wordt overgedragen aan een niet-ingezetene
of andersom (ongeacht of er sprake is van een fysieke grensoverschrij-
dende goederenbeweging).
3.133. In vier gevallen wordt bij de registratie van in- en uitvoer van goederen
echter afgeweken van het eigendomsoverdrachtbeginsel:
a) financiële lease: er wordt aangenomen dat er een eigendomsoverdracht
van de geleasde goederen van de lessor naar de lessee heeft
plaatsgevonden; de registratie vindt plaats op het moment dat de
lessee het goed in bezit neemt (zie bijlage II over lease en huurkoop
van duurzame goederen);
b) leveringen tussen geaffilieerde bedrijven (filiaal of dochteronder-
neming, of buitenlandse vestiging); er wordt aangenomen dat er een
eigendomsoverdracht heeft plaatsgevonden wanneer goederen door
een onderneming aan een geaffilieerde onderneming worden geleverd;
c) goederen die worden verzonden voor een substantiële loonveredeling
of reparatie, worden in beide gevallen bij de in- en uitvoer
geregistreerd hoewel er geen sprake is van eigendomsoverdracht;
d) transitohandel: er wordt geen invoer of uitvoer geregistreerd wanneer
handelaren goederen van niet-ingezetenen kopen en deze vervolgens
binnen dezelfde verslagperiode aan niet-ingezetenen doorverkopen.
Een dergelijke behandeling moet ook worden toegepast bij transito-
handel door niet-ingezetenen.
3.134. In de volgende gevallen vindt uitvoer van goederen plaats zonder dat er
sprake is van grensoverschrijding:
a) goederen die door in internationale wateren opererende ingezeten
eenheden worden geproduceerd, en die direct aan niet-ingezetenen in
het buitenland worden verkocht (aardolie, aardgas, visserijprodukten,
berging van schepen op zee enz.);
b) vervoermiddelen en ander bewegend materieel dat niet aan een vaste
plaats gebonden is, behoeven de grens van het land van uitvoer niet te
overschrijden wanneer ze door een ingezetene aan een niet-ingezetene
worden verkocht;
c) goederen die na de eigendomsoverdracht, maar voordat ze de grens
van het land van uitvoer hebben overschreden, verloren raken of teniet
gaan.
Voor de invoer van goederen gelden soortgelijke gevallen.
3.135. De in- en uitvoer van goederen omvat transacties tussen ingezetenen en
niet-ingezetenen in:
a) niet-monetair goud, d.w.z. goud dat niet gebruikt wordt voor het
monetair beleid;
b) ongemunt zilver, diamanten en andere edele metalen en edelstenen;
c) geld (papiergeld en munten) dat niet in omloop is en niet-geëmitteerde
effecten (gewaardeerd als goederen en niet tegen de nominale
waarde);1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 92
▼B
d) elektriciteit, gas en water;
e) vee dat over de grens wordt gedreven;
f) pakketpost;
g) uitvoer door de overheid, inclusief de uitvoer van goederen die zijn
gefinancierd met een overdracht of een lening van de overheid;
h) goederen waarvan de eigendom overgaat naar of van een eenheid die
een buffervoorraad aanhoudt;
i) goederen die door een ingezeten onderneming geleverd zijn aan haar
niet-ingezeten geaffilieerden;
j) goederen die door een ingezeten onderneming ontvangen zijn van haar
niet-ingezeten geaffilieerden;
k) smokkelwaar;
l) overige niet-geregistreerde zendingen, zoals giften en zendingen
beneden een bepaalde waarde;
m) goederen die in het buitenland worden veredeld en daarbij een
aanzienlijke fysieke verandering ondergaan, alsmede goederen die op
het eigen grondgebied in opdracht van niet-ingezetenen worden
veredeld;
n) investeringsgoederen die in het buitenland worden gerepareerd, indien
dit substantiële herstelwerkzaamheden of nieuwe produktie met zich
brengt. Dit geldt ook voor dergelijke goederen die op het eigen
grondgebied in opdracht van niet-ingezetenen worden gerepareerd.
3.136. De in- en uitvoer van goederen omvat niet de volgende goederen, ook al
zouden zij de nationale grens overschrijden:
a) goederen die via een land worden doorgevoerd;
b) goederen die worden verzonden naar of vanuit een ambassade,
militaire basis of andere enclave van een land op het grondgebied
van een ander land;
c) vervoermiddelen en ander bewegend materieel, die een land tijdelijk
verlaten zonder dat er een eigendomsoverdracht plaatsvindt (b.v.
bouwwerktuigen voor installatie- of bouwwerkzaamheden in het
buitenland);
d) werktuigen en andere goederen die voor een kleine bewerking of voor
onderhoud of reparatie naar het buitenland worden gezonden;
e) andere goederen die een land tijdelijk verlaten, maar in de regel binnen
een jaar in de oorspronkelijke staat en zonder eigendomsoverdracht
terugkeren (b.v. goederen die voor een tentoonstelling of een
theaterproduktie naar het buitenland worden gezonden, goederen die
in het kader van operationele lease naar het buitenland gaan (ook al
betreft het een lease voor verscheidene jaren), goederen die worden
teruggezonden omdat de verkoop niet naar verwachting verliep);
f) in consignatie verzonden goederen die verloren raken of tenietgaan
nadat ze een grens overschreden hebben, maar voordat er sprake is van
eigendomsoverdracht.
3.137. De in- en uitvoer van goederen moet in beginsel worden geregistreerd
wanneer de eigendom van de goederen wordt overgedragen. In de praktijk
wordt de eigendomsoverdracht geacht plaats te vinden op het moment dat
de bij de transactie betrokken partijen deze in hun boeken of rekeningen
opnemen. Dit behoeft niet samen te vallen met de verschillende fases van
de overeenkomst, zoals:
a) het moment dat de verbintenis wordt gesloten (contractdatum);
b) het moment dat de goederen en diensten worden geleverd en er een
aanspraak op betaling ontstaat (datum van overdracht);
c) het moment dat die aanspraak wordt gehonoreerd (betaaldatum).
3.138. De in- en uitvoer van goederen moet worden gewaardeerd tegen de fob-
waarde („free on board”) aan de grens van het land van uitvoer. Deze
waarde bestaat uit:
a) de waarde van de goederen tegen basisprijzen;
b) plus de kosten van vervoer en distributie van die goederen tot aan de
grens, inclusief de eventuele kosten voor het laden op een
vervoermiddel voor verder transport (zie tabel 3.4, tweede kolom in
het tweede gedeelte van de tabel);
c) plus het saldo van belastingen en subsidies op de uitgevoerde
goederen; voor leveringen binnen de EU betreft dit onder meer de1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 93
▼B
BTW en de overige produktgebonden belastingen die in het land van
uitvoer zijn betaald.
In de aanbod- en gebruikstabellen en de symmetrische input-outputtabel
moet de invoer van goederen voor afzonderlijke produktgroepen echter
worden gewaardeerd tegen de cif-waarde („cost-insurance-freight”) aan de
grens van het land van invoer.
Definitie: De cif-prijs is de prijs van een goed aan de grens van het land
van invoer, of de prijs van een dienst die geleverd is aan een
ingezetene, exclusief invoerrechten, overige belastingen op
invoer en handels- en vervoersmarges in het land van
invoer (1).
3.139. Onder bepaalde omstandigheden kan een benadering of een vervangende
maatstaf voor de fob-waarde nodig zijn:
a) geruilde goederen moeten worden gewaardeerd tegen de basisprijs die
bij verkoop tegen contante betaling zou zijn ontvangen;
b) voor transacties tussen geaffilieerde ondernemingen geldt als regel dat
de werkelijke overdrachtswaarde moet worden gehanteerd. Indien deze
echter sterk afwijkt van de marktprijs, moet het geraamde marktprijs-
equivalent worden geregistreerd of, voor analytische doeleinden, ten
minste afzonderlijk worden aangegeven;
c) goederen die in het kader van financiële lease worden overgedragen,
moeten worden gewaardeerd op basis van de door de lessor betaalde
aankoopprijs (en niet op basis van de cumulatieve waarde van de
leasesommen);
d) invoer van goederen die moet worden geraamd op basis van
douanegegevens (voor extra-EU-handel) of Intrastat-informatie (voor
intra-EU-handel). Geen van beide bronnen hanteert een fob-waarde-
ring; de een hanteert de cif-waarde aan de EU-grens en de andere die
aan de nationale grens. Aangezien fob-waarden alleen op het meest
geaggregeerde niveau bekend zijn (op produktgroepniveau worden
alleen cif-waarden gehanteerd), behoeven deze wijzigingen alleen op
het meest geaggregeerde niveau te worden toegepast. Dit gebeurt door
middel van de cif/fob-correctie.
e) in- en uitvoer van goederen die moet worden geraamd op basis van bij
enquêtes of ad hoc verzamelde informatie. In dergelijke gevallen kan
gewoonlijk alleen de totale waarde van de verkopen, uitgesplitst naar
produkten, worden verkregen. De raming zal daarom op de
aankoopprijzen en niet op de fob-waarden gebaseerd zijn.
IN- EN UITVOER VAN DIENSTEN (P.62 EN P.72)
3.140. Definitie: De uitvoer van diensten omvat alle diensten die door
ingezetenen aan niet-ingezetenen worden verleend.
3.141. Definitie: De invoer van diensten omvat alle diensten die door niet-
ingezetenen aan ingezetenen worden verleend.
3.142. De uitvoer van diensten omvat de volgende grensgevallen:
a) vervoer van uitgevoerde goederen na grensoverschrijding van het land
van uitvoer, indien dit gebeurt door ingezeten vervoerbedrijven (zie
tabel 3.4, voorbeelden 2 en 3);
b) vervoer van ingevoerde goederen door een ingezeten vervoerbedrijf
(1) tot aan de grens van het land van uitvoer bij een fob-waardering
van de goederen, ter compensatie van de in de fob-waarde
begrepen waarde van het vervoer (zie tabel 3.5, voorbeeld 3)
(2) tot aan de grens van het land van invoer bij een cif-waardering
van de goederen, ter compensatie van de in de cif-waarde
begrepen waarde van het vervoer (zie tabel 3.5, voorbeelden 3 en
2 cif)
c) goederenvervoer door ingezetenen in opdracht van niet-ingezetenen
zonder dat er sprake is van invoer of uitvoer van de goederen (b.v. het
vervoer van goederen die het land van uitvoer niet verlaten of het
vervoer van goederen buiten het grondgebied van het betrokken land);
d) binnenlands of grensoverschrijdend personenvervoer van niet-inge-
zetenen door ingezeten vervoerbedrijven;
e) kleine bewerkingen en reparaties in opdracht van niet-ingezetenen;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 94
(1) Voor de handels- en vervoersmarges die wel in de cif-prijs zijn opgenomen, wordt
verwezen naar tabel 3.5, derde kolom in het tweede gedeelte van de tabel.
▼B
f) bouwkundige diensten ingeval een bouwproject in het buitenland niet
als quasi-vennootschap wordt behandeld. Dit geldt voor bouw-
projecten met een duur van minder dan een jaar, waarvan de output
geen deel uitmaakt van de bruto-investeringen in vaste activa (zie punt
2.09 en in het bijzonder voetnoot 4);
g) installatie van machines en werktuigen in het buitenland, voor zover
het gaat om een project dat door zijn aard van beperkte duur is;
h) financiële diensten ter waarde van de expliciet in rekening gebrachte
provisies, commissies en honoraria;
i) verzekeringsdiensten ter waarde van de vergoedingen voor de dienst;j) uitgaven van niet-ingezeten toeristen en personen op zakenreis
(volgens afspraak geclassificeerd als diensten; voor de aanbod- en
gebruikstabel en de symmetrische input-outputtabel kan echter een
globale indeling naar produkten noodzakelijk zijn);
k) uitgaven van niet-ingezetenen voor medische en onderwijsdiensten
verleend door ingezetenen, ongeacht of deze diensten op het
grondgebied van het betrokken land of in het buitenland worden
verleend;
l) woondiensten door niet-ingezeten bewoners van een eigen vakantie-
woning (zie punt 3.64);
m) royalties en licenties waarvan de ontvangst gekoppeld is aan
toestemming voor het gebruik van immateriële niet-geproduceerde
niet-financiële activa en eigendomsrechten, zoals octrooien, auteurs-
rechten, handelsmerken, industriële procédés, franchises enz., en aan
het gebruik, via licentieovereenkomsten, van geproduceerde origi-
nelen of prototypen, zoals manuscripten, schilderijen enz.
3.143. Voor de invoer van diensten zijn de meeste grensgevallen het spiegelbeeld
van die voor de uitvoer van diensten; daarom is hierop slechts een
beperkte toelichting nodig.
3.144. De invoer van vervoerdiensten omvat de volgende grensgevallen:
a) vervoer van uitgevoerde goederen tot aan de grens van het land van
uitvoer door een niet-ingezeten vervoerbedrijf ter compensatie van de
in de fob-waarde van de uitgevoerde goederen begrepen waarde van
het vervoer (zie tabel 3.4, voorbeeld 4);
b) vervoer van ingevoerde goederen door een niet-ingezeten vervoerbe-
drijf
(1) vanaf de grens van het land van uitvoer als afzonderlijke
vervoerdienst bij een fob-waardering van de ingevoerde goederen
(zie tabel 3.5, voorbeelden 4 en 5 fob);
(2) vanaf de grens van het land van invoer als afzonderlijke
vervoerdienst bij een cif-waardering van de ingevoerde goederen
(in dit geval is de waarde van de vervoerdienst tussen de grens van
het land van uitvoer en die van het land van invoer al in de cif-
waarde van de goederen begrepen, zie tabel 3.5, voorbeeld 4);
c) goederenvervoer door niet-ingezetenen in opdracht van ingezetenen
zonder dat er sprake is van invoer of uitvoer van goederen (b.v.
vervoer van goederen in doorvoer of vervoer buiten het grondgebied
van het betrokken land);
d) binnenlands of grensoverschrijdend personenvervoer van ingezetenen
door niet-ingezeten vervoerbedrijven.
Invoer van vervoerdiensten omvat niet het vervoer van uitgevoerde
goederen na overschrijding van de grens van het land van uitvoer,
wanneer dit geschiedt door niet-ingezeten vervoerbedrijven (zie tabel 3.4,
voorbeelden 5 en 6). Voor de uitvoer van goederen wordt een fob-
waardering toegepast en al dergelijke vervoerdiensten worden daarom
beschouwd als transacties tussen niet-ingezetenen, namelijk tussen een
niet-ingezeten vervoerbedrijf en een niet-ingezeten importeur. Dit geldt
ook indien deze vervoerdiensten in het kader van een cif-uitvoercontract
door de exporteur worden betaald.
3.145. De invoer in verband met rechtstreekse aankopen door ingezetenen in het
buitenland omvat alle goederen en diensten die ingezetenen tijdens
zakelijke of privé-reizen in het buitenland hebben gekocht. Er moeten
twee categorieën worden onderscheiden, die om een verschillende
behandeling vragen:
a) uitgaven van personen op zakenreis worden geregistreerd als
intermediair verbruik;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 95
▼B
b) uitgaven van reizigers tijdens privé-reizen worden geregistreerd als
consumptieve bestedingen van huishoudens.
3.146. De in- en uitvoer van diensten wordt geregistreerd op het moment dat de
diensten worden verleend, wat meestal samenvalt met het moment dat zij
worden geproduceerd. De invoer van diensten moet worden gewaardeerd
tegen aankoopprijzen en de uitvoer van diensten tegen basisprijzen.
Tabel 3.4 — Behandeling van het vervoer van uitgevoerde goederen
Toelichting op de tabel: Het eerste deel van de tabel laat zien dat er zes
mogelijkheden van vervoer van uitgevoerde goederen zijn. Enerzijds kan
er onderscheid worden gemaakt naar het al dan niet ingezetene zijn van de
vervoerder. Anderzijds is het afhankelijk van de plaats waar het vervoer
plaatsvindt: van een plaats op het grondgebied van het land van uitvoer
naar de grens van het land van uitvoer, van de grens van het land van
uitvoer naar de grens van het land van invoer of van de grens van het land
van invoer naar een plaats in het land van invoer. In het tweede deel van
de tabel wordt voor elk van de zes mogelijkheden aangegeven of zij
geregistreerd moeten worden als uitvoer van goederen, uitvoer van
diensten, invoer van goederen of invoer van diensten.
Grondgebied van het betrokken
landGrondgebied van tussenliggende
landenGrondgebied van het land van
invoer
1. ingezeten vervoerbedrijf
⇒2. ingezeten vervoerbedrijf
⇒3. ingezeten vervoerbedrijf
⇒
4. niet-ingezeten vervoerbe-
drijf⇒5. niet-ingezeten vervoer-
bedrijf⇒6. niet-ingezeten vervoerbe-
drijf⇒
Uitvoer van goederen
(fob)Uitvoer van dienstenInvoer van goederen
(cif/fob)Invoer van diensten
1X — — —
2— X — —
3— X — —
4X — — X5 ————
6 ————
Tabel 3.5 — Behandeling van het vervoer van ingevoerde goederen
Toelichting op de tabel: Het eerste deel van de tabel laat zien dat er zes
mogelijkheden van vervoer van ingevoerde goederen zijn. Enerzijds kan
er onderscheid worden gemaakt naar het al dan niet ingezetene zijn van de
vervoerder. Anderzijds is het afhankelijk van de plaats waar het vervoer
plaatsvindt: van een plaats op het grondgebied van het land van uitvoer
naar de grens van het land van uitvoer, van de grens van het land van
uitvoer naar de grens van het land van invoer of van de grens van het land
van invoer naar een plaats in het land van invoer. In het tweede deel van
de tabel wordt voor elk van de zes mogelijkheden aangegeven of zij
geregistreerd moeten worden als invoer van goederen, invoer van
diensten, uitvoer van goederen of uitvoer van diensten. In sommige
gevallen (voorbeelden 2 en 5) is de registratie afhankelijk van de
waarderingsregel die is toegepast op de ingevoerde goederen.
Grondgebied van het betrokken
landGrondgebied van tussenliggende
landenGrondgebied van het land van
invoer
1. ingezeten vervoerbedrijf
⇐2. ingezeten vervoerbedrijf
⇐3. ingezeten vervoerbedrijf
⇐
4. niet-ingezeten vervoerbe-
drijf⇐5. niet-ingezeten vervoer-
bedrijf⇐6. niet-ingezeten vervoerbe-
drijf⇐1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 96
▼B
Waardering van
ingevoerde
goederenInvoer van
goederenInvoer van dien-
stenUitvoer van
goederen (fob)Uitvoer van
diensten
1 cif/fob — — — —
2 fob — — — —
cif X — — X
3 cif/fob X — — X
4 cif/fob — X — —
5 fob — X — —
cif X — — —
6 cif/fob X — — —
De overgang van een cif- naar een fob-waardering van ingevoerde
goederen bestaat uit:
a) een cif/fob-correctie, d.w.z. van 2 cif naar 2 fob (waardoor de totale in-
en uitvoer vermindert);
b) een cif/fob-herclassificatie, d.w.z. van 5 cif naar 5 fob (waardoor de
totale in- en uitvoer ongewijzigd blijft).
TRANSACTIES IN GEBRUIKTE GOEDEREN
3.147. Definitie: Gebruikte goederen zijn goederen die al een gebruiker hebben
gehad (met uitzondering van voorraden).
3.148. Tot de gebruikte goederen behoren:
a) bestaande gebouwen en andere vaste activa die door een producerende
eenheid aan andere eenheden worden verkocht:
(1) om als zodanig opnieuw te worden gebruikt;
(2) om te worden gesloopt; de produkten die hierbij ontstaan, worden
gewoonlijk grondstoffen (b.v. schroot) voor de produktie van
nieuwe goederen (b.v. staal);
b) kostbaarheden die door de ene eenheid aan een andere worden
verkocht;
c) gebruikte duurzame consumptiegoederen die door huishoudens of door
de militaire autoriteiten aan andere eenheden worden verkocht:
(1) om als zodanig opnieuw te worden gebruikt;
(2) om te worden gesloopt en in sloopmateriaal te worden omgezet;
d) gebruikte niet-duurzame goederen (b.v. papierafval, lompen, oude
kleding, lege flessen) die door ongeacht welke eenheid worden
verkocht om hetzij opnieuw te worden gebruikt hetzij als grondstof te
worden gebruikt voor de vervaardiging van nieuwe goederen
(gerecupereerde goederen).
3.149. De overdracht van gebruikte goederen wordt geregistreerd als een
negatieve uitgave (aankoop) voor de verkoper en een positieve uitgave
(aankoop) voor de koper.
3.150. Dit heeft een aantal gevolgen:
a) wanneer de verkoop van gebruikte vaste activa of kostbaarheden
plaatsvindt tussen twee ingezeten producenten, compenseren de voor
de bruto-investeringen in vaste activa geregistreerde positieve en
negatieve waarden elkaar op het niveau van de totale economie, met
uitzondering evenwel van de kosten van de eigendomsoverdracht;
b) wanneer bestaande onroerende vaste activa (b.v. gebouwen) aan een
niet-ingezetene worden verkocht, wordt de niet-ingezetene volgens
afspraak behandeld als koper van financiële activa — in casu overige
deelnemingen in een fictieve ingezeten eenheid. Deze fictieve
ingezeten eenheid wordt dan geacht de vaste activa te kopen, zodat
de koop en verkoop van de vaste activa tussen ingezetenen plaatsvindt;
c) wanneer gebruikte roerende vaste activa, zoals schepen of vliegtuigen,
worden uitgevoerd, wordt niet elders in de economie een positieve
bruto-investering in vaste activa geregistreerd om de negatieve bruto-
investering in vaste activa van de verkoper te compenseren;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 97
▼B
d) bepaalde duurzame goederen, zoals voertuigen, kunnen als vaste activa
of als duurzame consumptiegoederen worden geclassificeerd naar
gelang van de eigenaar en het doel waarvoor ze worden gebruikt.
Indien de eigendom van een dergelijk goed door een onderneming
voor consumptie aan een huishouden wordt overgedragen, wordt voor
de onderneming een negatieve bruto-investering in vaste activa
geregistreerd en voor het huishouden positieve consumptieve beste-
dingen. In het minder vaak voorkomende geval dat de eigendom van
een dergelijk goed door een huishouden wordt overgedragen aan een
onderneming, moeten voor het huishouden negatieve consumptieve
bestedingen worden geregistreerd en voor de onderneming positieve
bruto-investeringen in vaste activa;
e) transacties in bestaande kostbaarheden moeten worden geregistreerd
als de aankoop van een kostbaarheid (positieve bruto-investeringen)
door de koper en de verkoop van een kostbaarheid (negatieve bruto-
investeringen) door de verkoper. Bij een transactie met het buitenlandmoet de invoer of uitvoer van een goed worden geregistreerd (zie punt
3.125). De verkoop van een kostbaarheid door een huishouden moet
niet als negatieve consumptieve bestedingen worden geregistreerd;
f) wanneer gebruikte duurzame militaire goederen door de overheid aan
het buitenland worden verkocht, moet deze verkoop worden geregi-
streerd als een uitvoer van goederen en als negatief intermediair
verbruik (en negatieve consumptie) door de overheid.
3.151. Voor de verkoopkosten van de vroegere eigenaar (kosten van de
eigendomsoverdracht) moeten waarderingsverschillen worden geregi-
streerd. Op deze wijze moet ook het nog niet als verbruik van vaste
activa afgeschreven deel van zijn oorspronkelijke verwervingskosten
worden geregistreerd.
3.152. Transacties in gebruikte goederen moeten worden geregistreerd op het
moment van de eigendomsoverdracht. De waarderingsregels die moeten
worden toegepast, zijn gelijk aan die voor de soort(en) transacties in de
betrokken produkten.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 98
▼B
HOOFDSTUK 4
VERDELINGSTRANSACTIES
4.01. Definitie: Verdelingstransacties zijn enerzijds transacties waarbij de
door het produktieproces gegenereerde toegevoegde waarde
wordt verdeeld over arbeid, kapitaal en overheid, en
anderzijds transacties met betrekking tot de herverdeling van
inkomen en vermogen.
Het systeem maakt onderscheid tussen inkomens- en kapitaalover-
drachten; bij laatstgenoemde overdrachten worden de besparingen of het
vermogen herverdeeld en niet het inkomen.
BELONING VAN WERKNEMERS (D.1)
4.02. Definitie: De beloning van werknemers (D.1) omvat de totale vergoe-
ding, in geld of in natura, die door een werkgever aan een
werknemer verschuldigd is voor de arbeid die tijdens de
verslagperiode is verricht.
De beloning van werknemers wordt ingedeeld in:
a) lonen (D.11):
— lonen in geld en lonen in natura;
b) sociale premies t.l.v. werkgevers (D.12):
— werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.121) en toegere-
kende sociale premies t.l.v. werkgevers (D.122).
LONEN (D.11)
Lonen in geld
4.03. De lonen in geld omvatten de ten laste van de werknemer komende
sociale premies, loonbelasting enz., ook indien deze door de werkgever
worden ingehouden en ten behoeve van de werknemer rechtstreeks aan
socialeverzekeringsregelingen, belastingdienst enz. worden betaald.
De lonen in geld bestaan uit:
a) periodiek verschuldigde basislonen;
b) toeslagen voor overwerk, nachtdienst, werk in het weekend, werk
onder onaangename of gevaarlijke omstandigheden;
c) toeslagen voor kosten van levensonderhoud en ontheemdingstoeslagen;
d) produktiviteitspremies, winstuitkeringen, kerst- en nieuwjaarsgratifi-
caties met uitzondering van sociale uitkeringen aan werknemers (zie
punt 4.07c), „dertiende en veertiende maand” (jaarlijkse extra uitke-
ring);
e) vergoedingen voor het woon-werkverkeer, met uitzondering van
vergoedingen voor of terugbetalingen van reis-, verblijf-, verhuis- en
representatiekosten die werknemers in het kader van de uitoefening
van hun werkzaamheden maken (zie punt 4.07a);
f) beloning voor niet-gewerkte officiële feestdagen, betaalde vakantie;
g) aan werknemers betaalde commissies, fooien, presentiegelden en
honoraria;
h) incidentele premies of andere bijzondere betalingen die samenhangen
met het algemene resultaat van de onderneming in het kader van
stimuleringsprogramma's;
i) uitkeringen van werkgevers aan hun werknemers in het kader van
spaarregelingen;
j) bijzondere uitkeringen aan werknemers die de onderneming verlaten,
die niet zijn vastgelegd in een collectieve arbeidsovereenkomst;
k) huisvestingstoelagen die door werkgevers aan hun werknemers worden
uitbetaald.
Lonen in natura
4.04. Definitie: De lonen in natura omvatten goederen en diensten of andere
voordelen die gratis of tegen gereduceerde prijzen door
werkgevers worden verstrekt en waarvan de werknemers in
hun eigen tijd en naar eigen goeddunken gebruik kunnen
maken ter bevrediging van hun behoeften of die van de andere
leden van hun huishouden. Dergelijke goederen en diensten of1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 99
▼B
andere voordelen zijn niet noodzakelijk voor het produktie-
proces van de werkgever. Voor werknemers vormen lonen in
natura een aanvullend inkomen: zij zouden een marktprijs
hebben moeten betalen indien zij dergelijke goederen of
diensten zelf hadden gekocht.
4.05. De meest gebruikelijke vormen van lonen in natura zijn:
a) maaltijden en dranken, inclusief die tijdens zakenreizen (omdat zij
anders ook zouden worden genuttigd), met uitzondering van speciale
maaltijden of dranken in verband met uitzonderlijke werkomstandig-
heden. Gratis verstrekkingen (b.v. via maaltijdbonnen) en
prijsreducties in gesubsidieerde kantines moeten worden opgenomen
bij lonen in natura;
b) woon- of accommodatiediensten, in eigen beheer verzorgd of van
derden gekocht, ten behoeve van alle leden van het huishouden
waartoe de werknemer behoort;
c) uniformen of andere speciale kleding die werknemers niet alleen op
het werk, maar ook regelmatig buiten de werkplek dragen;
d) diensten met betrekking tot vervoermiddelen of andere duurzame
consumptiegoederen die voor privé-gebruik beschikbaar worden
gesteld aan de werknemers;
e) goederen en diensten die in het eigen produktieproces van de
werkgever worden geproduceerd, zoals vrij reizen voor werknemers
bij spoorweg- of luchtvaartmaatschappijen, gratis steenkool voor
mijnwerkers of gratis voedsel voor werknemers in de landbouw;
f) sport-, vrijetijds- of vakantiefaciliteiten voor werknemers en hun
gezinnen;
g) vervoer naar en van het werk, behalve wanneer dit tijdens werktijd
plaatsvindt; het ter beschikking stellen van parkeerplaatsen;
h) kinderopvangverblijven voor de kinderen van werknemers;
i) betalingen van werkgevers aan ondernemingsraden of soortgelijke
organen;
j) gratis aan werknemers verstrekte aandelen;
k) tot het loon in natura kan ook behoren de waarde van door werkgevers
gederfde rente wanneer zij leningen tegen een gereduceerd tarief of
zelfs renteloos aan werknemers verstrekken. De waarde kan worden
geraamd als het bedrag dat de werknemer zou moeten betalen indien
de gemiddelde hypotheekrente (bij de aanschaf van een huis) of de
gemiddelde rente voor een consumptief krediet (bij de aanschaf van
andere goederen en diensten) in rekening zou worden gebracht,
verminderd met het bedrag van de werkelijk betaalde rente. Een
toegerekende betaling door de werknemer wordt in de primaire
inkomensverdelingsrekening teruggeleid naar de werkgever (omlei-
ding).
4.06. Goederen en diensten, of andere vormen van loon in natura, moeten
worden gewaardeerd tegen de basisprijs indien zij worden geproduceerd
door de werkgever, en tegen de aankoopprijs indien de werkgever ze heeft
aangeschaft (d.w.z. de werkelijk door de werkgever betaalde prijs).
Bij gratis verstrekking wordt de totale waarde van de lonen in natura
berekend aan de hand van de basisprijzen (of aankoopprijzen indien de
werkgever ze heeft aangeschaft) van de desbetreffende goederen en
diensten of andere voordelen.
Bij verstrekking tegen lagere prijzen wordt de waarde ervan bepaald als
het verschil tussen het bedrag berekend op de hierboven aangegeven wijze
en het door de werknemer betaalde bedrag.
4.07. De lonen omvatten niet:
a) uitgaven van werkgevers die zowel aan henzelf als aan hun
werknemers ten goede komen, omdat ze noodzakelijk zijn voor het
produktieproces;
(1) toelagen voor of vergoedingen van reis-, verblijf-, verhuis- en
representatiekosten die werknemers in het kader van de uitoefe-
ning van hun werk maken;
(2) uitgaven ter veraangenaming van de werkomgeving, voor medisch
onderzoek dat nodig is wegens de aard van het werk, voor
verstrekking van werkkleding die uitsluitend of hoofdzakelijk op
het werk wordt gedragen;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 100
▼B
(3) uitgaven voor accommodatie op de werkplek die niet kan worden
benut door de huishoudens waartoe de werknemers behoren:
barakken, slaapzalen, hutten enz.;
(4) speciale maaltijden of dranken die wegens uitzonderlijke werk-
omstandigheden nodig zijn;
(5) toelagen aan werknemers ten behoeve van de aankoop van
gereedschap, materialen of speciale werkkleding die uitsluitend
of voornamelijk noodzakelijk zijn voor het werk, of het gedeelte
van hun loon dat werknemers krachtens hun arbeidsovereenkomst
verplicht zijn aan dergelijke aankopen te besteden.
Dergelijke uitgaven voor goederen en diensten, die werkgevers aan
hun werknemers moeten verstrekken om het in staat te stellen hun
werk naar behoren uit te voeren, worden beschouwd als intermediair
verbruik van de werkgever;
b) lonen die werkgevers tijdelijk aan hun werknemers doorbetalen bij
ziekte, zwangerschap, arbeidsongeval, invaliditeit, ontslag enz. Derge-
lijke betalingen worden beschouwd als uitkeringen sociale verzekering
rechtstreeks door werkgevers (D.623), en worden opgenomen onder de
toegerekende sociale premies t.l.v. werkgevers (D.122);
c) andere uitkeringen sociale verzekering rechtstreeks door werkgevers,
in de vorm van kinder-, partner- en gezinstoelagen, vergoedingen voor
onderwijs of andere vergoedingen met betrekking tot van de
werknemer afhankelijke personen en in de vorm van gratis medische
diensten (met uitzondering van medisch onderzoek dat nodig is wegens
de aard van het werk) aan werknemers en hun gezinnen;
d) belastingen ten laste van de werkgever over de loonsom of het aantal
werknemers. Dergelijke belastingen worden beschouwd als niet-
produktgebonden belastingen op produktie.
SOCIALE PREMIES TEN LASTE VAN WERKGEVERS (D.12)
4.08. Een bedrag gelijk aan de waarde van de sociale premies die ten laste van
werkgevers komen om het recht van hun werknemers op sociale
uitkeringen te waarborgen, moet worden opgenomen als beloning van
werknemers. Bij de sociale premies ten laste van werkgevers kan het om
werkelijke of toegerekende premies gaan.
Werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.121)
4.09. Definitie: De werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.121) zijn
de bedragen die werkgevers ten behoeve van hun werknemers
betalen aan de verzekeraars (wettelijke-sociale-verzekerings-
instellingen en particuliere verzekeringsregelingen met
fondsvorming). Deze betalingen betreffen de wettelijke, de
op collectieve arbeidsovereenkomsten berustende, de contrac-
tuele en de vrijwillige premies voor verzekering tegen sociale
risico's en behoeften (zie punt 4.92a).
Hoewel de werkgeverspremies rechtstreeks door de werkgevers aan de
verzekeraars worden betaald, worden zij beschouwd als een bestanddeel
van de beloning van de werknemers, dat door hen vervolgens aan de
verzekeraars wordt betaald.
Toegerekende sociale premies t.l.v. werkgevers (D.122)
4.10. Definitie: De toegerekende sociale premies t.l.v. werkgevers (D.122)
vertegenwoordigen de tegenwaarde van de sociale uitkeringen
(minus eventuele sociale premies t.l.v. werknemers) die
rechtstreeks door werkgevers aan hun werknemers of voor-
malige werknemers en andere rechthebbenden (1) worden
verstrekt, zonder tussenkomst van enige verzekeringsmaat-
schappij of zelfstandig pensioenfonds, en zonder de oprichting
van een speciaal fonds of een afzonderlijke voorziening voor
dit doel.
Het feit dat sommige sociale uitkeringen rechtstreeks door de werkgevers
worden verstrekt, en niet via een wettelijke-sociale-verzekeringsinstelling
of een andere verzekeraar, doet niets af aan hun karakter van sociale
uitkeringen. Omdat de kosten van deze uitkeringen voor de werkgever1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 101
(1) De toegerekende sociale premies t.l.v. werkgevers omvatten de tegenwaarde van de
lonen die de werkgevers tijdelijk doorbetalen bij ziekte, zwangerschap, arbeidsongeval,invaliditeit, ontslag enz. van hun werknemers, indien dat bedrag afzonderlijk kan worden
vastgesteld.
▼B
echter een gedeelte van de loonkosten vormen, moeten zij eveneens bij de
beloning van de werknemers worden opgenomen.
4.11. In de sectorrekeningen komen de uitgaven voor rechtstreekse sociale
uitkeringen eerst voor onder de bestedingen in de inkomensvormings-
rekening, namelijk als bestanddeel van de beloning van werknemers, en
daarna onder de bestedingen in de secundaire inkomensverdelings-
rekening, namelijk als sociale uitkeringen. Om laatstgenoemde rekening
in evenwicht te brengen wordt aangenomen dat de huishoudens van de
werknemers aan de sectoren waartoe hun werkgevers behoren, de
toegerekende sociale premies t.l.v. werkgevers betalen die (samen met
de eventuele sociale premies t.l.v. werknemers) de financiering vormen
van de rechtstreekse sociale uitkeringen die de werkgevers hun
verstrekken. Deze fictieve kringloop is analoog aan die bij de werkelijke
sociale premies t.l.v. werkgevers, die eveneens via de rekeningen van de
huishoudens lopen en geacht worden door deze huishoudens aan de
verzekeraars te worden betaald.
Voor de waardering van de toegerekende sociale premies t.l.v. werk-
gevers, waarvan het bedrag niet noodzakelijkerwijs samenvalt met dat van
de rechtstreekse sociale uitkeringen, zij verwezen naar rubriek D.612.
4.12. Moment van registratie van de beloning van werknemers:
a) de lonen (D.11) worden geregistreerd in het tijdvak dat de arbeid is
verricht. Incidentele premies of andere bijzondere uitkeringen als „13e
maand” enz., worden echter geregistreerd op het moment dat ze
verschuldigd zijn;
b) de werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.121) worden
geregistreerd in het tijdvak dat de arbeid is verricht;
c) de toegerekende sociale premies t.l.v. werkgevers (D.122):
(1) die de tegenwaarde vormen van verplichte rechtstreekse sociale-
verzekeringsuitkeringen, worden geregistreerd in het tijdvak dat de
arbeid is verricht;
(2) die de tegenwaarde vormen van vrijwillige rechtstreekse sociale-
verzekeringsuitkeringen, worden geregistreerd op het moment dat
deze uitkeringen worden verstrekt.
4.13. Bij de beloning van werknemers kan het gaan om:
a) de beloning van ingezeten werknemers door ingezeten werkgevers;
b) de beloning van ingezeten werknemers door niet-ingezeten werk-
gevers;
c) de beloning van niet-ingezeten werknemers door ingezeten werk-
gevers.
In het ESR worden deze verschillende elementen als volgt opgenomen:(1) de beloning van ingezeten en niet-ingezeten werknemers door
ingezeten werkgevers omvat de elementen a) en c) en verschijnt
onder de bestedingen in de inkomensvormingsrekening van de
sectoren en bedrijfstakken waartoe de werkgevers behoren;
(2) de beloning van ingezeten werknemers door ingezeten en niet-
ingezeten werkgevers omvat de elementen a) en b) en verschijnt onder
de middelen in de rekening voor bestemming van primaire inkomens
van de huishoudens;
(3) element b), de beloning van ingezeten werknemers door niet-
ingezeten werkgevers, verschijnt onder de bestedingen in de rekening
voor inkomenstransacties van het buitenland;
(4) element c), de beloning van niet-ingezeten werknemers door
ingezeten werkgevers, verschijnt onder de middelen in de rekening
voor inkomenstransacties van het buitenland.
BELASTINGEN OP PRODUKTIE EN INVOER (D.2)
4.14. Definitie: De belastingen op produktie en invoer (D.2) zijn verplichte
betalingen om niet, in geld of in natura, die door de overheid
of door de Instellingen van de Europese Unie worden
opgelegd in verband met de produktie of de invoer van
goederen en diensten, het in dienst hebben van arbeids-
krachten en de eigendom of het gebruik van grond, gebouwen
of andere activa die in het produktieproces worden aange-
wend. Deze belastingen zijn verschuldigd ongeacht of er winst
wordt gemaakt.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 102
▼B
4.15. De belastingen op produktie en invoer kunnen worden ingedeeld in:
a) produktgebonden belastingen (D.21):
(1) belasting over de toegevoegde waarde (BTW) (D.211);
(2) belastingen op invoer (exclusief BTW) (D.212):
— invoerrechten (D.2121);
— overige belastingen op invoer (D.2122);
(3) overige produktgebonden belastingen (D.214);
b) niet-produktgebonden belastingen op produkten (D.29).
PRODUKTGEBONDEN BELASTINGEN (D.21)
4.16. Definitie: Produktgebonden belastingen (D.21) zijn belastingen die
moeten worden betaald per eenheid van een goed of dienst
die is geproduceerd of verhandeld. De belasting kan een
bepaald bedrag per kwantitatieve eenheid van een goed of een
dienst zijn, of worden berekend als een bepaald percentage
van de prijs per eenheid of van de waarde van de
geproduceerde of verhandelde goederen en diensten. Als
algemeen principe geldt dat belastingen die feitelijk worden
geheven op een produkt, ongeacht de institutionele eenheid
die deze belastingen betaalt, moeten worden opgenomen
onder de produktgebonden belastingen, tenzij zij specifiek in
een andere rubriek zijn opgenomen.
Belasting over de toegevoegde waarde (BTW) (D.211)
4.17. Definitie: De belasting over de toegevoegde waarde (BTW) is een
belasting op goederen of diensten, die op de verschillende
momenten van levering door ondernemingen wordt geïnd en
uiteindelijk volledig ten laste komt van de eindgebruikers.
De rubriek „Belasting over de toegevoegde waarde” (D.211) omvat de
belasting over de toegevoegde waarde die door de overheid wordt
geheven en die geldt voor binnenlandse en ingevoerde produkten. In
voorkomend geval vallen hieronder eveneens andere aftrekbare belas-
tingen die op grond van soortgelijke regels als voor de BTW worden
geheven; gemakshalve worden al deze belastingen hierna „BTW”
genoemd.
Producenten behoeven alleen het verschil te betalen tussen de BTW op
hun verkopen en de BTW op hun aankopen ten behoeve van hun eigen
intermediair verbruik of bruto-investeringen in vaste activa.
De BTW wordt netto geregistreerd, zodat:
a) de output en de invoer van goederen en diensten worden gewaardeerd
exclusief de in rekening gebrachte BTW;
b) de aankoop van goederen en diensten wordt gewaardeerd inclusief
niet-aftrekbare BTW. De BTW wordt toegerekend aan de kopers, niet
de verkopers, en wel alleen aan de kopers die de BTW niet kunnen
aftrekken. Het grootste gedeelte van de BTW wordt derhalve in het
systeem geregistreerd als zijnde betaald over het finaal gebruik,
voornamelijk over de consumptie door huishoudens. Een deel van de
BTW kan echter worden betaald door ondernemingen, voornamelijk
degene die zijn vrijgesteld van BTW-heffing op hun verkopen.
Voor de totale economie is de BTW gelijk aan het verschil tussen de
totale in rekening gebrachte BTW en de totale aftrekbare BTW (zie punt
4.27).
Belastingen op invoer (exclusief BTW) (D.212)
4.18. Definitie: De belastingen op invoer (exclusief BTW) (D.212) omvatten
de verplichte betalingen die door de overheid of door deInstellingen van de Europese Unie worden geheven op
ingevoerde goederen, exclusief de BTW, teneinde deze
goederen vrij te maken voor verkeer in het economisch
gebied, alsmede op diensten aan ingezeten eenheden die
worden geleverd door niet-ingezeten eenheden.
Deze betalingen betreffen:
a) invoerrechten (D.2121), bestaande uit douanerechten of andere
invoerheffingen die overeenkomstig de douanerechten voor bepaalde1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 103
▼M4
▼B
▼B
goederen verschuldigd zijn wanneer deze binnenkomen in het
economisch gebied van het land van gebruik;
b) overige belastingen op invoer (D.2122):
Onder deze rubriek vallen:
(1) heffingen op ingevoerde landbouwprodukten;
(2) monetaire compenserende bedragen, geheven op ingevoerde
produkten;
(3) accijnzen en bijzondere belastingen op bepaalde ingevoerde
produkten, mits deze voor soortgelijke produkten van binnenlandse
oorsprong door de producerende branche zelf worden betaald;
(4) algemene verkoopbelastingen op de invoer van goederen en
diensten;
(5) belastingen op bepaalde diensten van niet-ingezeten onderne-
mingen geleverd aan in het economisch gebied gevestigde
eenheden;
(6) aan de Staat afgedragen winsten van overheidsondernemingen die
het monopolie bezitten op de invoer van bepaalde goederen of
diensten.
De nettobelastingen op invoer (exclusief BTW) worden verkregen door de
belastingen op invoer (exclusief BTW) (D.212) te verminderen met de
subsidies op invoer (D.311).
Overige produktgebonden belastingen (D.214)
4.19. Definitie: De overige produktgebonden belastingen (D.214) zijn de
belastingen op goederen en diensten die verschuldigd zijn als
gevolg van de produktie, uitvoer, verkoop, overdracht, lease
of levering van die goederen en diensten, of als gevolg van het
gebruik ervan voor eigen consumptie of investeringen in eigen
beheer.
4.20. Onder deze rubriek vallen met name:
a) accijnzen en verbruiksbelastingen (met uitzondering van die welke zijn
opgenomen onder de belastingen op invoer);
b) zegelrechten op de verkoop van produkten als alcoholische dranken of
tabak en op officiële akten of cheques;
c) belastingen op financiële en kapitaaltransacties, te betalen bij de aan-
of verkoop van financiële en niet-financiële activa, inclusief wissel-
transacties. Zij moeten worden betaald bij eigendomsoverdracht van
grond of andere activa, behalve als er sprake is van kapitaal-
overdrachten (voornamelijk erfenissen en schenkingen). Zij worden
beschouwd als belastingen op de diensten van intermediairs;
d) belastingen op de registratie van voertuigen;
e) vermakelijkheidsbelastingen;
f) belastingen op loterijen, kansspelen en weddenschappen voor zover ze
niet drukken op de spelwinst;
g) belastingen op verzekeringspremies;h) andere belastingen op specifieke diensten: hotels of andere accomo-
datie, woondiensten, restaurants, vervoer, communicatie, reclame;
i) algemene belastingen op verkopen, alsmede omzetbelastingen (met
uitzondering van de BTW): het betreft belastingen op groot- en
detailhandelsverkopen, aankoopbelastingen;
j) winsten van fiscale monopolies die aan de Staat worden afgedragen,
met uitzondering van die van ondernemingen die het monopolie
bezitten op de invoer van bepaalde goederen of diensten (opgenomen
onder D.2122).
Fiscale monopolies zijn overheidsondernemingen die het wettige
monopolie hebben gekregen over de produktie of distributie van een
bepaald soort goederen of diensten om inkomsten te genereren en niet
ter bevordering van het economisch of sociaal beleid. Wanneer een
overheidsonderneming het monopolie heeft gekregen als gevolg van
weloverwogen economisch of sociaal beleid vanwege de bijzondere
aard van de goederen, diensten of produktietechnologie — bij
voorbeeld waterleidings- en energiebedrijven, postkantoren en tele-
communicatiebedrijven, de spoorwegen enz. —, dient het niet als een
fiscaal monopolie te worden beschouwd. Over het algemeen houden
fiscale monopolies zich in het bijzonder bezig met het produceren van
goederen of diensten die in andere landen zwaar belast kunnen zijn; zij1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 104
▼B
zijn vooral gericht op de produktie van bepaalde consumentengoederen
(alcoholische dranken, tabak, lucifers enz.) of brandstoffen;
k) uitvoerrechten en monetaire compenserende bedragen die bij uitvoer
worden geheven.
4.21. De netto produktgebonden belastingen worden verkregen door de
produktgebonden belastingen (D.21) te verminderen met de produktge-
bonden subsidies (D.31).
NIET-PRODUKTGEBONDEN BELASTINGEN OP PRODUKTIE (D.29)
4.22. Definitie: De niet-produktgebonden belastingen op produktie (D.29)
omvatten alle belastingen die ondernemingen moeten betalen
voor hun produktieactiviteit, ongeacht de hoeveelheid of de
waarde van de geproduceerde of verkochte goederen en
diensten.
Het betreft belastingen op grond, vaste activa of werknemers die bij het
produktieproces zijn betrokken, dan wel belastingen op bepaalde
activiteiten of transacties.
4.23. De niet-produktgebonden belastingen op produktie (D.29) omvatten in het
bijzonder:
a) belastingen op eigendom of gebruik van grond of bouwwerken die
door ondernemingen in het produktieproces worden gebruikt (incl.
bewoners van een eigen huis);
b) belastingen op het gebruik van vaste activa (vervoermiddelen,
machines en werktuigen) voor produktiedoeleinden, ongeacht of de
gebruiker deze activa in eigendom heeft of dat deze worden gehuurd;
c) belastingen over de totale loonsom en over het aantal werknemers;
d) belastingen op internationale transacties (buitenlandse reizen, buiten-
landse betalingsopdrachten of soortgelijke transacties met niet-
ingezetenen) voor produktiedoeleinden;
e) belastingen die ondernemingen betalen voor het verkrijgen van
bedrijfs- en beroepsvergunningen, indien deze automatisch worden
afgegeven na betaling van de verschuldigde bedragen. Indien de
overheid echter als voorwaarde voor de toekenning van een dergelijke
vergunning onderzoek verricht naar de geschiktheid of veiligheid van
de bedrijfsgebouwen, naar de betrouwbaarheid of veiligheid van de
uitrusting, naar de deskundigheid van de betrokken werknemers of
naar de kwaliteit of het niveau van de geproduceerde goederen of
diensten, dan worden de betalingen gezien als aankoop van geleverde
diensten, tenzij de voor de vergunningen in rekening gebrachte
bedragen in geen enkele verhouding staan tot de kosten van het door
de overheid verrichte onderzoek;
f) milieuheffingen op produktieactiviteiten. Het gaat hier om heffingen
op de uitstoot of lozing in het milieu van schadelijke gassen,
vloeistoffen of andere schadelijke substanties. Hiertoe behoren geen
betalingen voor het verzamelen en verwijderen van afvalstoffen of
schadelijke substanties door de overheid; dergelijke betalingen behoren
tot het intermediair verbruik van ondernemingen;
g) ondercompensatie van BTW als gevolg van het forfaitaire stelsel dat in
de landbouw vaak van toepassing is.
4.24. Onder deze rubriek vallen geen belastingen op het persoonlijk gebruik van
voertuigen enz. door huishoudens; die worden geboekt onder belastingen
op inkomen, vermogen enz.
BELASTINGEN OP PRODUKTIE EN INVOER, BETAALD AAN DE
INSTELLINGEN VAN DE EUROPESE UNIE
4.25. De belastingen op produktie en invoer, betaald aan de Instellingen van de
Europese Unie, omvatten in het bijzonder:
a) belastingen die rechtstreeks door ingezeten produktie-eenheden aan
Instellingen van de Europese Unie worden betaald (EGKS-heffingen
op de mijnbouw en de ijzer- en staalindustrie);
b) door de nationale overheid geïnde belastingen ten behoeve van de
Instellingen van de Europese Unie, namelijk:
(1) ontvangsten op grond van het gemeenschappelijk landbouwbeleid:
heffingen op ingevoerde landbouwprodukten, monetaire compen-
serende bedragen bij de in- en uitvoer, produktieheffingen op
suiker, belasting op isoglucose en medeverantwoordelijkheids-
heffingen op melk en granen;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 105
▼B
(2) ontvangsten op grond van de handel met derde landen: douane-
rechten op basis van het geïntegreerde tarief van de Europese Unie
(Taric);
(3) BTW-inkomsten in iedere Lid-Staat.
4.26. Registratie van belastingen op produktie en invoer: belastingen op
produktie en invoer worden geregistreerd op het moment dat zich
activiteiten, transacties of andere gebeurtenissen voordoen die verplichten
tot het betalen van belastingen.
4.27. Sommige economische activiteiten, transacties of gebeurtenissen op grond
waarvan de betrokken eenheden onder de geldende belastingwetgeving
belasting zouden moeten betalen, ontsnappen echter voortdurend aan de
aandacht van de belastingdienst. Het is niet realistisch als wordt
aangenomen dat dergelijke activiteiten, transacties of gebeurtenissen
vorderingen of schulden genereren in de vorm van nog te betalen of nog te
ontvangen posten. Daarom worden in het systeem alleen de verschuldigde
bedragen opgenomen die kunnen worden ontleend aan belastingaanslagen
of -aangiften of aan andere instrumenten die duidelijke betalingsver-
plichtingen vormen voor belastingbetalers. Het ESR rekent geen
ontbrekende belastingen toe die niet door belastingaanslagen zijn
opgelegd.
De in de rekeningen geregistreerde bedragen aan belastingen kunnen
worden ontleend aan twee bronnen: kohiers en aangiften, of kasgegevens.
a) Worden bedragen uit kohiers en aangiften gebruikt, dan wordt op die
bedragen een coëfficiënt toegepast, teneinde rekening te kunnen
houden met nooit geïnde bedragen uit kohiers en aangiften. Als
alternatieve handelwijze kan een kapitaaloverdracht naar de betrokken
sectoren worden geregistreerd, waarvan het bedrag overeenkomt met
de bedoelde aanpassing. De hoogte van de coëfficiënten wordt
vastgesteld op basis van de opgedane ervaringen en de huidige
verwachtingen met betrekking tot de geraamde niet-geïnde bedragen
uit kohiers en aangiften. Zij zijn specifiek voor de verschillende
soorten belastingen.
b) Worden kasgegevens als bron gebruikt, dan wordt een correctie in de
tijd toegepast om ervoor te zorgen dat de bedragen worden
toegerekend aan de periode waarin de activiteit die tot de belasting-
plicht heeft geleid, heeft plaatsgevonden. Deze correctie kan worden
gebaseerd op het gemidelde tijdsverloop tussen deze activiteit en de
inning van het bedrag.
4.28. Het totaalbedrag van de te registreren belastingen omvat alle rente die in
rekening is gebracht voor achterstallige betalingen van verschuldigde
belastingen en alle boetes die door de belastingdienst zijn opgelegd,
indien het niet mogelijk is deze rente en boetes gescheiden van de
belastingen te registreren; het omvat tevens de kosten die ten laste van de
belastingbetaler kunnen worden gebracht in verband met de inning of het
verhaal van uitstaande belastingbedragen. Anderzijds wordt het totaal-
bedrag verminderd met het bedrag van alle belastingverlichtingen die de
overheid toestaat op grond van haar economisch beleid, alsmede met het
bedrag van alle belastingrestituties als gevolg van teveel betaalde
bedragen.
4.29. In het rekeningenstelsel komen de belastingen op produktie en invoer
(D.2) voor onder de:
a) bestedingen in de inkomensvormingsrekening van de totale economie;
b) middelen in de rekening voor bestemming van primaire inkomens van
de sector overheid en in de rekening voor inkomenstransacties van het
buitenland.
Produktgebonden belastingen worden als middelen geregistreerd in de
goederen- en dienstenrekening van de totale economie. Hierdoor kunnen
de middelen op de goederen- en dienstenrekening — gewaardeerd
exclusief de produktgebonden belastingen — in evenwicht worden
gebracht met de bestedingen, waarvan de waarde inclusief deze
belastingen is vastgesteld.
De niet-produktgebonden belastingen op produktie (D.29) komen voor
onder de bestedingen in de inkomensvormingsrekening van de bedrijfs-
takken of sectoren die deze belastingen verschuldigd zijn.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 106
▼M4
▼B
▼B
SUBSIDIES (D.3)
4.30. Definitie: Subsidies (D.3) zijn betalingen om niet die door de overheid
of de Instellingen van de Europese Unie worden gedaan aan
ingezeten (1) producenten, met het doel de produktieniveaus,
de prijzen of de beloning van de produktiefactoren te
beïnvloeden.
Overige niet-marktproducenten kunnen slechts niet-produkt-
gebonden subsidies ontvangen indien deze betalingen
gebaseerd zijn op algemene regelingen die zowel voor markt-
als voor niet-marktproducenten gelden. Volgens afspraak
worden geen produktgebonden subsidies toegerekend aan
overige niet-marktoutput (P.13).
4.31. De door de Instellingen van de Europese Unie toegekende subsidies
hebben alleen betrekking op rechtstreeks door hen verrichte inkomens-
overdrachten naar ingezeten produktie-eenheden.
4.32. Subsidies zijn ingedeeld in:
a) produktgebonden subsidies (D.31):
(1) subsidies op invoer (D.311);
(2) overige produktgebonden subsidies (D.319);
b) niet-produktgebonden subsidies (D.39).
PRODUKTGEBONDEN SUBSIDIES (D.31)
4.33. Definitie: Produktgebonden subsidies (D.31) worden uitgekeerd per
geproduceerde of ingevoerde eenheid van een goed of een
dienst. De subsidie kan een bepaald bedrag per kwantitatieve
eenheid van een goed of een dienst zijn, of worden berekend
als een bepaald percentage van de prijs per eenheid. Een
subsidie kan ook worden berekend als het verschil tussen een
bepaalde richtprijs en de prijs die een koper werkelijk op de
markt betaalt. Een produktgebonden subsidie wordt gewoon-
lijk uitgekeerd wanneer het produkt wordt gemaakt, verkocht
of ingevoerd. Volgens afspraak kunnen produktgebonden
subsidies alleen betrekking hebben op marktoutput (P.11) of
op output voor eigen finaal gebruik (P.12).
Subsidies op invoer (D.311)
4.34. Definitie: Subsidies op invoer (D.311) zijn subsidies op goederen en
diensten, die worden verleend wanneer de goederen de grens
passeren voor gebruik in het economisch gebied of wanneer
de diensten worden verleend aan ingezeten institutionele
eenheden. Hiertoe behoren ook verliezen van handelsorgani-
saties in handen van de overheid die, in het kader van een
gericht overheidsbeleid, tot taak hebben produkten van niet-
ingezetenen te kopen om deze vervolgens tegen lagere prijzen
te verkopen aan ingezetenen.
Overige produktgebonden subsidies (D.319)
4.35. De overige produktgebonden subsidies (D.319) betreffen:
a) subsidies voor in eigen land gebruikte produkten: dit zijn subsidies aan
ingezeten producenten met betrekking tot de produktie die binnen het
eigen economisch gebied wordt ge- of verbruikt;
b) verliezen van handelsorganisaties in handen van de overheid die, in het
kader van een gericht economisch of sociaal overheidsbeleid, tot taak
hebben produkten van ingezeten producenten te kopen om deze
vervolgens tegen lagere prijzen aan ingezetenen of niet-ingezetenen te
verkopen;
c) subsidies aan ondernemingen met rechtspersoonlijkheid en quasi-
vennootschappen in handen van de overheid ter compensatie van
voortdurende verliezen op hun produktieactiviteiten als gevolg van een
prijsstelling die in het kader van een gericht economisch en sociaal
(Europees) overheidsbeleid onder de gemiddelde produktiekosten ligt;
d) rechtstreekse uitvoersubsidies die direct aan ingezeten producenten
worden uitgekeerd wanneer de goederen het economisch gebied1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 107
(1) Door de Instellingen van de Europese Unie worden subsidies toegekend aan ingezeten
eenheden in de Gemeenschap.
▼B
verlaten of de diensten aan niet-ingezetenen worden geleverd — met
uitzondering van terugbetalingen bij de douane van reeds betaalde
produktgebonden belastingen en kwijtscheldingen van belastingen die
verschuldigd zouden zijn indien de goederen zouden worden verkocht
of gebruikt in het economisch gebied.
NIET-PRODUKTGEBONDEN SUBSIDIES (D.39)
4.36. Definitie: Niet-produktgebonden subsidies (D.39) zijn subsidies, met
uitzondering van produktgebonden subsidies, die ingezeten
produktie-eenheden kunnen ontvangen in het kader van hun
produktieactiviteiten.
Overige niet-marktproducenten kunnen voor hun overige niet-
marktoutput alleen niet-produktgebonden subsidies ontvangen
indien deze betalingen door de overheid gebaseerd zijn op
algemene regelingen die zowel voor markt- als niet-markt-
producenten gelden.
4.37. Tot deze rubriek behoren in het bijzonder:
a) subsidies op de loonsom of het aantal werknemers: het betreft
subsidies op de totale loonsom of het totaal aantal werknemers, dan
wel op het in dienst hebben van bepaalde categorieën personen, zoals
lichamelijk gehandicapten of langdurig werklozen, of subsidies op de
kosten van door ondernemingen georganiseerde of gefinancierde
opleidingsprogramma's;
b) milieusubsidies: subsidies die zijn bestemd voor een volledige of
gedeeltelijke dekking van de kosten van maatregelen om de lozing van
vervuilende stoffen in het milieu te beperken of te stoppen;
c) rentesubsidies aan ingezeten produktie-eenheden, ook al hebben zij de
stimulering van investeringen (1) ten doel. Deze subsidies vormen
immers inkomensoverdrachten om de exploitatielasten van de
producenten te verlichten. Zij worden geregistreerd als subsidies aan
de begunstigde producenten, ook al wordt het renteverschil in feite
rechtstreeks door de overheid uitgekeerd aan de kredietinstelling die de
lening heeft toegekend;
d) overcompensatie van de BTW als gevolg van het forfaitaire stelsel dat
in de landbouw vaak van toepassing is.
4.38. Niet als subsidies worden aangemerkt:
a) inkomensoverdrachten van de overheid aan huishoudens in hun
hoedanigheid van consument. Deze worden ofwel tot de sociale
uitkeringen, ofwel tot de overige inkomensoverdrachten n.e.g.
gerekend (D.75);
b) inkomensoverdrachten tussen overheidsinstellingen onderling als
producenten van niet-marktgoederen en -diensten, met uitzondering
van niet-produktgebonden subsidies (D.39). De betreffende inkomens-
overdrachten worden geregistreerd in de rubriek
inkomensoverdrachten binnen de overheid (D.73);
c) investeringsbijdragen (D.92);
d) buitengewone betalingen aan sociale-verzekeringsinstellingen, voor
zover deze betalingen bestemd zijn voor een verhoging van de
actuariële reserves van deze instellingen. Dergelijke betalingen worden
geregistreerd in de rubriek overige kapitaaloverdrachten (D.99);
e) overdrachten van de overheid aan niet-financiële vennootschappen en
quasi-vennootschappen ter dekking van geaccumuleerde verliezen van
verschillende boekjaren of van uitzonderlijke verliezen die aan
oorzaken buiten de onderneming zijn toe te schrijven, worden
geregistreerd in de rubriek overige kapitaaloverdrachten (D.99);
f) kwijtschelding van schulden van produktie-eenheden aan de overheid
(b.v. als gevolg van leningen van een overheidsinstelling aan een niet-
financiële onderneming in verband met exploitatieverliezen die de
onderneming verscheidene jaren achtereen heeft geleden). In het
algemeen worden dergelijke overdrachten in de rekeningen opge-
nomen onder overige kapitaaloverdrachten (D.99) (zie punt 4.165f);
g) betalingen van de overheid of het buitenland wegens schade aan of
verlies van kapitaalgoederen als gevolg van oorlogshandelingen,1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 108
(1) Wanneer echter een subsidie tegelijkertijd dient voor schuldaflossing en voor de betaling
van rente op het geleende kapitaal en het niet mogelijk is deze twee bestanddelen te
scheiden, wordt het gehele bedrag geregistreerd als investeringsbijdrage.
▼B
andere politieke gebeurtenissen of nationale rampen worden geregi-
streerd in de rubriek overige kapitaaloverdrachten (D.99);
h) aandelen en overige deelnemingen van de overheid in het kapitaal van
een onderneming worden opgenomen in de rubriek aandelen en
overige deelnemingen (AF.5);
i) betalingen door een overheidsinstelling die de verantwoordelijkheid op
zich heeft genomen voor abnormale pensioenlasten van een overheids-
onderneming. Dergelijke betalingen moeten worden geregistreerd in de
rubriek overige inkomensoverdrachten n.e.g. (D.75).
j) betalingen van de overheid aan marktproducenten als gehele of
gedeeltelijke vergoeding voor goederen en diensten die deze markt-
producenten in het kader van sociale risico's en behoeften (zie punt
4.84) rechtstreeks en individueel leveren aan huishoudens en waarop
deze huishoudens een bij wet vastgelegd recht hebben. De betalingen
behoren tot de individuele consumptieve bestedingen van de overheid
(P.31), de sociale uitkeringen in natura (D.631) en de werkelijke
individuele consumptie van huishoudens (P.41).
4.39. Moment van registratie: subsidies worden geregistreerd op het moment
dat de transactie of de gebeurtenis (produktieproces, verkoop, invoer enz.)
die aanleiding geeft tot de subsidie, plaatsvindt.
Bijzondere gevallen:
a) subsidies in de vorm van het verschil tussen de aankoopprijs en de
verkoopprijs die door een handelsorganisatie in handen van de
overheid in rekening wordt gebracht, worden geregistreerd op het
moment dat de goederen door de organisatie worden aangekocht,
indien de verkoopprijs op dat moment bekend is;
b) subsidies die zijn bedoeld als dekking van een door een producent
geleden verlies, worden geregistreerd op het moment dat de overheid
besluit het verlies te compenseren.
4.40. In het rekeningenstelsel komen de subsidies voor als:
a) negatieve bestedingen in de inkomensvormingsrekening van de totale
economie;
b) negatieve middelen in de rekening voor bestemming van primaire
inkomens van de overheidssector en de rekening voor inkomenstrans-
acties van het buitenland.
Produktgebonden subsidies worden geregistreerd als negatieve middelen
in de goederen- en dienstenrekening van de totale economie. Op deze
wijze kunnen de middelen op de goederen- en dienstenrekening in
evenwicht worden gebracht met de bestedingen.
De niet-produktgebonden subsidies (D.39) verschijnen als negatieve
bestedingen in de inkomensvormingsrekening van de bedrijfstakken of
sectoren die de subsidies ontvangen.
Gevolgen van een differentieel koersstelsel voor de belastingen op
produktie en invoer en de subsidies: meervoudige koersen worden niet
vaak toegepast tussen de Lid-Staten van de Europese Unie. In een
dergelijk stelsel worden:
a) impliciete belastingen op invoer behandeld als overige belastingen op
invoer (D.2122);
b) impliciete belastingen op uitvoer behandeld als overige produktge-
bonden belastingen (D.214);
c) impliciete subsidies op invoer behandeld als subsidies op invoer
(D.311);
d) impliciete uitvoersubsidies behandeld als overige produktgebonden
subsidies (D.319).
INKOMEN UIT VERMOGEN (D.4)
4.41. Definitie: Inkomen uit vermogen (D.4) is het inkomen dat de eigenaar
van een vordering of van materiële niet-geproduceerde activa
ontvangt in ruil voor het verstrekken van financiële middelen
of het ter beschikking stellen van de materiële niet-
geproduceerde activa aan een andere institutionele eenheid.
Inkomen uit vermogen wordt in het stelsel op onderstaande wijze
ingedeeld:
a) rente (D.41);1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 109
▼B
b) winstuitkeringen (D.42);
(1) dividenden (D.421);
(2) inkomen onttrokken aan quasi- vennootschappen (D.422);
c) ingehouden winsten op directe buitenlandse investeringen (D.43);
d) inkomen uit vermogen toegerekend aan polishouders (D.44);
e) inkomen uit grond en minerale reserves (D.45).
RENTE (D.41)
4.42. Definitie: Onder de voorwaarden van de financiële verhouding die de
crediteur en de debiteur onderling zijn aangegaan, is de rente
(D.41) het bedrag dat de debiteur over een bepaalde periode
verschuldigd is aan de crediteur zonder dat daardoor het
bedrag van de uitstaande hoofdsom vermindert.
4.43. Crediteuren lenen middelen aan debiteuren, hetgeen leidt tot de
totstandkoming van een van onderstaande vormen van financiële
verhoudingen.
Rente wordt ontvangen door bezitters van bepaalde vorderingen:
a) deposito's (AF.2);
b) effecten m.u.v. aandelen (AF.3);
c) leningen (AF.4);
d) handelskredieten en transitorische posten (AF.7).
Rente op deposito's, leningen en handelskredieten en transitorische posten
4.44. De te ontvangen en te betalen rente op dergelijke vorderingen en schulden
wordt bepaald aan de hand van het rentetarief dat op ieder moment
gedurende de verslagperiode geldt.
Rente op effectenRente op wissels en vergelijkbare kortlopende financiële verhoudingen
4.45. Het verschil tussen de nominale waarde en de werkelijk betaalde prijs bij
de uitgifte (d.w.z. het disconto) vormt de rente gedurende de looptijd van
de wissel. De stijging van de waarde van een wissel als gevolg van de
gecumuleerde rente is geen waarderingsverschil, omdat zij is toe te
schrijven aan een toename van de uitstaande hoofdsom en niet aan een
verandering in de prijs van dit activum. Andere wijzigingen in de waarde
van de wissel worden wel beschouwd als waarderingsverschillen.
Rente op obligaties
4.46. Obligaties zijn langlopende effecten die de houder ervan het onvoor-
waardelijke recht geven op een vast of contractueel vastgelegd variabel
inkomen in de vorm van couponbetalingen, dan wel op een bepaald vast
geldbedrag op de aflossingsdatum of -data, of op beide.
a) „Zero-coupon”-obligaties: er vinden geen couponbetalingen plaats. De
rente, die is gebaseerd op het verschil tussen de aflossingswaarde en de
uitgifteprijs, dient te worden verdeeld over de jaren die de obligatie
uitstaat. De jaarlijkse rente wordt door de oligatiehouder in de
desbetreffende obligatie herbelegd. De tegenwaarde van de opge-
bouwde rente moet daarom in de financiële rekening worden
geregistreerd als „aangroei” van de obligatie bij de obligatiehouder
en als een „aangroei” van de desbetreffende schuld bij de emittent of
debiteur. Het gaat hierbij dus om een toename van het „volume” van
de oorspronkelijke obligatie.
b) Overige obligaties, met inbegrip van „deep-discounted”-obligaties. De
rente bestaat uit twee bestanddelen:
(1) het bedrag van het inkomen dat op iedere couponvervaldag wordt
ontvangen;
(2) het rentebedrag dat het verschil vertegenwoordigt tussen de
aflossingswaarde en de uitgifteprijs; dit verschil wordt op dezelfde
wijze berekend als bij „zero-coupon”-obligaties.
c) Indexobligaties: de bedragen van de couponbetalingen en/of de
uitstaande hoofdsom zijn gekoppeld aan een prijsindexcijfer. Een
wijziging in de waarde van de uitstaande hoofdsom tussen begin en
eind van een bepaalde verslagperiode als gevolg van de ontwikkeling1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 110
▼B
van het indexcijfer wordt beschouwd als in die periode opgebouwde
rente, naast de verschuldigde rente voor diezelfde periode. De vanwege
de indexering opgebouwde interest wordt in de obligatie herbelegd en
moet in de financiële rekening van de obligatiehouder en de emittent
worden opgenomen.
Renteswaps en termijncontracten met rentevaststelling na afloop
4.47. Betalingen die voortvloeien uit swapovereenkomsten van welke aard dan
ook worden niet als rente beschouwd en worden niet onder inkomen uit
vermogen geregistreerd. (Zie de punten 5.67. d) en 5.139. c) betreffende
financiële derivaten).
Evenzo worden termijncontracten met definitieve rentevaststelling na
afloop van de overeengekomen termijn („forward rate agreements”) niet
onder inkomen uit vermogen geregistreerd. (Zie punt 5.67, e)).
Rente op financiële lease
4.48. Financiële lease is, als alternatief voor lenen, een specifieke vorm van
financiering van de aankoop van vervoermiddelen, machines en werk-
tuigen. Het is een overeenkomst waarbij financiële middelen van een
geldgever naar een geldnemer worden gesluisd: de leasemaatschappij
(lessor) koopt het materiaal en de gebruiker (lessee) verplicht zich
contractueel tot het betalen van leasesommen die het de lessor mogelijk
maken tijdens de looptijd van het contract alle, of vrijwel alle, kosten te
dekken die hij heeft moeten maken, met inbegrip van de rente op het
geïnvesteerde vermogen.
De lessor wordt geacht een krediet aan de lessee te verstrekken ter waarde
van de aankoopprijs van het activum; het krediet wordt tijdens de looptijd
van de lease geleidelijk volledig afgelost. De leasesom die de lessee
periodiek betaalt, wordt dan ook uitgesplitst in twee elementen: een
aflossing van de hoofdsom en een betaling van rente. Het rentetarief voor
de fictieve lening wordt impliciet bepaald door het totale leasebedrag dat
tijdens de looptijd van de lease wordt betaald enerzijds en de aankoopprijs
van het activum anderzijds. Het aandeel van de rente in de leasesom
neemt geleidelijk af naarmate de hoofdsom wordt afgelost. De
oorspronkelijke lening van de lessee en de achtereenvolgende aflossingen
van de hoofdsom worden in de financiële rekening van de lessor en de
lessee geregistreerd. De rentebetalingen worden als rentestroom in beider
primaire inkomensverdelingsrekening geregistreerd.
Overige rentebetalingen
4.49. Ook onderstaande gevallen worden als rentebetalingen beschouwd:
a) rente die in rekening wordt gebracht voor voorschotten in rekeningen-
courant, extra rente op deposito's die langer dan de oorspronkelijke
overeengekomen looptijd worden aangehouden en betalingen aan
bepaalde obligatiehouders die bij loting worden aangewezen;
b) de door beleggingsfondsen (zie punt 2.51b) aan hun aandeelhouders
toegekende renteopbrengsten van de beleggingen, ook indien deze
rente wordt gekapitaliseerd. Deze stroom heeft geen betrekking op
waarderingsverschillen op de beleggingen van het beleggingsfonds.
Deze worden immers niet als inkomen uit vermogen beschouwd.
Moment van registratie
4.50. Rente wordt geregistreerd op batenbasis, wat wil zeggen dat rente wordt
geregistreerd naar rato van de periode waarin de hoofdsom heeft
uitgestaan. De aldus „aangegroeide” rente moet in iedere verslagperiode
worden geregistreerd, ongeacht of deze werkelijk is betaald of is
toegevoegd aan de uitstaande hoofdsom. Wanneer de rente niet
daadwerkelijk is betaald, dient de toename van de hoofdsom in de vorm
van een toename van een vordering bij de crediteur en een even grote
toename van een schuld bij de debiteur ook in de financiële rekening te
worden opgenomen.
4.51. Rente moet worden geregistreerd vóór aftrek van eventuele belastingen
die ervoor worden geheven. Ontvangen en betaalde rente wordt altijd
geregistreerd met inbegrip van rentesubsidies, ook al worden deze
rechtstreeks uitgekeerd aan de financiële instellingen en niet aan de
begunstigden (zie onder „subsidies”).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 111
▼M5
▼B
▼B
Omdat de waarde van de diensten van financiële intermediairs niet aan
hun cliënten wordt toegerekend, worden de feitelijke rentebetalingen of
-ontvangsten aan, c.q. van financiële intermediairs niet gecorrigeerd om
de marges die de impliciete kosten van financiële intermediairs
weergeven, te elimineren. Een correctiepost is noodzakelijk in de
rekening voor bestemming van primaire inkomens van financiële
intermediairs en van een nominale bedrijfstak waaraan volgens afspraak
de volledige output van financiële intermediairs als intermediair verbruik
wordt toegerekend.
4.52. In het rekeningenstelsel verschijnt de post rente onder de:
a) middelen en bestedingen in de rekening voor bestemming van primaire
inkomens van de desbetreffende sectoren (1);
b) middelen en bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland.
WINSTUITKERINGEN (D.42)
Dividenden (D.421)
4.53. Definitie: Dividend (D.421) is een vorm van inkomen uit vermogen voor
bezitters van aandelen (AF.5), waarop zij recht krijgen
wanneer zij middelen ter beschikking van vennootschappen
hebben gesteld. Het aantrekken van eigen vermogen door de
uitgifte van aandelen is een alternatief voor lenen. Anders dan
vreemd vermogen zorgt eigen vermogen niet voor een
passiefpost, vastgelegd in monetaire eenheden, en het geeft
de aandeelhouders van een vennootschap geen recht op een
vast of op voorhand bepaald inkomen.
4.54. Tot deze rubriek behoren eveneens:
a) aandelen die aandeelhouders ontvangen als dividendbetaling over het
desbetreffende boekjaar. Niet inbegrepen is echter de uitgifte van
bonusaandelen, die de kapitalisatie van eigen vermogen in de vorm van
reserves en niet-uitgekeerde winsten vormen en waarmee aandeel-
houders nieuwe aandelen kunnen verwerven naar rato van hun
aandelenbezit;
b) dividenden die beleggingsfondsen (zie punt 2.51b) ontvangen voor hun
investeringen en die aan de aandeelhouders worden toegewezen, ook
in geval van kapitalisatieaandelen. Uitgesloten zijn waarderings-
verschillen op financiële instrumenten van het beleggingsfonds, die
niet als inkomen uit vermogen worden geregistreerd;
c) het inkomen dat aan de overheid wordt betaald door overheidsonder-
nemingen met rechtspersoonlijkheid, die echter formeel geen
vennootschap zijn.
4.55. Moment van registratie: dividenden worden geregistreerd op de door de
onderneming vastgestelde vervaldatum.
In het rekeningenstelsel komen dividenden voor onder de:
a) bestedingen in de rekening voor bestemming van primaire inkomens
van de sectoren waartoe de ondernemingen behoren;
b) middelen in de rekening voor bestemming van primaire inkomens van
de sectoren waartoe de aandeelhouders behoren;
c) bestedingen en middelen in de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland.
Inkomen onttrokken aan quasi-vennootschappen (D.422)
4.56. Definitie: Inkomen onttrokken aan quasi-vennootschappen (D.422) komt
overeen met de bedragen die de eigenaars van deze quasi-
vennootschappen voor eigen gebruik feitelijk aan de winsten
ervan onttrekken.
4.57. Deze bedragen dienen te worden geregistreerd voor aftrek van belastingen
op inkomen, vermogen enz., die steeds geacht worden ten laste te komen
van de eigenaars van deze bedrijven.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 112
(1) Deze procedure wijkt af van de meest gebruikelijke procedures in de bedrijfsboekhou-
ding, waar de betaalde rente gewoonlijk als vaste kosten in de
inkomensvormingsrekening wordt opgenomen.
▼B
4.58. Wanneer een quasi-vennootschap een exploitatiewinst maakt, kan de
eenheid die eigenaar van deze quasi-vennootschap is, deze winsten geheel
of gedeeltelijk in het bedrijf laten, met name voor investeringsdoeleinden.
Dit ter beschikking van het bedrijf blijvende inkomen vormt een besparing
van de quasi-vennootschap; alleen de werkelijk door de eigenaar
opgenomen winsten worden geregistreerd onder de rubriek inkomen
onttrokken aan quasi-vennootschappen.
4.59. Indien in het buitenland winsten worden gemaakt door bijkantoren,
agentschappen enz. van ingezeten ondernemingen en deze bijkantoren
enz. worden beschouwd als niet-ingezeten eenheden, worden winst-
reserves geregistreerd als ingehouden winsten op directe buitenlandse
investeringen (D.43). Alleen werkelijk naar de moedermaatschappij
overgemaakt inkomen wordt geregistreerd als inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen uit het buitenland. Dezelfde regels gelden voor de
betrekkingen tussen bijkantoren, agentschappen enz. die in het econo-
misch gebied werken en hun niet-ingezeten moedermaatschappij.
4.60. Tot deze rubriek behoort ook het netto-exploitatieoverschot dat inge-
zetenen ontvangen als eigenaars van grond en gebouwen in het buitenland,
of niet-ingezetenen als eigenaars van grond en gebouwen in het
economisch gebied. In feite worden bij alle grond- en gebouwentrans-
acties van niet-ingezeten eenheden in het economisch gebied van een land
deze niet-ingezeten eenheden, in overeenstemming met de binnen het ESR
overeengekomen regels, beschouwd als fictieve ingezeten eenheden
waarvan de niet-ingezeten eigenaars het netto-actief bezitten.
De huurwaarde van woningen in het buitenland die door de eigenaar zelf
worden bewoond, wordt geregistreerd als invoer van diensten en het
desbetreffende netto-exploitatieoverschot als primair inkomen ontvangen
uit het buitenland; de huurwaarde van woningen in het binnenland, die
door de niet-ingezeten eigenaar zelf worden bewoond, wordt geregistreerd
als de uitvoer van diensten en het desbetreffende netto-exploitatieover-
schot als primair inkomen betaald aan het buitenland.
4.61. Onder de rubriek inkomen onttrokken aan quasi-vennootschappen vallen
niet de bedragen die de eigenaars ervan ontvangen:
a) uit de verkoop van bestaande kapitaalgoederen;
b) uit de verkoop van grond en immateriële activa;
c) uit terugtrekkingen van kapitaal (b.v. gehele of gedeeltelijke beëindi-
ging van hun deelneming in de quasi-vennootschap).
Deze bedragen worden in de financiële rekening geregistreerd als
terugtrekking van deelnemingen. Omgekeerd worden alle middelen die
de eigenaar(s) van een quasi-vennootschap investeert (investeren) met het
doel activa te verwerven of schulden te verminderen, geregistreerd als
toevoeging aan het eigen vermogen. Indien de quasi-vennootschap echter
eigendom is van de overheid en voortdurend exploitatieverliezen lijdt als
gevolg van een gericht economisch en sociaal overheidsbeleid, dienen alle
regelmatige overdrachten van de overheid aan de vennootschap ter
dekking van haar verliezen te worden geregistreerd als subsidies.
4.62. Moment van registratie: inkomen onttrokken aan quasi-vennootschapen
wordt geregistreerd op het moment dat de eigenaars hiertoe overgaan.
4.63. In het rekeningenstelsel komt inkomen onttrokken aan quasi-vennoot-
schappen voor onder de:
a) bestedingen in de rekening voor bestemming van primaire inkomens
van de sectoren waartoe de quasi-vennootschappen behoren;
b) middelen in de rekening voor bestemming van primaire inkomens van
de sectoren waartoe de eigenaars behoren;
c) middelen en bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland.
INGEHOUDEN WINSTEN OP DIRECTE BUITENLANDSE INVESTE-
RINGEN (D.43)
4.64. Definitie: Ingehouden winsten op directe buitenlandse investeringen
(D.43) zijn gelijk aan:
het exploitatieoverschot van de onderneming(en) met directe
investeringen uit het buitenland
plus ontvangen inkomen uit vermogen of inkomensover-
drachten;
minus betaald inkomen uit vermogen of inkomensover-
drachten, met inbegrip van betalingen aan directe1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 113
▼B
investeerders uit het buitenland en belastingen op
inkomen, vermogen enz., die door de onderneming(en)
met directe investeringen uit het buitenland moeten
worden betaald.
4.65. Een onderneming met directe investeringen uit het buitenland is een
onderneming met of zonder rechtspersoonlijkheid, waarin een inves-
teerder uit een ander land ten minste 10 % bezit van het gewone
aandelenkapitaal of van de stemrechten (in een onderneming met
rechtspersoonlijkheid) of het equivalent daarvan (voor een onderneming
zonder rechtspersoonlijkheid). Tot de ondernemingen met directe
investeringen uit het buitenland behoren dochtermaatschappijen (de
investeerder bezit meer dan 50 % van het gewone aandelenkapitaal of
van de stemrechten of het equivalent daarvan), partnerschappen (de
investeerder bezit ten hoogste 50 %) en filialen (ondernemingen zonder
rechtspersoonlijkheid waarvan de moedermaatschappij eigenaar of mede-
eigenaar is) die al dan niet rechtstreeks eigendom zijn van de investeerder.
Bijgevolg is „ondernemingen met directe investeringen uit het buitenland”
een ruimer begrip dan „ondernemingen in handen van het buitenland”.
4.66. Er kunnen werkelijke uitkeringen worden gedaan uit het ondernemersin-
komen van ondernemingen met directe investeringen uit het buitenland inde vorm van dividenden of inkomen onttrokken aan quasi-ondernemingen.
In aanvulling daarop worden ook de ingehouden winsten geregistreerd
alsof zij zijn uitgekeerd en overgedragen aan de directe investeerders uit
het buitenland, en wel voor een bedrag dat gelijk is aan hun aandeel in het
vermogen van de onderneming, en vervolgens opnieuw in de onderneming
zijn belegd.
Ingehouden winsten op directe buitenlandse investeringen kunnen positief
of negatief zijn.
4.67. Moment van registratie: ingehouden winsten op directe buitenlandse
investeringen worden geregistreerd op het moment dat zij worden
gerealiseerd.
In het rekeningenstelsel komen ingehouden winsten op directe buiten-
landse investeringen voor onder de:
a) middelen en bestedingen in de rekening voor bestemming van primaire
inkomens van de desbetreffende sectoren;
b) middelen en bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland.
INKOMEN UIT VERMOGEN TOEGEREKEND AAN POLISHOUDERS
(D.44)
4.68. Definitie: Inkomen uit vermogen toegerekend aan polishouders (D.44) is
gelijk aan de som van de primaire inkomens ontvangen uit de
belegging van de verzekeringstechnische voorzieningen. Deze
reserves worden door verzekeringsmaatschappijen en pensi-
oenfondsen belegd in financiële activa of grond (waaruit zij
een netto-inkomen uit vermogen ontvangen, d.w.z. na aftrek
van betaalde rente), dan wel in gebouwen (die netto-
exploitatieoverschotten genereren). Uitgezonderd is het deel
van het netto-inkomen uit de belegging van het eigen
vermogen van verzekeringsmaatschappijen dat overeenkomt
met het aandeel van het eigen vermogen in de som van eigen
vermogen en de verzekeringstechnische voorzieningen.
4.69. Aangezien de verzekeringstechnische voorzieningen eigendom zijn van de
polishouders, worden de opbrengsten uit de belegging ervan in de
rekeningen opgenomen als inkomen uit vermogen dat door verzekerings-
maatschappijen en pensioenfondsen aan de polishouders is uitbetaald.
Aangezien dit inkomen in de praktijk door de verzekeringsmaatschappijen
en pensioenfondsen wordt ingehouden, wordt het geregistreerd alsof het is
terugbetaald aan de verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen in de
vorm van toegerekende premies, die een aanvulling vormen op de in
rekening gebrachte werkelijke premies.
Deze toegerekende premies voor schadeverzekeringen en voor levens-
verzekeringen die zijn afgesloten bij een sociale-verzekeringsregeling,
worden samen met de werkelijke premies geregistreerd in de secundaire
inkomensverdelingsrekening van de betrokken eenheden.
De toegerekende premies voor individuele levensverzekeringen die niet
zijn afgesloten bij een sociale-verzekeringsregeling, zijn evenmin als de
werkelijke premies kapitaaloverdrachten en worden daarom ook niet
geregistreerd in de secundaire inkomensverdelingsrekeningen. Als een1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 114
▼B
van de bestanddelen die zorgen voor veranderingen in de „voorzieningen
pensioen- en levensverzekering”, worden zij rechtstreeks geregistreerd in
de financiële rekeningen van de desbetreffende eenheden.
4.70. Moment van registratie: inkomen uit vermogen toegerekend aan polis-
houders wordt geregistreerd wanneer dit inkomen toeneemt.
4.71. In het rekeningenstelsel verschijnt inkomen uit vermogen toegerekend aan
polishouders onder de:
a) middelen in de rekening voor bestemming van primaire inkomens van
de polishouders;
b) bestedingen in de rekening voor bestemming van primaire inkomens
van de verzekeraars;
c) middelen en bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland.
INKOMEN UIT GROND EN MINERALE RESERVES (D.45)Inkomen uit grond
4.72. De pachten die een grondeigenaar van een pachter ontvangt, is een vorm
van inkomen uit vermogen.
Tot deze rubriek behoren eveneens de pachtsommen die aan de eigenaars
van binnenwateren en rivieren moeten worden betaald voor het recht op
exploitatie van deze wateren voor recreatieve of andere doeleinden, met
inbegrip van het visrecht.
Een grondeigenaar kan verplicht zijn grondbelasting of bepaalde onder-
houdskosten te betalen, enkel vanwege het feit dat hij het terrein in
eigendom heeft. Volgens afspraak worden dergelijke belastingen en
kosten beschouwd als te betalen door degene die het terrein mag
exploiteren en die geacht wordt deze lasten af te trekken van de pachtsom
die hij anders aan de grondeigenaar zou moeten betalen.
4.73. In de pacht is niet de huur van onroerend goed op het terrein begrepen; de
huur van woningen en andere gebouwen wordt beschouwd als de betaling
voor een marktdienst die door de eigenaar is verleend aan de huurder van
het gebouw of de woning, en wordt geregistreerd als intermediair verbruik
of consumptie van de huurder. Indien er geen objectieve basis is voor de
splitsing van de betaling in grondpacht en huur voor de gebouwen op het
terrein, wordt het volledige bedrag geregistreerd als pacht indien de
grondwaarde vermoedelijk hoger is dan de waarde van de gebouwen, en
anders als huur voor de gebouwen.
Inkomen uit minerale reserves
4.74. Deze rubriek omvat het aandeel in de opbrengst dat toekomt aan de
eigenaars van minerale reserves (b.v. ertsen, steenkool, aardolie en
aardgas), die andere institutionele eenheden vergunning hebben verleend
om deze reserves gedurende een bepaalde periode te exploreren of te
exploiteren.
4.75. Moment van registratie: inkomen uit grond en minerale reserves wordt
geregistreerd in het tijdvak dat het verschuldigd is.
4.76. In het rekeningenstelsel wordt inkomen uit grond en minerale reserves
geregistreerd onder de:
— middelen en bestedingen in de rekening voor bestemming van
primaire inkomens van de desbetreffende sectoren;
— middelen en bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland.
BELASTINGEN OP INKOMEN, VERMOGEN ENZ. (D.5)
4.77. Definitie: Belastingen op inkomen, vermogen enz. (D.5) zijn alle
verplichte betalingen om niet, in geld of in natura, die
regelmatig door de overheid en door het buitenland over het
inkomen en het vermogen van institutionele eenheden worden
geheven, alsmede enkele periodieke belastingen die noch over
het inkomen, noch over het vermogen worden geheven.
De belastingen op inkomen, vermogen enz. worden ingedeeld in:
a) belastingen op inkomen (D.51);
b) belastingen op vermogen enz. (D.59).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 115
▼B
BELASTINGEN OP INKOMEN (D.51)
4.78. Definitie: De belastingen op inkomen (D.51) omvatten de belastingen op
inkomens, winsten en kapitaalwinsten. Zij worden bepaald op
basis van het werkelijke of veronderstelde inkomen van
individuen, huishoudens, ondernemingen of IZW's. Tot de
belastingen op inkomen behoren ook belastingen op eigendom
van vermogen, grond of onroerend goed, indien die wordt
gebruikt als basis voor de berekening van het inkomen van de
eigenaars.
De belastingen op inkomen omvatten:
a) belastingen op het inkomen van individuen of huishoudens (inkomen
uit arbeid, eigendom of ondernemerschap, pensioenen enz.), met
inbegrip van belastingen die door de werkgevers worden ingehouden
(loonbelastingen). Hieronder vallen ook belastingen op het inkomen
van eigenaars van ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid;
b) belastingen op het inkomen of de winsten van ondernemingen;
c) belastingen op waarderingsverschillen;
d) belastingen op winsten uit loterijen of kansspelen, die dienen te
worden betaald over de door de winnaars ontvangen bedragen. Deze
belastingen moeten worden onderscheiden van de belastingen over de
omzet van de organisatoren van de loterijen en kansspelen, die worden
beschouwd als produktgebonden belastingen.
BELASTINGEN OP VERMOGEN ENZ. (D.59)
4.79. Onder de belastingen op vermogen enz. (D.59) vallen:
a) belastingen op kapitaal, bestaande uit periodieke belastingen op het
eigendom of het gebruik van grond of onroerende goederen door de
eigenaars ervan, en belastingen op het nettovermogen en andere activa
(juwelen en andere uiterlijke tekenen van welstand) — met uitzonde-
ring van de belastingen genoemd in D.29 (die door ondernemingen
worden betaald voor hun produktieactiviteit) en D.51 (belastingen op
inkomen);
b) personele belastingen per volwassene of per huishouden, onafhankelijk
van het inkomen of het vermogen;
c) verbruiksbelastingen, te betalen over de totale uitgaven van personen
of huishoudens;
d) betalingen door huishoudens voor vergunningen voor het bezit of het
gebruik van auto's, boten of vliegtuigen (die niet voor zakelijke
doeleinden worden gebruikt), of voor jacht-, schiet- of visvergun-
ningen enz. (1);
e) belastingen op internationale transacties (buitenlandse reizen, inter-
nationale betalingsopdrachten, investeringen in het buitenland enz.),
met uitzondering van de belastingen die door producenten en de
invoerrechten die door huishoudens moeten worden betaald.
4.80. Onder de rubriek belastingen op inkomen, vermogen enz. vallen geen:
a) successie- en schenkingsrechten, die worden geacht te zijn geheven op
het vermogen van de begunstigden en die worden geregistreerd onder
de rubriek vermogensheffingen (D.91);
b) niet-periodieke of buitengewone heffingen op kapitaal of vermogen,
die worden geregistreerd onder de rubriek vermogensheffingen (D.91);
c) belastingen op grond, gebouwen of andere activa die ondernemingen
bezitten of huren en voor hun produktieactiviteiten gebruiken;
dergelijke belastingen vallen onder niet-produktgebonden belastingen
op produktie (D.29);1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 116
(1) De grens tussen belastingen en aankopen van overheidsdiensten wordt aan de hand van
dezelfde criteria bepaald als bij betalingen door ondernemingen: indien vergunningenautomatisch worden afgegeven tegen betaling van het verschuldigde bedrag, worden zij
beschouwd als belastingen. Indien de overheid de afgifte van vergunningen echter
gebruikt als middel om op enigerlei wijze regulerend op te treden (verificatie van decompetentie of de kwalificaties van de betrokkene), dienen de betalingen te wordengeregistreerd als aankoop van diensten van de overheid in plaats van als belastingen,tenzij het bedrag buitensporig hoog is in vergelijking met de kosten van de verleende
diensten.
▼B
d) betalingen door huishoudens voor andere vergunningen dan die voor
het gebruik van auto's, boten of vliegtuigen of jacht-, schiet- en
visvergunningen: rij-, vlieg- of vaarbewijzen, kijk- en luistergelden,
vuurwapenvergunningen, entreegelden voor musea, contributies aan
bibliotheken, heffingen voor het ophalen van afval enz., die meestal als
aankopen van door de overheid verleende diensten worden geregi-
streerd (1).
4.81. Het te registreren totaalbedrag aan belastingen omvat de rente die bij
achterstallige betaling van belastingen in rekening wordt gebracht en alle
boetes die door de belastingdienst zijn opgelegd, indien het onmogelijk
blijkt dergelijke rente en boetes afzonderlijk te registreren; het omvat
eveneens alle kosten die wellicht in rekening zijn gebracht in verband met
het vaststellen en innen van uitstaande belastingen. Omgekeerd wordt het
totaalbedrag ook verminderd met kortingen die de overheid heeft verleend
op grond van haar economisch beleid en met eventuele terugbetalingen als
gevolg van teveel betaalde belasting.
4.82. Moment van registratie van belastingen op inkomen, vermogen enz.:
belastingen op inkomen, vermogen enz., worden geregistreerd op het
moment dat de activiteiten, transacties of andere gebeurtenissen die leiden
tot bedoelde betalingsverplichtingen plaatsvinden.
Sommige economische activiteiten, transacties of gebeurtenissen, op
grond waarvan de betrokken eenheden onder de geldende belasting-wetgeving belasting zouden moeten betalen, ontsnappen echter
voortdurend aan de aandacht van de belastingdienst. Het getuigt niet
van realiteitszin indien wordt aangenomen dat dergelijke activiteiten,
transacties of gebeurtenissen vorderingen of schulden genereren in de
vorm van nog te ontvangen of nog te betalen posten. Verschuldigde
bedragen worden in het systeem alleen geregistreerd indien zulks duidelijk
blijkt uit belastingsaanslagen of -declaraties of uit andere instrumenten die
passiefposten vormen in de vorm van duidelijke betalingsverplichtingen
van belastingbetalers. Het ESR rekent geen ontbrekende belastingen toe
die niet blijken uit belastingaanslagen.
De in de rekeningen geregistreerde bedragen aan belastingen kunnen
worden ontleend aan twee bronnen: kohiers en aangiften, of kasgegevens.
a) Worden bedragen uit kohiers en aangiften gebruikt, dan wordt op die
bedragen een coëfficiënt toegepast, teneinde rekening te kunnen
houden met nooit geïnde bedragen uit kohiers en aangiften. Als
alternatieve handelwijze kan een kapitaaloverdracht naar de betrokken
sectoren worden geregistreerd, waarvan het bedrag overeenkomt met
de bedoelde aanpassing. De hoogte van de coëfficiënten wordt
vastgesteld op basis van de opgedane ervaringen en de huidige
verwachtingen met betrekking tot de geraamde niet-geïnde bedragen
uit kohiers en aangiften. Zij zijn specifiek voor de verschillende
soorten belastingen.
b) Worden kasgegevens als bron gebruikt, dan wordt een correctie in de
tijd toegepast om ervoor ze zorgen dat de bedragen worden
toegerekend aan de periode waarin de activiteiten, transacties of
andere gebeurtenissen die tot de belastingplicht hebben geleid, hebben
plaatsgevonden (of, voor bepaalde soorten inkomstenbelasting, aan de
periode waarin het belastingbedrag werd vastgesteld). Deze correctie
kan worden gebaseerd op het gemiddelde tijdsverloop tussen deze
activiteiten, transacties of andere gebeurtenissen (of de vastelling van
de te betalen belasting) en de inning van het bedrag.
Wanneer belastingen op inkomen, vermogen enz., aan de bron door de
werkgever worden ingehouden, moeten ze in de lonen worden begrepen,
ook al heeft de werkgever ze in werkelijkheid niet aan de overheid
doorgegeven. Het volledige bedrag wordt dan geregistreerd alsof de sector
huishoudens het aan de sector overheid heeft betaald. De in werkelijkheid
niet-betaalde bedragen moeten onder D.995 worden geneutraliseerd door
een kapitaaloverdracht van de overheid aan de sectoren waartoe de
werkgevers behoren.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 117
(1) De grens tussen belastingen en aankopen van overheidsdiensten wordt aan de hand van
dezelfde criteria bepaald als bij betalingen door ondernemingen: indien vergunningenautomatisch worden afgegeven tegen betaling van het verschuldigde bedrag, worden zij
beschouwd als belastingen. Indien de overheid de afgifte van vergunningen echter
gebruikt als middel om op enigerlei wijze regulerend op te treden (verificatie van decompetentie of de kwalificaties van de betrokkene), dienen de betalingen te wordengeregistreerd als aankoop van diensten van de overheid in plaats van als belastingen,tenzij het bedrag buitensporig hoog is in vergelijking met de kosten van de verleende
diensten.▼M4
▼B
Soms kan de verplichting tot het betalen van inkomstenbelasting nog niet
worden vastgesteld in de verslagperiode waarin het inkomen tot stand is
gekomen, maar pas naderhand. Er dient derhalve enige soepelheid te
worden betracht wat betreft de periode waarin dergelijke belastingen
worden geregistreerd. Bij de bron ingehouden belastingen op inkomen,
zoals loonbelastingen en regelmatige voorschotten op de inkomsten-
belasting, kunnen worden geregistreerd in de periode waarin ze worden
betaald, terwijl eindafrekeningen kunnen worden geregistreerd in de
periode waarin de belastingverplichting is vastgesteld.
In het rekeningenstelsel worden belastingen op inkomen, vermogen enz.,
geregistreerd onder de:
a) bestedingen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de
sectoren waartoe de belastingbetalers behoren;
b) middelen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de
overheid;
c) middelen en bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland.
SOCIALE PREMIES EN UITKERINGEN (D.6)
4.83. Definitie: Sociale uitkeringen zijn inkomensoverdrachten in geld of in
natura, die via collectieve regelingen of, buiten dergelijke
regelingen om, door overheidseenheden en IZW's ten behoeve
van huishoudens aan huishoudens worden toegekend, teneinde
de financiële lasten te verlichten die voor die huishoudens
voortvloeien uit een aantal risico's en behoeften. Zij omvatten
ook betalingen van de overheid aan producenten voor
goederen en diensten die in het kader van sociale risico's en
behoeften individueel aan huishoudens ten goede komen.
4.84. De lijst van de risico's en behoeften die aanleiding kunnen geven tot het
verstrekken van sociale uitkeringen, is volgens afspraak als volgt
vastgesteld:
a) ziekte,
b) invaliditeit, ongeschiktheid,
c) arbeidsongeval of beroepsziekte,
d) ouderdom,
e) nabestaanden,
f) moederschap,
g) gezin,h) bevordering arbeidsdeelname,
i) werkloosheid,j) huisvesting (
1)
k) onderwijs,
l) algemene behoeften.
4.85. Sociale uitkeringen omvatten:
a) regelmatige en eenmalige inkomensoverdrachten op grond van
regelingen waarbij premies worden ontvangen, die de gehele bevolking
of grote delen hiervan bestrijken, die zijn ingesteld door de overheid enwaarover toezicht wordt uitgeoefend door overheidsinstellingen
(wettelijke sociale-verzekeringsregelingen);
b) regelmatige en eenmalige inkomensoverdrachten op grond van
regelingen die door ondernemingen zijn ingesteld ten behoeve van
hun werknemers, ex-werknemers of personen die van hen afhankelijk
zijn (particuliere bedrijfsregelingen met en zonder fondsvorming). De
premies kunnen ten laste komen van werknemers of werkgevers, maar
kunnen ook door zelfstandigen worden opgebracht;
c) inkomensoverdrachten door overheidsinstellingen en IZW's ten
behoeve van huishoudens, zonder de voorwaardelijke verplichting
van premiebetaling (sociale voorziening).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 118
(1) Bij huisvesting zijn huursubsidies van de overheid sociale uitkeringen, met uitzondering
van bijzondere uitkeringen door de overheid in haar hoedanigheid van werkgever.
▼B
4.86. Sociale uitkeringen omvatten geen:
a) verzekeringsuitkeringen, gebaseerd op verzekeringscontracten die
uitsluitend op eigen initiatief van de verzekerde zijn afgesloten,
onafhankelijk van zijn werkgever of de overheid;
b) verzekeringsuitkeringen, gebaseerd op verzekeringscontracten die
uitsluitend zijn afgesloten om een korting te verkrijgen, ook indien
dergelijke polissen voortvloeien uit een collectieve overeenkomst.
4.87. Een afzonderlijke verzekering wordt als onderdeel van een sociale-
verzekeringsregeling beschouwd indien de verzekerde gebeurtenissen of
omstandigheden overeenkomen met de in punt 4.84 genoemde risico's en
behoeften; bovendien moet aan ten minste één van onderstaande
voorwaarden zijn voldaan:
a) deelname aan de regeling is hetzij wettelijk verplicht voor een
bepaalde arbeidscategorie, of het nu gaat om werknemers, zelf-
standigen of niet-werkenden, hetzij verplicht op grond van het
arbeidscontract van een werknemer of een groep werknemers;
b) het betreft een collectieve regeling ten bate van een bepaalde
arbeidscategorie, ongeacht of het gaat om werknemers, zelfstandigen
of niet-werkenden, en deelname is beperkt tot leden van die groep;
c) de werkgever draagt (werkelijk of fictief) premies af voor een
werknemer, ongeacht of de werknemer ook zelf een premie betaalt.
4.88. Sociale-verzekeringsregelingen zijn regelingen waarbij werkenden zich
verplicht, dan wel na aanmoediging door hun werkgever of door de
overheid, verzekeren tegen bepaalde gebeurtenissen en omstandigheden
die hun welzijn of dat van de personen die van hen afhankelijk zijn,
nadelig kunnen beïnvloeden.
De sociale-verzekeringsregelingen kunnen als volgt worden ingedeeld:
a) wettelijke sociale-verzekeringsregelingen ten behoeve van de hele
bevolking of grote delen daarvan, die worden opgelegd, beheerd en
gefinancierd door overheidsinstellingen.
b) particuliere regelingen met fondsvorming:
(1) regelingen waarbij de sociale premies worden betaald aan derden
(verzekeringsmaatschappijen, zelfstandige pensioenfondsen);
(2) regelingen waarbij werkgevers bijzondere reserves aanhouden, los
van de overige reserves, ook indien dergelijke regelingen geen van
de werkgevers gescheiden zelfstandige institutionele eenheden
vormen. Dergelijke regelingen worden niet-zelfstandige pensioen-
fondsen genoemd. De reserves worden geregistreerd als activa die
toebehoren aan de begunstigden en niet aan de werkgevers;
c) regelingen zonder fondsvorming, waarbij werkgevers rechtstreeks uit
hun eigen middelen sociale uitkeringen verstrekken aan hun werk-
nemers, voormalige werknemers of personen die van hen afhankelijk
zijn, zonder dat voor dit doel bijzondere reserves zijn gevormd.
4.89. Sociale-verzekeringsregelingen die door overheidseenheden zijn ingesteld
voor hun eigen werknemers, behoren tot de particuliere regelingen met of
zonder fondsvorming, en niet tot de wettelijke sociale-verzekeringsrege-
lingen.
4.90. Sociale premies kunnen worden ingedeeld in werkelijke premies die
betrekking hebben op de eerste twee categorieën regelingen van punt 4.88,
en toegerekende premies die betrekking hebben op regelingen zonder
fondsvorming.
4.91. Sociale premies kunnen worden onderscheiden in wettelijk verplichte en
andere premies.
SOCIALE PREMIES (D.61)Werkelijke sociale premies (D.611)
4.92. De werkelijke sociale premies omvatten:
a) werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.6111). Deze komen
overeen met D.121.
De werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers worden door de
werkgevers betaald aan wettelijke-sociale-verzekeringsinstellingen,
verzekeringsmaatschappijen of pensioenfondsen met sociale-verzeke-
ringsregelingen teneinde de sociale uitkeringen aan hun werknemers te
waarborgen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 119
▼B
Aangezien de werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers hun
werknemers ten goede komen, wordt de waarde ervan geregistreerd
als een van de bestanddelen van de beloning van werknemers, samen
met de lonen in geld en in natura. De sociale premies worden
vervolgens geregistreerd als inkomensoverdrachten van de werknemers
aan de wettelijke-sociale-verzekeringsinstellingen, verzekeringsmaat-
schappijen of zelfstandige of niet-zelfstandige pensioenfondsen;
b) sociale premies t.l.v. werknemers (D.6112): dit zijn sociale premies die
werknemers verschuldigd zijn aan wettelijke-sociale-verzekeringsin-
stellingen en particuliere sociale regelingen met of zonder
fondsvorming. De sociale premies t.l.v. werknemers omvatten de
werkelijk in rekening gebrachte premies plus, in het geval van de
particuliere regelingen met fondsvorming, de toegerekende premies dieworden betaald uit het inkomen uit vermogen dat wordt toegerekend
aan de polishouders en wordt ontvangen door de werknemers die
deelnemen aan de regelingen, minus de vergoeding voor de
verzekeringsdienst. Deze laatste wordt dus verrekend met de premies
van de werknemers en niet met die van de werkgevers;
c) sociale premies t.l.v. zelfstandigen en niet-werkenden (D.6113): dit
zijn sociale premies die niet-werknemers, namelijk zelfstandigen
(werkgevers of zelfstandige beroepsbeoefenaars) en niet-werkenden,
ten eigen bate betalen uit het inkomen uit vermogen dat wordt
toegerekend aan de polishouders en wordt ontvangen door de
individuele deelnemers, die geacht worden deze terug te betalen aan
de verzekeringsmaatschappijen als aanvulling op hun overige premies.
4.93. Betalingen van werkelijke sociale premies kunnen wettelijk of bestuurs-
rechtelijk verplicht zijn, of zij kunnen worden betaald uit hoofde van een
collectieve arbeidsovereenkomst voor een bedrijfstak, een overeenkomst
tussen de werkgever en diens werknemers op ondernemingsniveau of op
basis van een individuele arbeidsovereenkomst. In bepaalde gevallen
kunnen de premies vrijwillig worden betaald.
De vrijwillige premies betreffen:
a) sociale premies die personen die daartoe niet of niet meer wettelijk
verplicht zijn betalen of blijven betalen aan wettelijke sociale-
verzekeringsinstellingen;
b) sociale premies die aan verzekeringsmaatschappijen (of aan onderlinge
waarborgmaatschappijen en pensioenfondsen in dezelfde sector)
worden betaald in het kader van aanvullende verzekeringsregelingen
ingesteld door bedrijven ten bate van hun werknemers, waarbij
laatstgenoemden zich vrijwillig kunnen aansluiten;
c) premies die worden betaald aan onderlinge waarborgmaatschappijen
waarvan werknemers of zelfstandigen lid kunnen worden.
4.94. Teneinde de verplichte sociale premies te onderscheiden van de
vrijwillige is een subindeling ingevoerd:
a) verplichte werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.61111);
b) vrijwillige werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.61112);
c) verplichte sociale premies t.l.v. werknemers (D.61121);
d) vrijwillige sociale premies t.l.v. werknemers (D.61122);
e) verplichte sociale premies t.l.v. zelfstandigen en niet-werkenden
(D.61131);
f) vrijwillige sociale premies t.l.v. zelfstandigen en niet-werkenden
(D.61132).
4.95. Werkelijke sociale premies die betaald worden aan wettelijke-sociale-
verzekeringsinstellingen of aan andere overheidsinstellingen, worden
bruto geregistreerd als verdelingstransacties.
Anderzijds worden sociale premies die in het kader van particuliere
regelingen met fondsvorming worden betaald aan verzekeringsmaatschap-
pijen, onderlinge waarborgmaatschappijen en zelfstandige
pensioenfondsen in dezelfde sector, netto geregistreerd, d.w.z. na aftrek
van dat deel van de premies dat de waarde van de aan (ingezeten en niet-
ingezeten) huishoudens verleende verzekeringsdienst vertegenwoordigt.
Volgens afspraak vertegenwoordigt dit deel van de premie namelijk de
betaling voor een marktdienst die deel uitmaakt van de consumptie van de
huishoudens, of, in het geval van premies die door niet-ingezeten
huishoudens worden betaald, van de uitvoer van diensten.
Bij niet-zelfstandige, particuliere sociale-verzekeringsregelingen met
fondsvorming, waarbij werkgevers hun eigen afzonderlijke reserves
aanhouden, wordt geen vergoeding voor de verzekeringsdienst van de1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 120
▼B
door de werknemers betaalde premies afgetrokken. Aangezien dergelijke
regelingen geen institutionele eenheden zijn die onafhankelijk van de
werkgevers opereren, vallen de beheerskosten onder de algemene
exploitatiekosten van de werkgevers.
4.96. Moment van registratie: de werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers
(D.6111) en de sociale premies t.l.v. werknemers (D.6112) worden
geregistreerd op het moment dat het werk dat verplicht tot het betalen van
de premies, is verricht. De sociale premies t.l.v. zelfstandigen en niet-
werkenden (D.6113) worden geregistreerd op het moment dat de
betalingsverplichting ontstaat.
De in de rekeningen geregistreerde bedragen aan aan de sector overheid
verschuldigde sociale premies kunnen worden ontleend aan twee bronnen:
kohiers en aangiften, of kasgegevens.
a) Worden bedragen uit kohiers en aangiften gebruikt, dan wordt op die
bedragen een coëfficiënt toegepst, teneinde rekening te kunnen houden
met nooit geïnde bedragen uit kohiers en aangiften. Als alternatieve
handelwijze kan een kapitaaloverdracht naar de betrokken sectoren
worden geregistreerd, waarvan het bedrag overeenkomt met de
bedoelde aanpassing. De hoogte van de coëfficiënten wordt vastgesteld
op basis van de opgedane ervaringen en de huidige verwachtingen met
betrekking tot de geraamde niet-geïnde bedragen uit kohiers en
aangiften. Zij zijn specifiek voor de verschillende soorten sociale
premies.
b) Worden kasgegevens als bron gebruikt, dan wordt een correctie in de
tijd toegepast om ervoor te zorgen dat de bedragen worden
toegerekend aan de periode waarin de activiteit die tot de belasting-
plicht heeft geleid, heeft plaatsgevonden (of aan de periode waarin de
schuld ontstond). Deze correctie kan worden gebaseerd op het
gemiddelde tijdsverloop tussen deze activiteit (of het ontstaan van de
schuld) en de inning van het bedrag.
Wanneer aan de sector overheid verschuldigde sociale premies aan de
bron door de werkgever worden ingehouden, moeten ze in de lonen
worden begrepen, ook al heeft de werkgever ze in werkelijkheid niet aan
de overheid doorgegeven. Het volledige bedrag wordt dan geregistreerd
alsof de sector huishoudens het aan de sector overheid heeft betaald. De in
werkelijkheid niet-betaalde bedragen moeten onder D.995 worden
geneutraliseerd door een kapitaaloverdracht van de overheid aan de
sectoren waartoe de werkgevers behoren.
4.97. In het rekeningenstelsel worden de werkelijke sociale premies geregi-
streerd onder de:
a) bestedingen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de
huishoudens;
b) bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van het buiten-
land (voor niet-ingezeten huishoudens);
c) middelen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van ingezeten
verzekeraars of werkgevers;
d) middelen in de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland
(voor niet-ingezeten verzekeraars of werkgevers).
Toegerekende sociale premies (D.612)
4.98. De toegerekende sociale premies (D.612) vertegenwoordigen de tegen-
hanger van de sociale uitkeringen (minus eventuele sociale premies t.l.v.
werknemers) die rechtstreeks door de werkgevers (d.w.z. onafhankelijk
van de werkelijke premies t.l.v. werkgevers) aan hun werknemers of
voormalige werknemers en andere rechthebbenden worden verstrekt. Zij
komen overeen met D.122. Hun waarde moet in beginsel actuarieel
worden vastgesteld.
4.99. Het toerekenen van sociale premies is noodzakelijk indien men in de
rekeningen de rechtstreeks door de werkgever verstrekte sociale
uitkeringen in de rubriek sociale uitkeringen wil registreren en de kosten
van deze uitkeringen (voor zover deze niet worden gedekt door de
werkelijke premies t.l.v. werknemers) onder de door de werkgever
betaalde beloning van werknemers wil opnemen.
Wanneer werkgevers zelf rechtstreeks uit eigen middelen sociale
uitkeringen verstrekken aan hun werknemers, voormalige werknemers
of degenen die van hen afhankelijk zijn, zonder hierbij een wettelijke
sociale-verzekeringsinstelling,een verzekeringsmaatschappij of een zelf-1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 121
▼M4
▼B
▼B
standig pensioenfonds te betrekken en zonder een bijzonder fonds of
afzonderlijke voorziening voor dit doel te vormen, kunnen de begun-
stigden worden beschouwd als zijnde beschermd tegen diverse specifieke
behoeften of omstandigheden, ook al worden er geen betalingen verricht
om deze te dekken.
Er dient derhalve een toegerekend loon te worden berekend voor
werknemers, dat in waarde gelijk is aan het bedrag aan sociale premies
dat vereist zou zijn om de de facto opgebouwde rechten op sociale
uitkeringen veilig te stellen. Dit bedrag is niet alleen afhankelijk van de
omvang van de huidige toegekende uitkeringen, maar ook van de wijze
waarop de verplichtingen van de werkgevers in dergelijke regelingen zich
waarschijnlijk in de toekomst zullen ontwikkelen als gevolg van factoren
als wijzigingen in het aantal werknemers en de leeftijdspreiding en
levensverwachting van hun huidige en vroegere werknemers. De waarde
van de toegerekende premies dient derhalve in beginsel te zijn gebaseerd
on dezelfde soort actuariële overwegingen als die welke de hoogte van de
premies bepalen die door verzekeringsmaatschappijen in rekening worden
gebracht. Wanneer ten gevolge van politieke gebeurtenissen of econo-
mische veranderingen de verhouding tussen het aantal werknemers in
actieve dienst en het aantal gepensioneerden aanzienlijk verandert en
abnormale proporties aanneemt, moet voor het personeel in actieve dienst
een raming van de waarde van de toegerekende premies worden gemaakt,
die zal afwijken van de werkelijke waarde van de dan uitgekeerde
pensioenen. Een dergelijke berekening kan geschieden aan de hand van
een aannemelijk percentage van de lonen van de in actieve dienst zijndepersoneelsleden.
In de praktijk kan het echter moeilijk zijn om de waarde van de
toegerekende premies vast te stellen. De onderneming kan zelf ramingen
maken, wellicht aan de hand van premies die voor soortgelijke regelingen
met fondsvorming zijn betaald, om zo haar toekomstige betalings-
verplichtingen te berekenen. Anders is het enige praktische alternatief
wellicht dat de rechtstreekse sociale uitkeringen die tijdens dezelfde
verslagperiode door de onderneming zijn toegekend (na aftrek van de
premies die door de werknemers zelf zijn betaald) worden gebruikt als
raming van het toegerekende loon dat noodzakelijk zou zijn voor de
dekking van de toegerekende premies. De waarde van de benodigde
toegerekende premies kan uiteraard om velerlei redenen, zoals de
wisselende samenstelling en leeftijdopbouw van het personeel, afwijken
van de in diezelfde periode betaalde werkelijke rechtstreekse sociale
uitkeringen. Toch kunnen de werkelijk verstrekte uitkeringen (minus de
sociale premies t.l.v. werknemers) in de betrokken periode een redelijke
benadering zijn voor deze premies en het loon dat hiermee samenhangt.
4.100. In de inkomensvormingsrekening wordt geregistreerd dat de werkgevers
aan hun personeel in actieve dienst als bestanddeel van hun beloning een
bedrag betalen dat aangeduid wordt als toegerekende sociale premies.
Deze zijn in waarde gelijk aan een raming van de sociale premies die
vereist zouden zijn om de rechtstreekse sociale uitkeringen te verstrekken
waarop zij recht hebben. De werknemers betalen in de secundaire
inkomensverdelingsrekening aan hun werkgevers hetzelfde bedrag aan
toegerekende sociale premies terug (inkomensoverdrachten), alsof zij deze
premies voor een afzonderlijke sociale-verzekeringsregeling betalen.
4.101. Moment van registratie: toegerekende sociale premies die de tegenhanger
vormen van verplichte rechtstreekse sociale uitkeringen, worden geregi-
streerd op het moment dat de uitkeringsverplichting zich voordoet.
Toegerekende sociale premies die de tegenhanger vormen van vrijwillige
rechtstreekse sociale uitkeringen, worden geregistreerd op het moment dat
de uitkeringen worden verstrekt.
4.102. In het rekeningenstelsel worden toegerekende sociale premies geregi-
streerd onder de:
a) bestedingen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de
huishoudens en in de rekening voor inkomenstransacties van het
buitenland;
b) middelen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de
sectoren waartoe de werkgevers behoren en in de rekening voor
inkomenstransacties van het buitenland.
SOCIALE UITKERINGEN (EXCLUSIEF SOCIALE OVERDRACHTEN IN
NATURA) (D.62)
4.103. Deze rubriek omvat:1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 122
▼B
Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in geld (D.621)
Deze worden door wettelijke sociale-verzekeringsinstellingen betaald aan
huishoudens (m.u.v. vergoedingen, zie D.6311).
Deze uitkeringen worden verstrekt in het kader van wettelijke sociale-
verzekeringsregelingen.
Particuliere uitkeringen sociale verzekering met fondsvorming (D.622)
Deze worden (in geld of in natura) door verzekeringsmaatschappijen of
andere institutionele eenheden die particuliere sociale-verzekeringsrege-
lingen met fondsvorming uitvoeren, betaald aan huishoudens.
Uitkeringen sociale verzekering rechtstreeks door werkgevers (D.623)
Deze worden (in geld of in natura) door werkgevers met sociale-
verzekeringsregelingen zonder fondsvorming, betaald aan hun werk-
nemers, van hen afhankelijke personen of hun nabestaanden.
Kenmerkende gevallen zijn:
a) doorbetaling van het normale loon, of een gedeelte ervan tijdens
perioden van afwezigheid van het werk wegens ziekte, ongeval,
zwangerschap enz.;
b) verstrekking van gezins-, onderwijs- of andere toelagen ten behoeve
van van de werknemers afhankelijke personen;
c) betaling van ouderdoms- of nabestaandenpensioen aan voormalige
werknemers of hun nabestaanden, en uitkeringen aan werknemers of
hun nabestaanden in geval van ontslag, arbeidsongeschiktheid, ongeval
met dodelijke afloop enz. (in relatie met een collectieve arbeidsover-
eenkomst);
d) algemene medische diensten die geen verband houden met het werk;
e) revalidatie- en bejaardenhuizen.
Uitkeringen sociale verzekering rechtstreeks door werkgevers aan hun
voormalige werknemers of andere rechthebbenden dienen te worden
geregistreerd inclusief de werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers,
d.w.z. betalingen van de werkgevers aan verzekeraars ten behoeve van de
betrokkenen.
Uitkeringen sociale voorziening in geld (D.624)
Deze worden door overheidsinstellingen of IZW's ten behoeve van
huishoudens betaald aan huishoudens, teneinde tegemoet te komen aan
dezelfde behoeften als in geval van sociale uitkeringen; deze uitkeringen
vinden echter niet plaats in het kader van een sociale-verzekeringsregeling
met sociale premies en uitkeringen. Tot deze uitkeringen behoren geen
inkomensoverdrachten in verband met gebeurtenissen of omstandigheden
die gewoonlijk niet worden gedekt door sociale-verzekeringsregelingen
(b.v. overdrachten na natuurrampen, die onder overige inkomensover-
drachten of onder overige kapitaaloverdrachten worden geregistreerd).
SOCIALE OVERDRACHTEN IN NATURA (D.63)
4.104. Definitie: De sociale overdrachten in natura (D.63) bestaan uit
afzonderlijke goederen en diensten die door overheidsin-
stellingen en IZW's ten behoeve van huishoudens als
overdrachten in natura aan individuele huishoudens worden
verstrekt, ongeacht of deze goederen en diensten op de markt
zijn aangeschaft of als niet-marktoutput door de overheidsin-
stellingen en IZW's zijn voortgebracht. Zij kunnen worden
gefinancierd uit de opbrengst van de belastingen, uit andere
overheidsinkomens of uit sociale premies, dan wel uit
schenkingen en inkomen uit vermogen in geval van IZW's
ten behoeve van huishoudens.
Hoewel enkele niet-marktdiensten van dergelijke IZW's het karakter
hebben van collectieve diensten, worden al hun niet-marktdiensten
gemakshalve en volgens afspraak behandeld als individueel van aard.
Diensten die gratis of tegen zeer lage prijzen worden verleend aan
huishoudens, worden beschouwd als individuele diensten, teneinde deze te
onderscheiden van collectieve diensten die aan de hele bevolking of aan
grote delen ervan worden verleend. Individuele diensten betreffen
voornamelijk onderwijs- en gezondheidsdiensten, al worden ook vaak
andere diensten verleend, zoals culturele, recreatieve en woondiensten.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 123
▼B
Tot de rubriek sociale overdrachten in natura (D.63) behoren sociale
uitkeringen in natura en sociale overdrachten van individuele niet-
marktprodukten.
Sociale uitkeringen in natura (D.631)
4.105. Sociale uitkeringen in natura zijn de sociale overdrachten in natura (D.63)
die bedoeld zijn om de financiële lasten van huishoudens, die voortvloeien
uit sociale risico's en behoeften (zie punt 4.84) te verlichten. Ze kunnen
worden verdeeld in vergoedingen van daadwerkelijk door de begunstigde
huishoudens aangeschafte goederen en diensten en rechtstreeks aan
begunstigden verleende diensten. In het tweede geval worden goederen en
dienstendoor eenheden van de overheid of door IZW's t.b.v. huishoudens
geproduceerd, dan wel geheel of gedeeltelijk door hen betaald, die door de
producenten rechtstreeks aan de begunstigden worden geleverd.
Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in natura, vergoedingen (D.6311)
Deze uitkeringen zijn vergoedingen door wettelijke sociale-verzekerings-
instellingen van goedgekeurde uitgaven van huishoudens voor bepaalde
goederen of diensten.
Wanneer een huishouden een goed of een dienst koopt en een wettelijke
sociale-verzekeringsinstelling deze aankoop vervolgens geheel of gedeel-
telijk vergoedt, kan aangenomen worden dat het huishouden heeft
gehandeld namens de instelling. In feite verstrekt het huishouden een
kortlopend krediet aan de instelling, dat wordt afgelost zodra zij de
vergoeding heeft ontvangen.
Het bedrag van de vergoeding wordt geregistreerd alsof de uitgaven
rechtstreeks zijn gedaan door de wettelijke sociale-verzekeringsinstelling
op het moment dat het huishouden de aankoop doet. Alleen het eventuele
verschil tussen betaalde prijs en het bedrag dat aan het huishouden werd
vergoed, wordt geregistreerd. De terugontvangen bedragen worden
derhalve niet behandeld als een inkomensoverdracht in geld van de
wettelijke sociale-verzekeringsinstelling aan de huishoudens.
Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in natura, overige (D.6312)
Deze omvatten sociale overdrachten in natura, met uitzondering van
vergoedingen, door wettelijke sociale-verzekeringsinstellingen aan huis-
houdens. Meestal gaat het om medische of tandheelkundige
behandelingen, chirurgische ingrepen, ziekenhuisaccommodatie, brillen
of contactlenzen, medische hulpmiddelen of voorzieningen en soortgelijke
goederen of diensten in het kader van sociale risico's en behoeften. De
dienst wordt rechtstreeks, zonder vergoeding, aan de begunstigden
verstrekt door markt- en niet-marktproducenten en moet dienovereen-
komstig worden gewaardeerd. Indien er sprake is van betalingen door de
huishoudens zelf, dienen deze op bedoelde uitkeringen in mindering te
worden gebracht. ►M2 De overige wettelijke uitkeringen sociale
verzekering in natura kunnen daarom worden ingedeeld in uitkeringen
waarvoor de dienst door marktproducenten wordt voortgebracht en door
eenheden van de overheid en IWZ's ten behoeve van huishoudens worden
gekocht (D.63121) en uitkeringen waarvoor de dienst door niet-markt-
producenten worden voortgebracht (D.63122). ◄
Uitkeringen sociale verzekering in natura (D.6313)
Deze bestaan uit overdrachten in natura aan huishoudens door overheids-
instellingen of IZW's ten behoeve van huishoudens. Zij lijken op
wettelijke uitkeringen sociale verzekering in natura, maar worden niet
verstrekt in het kader van een sociale-verzekeringsregeling. Tot deze
categorie behoren sociale woningen, huisvestingstoelagen, kinderdag-
verblijven, beroepsopleiding, kortingen op vervoertarieven (mits er sprake
is van een sociale functie) en dergelijke goederen en diensten in het kader
van sociale risico's en behoeften, voor zover zij niet onder een sociale-
verzekeringsregeling vallen. Indien er sprake is van betalingen door de
huishoudens zelf, dienen deze op de bedoelde uitkeringen in mindering te
worden gebracht. ►M2 De uitkeringen sociale verzekering in natura
kunnen daarom worden ingedeeld in uitkeringen waarvoor de dienst door
marktproducenten wordt voortgebracht en door eenheden van de overheid
en IZW's ten behoeve van huishoudens worden gekocht (D.63131) en
uitkeringen waarvoor de dienst door niet-marktproducenten worden
voortgebracht (D.63132). ◄1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 124
▼B
Sociale overdrachten van individuele niet-marktgoederen en -diensten
(D.632)
4.106. Definitie: Bij sociale overdrachten van individuele niet-marktgoederen
en -diensten (D.632) worden goederen of diensten gratis of
tegen zeer lage prijzen aan individuele huishoudens verstrekt
door niet voor de markt producerende overheidsinstellingen of
IZW's ten behoeve van huishoudens. Zij komen overeen met
de individuele consumptieve bestedingen van IZW's ten
behoeve van huishoudens en de overheid (zie punt 3.75),
minus de sociale uitkeringen in natura (D.631) die aan
huishoudens zijn verstrekt in het kader van regelingen op het
gebied van de wettelijke sociale verzekering of de sociale
voorziening.
4.107. Moment van registratie van sociale uitkeringen:
a) uitkeringen in geld worden geregistreerd op het moment dat hierop
aanspraak wordt verkregen;
b) uitkeringen in natura worden geregistreerd op het moment dat de
diensten worden verleend, of dat de eigendom van de goederen die
producenten van niet-marktprodukten rechtstreeks aan een huishouden
leveren, overgaat op dit huishouden.
4.108. In het rekeningenstelsel worden de sociale uitkeringen (exclusief sociale
overdrachten in natura) (D.62) geregistreerd onder de:
a) bestedingen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de
sectoren die de uitkeringen verstrekken;
b) bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van het buiten-
land (indien de uitkeringen worden verstrekt door het buitenland);
c) middelen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de huis-
houdens;
d) middelen in de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland
(indien de uitkeringen worden verstrekt aan niet-ingezeten huis-
houdens).
Sociale overdrachten in natura (D.63) worden geregistreerd onder de:
a) bestedingen in de tertiaire inkomensverdelingsrekening van de
sectoren die de uitkeringen verstrekken;
b) middelen in de tertiaire inkomensverdelingsrekening van de huis-
houdens.
De consumptie van de overgedragen goederen en diensten wordt
geregistreerd in de rekening voor besteding van het alternatief beschikbaar
inkomen.
Volgens afspraak zijn er geen sociale overdrachten in natura naar/uit het
buitenland (deze worden geregistreerd onder D.62: Sociale uitkeringen
(exclusief sociale overdrachten in natura)).
OVERIGE INKOMENSOVERDRACHTEN (D.7)
SCHADEVERZEKERINGSPREMIES (NETTO) (D.71)
4.109. Definitie: Schadeverzekeringspremies (netto) (D.71) zijn premies uit
hoofde van verzekeringscontracten die door institutionele
eenheden zijn afgesloten.
De verzekeringscontracten van individuele huishoudens zijn
door henzelf afgesloten op eigen initiatief en voor eigen
rekening, onafhankelijk van hun werkgevers of van de
overheid en buiten enige sociale-verzekeringsregeling om (1).
De netto-schadeverzekeringspremies omvatten zowel de door
de polishouders betaalde werkelijke premies om gedurende de
verslagperiode verzekerd te zijn (verdiende premies) als de
aan polishouders toegerekende premies uit het inkomen uit1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 125
(1) Levensverzekeringspremies komen niet als zodanig in het rekeningenstelsel voor. Zij
worden onderverdeeld in:
a) premies die te beschouwen zijn als sociale premies (betaald in het kader van sociale-
verzekeringsregelingen;
b) individuele levensverzekeringspremies.De onder a) genoemde premies vallen onder de rubriek werkelijke sociale premies en deonder b) genoemde premies worden niet beschouwd als verdelingstransacties. Beidecategorieën levensverzekeringspremies verhogen de verzekeringstechnische voorzie-
ningen die in de financiële rekening en in de balans worden verantwoord.
▼B
vermogen, na aftrek van de vergoeding voor de dienstverle-
ning door de betrokken verzekeringsmaatschappijen.
Netto-schadeverzekeringspremies zijn de bedragen die beschikbaar zijn
voor dekking van diverse door de natuur of door menselijk toedoen
veroorzaakte gebeurtenissen of ongevallen die leiden tot schade aan
goederen of eigendommen en/of letsel aan personen, zoals brand,
overstromingen, neerstorten van vliegtuigen, aanrijdingen, zinken van
schepen, diefstal, geweld, ongevallen, ziekte enz., of van financiële
schade als gevolg van gebeurtenissen als ziekte, werkloosheid, ongevallen
enz.
4.110. Moment van registratie: netto-schadeverzekeringspremies worden geregi-
streerd op het moment dat zij worden verdiend.
De verzekeringspremies, waarop de vergoeding voor de verzekerings-
dienst in mindering wordt gebracht, betreffen het deel van de totale
premieopbrengsten dat in de lopende of in voorgaande verslagperiodes is
betaald om risico's in de lopende periode te dekken.
Premies die in de lopende verslagperiode worden verdiend, onderscheiden
zich van de premies die in die periode in rekening gebracht zijn. Deze
laatste dekken niet alleen risico's voor de lopende periode, maar mogelijk
ook voor toekomstige perioden.
4.111. In het rekeningenstelsel verschijnen de netto-schadeverzekeringspremies
onder de:
a) bestedingen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van inge-
zeten polishouders;
b) bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van het buiten-
land (voor niet-ingezeten polishouders);
c) middelen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van ingezeten
verzekeringsmaatschappijen;
d) middelen in de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland
(voor niet-ingezeten verzekeringsmaatschappijen).
SCHADEVERZEKERINGSUITKERINGEN (D.72)
4.112. Definitie: Schadeverzekeringsuitkeringen (D.72) zijn uitkeringen die
worden verricht ingevolge een schadeverzekeringsovereen-
komst (1), d.w.z. bedragen die verzekeringsmaatschappijen
moeten uitkeren ter compensatie van letsel van personen of
schade aan goederen (inclusief vaste activa).
4.113. Schadeverzekeringsuitkeringen omvatten geen sociale uitkeringen.4.114. Aangezien de vergoeding voor de schadeverzekeringsdienst wordt
berekend door de gerealiseerde uitkeringen af te trekken van de som
van de verdiende premies en de toegerekende premies, dient het
totaalbedrag aan gerealiseerde uitkeringen gelijk te zijn aan de door een
verzekeringsmaatschappij in dezelfde verslagperiode verdiende netto-
schadeverzekeringspremies. Dit toont duidelijk aan dat de wezenlijke
functie van de schadeverzekering bestaat in het herverdelen van middelen.
De afwikkeling van een schadeverzekeringsaanspraak wordt geregistreerd
als een inkomensoverdracht aan de verzekerde. Dergelijke betalingen
worden altijd beschouwd als inkomensoverdrachten, ook als het gaat om
grote bedragen als gevolg van het verlies van vaste activa of van ernstig
lichamelijk letsel. De door de verzekerden ontvangen bedragen zijn
gewoonlijk niet voor enig bijzonder doel bestemd en beschadigde of
verloren gegane goederen of activa behoeven niet noodzakelijkerwijs te
worden hersteld of vervangen.
Sommige uitkeringen zijn een gevolg van beschadiging van eigendommen
of lichamelijk letsel van derden waarvoor de polishouder verantwoordelijk
is. In dergelijk gevallen worden gerealiseerde uitkeringen geregistreerd als
rechtstreekse betalingen door de verzekeringsmaatschappij aan de
gedupeerde derde en niet als betalingen via de verzekerde.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 126
(1) Levensverzekeringsuitkeringen komen niet als zodanig in het rekeningenstelsel voor. Zij
worden onderverdeeld in:
a) uitkeringen die te beschouwen zijn als sociale uitkering;
b) individuele levensverzekeringsuitkeringen.
De onder a) genoemde uitkeringen vallen onder de rubriek sociale uitkeringen (exclusiefsociale overdrachten in natura) en de onder b) genoemde uitkeringen zijn geenverdelingstransacties. Beide categorieën levensverzekeringsuitkeringen verlagen deverzekeringstechnische voorzieningen die in de financiële rekening en in de balans
worden verantwoord.
▼B
4.115. Moment van registratie: schadeverzekeringsuitkeringen worden geregi-
streerd op het moment dat het ongeval of een andere door de verzekering
gedekte gebeurtenis zich voordoet.
4.116. In het rekeningenstelsel worden zij opgenomen onder de:
a) bestedingen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van inge-
zeten verzekeringsmaatschappijen;
b) bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van het buiten-
land (voor niet-ingezeten verzekeringsmaatschappijen);
c) middelen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de
sectoren van de begunstigden;
d) middelen in de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland
(voor niet-ingezeten begunstigden).
INKOMENSOVERDRACHTEN BINNEN DE OVERHEID (D.73)
4.117. Definitie: Inkomensoverdrachten binnen de overheid (D.73) omvatten
overdrachten tussen de subsectoren van de overheid (centrale
overheid, deelstaatoverheid, lagere overheid, wettelijke-
sociale-verzekeringsinstellingen) met uitzondering van belas-
tingen, subsidies, investeringsbijdragen en overige
kapitaaloverdrachten.
4.118. De inkomensoverdrachten binnen de overheid omvatten geen transacties
ten behoeve van een andere eenheid; deze worden slechts eenmaal
geregistreerd, namelijk bij de middelen van de begunstigde eenheid ten
behoeve waarvan de transactie is verricht. Dit geval doet zich onder
andere voor wanneer een overheidsinstelling (b.v. een ministerie)
belastingen int die in hun geheel of gedeeltelijk automatisch worden
overgedragen aan een andere overheidsinstelling (b.v. een lagere
overheid). In dat geval wordt het deel van de belastingontvangsten dat
voor de andere overheidsinstelling bestemd is, geregistreerd als recht-
streeks door deze overheidsinstelling geheven belastingen en niet als een
inkomensoverdracht binnen de overheid. Deze oplossing geldt a fortiori
bij belastingen in de vorm van opcenten op aan de centrale overheid te
betalen belastingen, die voor een andere overheidsinstelling zijn bestemd.
Vertragingen bij de overdracht van de belastingen naar deze andere
overheidsinstelling worden in de financiële rekening geregistreerd onder
„handelskredieten en transitorische posten”.
De inkomensoverdrachten binnen de overheid omvatten daarentegen wel
overdrachten van belastingopbrengsten in de vorm van een algemene
overdracht van middelen van de centrale overheid aan andere overheids-
instellingen. Deze overdrachten komen namelijk niet overeen met een
specifieke categorie belastingen en vinden niet automatisch plaats, maar in
principe via bepaalde fondsen (b.v. provincie- of gemeentefonds) en
volgens verdeelsleutels die door de centrale overheid zijn vastgesteld.
4.119. Moment van registratie: inkomensoverdrachten binnen de overheid
worden geregistreerd op het moment dat deze volgens de geldende
voorschriften dienen plaats te vinden.
4.120. In het rekeningenstelsel komen inkomensoverdrachten binnen de overheid
voor onder de bestedingen en de middelen in de secundaire inkomens-
verdelingsrekening van de subsectoren van de overheid (1).
INKOMENSOVERDRACHTEN IN VERBAND MET INTERNATIONALE
SAMENWERKING (D.74)
4.121. Definitie: Inkomensoverdrachten in verband met internationale samen-
werking (D.74) omvatten alle overdrachten in geld of in
natura tussen de overheid en overheden of internationale
organisaties (2) in het buitenland, met uitzondering van
investeringsbijdragen en overige kapitaaloverdrachten.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 127
(1) Inkomensoverdrachten binnen de overheid zijn stromen binnen de overheidssector die
verdwijnen wanneer een geconsolideerde rekening voor de sector als geheel wordtopgesteld.
(
2) In de in dit systeem gehanteerde betekenis ontlenen internationale organisaties hun gezag
hetzij rechtstreeks aan de Staten die lid van dergelijke organisaties zijn, hetzij indirect
aan deze Staten via andere internationale organisaties waarvan de leden Staten zijn.
▼B
4.122. Rubriek D.74 omvat:
a) bijdragen, andere dan belastingafdrachten, van de overheid aan de
Instellingen van de Europese Unie, met uitzondering van de BNP-
afdracht aan de Europese Unie (1);
b) bijdragen van de overheid aan internationale organisaties (met
uitzondering van belastingafdrachten die overheden uit hoofde van
hun lidmaatschap van supranationale organisaties verschuldigd zijn);
c) inkomensoverdrachten die de overheid eventueel van de onder a) en b)
genoemde instellingen of organisaties ontvangt (2);
d) inkomensoverdrachten die overheden elkaar verstrekken in de vorm
van betalingen in geld (b.v. ter financiering van begrotingstekorten van
andere landen of van overzeese gebiedsdelen) of van giften in natura
(b.v. de tegenwaarde van voedselhulp, militaire uitrusting, noodhulp na
natuurrampen in de vorm van voedsel, kleding, medicijnen enz.);
e) lonen die door een overheid, een Instelling van de Europese Unie of
een internationale organisatie worden betaald aan de adviseurs en
technisch deskundigen die ter beschikking van ontwikkelingslanden
worden gesteld.
De inkomensoverdrachten in verband met internationale samenwerking
omvatten ook overdrachten tussen de overheid en internationale
organisaties die in haar economisch gebied zijn gevestigd, aangezien
internationale organisaties niet worden beschouwd als ingezeten institu-
tionele eenheden van de landen waar zij zijn gevestigd.
4.123. Moment van registratie: het moment dat volgens de geldende voor-
schriften de overdrachten dienen plaats te vinden (verplichte
overdrachten), dan wel het moment dat de overdrachten werkelijk
plaatsvinden (vrijwillige overdrachten).
4.124. In het rekeningenstelsel worden de inkomensoverdrachten in verband met
internationale samenwerking geregistreerd onder de:
a) bestedingen en middelen in de secundaire inkomensverdelingsrekening
van de overheidssector;
b) bestedingen en middelen in de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland.
OVERIGE INKOMENSOVERDRACHTEN, N.E.G. (D.75)Inkomensoverdrachten aan IZW's ten behoeve van huishoudens
4.125. De inkomensoverdrachten aan IZW's ten behoeve van huishoudens
omvatten alle vrijwillige bijdragen (met uitzondering van legaten),
lidmaatschapsgelden en financiële steun die deze instellingen ontvangen
van huishoudens (met inbegrip van niet-ingezeten huishoudens) en in
mindere mate van andere eenheden.
4.126. Tot deze rubriek behoren:
a) periodieke bijdragen van huishoudens aan vakbonden, sportvereni-
gingen en politieke, culturele, religieuze en soortgelijke organisaties
die behoren tot de sector IZW's ten behoeve van huishoudens;
b) vrijwillige bijdragen (met uitzondering van legaten) van huishoudens,
ondernemingen en het buitenland aan IZW's ten behoeve van
huishoudens, met inbegrip van overdrachten in natura in de vorm
van voedsel, kleding, dekens, medicijnen enz., aan liefdadigheidsin-
stellingen ter verdeling onder ingezeten en niet-ingezeten huishoudens;
c) bijstand en schenkingen van de overheid, met uitzondering van
overdrachten die met name ten doel hebben kapitaaluitgaven te
financieren en die onder de investeringsbijdragen worden geregi-
streerd.
Niet inbegrepen zijn betalingen van lidmaatschapsgelden of bijdragen aan
IZW's ten behoeve van bedrijven, zoals kamers van koophandel of1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 128
(1) Heffingen die door ingezeten produktie-eenheden aan de Instellingen van de Europese
Unie worden betaald, worden in de rekeningen geregistreerd onder de aan het buitenlandbetaalde belastingen op produktie en invoer; de BNP-afdracht aan de Europese Unie, die
is ingesteld bij het besluit van de Raad van 24 juni 1988 betreffende het stelsel van eigen
middelen van de Gemeenschappen, is ingedeeld bij rubriek D.75, Overige inkomens-overdrachten n.e.g.
(
2) Rechtstreekse inkomensoverdrachten van de Instellingen van de Europese Unie aan
ingezeten marktproducenten worden geregistreerd onder de door het buitenland betaalde
subsidies.
▼B
beroepsverenigingen, die worden geregistreerd als betalingen voor
verleende diensten.
4.127. Moment van registratie: de inkomensoverdrachten aan IZW's ten behoeve
van huishoudens worden geregistreerd op het moment dat deze plaats-
vinden.
4.128. In het rekeningenstelsel worden de inkomensoverdrachten aan IZW's ten
behoeve van huishoudens geregistreerd onder de:
a) bestedingen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de
betalende sectoren;
b) bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van het buiten-
land;
c) middelen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de sector
IZW's ten behoeve van huishoudens.
Inkomensoverdrachten tussen huishoudens
4.129. Definitie: Inkomensoverdrachten tussen huishoudens zijn alle inkomens-
overdrachten in geld of in natura, betaald (of ontvangen) door
ingezeten huishoudens aan (of van) andere ingezeten of niet-
ingezeten huishoudens. Het gaat met name om bedragen die
door emigranten of permanent (of voor een periode van ten
minste een jaar) in het buitenland werkzame personen aan
familieleden in hun land van herkomst of door ouders aan hun
elders verblijvende kinderen worden overgemaakt.
4.130. Moment van registratie: het moment dat de overdrachten plaatsvinden.4.131. In het rekeningenstelsel worden de inkomensoverdrachten tussen huis-
houdens geregistreerd onder de:
a) bestedingen en middelen in de secundaire inkomensverdelingsrekening
van huishoudens;
b) bestedingen en middelen in de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland.
Boetes
4.132. Definitie: Boetes die door rechtbanken of door semi-rechtelijke organen
aan institutionele eenheden worden opgelegd, worden
beschouwd als verplichte inkomensoverdrachten.
4.133. Onder deze rubriek vallen geen:
a) boetes en geldstraffen die door de belastingdienst worden opgelegd
voor het ontduiken of te laat betalen van belastingen, die gewoonlijk
niet afzonderlijk van de belastingen zelf kunnen worden onder-
scheiden;
b) betalingen voor het verkrijgen van vergunningen; dergelijke betalingen
zijn ofwel belastingen ofwel vergoedingen voor diensten die door
overheidsinstellingen worden verleend (D.29 en D.59).
4.134. Moment van registratie: boetes worden geregistreerd op het moment dat
de verplichting ontstaat.
Loterijen en kansspelen
4.135. De bedragen die worden betaald voor loten of bij weddenschappen
bestaan uit twee elementen: de betaling van een vergoeding voor de
dienstverlening aan de eenheid die de loterij of het kansspel organiseert,
en een residuele inkomensoverdracht die wordt uitbetaald aan de
winnaars. De vergoeding voor de dienstverlening kan behoorlijk hoog
zijn en kan ook kansspelbelasting omvatten. In het ESR worden de
overdrachten geacht rechtstreeks plaats te vinden tussen de deelnemers
aan de loterij of het kansspel, d.w.z. tussen de huishoudens. Wanneer er
ook niet-ingezeten huishoudens aan deelnemen, kan er sprake zijn van
aanzienlijke netto-overdrachten tussen de sector huishoudens en het
buitenland. De inkomensoverdrachten worden geregistreerd op het
moment dat zij plaatsvinden.
Schadeloosstellingen
4.136. Definitie: Schadeloosstellingen zijn inkomensoverdrachten die door
institutionele eenheden worden betaald aan andere institutio-
nele eenheden ter compensatie van letsel aan personen of
schade aan eigendommen die eerstgenoemde eenheden1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 129
▼B
hebben veroorzaakt, met uitzondering van betalingen uit
hoofde van schadeverzekeringen. Schadeloosstellingen
kunnen gerechtelijk afgedwongen betalingen zijn, dan wel
vrijwillige uitkeringen die buiten de justitie om overeen-
gekomen zijn. Deze rubriek dekt vrijwillige betalingen van
overheidsinstellingen of IZW's ten behoeve van huishoudens
als schadeloosstelling voor zover deze betalingen niet worden
ingedeeld bij de kapitaaloverdrachten.
4.137. Moment van registratie: betaling van schadeloosstellingen wordt geregi-
streerd op het moment dat deze plaatsvindt (vrijwillige betalingen) of
moet worden verricht (verplichte betalingen).
BNP-afdracht aan de Europese Unie
4.138. De BNP-afdracht aan de Europese Unie, ingesteld bij het besluit van de
Raad van 24 juni 1988 betreffende het stelsel van eigen middelen van de
Gemeenschappen, is een inkomensoverdracht van de overheid van iedereLid-Staat aan de Instellingen van de Europese Unie.
Het betreft een bijdrage van iedere Lid-Staat aan de begroting van deze
Instellingen. De bijdrage is gebaseerd op het BNP-niveau van de Lid-
Staten en wordt vastgesteld met inachtneming van alle andere ontvangsten
van de Instellingen.
Moment van registratie: de BNP-afdracht aan de Europese Unie (D.75)
wordt geregistreerd op het moment dat de afdracht verschuldigd is.
In het rekeningenstelsel verschijnt de BNP-afdracht aan de Europese
Unie, onder de
a) bestedingen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de
overheid;
b) middelen in de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland.
Overige
4.139. a) inkomensoverdrachten van IZW's ten behoeve van huishoudens aan de
overheid, die geen belastingen zijn;
b) betalingen van de overheid aan overheidsondernemingen die tot de
sector niet-financiële vennootschappen en quasi-vennootschappen
behoren, ter dekking van buitengewone pensioenlasten;
c) reisbeurzen en prijzen die door de overheid of door IZW's ten behoeve
van huishoudens worden toegekend aan ingezeten of niet-ingezeten
huishouden;
d) spaarpremies die periodiek door de overheid worden toegekend aan
huishoudens als premie op door hen tijdens die periode verrichte
besparingen;
e) terugbetaling door huishoudens van uitgaven die sociale-bijstandsin-
stellingen ten behoeve van hen hebben gedaan;
f) inkomensoverdrachten van IZW's ten behoeve van huishoudens aan
het buitenland;
g) sponsoring door ondernemingen, indien dergelijke betalingen niet
kunnen worden beschouwd als verwerving van publicitaire of andere
diensten (b.v. overdrachten voor een goed doel, studiebeurzen);
h) inkomensoverdrachten van de overheid aan huishoudens in hun
hoedanigheid van consument, indien ze niet zijn geregistreerd als
sociale uitkeringen.
4.140. Moment van registratie: deze overdrachten worden geregistreerd op het
moment dat zij plaatsvinden, met uitzondering van de overdrachten van of
aan de overheid, die worden geregistreerd wanneer de verplichting daartoe
ontstaat.
In het rekeningenstelsel verschijnen de overige inkomensoverdrachten
onder de:
a) middelen en bestedingen in de secundaire inkomensverdelingsrekening
van alle sectoren;
b) middelen en bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 130
▼B
CORRECTIE VOOR MUTATIES IN VOORZIENINGEN PENSIOEN-
VERZEKERING (D.8)
4.141. Definitie: De correctie voor mutaties in voorzieningen pensioenverzeke-
ring (D.8) is bedoeld om de verandering in de actuariëlereserves, die aan huishoudens toebehoren, in de besparingen
van de huishoudens tot uitdrukking te kunnen brengen. De
actuariële reserves worden in de financiële rekening en de
balansen beschouwd als vorderingen van huishoudens, deel
uitmakend van categorie F.61. De reserves worden gevoed
door premies die als sociale premies in de secundaire
inkomensverdelingsrekening worden geregistreerd.
4.142. Aangezien huishoudens in de financiële rekeningen en de balansen van
het systeem beschouwd worden als de eigenaars van de reserves ingevolge
particuliere zelfstandige en niet-zelfstandige regelingen met fondsvor-
ming, is een correctiepost noodzakelijk om te voorkomen dat een
eventueel overschot aan pensioenpremies ten opzichte van de pensioen-
uitkeringen (d.w.z. betaalde „overdrachten” versus ontvangen
„overdrachten”) van invloed is op het niveau van de besparingen van
huishoudens.
Om dit effect te neutraliseren, wordt een correctie aangebracht op het
beschikbaar inkomen, of het alternatief beschikbaar inkomen, van de
huishoudens in de inkomensbestedingsrekening vóór de besparingen.
Deze correctie is gelijk aan:
het totaal van de werkelijk betaalde sociale pensioenpremies in het kader
van particuliere pensioenregelingen met fondsvorming
plus het totaal van de toegerekende premies dat de tegenhanger
vormt van het inkomen uit vermogen toegerekend aan
polishouders;
minus de waarde van de hiermee verband houdende vergoeding
voor de verzekeringsdienst;
minus het totaal van de als sociale uitkeringen verantwoorde
pensioenuitkeringen ingevolge particuliere pensioenrege-
lingen met fondsvorming
Aldus blijven de besparingen van de huishoudens op hetzelfde niveau als
wanneer de pensioenpremies en -uitkeringen niet als inkomensover-
drachten in de secundaire inkomensverdelingsrekening zouden zijn
opgenomen. Deze correctiepost is noodzakelijk om de besparingen van
de huishoudens in overeenstemming te brengen met de mutatie in
voorzieningen pensioenverzekering, die wordt geregistreerd in de
financiële rekening van het systeem. Uiteraard zijn tegenovergestelde
correcties noodzakelijk in de inkomensbestedingsrekening van de
verzekeringsmaatschappijen, de zelfstandige pensioenfondsen en de niet-
zelfstandige, door werkgevers beheerde pensioenfondsen.
4.143. Moment van registratie: de correctie voor mutaties in voorzieningen
pensioenverzekering wordt geregistreerd overeenkomstig de stromen
waaruit zij bestaat.
4.144. In het rekeningenstelsel verschijnt de correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenverzekering onder de:
a) bestedingen in de inkomensbestedingsrekening van de sector van de
verzekeringsmaatschappijen en andere sectoren die niet-zelfstandige
pensioenfondsen beheren;
b) bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van het buiten-
land (voor niet-ingezeten instellingen);
c) middelen in de inkomensbestedingsrekening van de sector huis-
houdens;
d) middelen in de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland
(voor niet-ingezeten huishoudens).
KAPITAALOVERDRACHTEN (D.9)
4.145. Kapitaaloverdrachten verschillen van inkomensoverdrachten in die zin dat
er sprake is van het verwerven dan wel afstoten van activa door ten minste
één van de bij de transactie betrokken partijen. Ongeacht of de transactie
plaatsvindt in geld of in natura, steeds moet een overeenkomstige
verandering in de financiële of niet-financiële activa op de balans van een
of beide bij de transactie betrokken partijen het gevolg zijn.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 131
▼B
4.146. Bij een kapitaaloverdracht in natura is sprake van de overdracht van
eigendom van activa (geen voorraden of geld) of de kwijtschelding van
een schuld door een crediteur, zonder dat hier enige tegenprestatie
tegenover staat.
Een kapitaaloverdracht in geld bestaat uit de overdracht van geld dat een
partij verkrijgt door het afstoten van activa (geen voorraden), of dat een
tweede partij geacht wordt, dan wel dient, aan te wenden voor het
verwerven van activa (geen voorraden). De tweede partij, de ontvangende
partij, is vaak verplicht het geld aan te wenden voor de aankoop van activa
als voorwaarde voor de overdracht.
4.147. Kapitaaloverdrachten omvatten vermogensheffingen (D.91), investerings-
bijdragen (D.92) en overige kapitaaloverdrachten (D.99).
VERMOGENSHEFFINGEN (D.91)
4.148. Definitie: Vermogensheffingen (D.91) zijn niet-periodieke belastingen
die met ruime tussenpozen worden geheven op de waarde van
de activa of het vermogenssaldo van institutionele eenheden
of op de waarde van activa die tussen institutionele eenheden
worden overgedragen als gevolg van legaten, schenkingen of
andere transacties.
4.149. Vermogensheffingen omvatten:
a) belastingen op kapitaaloverdrachten: successie- en schenkingsrechten
die worden geheven op het vermogen van de begunstigden — met
uitzondering van belastingen op de verkoop van activa, aangezien hier
geen sprake is van overdrachten;
b) buitengewone heffingen op activa of het vermogenssaldo van
institutionele eenheden (1). Hiertoe behoren ook belastingen op de
waardestijging van landbouwgronden als gevolg van een vergunning
om het land te gebruiken voor commerciële doeleinden of voor
woningbouw.
4.150.►M4 De in de rekeningen geregistreerde bedragen aan belastingen
kunnen worden ontleend aan twee bronnen: kohiers en aangiften, of
kasgegevens.
a) Worden bedragen uit kohiers en aangiften gebruikt, dan wordt op die
bedragen een coëfficiënt toegepast, teneinde rekening te kunnen
houden met nooit geïnde bedragen uit kohiers en aangiften. Als
alternatieve handelwijze kan een kapitaaloverdracht naar de betrokken
sectoren worden geregistreerd, waarvan het bedrag overeenkomt met
de bedoelde aanpassing. De hoogte van de coëfficiënten wordt
vastgesteld op basis van de opgedane ervaringen en de huidige
verwachtingen met betrekking tot de geraamde niet-geïnde bedragen
uit kohiers en aangiften. Zij zijn specifiek voor de verschillende
soorten belastingen.
b) Worden kasgegevens als bron gebruikt, dan wordt een correctie in de
tijd toegepast om ervoor te zorgen dat de bedragen worden
toegerekend aan de periode waarin de activiteit die tot de belasting-
plicht heeft geleid, heeft plaatsgevonden (of aan de periode waarin het
belastingbedrag werd vastgesteld). Deze correctie kan worden geba-
seerd op het gemiddelde tijdsverloop tussen deze activiteit (of de
vaststelling van de te betalen belasting) en de inning van het
bedrag.◄
4.151. In het rekeningenstelsel worden vermogensheffingen geregistreerd onder
de:
a) mutaties in passiva (−) van de kapitaalrekening van de sectoren
waartoe de belastingbetalers behoren;
b) mutaties in passiva (+) van de kapitaalrekening van de overheid;
c) mutaties in passiva van de kapitaalrekening van het buitenland.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 132
(1) Belastingen op vermogenswinsten verschijnen in de rekeningen echter onder de rubriek
belastingen op inkomen, vermogen enz.
▼B
INVESTERINGSBIJDRAGEN (D.92)
4.152. Definitie: Investeringsbijdragen (D.92) zijn kapitaaloverdrachten in geld
of in natura van overheden of het buitenland (1) aan andere
ingezeten of niet-ingezeten institutionele eenheden ter volle-
dige of gedeeltelijke financiering van de aankoop van vaste
activa.
4.153. Investeringsbijdragen kunnen worden verstrekt in geld of in natura.
Investeringsbijdragen in natura zijn overdrachten van vervoermiddelen,
machines en werktuigen door de overheid aan andere ingezeten of niet-
ingezeten eenheden, alsmede de rechtstreekse terbeschikkingstelling van
gebouwen of andere bouwwerken aan ingezeten of niet-ingezeten
eenheden.
4.154. Tot de investeringsbijdragen worden niet gerekend overdrachten van
militaire uitrustingen in de vorm van wapens of materieel dat uitsluitend
tot doel heeft deze wapens af te vuren, aangezien dit geen vaste activa
zijn.
4.155. Het bedrag van de door de overheid ten behoeve van andere sectoren van
de economie verrichte investeringen wordt eveneens onder de investe-
ringsbedragen geregistreerd wanneer de begunstigde aanwijsbaar is en
eigenaar van de investeringen wordt. In dergelijke gevallen worden de
investeringen geregistreerd onder de mutaties in activa in de kapitaal-
rekening van de begunstigde en gefinancierd door een
inversteringsbijdrage die onder de mutaties in passiva in dezelfde
rekening voorkomt.
4.156. Rubriek D.92 omvat niet alleen eenmalige betalingen voor de financiering
van investeringen in dezelfde periode, maar eveneens in de tijd gespreide
betalingen die betrekking hebben op investeringen die in een vorige
periode hebben plaatsgevonden. Zo worden eveneens als investerings-
bijdragen beschouwd de jaarlijkse betalingen van de overheid voor de
aflossing van schulden die door ondernemingen zijn aangegaan voor de
uitvoering van investeringsprojecten en voor de aflossing waarvan de
overheid geheel of gedeeltelijk garant staat.
Tot de investeringsbijdragen behoren echter geen door de overheid
toegekende rentesubsidies, ook al hebben zij tot doel investeringen te
stimuleren. Het overnemen door de overheid van een gedeelte van de
rentelast vormt immers, evenals de rentestroom zelf, een verdelingstrans-
actie. Wanneer een bijdrage echter terzelfder tijd betrekking heeft op de
financiering van de aflossing van de aangegane schuld en op de
rentebetaling op het geleende kapitaal en het niet mogelijk is beide
elementen te scheiden, dan wordt de totale bijdrage geregistreerd als
investeringsbijdrage.
4.157. Investeringsbijdragen aan de sector niet-financiële vennootschappen en
quasi-vennootschappen omvatten niet alleen de aan particuliere onder-
nemingen toegekende bijdragen, doch ook de kapitaalinbreng in
overheidsondernemingen met rechtspersoonlijkheid, voor zover de over-
heidsinstelling die de middelen verstrekt, geen aanspraak op de
overheidsonderneming behoudt.
4.158. Investeringsbijdragen aan de sector huishoudens omvatten enerzijds
bijdragen aan de uitrusting en modernisering van andere ondernemingen
dan vennootschappen en quasi-vennootschappen, en anderzijds de
subsidies die aan huishoudens worden toegekend voor de bouw, aankoop
en verbetering van woningen.
4.159. Investeringsbijdragen aan de overheid omvatten alle betalingen (met
uitzondering van rentesubsidies) aan subsectoren van de overheid (2). die
tot doel hebben investeringen te financieren. Het belangrijkste geval
betreft overdrachten van de centrale overheid aan lagere overheden die
uitdrukkelijk het financieren van hun bruto-investeringen in vaste activa
tot doel hebben. Hierbij moet benadrukt worden dat overdrachten van
algemene aard ten behoeve van velerlei of onbepaalde doeleinden
geregistreerd worden onder de inkomensoverdrachten binnen de overheid,
ook al worden zij gedeeltelijk gebruikt voor investeringsuitgaven.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 133
(1) Tot de investeringsbijdragen van het buiteland behoren de bijdragen die rechtstreeks
door de Instellingen van de Europese Unie worden betaald (b.v. bepaalde overdrachten
van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw, EOGFL — afdelingOriëntatie).
(
2) Investeringsbijdragen binnen de overheid vormen stromen binnen de sector overheid, die
verdwijnen wanneer een geconsolideerde rekening voor de gehele sector wordt
opgesteld.
▼B
4.160. Investeringsbijdragen van de overheid en van het buitenland aan IZW's
worden aan de hand van hetzelfde criterium onderscheiden van
inkomensoverdrachten aan IZW's.
4.161. Tot de investeringsbijdragen aan het buitenland dienen daarom ook alleen
te worden gerekend de overdrachten die uitdrukkelijk tot doel hebben
investeringen van niet-ingezeten eenheden te financieren. Zij hebben bij
voorbeeld betrekking op niet-terugvorderbare overdrachten voor de bouw
van bruggen, wegen, fabrieken, ziekenhuizen of scholen in ontwikke-
lingslanden of voor de bouw van voor internationale organisaties
bestemde gebouwen. Het kunnen zowel eenmalige betalingen als in de
tijd gespreide betalingen zijn. Gratis leveringen van vaste activa moeten
eveneens onder deze rubriek worden opgenomen.
4.162. Moment van registratie: investeringsbijdragen in geld worden geregi-
streerd op het moment dat betaling verschuldigd is. Investeringsbijdragen
in natura worden geregistreerd op het moment dat de eigendom van de
activa wordt overgedragen.
4.163. In het rekeningenstelsel komen investeringsbijdragen voor onder de:
a) mutaties in passiva (−) van de kapitaalrekening van de overheid;
b) mutaties in passiva (+) van de kapitaalrekening van de sectoren van de
begunstigden;
c) mutaties in passiva van de kapitaalrekening van het buitenland.
OVERIGE KAPITAALOVERDRACHTEN (D.99)
4.164. Definitie: De overige kapitaaloverdrachten (D.99) omvatten — met
uitzondering van de investeringsbijdragen en vermogens-
heffingen — alle overdrachten, die, hoewel zij geen
inkomensverdelingstransacties vormen, toch een herverdeling
van de besparingen of het vermogen tussen de verschillende
sectoren of subsectoren van de economie of ten opzichte van
het buitenland tot resultaat hebben.
4.165. Tot de overige kapitaaloverdrachten behoren:
a) betalingen door de overheid of door het buitenland aan eigenaars van
kapitaalgoederen die als gevolg van oorlogshandelingen, andere
politieke gebeurtenissen of natuurrampen (overstromingen e.d.) zijn
vernietigd of beschadigd;
b) overdrachten van de overheid aan niet-financiële vennootschappen en
quasi-vennootschappen ter dekking van gecumuleerde verliezen over
verschillende boekjaren of van uitzonderlijke verliezen die aan
oorzaken buiten de onderneming zijn toe te schrijven;
c) overdrachten tussen subsectoren van de overheid die ten doel hebben
het hoofd te bieden aan onverwachte uitgaven of bestemd zijn om
gecumuleerde tekorten te dekken (1);
d) eenmalige spaarpremies die de overheid betaalt aan huishoudens als
premie op door hen gedurende een aantal jaren verrichte besparingen;
e) legaten en grote schenkingen tussen eenheden die tot verschillende
sectoren behoren, met inbegrip van legaten of grote schenkingen aan
IZW's (b.v. schenkingen aan universiteiten ter dekking van de
bouwkosten van nieuwe faculteitsgebouwen, bibliotheken, laboratoria
enz.);
f) de tegenboeking van een kwijtschelding van schulden, met wederzijdse
instemming tussen institutionele eenheden die tot verschillende
sectoren of subsectoren behoren (b.v. kwijtschelding van een schuld
van een ander land door de overheid, garantie-uitkeringen waardoor
een in gebreke gebleven schuldenaar van zijn verplichtingen wordt
ontheven) ►M4 — behalve in het bijzondere geval van aan de sector
overheid verschuldigde belastingen en sociale premies (zie punt
4.165j)). ◄Dergelijke kwijtscheldingen met wederzijdse instemming
worden beschouwd als een kapitaaloverdracht van de crediteur aan de
debiteur ter waarde van de uitstaande schuld op het moment van
kwijtschelding. Ook de tegenboeking van een schuldovername wordt
geregistreerd als een kapitaaloverdracht. Uitgezonderd zijn evenwel:
(1) kwijtschelding van financiële aanspraken op en overname van
schulden van quasi-vennootschappen door de eigenaar van de1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 134
(1) Deze overdrachten tussen subsectoren van de overheid vormen stromen binnen de sector
overheid, die verdwijnen wanneer een geconsolideerde rekening voor de gehele sector
wordt opgesteld.
▼B
quasi-vennootschap. Deze worden behandeld als transacties in
aandelen en overige deelnemingen (zie punt 5.16);
(2) kwijtschelding en overname van schulden van een overheidson-
derneming met rechtspersoonlijkheid door de overheid, wanneer
de onderneming als institutionele eenheid uit het systeem
verdwijnt. Deze worden geregistreerd in de rekening voor overige
volumemutaties in activa (zie de punten 5.16, 6.29 en 6.30);
(3) kwijtschelding en overname van schulden van een overheidson-
derneming met rechtspersoonlijkheid door de overheid in het kader
van de privatisering van de onderneming op korte termijn. Dit
wordt behandeld als een transactie in aandelen en overige
deelnemingen (zie punt 5.16).
De afschrijving van een vordering is geen transactie tussen
institutionele eenheden en verschijnt derhalve noch in de kapitaal-
rekening noch in de financiële rekening van het systeem. Indien de
crediteur tot een dergelijke afschrijving besluit, dient deze te worden
geregistreerd in de rekening voor overige volumemutaties in activa van
de crediteur en de debiteur (zie punt 6.27d). Voorzieningen voor
dubieuze debiteuren worden beschouwd als interne boekingsposten
van de institutionele produktie-eenheid en verschijnen niet in het
systeem. De eenzijdige niet-erkenning van een schuld door een
debiteur is evenmin een transactie, zodat deze ook niet in het systeem
geregistreerd wordt;
g) het gedeelte van gerealiseerde kapitaalwinsten (of -verliezen) dat aan
een andere sector wordt uitgekeerd, zoals bij voorbeeld kapitaal-
winsten die door verzekeringsmaatschappijen aan huishoudens worden
uitgekeerd. Een indirecte overdracht aan de overheid van de opbrengst
uit een privatisering (b.v. via een holding) moet echter worden
geregistreerd als een financiële transactie in aandelen en overige
deelnemingen (F.5). Dit heeft derhalve geen rechtstreekse invloed op
het vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (−) van de overheid;
h) omvangrijke vergoedingen voor zeer grote schade of ernstig letsel die
niet door verzekeringen worden gedekt (met uitzondering van
betalingen door de overheid of door het buitenland als genoemd
onder punt a). De betalingen kunnen al dan niet voortvloeien uit een
gerechtelijke beslissing. Hieronder vallen schadeloosstellingen in
verband met grote explosies, olievervuiling, bijwerkingen van genees-
middelen enz.;
i) buitengewone betalingen aan sociale-verzekeringsinstellingen door
werkgevers (inclusief de overheid) of door de overheid (in het kader
van zijn sociale taken), voor zover deze betalingen bestemd zijn voor
een verruiming van de actuariële reserves van deze instellingen. Dedesbetreffende correctie van de sociale-verzekeringsinstellingen naar
de huishoudens wordt ook geregistreerd onder de overige kapitaal-
overdrachten (D.99) (zie bijlage III „Verzekering”, punt 20);
j) wanneer aan de sector overheid verschuldigde belastingen en sociale
premies op basis van kohiers en aangiften worden geregistreerd, moet
het gedeelte dat waarschijnlijk niet zal worden geïnd, in dezelfde
verslagperiode worden geneutraliseerd. Dit kan worden gedaan door
middel van een „Overige kapitaaloverdracht” (D.99), op een speciale
regel D.995, tussen de overheid en de desbetreffende sectoren. Deze
stroom D.995 moet worden onderverdeeld aan de hand van de codes
van de verschillende belastingen en sociale premies.
4.166. Moment van registratie:
a) de overige kapitaaloverdrachten in geld worden geregistreerd op het
moment dat betaling verschuldigd is;
b) de overige kapitaaloverdrachten in natura worden geregistreerd op het
moment dat de eigendom van de activa wordt overgedragen of dat de
schuld door de crediteur wordt kwijtgescholden.
4.167. In het rekeningenstelsel verschijnen de overige kapitaaloverdrachten
onder de mutaties in passiva in de kapitaalrekening van de verschillende
sectoren en van het buitenland.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 135
▼M4
▼B
▼B
HOOFDSTUK 5
FINANCIËLE TRANSACTIES
5.01. Definitie: Financiële transacties zijn transacties in vorderingen en
schulden tussen institutionele eenheden onderling en tussen
institutionele eenheden en het buitenland.
5.02. Een financiële transactie (zie ook punt 1.33) is een interactie met
wederzijdse instemming tussen institutionele eenheden onderling of tussen
een institutionele eenheid en het buitenland, waarbij sprake is van degelijktijdige vorming of afwikkeling van een vordering en de overeen-
komstige schuld, dan wel de overdracht van een vordering of schuld aan
een andere partij.
5.03. Vorderingen zijn economische activa. Hiertoe behoren betaalmiddelen,
financiële aanspraken en economische activa die sterk lijken op financiële
aanspraken.
5.04. Tot de betaalmiddelen behoren monetair goud, bijzondere trekkings-
rechten, chartaal geld en girale deposito's.
Financiële aanspraken geven hun eigenaars, de crediteuren, het recht om
zonder tegenprestatie een betaling of een reeks betalingen te ontvangen
van andere institutionele eenheden, de debiteuren, die de overeenkomstige
verplichtingen (schulden) zijn aangegaan.
Voorbeelden van financiële aanspraken die sterk lijken op economische
activa zijn aandelen en overige deelnemingen en, ten dele, voorwaarde-
lijke vorderingen. De institutionele eenheid die een dergelijke vordering
heeft uitgegeven, wordt geacht een dienovereenkomstige schuld te zijn
aangegaan.
5.05. Voorwaardelijke vorderingen zijn overeenkomsten tussen institutionele
eenheden onderling en tussen institutionele eenheden en het buitenland,
waarbij aan een of meer voorwaarden moet worden voldaan alvorens een
financiële transactie plaatsvindt. Voorbeelden zijn betalingsgaranties door
derden, wissels, kredietlijnen, gegarandeerde „note issuance facilities”
(NIF's) en vele typen financiële derivaten. In het systeem wordt een
voorwaardelijke vordering alleen als vordering opgenomen wanneer deze
een marktwaarde heeft omdat zij verhandelbaar is of op de markt kan
worden gecompenseerd. In alle andere gevallen worden voorwaardelijke
vorderingen niet in het systeem opgenomen (
1).
5.06. Er worden zeven categorieën vorderingen onderscheiden: monetair goud
en bijzondere trekkingsrechten (AF.1), chartaal geld en deposito's (AF.2),
effecten m.u.v. aandelen (AF.3), leningen (AF.4), aandelen en overige
deelnemingen (AF.5), verzekeringstechnische voorzieningen (AF.6) en
handelskredieten en transitorische posten (AF.7).
5.07. In het systeem staat tegenover iedere vordering een schuld (tegenboe-
king); dit geldt alleen niet voor de categorie monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (AF.1). Er worden zes categorieën schulden onder-
scheiden, in overeenstemming met de zes categorieën vorderingen die hier
tegenover staan.
5.08. De indeling van de financiële transacties komt overeen met die van de
vorderingen en schulden. Er worden zeven categorieën financiële
transacties onderscheiden: transacties in monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (F.1), transacties in chartaal geld en deposito's (F.2),
transacties in effecten m.u.v. aandelen (F.3), transacties in leningen (F.4),
transacties in aandelen en overige deelnemingen (F.5), transacties in
verzekeringstechnische voorzieningen (F.6) en transacties in handels-
kredieten en transitorische posten (F.7).
5.09. De op een bepaald moment bestaande vorderingen en schulden worden in
de balans (van een sector of van het buitenland) geregistreerd (zie
hoofdstuk 7). Financiële transacties leiden tot balansmutaties. Het verschil
tussen de beginbalans en de eindbalans kan echter ook oorzaken hebben,
die niet het gevolg zijn van een interactie met wederzijdse instemming
tussen institutionele eenheden onderling of tussen een institutionele
eenheid en het buitenland (zie hoofdstuk 6). Deze overige mutaties in
activa bestaan uit nominale waarderingsverschillen van vorderingen en
schulden, die worden geregistreerd in de rekening voor nominale
waarderingsverschillen, en volumemutaties in vorderingen en schulden1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 136
(1) Verzekeringstechnische voorzieningen (AF.6) zijn onvoorwaardelijke schulden van
verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen. De overeenkomstige vorderingen van deafzonderlijke polishouders en begunstigden zijn echter in de meeste gevallen
voorwaardelijk.
▼B
die niet zijn toe te schrijven aan financiële transacties. Deze laatste
worden geregistreerd in de rekening voor overige volumemutaties in
activa en onderscheiden in verlies door rampen, niet-gecompenseerde
confiscaties, overige volumemutaties in vorderingen en schulden, n.e.g. en
wijzigingen in classificaties en structuur.
5.10. Financiële transacties tussen institutionele eenheden worden in de
financiële rekeningen van de betrokken sectoren geregistreerd. Financiële
transacties tussen institutionele eenheden en het buitenland worden in de
financiële rekeningen van de betrokken sectoren en in de rekening voor
financiële transacties van het buitenland geregistreerd (zie hoofdstuk 8).
Op de financiële rekening (van een sector of het buitenland) is aan de
linkerzijde het saldo verandering (toe- en afnemingen) van vorderingen
opgenomen en aan de rechterzijde het saldo verandering (toe- en
afnemingen) van schulden. Het saldo van de financiële rekening, d.w.z.
het saldo verandering (toe- en afnemingen) van vorderingen en van
schulden, is het vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (−) (B.9).
5.11. De financiële rekening van een sector kan al dan niet geconsolideerd zijn.
De niet-geconsolideerde financiële rekening van een sector omvat de
veranderingen in vorderingen en schulden als gevolg van alle financiële
transacties waarbij institutionele eenheden van deze sector betrokken zijn.
De geconsolideerde financiële rekening van een sector omvat de
veranderingen in vorderingen en schulden als gevolg van financiële
transacties tussen die institutionele eenheden van de desbetreffende sector
en andere institutionele eenheden of het buitenland. Anders dan in de niet-
geconsolideerde financiële rekening zijn in de geconsolideerde rekening
de financiële transacties tussen institutionele eenheden van dezelfde sector
geëlimineerd. De rekening voor financiële transacties van het buitenland
is per definitie geconsolideerd.
5.12. Een financiële transactie tussen twee institutionele eenheden verhoogt het
vorderingenoverschot/-tekort van de ene eenheid en verlaagt tegelijkertijd
en in gelijke mate het vorderingenoverschot/-tekort van de andere
eenheid. Financiële transacties tussen institutionele eenheden uit dezelfde
sector laten het vorderingenoverschot/-tekort van de sector ongewijzigd.
De geconsolideerde en niet-geconsolideerde financiële rekening van een
sector hebben hetzelfde vorderingsoverschot/-tekort. Analoog geldt dat
financiële transacties tussen institutionele eenheden het vorderingenover-
schot/-tekort van de totale economie niet wijzigen. Dit is even hoog als
het vorderingenoverschot/-tekort van de rekening voor financiële trans-
acties van het buitenland, maar met tegengesteld teken. Hierdoor is het
totale vorderingenoverschot/-tekort van alle institutionele eenheden en het
buitenland gelijk aan nul.
5.13. De financiële rekening naar sector van herkomst en bestemming (1) (een
sector of het buitenland) is een aanvulling op de financiële rekening,
waarin een uitsplitsing wordt gegeven van de veranderingen van
vorderingen naar sector van de debiteur en van de veranderingen van
schulden naar sector van de crediteur. Hiermee wordt informatie gegevenover de veranderingen in de debiteuren/crediteurenverhouding tussen
sectoren, in overeenstemming met de financiële balans naar sector van
herkomst en bestemming (zie punt 7.69). In geval van financiële
transacties op secundaire markten wordt er echter geen informatie
gegeven over de institutionele eenheden waaraan of waarvan vorderingen
werden verkocht c.q. gekocht; de financiële rekening naar sectoren van
herkomst en bestemming geeft daarom geen volledig antwoord op de
vraag wie in een verslagperiode wie financiert.
5.14. De financiële rekening is de laatste rekening in de serie van rekeningen
waarin de registratie van transacties plaatsvindt (zie hoofdstuk 8). Het
saldo ervan wordt dan ook niet naar een volgende rekening overgebracht.
In het systeem is het saldo van de financiële rekening identiek aan het
saldo van de kapitaalrekening. In de praktijk is er echter gewoonlijk een
verschil tussen beide saldi, omdat zij op basis van niet op elkaar
aansluitende statistische gegevens worden berekend.
5.15. Tegenover financiële transacties staan in het systeem altijd andere
transacties. Dit kunnen andere financiële transacties zijn, dan wel niet-
financiële transacties.
De gelijktijdige toeneming of afneming van zowel vorderingen als
schulden of de ruil van vorderingen wordt volledig in de financiële
rekening (van een sector of het buitenland) verantwoord. Indien een
transactie en de tegenboeking ervan beide financiële transacties zijn,
verandert hierdoor de samenstelling van vorderingen en schulden en1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 137
(1) Het SNA 1993 (11.103—11.111) spreekt van „detailed flow of funds account”.
▼B
eventueel ook de totalen van zowel vorderingen als schulden van de
betrokken institutionele eenheden of van het buitenland, maar niet het
vorderingenoverschot/-tekort of het vermogenssaldo.
Tegenboekingen van financiële transacties kunnen ook bestaan uit
transacties in produkten (zie hoofdstuk 3), verdelingstransacties (hoofd-
stuk 4) of transacties in niet-geproduceerde niet-financiële activa (zie punt
6.06). Als het bij de tegenboeking om een dergelijke niet-financiële
transactie gaat, zal het vorderingenoverschot/-tekort van de betrokken
institutionele eenheden of van het buitenland veranderen.
5.16. De tegenboeking van een financiële transactie kan een inkomens- of
kapitaaloverdracht zijn (zie hoofdstuk 4). In zo'n geval leidt de financiële
transactie tot het ontstaan van een vordering, tot een schuldovername of
de gelijktijdige afwikkeling van een vordering en de overeenkomstige
schuld (schuldkwijtschelding). De tegenboeking van schuldovername en
schuldkwijtschelding wordt ingedeeld in de categorie kapitaalover-
drachten (D.9) en geregistreerd op de kapitaalrekening.
Indien de eigenaar van een quasi-vennootschap schulden van de quasi-
vennootschap overneemt of financiële aanspraken op de quasi-vennoot-
schap kwijtscheldt, wordt de tegenboeking van deze schuldovername of
-kwijtschelding echter geregistreerd als een transactie in aandelen en
overige deelnemingen (F.5).
Indien de overheid een schuld overneemt of kwijtscheldt van een
overheidsonderneming met rechtspersoonlijkheid die als institutionele
eenheid uit het systeem verdwijnt, wordt er in de kapitaalrekening of in de
financiële rekening geen transactie geregistreerd. In dit geval wordt een
stroom geregistreerd in de rekening voor overige volumemutaties in activa
(hoofdstuk 6 „Overige transacties en overige mutaties in activa”).
Indien de overheid een schuld van een overheidsonderneming met
rechtspersoonlijkheid overneemt of kwijtscheldt in het kader van de
privatisering van de onderneming op korte termijn, is de tegenboeking een
transactie in aandelen en overige deelnemingen. Privatisering betekent dat
de zeggenschap over de overheidsonderneming wordt opgegeven (zie punt
2.26) door de overdracht van de aandelen en overige deelnemingen. Een
dergelijke schuldovername of -kwijtschelding leidt tot een toename van
het eigen vermogen (zie punt 7.05), ongeacht of deze toename het gevolg
is van de uitgifte van aandelen en overige deelnemingen of niet.
De afschrijving van oninbare vorderingen door crediteuren en de
eenzijdige annulering van een vordering door een debiteur (niet-erkenning
van een schuld) worden niet beschouwd als financiële transacties, omdat
er geen onderling overeengekomen actie tussen institutionele eenheden
onderling of tussen een institutionele eenheid en het buitenland heeft
plaatsgevonden. De afschrijving van oninbare vorderingen door credi-
teuren wordt geregistreerd in de rekening voor overige volumemutaties in
activa (zie punt 6.27d). Niet-erkenning van schulden wordt niet in het
systeem opgenomen.
5.17. Rente (D.41) kan ook de tegenboeking van een financiële transactie zijn.
Rente wordt ontvangen door de crediteuren en betaald door de debiteuren
van enkele soorten vorderingen uit de categorieën chartaal geld en
deposito's (AF.2), effecten m.u.v. aandelen (AF.3), leningen (AF.4) en
handelskredieten en transitorische posten (AF.7). In het systeem wordt
rente geregistreerd op batenbasis, wat wil zeggen dat de rente die aan de
crediteur wordt vergoed op het bedrag van de uitstaande hoofdsom, wordt
geregistreerd alsof zij continu in de tijd aangroeit (zie punt 4.50). De
tegenboeking is altijd een financiële transactie die leidt tot aanvullende
financiële aanspraken van de crediteur op de debiteur. Het gevolg van
deze financiële transactie is dat de rente wordt herbelegd. De feitelijke
rentebetaling wordt niet geregistreerd in de rubriek rente (D.41), maar als
een transactie die leidt tot vermindering van de hoeveelheid kasmiddelen.
De tegenboeking daarvan is een financiële transactie die de nettovordering
van de crediteur op de debiteur vermindert. Indien opgebouwde rente niet
wordt betaald wanneer deze verschuldigd wordt, is er sprake van
achterstallige rente. Omdat de opgebouwde rente al in het systeem wordt
geregistreerd, wordt door de achterstallige rente het totaal aan vorderingen
en schulden niet gewijzigd, maar kan wel de indeling ervan veranderen
(zie punt 5.131).
5.18. De tegenboeking van een financiële transactie kan ook nog toegekend,
maar niet uitgekeerd inkomen uit vermogen zijn. Voorbeelden hiervan
zijn rente (D.41) en dividenden (D.421) die beleggingsfondsen ontvangen
uit de beleggingen die zij hebben verricht en die bestemd zijn voor, maar
nog niet zijn uitgekeerd aan de aandeelhouders (zie de punten 4.49b en
4.54b), ingehouden winsten op directe buitenlandse investeringen (D.43)
en inkomen uit vermogen toegerekend aan polishouders (D.44) in geval1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 138
▼B
van individuele levensverzekeringen die niet zijn afgesloten in het kader
van sociale-verzekeringsregelingen. De financiële transacties die hier
tegenover staan, vertegenwoordigen de herbelegging van het (positieve of
negatieve) inkomen uit vermogen.
CLASSIFICATIE VAN FINANCIËLE TRANSACTIES
5.19. De financiële transacties worden ingedeeld in categorieën, die zijn
onderverdeeld in subcategorieën, waarvan er sommige nog verder in
subposten worden onderverdeeld. De indeling van de transacties in
vorderingen en schulden komt overeen met die van de balansposities van
vorderingen en schulden (zie de punten 5.06—5.08). Daarom worden de
definities van categorieën, subcategorieën en subposten en de toelichting
erop slechts eenmaal in het ESR gegeven, namelijk in het onderhavige
gedeelte van dit hoofdstuk. In het hoofdstuk over de balansen worden de
definities noch de toelichtingen erop herhaald. Bijlage 7.1 van dat
hoofdstuk geeft evenwel een overzicht van alle activa en passiva die in het
systeem zijn gedefinieerd.
5.20. De indeling van de financiële transacties en van de vorderingen en
schulden is voornamelijk gebaseerd op de mate van liquiditeit en de
juridische kenmerken van de vorderingen. De classificatie bevat geen
functioneel afgebakende categorieën met uitzondering van de pro-
memorie-post voor directe buitenlandse investeringen. De definities van
de categorieën, subcategorieën en subposten staan over het algemeen los
van de classificatie van de institutionele eenheden. Naargelang de
behoefte kan de classificatie van vorderingen en schulden nader worden
uitgesplitst door de indeling te kruisen met de classificatie van de
institutionele eenheden. De categorie onderlinge depositoverhoudingen
van monetaire financiële instellingen zou daarvan een voorbeeld kunnen
zijn. De mate waarin vorderingen en schulden worden gedetailleerd hangt
af van de institutionele sector die wordt geanalyseerd.
Tabel 5.1 — Classificatie van de financiële transacties
Classificatie van de financiële transacties Code
Monetair goud en bijzondere trekkingsrechten (SDR's) F.1
Monetair goud F.11
Bijzondere trekkingsrechten (SDR's) F.12
Chartaal geld en deposito's F.2
Chartaal geld F.21
Girale deposito's F.22Overige deposito's en spaartegoeden F.29
Effecten m.u.v. aandelen F.3
Effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten) F.33
Kortlopende effecten F.331
Langlopende effecten F.332
Financiële derivaten F.34
Leningen F.4
Kortlopende leningen F.41
Langlopende leningen F.42
Aandelen en overige deelnemingen F.5
Aandelen en overige deelnemingen (exclusief participaties
in beleggingsinstellingen) F.51
Beursgenoteerde aandelen F.511
Niet-beursgenoteerde aandelen F.512
Overige deelnemingen F.513
Participaties in beleggingsinstellingen F.52
Verzekeringstechnische voorzieningen F.6
Voorzieningen pensioen- en levensverzekering F.61
Voorzieningen levensverzekering F.611
Voorzieningen pensioenverzekering F.6121996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 139
▼B
Classificatie van de financiële transacties Code
Vooruitbetaalde premies en voorzieningen voor open-
staande aanspraken F.62
Handelskredieten en transitorische posten F.7
Handelskredieten F.71Transitorische posten F.79
Pro-memorie-post: Directe buitenlandse investeringen F.m
5.21. Voor een analyse van het transmissiemechanisme van het monetair beleid
kan het noodzakelijk zijn om monetaire aggregaten in de balansen en de
financiële rekeningen van de sectoren en het buitenland vast te stellen. De
definities van de gehanteerde monetaire aggregaten lopen echter van landtot land uiteen en veranderen ook in de loop der tijd. Bovendien zijn zij
opgebouwd uit onderdelen, waarvan de afbakening niet altijd overeen-
komt met die van de categorieën, subcategorieën of subposten van de
vorderingen en schulden zoals deze in het systeem zijn gedefinieerd.
Daarbij komt nog dat de definiëring van de geldscheppende, geld-
bezittende en geldneutrale sectoren afhankelijk is van de definitie van het
betrokken monetaire aggregaat. Er worden daarom geen monetaire
aggregaten in het systeem gedefinieerd. In bijlage 5.1 van dit hoofdstuk
is echter een methode opgenomen waarmee ieder monetair aggregaat in de
balansen en financiële rekeningen kan worden getoond.
5.22. Innovaties op de financiële markten hebben het onderscheid tussen korte
en lange vorderingen en schulden minder zinvol gemaakt. Bij een analyse
van bij voorbeeld rentetarieven en rendementen op activa kan een
onderverdeling naar looptijden echter wel noodzakelijk zijn. Daarom
wordt het onderscheid naar looptijd, indien zulks relevant is, als een
secundair indelingscriterium beschouwd.
Definitie: Kortlopende vorderingen (schulden) zijn vorderingen
(schulden) met een oorspronkelijke looptijd van gewoonlijk
maximaal één jaar en in uitzonderlijke gevallen maximaal
twee jaar (
1).
Langlopende vorderingen (schulden) zijn vorderingen
(schulden) met een oorspronkelijke looptijd van gewoonlijk
meer dan een jaar en in uitzonderlijke gevallen minimaal meer
dan twee jaar.
5.23. Veel categorieën, subcategorieën en subposten van de vorderingen en
schulden kunnen worden onderverdeeld naar de valuta waarin zij luiden.
Definitie: Vorderingen (schulden) in nationale valuta zijn vorderingen
(schulden) die luiden in de nationale valuta van het land.
Vorderingen (schulden) in vreemde valuta zijn vorderingen
(schulden) die niet luiden in de nationale valuta van het land.
Vorderingen in vreemde valuta omvatten eveneens vorderingen die
worden uitgedrukt in een valutamand, zoals de ecu of de SDR, of in goud.
Het onderscheid tussen nationale en vreemde valuta's is vooral nuttig voor
de categorie chartaal geld en deposito's (AF.2).
MONETAIR GOUD EN BIJZONDERE TREKKINGSRECHTEN (SDR's) (F.1)
5.24. Categorie F.1 bestaat uit twee subcategorieën financiële transacties:
a) monetair goud (F.11),
b) bijzondere trekkingsrechten (SDR's) (F.12).
5.25. De vorderingen in de categorie monetair goud en SDR's (AF.1) hebben als
enige in het systeem geen overeenkomstige schulden. Daarom leiden
transacties in monetair goud en SDR's (F.1) altijd tot een overdracht van
vorderingen (zie punt 5.02).
Monetair goud (F.11)
5.26. Definitie: De subcategorie monetair goud (F.11) omvat alle transacties
in monetair goud (AF.11), d.w.z. goud dat wordt aangehouden1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 140
(1) In bepaalde gevallen worden door de overheidssector uitgegeven effecten, m.u.v.
aandelen, met een looptijd van ten hoogste vijf jaar, beschouwd als kortlopend.
▼B
als bestanddeel van de deviezenreserves van monetaire
autoriteiten of van anderen die onder het feitelijke beheer
van de monetaire autoriteiten vallen.
5.27. De sector monetaire autoriteiten — een functioneel begrip — bestaat uit
de subsector centrale bank (S.121) en instellingen van de centrale
overheid die transacties verrichten die gewoonlijk samenhangen met de
functie van de centrale bank. Dergelijke transacties omvatten met name de
uitgifte van chartaal geld en het aanhouden en beheren van internationale
reserves en wisselkoersstabilisatiefondsen.
Gewoonlijk is goud dan ook uitsluitend een vordering voor de centrale
bank of de centrale overheid. In sommige omstandigheden kunnen echter
ook andere financiële instellingen goud in hun bezit hebben, dat
uitsluitend kan worden verkocht met de uitdrukkelijke toestemming van
de monetaire autoriteiten. Onder dergelijke aan strenge voorwaarden
gebonden omstandigheden is het begrip „feitelijk beheer” eveneens van
toepassing op de goudreserves van andere financiële instellingen dan de
centrale bank.
5.28. Monetaire goud heeft gewoonlijk de vorm van baren met een zuiverheid
van ten minste 995/1000.
5.29. Transacties in monetair goud bestaan voornamelijk uit aan- en verkopen
van monetair goud door monetaire autoriteiten. Aankopen van monetair
goud worden in de financiële rekening van de nationale monetaire
autoriteiten geregistreerd als toename van de financiële vorderingen;
hiertegenover staat een vermindering van de financiële vorderingen van
het buitenland.
5.30. Transacties in niet-monetair goud, d.w.z. ander goud dan monetair goud,
worden behandeld als het saldo aan- en verkopen van kostbaarheden
(indien het uitsluitend als beleggingsvorm dient) of als consumptie,
intermediair verbruik en/of veranderingen in voorraden. Tot de transacties
in niet-monetair goud behoren de transacties van de monetaire autoriteiten
in goud dat geen bestanddeel van hun deviezenreserves vormt.
5.31. Indien de monetaire autoriteiten niet-monetair goud toevoegen aan hun
reserves aan monetair goud, dan wel monetair goud uit hun reserves
vrijmaken voor niet-monetaire doeleinden, worden zij geacht goud te
hebben gemonetiseerd resp. gedemonetiseerd. Monetisatie of demoneti-
satie van goud geeft zelf geen aanleiding tot registratie in de financiële
rekeningen; de verandering in de balansposten wordt geregistreerd in de
rekening voor overige volumemutaties in activa: goud als kostbaarheid
(AN.13) wordt hierdoor omgezet in monetair goud (AF.11) (zie punt
6.32). Demonetisatie wordt dienovereenkomstig behandeld.
5.32. In goud uitgedrukte deposito's, effecten en leningen worden beschouwd
als andere vorderingen dan monetair goud en te zamen met soortgelijke
vorderingen in vreemde valuta's in de desbetreffende categorie ingedeeld.
Swaps met niet-monetair goud, d.w.z. de tijdelijke ruil van niet-monetair
goud voor deposito's, worden beschouwd als leningen tegen onderpand
(zie punt 5.81e).
Bijzondere trekkingsrechten (SDR's) (F.12)
5.33. Definitie: De subcategorie bijzondere trekkingsrechten (SDR's) (F.12)
omvat alle transacties in SDR's (AF.12), de door het
Internationaal Monetair Fonds (IMF) gecreëerde internatio-
nale deviezenreserves die worden toegewezen aan de leden
van het Fonds als aanvulling op bestaande reserves.
5.34. SDR's worden niet als schulden van het IMF beschouwd en IMF-leden aan
wie SDR's zijn toegewezen, hebben feitelijk geen (onvoorwaardelijke)
verplichting deze terug te betalen. SDR's zijn uitsluitend in bezit van
officiële houders, gewoonlijk de centrale banken, en kunnen alleen
worden overgedragen aan andere deelnemers in de afdeling Bijzondere
Trekkingsrechten van het IMF en andere door het IMF aangewezen
houders (andere centrale banken en bepaalde internationale organisaties).
SDR's vertegenwoordigen het gegarandeerde en onvoorwaardelijke recht
van iedere houder ervan op andere categorieën internationale reserves,
met name deviezen.
5.35. Mutaties in SDR's bij een monetaire autoriteit kunnen ontstaan door
transacties in SDR's waarbij betalingen aan of ontvangsten van het IMF,
andere deelnemers in de afdeling Bijzondere Trekkingsrechten van het
IMF of andere houders in SDR's plaatsvinden. Zij worden geregistreerd in
de financiële rekeningen van de monetaire autoriteiten en het buitenland.
Mutaties in de omvang van het SDR-bezit kunnen ook voortvloeien uit
veranderingen in de waarde van SDR's, die moeten worden geregistreerd1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 141
▼B
in de rekening voor nominale waarderingsverschillen, of uit toewijzingen
en annuleringen van SDR's, die worden opgenomen in de rekening voor
overige volumemutaties in activa (zie punt 6.27a).
CHARTAAL GELD EN DEPOSITO'S (F.2)
5.36. Definitie: De categorie chartaal geld en deposito's (F.2) omvat alle
transacties in chartaal geld en deposito's (AF.2), d.w.z.
chartaal geld in omloop en alle soorten deposito's in nationale
en vreemde valuta.
5.37. Categorie F.2 is ingedeeld in drie subcategorieën financiële transacties:
a) chartaal geld (F.21);
b) girale deposito's (F.22);
c) overige deposito's en spaartegoeden (F.29).
Het onderscheid tussen girale en overige deposito's is soms moeilijk te
maken en in sommige landen voor analysedoeleinden niet erg zinvol (zie
voor het onderscheid tussen deposito's en leningen de punten 5.74—5.76).
Chartaal geld (F.21)
5.38. Definitie: De subcategorie chartaal geld (F.21) omvat alle transacties in
chartaal geld (AF.21), d.w.z. bankbiljetten en munten in
omloop, die algemeen worden gebruikt voor het verrichten
van betalingen.
5.39. Tot subcategorie AF.21 behoren:
a) bankbiljetten en munten in omloop, die zijn uitgegeven door ingezeten
monetaire autoriteiten;
b) bankbiljetten en munten in omloop, die zijn uitgegeven door niet-
ingezeten monetaire autoriteiten en die in het bezit zijn van
ingezetenen.
5.40. Tot subcategorie AF.21 behoren niet:
a) de niet in omloop gebrachte bankbiljetten en munten, bij voorbeeld de
eigen voorraad of noodvoorraden bankbiljetten van een centrale bank;
b) herdenkingsmunten, die niet algemeen worden gebruikt voor het
verrichten van betalingen.
5.41. Alle sectoren en het buitenland kunnen chartaal geld aanhouden. Het
wordt uitgegeven door de centrale bank, de centrale overheid, het
buitenland en in uitzonderlijke gevallen andere monetaire financiële
instellingen. Chartaal geld wordt beschouwd als een schuld van de
uitgevende institutionele eenheid.
Girale deposito's (F.22)
5.42. Definitie: De subcategorie girale deposito's (F.22) omvat alle transacties
in girale deposito's (AF.22), d.w.z. deposito's (in nationale of
vreemde valuta) die onmiddellijk en zonder enige significante
beperking of boete kunnen worden omgezet in chartaal geld of
per cheque, bankopdracht, debitering en dergelijke overdraag-
baar zijn.
5.43. Tot subcategorie AF.22 behoren girale deposito's bij ingezeten en niet-
ingezeten monetaire financiële instellingen. Hiertoe behoren ook girale
deposito's die monetaire financiële instellingen onderling aanhouden,
zoals deposito's die bij de centrale bank worden aangehouden ter naleving
van verplichte kasreserveregelingen, althans voor zover deze deposito's
overdraagbaar blijven, en voorts rekening-courantsaldi en valutadeposito's
in het kader van swapovereenkomsten tussen centrale banken en/of
overige monetaire financiële instellingen.
5.44. Alle sectoren en het buitenland kunnen girale deposito's bezitten. Girale
deposito's zijn overwegend schulden van monetaire financiële instellingen
en het buitenland, maar soms ook van de overheid.
Overige deposito's en spaartegoeden (F.29)
5.45. Definitie: De subcategorie overige deposito's en spaartegoeden (F.29)
omvat alle transacties in deposito's, met uitzondering van
girale deposito's, en spaartegoeden in nationale of vreemde
valuta (AF.29). Zij kunnen niet te allen tijde worden gebruikt
voor het verrichten van betalingen en zijn niet zonder enige1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 142
▼B
significante beperking of boete om te zetten in chartaal geld of
girale deposito's.
5.46. Tot subcategorie AF.29 behoren onder meer:
a) termijndeposito's. Deze zijn niet onmiddellijk beschikbaar omdat zij
voor een bepaalde termijn zijn vastgelegd of een opzegtermijn kennen.
Hiertoe behoren ook de deposito's die als verplichte reserves bij de
centrale bank berusten en die niet zonder voorafgaande opzegging of
zonder beperkingen te gelde kunnen worden gemaakt;
b) spaardeposito's, spaarbankboekjes, spaarbewijzen of depositobewijzen
die niet verhandelbaar zijn of waarvan de — theoretisch weliswaar
mogelijke — verhandelbaarheid zeer beperkt is;
c) deposito's die voortvloeien uit een spaarplan of -overeenkomst.
Dergelijke tegoeden houden vaak een verplichting van de spaarder
in om gedurende een bepaalde periode regelmatig stortingen te
verrichten; het ingelegde kapitaal vermeerderd met de opgebouwde
rente komt niet eerder dan aan het einde van een bepaalde termijn
beschikbaar. Soms, bij voorbeeld bij de aankoop of bouw van een
woning, worden dergelijke deposito's aan het einde van de spaarpe-
riode gecombineerd met de verstrekking van een lening die gerelateerd
is aan de gecumuleerde spaargelden;
d) depositobewijzen van spaar- en kredietfondsen, bouwfondsen enz., die
soms aandelen worden genoemd en die wettelijk — of in de praktijk
— op aanvraag of met een betrekkelijk korte opzegtermijn opeisbaar
zijn;
e) terug te betalen margestortingen samenhangend met financiële
derivaten voor zover deze stortingen schulden vormen van monetaire
financiële instellingen (zie punt 5.81c);
f) kortlopende verkoopovereenkomsten met terugkoopverplichting
(„repurchase agreements”, repo's) voor zover zij schulden zijn van
monetaire financiële instellingen (zie punt 5.81d) (1).
5.47. Subcategorie AF.29 omvat geen verhandelbare depositocertificaten (CD's)
en spaarbewijzen. Deze behoren tot de subcategorie effecten m.u.v.
aandelen (exclusief financiële derivaten) (AF.33).
5.48. Tot subcategorie AF.29 behoren voorts:
a) officiële vorderingen in ecu die door de centrale bank worden
aangehouden. Deze vorderingen bestaan uit de door het EMI tegen
monetaire reserves van de centrale banken van de Lid-Staten
uitgegeven ecu's voor de tenuitvoerlegging van de EMS-overeenkomst.
De ecu's kunnen door het EMI en de centrale banken van de Lid-Staten
worden gebruikt als betaalmiddel en voor transacties tussen de centrale
banken en het EMI. Het EMI kan monetaire autoriteiten van derde
landen en internationale monetaire instellingen de status toekennen van
„andere houders van ecu's” (2);
b) vorderingen of schulden van de centrale bank op grond van het
financieringsmechanisme op zeer korte termijn en van het mechanisme
voor monetaire bijstand op korte termijn, die beide door het EMI
worden beheerd (3);
c) vorderingen op het IMF, d.w.z. bestanddelen van de internationale
reserves die niet blijken uit leningen. Zij bestaan uit de reservepositie
van een lid in het IMF, die is gebaseerd op diens deelneming in de
reserves en op het nettogebruik door het Fonds van de valuta van het
lid.
d) Schulden aan het IMF die niet blijken uit leningen. Zij bestaan uit het
beroep op kredieten van het Fonds binnen diens „General Resources
Account”; deze geeft de valutahoeveelheid bij het IMF weer, dat het
lid verplicht is terug te kopen.
5.49. Alle sectoren en het buitenland kunnen overige deposito's en spaarte-
goeden aanhouden. Als schuld komen zij met name voor bij monetaire1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 143
(1) Het SNA 1993 (11.32, 11.72 en 11.83) beschouwt dergelijke overeenkomsten als
leningen, tenzij zij leiden tot schulden van banken en onderdeel vormen van demonetaire aggregaten in ruime zin; in dat geval worden ze beschouwd als overigedeposito's en spaartegoeden.
(
2) Artikel 6, leden 2 en 3, van het Protocol betreffende de statuten van het Europees
Monetair Instituut, gehecht aan het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeen-schap.
(
3) Artikel 6, lid 1, tweede streepje, van het Protocol betreffende de statuten van het
Europees Monetair Instituut, gehecht aan het Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap.
▼B
financiële instellingen en het buitenland, maar soms ook bij andere
sectoren, zoals de overheid (zie de punten 5.74—5.76).
EFFECTEN M.U.V. AANDELEN (F.3)
5.50. Definitie: De categorie effecten m.u.v. aandelen (F.3) omvat alle
transacties in effecten m.u.v. aandelen (AF.3) d.w.z. vorde-
ringen aan toonder die gewoonlijk verhandelbaar dan wel
compenseerbaar zijn op secundaire markten en die de houder
ervan geen eigendomsrechten geven op de institutionele
eenheid die ze emitteert.
5.51. Categorie AF.3 betreft vorderingen in de vorm van overdraagbare
waardepapieren waarvan de nominale waarde bij de emissie is bepaald.
Het gaat onder meer om wissels, obligaties, CD's (depositocertificaten),
„commercial paper”, schuldbrieven, financiële derivaten en soortgelijke
instrumenten die gewoonlijk op de financiële markten worden verhandeld
(zie voor het onderscheid tussen effecten m.u.v. aandelen en leningen de
punten 5.77—5.80).
5.52. Alle sectoren en het buitenland kunnen vorderingen in de vorm van
dergelijke effecten hebben. Het zijn schulden van vooral financiële
instellingen en niet-financiële vennootschappen, de centrale overheid,
deelstaat- en lagere overheden en het buitenland.
5.53. Categorie F.3 wordt onderverdeeld in twee subcategorieën financiële
transacties (1):
a) effecten m.u.v. aandelen, exclusief financiële derivaten (F.33);
b) financiële derivaten (F.34).
Effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten) (F.33)
5.54. Definitie: De subcategorie effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële
derivaten) (F.33) omvat alle transacties in effecten m.u.v.
aandelen (exclusief financiële derivaten) (AF.33), d.w.z.
effecten m.u.v. aandelen, die de houder het onvoorwaardelijke
recht geven op een vast of contractueel vastgelegd variabel
inkomen in geld in de vorm van couponbetalingen (rente) en/
of een afgesproken vast bedrag op een bepaalde datum of
bepaalde data, dan wel vanaf een datum die bij de emissie is
vastgelegd.
5.55. Indien relevant kan subcategorie F.33 worden gesplitst in twee subposten:
a) kortlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten)
(F.331);
b) langlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten)
(F.332).
Kortlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten) (F.331)
5.56. Definitie: De subpost kortlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief
financiële derivaten) (F.331) omvat alle transacties in effecten
m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten) met een korte
oorspronkelijke looptijd (AF.331) (zie punt 5.22).
5.57. Kortlopende effecten worden over het algemeen met een disagio
uitgegeven.
5.58. Tot subpost AF.331 behoren:
a) schatkistbiljetten en ander kortlopend papier, uitgegeven door de
overheid, inclusief die waarop door andere monetaire financiële
instellingen is ingeschreven teneinde te voldoen aan hun reservever-
plichtingen;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 144
(1) Het SNA 1993 (11.79, 11.80 en 11.81) beveelt een facultatieve onderverdeling van
transacties in effecten m.u.v. aandelen naar looptijd aan (kortlopend: F.31, enlanglopend: F.32). In punt 11.82 geeft het SNA 1993 echter een extra mogelijkheidtot onderverdeling van transacties in effecten m.u.v. aandelen, waarbij transacties infinanciële derivaten afzonderlijk worden weergegeven als dit voor de analyse en
beleidsbepaling belangrijk is. Het ESR heeft deze tweede mogelijkheid overgenomen.
Ook wordt hiermee de koppeling vergemakkelijkt met de subcategorie schuldbewijzen,als gedefinieerd in het Balance of Payments Manual van 1993, waar deze schuldbewijzenworden gesplitst in obligaties, wissels, geldmarktpapier en financiële derivaten. De codesF.31 en F.32 worden in het ESR niet gebruikt om verwarring met de codes van het SNA
1993 te voorkomen.
▼B
b) verhandelbaar kortlopend papier uitgegeven door financiële instel-
lingen en niet-financiële vennootschappen. Er bestaat een breed scala
aan dergelijke waardepapieren: „commercial paper”, handelswissels,
promessen, „bills of trade”, wissels en „depositocertificaten” (CD's);
c) kortlopende effecten uitgegeven onder langlopende gegarandeerde
„note issuance facilities” (NIF's);
d) bankaccepten: financiële instellingen accepteren (handels)wissels of
promessen uitgegeven (of getrokken) door niet-financiële vennoot-
schappen en garanderen onvoorwaardelijk op een bepaalde datum een
bepaald bedrag uit te betalen. Het bankaccept is een onvoorwaardelijke
financiële vordering van de houder en een onvoorwaardelijke
verplichting van de accepterende financiële instelling. De financiële
instelling verstrekt tegelijkertijd haar cliënt een kortlopende lening.
Daarom verdient het aanbeveling dat bankaccepten worden beschouwd
als een werkelijke schuld van de accepterende financiële instelling en
als een vordering van de houder, ook al zijn er wellicht geen middelen
overgedragen. Er is enige soepelheid in de toepassing van deze
aanbeveling vereist om rekening te kunnen houden met nationale
praktijken en varianten in de aard van dergelijke instrumenten.
5.59. Tot subpost AF.331 behoren geen effecten waarvan de verhandelbaarheid
theoretisch weliswaar mogelijk is, doch in de praktijk zeer beperkt is; deze
zijn opgenomen in de subcategorieën „overige deposito's en spaarte-
goeden” (AF.29) dan wel „kortlopende leningen” (AF.41) (zie de punten
5.74—5.76).
Langlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten) (F.332)
5.60. Definitie: De subpost langlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief
financiële derivaten) (F.332) omvat alle transacties in effecten
m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten) met een lange
oorspronkelijke looptijd (AF.332) (zie punt 5.22).
5.61. Langlopende effecten zijn bij de uitgifte over het algemeen voorzien van
couponbladen.
5.62. Onder subpost AF.332 vallen:
a) obligaties aan toonder;
b) achtergestelde obligaties, vaak achtergestelde schulden genoemd;
c) obligaties met verschillende opties ten aanzien van de datum van
aflossing waarvan de laatste na minstens één jaar;
d) eeuwigdurende obligaties;
e) obligaties met variabele rente („floating rate notes”);
f) indexobligaties, waarbij de waarde van de hoofdsom is gekoppeld aan
een prijsindexcijfer, de prijs van bepaalde goederen of een
wisselkoersindexcijfer;
g) „deep-discount”-obligaties en „zero-coupon”-obligaties;
h) Euro-obligaties: een obligatielening die tegelijkertijd op de markt van
ten minste twee landen wordt geplaatst, die in een valuta luidt die niet
noodzakelijkerwijs de valuta van een van deze landen is en die
gewoonlijk wordt geëmitteerd door internationale syndicaten van
financiële instellingen uit diverse landen;
i) onderhands geplaatste obligatieleningen, d.w.z. obligaties die door een
bilaterale overeenkomst zijn voorbehouden aan enkele beleggers, mits
zij ten minste potentieel overdraagbaar zijn; anders worden zij
beschouwd als langlopende leningen;
j) leningen die de facto verhandelbaar zijn geworden. Dit dient zodanig
geïnterpreteerd te worden dat het uitsluitend leningen betreft die op
een georganiseerde secundaire markt worden verhandeld (zie punt
5.79);
k) effecten die voortvloeien uit een conversie van leningen. Een
conversie houdt twee financiële transacties in: de afwikkeling van
de lening en de emissie van de nieuwe effecten;
l) schuldbewijzen en andere vormen van vreemd vermogen die kunnen
worden geconverteerd in aandelen van de emitterende onderneming of
van een andere onderneming, zolang de conversie nog niet heeft
plaatsgevonden. Een conversie houdt twee financiële transacties in: deliquidatie van de schuldbewijzen of obligaties en de emissie van
aandelen. Indien de conversie-optie gescheiden kan worden van de
onderliggende obligatie, dient zij te worden behandeld als een
afzonderlijke vordering en moet zij worden ingedeeld in de
subcategorie financiële derivaten (AF.34) (zie punt 5.67a en b);1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 145
▼B
m) aandelen (inclusief niet-winstdelende preferente aandelen en oprich-
tersbewijzen) waarop een vast inkomen wordt betaald en die niet
voorzien in een aandeel in de restwaarde van een onderneming bij
liquidatie.
5.63. Subpost AF.332 omvat mede vorderingen die verband houden met de
securisatie van leningen, hypothecaire leningen, credit-cardschulden,
transitorische posten en andere activa. Soms worden nieuwe effecten
uitgegeven ter vervanging van de oorspronkelijke vordering die
daadwerkelijk wordt afgewikkeld. Ook kan de oorspronkelijke vordering
worden overgedragen aan een andere institutionele eenheid; die nieuwe
effecten vervangen dan de oorspronkelijke in de balans van de eerste
institutionele eenheid. In zo'n geval dient de oorspronkelijke vordering te
worden geregistreerd op de balans van de institutionele eenheid waaraan
de vordering werd overgedragen.
5.64. Tot subpost F.332 behoren geen:
a) transacties in effecten die deel uitmaken van een „repurchase
agreement” (verkoop met contractuele terugkoop). „Repurchase
agreements” worden afhankelijk van de sector van de betrokken
institutionele eenheden ingedeeld in de subcategorie overige deposito's
en spaartegoeden (zie punt 5.46f) of in de categorie „leningen” (zie
punt 5.81d). De waardepapieren die worden uitgeleend of terug-
gekocht, veranderen de balans niet en blijven ingedeeld onder AF.332;
b) transacties in niet-verhandelbare effecten. Deze worden ingedeeld in
de subcategorie langlopende leningen;
c) transacties in niet-verhandelbare leningen, met inbegrip van leningen
die aan een derde zijn verkocht, maar waarvoor geen georganiseerde
secundaire markt bestaat (zie punt 5.79).
Financiële derivaten (F.34)
5.65. Definitie: De subcategorie financiële derivaten (F.34) omvat alle
transacties in financiële derivaten (AF.34), d.w.z. vorderingen
die zijn gebaseerd op of zijn afgeleid van een andere,
onderliggende „waarde”. Die onderliggende „waarde” is
gewoonlijk een andere vordering, maar kan ook een goed of
een indexcijfer zijn.
5.66. Financiële derivaten worden ook wel afgeleide instrumenten genoemd, en
aangezien risicovermijding vaak een reden is voor de creatie ervan, ook
wel „hedging”-instrumenten (instrumenten voor risico-indekking). Alleen
afgeleide instrumenten die een marktwaarde hebben (omdat zij verhan-
delbaar zijn of op de markt kunnen worden gecompenseerd), worden in
het systeem als vorderingen beschouwd en ingedeeld in subcategorie
AF.34 (zie punt 5.05).
5.67. Tot subcategorie AF.34 behoren:
a) op de beurs verhandelbare opties en „over-the-counter”-(OTC-)opties.
Opties zijn voorwaardelijke activa die de houders ervan het recht, maar
niet de plicht, geven financiële of niet-financiële activa (de onderlig-
gende waarde) tegen een tevoren overeengekomen prijs (de
uitoefenprijs) binnen een overeengekomen periode (Amerikaanse
optie) of op een bepaalde datum (Europese optie) te kopen (een call-
optie) van of te verkopen (een put-optie) aan de schrijver van de optie.
De koper van de optie betaalt een premie (de optieprijs) voor de
verplichting van de optieschrijver de aangegeven onderliggende activa
op verzoek van de koper van de optie aan te kopen of te verkopen of
een passende vergoeding te betalen. Volgens afspraak wordt deze
verplichting beschouwd als een schuld van de optieschrijver, omdat de
optieprijs zijn kosten voor het afkopen van zijn voorwaardelijke schuld
vertegenwoordigt;
b) warrants. Dit zijn een soort verhandelbare opties die de houders ervan
het recht geven van de emittent van de warrant (gewoonlijk een
vennootschap) gedurende een vastgestelde periode tegen de overeen-
gekomen voorwaarden een bepaald aantal aandelen of obligaties te
kopen. Er bestaan ook valutawarrants, waarvan de waarde is gebaseerd
op de hoeveelheid van een bepaalde valuta die nodig is om een andere
valuta vóór of op de afloopdatum van de warrant te kopen, en „cross-
currency”-warrants die zijn gekoppeld aan een derde valuta. Volgens
afspraak wordt ervan uitgegaan dat de emittent van de warrant een
schuld aangaat ter hoogte van de kosten voor het afkopen van zijn
voorwaardelijke verplichting;
c) futures, uitsluitend indien deze een marktwaarde hebben omdat zij
verhandelbaar zijn of kunnen worden gecompenseerd. Futures zijn
overeenkomsten tot verplichte levering resp. ontvangst van een1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 146
▼B
bepaalde hoeveelheid goederen van een standaardkwaliteit, vreemde
valuta's of effecten tegen een vaste prijs met een bepaalde leverings-
datum of gedurende een bepaalde leveringsperiode. Futures kunnen
ook worden gebaseerd op een indexcijfer in plaats van op een specifiek
financieel of niet-financieel activum;
d) swaps, uitsluitend indien deze een marktwaarde hebben omdat zij
verhandelbaar zijn of kunnen worden gecompenseerd. Swaps zijn
overeenkomsten tussen twee partijen die afspreken gedurende een
bepaalde tijd en volgens tevoren vastgestelde regels betalingsstromen
voor een zelfde schuldbedrag te ruilen. De meest voorkomende
varianten zijn renteswaps, deviezenswaps en valutaswaps. Bij rente-
swaps is er sprake van een ruil van verschillende soorten
rentebetalingen, zoals een vaste tegen een variabele rente, twee
verschillende variabele rentetarieven, een vaste rente in een bepaalde
valuta en een variabele rente in een andere enz. Deviezenswaps (met
inbegrip van alle termijncontracten) zijn transacties in vreemde valuta
tegen een van tevoren vastgestelde koers. In het geval van valutaswaps
worden gedurende bepaalde tijd en volgens tevoren vastgestelde regels
bepaalde bedragen in twee verschillende valuta's met achtereen-
volgende afbetalingen, d.w.z. zowel rente als afbetalingen, uitgeruild.
Geen van deze betalingen wordt in het systeem als inkomen uit
vermogen beschouwd en alle afwikkelingen moeten worden geregi-
streerd in de financiële rekening;
e) „forward rate agreements” (termijncontracten met rentevaststelling na
afloop), uitsluitend indien deze een marktwaarde hebben omdat zij
verhandelbaar zijn of kunnen worden gecompenseerd. Het gaat om
overeenkomsten waarbij twee partijen, om zich in te dekken tegen
renteschommelingen, overeenkomen op een afwikkelingsdag een
bedrag aan rente te betalen dat gebaseerd is op een fictieve hoofdsom
die nooit daadwerkelijk wordt geruild. De betalingen zijn gekoppeld
aan het verschil tussen het overeengekomen tarief en de op het moment
van afwikkeling geldende marktrente. Deze betalingen worden niet als
inkomen uit vermogen beschouwd, maar worden geregistreerd onder
financiële derivaten.
5.68. Tot subcategorie AF.34 behoren niet:
a) de onderliggende waarden waarop de financiële derivaten zijn
gebaseerd;
b) de terug te betalen margestortingen die samenhangen met financiële
derivaten. Zij worden, afhankelijk van de sector van de betrokken
institutionele eenheden, opgenomen onder overige deposito's en
spaartegoeden (AF.29) (zie punt 5.46e) of leningen (AF.4) (zie punt
5.81c);
c) de afgeleide instrumenten die niet verhandelbaar zijn en ook niet
kunnen worden gecompenseerd.
LENINGEN (F.4)
5.69. Definitie: De categorie leningen (F.4) omvat alle transacties in leningen
(AF.4), d.w.z. vorderingen die ontstaan op het moment dat
crediteuren, hetzij rechtstreeks hetzij via tussenpersonen,
middelen uitlenen aan debiteuren, al dan niet blijkend uit
niet-verhandelbare documenten.
5.70. Over het algemeen worden leningen als volgt gekarakteriseerd:
a) de leningsvoorwaarden worden vastgesteld door de financiële instel-
ling die de lening toekent of in onderhandelingen tussen geldgever en
geldnemer, rechtstreeks of via een tussenpersoon;
b) het initiatief voor de lening komt gewoonlijk van de geldnemer;
c) een lening is een onvoorwaardelijke schuld aan de crediteur; zij moet
op de vervaldatum of -data worden afgelost en er moet rente over het
geleende bedrag worden betaald.
5.71. Categorie F.4 kan, indien zulks relevant is, worden onderverdeeld in twee
subcategorieën financiële transacties:
a) kortlopende leningen (F.41);
b) langlopende leningen (F.42).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 147
▼M5
▼B
▼B
Kortlopende leningen (F.41)
5.72. Definitie: De subcategorie kortlopende leningen (F.41) omvat alle
transacties in kortlopende leningen (AF.41), d.w.z. leningen
met een korte oorspronkelijke looptijd (zie punt 5.22) en
leningen die op verzoek direct moeten worden afgelost.
Langlopende leningen (F.42)
5.73. Definitie: De subcategorie langlopende leningen (F.42) omvat alle
transacties in langlopende leningen (AF.42), d.w.z. leningen
met een lange oorspronkelijke looptijd (zie punt 5.22).
5.74. Het verschil tussen transacties in leningen (F.4) en in deposito's (F.22,
F.29) kan in veel gevallen worden gebaseerd op het criterium van de
initiatiefnemer tot de transactie. Indien de geldnemer het initiatief heeft
genomen, behoort de transactie tot de leningen; indien daarentegen het
initiatief tot de transactie bij de geldgever lag, moet zij worden ingedeeld
in een van de subcategorieën van de deposito's. De toepassing van dit
criterium is echter vaak subjectief.
5.75. Volgens afspraak worden kortlopende leningen aan ingezeten of niet-
ingezeten monetaire financiële instellingen in principe ingedeeld in een
subcategorie van de deposito's (AF.22, AF.29), en kortlopende deposito's
die door andere institutionele eenheden dan ingezeten of niet-ingezeten
monetaire financiële instellingen worden aanvaard, in de subcategorie
kortlopende leningen (AF.41). Daarom komen deposito's normaal
gesproken als schuld alleen voor bij ingezeten en niet-ingezeten monetaire
financiële instellingen (zie de punten 5.44 en 5.49), terwijl deze in het
systeem gewoonlijk geen kortlopende leningen als schulden hebben.
5.76. Het kan voor analysedoeleinden zinvol zijn uitzonderingen op boven-
genoemde afspraken toe te staan, bij voorbeeld voor spaardeposito's bij de
overheid en swaps met niet-monetair goud tussen monetaire financiële
instellingen (zie punt 5.81e) (1).
5.77. Transacties in leningen (F.4) kunnen worden onderscheiden van trans-
acties in effecten m.u.v. aandelen (F.3) op basis van de mate van
verhandelbaarheid van vorderingen en de gevolgen hiervan.
5.78. Effectenemissies bestaan uit een groot aantal, op identieke wijze
gedocumenteerde standaardcontracten, elk voor een bepaald rond bedrag.
Te zamen vormen deze het totale geleende bedrag. Leningen daarentegen
blijken in de meeste gevallen uit een enkel document en transacties in
leningen vinden plaats tussen één crediteur en één debiteur. Consortium-
leningen, waarbij sprake is van meer crediteuren, vormen hierop een
uitzondering.
5.79. Er bestaat weliswaar een secundaire markt voor leningen, maar
individuele leningen worden slechts incidenteel verhandeld. Als een
lening op een georganiseerde markt verhandelbaar wordt, moet zij worden
ingedeeld in de categorie effecten m.u.v. aandelen. Gewoonlijk vindt er
dan een expliciete omzetting van de oorspronkelijke lening plaats (zie
punt 5.62 j en k).
5.80. Financiële instellingen bieden ten behoeve van huishoudens vaak
gestandaardiseerde leningen aan. De financiële instellingen bepalen de
voorwaarden en de huishoudens hebben enkel de keuze deze wel of niet te
accepteren. De voorwaarden van niet-gestandaardiseerde leningen zijn
echter gewoonlijk het resultaat van onderhandelingen tussen de crediteur
en de debiteur. Dit is een belangrijk criterium, waarmee onderscheid kan
worden gemaakt tussen niet-gestandaardiseerde leningen en effecten
m.u.v. aandelen. Bij openbare emissies worden de uitgiftevoorwaarden
door de geldnemer bepaald, eventueel na overleg met de „lead-manager”
van het emissiesyndicaat. Bij onderhandse plaatsingen van effecten
onderhandelen crediteur en debiteur echter over de uitgiftevoorwaarden
(zie punt 5.62i).
5.81. Tot categorie AF.4 behoren:
a) rekening-courantsaldi, bij voorbeeld saldi (van interne verrekeningen)
binnen een concern van niet-financiële vennootschappen en hun niet-
ingezeten dochterondernemingen. Indien deze saldi echter schulden1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 148
(1) Anders dan in het SNA 1993 (11.33) worden valutaswaps tussen de centrale bank en
overige monetaire financiële instellingen (d.w.z. de centrale bank koopt vreemde valutavan een overige monetaire financiële instelling in ruil voor een deposito bij de centralebank, terwijl er een verplichting bestaat de transactie op een later tijdstip om te keren)
niet ingedeeld in de categorie leningen.
▼B
van monetaire financiële instellingen zijn, behoren zij tot een van de
subcategorieën van de deposito's;
b) saldi van rekeningen van werknemers vanwege hun deelname in de
winsten van de onderneming;
c) terug te betalen margestortingen samenhangend met financiële
derivaten, voor zover die stortingen schulden vormen van andere
institutionele eenheden dan monetaire financiële instellingen (zie punt5.46e);
d) kortlopende „repurchase agreements” (repo's) voor zover die schulden
vormen van andere institutionele eenheden dan monetaire financiële
instellingen (zie punt 5.46f), alsmede alle langlopende „repurchase
agreements”;
e) leningen die voortvloeien uit swaps met niet-monetair goud. Deze
vloeien voort uit overeenkomsten waarbij niet-monetair goud tijdelijk
wordt geruild tegen deposito's. Economisch gezien zijn zij gelijk aan
een lening met zakelijke zekerheden, omdat de koper van het goud de
verkoper voor de duur van de regeling door het goud gedekte
voorschotten verstrekt en een rendement op de vastgestelde prijs
ontvangt bij de terugkoop van het goud;
f) leningen die de tegenhanger vormen van bankaccepten (zie punt
5.58d);
g) financiële lease- en huurkoopovereenkomsten (
1);
h) leningen ter financiering van handelskredieten;
i) hypothecaire leningen;
j) consumptieve kredieten;
k) doorlopende kredieten;
l) afbetalingskredieten;
m) waarborgsommen.
5.82. Tot categorie AF.4 behoren voorts:
a) vorderingen of schulden die voortvloeien uit de financiële ondersteu-
ning op middellange termijn van de betalingsbalansen van de Lid-
Staten. Deze leningen worden verstrekt door het EMI (2);
b) vorderingen op het IMF in de vorm van leningen onder de „General
Agreements to Borrow” of onder de bijzondere leningsovereenkomsten
met leden;
schulden aan het IMF in de vorm van leningen onder de „Structural Adjustment
Facility”, de „Enhanced Structural Adjustment Facility” (in geval van structurele
betalingsbalansproblemen) en het Trustfonds.
5.83. Tot categorie AF.4 behoren niet:
a) handelskredieten en transitorische posten (AF.7);
b) vorderingen of schulden voortvloeiend uit de eigendom van onroerend
goed (zoals grond en bouwwerken) door niet-ingezetenen. Deze
worden ingedeeld onder de subpost overige deelnemingen (AF.513)
(zie punt 5.95f).
5.84. Leningen komen als vorderingen en schulden voor bij alle sectoren en het
buitenland. Bij monetaire financiële instellingen komen in het systeem
normaal gesproken kortlopende leningen niet als schuld voor.
5.85. De subcategorieën kortlopende en langlopende leningen worden in het
systeem niet verder onderverdeeld. Niettemin kan het voor analysedoel-
einden zinvol zijn om met name de langlopende leningen onder te
verdelen in consumptief krediet (3), hypothecaire leningen (4) en overige
leningen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 149
(1) Zie bijlage II over lease en huurkoop van duurzame goederen.
(2) Artikel 6, lid 1, tweede streepje, van het Protocol betreffende de statuten van het
Europees Monetair Instituut, gehecht aan het Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap.
(3) Consumptieve kredieten zijn leningen aan huishoudens die niet bestemd zijn voor
doeleinden in het kader van het beroep of bedrijf van de leden van de huishoudens.Hypothecaire leningen ter financiering van de bouw of de aanschaf van een woning
vallen hier niet onder. Consumptieve kredieten zijn uitsluitend bedoeld voor de aanschaf
van goederen en/of diensten die door afzonderlijke huishoudens worden geconsumeerd.Nationale gebruiken kunnen leiden tot een iets afwijkende definitie.
(
4) Hypothecaire leningen zijn langlopende leningen met als onderpand de woning die door
de geldnemer zelf voor bewoning wordt gebruikt. Nationale gebruiken kunnen leiden tot
een iets andere definitie.
▼B
AANDELEN EN OVERIGE DEELNEMINGEN (F.5)
5.86. Definitie: De categorie aandelen en overige deelnemingen (F.5) omvat
alle transacties in aandelen en overige deelnemingen (AF.5),
d.w.z. vorderingen die eigendomsrechten op vennootschappen
en quasi-vennootschappen vertegenwoordigen. Dergelijke
vorderingen geven de houder ervan over het algemeen recht
op een aandeel in de winst van deze vennootschappen en
quasi-vennootschappen, alsmede in hun nettovermogen in
geval van liquidatie (1).
Bij de emissie te koop aangeboden aandelen waarop niet is
ingeschreven, worden niet in het systeem geregistreerd.
Aandelen en overige deelnemingen worden als terugkoop
geregistreerd wanneer ze door de emitterende vennootschap of
quasi-vennootschap worden gekocht of wanneer ze bij de
liquidatie van de onderneming worden ingewisseld tegen het
nettovermogen.
5.87. Categorie F.5 is onderverdeeld in twee subcategorieën financiële trans-
acties:
a) aandelen en overige deelnemingen (exclusief participaties in beleg-
gingsinstellingen) (F.51);
b) participaties in beleggingsinstellingen (F.52).
Aandelen en overige deelnemingen (exclusief participaties in beleggingsin-
stellingen) (F.51)
5.88. Definitie: De subcategorie aandelen en overige deelnemingen (exclusief
participaties in beleggingsinstellingen) (F.51) betreft alle
transacties in aandelen en overige deelnemingen (exclusief
participaties in beleggingsinstellingen) (AF.51), d.w.z. vorde-
ringen die eigendomsrechten op vennootschappen en quasi-
vennootschappen vertegenwoordigen, met uitzondering van
participaties in beleggingsinstellingen. Dergelijke vorderingen
geven de houder ervan over het algemeen recht op een
aandeel in de winst van deze vennootschappen en quasi-
vennootschappen, alsmede in hun nettovermogen in geval van
liquidatie.
5.89. Subcategorie F.51 kan nog in de volgende drie deelposten van financiële
transacties worden onderverdeeld:
a) beursgenoteerde aandelen (exclusief participaties in beleggingsin-
stellingen) (F.511);
b) niet-beursgenoteerde aandelen (exclusief participaties in beleggings-
instellingen) (F.512);
c) overige deelnemingen (F.513).
Beursgenoteerde (F.511) en niet-beursgenoteerde aandelen (F.512) (exclusief
participaties in beleggingsinstellingen)
5.90. Definitie: De subpost beursgenoteerde aandelen (exclusief participaties
in beleggingsinstellingen) (F.511) bestaat uit alle transacties
in beursgenoteerde aandelen (exclusief participaties in beleg-
gingsinstellingen) (AF.511), terwijl de subpost niet-
beursgenoteerde aandelen (exclusief participaties in beleg-
gingsinstellingen) (F.512) bestaat uit alle transacties in niet-
beursgenoteerde aandelen (exclusief participaties in beleg-gingsinstellingen) (AF.512). Aandelen vertegenwoordigen een
economisch belang in het kapitaal van vennootschappen. Ze
hebben de vorm van effecten die in beginsel verhandelbaar
zijn. Subpost AF.511 betreft aandelen waarvan de koersen op
een erkende effectenbeurs of een secundaire markt zijn
genoteerd, subpost AF.512 betreft aandelen die niet op de
beurs genoteerd zijn.
5.91. Tot de subposten AF.511 en AF.512 behoren:
a) door naamloze vennootschappen uitgegeven aandelen: de houders van
deze effecten hebben gezamenlijk de status van eigenaar; zij hebben
recht op een aandeel in het totaal van de uitgekeerde winst en in het
nettovermogen van de onderneming in geval van liquidatie;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 150
(1) Onder nettovermogen in geval van liquidatie wordt verstaan het bedrag van alle activa in
de onderneming na aftrek van alle passiva behalve die voor de kapitaalinbreng door de
eigenaars.
▼B
b) door naamloze vennootschappen uitgegeven winstbewijzen: waar-
depapieren waarop het nominale maatschappelijke kapitaal is
terugbetaald, maar waarvan de houder de hoedanigheid van deel-
gerechtigde heeft behouden en die recht geven op een deel van de
winst nadat op het maatschappelijke kapitaal dividend is uitgekeerd,
alsmede op een eventueel overschot bij liquidatie (nettovermogen
verminderd met het aandelenkapitaal);
c) door naamloze vennootschappen uitgegeven dividendaandelen: dit zijn
effecten die:
(1) afhankelijk van het land en de omstandigheden waaronder zij zijn
uitgegeven oprichtersaandelen, winstaandelen, dividendaandelen,
enz. worden genoemd en die geen deel uitmaken van het
maatschappelijk kapitaal,
(2) de houders niet de status van gezamenlijke eigenaars in de
eigenlijke zin geven (recht op een aandeel in de terugbetaling van
het maatschappelijk kapitaal, recht op een inkomen uit dit kapitaal,
stemrecht tijdens aandeelhoudersvergaderingen, enz.),
(3) de houders recht geven op een evenredig deel van de overwinst na
uitkering van dividend op het maatschappelijk kapitaal en op een
deel van enig overschot bij liquidatie;
d) preferente aandelen die recht geven op een deel van de restwaarde van
een vennootschap in opheffing. Deze kunnen al dan niet op een
erkende effectenbeurs zijn genoteerd.
5.92. Tot de subposten AF.511 en AF.512 behoren niet:
a) bij de emissie te koop aangeboden aandelen waarop niet is
ingeschreven. Deze worden niet in het systeem geregistreerd;
b) obligaties en ander vreemd vermogen die in aandelen kunnen worden
omgezet: deze zijn in de rekeningen opgenomen onder subcategorie
AF.33 tot het moment dat zij worden geconverteerd (zie punt 5.62l);
c) de deelneming van vennoten met hoofdelijke aansprakelijkheid
(beherende vennoten) in commanditaire vennootschappen: deze is
opgenomen in subpost AF.513;
d) overheidsdeelnemingen in het kapitaal van internationale organisaties
die de juridische vorm hebben van kaitaalvennootschappen. Deze zijn
opgenomen in subpost AF.513 (zie punt 5.95c).
5.93. De subposten F.511 en F.512 omvatten geen bonusaandelen — d.w.z.
nieuwe aandelen die gratis ter beschikking van aandeelhouders worden
gesteld naar rato van hun aandelenbezit. De uitgifte van bonusaandelen,
waardoor noch de schuld van de vennootschap tegenover de aandeel-
houders wijzigt, noch de verhouding van de vordering van iedere
aandeelhouder tot het totale aandelenkapitaal van de vennootschap, leidt
niet tot een financiële transactie en wordt dus niet in het systeem
geregistreerd (zie punt 6.56). Dit geldt ook voor aandelensplitsingen.
Overige deelnemingen (F.513)
5.94. Definitie: De subpost overige deelnemingen (F.513) omvat alle trans-
acties in overige deelnemingen (AF.513), d.w.z. alle vormen
van deelnemingen die niet behoren tot de subposten AF.511 of
AF.512 of subcategorie AF.52.
5.95. Tot subpost AF.513 behoren:
a) alle vormen van deelnemingen in ondernemingen, die geen aandelen
zijn:
(1) deelneming van vennoten met hoofdelijke aansprakelijkheid
(beherende vennoten) in personenvennootschappen zonder rechts-
persoonlijkheid,
(2) deelneming in vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid
waarvan de eigenaars partner zijn en geen aandeelhouder,
(3) deelneming in personenvennootschappen, al dan niet met hoofde-
lijke aansprakelijkheid, indien zij onafhankelijke rechtspersonen
zijn,
(4) het stichtingskapitaal en ledenrekeningen van coöperatieve
verenigingen die zijn erkend als onafhankelijke rechtspersonen;
b) overheidsdeelnemingen in het kapitaal van overheidsondernemingen
waarvan het kapitaal niet in aandelen is verdeeld en die op grond van
specifieke wetgeving als onafhankelijke rechtspersonen zijn erkend
(zie punt 2.16c);1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 151
▼B
c) overheidsdeelnemingen in het kapitaal van internationale en suprana-
tionale organisaties, met uitzondering van het IMF, ook indien deze de
juridische vorm hebben van een kapitaalvennootschap (b.v. de
Europese Investeringsbank);
d) de financieringsbronnen van het EMI, bijeengebracht door de nationale
centrale banken (1);
e) de kapitaalinbreng in financiële en niet-financiële quasi-vennoot-
schappen (zie punt 2.13f). Het bedrag ervan komt overeen met het
saldo van nieuwe investeringen (in geld of in natura) en het aan deze
quasi-vennootschappen onttrokken inkomen (zie punt 4.61);
f) de nettovordering van niet-ingezeten eenheden op fictieve ingezeten
eenheden en omgekeerd (zie punt 2.15).
Participaties in beleggingsinstellingen (F.52)
5.96. Definitie: De subcategorie participaties in beleggingsinstellingen (F.52)
omvat alle transacties in participaties in beleggingsinstel-
lingen (AF.52), d.w.z. participatiebewijzen (aandelen) die
worden uitgegeven door een specifieke financiële instelling,
die uitsluitend tot doel heeft de aangetrokken middelen te
beleggen op de geld- of de kapitaalmarkt en/of in vastgoed.
5.97. Subcategorie AF.52 omvat de participatiebewijzen van financiële
instellingen die afhankelijk van het land beleggingsfondsen,
beleggingsinstellingen, „unit-trusts”, „investment trusts” en andere
collectieve investeringsprogramma's (b.v. UCITS) worden genoemd en
„open-end”-, „semi-open”- of „closed-end”-fondsen kunnen zijn. De
participatiebewijzen kunnen aan de beurs zijn genoteerd. Indien zij niet
zijn genoteerd, worden zij gewoonlijk op verzoek weer door de
beleggingsinstelling teruggenomen tegen de waarde die overeenkomt
met het aandeel ervan in het eigen vermogen van de desbetreffende
financiële instelling. De waarde van het eigen vermogen wordt regelmatig
aan de hand van de marktprijzen van de verschillende vermogens-
bestanddelen vastgesteld.
VERZEKERINGSTECHNISCHE VOORZIENINGEN (F.6) (2)
5.98. Definitie: De categorie verzekeringstechnische voorzieningen (F.6)
omvat alle transacties in verzekeringstechnische voorzie-
ningen (AF.6), d.w.z. de actuariële voorzieningen van
verzekeringsinstellingen en (zelfstandige en niet-zelfstandige)
pensioenfondsen ten behoeve van polishouders en/of de
begunstigden, als neergelegd in Richtlijn 91/674/EEG van
de Raad van 19 december 1991 betreffende de jaarrekening en
de geconsolideerde jaarrekening van verzekeringsonderne-
mingen (3).
5.99. Tot categorie AF.6 behoren:
a) voorzieningen levensverzekering;
b) voorzieningen pensioenverzekering;
c) vooruitbetaalde premies;
d) voorzieningen voor openstaande aanspraken.
5.100. Verzekeringstechnische voorzieningen zijn vorderingen van:
a) de polishouders: met betrekking tot de voorzieningen levens- en
pensioenverzekering en de vooruitbetaalde verzekeringspremies;
b) de begunstigden: met betrekking tot de voorzieningen voor open-
staande aanspraken.
5.101. Verzekeringstechnische voorzieningen zijn schulden van:
a) levens- en schadeverzekeringsinstellingen en zelfstandige pensioen-
fondsen, die behoren tot de subsector verzekeringsinstellingen en
pensioenfondsen (S.125);
b) niet-zelfstandige pensioenfondsen, die behoren tot de sector van de
institutionele eenheden die deze fondsen hebben gecreëerd.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 152
(1) Artikel 16, lid 2, van het Protocol betreffende de statuten van het Europees Monetair
Instituut, gehecht aan het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.
(2) Zie bijlage III over verzekering voor een beschrijving van de behandeling van sociale en
andere verzekeringen in het systeem.
(3) PB nr. L 374 van 31. 12. 1991, blz. 7—31.
▼B
Voorzieningen en vergelijkbare fondsen die door werkgevers zijn
gevormd om hun werknemers pensioenen te kunnen uitkeren (niet-
zelfstandige pensioenfondsen), worden alleen dan in categorie AF.6
opgenomen indien zij worden berekend volgens wiskundige criteria die
vergelijkbaar zijn met die welke worden gehanteerd door verzekerings-
instellingen en zelfstandige pensioenfondsen. Indien dit niet het geval is,
behoren dergelijke voorzieningen tot het eigen vermogen van de
institutionele eenheid die deze voorzieningen heeft gevormd.
5.102. Categorie AF.6 omvat geen voorzieningen die zijn gevormd door
institutionele eenheden die behoren tot de subsector wettelijke-sociale-
verzekeringsinstellingen (S.1314). In het systeem worden deze voor-
zieningen niet beschouwd als schulden van genoemde subsector.
5.103. Categorie F.6 bestaat uit twee subcategorieën:
a) voorzieningen pensioen- en levensverzekering (F.61);
b) vooruitbetaalde premies en voorzieningen voor openstaande
aanspraken (F.62).
Voorzieningen pensioen- en levensverzekering (F.61)
5.104. Definitie: De subcategorie voorzieningen pensioen- en levensverzeke-
ring (F.61) omvat alle transacties met betrekking tot de
voorzieningen pensioen- en levensverzekering (AF.61), d.w.z.
de actuariële voorzieningen die bij de desbetreffende
vennootschappen en quasi-vennootschappen zijn gevormd
om, zodra aan de gestelde voorwaarden is voldaan, de te
verwachten uitkeringen en vergoedingen te realiseren.
5.105. De subcategorie voorzieningen pensioen- en levensverzekering (F.61)
bestaat uit twee subposten:
a) voorzieningen levensverzekering (F.611);
b) voorzieningen pensioenverzekering (F.612).
Voorzieningen levensverzekering (F.611)
5.106. Definitie: De subpost voorzieningen levensverzekering (F.611) omvat
alle transacties met betrekking tot de voorzieningen levens-
verzekering (AF.611), d.w.z. de actuariële voorzieningen voor
lopende risico's en winstdeling, die worden toegevoegd aan de
waarde op de vervaldatum van winstdelende kapitaalverzeke-
ringen of soortgelijke verzekeringspolissen.
5.107. Subpost AF.611 omvat voorzieningen voor levensverzekering, voorzie-
ningen voor winstdeling en kortingen en actuariële voorzieningen
betreffende levensverzekeringen waarbij de verzekerden beleggingsrisico
dragen, als gedefinieerd in de artikelen 27, 29 en 31 van Richtlijn 91/674/
EEG van de Raad van 19 december 1991 betreffende de jaarrekening en
de geconsolideerde jaarrekening van verzekeringsondernemingen.
5.108. Transacties met betrekking tot voorzieningen levensverzekering verte-
genwoordigen het saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan deze
voorzieningen. Waarderingsverschillen met betrekking tot de door de
verzekeringsinstellingen belegde middelen zijn hierin niet opgenomen (zie
punt 6.57).
De toevoegingen omvatten:
a) gedurende de lopende verslagperiode verdiende werkelijke premies;
b) plus de toegerekende premies, die gelijk zijn aan het inkomen uit
belegging van de voorzieningen dat wordt toegerekend aan de
polishouders;
c) minus de vergoeding voor de levensverzekeringsdienst.
De onttrekkingen omvatten:
a) de bedragen die op de vervaldatum zijn verschuldigd aan de
begunstigden van kapitaalverzekeringspolissen en dergelijke, en de
bedragen die aan de begunstigden zijn verschuldigd bij het overlijden
van de verzekerde personen;
b) plus de uitkeringen die verschuldigd zijn bij polissen die voor de
vervaldag worden afgekocht.
5.109. De voorzieningen levensverzekering zijn vorderingen van ingezeten of
niet-ingezeten huishoudens en schulden van ingezeten of niet-ingezeten
verzekeringsinstellingen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 153
▼B
In het geval van een collectieve verzekering die bij voorbeeld door een
onderneming wordt afgesloten ten behoeve van haar werknemers, worden
de werknemers, en niet de werkgever, geacht crediteur te zijn, aangezien
zij worden beschouwd als de werkelijke polishouders.
Voorzieningen pensioenverzekering (F.612)
5.110. Definitie: De subpost voorzieningen pensioenverzekering (F.612) omvat
alle transacties met betrekking tot de voorzieningen pensioen-
verzekering (AF.612), d.w.z. de actuariële voorzieningen die
worden gevormd door zelfstandige en niet-zelfstandige
pensioenfondsen die zijn opgericht door werkgevers en/of
werknemers of groepen zelfstandigen om pensioenen uit te
keren aan werknemers of zelfstandigen.
5.111. Transacties met betrekking tot voorzieningen pensioenverzekering verte-
genwoordigen het saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan deze
voorzieningen. Waarderingsverschillen met betrekking tot de door de
pensioenfondsen belegde middelen zijn hierin niet opgenomen (zie punt
6.57).
De toevoegingen omvatten:
a) de gedurende de lopende verslagperiode verdiende werkelijke
pensioenpremies die in rekening gebracht zijn aan werknemers,
werkgevers, zelfstandigen of andere institutionele eenheden ten
behoeve van individuen of huishoudens met aanspraken op het fonds;
b) plus de toegerekende premies, die gelijk zijn aan het inkomen uit
belegging van de voorzieningen van het pensioenfonds, dat wordt
toegerekend aan de deelnemende huishoudens;
c) minus de vergoeding voor het beheer van het fonds gedurende de
betrokken periode.
De onttrekkingen omvatten:
a) de sociale uitkeringen die zijn toegekend aan de gepensioneerden of
personen die van hen afhankelijk zijn, in de vorm van periodieke
betalingen of andere uitkeringen;
b) plus de sociale uitkeringen in de vorm van uitkeringen ineens die
toegekend zijn aan personen die met pensioen gaan.
5.112. De transacties met betrekking tot de voorzieningen pensioenverzekering
omvatten geen overdracht van middelen voortvloeiend uit een omzetting
van niet-zelfstandige pensioenfondsen in zelfstandige pensioenfondsen,
ingedeeld in de subsector verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen
(S.125). Deze overdracht wordt geregistreerd in de categorie wijzigingen
in sectorclassificatie en structuur (K.12.1) van de rekening voor overige
volumemutaties in activa (zie punt 6.30).
5.113. De voorzieningen pensioenverzekering zijn vorderingen van ingezeten of
niet-ingezeten huishoudens, en niet van de institutionele eenheden die ze
beheren.
Vooruitbetaalde premies en voorzieningen voor openstaande aanspraken
(F.62)
5.114. Definitie: De subcategorie vooruitbetaalde premies en voorzieningen
voor openstaande aanspraken (F.62) omvat alle transacties
met betrekking tot vooruitbetaalde premies en voorzieningen
voor openstaande aanspraken (AF.62), d.w.z. de actuariële
voorzieningen van verzekeringsinstellingen en (zelfstandige
of niet-zelfstandige) pensioenfondsen voor:
a) het deel van de geregistreerde brutopremies dat moet
worden toegerekend aan de volgende verslagperiode
(vooruitbetaalde premies);
b) de totale geraamde uiteindelijke kosten van het afwikkelen
van alle aanspraken die voortvloeien uit gebeurtenissen die
zich voor het einde van de verslagperiode hebben
voorgedaan (al dan niet gemeld), verminderd met de reedsuitgekeerde bedragen met betrekking tot dergelijke
aanspraken (voorzieningen voor openstaande aanspraken).
5.115. Vooruitbetaalde premies ontstaan doordat verzekeringspremies over het
algemeen aan het begin van de door de verzekering gedekte periode
(verzekeringsperiode) verschuldigd zijn en deze periode normaal
gesproken niet samenvalt met de verslagperiode. Daarom zijn, als aan
het eind van de verslagperiode de balans wordt opgemaakt, gedeelten van
de tijdens die verslagperiode in rekening gebrachte premies bestemd voor1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 154
▼B
dekking van risico's in de volgende periode. De omvang van de
vooruitbetaalde premies wordt vastgesteld op basis van het aandeel van
de risico's in de nog niet verstreken verzekeringsperiode.
In de financiële rekening bestaan de door polishouders aan de
verzekeringsinstellingen vooruitbetaalde premies uit het gedeelte van de
premies dat in de lopende verslagperiode verschuldigd is, maar dat is
bestemd ter dekking van risico's in de volgende periode.
5.116. Vooruitbetaalde premies zijn vorderingen van de polishouders. Wanneer
ze betrekking hebben op levensverzekeringen, dan behoort de polishouder
tot de ingezeten of niet-ingezeten huishoudens, doch als ze betrekking
hebben op schadeverzekeringen, dan kunnen eenheden uit iedere sector
van de economie of het buitenland polishouder zijn. De door de
polishouders betaalde verzekeringspremies of sociale premies kunnen
als criterium worden gehanteerd om de vooruitbetaalde premies over de
verschillende sectoren van de economie en het buitenland te verdelen.
5.117. Verzekeringsinstellingen vormen voorzieningen voor openstaande
aanspraken met het oog op verwachte uitkeringen op grond van
aanspraken die nog niet zijn afgewikkeld, bij voorbeeld omdat ze worden
betwist. Aanspraken die door verzekeringsinstellingen zijn erkend,
worden geacht verschuldigd te zijn op het moment dat de gebeurtenis
die aanleiding geeft tot de aanspraak, zich voordoet, ongeacht hoe lang het
duurt totdat betwiste aanspraken zijn afgewikkeld.
5.118. Voorzieningen voor openstaande aanspraken zijn vorderingen van de
begunstigden die tot iedere sector van de economie of tot het buitenland
kunnen behoren.
5.119. Subcategorie AF.62 omvat de voorzieningen voor niet-verdiende premies,
overige technische voorzieningen, voorzieningen voor openstaande
aanspraken en egalisatievoorzieningen, als omschreven in de artikelen
25, 26, 28 en 30 van Richtlijn 91/674/EEG van de Raad van 19 december
1991 betreffende de jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening van
verzekeringsondernemingen.
HANDELSKREDIETEN EN TRANSITORISCHE POSTEN (F.7)
5.120. Definitie: De categorie handelskredieten en transitorische posten (F.7)
omvat alle transacties in handelskredieten en transitorische
posten (AF.7), d.w.z. financiële aanspraken die ontstaan als
tegenboeking van een financiële of niet-financiële transactie
indien er sprake is van een tijdsverschil tussen deze transactie
en de daarmee samenhangende betaling.
5.121. Categorie F.7 omvat transacties in financiële aanspraken die voortvloeien
uit betalingen vooraf of achteraf voor transacties in goederen of diensten,
verdelingstransacties of de secundaire handel in vorderingen. Zij vormen
de tegenboeking voor deze transactie in geval betaling is verschuldigd
maar nog niet heeft plaatsgevonden. Ook schulden die voortvloeien uit
inkomen dat in de tijd aangroeit en achterstallige betalingen behoren tot
deze categorie.
5.122. Tot categorie F.7 behoren niet:
a) statistische verschillen die geen betrekking hebben op tijdsverschillen
tussen transacties in goederen en diensten, verdelings- of financiële
transacties en de daarmee samenhangende betalingen;
b) posten waarover te weinig informatie bestaat om ze te kunnen indelen:
de classificatie daarvan moet worden gebaseerd op de wel beschikbare
informatie;
c) posten waarover absoluut niets bekend is;
d) diverse betalingsbalansposten die over het algemeen worden
omschreven als errors and omissions (E&O's);
e) betalingen vooraf of achteraf (inclusief achterstallige betalingen) bij
het ontstaan van andere vorderingen of de aflossing van andere
schulden dan die welke in categorie F.7 worden genoemd. Deze
blijven ingedeeld in hun eigen categorie.
5.123. Categorie F.7 bestaat uit twee subcategorieën financiële transacties:
a) handelskredieten (F.71);
b) transitorische posten (F.79).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 155
▼B
Handelskredieten (F.71)
5.124. Definitie: De subcategorie handelskredieten (F.71) omvat alle trans-
acties in handelskredieten (AF.71), d.w.z. financiële
aanspraken die voortvloeien uit de rechtstreekse kredietverle-
ning door verkopers of kopers van goederen en diensten en uit
vooruitbetalingen voor onderhanden of nog uit te voeren werk
dat verband houdt met dergelijke transacties.
5.125. Tot subcategorie AF.71 behoren:
a) financiële aanspraken in verband met de levering van goederen of
diensten waarbij geen betaling heeft plaatsgevonden;
b) door factormaatschappijen aanvaarde handelskredieten behalve indien
het leningen betreft;
c) nog niet vervallen huursommen voor gebouwen voor zover die ten
laste worden gebracht van de verslagperiode;
d) achterstallige betalingen voor goederen en diensten, voor zover er geen
sprake is van een lening.
5.126. Tot subcategorie AF.71 behoren geen leningen ter financiering van
handelskredieten. Deze worden ingedeeld in categorie AF.4 (zie punt
5.81h).
5.127. Handelskredieten kunnen vorderingen of schulden zijn van alle sectoren
en het buitenland.
Transitorische posten (F.79)
5.128. Definitie: De subcategorie transitorische posten (F.79) omvat alle
transacties in transitorische posten (AF.79), d.w.z. financiële
aanspraken die ontstaan uit tijdsverschillen tussen verdelings-
transacties of financiële transacties op de secundaire markt en
de daarmee samenhangende betaling, alsmede financiële
aanspraken als gevolg van inkomen dat in de tijd aangroeit.
5.129. Subcategorie AF.79 omvat financiële aanspraken die ontstaan als gevolg
van het tijdsverschil tussen het moment van toerekening van transacties
aan een verslagperiode en de feitelijke betaling ervan. Dit kan betrekking
hebben op:
a) belastingen;
b) sociale premies;
c) lonen;
d) inkomen uit grond en minerale reserves;
e) dividenden;
f) rente;
g) transacties in vorderingen op de secundaire markt.
Bij de onder AF.79 te registreren bedragen aan aan de overheid
verschuldigde belastingen en sociale premies moet het gedeelte van
deze belastingen en sociale premies dat waarschijnlijk niet zal worden
geïnd en waarvoor de aanspraken van de overheid daarom geen reële
waarde heeft, buiten beschouwing blijven.
5.130. De tegenboeking in de financiële rekening van aangroeiende rente op
vorderingen (zie punt 5.17) moet bij voorkeur worden geregistreerd alsof
de rente wordt herbelegd in dezelfde vordering. Bij de registratie van de
rente kan evenwel niet worden afgeweken van de nationale praktijk.
Indien daarbij de tegenwaarde van de opgebouwde rente niet wordt
geregistreerd als zijnde herbelegd in dezelfde vordering, moet zij worden
opgenomen onder subcategorie F.79.
5.131. Op de vervaldatum van de rentebetaling worden twee financiële
transacties geregistreerd (zie punt 5.17): in de eerste plaats, wanneer de
rente wordt betaald, een transactie in de vordering die voor de betaling
wordt gebruikt, of, wanneer de rente niet wordt betaald, een toename van
achterstallige rente, die wordt geregistreerd in subcategorie F.79; in de
tweede plaats, de financiële transactie waarmee de tegenboeking wordt
verricht. Deze resulteert in een afname van de netto financiële aanspraken
van de crediteur op de debiteur.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 156
▼M4
▼B
▼B
PRO-MEMORIE-POST: DIRECTE BUITENLANDSE INVESTERINGEN
(F.m)
5.132. Definitie: Tot de directe buitenlandse investeringen (F.m) behoren alle
transacties in directe buitenlandse investeringen (AF.m),
d.w.z. op de lange termijn gerichte investeringen in de vorm
van een duurzaam belang van een in de ene economie
ingezeten institutionele eenheid („directe investeerder”) in een
institutionele eenheid die in een andere economie gevestigd is
(„onderneming met directe investeringen uit het buitenland”).
Het doel van de directe investeerder is om een significante
invloed uit te oefenen op de bedrijfsvoering van de in de
andere economie ingezeten onderneming. De directe investe-
ringen omvatten de initiële transactie tussen de directe
investeerder en de onderneming met directe investeringen
uit het buitenland, alsmede alle daaropvolgende kapitaaltrans-
acties tussen hen en tussen al dan niet rechtspersoonlijkheid
bezittende (1) geaffilieerde ondernemingen.
5.133. Transacties in vorderingen en schulden die directe buitenlandse
investeringen zijn, moeten onder de daartoe bestemde categorieën
financiële transacties worden geregistreerd, namelijk leningen (F.4),
aandelen en overige deelnemingen (F.5) of handelskredieten en
transitorische posten (F.7). De bedragen die met de directe buitenlandse
investeringen in ieder van genoemde categorieën gemoeid zijn, moeten
echter ook afzonderlijk als pro-memorie-post worden weergegeven.
REGELS VOOR DE REGISTRATIE VAN FINANCIËLE TRANSACTIES
WAARDERING
5.134. Financiële transacties worden gewaardeerd tegen de transactiewaarde,
d.w.z. de uitsluitend op basis van commerciële motieven bepaalde waarde
in nationale valuta waartegen vorderingen en/of schulden tot stand komen,
tenietgaan of geruild of overgenomen worden tussen institutionele
eenheden, of tussen institutionele eenheden en het buitenland.
5.135. Financiële transacties en de financiële of niet-financiële transacties die
hiertegenover staan, worden geregistreerd tegen dezelfde transactie-
waarde. Er zijn drie mogelijkheden:
a) de financiële transactie is een transactie in betaalmiddelen in nationale
valuta (zie de punten 5.04 en 5.23): de transactiewaarde is gelijk aan
het bedrag van de uitgewisselde betaalmiddelen;
b) de financiële transactie is een transactie in betaalmiddelen in vreemde
valuta (zie de punten 5.04 en 5.23) en de transactie die hiervan de
tegenhanger is, is geen transactie in betaalmiddelen in nationale valuta:
de transactiewaarde is gelijk aan het bedrag van de uitgewisselde
betaalmiddelen, na omrekening in nationale valuta op basis van de op
het moment van de betaling geldende wisselkoers;
c) de financiële transactie noch de tegenhanger ervan is een transactie in
betaalmiddelen (zie punt 5.04): de transactiewaarde wordt vastgesteld
op basis van de actuele marktwaarde van de betrokken vorderingen en/
of schulden.
5.136. De transactiewaarde heeft betrekking op een bepaalde financiële transactie
en de tegenhanger ervan. In principe moet de transactiewaarde duidelijk
los worden gezien van een waarde gebaseerd op marktprijzen, een
redelijke marktprijs of een prijs waarmee wordt beoogd de prijs voor een
categorie soortgelijke of zelfs identieke vorderingen en/of schulden in het
algemeen weer te geven. Wanneer de tegenhanger van de financiële
transactie echter bij voorbeeld een overdracht is, zodat de financiële
transactie uit andere dan zuiver commerciële motieven wordt aangegaan,
wordt de transactiewaarde gelijkgesteld aan de actuele marktwaarde van
de betrokken vorderingen en/of schulden.
5.137. Bij de bepaling van de transactiewaarde blijven de vergoeding voor de
dienstverlening, honoraria, commissies en dergelijke betalingen voor
diensten in verband met de uitvoering van de transactie buiten beschou-
wing; deze moeten als betalingen voor diensten worden geregistreerd.
Ook belastingen op financiële transacties blijven buiten beschouwing;
deze worden gezien als belastingen op de dienstverlening en in die zin
behandeld als produktgebonden belastingen. Wanneer een financiële
transactie betrekking heeft op een nieuwe emissie van schulden, is de
transactiewaarde gelijk aan het bedrag van de aangegane schuld met1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 157
(1) OESO-referentiedefinitie van buitenlandse directe investeringen, 3e editie.
▼B
uitzondering van eventueel vooraf betaalde rente. Ook wanneer een schuld
wordt afgelost, moet de transactiewaarde zowel voor de crediteur als voor
de debiteur overeenstemmen met de vermindering van de schuld.
Voor sommige subcategorieën financiële transacties gelden bijzondere
criteria
5.138. Effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten) (F.33)
a) Wanneer effecten door de emittent op de markt worden gebracht via
een emissiesyndicaat of via andere intermediairs en vervolgens tegen
een hogere prijs aan de uiteindelijke beleggers worden verkocht,
moeten de vorderingen en schulden worden geregistreerd tegen door
de beleggers betaalde bedragen. Het verschil tussen het de door de
beleggers betaalde bedrag en het bedrag dat de emittent ontvangt, moet
worden behandeld als betaling door de emittent voor de diensten van
het emissiesyndicaat.
b) De emissie van effecten moet worden geregistreerd tegen de
emissiewaarde. Indien effecten met agio of disagio worden geëmit-
teerd, wordt niet de nominale waarde maar de opbrengst voor de
emittent op het moment van de verkoop in de rekeningen geregistreerd
als zijnde de werkelijke emissiewaarde. Het verschil tussen de
emissiewaarde en de aflossingswaarde wordt beschouwd als rente
die tijdens de looptijd van de effecten wordt opgebouwd.
c) „Deep-discount”- en „zero-coupon”-obligaties moeten worden behan-
deld als effecten die met disagio worden geëmitteerd. De rente wordt
gedurende de looptijd van de obligaties opgebouwd en geregistreerd
als herbelegging in deze obligaties (zie punt 4.46).
d) Wanneer langlopende effecten met een gering disagio worden
geëmitteerd, kan het verschil tussen de emissiewaarde en de
aflossingswaarde worden toegerekend op de dag van emissie.
e) In het geval van effecten waarvan de waarde van de hoofdsom
gekoppeld is aan een prijsindexcijfer, de prijs van goederen of een
wisselkoersindexcijfer, wordt de emissieprijs geregistreerd als
hoofdsom en de geïndexeerde betaling die periodiek en/of op de
vervaldag wordt verricht, als rente die gedurende de looptijd van de
effecten wordt opgebouwd, terwijl de tegenboeking in de financiële
rekening als herbelegging in effecten m.u.v. aandelen wordt geregi-
streerd.
f) Beleggingen in effecten die op de secundaire markt worden
verhandeld, worden geregistreerd tegen de beurswaarde of de markt-
prijs.
g) Effecten die aflosbaar zijn gesteld, worden geregistreerd tegen de
aflossingswaarde, inclusief aflossingspremies, maar exclusief uitlo-
tings- en spaarpremies die als rente worden geregistreerd.
h) De conversie van obligaties in aandelen moet worden geregistreerd als
verkoop van obligaties en aankoop van aandelen (zie punt 5.62l). De
transactiewaarde moet worden afgeleid van de marktwaarde van de
verkochte obligaties. Dit betekent een mogelijk waarderingsverschil op
aandelen dat in de rekening voor nominale waarderingsverschillen
moet worden geregistreerd (zie punt 6.54).
5.139. Financiële derivaten (F.34)
a) De secundaire handel in opties en het afdekken van opties voordat het
tot levering komt, resulteren in financiële transacties. Komt het wel tot
levering, dan kan de optie al dan niet worden uitgeoefend. Wanneer de
optie wordt uitgeoefend, kan er sprake zijn van een betaling van de
optieschrijver aan de optiehouder ten bedrage van het verschil tussen
de geldende marktprijs voor het onderliggende activum en de
uitoefenprijs. Ook is het mogelijk dat het onderliggende, al dan niet
financiële activum wordt aangekocht of verkocht. Dit wordt dan
geregistreerd tegen de geldende marktprijs, terwijl hiertegenover een
betaling staat van de optiehouder aan de optieschrijver ten bedrage van
de uitoefenprijs. Het verschil tussen de geldende marktprijs van het
onderliggende activum en de uitoefenprijs is in beide gevallen gelijk
aan de liquidatiewaarde van de optie, d.w.z. de optieprijs bij levering.
Wanneer de optie niet wordt uitgeoefend, vindt er geen transactieplaats. Voor de optieschrijver wordt echter een positief en voor de
optiehouder een negatief waarderingsverschil geregistreerd in de
rekening voor nominale waarderingsverschillen.
b) Kenmerkend voor andere financiële derivaten dan opties is dat het gaat
om contracten waarbij twee partijen overeenkomen gespecificeerde
reële of financiële activa uit te wisselen op een of meer bepaalde1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 158
▼B
tijdstippen in de toekomst. Bij dergelijke financiële derivaten wordt de
waarde van de transacties gevormd door de eventuele waarde van de
handel in de contracten alsmede het afgewikkelde saldo van de
transacties. Ook kan het noodzakelijk zijn transacties te registreren die
verband houden met de totstandkoming van derivaatovereenkomsten.
De partijen zullen evenwel in vele gevallen een derivaatovereenkomst
sluiten met gesloten beurzen, zodat de waarde van de transactie
waartegen de overeenkomst wordt gesloten nihil is en registratie in de
financiële rekening achterwege blijft..
c) Betalingen aan of door makelaars of andere tussenpersonen die
uitdrukkelijk bedoeld zijn als commissie voor het tot stand brengen
van optie-, future-, swap- en andere derivaatovereenkomsten worden in
de daartoe bestemde rekeningen geregistreerd als betalingen voor
diensten. De bij een swapovereenkomst betrokken partijen worden niet
geacht elkaar een dienst te hebben geleverd, maar iedere betaling aan
een derde die heeft bemiddeld bij de totstandkoming van een swap, is
wel een betaling voor dienstverlening. Als bij een swapovereenkomst
hoofdsommen worden geruild, worden de dienovereenkomstige
stromen geregistreerd als transacties in de onderliggende waarde;
stromen van andere betalingen (m.u.v. commissies) worden geregi-
streerd onder financiële derivaten (F.34). Hoewel de premie die wordt
betaald aan de verkoper van een optie, theoretisch gedeeltelijk als
vergoeding voor dienstverlening kan worden beschouwd, is het in de
praktijk normaal gesproken niet mogelijk dit element afzonderlijk te
onderscheiden. Daarom moet de volledige prijs worden geregistreerd
als verwerving van een vordering door de koper en het aangaan van
een schuld door de verkoper.
d) Wanneer swapovereenkomsten gepaard gaan met een ruil van hoofd-
sommen, zoals bijvoorbeeld bij valutaswaps, moet de oorspronkelijke
ruil van de hoofdsommen als transactie in de geruilde onderliggende
waarde worden geregistreerd en niet als transactie in financiële
derivaten (F.34). Wanneer de hoofdsommen niet worden geruild,
wordt aanvankelijk geen transactie geregistreerd. In beide gevallen
ontstaat op dat moment impliciet een financieel derivaat met een
beginwaarde van nul. Daarna is de waarde van een swap gelijk aan:
1. voor hoofdsommen, de geldende marktwaarde van het verschil
tussen de verwachte toekomstige marktwaarde van de hoofd-
sommen bij de terugruil en de hoofdsommen die zijn gespecificeerd
in de overeenkomst;
2. voor andere betalingen, de geldende marktwaarde van de toekom-
stige stromen zoals gespecificeerd in de overeenkomst.
Veranderingen van de waarde van het derivaat in de loop van de tijd
moeten worden geregistreerd in de rekening voor nominale waarde-
ringsverschillen.
Bij de terugruil van de hoofdsommen gelden de voorwaarden van de
swapovereenkomst; hierbij kunnen financiële activa worden geruild
tegen een prijs die afwijkt van de voor deze activa geldende marktprijs.
De betaling hiervan door de partijen bij de swapovereenkomst is
geregeld in de overeenkomst. Het verschil tussen de marktprijs en de
in de overeenkomst neergelegde prijs is dan gelijk aan de liquidatie-
waarde van het activum/passivum op de vervaldatum en moet worden
geregistreerd als transactie in financiële derivaten (F.34). Andere
stromen die voortvloeien uit een swapovereenkomst worden geregi-
streerd als transactie in financiële derivaten voor de daadwerkelijke
geruilde bedragen. Alle transacties in financiële derivaten moeten in
overeenstemming zijn met de totale nominale waarderingsverschillen
gedurende de looptijd van de swapovereenkomst. Deze behandeling is
analoog aan die voor opties die voor de levering worden uitgeoefend
(zie onder a)).
Voor een institutionele eenheid wordt een swap of een termijncontract
met rentevaststelling na afloop onder financiële derivaten geregistreerd
als vordering, wanneer de nettowaarde ervan positief is en door per
saldo positieve betalingen wordt vergroot (en omgekeerd). De swap
wordt geregistreerd als schuld, wanneer de nettowaarde ervan negatief
is en door per saldo negatieve betalingen wordt vergroot (en
omgekeerd).
Veranderingen van de waarde van het derivaat in de loop van de tijd
moeten worden geregistreerd in de rekening voor nominale waarderings-
verschillen.
Bij de terugruil van de hoofdsommen gelden de voorwaarden van de
swapovereenkomst; hierbij kunnen financiële activa worden geruild tegen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 159
▼M5
▼B
▼B
een prijs die afwijkt van de voor deze activa geldende marktprijs. De
betaling hiervan door de partijen bij de swapovereenkomst is geregeld in
de overeenkomst. Het verschil tussen de marktprijs en de in de
overeenkomst neergelegde prijs is dan gelijk aan de liquidatiewaarde
van het activum/passivum op de vervaldatum en moet worden
geregistreerd als transactie in financiële derivaten (F.34). Deze slottrans-
actie in het derivaat en ook een eventuele finale netto-rentestroom moet in
overeenstemming zijn met de totale nominale waarderingsverschillen
gedurende de looptijd van de swapovereenkomst. Deze behandeling is
analoog aan die voor opties die voor de levering worden uitgeoefend (zie
onder a)).
5.140. Aandelen en overige deelnemingen (exclusief participaties in beleg-
gingsinstellingen) (F.51)
a) Nieuw geëmitteerde aandelen worden geregistreerd tegen de emissie-
waarde, die normaal gesproken overeenkomt met de nominale waarde
plus agio.
b) Transacties in aandelen die in omloop zijn, moeten worden
geregistreerd tegen de transactiewaarde. Indien deze niet bekend is,
kan zij worden geraamd aan de hand van de beursnotering of
marktprijs voor beursgenoteerde en de boekwaarde voor niet-beurs-
genoteerde aandelen.
c) Aandelen die zijn geëmitteerd als keuzedividend, worden gewaardeerd
tegen de prijs die blijkt uit het voorstel tot dividenduitkering door de
emittent.
d) De emissie van bonusaandelen wordt niet geregistreerd in het systeem
(zie punt 5.93). Indien uit de emissie van bonusaandelen echter een
verandering in de totale marktwaarde van de aandelen van een
vennootschap voortvloeit, moet deze worden geregistreerd in de
rekening voor nominale waarderingsverschillen (zie punt 6.56).
e) De transactiewaarde van overige deelnemingen (F.513) is gelijk aan
het bedrag dat door de eigenaars aan hun vennootschappen of quasi-
vennootschappen is verstrekt. Soms worden middelen verstrekt door
schulden van de vennootschap of quasi-vennootschap over te nemen.
5.141. Participaties in beleggingsinstellingen (F.52)
a) Transacties in participaties in beleggingsinstellingen worden bepaald
aan de hand van de nettostorting bij een dergelijke instelling.
b) Inkomen uit vermogen dat beleggingsinstellingen ontvangen en dat,
onder aftrek van een deel van de beheerskosten, aan de houders van de
participatiebewijzen wordt toegewezen — zonder dat het wordt
uitgekeerd — wordt op de financiële rekening tegengeboekt onder
de subcategorie participaties in beleggingsinstellingen. Het inkomen
uit vermogen wordt zodoende herbelegd.
MOMENT VAN REGISTRATIE
5.142. Financiële transacties en de transacties die hiervan de tegenboeking
vormen, worden op hetzelfde moment geregistreerd.
5.143. Wanneer de tegenboeking van een financiële transactie een niet-financiële
transactie is, worden beide geregistreerd op het moment dat de niet-
financiële transactie plaatsvindt. Wanneer bij voorbeeld voor de verkoop
van goederen of diensten een handelskrediet wordt verleend, moet deze
financiële transactie worden geregistreerd op het moment dat de
registratie in de relevante niet-financiële rekening plaatsvindt.
5.144. Wanneer de tegenboeking van een financiële transactie ook een financiële
transactie is, zijn er drie mogelijkheden:
a) bij beide financiële transacties gaat het om een transactie in
betaalmiddelen (zie punt 5.04): ze worden geregistreerd op het
moment van de eerste betaling;
b) slechts een van de twee financiële transacties is een transactie in
betaalmiddelen (zie punt 5.04): ze worden geregistreerd op het
moment dat de betaling plaatsvindt;
c) geen van beide financiële transacties is een transactie in betaal-
middelen (zie punt 5.04): ze worden geregistreerd op het moment dat
de eerste financiële transactie plaatsvindt.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 160
▼B
AFLEIDEN VAN FINANCIËLE TRANSACTIES UIT BALANSMUTATIES
5.145. Wanneer er geen basisstatistieken over financiële transacties beschikbaar
zijn, kunnen deze transacties worden afgeleid uit mutaties in de financiële
balans, d.w.z. de verschillen in de bedragen aan vorderingen en schulden
tussen de eind- en de beginbalans. Het verschil tussen het bedrag aan
financiële transacties en de mutaties in de financiële balans bestaat uit de
registratie op de rekening voor nominale waarderingsverschillen en de
rekening voor overige volumemutaties in activa.
Bijlage 5.1
Relatie met monetaire aggregaten
5.146. In deze bijlage wordt een methode toegelicht waarmee monetaire
aggregaten in de balansen en de financiële rekeningen zichtbaar kunnen
worden gemaakt.
5.147. De definitie van monetaire aggregaten verschilt van land tot land en
verandert in de loop der tijd. De monetaire aggregaten behoeven niet
gebaseerd te zijn op de classificaties van de vorderingen en de sectoren
zoals deze in het systeem zijn vastgesteld. Daarom is er geen definitie van
monetaire aggregaten in het systeem opgenomen.
5.148. De volgende problemen doen zich voor wanneer monetaire aggregaten in
de balansen en de financiële rekeningen worden opgenomen. In de eerste
plaats kunnen zij opgebouwd zijn uit bestanddelen die niet overeenkomen
met de categorieën, subcategorieën en subposten van vorderingen en
schulden zoals deze in het systeem zijn gedefinieerd. Een monetair
aggregaat kan bij voorbeeld uitsluitend één bepaald bestanddeel van de
categorie chartaal geld en deposito's (AF.2) omvatten. Dit bestanddeel kan
gedefinieerd zijn op basis van looptijden en/of van de institutionele
eenheden die chartaal geld en deposito's aanhouden of emitteren. In de
tweede plaats kunnen monetaire aggregaten betrekking hebben op
geldscheppende, geldbezittende en geldneutrale sectoren die niet kunnen
worden opgebouwd vanuit de sectoren en subsectoren van het systeem. In
de derde plaats kunnen de gegevensbronnen voor het samenstellen van de
monetaire aggregaten in de praktijk afwijken van de gegevensbronnen
voor het opstellen van de balans en de financiële rekeningen van de
sectoren en het buitenland.
5.149. Teneinde een monetair aggregaat MX uit de balans of de financiële
rekeningen te kunnen afleiden, kan het noodzakelijk zijn (sub)categorie i
van de vorderingen en schulden in het systeem in twee klassen onder te
verdelen:
a) MXi: de klasse vorderingen (schulden) in klasse i, opgenomen in het
monetaire aggregaat MX;
b) MX−i: de klasse vorderingen (schulden) in klasse i, niet opgenomen in
het monetaire aggregaat MX.
In de praktijk hebben enkele categorieën vorderingen (schulden) zelfs
niets te maken met monetaire aggregaten in de ruimste zin, bij voorbeeld
monetair goud en SDR's (AF.1) of verzekeringstechnische voorzieningen
(AF.6). Daarom zijn MX1en MX6gelijk aan nul; een splitsing van AF.1 in
MXien MX−iof van AF.6 in MX6en MX−6is dan ook niet nodig.
5.150. Het monetaire aggregaat MX is gelijk aan de som van alle klassen van
vorderingen MXivan de geldbezittende sectoren en aan de som van alle
klassen van schulden MXivan de geldscheppende sectoren.
5.151. Het grootste voordeel van deze methode is de flexibiliteit ervan. Wanneer
de definitie van een monetair aggregaat wordt gewijzigd, behoeven alleen
de onderverdelingen van sommige (sub)categorieën vorderingen en
schulden in MXien MX−ite worden aangepast.
Monetaire aggregaten in de balans of de financiële rekeningen
Vorderingen van geld-
houdende sectorenSchulden van geldschep-
pende sectoren
TotaalIndeling naar
sectorIndeling naar
sectorTotaal
AF.1
AF.2
waarv-
anMX2
MX−2
AF.31996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 161
▼B
Vorderingen van geld-
houdende sectorenSchulden van geldschep-
pende sectoren
TotaalIndeling naar
sectorIndeling naar
sectorTotaal
AF.33
waarv-
anMX33
MX−33
AF.34
waarv-
anMX34
MX−34
AF.4
AF.41
waarv-
anMX41
MX−41
AF.42
waarv-
anMX42
MX−42
AF.5
AF.51
waarv-
anMX51
MX−51
AF.52
waarv-
anMX52
MX−52
AF.6
AF.7
AF.71
waarv-
anMX71
MX−71
AF.79
Totaal vorde-
ringen en
schulden waarvan
MX1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 162
▼B
HOOFDSTUK 6
OVERIGE TRANSACTIES EN OVERIGE MUTATIES IN
ACTIVA
6.01. De overige transacties en overige mutaties in activa zijn verbruik van
vaste activa (K.1), saldo aan- en verkopen van niet-geproduceerde niet-
financiële activa (K.2) en overige mutaties in activa (K.3.-K.12).
De overige mutaties in activa bestaan uit diverse soorten mutaties in de
activa en de passiva, die niet het gevolg zijn van in de kapitaalrekening en
de financiële rekening geregistreerde transacties. Zij vallen uiteen in
overige volumemutaties in activa (K.3-K.10 en K.12) en waarderings-
verschillen (K.11).
VERBRUIK VAN VASTE ACTIVA (K.1)
6.02. Definitie: Het verbruik van vaste activa (K.1) geeft aan in hoeverre vaste
activa tijdens de beschouwde periode worden verbruikt als
gevolg van normale slijtage en voorzienbare economische
veroudering, met inbegrip van dotaties aan voorzieningen
voor verlies van vaste activa ten gevolge van niet-voor-
zienbare verzekerbare schade.
6.03. Het verbruik van vaste activa moet worden berekend voor alle vaste activa
(m.u.v. dieren), zowel de materiële als de immateriële, zoals de kosten
voor de exploratie van minerale reserves, computerprogrammatuur,
belangrijke verbeteringen aan niet-geproduceerde activa en de over-
drachtskosten op transacties in niet-geproduceerde activa.
6.04. Het verbruik van vaste activa (dat moet worden onderscheiden van fiscale
en commerciële afschrijvingen) moet worden geraamd op basis van de
kapitaalgoederenvoorraad en de waarschijnlijke gemiddelde economische
levensduur van de verschillende soorten goederen. Voor de berekening
van de kapitaalgoederenvoorraad wordt de „perpetual inventory method”
aanbevolen voor het geval rechtstreekse informatie hierover ontbreekt. De
kapitaalgoederenvoorraad dient te worden gewaardeerd tegen de
aankoopprijzen in de lopende verslagperiode.
Met verlies van vaste activa ten gevolge van niet-voorzienbare
verzekerbare schade wordt bij de berekening van de gemiddelde
levensduur van de betreffende goederen rekening gehouden. Voor de
totale economie kan ervan worden uitgegaan dat de werkelijk geleden
niet-voorzienbare schade binnen een bepaalde verslagperiode gelijk is aan
het gemiddelde of dit benadert. Voor afzonderlijke eenheden en groepen
eenheden kan de werkelijk geleden niet-voorzienbare schade echter
afwijken van het gemiddelde. In zo'n geval wordt, voor de betreffende
sectoren, een eventueel verschil geregistreerd onder de overige volume-
mutaties in niet-financiële activa, n.e.g. (K.9).
Het verbruik van vaste activa wordt berekend volgens de lineaire
methode, waarbij de waarde van de vaste activa gelijkmatig over de
hele levensduur van het goed wordt afgeschreven.
Toch kan, afhankelijk van het tempo waarin een vast activum minder
doelmatig wordt, de berekening van het verbruik van vaste activa volgens
de „meetkundige afschrijvingsmethode” noodzakelijk zijn.
6.05. In het rekeningenstelsel komt het verbruik van vaste activa tot uitdrukking
door alle saldi zowel bruto als netto weer te geven: „bruto” betekent vóór
aftrek van verbruik van vaste activa, „netto” na aftrek van verbruik van
vaste activa.
SALDO AAN- EN VERKOPEN VAN NIET-GEPRODUCEERDE NIET-
FINANCIËLE ACTIVA (K.2)
6.06. Definitie: Tot de niet-geproduceerde niet-financiële activa (1) behoren
grond en overige materiële niet-geproduceerde activa die
kunnen worden gebruikt bij de produktie van goederen en
diensten, alsmede immateriële niet-geproduceerde activa.
6.07. Grond wordt gedefinieerd als de bodem zelf, met inbegrip van
bodembedekking en bijbehorend oppervlaktewater (1). Het oppervlakte-
water omvat alle binnenwateren — reservoirs, meren, rivieren, enz. —
waarover eigendomsrechten kunnen worden uitgeoefend.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 163
(1) Zie voor de definitie van activa, bijlage 7.1 van hoofdstuk 7.
▼B
6.08. Grond omvat niet:
a) bouwwerken die zich op of in de grond bevinden — wegen, tunnels,
enz.;
b) wijngaarden, boomgaarden of andere aanplant van bomen of gewassen,
enz.;
c) minerale reserves;
d) niet in cultuur gebrachte biologische hulpbronnen;
e) grondwater.
De posten a) en b) zijn geproduceerde vaste activa en de posten c), d) en
e) behoren tot de overige materiële niet-geproduceerde activa.
6.09. Aan- en verkopen van grond worden gewaardeerd tegen de geldende
marktprijzen op het moment dat de transacties plaatsvinden. Grondtrans-
acties worden tegen dezelfde waarde geregistreerd in de rekeningen van
koper en verkoper. Deze waarde is exclusief de kosten in verband met de
eigendomsoverdracht van de grond; deze worden beschouwd als bruto-
investeringen in vaste activa.
6.10. Aan- en verkopen van overige materiële niet-geproduceerde activa
betreffen minerale reserves, niet in cultuur gebrachte biologische
hulpbronnen en waterreserves. Tot de minerale reserves behoren kolen-,
aardolie- en aardgasreserves, ertsen en overige minerale reserves (1).
6.11. Aan- en verkopen van overige materiële niet-geproduceerde activa
worden gewaardeerd tegen de marktprijzen die gelden op het moment
dat de transacties plaatsvinden. Tot de aan- en verkopen behoren niet de
kosten in verband met de eigendomsoverdracht; deze worden geregi-
streerd als bruto-investeringen in vaste activa.
6.12. Immateriële niet-geproduceerde niet-financiële activa zijn octrooien,
lease- en andere overdraagbare contracten, aangekochte goodwill en
overige immateriële niet-geproduceerde activa. De lease- en andere
overdraagbare contracten hebben onder andere betrekking op grond,
minerale reserves, woningen en bedrijfsgebouwenZie voor de definitie
van activa, bijlage 7.1 van hoofdstuk 7. . Andere voorbeelden zijn overdraagbare contracten met atleten en schrijvers. De
waarde van de aangekochte of verkochte lease- en andere overdraagbare
contracten bestaat uit de betalingen aan de oorspronkelijke dan wel latere
eigenaars of lessees op het moment dat de leasecontracten of concessies worden
verkocht of overgedragen aan andere institutionele eenheden. Tot de waarde van
de aangekochte of verkochte immateriële niet-geproduceerde activa behoren niet
de overdrachtskosten. Deze maken deel uit van de bruto-investeringen in vaste
activa.
6.13. Het saldo van aan- en verkopen van niet-geproduceerde niet-financiële
activa wordt geregistreerd in de kapitaalrekening van iedere sector, van de
totale economie en van het buitenland.
OVERIGE MUTATIES IN ACTIVA (K.3-K.12)
6.14. Definitie: De overige mutaties in activa zijn stromen die niet het gevolg
zijn van in de kapitaalrekening en de financiële rekening
geregistreerde transacties. Er kunnen twee soorten „overige
mutaties” worden onderscheiden. De eerste bestaat uit
volumemutaties in activa. De tweede omvat mutaties in de
waarde van activa en passiva, die zijn toe te schrijven aan
veranderingen in het prijsniveau en de prijsstructuur, en die
leiden tot waarderingsverschillen.
OVERIGE VOLUMEMUTATIES IN ACTIVA (K.3-K.10 EN K.12)
6.15. De overige volumemutaties in activa zijn mutaties met verschillende
functies. Een belangrijke functie van deze mutaties is het weergeven van
bij voorbeeld het ontstaan en het verlies van natuurlijke rijkdommen. Dit
is belangrijk voor het registreren van de ontdekking, de uitputting en het.
kwaliteitsverlies van natuurlijke hulpbronnen. Een tweede functie is de
registratie van de gevolgen van uitzonderlijke, onverwachte gebeurte-
nissen voor de economische baten uit activa.
6.16. De overige volumemutaties in activa vallen uiteen in negen categorieën:
a) economisch ontstaan van niet-geproduceerde activa (K.3);
b) economisch ontstaan van geproduceerde activa (K.4);1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 164
(1) Zie voor de definitie van activa, bijlage 7.1 van hoofdstuk 7.
▼B
c) natuurlijke aanwas van niet in cultuur gebrachte biologische
hulpbronnen (K.5);
d) economisch verlies van niet-geproduceerde activa (K.6);
e) verlies door rampen (K.7);
f) niet-gecompenseerde confiscaties (K.8);
g) overige volumemutaties in niet-financiële activa, n.e.g. (K.9);
h) overige volumemutaties in vorderingen en schulden, n.e.g. (K.10);
i) wijzigingen in classificaties en structuur (K.12).
ECONOMISCH ONTSTAAN VAN NIET-GEPRODUCEERDE ACTIVA
(K.3)
6.17. Het economisch ontstaan van niet-geproduceerde niet-financiële activa
(K.3) betreft de volumetoename van dit type activa, die niet het gevolg is
van produktie.
Hiertoe behoren:
a) brutotoename van het niveau van exploiteerbare minerale reserves:
aantoonbare reserves aan kolen, aardolie, aardgas, ertsen en overige
mineralen, die economisch kunnen worden geëxploiteerd, alsmede de
toename van de reserves waarvan de exploitatie economisch rendabel
wordt als gevolg van technologische vooruitgang of relatieve prijs-
wijzigingen;
b) overgang van overige natuurlijke hulpbronnen naar economische
activa: natuurlijke hulpbronnen die van status veranderen en
economische activa worden, d.w.z. activa waarover eigendomsrechten
kunnen worden uitgeoefend door institutionele eenheden en waaruit
economische baten kunnen voortvloeien voor de eigenaars ervan (b.v.
exploitatie van oerwouden, ontwikkeling van woeste gronden tot grond
die voor economische doeleinden wordt gebruikt, landwinning);
c) kwaliteitsveranderingen van niet-geproduceerde activa door verande-
ringen in het economisch gebruik ervan. Kwaliteitsveranderingen
worden beschouwd als volumemutaties. De hier geregistreerde kwali-
teitsveranderingen vormen de pendant van de veranderingen in
economisch gebruik die worden geregistreerd als classificatiewijzi-
gingen (zie punt 6.32) — bij voorbeeld de bestemming van
landbouwgrond tot bouwgrond;
d) ontstaan van immateriële niet-geproduceerde activa. Immateriële niet-
geproduceerde niet-financiële activa ontstaan wanneer octrooien
worden verleend of overdraagbare contracten worden afgesloten.
Indien voorts een onderneming wordt verkocht tegen een prijs die
hoger is dan de waarde van het eigen vermogen (zie punt 7.05), is het
verschil tussen de aankoopprijs en het eigen vermogen het activum
„aangekochte goodwill”. Goodwill die niet blijkt uit de aankoop/
verkoop, wordt niet beschouwd als economisch activum.
ECONOMISCH ONTSTAAN VAN GEPRODUCEERDE ACTIVA (K.4)
6.18. Het economisch ontstaan van geproduceerde activa (K.4) doet zich voor
bij goederen die niet eerder in de balans waren opgenomen. Het is de
vaststelling van een substantiële of specifieke waarde, waarvan de
economische relevantie de registratie als overige volumemutatie recht-
vaardigt.
Onder deze rubriek vallen:
a) kostbaarheden als edelstenen en kunstobjecten op het moment dat de
hoge waarde of artistieke betekenis van het niet eerder in de balans
opgenomen object voor het eerst wordt onderkend;
b) historische monumenten, op het moment dat de bijzondere archeo-
logische, historische of culturele waarde van een niet eerder in de
balans opgenomen gebouw of lokatie voor het eerst wordt onderkend.
NATUURLIJKE AANWAS VAN NIET IN CULTUUR GEBRACHTE
BIOLOGISCHE HULPBRONNEN (K.5)
6.19. De natuurlijke aanwas van niet in cultuur gebrachte biologische
hulpbronnen (K.5) valt niet onder het rechtstreeks toezicht, de verant-
woordelijkheid en het beheer van een institutionele eenheid, zodat er niet
van een produktieproces kan worden gesproken. De waardevermeerdering
van dergelijke economische activa als staand hout of vis in rivier-
mondingen moet dan ook worden beschouwd als een economisch
ontstaan.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 165
▼B
6.20. Natuurlijke aanwas dient te worden geregistreerd als toevoeging (K.5),
terwijl de uitputting van natuurlijke hulpbronnen als een economisch
verlies (K.61) moet worden geregistreerd. In de praktijk kan de natuurlijke
aanwas alleen netto worden geregistreerd, omdat de fysieke wijzigingen
die waarschijnlijk de enige beschikbare bron voor de registratie vormen,
op nettobasis worden waargenomen.
ECONOMISCH VERLIES VAN NIET-GEPRODUCEERDE ACTIVA (K.6)
6.21. Het economisch verlies van niet-geproduceerde niet-financiële activa
(K.6) omvat:
a) uitputting van natuurlijke hulpbronnen (K.61), d.w.z. de vermindering
van minerale reserves en de uitputting van niet in cultuur gebrachte
biologische hulpbronnen die tot de activa worden gerekend (zie punt
6.19);
b) overig economisch verlies van niet-geproduceerde activa (K.62):
(1) overige verminderingen in de omvang van de exploiteerbare
minerale reserves (afname van de exploitateerbaarheid als gevolg
van technologische ontwikkelingen of relatieve prijswijzigingen),
(2) kwaliteitsverandering van niet-geproduceerde activa wegens
veranderingen in het economisch gebruik,
(3) kwaliteitsverlies van niet-geproduceerde activa ten gevolge van
economische activiteiten. Hieronder vallen kwaliteitsverlies van de
bodem, de waterreserves en in beginsel ook van de overige
natuurlijke hulpbronnen,
(4) afschrijving van aangekochte goodwill, annulering van overdraag-
bare contracten, beëindiging van octrooibescherming.
VERLIES DOOR RAMPEN (K.7)
6.22. Verlies door rampen (K.7), dat wordt geregistreerd als een onderdeel van
overige volumemutaties in activa, is het gevolg van afzonderlijke en
herkenbare grootschalige gebeurtenissen, waarbij allerlei (niet-financiële
of financiële) economische activa kunnen worden verwoest.
6.23. Tot dergelijke gebeurtenissen worden gerekend grote aardbevingen,
vulkaanuitbarstingen, vloedgolven, uitzonderlijk zware orkanen, droogte
en andere natuurrampen, oorlogshandelingen, ongeregeldheden en andere
politieke gebeurtenissen, alsmede milieurampen zoals grote giflozingen of
het vrijkomen van radioactiviteit.
In het bijzonder vallen onder deze rubriek:
a) verslechtering van de bodemkwaliteit door abnormaal grote over-
stromingen of door stormschade;
b) vernietiging van in cultuur gebrachte activa door droogte of ziektes;
c) verwoesting van gehouwen, werktuigen of kostbaarheden door
bosbranden of aardbevingen;
d) niet-voorzienbare vernietiging van chartaal geld of van effecten aan
toonder als gevolg van natuurrampen of politieke gebeurtenissen.
NIET-GECOMPENSEERDE CONFISCATIES (K.8)
6.24. Niet-gecompenseerde confiscaties (K.8) vinden plaats wanneer de
overheid of andere institutionele eenheden beslag leggen op de activa
van andere institutionele eenheden, met inbegrip van niet-ingezeten
eenheden, zonder volledige compensatie en om andere redenen dan als
betaling voor belastingen, boetes of soortgelijke heffingen. Het niet-
gecompenseerde gedeelte van dergelijke eenzijdige confiscaties wordt niet
beschouwd als een kapitaaloverdracht zoals geregistreerd in de kapitaal-
rekening.
OVERIGE VOLUMEMUTATIES IN NIET-FINANCIËLE ACTIVA,
N.E.G. (K.9)
6.25. Onder de rubriek „Overige volumemutaties in niet-financiële activa,
n.e.g.” (K.9) worden de gevolgen geregistreerd die onverwachte
gebeurtenissen kunnen hebben op de economische baten uit activa.
Hiertoe behoren:
a) onvoorziene veroudering. Het verbruik van vaste activa omvat geen
onvoorziene veroudering van vaste activa en het kan zijn dat het op
grond van normale veroudering opgenomen bedrag de werkelijke1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 166
▼B
waardevermindering onvoldoende weergeeft. Er moet daarom worden
voorzien in registratie van waardevermindering van vaste activa als
gevolg van de invoering van verbeterde technologieën;
b) verschillen tussen de in het verbruik van vaste activa ingecalculeerde
normale schade en het werkelijke verlies. Het verbruik van vaste activa
omvat geen onvoorziene schade en het is mogelijk dat het op grond
van de verwachte normale schade opgenomen bedrag niet met de
werkelijkheid overeenkomt. In dat geval moet daarom gecorrigeerd
worden voor de onvoorziene waardevermindering (of -vermeerdering)
van de vaste activa;
c) kwaliteitsvermindering van vaste activa waarmee geen rekening is
gehouden bij het verbruik van vaste activa: waardevermindering vanvaste activa door bij voorbeeld de onvoorziene gevolgen van verzuurde
lucht en zure regen voor gebouwen of carrosserieën van voertuigen;
d) voortijdig opgeven van produktiefaciliteiten (vóór het einde van de
economische levensduur of zelfs voordat ze economisch in gebruik
zijn genomen);
e) uitzonderlijke voorraadverliezen (b.v. door brandschade, diefstal,
aantasting van graanvoorraden door insekten);
f) statistische verschillen tussen de eindbalans en de overeenkomstige
beginbalans, voor zover die betrekking hebben op niet-financiële
activa.
OVERIGE VOLUMEMUTATIES IN VORDERINGEN EN SCHULDEN,
N.E.G. (K.10)
6.26. Alle mutaties in vorderingen en schulden die niet het gevolg zijn van in de
financiële rekening geregistreerde financiële transacties, die niet tot de in
de rekening voor nominale waarderingsverschillen geregistreerde waar-
deringsverschillen behoren, die geen wijzigingen in classificaties en
structuur zijn en die niet het gevolg zijn van verlies door rampen of van
niet-gecompenseerde confiscaties, moeten hier worden geregistreerd.
6.27. Rubriek K.10 omvat:
a) toekenning en annulering van bijzondere trekkingsrechten (SDR's)
(AF.12) (zie de punten 5.33-5.35): voor SDR's bestaat zelfs geen
fictieve vordering. Het mechanisme waarbij SDR's worden gecreëerd
(de toekenning van SDR's) en teniet worden gedaan (de annulering van
SDR's) leidt daarom niet tot transacties, maar wordt geregistreerd in de
rekening voor overige volumemutaties in activa. Door toekenning van
SDR's nemen de vorderingen van de monetaire autoriteiten toe en door
annulering nemen ze af;
b) overige volumemutaties die samenhangen met door pensioenfondsen
gegarandeerde vaste uitkeringen. Bij dergelijke door pensioenfondsen
uitgevoerde regelingen wordt de hoogte van de pensioenen voor de
deelnemende werknemers gegarandeerd. De pensioenen worden op
grond van een bepaalde pensioenformule gekoppeld aan het aantal
dienstjaren en het loon, en zijn niet volledig afhankelijk van de waarde
van de activa in het fonds. Bij dergelijke regelingen geeft een
registratie in de rekening voor overige volumemutaties in activa de
mutaties aan in de actuarieel bepaalde verplichtingen voor zover die
voortvloeien uit veranderingen in de pensioenvoorwaarden. Deze
moeten worden onderscheiden van veranderingen in de actuariële
voorzieningen als gevolg van veranderingen in de leeftijds- en
dienstjarenopbouw van de pensioengerechtigden. Tot de veranderingen
in de pensioenvoorwaarden behoren veranderingen in de pensioen-
formule zoals de berekening van de pensioengrondslag, de verlaging
van de pensioengerechtigde leeftijd of de wijze van indexering (het
jaarlijkse stijgingspercentage) van toekomstige of lopende pensioenen;
c) incidentele verliezen van chartaal geld of van effecten aan toonder als
gevolg van bij voorbeeld brand of diefstal;
d) een afschrijving van oninbare vorderingen door crediteuren: eenzijdige
erkenning door een crediteur dat een vordering ten gevolge van een
bankroet of van andere factoren niet meer kan worden geïnd; de
afschrijving van deze vordering op de balans van de crediteur moet
hier worden geregistreerd, evenals de afschrijving van de schuld van
de debiteur. Wanneer de institutionele eenheid die debiteur is, door de
crediteur wordt beheerd, wordt de afschrijving van de schuld door de
crediteur — indien dit niet het gevolg is van een faillissement — in deaccumulatierekeningen geregistreerd. ►
M4 In afwijking van het
algemene beginsel omvat deze rubriek geen aan de overheid
verschuldigde belastingen en sociale premies waarvan de overheid
eenzijdig erkent dat ze waarschijnlijk niet zullen worden geïnd. Aan de
overheid verschuldigde belastingen en sociale premies die waarschijn-1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 167
▼B
lijk niet zullen worden geïnd, worden in dezelfde verslagperiode
waarin de schuld is ontstaan, geneutraliseerd bij de berekening van het
vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (–) van de sector overheid en de
desbetreffende andere sectoren (zie punt 1.57); ◄
e) statistische verschillen tussen de eindbalans en de overeenkomstige
beginbalans voor zover die betrekking hebben op vorderingen en
schulden.
6.28. Rubriek K.10 omvat niet:
a) het afschrijven van een vordering in onderling overleg tussen crediteur
en debiteur (kwijtschelding): dit wordt behandeld als een financiële
transactie tussen de crediteur en de debiteur (zie de punten 4.165f en
5.16) en niet als een overige volumemutatie;
b) niet-erkenning van een schuld: met het eenzijdig niet-erkennen van een
schuld door een debiteur wordt geen rekening gehouden.
WIJZIGINGEN IN CLASSIFICATIES EN STRUCTUUR (K.12)
6.29. De wijzigingen in classificaties en structuur (K.12) omvatten wijzigingen
in sectorclassificatie en structuur van institutionele eenheden (K.12.1),
alsmede wijzigingen in de classificatie van activa en passiva (K.12.2).
WIJZIGINGEN IN SECTORCLASSIFICATIE EN STRUCTUUR (K.12.1)
6.30. Door de herindeling van een institutionele eenheid in een andere sector
wordt haar volledige balans naar die andere sector overgeboekt; wanneer
bij voorbeeld een institutionele eenheid die tot de sector huishoudens
behoorde, een quasi-vennootschap wordt, moet zij worden overgeboekt
naar de sector niet-financiële vennootschappen c.q. financiële instellingen.
Veranderingen in de structuur van institutionele eenheden betreffen het
ontstaan en verdwijnen van bepaalde vorderingen en schulden ten gevolge
van herstructurering. Wanneer een onderneming als onafhankelijke
rechtspersoon verdwijnt, omdat zij wordt overgenomen door een of
meer andere ondernemingen, gaan alle vorderingen en schulden, met
inbegrip van aandelen en overige deelnemingen, die bestonden tussen die
onderneming en de overnemende onderneming(en) teniet. De verwerving
van aandelen en overige deelnemingen door een onderneming in het kader
van een fusie moet echter als een financiële transactie tussen de verwerver
en de vroegere eigenaar worden geregistreerd. Vervanging van bestaande
aandelen door aandelen in de overnemende of de nieuwe onderneming
moet worden geregistreerd als aflossing van bestaande aandelen en de
uitgifte van nieuwe aandelen. Vorderingen en schulden die bestonden
tussen de overgenomen onderneming en derden, blijven onveranderd en
gaan over naar de overnemende onderneming(en).
Nieuwe vorderingen en schulden die ontstaan wanneer een onderneming
juridisch wordt gesplitst in twee of meer institutionele eenheden, worden
eveneens in deze categorie geregistreerd (ontstaan van vorderingen)
(K.12.1).
WIJZIGINGEN IN DE CLASSIFICATIE VAN ACTIVA EN PASSIVA (K.12.2)
6.31. Rubriek K.12.2 omvat monetisatie/demonetisatie van goud (K.12.21) en
overige wijzigingen in de classificatie van activa en passiva (K.12.22).
6.32. Monetisatie/demonetisatie van goud (K.12.21) wordt geregistreerd in de
rekening voor overige volumemutaties in activa van de monetaire
autoriteiten (zie punt 5.27).
Monetisatie van goud vindt plaats wanneer de monetaire autoriteiten goud
overbrengen uit de voorraad kostbaarheden naar hun reserves. In de
rekening voor overige volumemutaties in activa wordt in dat geval een
afname van hun bezit aan kostbaarheden en een toename van hun bezit
aan monetair goud geregistreerd.
Aankopen van monetair goud rechtstreeks van andere monetaire auto-
riteiten worden behandeld als transacties in monetair goud (F.11). Alle
andere aankopen, met inbegrip van die bij financiële intermediairs of via
een gereglementeerde goudmarkt, moeten worden geregistreerd als
aankopen van kostbaarheden, gevolgd door een classificatiewijziging.
Demonetisatie van goud vindt plaats wanneer de monetaire autoriteiten
goud overbrengen van de reserves naar de kostbaarheden. Het bezit aan
monetair goud van de monetaire autoriteiten neemt dan af en het bezit aan
kostbaarheden neemt toe. Verkopen van monetair goud rechtstreeks aan
andere monetaire autoriteiten worden geregistreerd als transacties in
monetair goud (F.11). Alle andere verkopen, met inbegrip van die aan1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 168
▼B
financiële intermediairs of via een gereglementeerde goudmarkt, moeten
worden geregistreerd als verkopen van kostbaarheden voorafgegaan door
een classificatiewijziging.
6.33. Overige wijzigingen in de classificatie van activa en passiva (K.12.22):
voorbeelden zijn wijzigingen in de bestemming van grond of gebouwen,
zoals de bestemming van een woning tot bedrijfsgebouw en omgekeerd.
In het geval van grond moeten beide boekingen — een negatieve voor de
oorspronkelijke categorie en een positieve voor de nieuwe — met
dezelfde waarde worden opgenomen in rubriek K.12.22. De verandering
in de waarde van grond als gevolg van de wijziging in bestemming wordt
geregistreerd als het economisch ontstaan (zie punt 6.17c) dan wel
verdwijnen van niet-geproduceerde activa (zie punt 6.21b); deze waar-
deverandering wordt dus beschouwd als volumemutatie.
K.12.22 omvat niet de conversie van obligaties in aandelen. Deze wordt
geregistreerd in de vorm van twee financiële transacties (zie punt 5.621).
6.34. Overige volumemutaties in activa (K.3-K.10 en K.12) worden geregi-
streerd in de rekening voor overige volumemutaties in activa van de
betreffende sectoren, de totale economie en het buitenland.
NOMINALE WAARDERINGSVERSCHILLEN (K.11)
6.35. De nominale waarderingsverschillen (1) betreffen de groep overige
mutaties in de waarde van de activa, van de schulden en dus ook van
het vermogenssaldo, die het resultaat zijn van veranderingen in hun
prijsniveau en -structuur. Nominale waarderingsverschillen worden
ingedeeld in neutrale en reële waarderingsverschillen.
6.36. Definitie: Een nominaal waarderingsverschil (K.11) op een bepaalde
hoeveelheid van een activum is de waardeverandering van dat
activum voor de eigenaar als gevolg van een prijswijziging.
Een nominaal waarderingsverschil op een schuld is gelijk aan
de waardeverandering van die schuld als gevolg van een
prijswijziging, maar met een tegenovergesteld teken.
6.37. Een positief waarderingsverschil is het gevolg van een waardevermeer-
dering van een bepaald activum of een waardevermindering van een
bepaalde schuld. Een negatief waarderingsverschil is het gevolg van een
waardevermindering van een bepaald activum of een waardevermeerde-
ring van een bepaalde schuld.
6.38. De in de rekening voor nominale waarderingsverschillen opgenomen
waarderingsverschillen betreffen zowel activa als schulden en worden ook
geregistreerd wanneer ze niet worden gerealiseerd. Een waarderings-
verschil wordt geacht te zijn gerealiseerd wanneer het betreffende activum
wordt verkocht, geruild, verbruikt of op andere wijze afgestoten, of
wanneer de schuld wordt ingelost. Een niet-gerealiseerd waarderings-
verschil ontstaat derhalve bij een activum dat aan het eind van de
verslagperiode nog in het bezit van de eenheid is of een schuld die op dat
moment nog uitstaat. Onder een gerealiseerd waarderingsverschil wordt
gewoonlijk verstaan het waarderingsverschil over de gehele periode dat de
eenheid het activum in eigendom had of dat de schuld uitstond, of deze
periode nu samenvalt met de verslagperiode of niet. Omdat het
waarderingsverschil in het systeem op batenbasis wordt geregistreerd,
verschijnt het onderscheid tussen gerealiseerde en niet-gerealiseerde
waarderingsverschillen niet in de classificaties en rekeningen, hoewel ditvoor bepaalde doeleinden nuttig zou kunnen zijn.
6.39. Waarderingsverschillen hebben betrekking op alle soorten activa:
geproduceerde en niet-geproduceerde niet-financiële activa, alsmede
vorderingen, zodat ook waarderingsverschillen op voorraden van allerlei
goederen bij producenten, met inbegrip van onderhanden werk, in
aanmerking komen.
6.40. Nominale waarderingsverschillen zijn mogelijk bij activa die tijdens de
verslagperiode gedurende enige tijd in de balans waren opgenomen, en
niet uitsluitend bij activa die in de begin- en/of eindbalans verschijnen.
Het nominale waarderingsverschil voor de eigenaar van een bepaald
activum, of van een bepaalde hoeveelheid van een specifiek soort
activum, tussen twee tijdstippen wordt bepaald als:
de actuele waarde van het betreffende activum op het laatste tijdstip
minus1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 169
(1) „Waarderingsverschillen” kunnen zowel negatief als positief zijn. Ook worden in dit
kader de activa, de schulden en het vermogenssaldo samengenomen onder de term
„activa”.
▼B
de actuele waarde van het betreffende activum op het eerste tijdstip,
ervan uitgaande dat het activum zelf intussen kwalitatief noch kwantitatief
verandert. Het nominale waarderingsverschil (W) op een bepaalde
hoeveelheid h van een activum tussen de tijdstippen o en t, kan als volgt
worden uitgedrukt:
W¼ pt/C0po ðÞ /C1 h
waarbij poen ptde prijzen van het activum zijn op respectievelijk de
tijdstippen o en t. Voor vorderingen en schulden met een vaste nominale
waarde, waarbij poen ptper definitie gelijk zijn, zijn de nominale
waarderingsverschillen altijd gelijk aan nul.
6.41. Om de nominale waarderingsverschillen te kunnen berekenen, dienen de
aan- en verkopen van activa op dezelfde wijze te worden gewaardeerd als
in de kapitaal- en de financiële rekening, terwijl de voorraden aan activa
op dezelfde wijze moeten worden gewaardeerd als in de balans. In het
geval van vaste activa is de waarde van een aankoop gelijk aan het bedrag
dat de koper heeft betaald aan de producent of verkoper, plus de
bijbehorende overdrachtskosten die ten laste van de koper komen. De
verkoopwaarde van bestaande vaste activa is gelijk aan het bedrag dat de
verkoper van de koper ontvangt, minus de overdrachtskosten die ten laste
van de verkoper komen.
Er zijn vier situaties die aanleiding geven tot nominale waarderings-
verschillen:
(1) een activum dat in de begin- en de eindbalans is opgenomen: het
nominale waarderingsverschil gedurende de verslagperiode is gelijk
aan de waarde in de eindbalans minus de waarde in de beginbalans.
Deze waarden zijn de geraamde waarden van het activum als dit zou
worden verworven op het moment dat de balansen worden opge-
maakt. Het nominale waarderingsverschil wordt niet gerealiseerd;
(2) een activum dat in de beginbalans is opgenomen en tijdens de
verslagperiode wordt verkocht: het nominale waarderingsverschil is
gelijk aan de werkelijke of geraamde waarde bij verkoop minus de
waarde in de beginbalans. Het nominale waarderingsverschil wordt
gerealiseerd;
(3) een activum dat tijdens de verslagperiode wordt aangeschaft en in de
eindbalans is opgenomen: het nominale waarderingsverschil is gelijk
aan de waarde in de eindbalans minus de werkelijke of geraamde
waarde bij aankoop. Het nominale waarderingsverschil wordt niet
gerealiseerd.
(4) een activum dat tijdens de verslagperiode wordt verworven en
verkocht: het nominale waarderingsverschil is gelijk aan de werke-
lijke of geraamde waarde bij verkoop minus de werkelijke of
geraamde waarde bij aankoop. Het nominale waarderingsverschil
wordt gerealiseerd.
6.42. Nominale waarderingsverschillen betreffen zowel activa als schulden en
worden ook geregistreerd wanneer ze niet worden gerealiseerd. Zij
worden opgenomen in de rekening voor nominale waarderingsverschillen
van de verschillende sectoren, de totale economie en het buitenland.
NEUTRALE WAARDERINGSVERSCHILLEN (K.11.1)
6.43. Definitie: Een neutraal waarderingsverschil (K.11.1) op een activum is
de waarde van het waarderingsverschil dat zou zijn ontstaan
als de prijs van het activum in de loop van de tijd in dezelfde
mate zou zijn veranderd als het algemene prijspeil.
Neutrale waarderingsverschillen worden vastgesteld teneinde de afleiding
van reële waarderingsverschillen mogelijk te maken; laatstgenoemde
waarderingsverschillen beïnvloeden de (her)verdeling van de werkelijke
koopkracht over de verschillende sectoren.
6.44. Stel het algemene prijsindexcijfer is r. Dan is het neutrale waarderings-
verschil (NW) op een bepaalde hoeveelheid h van een activum tussen de
tijdstippen o en t:
NW ¼Po/C1hr t=ro/C01 ðÞ
waarbij po· h de lopende waarde van het activum is op tijdstip o, en rt/rode
factor waarmee het algemene prijsindexcijfer tussen de tijdstippen o en t
is gewijzigd. Voor alle activa en schulden geldt dezelfde rt/ro.
6.45. Er bestaat geen optimaal algemeen prijsindexcijfer voor de berekening
van neutrale waarderingsverschillen. Volgens afspraak wordt voor de
berekening van neutrale waarderingsverschillen gebruik gemaakt van het1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 170
▼B
prijsindexcijfer van de nationale finale bestedingen met uitzondering van
de veranderingen in voorraden.
6.46. Neutrale waarderingsverschillen worden geregistreerd in de rekening voor
neutrale waarderingsverschillen, een subrekening van de rekening voor
nominale waarderingsverschillen, van de verschillende sectoren, de totale
economie en het buitenland.
REËLE WAARDERINGSVERSCHILLEN (K.11.2)
6.47. Definitie: Een reëel waarderingsverschil (K.11.2) op een activum is het
verschil tussen het nominale en het neutrale waarderings-
verschil op dat activum.
Het reële waarderingsverschil (RW) op een bepaalde hoeveelheid h van
een activum tussen de tijdstippen o en t wordt uitgedrukt als:
RW ¼W/C0NW
of
RW ¼ pt=po/C0rt=ro ðÞ /C1 po/C1h
De waarde van reële waarderingsverschillen op activa hangt dus af van de
prijsontwikkelingen van deze activa gedurende de betrokken periode ten
opzichte van de gemiddelde ontwikkeling van andere prijzen, zoals
gemeten met behulp van het algemene prijsindexcijfer.
6.48. Reële waarderingsverschillen worden geregistreerd in de rekening voor
reële waarderingsverschillen, een subrekening van de rekening voor
nominale waarderingsverschillen, van de verschillende sectoren, de totale
economie en het buitenland.
WAARDERINGSVERSCHILLEN PER TYPE VORDERING
Chartaal geld en deposito's (AF.2)
6.49. De nominale waarde van chartaal geld en deposito's die in nationale valuta
luiden, blijft in de loop van de tijd gelijk. De „prijs” van dergelijke activa
verandert niet, terwijl de hoeveelheid wordt bepaald door het aantal
eenheden van de valuta waarin zij luiden. De nominale waarderings-
verschillen voor dergelijke activa bedragen altijd nul. Het verschil in
waarde tussen de begin- en de eindstand van deze activa is daarom,
afgezien van de overige volumemutaties in activa, volledig te beschouwen
als een financiële transactie in deze activa. Doorgaans kan in dit geval het
waardeverschil uit de balanscijfers worden afgeleid.
6.50. Om de neutrale en reële waarderingsverschillen op activa met een vaste
nominale waarde te kunnen berekenen zijn behalve gegevens over het
tijdstip en de waarde van de transacties ook de waarde volgens de begin-
en de eindbalans nodig. Indien bij voorbeeld binnen de verslagperiode een
lening wordt afgesloten en weer afgelost terwijl het algemene prijspeil is
gestegen, dan is vanuit het oogpunt van de crediteur het neutrale
waarderingsverschil op de lening positief en het reële waarderingsverschil
negatief, waarbij de omvang van de verschillen afhankelijk is van de
looptijd van de lening en van het inflatietempo. Het is onmogelijk om
dergelijke negatieve reële waarderingsverschillen vast te stellen zonder
over informatie te beschikken over de waarde van de tijdens de
verslagperiode afgesloten en afgeloste leningen of over de tijdstippen
van afsluiting en aflossing. In het algemeen kan men stellen dat wanneer
de totale absolute waarde van de positieve en negatieve transacties groot
is in verhouding tot de waarde volgens de begin- en eindbalans,
benaderende ramingen van de neutrale en reële waarderingsverschillen
op vorderingen en schulden met een vaste nominale waarde op basis van
de balansgegevens alleen doorgaans niet erg bevredigend zijn. Zelfs een
brutoregistratie van de waarde van financiële transacties — d.w.z. het
registreren van de afgesloten en afgeloste leningen afzonderlijk in plaats
van het saldo van de verstrekkingen en aflossingen — kan ontoereikend
zijn indien informatie over de duur van de leningen ontbreekt.
Leningen (AF.4) en handelskredieten en transitorische posten (AF.7)
6.51. Wat geldt voor chartaal geld en deposito's, geldt ook voor leningen en
handelskredieten en transitorische posten die niet worden verhandeld. Als
een bestaande lening of een bestaand handelskrediet echter aan een andere
institutionele eenheid wordt verkocht, moet het verschil tussen de
aflossingsprijs en de transactieprijs op het moment van de transactie in1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 171
▼B
de rekening voor nominale waarderingsverschillen van de verkoper en de
koper worden geregistreerd.
Effecten m.u.v. aandelen (AF.3)
6.52. Wanneer obligaties worden uitgegeven met agio of disagio — en ook in
het geval van „deep-discounted”- en „zero-coupon”-obligaties —, is het
verschil tussen de prijs van uitgifte en de nominale of aflossingswaarde na
afloop van de looptijd onderdeel van de rente die de emittent over de
looptijd van de obligatie moet betalen. Deze rente wordt geregistreerd als
inkomen uit vermogen, te betalen door de emittent van de obligatie en te
ontvangen door de obligatiehouder, naast eventuele werkelijk door de
emittent betaalde couponrente op bepaalde tijdstippen tijdens de looptijd
van de obligatie. De opgebouwde rente wordt in de financiële rekening
geregistreerd alsof deze op hetzelfde tijdstip weer door de obligatiehouder
in de obligatie wordt belegd (1), dus als een verwerving van een vordering
die aan de bestaande vorderingen wordt toegevoegd (zie punt 5.17). De
geleidelijke toename van de marktwaarde van een obligatie ten gevolge
van het cumuleren van opgebouwde en opnieuw belegde rente weer-
spiegelt derhalve een toename van de uitstaande hoofdsom — d.w.z. van
de omvang van de vordering. In wezen gaat het om een kwantitatieve of
volumestijging en niet om een prijsstijging. Er ontstaan voor de
obligatiehouder of de emittent geen waarderingsverschillen. De situatie
komt overeen met die voor een produkt als wijn, die tijdens de opslag
rijpt. Een prijsstijging voor wijn die het gevolg is van een kwaliteits-
verbetering, weerspiegelt een volumestijging en niet een prijsstijging.
Naarmate de looptijd verstrijkt, verandert de „kwaliteit” van de obligatie
en het is van essentieel belang in te zien dat waardestijgingen als gevolg
van de accumulatie van opgebouwde rente geen prijsveranderingen zijn en
niet leiden tot waarderingsverschillen.
6.53. De prijzen van vastrentende obligaties veranderen echter ook wanneer de
marktrente verandert. Deze prijsmutaties zijn tegengesteld aan de
rentebewegingen. De gevolgen van een rentewijziging op de prijs van
een obligatie is geringer naarmate de resterende looptijd van de obligatie
korter is. Veranderingen in de prijs van obligaties als gevolg van
veranderingen in de marktrente zijn prijs- en geen volumemutaties.
Hierdoor ontstaan derhalve nominale waarderingsverschillen voor zowel
de emittenten als de obligatiehouders. Een rentestijging leidt tot een
positief nominaal waarderingsverschil voor de emittent en een even groot
negatief nominaal waarderingsverschil voor de oligatiehouder. Bij een
rentedaling geldt het omgekeerde.
Bij kortlopende waardepapieren kunnen de nominale waarderingsver-
schillen op dezelfde wijze toenemen als bij obligaties. Gezien de kortere
looptijd zijn de waarderingsverschillen door rentebewegingen doorgaans
veel kleiner dan bij obligaties met dezelfde nominale waarde.
6.54. De omzetting van obligaties in aandelen wordt geregistreerd als twee
financiële transacties (zie punt 5.62l). Gewoonlijk gebeurt dit tegen een
prijs die onder de marktprijs van de aandelen ligt. Hieruit voortvloeiende
waarderingsverschillen moeten als prijswijzigingen onder aandelen en
overige deelnemingen in de rekening voor nominale waarderingsver-
schillen worden geregistreerd (zie punt 5.135).
6.55. De waarde van financiële derivaten (AF.34) kan variëren naar gelang van
veranderingen in de waarde of in de volatiliteit van de prijs van de
onderliggende waarde, dan wel naarmate het moment van uitvoering of de
uiterste afloopdatum nadert. Al deze waardeveranderingen moeten als
prijsmutaties worden aangemerkt en onder K.11 worden geregistreerd.
Aandelen en overige deelnemingen (AF.5)
6.56. Door de uitgifte van bonusaandelen (zie punt 5.93) nemen in beginsel het
aantal aandelen en de nominale waarde van het uitstaande aandelenkapi-
taal toe, maar de marktwaarde van alle aandelen te zamen verandert in
theorie niet. Volgens afspraak moet de uitgifte van bonusaandelen daarom
niet in de rekeningen worden opgenomen. Daar dergelijke emissies
bedoeld zijn om de liquiditeit van de aandelen op de markt te verhogen,
zodat de totale marktwaarde van de uitgegeven aandelen als gevolg
daarvan kan toenemen, moeten dergelijke veranderingen worden geregi-
streerd als nominale waarderingsverschillen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 172
(1) In het systeem wordt deze behandeling aanbevolen, maar het is ook mogelijk deze rente
te boeken onder „Handelskredieten en transitorische posten” (AF.7), indien dit in
verband met de nationale gewoonten noodzakelijk is (zie punt 5.130).
▼B
Verzekeringstechnische voorzieningen (AF.6)
6.57. Veranderingen in de voorzieningen pensioen- en levensverzekering
(AF.61) tijdens de verslagperiode die voortvloeien uit nominale waarde-
ringsverschillen van de door verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen
belegde voorzieningen worden geregistreerd in de rekening voor nominale
waarderingsverschillen. Dit geldt ook voor veranderingen in vooruitbe-
taalde premies en voorzieningen voor openstaande aanspraken (AF.62) als
gevolg van waarderingsverschillen.
VORDERINGEN IN VREEMDE VALUTA
6.58. De waarde van vorderingen in vreemde valuta wordt vastgesteld op basis
van de marktwaarde in vreemde valuta, tegen de actuele wisselkoers
omgerekend in nationale valuta. Er kunnen derhalve niet alleen nominale
waarderingsverschillen ontstaan door prijswijzigingen van de activa in de
vreemde valuta, maar ook door wijzigingen in de wisselkoers. De totale
waarde van de in de loop van de verslagperiode ontstane nominale
waarderingsverschillen kan op de gebruikelijke wijze worden berekend,
d.w.z. door de waarde van de transacties af te trekken van het verschil
tussen de waarde in de beginbalans en die in de eindbalans. Hiertoe
moeten de transacties in vreemde valuta worden omgerekend in nationale
valuta tegen de wisselkoers die op het moment van de transactie van
kracht is, terwijl de waarde in de begin- en eindbalans moet worden
omgerekend tegen de wisselkoers op de datum waarop de balansen
betrekking hebben. Dit betekent dat de totale waarde van de transacties —
saldo van aan- en verkopen —, uitgedrukt in de vreemde valuta, in feite
wordt omgerekend tegen een gewogen gemiddelde wisselkoers waarbij de
gewichten gelijk zijn aan de waarde van de op verschillende tijdstippen
uitgevoerde transacties.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 173
▼B
HOOFDSTUK 7
BALANSEN
7.01. Definitie: Een balans is een op een bepaald moment vastgesteld
overzicht van de waarde van de bezittingen en van de
uitstaande schulden. Het saldo wordt vermogenssaldo (B.90)
genoemd.
Alle in de balans opgenomen activa en passiva worden
gewaardeerd tegen de marktprijzen die gelden per balans-
datum.
7.02. Er wordt een balans opgesteld voor sectoren, de totale economie en het
buitenland.
Voor sectoren geeft de balans de waarde van alle activa — geproduceerde,
niet-geproduceerde en financiële — en passiva, alsmede het vermogens-
saldo.
Voor de totale economie geeft de balans als saldo wat vaak wordt
genoemd het nationale vermogen: de som van de niet-financiële activa en
de nettovorderingen op het buitenland.
De balans van het buitenland, de rekening voor vorderingen en schulden
van het buitenland genoemd, bestaat volledig uit vorderingen en schulden.
7.03. Vennootschappen worden geacht naast de waarde van de uitgegeven
aandelen en overige deelnemingen ook een vermogenssaldo te hebben. In
geval van quasi-vennootschappen is dit gelijk aan nul, omdat de waarde
van het eigen vermogen van de eigenaar geacht wordt gelijk te zijn aan
het saldo van diens activa en passiva. Het vermogenssaldo van ingezeten
ondernemingen met directe investeringen uit het buitenland die filialen
van niet-ingezeten ondernemingen zijn en daarom als quasi-vennoot-
schappen worden behandeld, is dan ook nul.
7.04. Het verschil tussen de totale vorderingen en de totale schulden wordt
nettovorderingen genoemd (zie punt 7.67).
7.05. Voor de sectoren niet-financiële vennootschappen en financiële instel-
lingen levert de berekening van het eigen vermogen een belangrijke
indicator voor analyses op.
Het eigen vermogen is de som van het vermogenssaldo (B.90) en de
uitgegeven aandelen en overige deelnemingen (AF.5).
7.06. De balans vult het rekeningenstelsel aan met het eindresultaat van de
registraties in de produktie-, inkomensverdelings-, inkomensbestedings-
en accumulatierekeningen (zie hoofdstuk 8 „Rekeningen en saldi”).
7.07. Een balans is een momentopname van de waarde van activa en passiva.
Balansen dienen te worden opgesteld aan het begin van een verslagpe-
riode (gelijk aan de eindbalans van de voorgaande periode) en aan het
eind ervan.
7.08. Een boekhoudkundige identiteit verbindt de beginbalans met de eind-
balans:
de waarden van de diverse activa in de beginbalans,
plus de transacties: de totale waarde van gekochte activa, minus
de totale waarde van verkochte activa, als gevolg van
transacties die plaatsvinden gedurende de verslagperiode
(transacties in niet-financiële activa worden geregistreerd
in de kapitaalrekening en transacties in vorderingen in de
financiële rekening),
minus het verbruik van vaste activa,
plus de overige volumemutaties: de waarde van andere posi-
tieve of negatieve volumemutaties in de activa, b.v. als
gevolg van de ontdekking van minerale reserves of de
vernietiging van een activum door een oorlogshandeling of
natuurramp (dergelijke mutaties worden geregistreerd in de
rekening voor overige volumemutaties in activa),
plus de waarderingsverschillen: de waarde van de positieve of
negatieve nominale waarderingsverschillen tijdens de
verslagperiode als gevolg van een prijswijziging voor het
activum (prijswijzigingen worden geregistreerd in de
rekening voor nominale waarderingsverschillen),
zijn gelijk aan de waarde van de bedoelde activa in de eindbalans.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 174
▼B
De boekhoudkundige verbinding tussen de begin- en eindbalans via
transacties en overige mutaties in activa (overige volumemutaties en
waarderingsverschillen) wordt schematisch weergegeven in bijlage 7.2.
SOORTEN ACTIVA
7.09. De activa die in de balans worden opgenomen, zijn economische activa.7.10. Definitie: Economische activa zijn waardeobjecten waarover eigen-
domsrechten worden uitgeoefend door institutionele
eenheden, afzonderlijk of collectief, en waaruit economische
baten kunnen voortvloeien voor degenen die deze eenheden
bezitten of gedurende een bepaalde periode gebruiken.
7.11. De economische baten bestaan uit primaire inkomens voortkomend uit het
gebruik van het activum (exploitatieoverschot bij eigen gebruik; inkomen
uit vermogen bij gebruik door anderen) en de waarde, met inbegrip van
eventuele waarderingsverschillen, die kan worden gerealiseerd door het
activum te verkopen of te liquideren.
7.12. Tabel 7.1 geeft een overzicht van de indeling en de omschrijving van
economische activa. In bijlage 1 van dit hoofdstuk wordt een uitvoerige
definitie gegeven van iedere categorie activa.
Tot de activa behoren niet:
a) menselijk kapitaal;
b) natuurlijke activa die geen economische activa zijn (b.v. lucht,
rivierwater);
c) voorwaardelijke activa voor zover die in het systeem niet tot de
vorderingen worden gerekend (zie punt 7.22).
7.13. Er worden drie categorieën activa onderscheiden:
a) geproduceerde niet-financiële activa;
b) niet-geproduceerde niet-financiële activa;
c) financiële activa (vorderingen).
GEPRODUCEERDE NIET-FINANCIËLE ACTIVA (AN.1)
7.14. Definitie: Geproduceerde activa (AN.1) zijn niet-financiële activa die
zijn ontstaan als resultaat van een produktieproces.
7.15. De geproduceerde activa zijn ingedeeld op basis van hun rol in het
produktieproces: vaste activa (
1) die gedurende meer dan een jaar
herhaaldelijk of voortdurend in een produktieproces worden gebruikt,
voorraden die als intermediair verbruik bij de produktie worden verbruikt,
dan wel worden verkocht of anderszins worden afgestoten, en kostbaar-
heden. Laatstgenoemde categorie wordt niet in de eerste plaats voor
produktie of consumptie gebruikt, maar als waardeobject aangeschaft en
aangehouden.
NIET-GEPRODUCEERDE NIET-FINANCIËLE ACTIVA (AN.2)
7.16. Definitie: Niet-geproduceerde activa (AN.2) zijn economische activa die
op andere wijze ontstaan dan als resultaat van een produktie-
proces. Zij bestaan uit materiële en immateriële activa, die
hieronder zijn gedefinieerd.
7.17. De niet-geproduceerde activa zijn ingedeeld op basis van hun ontstaans-
wijze. Sommige van deze activa komen in de natuur voor, andere,
zogenaamde maatschappelijke constructies, komen tot stand via juridische
of boekhoudkundige handelingen.
7.18. Alle materiële niet-geproduceerde activa zijn natuurlijke hulpbronnen.
Welke natuurlijke hulpbronnen onder deze categorie vallen, wordt
overeenkomstig de algemene definitie van economische activa bepaald
door het feit of over deze hulpbronnen wel daadwerkelijk eigendoms-
rechten kunnen worden uitgeoefend en of zij economisch exploiteerbaar
zijn voor de eigenaars ervan, gegeven de stand van de technologie, kennis,1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 175
(1) Twee soorten duurzame goederen die door producenten worden gebruikt, worden niet tot
de bruto-investeringen in vaste activa gerekend: kleine gereedschappen en bepaalde
soorten militaire uitrusting. Er zijn dan ook geen activa van dien aard.Bovendien worden vervoermiddelen, machines en werktuigen die huishoudens voorconsumptie aanschaffen, niet als vaste activa beschouwd. Zij worden in de balansopgenomen onder de pro-memorie-post „Duurzame consumptiegoederen” (zie punt
7.63).
▼B
economische mogelijkheden, beschikbare middelen en de prijs van
vervangende produkten. Natuurlijke hulpbronnen waarover geen eigen-
domsrechten (kunnen) worden uitgeoefend, zoals de open zee of het
luchtruim, blijven buiten beschouwing.
7.19. Tot de immateriële niet-geproduceerde activa behoren octrooien, lease- en
andere overdraagbare contracten, aangekochte goodwill, enz. Entiteiten
zonder juridische of boekhoudkundige grondslag — zoals bij voorbeeld de
toekenning van een octrooi of de overdracht van economische baten aan
derden — vallen niet onder deze definitie.
VORDERINGEN EN SCHULDEN (AF.)
7.20. Definitie: Vorderingen, of financiële activa, (AF.) zijn economische
activa. Hiertoe behoren betaalmiddelen, financiële aanspraken
en economische activa die verwant zijn aan financiële
aanspraken.
7.21. Tot de betaalmiddelen behoren monetair goud, bijzondere trekkings-
rechten (SDR's), chartaal geld en girale deposito's.
Financiële aanspraken geven hun eigenaars, de crediteuren, het recht om
zonder tegenprestatie een betaling of een reeks betalingen te ontvangenvan andere institutionele eenheden, de debiteuren, die de overeenkomstige
verplichtingen (schulden) zijn aangegaan.
Voorbeelden van economische activa die sterk lijken op financiële
aanspraken, zijn aandelen en overige deelnemingen en, ten dele,
voorwaardelijke vorderingen. De institutionele eenheid die een dergelijke
vordering heeft uitgegeven, wordt geacht een dienovereenkomstige schuld
te zijn aangegaan.
7.22. Voorwaardelijke vorderingen zijn overeenkomsten tussen institutionele
eenheden onderling of tussen institutionele eenheden en het buitenland,
waarbij aan een of meer voorwaarden moet worden voldaan alvorens een
financiële transactie plaatsvindt. Voorbeelden zijn betalingsgaranties door
derden, wissels, kredietlijnen, gegarandeerde „note issuance facilities”
(NIF's) en vele typen financiële derivaten. In het systeem wordt een
voorwaardelijke vordering alleen als vordering opgenomen wanneer deze
een marktwaarde heeft omdat zij verhandelbaar is of op de markt kan
worden gecompenseerd. In alle andere gevallen worden voorwaardelijke
vorderingen niet in het systeem opgenomen (
1).
7.23. In het systeem staat tegenover iedere vordering een schuld (tegenboe-
king). Dit geldt alleen niet voor de categorie monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) (AF.1).
7.24. De classificatie van de vorderingen en schulden stemt overeen met die van
de financiële transacties. De definities van de categorieën, subcategorieën
en subposten van de vorderingen en schulden en de toelichting daarop
worden daarom slechts eenmaal gegeven in het ESR, in hoofdstuk 5
„Financiële transacties”. In dit hoofdstuk worden de definities en
toelichtingen niet herhaald, maar wel wordt in bijlage 7.1 een overzicht
van alle in het systeem gedefinieerde activa en passiva gegeven.
Tabel 7.1 — Classificatie van de activa
AN. NIET-FINANCIËLE ACTIVA (AN.1 + AN.2)
AN.1 Geproduceerde activa
AN.11 Vaste activa (1)
AN.111 Materiële vaste activa
AN.1111 Woningen
AN.1112 Overige bouwwerkenAN.11121 Bedrijfsgebouwen
AN.11122 Grond-, weg- en waterbouwkundige werken
AN.1113 Vervoermiddelen, machines en werktuigenAN.11131 Vervoermiddelen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 176
(1) Verzekeringstechnische voorzieningen (AF.6) zijn onvoorwaardelijke schulden van
verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen. De overeenkomstige vorderingen van deafzonderlijke polishouders en begunstigden zijn echter in de meeste gevallen
voorwaardelijk.
▼B
AN.11132 Machines en werktuigen
AN.1114 In cultuur gebrachte activaAN.11141 VeeAN.11142 Aanplant van bomen met een regelmatige opbrengst
AN.112 Immateriële vaste activa
AN.1121 Exploratie van minerale reservesAN.1122 ComputerprogrammatuurAN.1123 Originelen op het gebied van woord, beeld en geluidAN.1129 Overige immateriële vaste activaAN.12 Voorraden
AN.121 Grondstoffen en halffabrikaten
AN.122 Onderhanden werkAN.1221 Onderhanden werk van in cultuur gebrachte activaAN.1222 Overig onderhanden werkAN.123 Gereed produktAN.124 Handelsgoederen
AN.13 Kostbaarheden
AN.131 Edele metalen en edelstenenAN.132 Antiquiteiten en kunstobjectenAN.139 Overige kostbaarhedenAN.2 Niet-geproduceerde activa
AN.21 Materiële niet-geproduceerde activa
AN.211 GrondAN.2111 Bebouwde grondAN.2112 LandbouwgrondAN.2113 Recreatief gebied (inclusief bijbehorend oppervlaktewater)AN.2119 Overige grond (inclusief bijbehorend oppervlaktewater)
AN.212 Minerale reserves
AN.2121 Kolen-, aardolie- en aardgasreservesAN.2122 ErtsenAN.2123 Overige minerale reservesAN.213 Niet in cultuur gebrachte biologische hulpbronnenAN.214 Waterreserves
AN.22 Immateriële niet-geproduceerde activa
AN.221 OctrooienAN.222 Lease- en andere overdraagbare contractenAN.223 Aangekochte goodwillAN.229 Overige immateriële niet-geproduceerde activa
AF VORDERINGEN (
2)
(AF.1 + AF.2 + AF.3 + AF.4 + AF.5 + AF.6 + AF.7)
AF.1 Monetair goud en bijzondere trekkingsrechten (SDR's)
AF.11 Monetair goud
AF.12 Bijzondere trekkingsrechten (SDR's)
AF.2 Chartaal geld en deposito'sAF.21 Chartaal geldAF.22 Girale deposito's1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 177
▼B
AF.29 Overige deposito's en spaartegoeden
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen
AF.33 Effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten)
AF.331 Kortlopende effectenAF.332 Langlopende effecten
AF.34 Financiële derivaten
AF.4 Leningen
AF.41 Kortlopende leningen
AF.42 Langlopende leningen
AF.5 Aandelen en overige deelnemingen
AF.51 Aandelen en overige deelnemingen (exclusief participaties
in beleggingsinstellingen)
AF.511 Beursgenoteerde aandelenAF.512 Niet-beursgenoteerde aandelen
AF.513 Overige deelnemingen
AF.52 Participaties in beleggingsinstellingenAF.6 Verzekeringstechnische voorzieningen
AF.61 Voorzieningen pensioen- en levensverzekering
AF.611 Voorzieningen levensverzekeringAF.612 Voorzieningen pensioenverzekering
AF.62 Vooruitbetaalde premies en voorzieningen voor open-
staande aanspraken
AF.7 Handelskredieten en transitorische posten
AF.71 HandelskredietenAF.79 Transitorische posten
(1) Pro-memorie-post AN.m: „Duurzame consumptiegoederen”.
(2) Pro-memorie-post AF.m: „Directe buitenlandse investeringen”.
WAARDERING VAN BALANSPOSTEN
ALGEMENE WAARDERINGSGRONDSLAGEN
7.25. Iedere balanspost dient te worden gewaardeerd als zijnde verworven per
balansdatum, met inbegrip van alle bijbehorende overdrachtskosten in
geval van niet-financiële activa. Dit houdt in dat de activa en passiva
moeten worden gewaardeerd tegen hun per balansdatum geldende
marktprijzen.
Een en ander betekent dat activa moeten worden gewaardeerd op basis
van:
a) de aankoopprijs indien zij zijn gekocht;
b) de basisprijs indien zij in eigen beheer zijn geproduceerd, dan wel de
basisprijs van soortgelijke goederen of de totale kostprijs indien geen
basisprijzen beschikbaar zijn.
7.26. In het ideale geval kunnen deze prijzen op de markt worden waar-
genomen. Indien dit niet het geval is — er hebben bij voorbeeld in het
recente verleden geen aankopen/verkopen van bedoelde activa plaats-
gevonden — moet worden getracht de marktprijzen van deze activa per
balansdatum te ramen.
7.27. Naast het waarnemen van de prijs op de markt of het ramen van de prijs
aan de hand van waargenomen prijzen of de gemaakte kosten, kan de
geldende prijs ten behoeve van de registratie in de balans ook nog worden
benaderd aan de hand van:
a) bepaling en herwaardering van het saldo van aan- en verkopen, of
b) de huidige of contante waarde van de toekomstige opbrengsten.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 178
▼B
7.28. Gewoonlijk zijn er marktprijzen beschikbaar voor tal van vorderingen,
bestaand onroerend goed (bouwwerken met onderliggende grond),
bestaande vervoermiddelen, gewassen en vee, alsmede nieuwe vaste
activa en voorraden.
7.29. Voor sommige activa wordt de geherwaardeerde oorspronkelijke
aankoopprijs afgeschreven over de verwachte economische levensduur.
De waarde van een dergelijk activum op een gegeven moment wordt
bepaald door de geldende vervangingswaarde minus de geaccumuleerde
waarde van de afschrijvingen. De meeste vaste activa kunnen in de balans
worden opgenomen tegen de geldende aankoopprijs na aftrek van het
geaccumuleerde verbruik van vaste activa (afgeschreven vervangings-
kosten) (1).
7.30. In het geval van activa waarvan de opbrengsten pas veel later volgen
(zoals bij hout) of over een lange periode zijn gespreid (zoals bij minerale
reserves), moet aan de hand van een discontopercentage de contante
waarde van de verwachte toekomstige opbrengsten worden berekend.
In plaats van een algemeen rentepercentage te gebruiken moet het
discontopercentage veeleer worden afgeleid uit informatie over transacties
in de betrokken activa bij voorbeeld bossen, mijnen, steengroeven.
7.31. De waarde van activa en passiva in vreemde valuta moet in de nationale
valuta worden omgezet tegen de per balansdatum geldende wisselkoers.
Deze koers moet een gemiddelde zijn van de contante aan- en
verkoopkoersen voor valutatransacties.
7.32. Alternatieven voor de geldende marktwaarde kunnen voor sommige
analytische doeleinden van nut zijn; ze kunnen als pro-memorie-post in de
balans worden opgenomen. Voorbeelden van een alternatieve waardering
zijn de nominale waarde voor langlopende obligaties en de geherwaar-deerde waarde van het gestorte kapitaal en dergelijke voor het eigen
vermogen van een onderneming.
NIET-FINANCIËLE ACTIVA (AN.)
GEPRODUCEERDE ACTIVA (AN.1)
Vaste activa (AN.11)Materiële vaste activa (AN.111)
7.33. Materiële vaste activa dienen zo mogelijk tegen marktprijzen te worden
geregistreerd (of tegen basisprijzen in het geval van produktie van nieuwe
activa in eigen beheer), en anders tegen de vervangingswaarde na aftrek
van het geaccumuleerde verbruik van vaste activa. In de balans worden
ook de ten laste van de koper komende overdrachtskosten in verband met
deze activa, op correcte wijze afgeschreven, opgenomen.
Immateriële vaste activa (AN.112)
7.34. De exploratie van minerale reserves dient te worden gewaardeerd op basis
van de geaccumuleerde bedragen die andere institutionele eenheden
contractueel voor dit doel hebben betaald, of op basis van de kosten van
exploratie indien deze in eigen beheer wordt verricht. In het verleden
verrichte exploratie die nog niet volledig is afgeschreven, moet tegen de
prijzen of kosten van de lopende verslagperiode worden geherwaardeerd.
7.35. Computerprogrammatuur dient te worden gewaardeerd op basis van de
aankoopprijs op de markt, op basis van de geraamde basisprijs indien zij
in het eigen bedrijf is ontwikkeld, dan wel op basis van de produktie-
kosten indien er geen prijzen beschikbaar zijn. Bestaande programmatuur
die nog niet volledig is afgeschreven, moet worden geherwaardeerd tegen
de geldende prijzen of kosten (die lager kunnen zijn dan de oorspronke-
lijke prijzen of kosten).
7.36. Originelen op het gebied van woord, beeld en geluid en andere
immateriële vaste activa moeten worden gewaardeerd tegen de aankoop-
prijs wanneer ze werkelijk op de markt worden verhandeld. Wanneer ze in
eigen beheer zijn geproduceerd, kan het noodzakelijk zijn ze te waarderen
op basis van de produktiekosten, waarbij correct is afgeschreven en
geherwaardeerd tegen de prijzen van de lopende verslagperiode. In andere1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 179
(1) De som van de afgeboekte waarden van alle nog in gebruik zijnde vaste activa heet de
netto-kapitaalgoederenvoorraad. De bruto-kapitaalgoederenvoorraad omvat ook de
waarde van het geaccumuleerde verbruik van vaste activa.
▼B
gevallen kan het noodzakelijk zijn en raming te maken van de contante
waarde van de verwachte toekomstige opbrengsten voor de eigenaars van
dergelijke activa.
Voorraden (AN.12)
7.37. Voorraden moeten worden gewaardeerd tegen de per balansdatum
geldende prijzen en niet tegen de prijzen op het moment dat de produkten
in de voorraden werden opgenomen.
7.38. Voorraden grondstoffen en halffabrikaten worden gewaardeerd tegen
aankoopprijzen, voorraden gereed produkt en onderhanden werk tegen
basisprijzen. Voorraden handelsgoederen die niet verder worden bewerkt
door de groot- en detailhandel, worden gewaardeerd tegen de per
balansdatum geldende prijzen, exclusief de transportkosten van de groot-
of detailhandel. Voor voorraden onderhanden werk kan de waarde op de
eindbalans worden berekend aan de hand van het aandeel van de totale
produktiekosten dat aan het einde van de verslagperiode is gerealiseerd, in
de basisprijs van een vergelijkbaar gereed produkt per balansdatum. Als er
geen basisprijs voor het gereed produkt beschikbaar is, kan deze worden
geraamd aan de hand van de waarde van de produktiekosten met een
toeslag voor een verwacht netto-exploitatieoverschot of (geraamd netto)
gemengd inkomen.
Gewassen te velde die slechts één oogst opleveren (met uitzondering van
hout) en slachtvee kunnen worden gewaardeerd aan de hand van de
prijzen van dergelijke produkten op de markt. Bij de waardering van
staand hout wordt uitgegaan van de contante waarde van de verwachte
toekomstige opbrengst van de houtverkoop tegen lopende prijzen na aftrek
van de uitgaven voor het tot wasdom laten komen van het hout, het
kappen, enz.
Kostbaarheden (AN.13)
7.39. Kostbaarheden (kunstwerken, antiek, juwelen, edelstenen, niet-monetair
goud (zie punt 5.30) en andere edele metalen) worden gewaardeerd tegen
de geldende prijs. Indien er georganiseerde markten voor dergelijke activa
bestaan, moeten ze worden gewaardeerd tegen de werkelijke of geraamde
prijs die er per balansdatum op de markt voor zou moeten worden betaald,inclusief honoraria of commissies voor tussenpersonen. In andere gevallen
moeten zij worden gewaardeerd tegen aankoopprijzen die geherwaardeerd
zijn tegen het prijsniveau van de lopende verslagperiode.
NIET-GEPRODUCEERDE ACTIVA (AN.2)
Materiële niet-geproduceerde activa (AN.21)Grond (AN.211)
7.40. In de kapitaalrekening worden uitgaven voor grondverbeteringen en de
overdrachtskosten van grond geregistreerd als bruto-investeringen in vaste
activa, los van de waarde van de grond zelf.
Indien de waarde van de grond niet kan worden gescheiden van die van de
bouwwerken die erop staan, moeten de activa te zamen worden ingedeeld
bij het activum met de hoogste waarde.
In de balans wordt grond gewaardeerd tegen de geldende marktprijs.Deze prijs behoeft niet gelijk te zijn aan de som van alle onderdelen van
de verwervingskosten van de grond op het moment van aankoop. Met
name is het mogelijk dat de geldende marktprijs niet de overdrachtskosten
of de nog niet volledig afgeschreven uitgaven voor grondverbeteringen
bevat. Dit heeft tot gevolg dat de betreffende bedragen (volledig of ten
dele) als negatieve waarderingsverschillen moeten worden opgenomen in
de rekening voor nominale waarderingsverschillen.
Minerale reserves (AN.212)
7.41. Aangetoonde reserves van mineralen aan of onder de aardoppervlakte, die
gegeven de huidige technologie en de geldende prijzen voor vervangende
produkten economisch exploiteerbaar zijn, worden gewaardeerd tegen de
contante waarde van de verwachte netto-opbrengsten van de commerciële
exploitatie van deze activa.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 180
▼B
Overige natuurlijke hulpbronnen (AN.213 en AN.214)
7.42. Omdat voor deze activa waarschijnlijk geen prijzen kunnen worden
waargenomen, moeten zij worden gewaardeerd tegen de contante waarde
van de verwachte toekomstige opbrengsten.
Immateriële niet-geproduceerde activa (AN.22)
7.43. Immateriële niet-geproduceerde activa (octrooien, lease- en andere
overdraagbare contracten, aangekochte goodwill, enz.) dienen tegen de
geldende prijzen te worden gewaardeerd wanneer zij werkelijk op de
markt worden verhandeld. Anders moeten er ramingen worden gemaakt
van de contante waarde van de verwachte toekomstige opbrengsten voor
de eigenaars van dergelijke activa..
VORDERINGEN EN SCHULDEN (AF.)
7.44. In beginsel moeten vorderingen en schulden (financiële activa en passiva)
tegen de geldende prijzen worden gewaardeerd. Er moet dezelfde waarde
aan worden toegekend of zij nu als vorderingen of als schulden
verschijnen. De prijzen omvatten geen vergoeding voor dienstverlening,
honoraria, commissies en soortgelijke betalingen; deze worden geregi-
streerd als diensten verleend bij de uitvoering van de transacties.
Monetair goud en bijzondere trekkingsrechten (SDR's) (AF.1)
7.45. Monetair goud (AF.11) dient te worden gewaardeerd tegen de prijs die
geldt op de georganiseerde goudmarkten.
De waarde van SDR's (AF.12) wordt dagelijks door het IMF bepaald. De
koers in nationale valuta kan worden afgeleid van de prijzen op de
valutamarkten.
Chartaal geld en deposito's (AF.2)
7.46. Chartaal geld (AF.21) wordt gewaardeerd tegen de nominale waarde.
De in de balans op te nemen waarde van deposito's (AF.22, AF.29) is het
bedrag van de hoofdsom die de debiteuren krachtens de depositovoor-
waarden contractueel verplicht zijn aan de crediteuren terug te betalen
wanneer de deposito's per balansdatum zouden worden afgewikkeld. De
waarden kunnen opgebouwde rente omvatten (zie punt 5.130).
Effecten m.u.v. aandelen (AF.3)
7.47. De gekozen waardering moet consistent zijn met de behandeling van de
opgebouwde rente en de indeling ervan bij een bepaald activum (zie de
punten 5.128, 5.130 en 5.138). Indien de opgebouwde rente in de
financiële rekening behandeld wordt als een herbelegging in de
desbetreffende effecten, dan moeten de effecten m.u.v. aandelen
(exclusief financiële derivaten) (AF.33) in de balans worden gewaardeerd
tegen de geldende marktprijzen, en wel zodanig dat hierin de waarde van
de opgebouwde rente begrepen is. De totale geldende marktwaarde van
deze effecten omvat twee afzonderlijke volumecomponenten: de
hoofdsom en de opgebouwde rente. Het totale volume is dus inclusief
de opgebouwde rente (d.w.z. het aantal uitgegeven effecten plus het
volume van de opgebouwde rente, zie punt 6.52). De prijs die voor elk van
deze volume-eenheden geldt, omvat niet de opgebouwde rente.
Indien de waarde van de opgebouwde rente in de financiële rekening is
opgenomen onder F.79 (Transitorische posten), en niet onder F.33
(Effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten), dan moet de
waarde van de opgebouwde rente in de balans ook onder AF.79 worden
geregistreerd.
7.48. Kortlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten)
(AF.331) moeten tegen de geldende marktwaarde worden geregistreerd.
Indien geen marktwaarde beschikbaar is, moeten:
a) kortlopende effecten die a pari worden uitgegeven, worden gewaar-
deerd tegen de nominale waarde inclusief de opgebouwde niet-
vervallen of niet-betaalde rente;
b) effecten met disagio worden gewaardeerd tegen de uitgifteprijs
inclusief de opgebouwde rente.
Het gebruik van dergelijke benaderingen dient te worden beperkt tot
effecten waarvan de oorspronkelijke looptijd maximaal drie maanden
bedraagt.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 181
▼B
7.49. Langlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten)
(AF.332) moeten altijd tegen de geldende marktwaarde worden gewaar-
deerd, of het nu gaat om obligaties waarop regelmatig rente wordt betaald,
dan wel om „deep-discounted”- of „zero-coupon”-obligaties waarop
weinig of geen rente wordt uitbetaald.
7.50. Financiële derivaten (AF.34) moeten in de balans worden opgenomen
tegen de lopende marktwaarde. Wanneer voor een financieel derivaat geen
marktprijs wordt genoteerd (b.v. bij „over-the-counter”- (OTC-)opties),
moet deze worden gewaardeerd tegen het voor afkoop of compensatie van
het contract vereiste bedrag of tegen het bedrag van de betaalde premie.
Volgens afspraak wordt de uitgever van een financieel derivaat geacht een
dienovereenkomstige schuld te zijn aangegaan.
Leningen (AF.4)
7.51. De in de balans van de crediteur en de debiteur op te nemen waarde is het
bedrag van de hoofdsom dat de debiteur contractueel verplicht is terug te
betalen aan de crediteur, ook al werd de lening met een agio of een
disagio afgesloten.
Aandelen en overige deelnemingen (AF.5)
7.52. Aandelen en overige deelnemingen moeten tegen de geldende koers
worden gewaardeerd. Volgens afspraak geldt voor de actief- en de
passiefzijde dezelfde koers, hoewel het bij aandelen en overige deel-
nemingen juridisch niet om een verplichting van de emittent gaat, maar
om een eigendomsrecht op de waarde van de onderneming bij liquidatie,
waarvan het bedrag niet bij voorbaat bekend is.
7.53. Beursgenoteerde aandelen (AF.511) moeten worden gewaardeerd tegen de
representatieve koers die op de beurs of een andere georganiseerde
financiële markt is waargenomen.
7.54. Omdat niet-beursgenoteerde aandelen (AF.512) niet regelmatig op een
georganiseerde markt worden verhandeld, moet de waarde ervan worden
geraamd aan de hand van de waarde van aandelen die wel aan de beurs
staan genoteerd. Bij deze raming moet evenwel rekening worden
gehouden met de verschillen tussen beide soorten aandelen, met name
wat betreft de liquiditeit, terwijl ook de gedurende het bestaan van de
vennootschap opgebouwde reserves en de branche van de betrokken
vennootschap niet buiten beschouwing mogen blijven.
7.55. Welke ramingsmethode moet worden toegepast, hangt in grote mate af
van de beschikbare basisstatistieken. Er kan bij voorbeeld rekening
worden gehouden met gegevens over fusieactiviteiten waarbij niet-
beursgenoteerde aandelen betrokken zijn. Verder is het wellicht zinvol
om in gevallen waarin de reserves van vennootschappen die niet-
beursgenoteerde aandelen uitgeven, gemiddeld en in verhouding tot hun
nominale kapitaal afwijken van die van vennootschappen die beurs-
genoteerde aandelen uitgeven, de geldende koers van niet-
beursgenoteerde aandelen te berekenen in verhouding tot cijfers die ook
de reserves omvatten, zoals het vermogenssaldo dat op de balans van de
onderneming voorkomt, of het eigen vermogen als berekend volgens de
ESR-principes.
Lopende prijs van niet-beursgenoteerde
aandelen¼Lopende prijs van
beursgenoteerde aandelen/C2
Eigen vermogen niet-beursgenoteerde ondernemingen ðÞ
Eigen vermogen beursgenoteerde ondernemingen ðÞ
De verhouding tussen de lopende prijs en het eigen vermogen kan per
branche verschillen. Het verdient dan ook aanbeveling de lopende prijs
van niet-beursgenoteerde aandelen per branche te berekenen. Ook andere
verschillen tussen wel en niet beursgenoteerde ondernemingen kunnen
voor de ramingsmethode van belang zijn.
7.56. De overige deelnemingen (AF.513) zijn zeer vaak schulden van specifieke
institutionele eenheden (quasi-vennootschappen, overheidsonderne-
mingen, internationale organisaties, fictieve eenheden, enz.). Meestal
moeten zij worden gewaardeerd volgens specifieke methoden, bij
voorbeeld op grond van het eigen vermogen of de nominale waarde. De
waardering op grond van het eigen vermogen moet met name steeds
worden gebruikt voor quasi-vennootschappen, aangezien hun vermogens-
saldo volgens afspraak nul is.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 182
▼B
7.57. Participaties in beleggingsinstellingen (AF.52) moeten worden gewaar-
deerd tegen de beurskoers indien zij op de beurs genoteerd zijn, en tegen
de geldende afkoopwaarde indien zij aan de instelling zelf kunnen worden
terugverkocht.
Verzekeringstechnische voorzieningen (AF.6)
7.58. Wat de voorzieningen levensverzekering (AF.611) betreft, kan de
contante waarde van de actuarieel bepaalde aanspraken van individuele
personen op de uitbetaling van kapitaal of inkomen worden vastgesteld.
Deze waarde omvat de verplichting van levensverzekeringsinstellingen
voorzieningen te treffen voor uitstaande risico's en voor winstdeling die
worden toegevoegd aan de waarde op der vervaldatum van winstdelende
kapitaalverzekeringen of soortgelijke polissen. De voorzieningen van
winstdelende verzekeringen bevatten waarderingsverschillen.
7.59. Bij de voorzieningen pensioenverzekering (AF.612) is de aard van de
passiva van de fondsen — zijnde vorderingen van de huishoudens —
afhankelijk van de aard van de pensioenregeling.
Pensioenregelingen op basis van vaste toezeggingen zijn regelingen
waarbij de hoogte van de aan de deelnemende werknemers toegezegde
pensioenuitkeringen gegarandeerd is. De verplichtingen zijn gelijk aan de
contante waarde van de toegezegde uitkeringen. Aangezien de regeling
tijdelijk over- of ondergefinancierd kan zijn, kan een pensioenregeling op
basis van vaste toezeggingen een positief of negatief vermogenssaldo
hebben.
Pensioenregelingen op basis van bijdragen zijn regelingen waarvan de
uitkeringen rechtstreeks afhangen van de activa van het fonds. De
verplichtingen die uit een dergelijke pensioenregeling voortvloeien, zijn
gelijk aan de geldende marktwaarde van de activa van deze fondsen. Het
vermogenssaldo van de fondsen is altijd nul.
7.60. De waarde van de vooruitbetaalde verzekeringspremies, die deel uitmaken
van AF.62, wordt vastgesteld door voor de resterende duur van het
contract de risico's af te zetten tegen de tijd. De voorzieningen voor
openstaande aanspraken, die ook onder AF.62 vallen, zijn gelijk aan de
contante waarde van de verwachte uit te betalen bedragen ter honorering
van aanspraken, inclusief die welke worden betwist.
Handelskredieten en transitorische posten (AF.7)
7.61. Handelskredieten (AF.71) en transitorische posten (AF.79) moeten zowel
voor de crediteur als voor de debiteur worden gewaardeerd tegen het
bedrag dat de debiteur contractueel verplicht is op de vervaldatum te
betalen aan de crediteur.
Bij de onder AF.79 te registreren bedragen aan aan de overheid
verschuldigde belastingen en sociale premies moet het gedeelte van
deze belastingen en sociale premies dat waarschijnlijk niet zal worden
geïnd en waarvoor de aanspraken van de overheid daarom geen reële
waarde heeft, buiten beschouwing blijven.
PRO-MEMORIE-POSTEN
7.62. Ten behoeve van meer specifieke analyses voor bepaalde sectoren moeten
in de balans twee pro-memorie-posten worden opgenomen:
a) duurzame consumptiegoederen (AN.m);
b) directe buitenlandse investeringen (AF.m).
Duurzame consumptiegoederen (AN.m)
7.63. Duurzame consumptiegoederen zijn duurzame goederen die huishoudens
gedurende meer dan een jaar regelmatig gebruiken voor consumptie. In de
balans worden zij slechts opgenomen als pro-memorie-post. Registratie
als bestanddeel van de balans zou zinvol zijn wanneer er in het systeem
van werd uitgegaan dat de duurzame goederen geleidelijk worden
verbruikt in een produktieproces dat diensten voortbrengt, maar dat is
niet het geval.
7.64. De voorraden aan duurzame consumptiegoederen bij huishoudens —
vervoermiddelen, machines en werktuigen — moeten worden gewaar-
deerd tegen de geldende prijzen, zowel in- als exclusief de
geaccumuleerde lasten, die gelijk zijn aan het verbruik van vaste activa.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 183
▼M4
▼B
▼B
Als pro-memorie-post moeten de cijfers exclusief deze geaccumuleerde
lasten in de balans worden opgenomen.
7.65. Duurzame goederen die in het bezit zijn van eigenaars van ondernemingen
zonder rechtspersoonlijkheid, kunnen deels door de onderneming worden
gebruikt voor het produktieproces en deels door leden van het huishouden
voor consumptie. De in de balans van de onderneming opgenomen
waarden moeten betrekking hebben op het gedeelte van het gebruik dat
aan de onderneming kan worden toegeschreven.
Directe buitenlandse investeringen (AF.m)
7.66. De directe investeringen bestaan uit vorderingen en niet uit fysiek
kapitaal, aangezien de directe-investeringsonderneming een in een ander
land ingezeten onderneming of quasi-vennootschap is. De vorderingen en
schulden waaruit de directe investering bestaat, moeten naargelang de
aard van de vorderingen worden opgenomen onder de categorieën
aandelen en overige deelnemingen, leningen of handelskredieten en
transitorische posten. De bedragen aan directe investeringen voor elk van
deze categorieën moeten afzonderlijk als pro-memorie-post worden
geregistreerd.
FINANCIËLE BALANSEN
7.67. De financiële balans (van een sector of van het buitenland) laat links de
vorderingen en rechts de schulden zien. Het saldo van de financiële
rekening geeft de nettovorderingen (BF.90) weer.
7.68. De financiële balans van een sector kan al dan niet geconsolideerd zijn.
De niet-geconsolideerde financiële balans geeft alle vorderingen en
schulden van de in de sector ingedeelde institutionele eenheden. In de
geconsolideerde financiële balans worden daarentegen vorderingen en
schulden waar corresponderende schulden respectievelijk vorderingen van
in dezelfde sector ingedeelde institutionele eenheden tegenover staan,
geëlimineerd. De rekening voor vorderingen en schulden van het
buitenland, die de financiële balans van het buitenland is (zie hoofdstuk
8), wordt per definitie geconsolideerd.
7.69. De financiële balans naar sector van herkomst en bestemming (een sector
of het buitenland) is een aanvulling op de financiële balans, waarin een
uitsplitsing wordt gegeven van de vorderingen naar sector van de debiteur
en van de schulden naar sector van de crediteur. Hiermee wordt informatie
gegeven over de debiteuren/crediteurenverhoudingen tussen sectoren, in
overeenstemming met de financiële rekening naar sector van herkomst en
bestemming (zie punt 5.13).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 184
▼B
Bijlage 7.1
Definitie van alle categorieën activa
Indeling van de activa Definitie
NIET-FINANCIËLE ACTIVA
(AN.)Entiteiten waarover eigendomsrechten worden uitgeoefend door
institutionele eenheden, afzonderlijk of collectief, en waaruit
economische baten kunnen voortvloeien voor degenen die deze
eenheden bezitten of gedurende een bepaalde periode gebruiken;
hiertoe behoren materiële geproduceerde en niet-geproduceerde
activa en de meeste immateriële activa waarvoor geen overeen-
komstige passiva worden geregistreerd.
Geproduceerde activa (AN.1) Niet-financiële activa die het resultaat zijn van een produktie-
proces. Geproduceerde activa omvatten vaste activa, voorraden en
kostbaarheden; deze worden hieronder gedefinieerd.
Vaste activa (AN.11) Geproduceerde activa die gedurende meer dan een jaar herhaalde-
lijk of voortdurend in een produktieproces worden gebruikt. Vaste
activa omvatten materiële en immateriële vaste activa; deze worden
hieronder gedefinieerd.
Materiële vaste activa (AN.111) Vaste activa als woningen, overige bouwwerken, vervoermiddelen,
machines en werktuigen en in cultuur gebrachte activa; deze
worden hieronder gedefinieerd.
Woningen (AN.1111) Gebouwen die geheel of hoofdzakelijk zijn bestemd voor bewo-
ning, met inbegrip van bijbehorende bouwwerken als garages en
van alle goederen die gewoonlijk nagelvast in woningen zijn
geïnstalleerd. Woonboten, aken, woonwagens en caravans die door
huishoudens als hoofdverblijf worden gebruikt, behoren er ook toe,
evenals historische monumenten die in de eerste plaats als
woningen worden aangemerkt. Bij de waardering zijn de kosten
van het opruimen en bouwrijp maken van de bouwterreinen
inbegrepen.
Voorbeelden zijn een- en tweegezinswoningen en andere gebouwen
die zijn bestemd voor permanente bewoning.
Woningen in aanbouw zijn inbegrepen voor zover ze al in het bezit
zijn van de uiteindelijke gebruiker, hetzij omdat in eigen beheer
wordt gebouwd, hetzij omdat er een koopcontract bestaat.
Woningen voor militair personeel zijn inbegrepen omdat deze,evenals woningen die door civiele eenheden worden aangeschaft,
worden gebruikt voor de produktie van woondiensten.
Overige bouwwerken
(AN.1112)Bedrijfsgebouwen en grond-, weg- en waterbouwkundige werken;
deze worden hieronder gedefinieerd.
Onvoltooide bouwwerken zijn inbegrepen voor zover ze al in het
bezit zijn van de uiteindelijke gebruiker, hetzij omdat in eigen
beheer wordt gebouwd, hetzij omdat er een koopcontract bestaat.
Bouwwerken voor militaire doeleinden zijn inbegrepen voor zover
ze vergelijkbaar zijn met civiele gebouwen die voor produktie-
doeleinden worden aangeschaft en ze op dezelfde wijze worden
gebruikt.
Bedrijfsgebouwen (AN.11121) Andere gebouwen dan woningen, met inbegrip van de goederen,
faciliteiten en werktuigen die hiervan integraal deel uitmaken en
van de kosten voor het opruimen en bouwrijp maken van de
bouwterreinen. Historische monumenten die in de eerste plaats als
bedrijfsgebouwen worden aangemerkt, behoren eveneens tot deze
rubriek.
Voorbeelden zijn opslagplaatsen en fabrieksgebouwen, commer-
ciële gebouwen, ontspanningsgebouwen, hotels, restaurants,
scholen, ziekenhuizen, enz.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 185
▼B
Indeling van de activa Definitie
Gond-, weg- en waterbouwkun-
dige werken (AN.11122)Andere bouwwerken dan gebouwen, met inbegrip van de kosten
van de aanleg van wegen en riolering en van het opruimen en
bouwrijp maken van bouwterreinen voor andere bouwwerken dan
woningen en bedrijfsgebouwen. Inbegrepen zijn verder historische
monumenten die niet kunnen worden aangemerkt als woningen of
bedrijfsgebouwen, alsmede schachten, tunnels en andere bouw-
werken in verband met de mijnbouw. (Belangrijke
grondverbeteringen, zoals dammen en dijken tegen overstro-
mingen, zijn begrepen in de waarde van de grond.)
Voorbeelden zijn autowegen, straten en andere wegen, spoor-
wegen, start- en landingsbanen op vliegvelden, bruggen, verhoogde
wegen, tunnels en metrotunnels, waterwegen, havens, dammen en
andere waterwerken, pijpleidingen over lange afstand, telecommu-
nicatielijnen en elektriciteitsleidingen, plaatselijke pijpleidingen en
kabels en bijkomende werken, bouwwerken voor de mijnbouw en
de industrie of voor sport en recreatie.
Vervoermiddelen, machines en
werktuigen (AN.1113)Vervoermiddelen, machines en werktuigen die niet door huis-
houdens voor consumptie zijn aangeschaft; deze worden hieronder
gedefinieerd. Gereedschappen die relatief goedkoop zijn en vrij
regelmatig worden aangeschaft, zoals handgereedschappen, kunnen
buiten beschouwing blijven. Dit geldt ook voor machines en
werktuigen die integraal deel uitmaken van gebouwen: deze zijn
opgenomen onder woningen en bedrijfsgebouwen.
Onvoltooide vervoermiddelen, machines en werktuigen blijven
buiten beschouwing, tenzij zij worden vervaardigd voor eigen
gebruik, want de eindgebruiker wordt geacht pas bij de levering
eigenaar van het activum te worden. Vervoermiddelen, machines
en werktuigen voor militaire doeleinden zijn inbegrepen voor zover
ze vergelijkbaar zijn met goederen die door civiele eenheden voor
produktiedoeleinden worden aangeschaft en ze op dezelfde manier
worden gebruikt.
Vervoermiddelen, machines en werktuigen, die door huishoudens
voor consumptie worden aangeschaft, worden niet als activa
behandeld. Zij zijn begrepen in de pro-memorie-post „Duurzame
consumptiegoederen” in de balans van de huishoudens. Woon-
boten, aken, woonwagens en caravans die door huishoudens als
hoofdverblijf worden gebruikt, vallen onder woningen.
Vervoermiddelen (AN.11131) Vervoermiddelen voor personen- of goederenvervoer. Voorbeelden
hiervan zijn de produkten, met uitzondering van delen, van de
CPA-subsectie (1) DM „Transportmiddelen”, zoals automobielen,
aanhangwagens en opleggers, schepen, rollend spoor- en tramweg-
materieel, lucht- en ruimtevaartuigen, motorrijwielen, fietsen, enz.
Machines en werktuigen
(AN.11132)Voorbeelden hiervan zijn de produkten, met uitzondering van
delen, reparatie en onderhoud, van de CPA-groepen 29.1„Machines voor de produktie en toepassing van mechanische
energie, exclusief motoren voor luchtvaartuigen, motorvoertuigen
en rijwielen”, 29.2 „Overige machines en apparaten voor algemeen
gebruik”, 29.3 „Machines en werktuigen voor de landbouw of de
bosbouw”, 29.4 „Gereedschapswerktuigen”, 29.5 „Overige
machines, apparaten en werktuigen voor specifieke doeleinden”,
en van de CPA-afdelingen 30 „Kantoormachines en computers”, 31
„Elektrische machines en apparaten, n.e.g.”, 32 „Radio-, televisie-
en telecommunicatieapparatuur” en 33 „Medische apparatuur en
instrumenten, precisie- en optische instrumenten en uurwerken”.
Andere voorbeelden zijn de produkten, met uitzondering van delen,
van CPA-categorie 23.30.2 „Niet-bestraalde splijtstofelementen
(patronen), voor kernreactoren” en de CPA-groepen 36.1
„Meubelen”, 36.3 „Muziekinstrumenten”, 36.4 „Sportartikelen”
en 28.3 „Stoomketels, andere dan warmwaterketels voor de
centrale verwarming”.
In cultuur gebrachte activa
(AN.1114)Vee en aanplant van bomen met een regelmatige opbrengst, die
onder rechtstreeks toezicht, verantwoordelijkheid en beheer van
institutionele eenheden staan; deze worden hieronder gedefinieerd.
Onvolgroeide of onrijpe in cultuur gebrachte activa blijven buiten
beschouwing, tenzij zij worden geproduceerd voor eigen gebruik.
Vee (AN.11141) Vee dat wordt gehouden voor de produkten die zij jaar na jaar
leveren. Hiertoe worden gerekend fok-, broed- en kweekdieren
(inclusief vis en gevogelte), melkvee, trekdieren, schapen of andere
dieren voor de wolproduktie en dieren die voor vervoer, voor races
of voor recreatie worden gehouden.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 186
▼B
Indeling van de activa Definitie
Aanplant van bomen met een
regelmatige opbrengst
(AN.11142)Bomen (met inbegrip van druivestokken en struiken) die worden
gekweekt voor de produkten die zij jaar na jaar leveren; fruit,
noten, sap, hars, bast- en loofprodukten.
Immateriële vaste activa
(AN.112)Vaste activa bestaande uit exploratie van minerale reserves,
computerprogrammatuur, originelen op het gebied van woord,
beeld en geluid en overige immateriële vaste activa, die bedoeld
zijn om gedurende meer dan een jaar te worden gebruikt; deze
worden hieronder gedefinieerd.
Exploratie van minerale reserves
(AN.1121)De waarde van uitgaven voor de exploratie van aardolie, aardgas en
andere mineralen. Deze uitgaven omvatten prelicentie-, licentie- en
verwervingskosten, onderzoekskosten en de kosten van testbo-
ringen, alsmede de kosten van luchtkartering en ander onderzoek,
transportkosten, enz., ten behoeve van de uitvoering van tests.
Computerprogrammatuur
(AN.1122)Computerprogramma's, programmabeschrijvingen en ondersteu-
nend materiaal voor systeem- en toepassingsprogrammatuur.
Inbegrepen zijn aangekochte programmatuur en programmatuur
die in eigen beheer is ontwikkeld, indien het om grote uitgaven
gaat. Grote uitgaven voor de aankoop, ontwikkeling of uitbreiding
van geautomatiseerde gegevensbestanden die naar verwachting
langer dan een jaar zullen worden gebruikt, vallen ook onder deze
rubriek, ook als de bestanden niet op de markt worden gebracht.
Originelen op het gebied van
woord, beeld en geluid
(AN.1123)Originele films, geluidsopnamen, manuscripten, banden, modellen,
enz., waarop theaterprodukties, radio- en televisieprogramma's,
muziekuitvoeringen, sportevenementen, literaire en artistieke
werken, enz. zijn opgenomen of vormgegeven. Inbegrepen zijn
werken die in eigen beheer zijn geproduceerd. In sommige
gevallen, zoals bij films, kunnen er meerdere originelen bestaan.
Overige immateriële vaste
activa (AN.1129)Nieuwe informatie, specialistische kennis, enz., niet elders
ingedeeld, waarvan het gebruik in het produktieproces is beperkt
tot de eenheden die hierover eigendomsrechten hebben verworven
of tot andere eenheden die hiertoe van de eigenaars vergunning
hebben gekregen.
Voorraden (AN.12) Geproduceerde activa bestaande uit goederen en diensten die zijn
ontstaan in de lopende of in een eerdere periode en die worden
aangehouden voor verkoop, gebruik in het produktieproces of voor
ander gebruik in de toekomst. De voorraden omvatten grondstoffen
en halffabrikaten, onderhanden werk, gereed produkt en handels-
goederen; deze worden hieronder gedefinieerd.
Hierin begrepen zijn alle voorraden van de overheid, waaronder,
onder meer, voorraden van strategische materialen, graan en andere
waren die van bijzonder belang zijn voor het land.
Grondstoffen en halffabrikaten
(AN.121)Goederen die de eigenaars ervan willen gebruiken als produktie-
middelen in hun eigen produktieproces en die niet bestemd zijn
voor wederverkoop.
Onderhanden werk (AN.122) Goederen en diensten die gedeeltelijk voltooid zijn, maar die
gewoonlijk niet zonder verdere bewerking aan andere eenheden
worden overgedragen of die nog niet af zijn en waarvan het
produktieproces in een volgende periode door dezelfde producent
zal worden voortgezet. Buiten beschouwing blijven onvoltooide
bouwwerken die de eindgebruiker geacht wordt in eigendom tehebben genomen, omdat het om produktie in eigen beheer gaat of
omdat er een koopcontract bestaat. Bij onderhanden werk kan het
gaan om onderhanden werk van in cultuur gebrachte activa of
overig onderhanden werk; deze worden hieronder gedefinieerd.
Onderhanden werk van in
cultuur gebrachte activa
(AN.1221)Vee dat wordt gehouden voor produkten die slechts bij de slacht
baten opleveren, zoals gevogelte en vis die commercieel gekweekt
worden, bomen en andere aanplant die alleen produkten opleveren
bij vernietiging (zoals de kap) en onvolgroeide in cultuur gebrachte
activa die herhaaldelijk produkten opleveren.
Overige onderhanden werk
(AN.1222)Goederen, met uitzondering van in cultuur gebrachte activa, en
diensten die door de producent gedeeltelijk zijn bewerkt, vervaar-
digd of gemonteerd, maar die gewoonlijk niet worden verkocht,
verzonden of aan anderen overhandigd voordat een verdere
bewerking heeft plaatsgevonden.
Gereed produkt (AN.123) Goederen die gereed zijn voor verkoop of verzending door de
producent.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 187
▼B
Indeling van de activa Definitie
Handelsgoederen (AN.124) Goederen die door ondernemingen zoals groot- en detailhandels-
bedrijven zijn aangeschaft met het doel ze zonder verdere
bewerking te verkopen (d.w.z. dat er niets aan wordt veranderd
en hoogstens de presentatie voor de klanten aantrekkelijk wordt
gemaakt).
Kostbaarheden (AN.13) Geproduceerde activa die niet in de eerste plaats in het produktie-
proces of voor consumptie worden gebruikt, waarvan wordt
verwacht dat hun reële waarde zal stijgen, althans niet zal dalen,
waarvan de kwaliteit onder normale omstandigheden niet achter-
uitgaat en die in de eerste plaats worden gekocht en aangehouden
als waardeobject. Tot de kostbaarheden behoren edele metalen en
edelstenen, antiquiteiten en kunstobjecten en overige kostbaar-
heden; deze worden hieronder gedefinieerd.
Edele metalen en edelstenen
(AN.131)Edele metalen en edelstenen die niet door ondernemingen als input
in een produktieproces worden gebruikt.
Antiquiteiten en kunstobjecten
(AN.132)Schilderijen, beeldhouwwerken, enz. die als kunstwerk zijn erkend,
alsmede antiquiteiten.
Overige kostbaarheden
(AN.139)Niet elders ingedeelde kostbaarheden, zoals collecties en zeer
kostbare juwelen gemaakt van edelstenen en edele metalen.
Niet-geproduceerde activa
(AN.2)Niet-financiële activa die op andere wijze ontstaan dan via een
produktieproces. Niet-geproduceerde activa bestaan uit materiële
en immateriële activa; deze worden hieronder gedefinieerd.
Bovendien vallen onder deze rubriek de overdrachtskosten van en
belangrijke verbeteringen aan dergelijke activa.
Materiële niet-geproduceerde
activa (AN.21)Natuurlijke niet-geproduceerde activa waarover eigendomsrechten
kunnen worden uitgeoefend en die ook kunnen worden over-
gedragen. Natuurlijke hulpbronnen waarover geen
eigendomsrechten (kunnen) worden uitgeoefend, zoals de open
zee of het luchtruim, blijven buiten beschouwing. Tot de materiële
niet-geproduceerde activa behoren grond, minerale reserves, niet in
cultuur gebrachte biologische hulpbronnen en waterreserves; deze
worden hieronder gedefinieerd.
Grond (AN.211) De bodem, inclusief bodembedekking en bijbehorend oppervlak-
tewater, waarover eigendomsrechten worden uitgeoefend.
Inbegrepen zijn eveneens omvangrijke verbeteringen die niet
fysiek van de grond zelf kunnen worden gescheiden. Niet
inbegrepen zijn bouwwerken op of onder de grond, in cultuur
gebrachte gewassen, bomen, vee, minerale reserves, niet in cultuur
gebrachte biologische hulpbronnen en grondwater. Grond omvat
bebouwde grond, landbouwgrond, recreatief gebied (inclusief
bijbehorend oppervlaktewater) en overige grond (inclusief bijbe-
horend oppervlaktewater); deze worden hieronder gedefinieerd.
Bebouwe grond (AN.2111) Grond waarop woningen, bedrijfsgebouwen of andere bouwwerken
zijn gebouwd of waarin de funderingen zijn gegraven, met inbegrip
van erven en tuinen die gezien worden als integraal deel van
boerderijen en andere woningen, alsmede toegangswegen tot
boerderijen.
Landbouwgrond (AN.2112) Grond waarop land- of tuinbouwprodukten voor commerciële
doeleinden of voor eigen levensonderhoud worden geteeld, en in
beginsel ook grond met plantages, boom- en wijngaarden.
Recreatief gebied (inclusief
bijbehorend oppervlaktewater)
(AN.2113)Grond in particulier eigendom, die wordt gebruikt als recreatiepark,
speeltuin of park, alsmede openbare parken en recreatiegebieden,
met bijbehorend oppervlaktewater.
Overige gronds (inclusief bijbe-
horend oppervlaktewater)
(AN.2119)Niet elders ingedeelde grond, omvattende particuliere tuinen en
stukken grond die niet voor eigen levensonderhoud of voor
commerciële doeleinden in cultuur zijn gebracht, gemeenschappe-
lijke weidegronden, grond rond woningen, buiten de erven en
tuinen die worden beschouwd als integraal deel van boederijen, en
andere woningen, met bijbehorend oppervlaktewater.
Minerale reserves (AN.212) Aangetoonde reserves van mineralen aan of onder de aard-
oppervlakte die met de huidige technologie en gegeven de
prijzen voor vervangende produkten economisch exploiteerbaar
zijn. Eigendomsrechten over minerale reserves kunnen gewoonlijk
worden gescheiden van de eigendomsrechten over de grond zelf.
Tot de minerale reserves behoren kolen-, aardolie- en aardgas-
reserves, ertsen en overige minerale reserves; deze worden
hieronder gedefinieerd.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 188
▼B
Indeling van de activa Definitie
Kolen-, aardolie- en aardgas-
reserves (AN.2121)Antraciet-, teerkool- en bruinkoolafzettingen; aardolie- en aardgas-
reserves en -velden.
Ertsen (AN.2122) Reserves aan ijzererts, non-ferrometaalertsen en ertsen van edele
metalen.
Overige minerale reserves
(AN.2123)Steengroeven en klei- en zandafgravingen; afzettingen van
chemische en meststofmineralen, zout, kwarts, gips, natuurlijke
edelstenen, asfalt en bitumen, turf en andere niet-metaalhoudende
mineralen met uitzondering van kolen en aardolie.
Niet in cultuur gebrachte biolo-
gische hulpbronnen (AN.213)Dieren en planten die eenmalig of herhaaldelijk opbrengsten
opleveren en waarover eigendomsrechten worden uitgeoefend,
maar waarvan de natuurlijke groei en/of regeneratie niet onder
rechtstreeks toezicht, verantwoordelijkheid en beheer van een
institutionele eenheid valt. Voorbeelden zijn oerbossen en
visgronden op het grondgebied van het land. Alleen hulpbronnen
die thans of waarschijnlijk op korte termijn economisch kunnen
worden geëxloiteerd, moeten in deze rubriek worden opgenomen.
Waterreserves (AN.214) Waterhoudende grondlagen en ander grondwater voor zover de
schaarste ervan leidt tot de uitoefening van eigendoms- en/of
gebruiksrechten, tot marktwaarde en tot enige mate van econo-
mische beheer.
Immateriële niet-geproduceerde
activa (AN.22)Niet-geproduceerde activa die maatschappelijke constructies zijn.
Zij blijken uit juridische of boekhoudkundige handelingen, zoals de
toekenning van een octrooi of de overdracht van economische
baten aan een derde. Bij sommige van deze activa heeft de eigenaar
het recht bepaalde specifieke activiteiten te verrichten en andere
institutionele eenheden hiervan uit te sluiten, tenzij zij zijn
toestemming hebben verkregen. Tot de immateriële niet-geprodu-
ceerde activa behoren octrooien, lease- en andere overdraagbare
contracten, aangekochte goodwill en overige immateriële niet-
geproduceerde activa; deze worden hieronder gedefinieerd.
Octrooien (AN.221) Maatschappelijke constructies om technische uitvindingen bij wet
of bij een gerechtelijk besluit te beschermen. Octrooien kunnen bij
voorbeeld worden verleend voor nieuwe materialen, werkwijzen,
mechanismen, elektrische en elektronische circuits en toestellen,
farmaceutische formules en nieuwe variëteiten van levend
materiaal die kunstmatig zijn gegenereerd.
Lease- en andere overdraagbare
contracten (AN.222)Leasecontracten of contracten waarbij de lessee het recht heeft het
geleasde object aan een derde over te dragen onafhankelijk van de
lessor. Voorbeelden zijn lease van grond en bouwwerken,
concessies voor of exclusieve rechten op het exploiteren van
minerale reserves of visgronden, overdraagbare contracten met
atleten en auteurs en opties op de aankoop van materiële activa die
nog niet zijn geproduceerd. Leasecontracten voor vervoermiddelen
en machines behoren niet tot de immateriële niet-financiële activa.
Aangekochte goodwill
(AN.223)Het verschil tussen de prijs die is betaald voor een gevestigde
onderneming en her saldo van haar activa en passiva, waarvan
iedere post afzonderlijk is vastgesteld en gewaardeerd. De waarde
van de goodwill omvat daarom alles wat op lange termijn voor de
onderneming economisch van belang is en niet afzonderlijk als
activum is geïdentificeerd, alsmede een waardering voor het feit
dat de activa in combinatie met elkaar worden gebruikt en niet
enkel een verzameling afzonderlijke activa vormen.
Overige immateriële niet-gepro-
duceerde activa (AN.229)Immateriële niet-geproduceerde activa die niet elders worden
ingedeeld.
VORDERINGEN EN
SCHULDEN (AF.)Vorderingen, of financiële activa, zijn economische activa; hiertoe
behoren betaalmiddelen, financiële aanspraken en economische
activa die sterk lijken op financiële aanspraken.
Tot de betaalmiddelen behoren monetair goud, bijzondere trek-
kingsrechten (SDR's), chartaal geld en girale deposito's.
Financiële aanspraken geven hun eigenaars, de crediteuren, het
recht om zonder tegenprestatie een betaling of een reeks betalingen
te ontvangen van andere institutionele eenheden, de debiteuren, die
de overeenkomstige verplichtingen (schulden) zijn aangegaan.
Voorbeelden van economische activa die sterk lijken op financiële
aanspraken, zijn financiële derivaten en aandelen en overige
deelnemingen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 189
▼B
Indeling van de activa Definitie
Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's)
(AF.1)Bij de hier geclassificeerde vorderingen gaat het uitsluitend om
vorderingen waarvoor in het systeem geen overeenkomstige
schulden bestaan.
Monetair goud (AF.11) Goud dat wordt aangehouden als bestanddeel van de deviezenre-
serves van monetaire autoriteiten of van anderen die onder het
feitelijke beheer van de monetaire autoriteiten vallen.
Bijzondere trekkingsrechten
(SDR's) (AF.12)Door het Internationale Monetaire Fonds (IMF) gecreëerde
internationale deviezenreserves, die worden toegewezen aan de
leden van het Fonds als aanvulling op bestaande reserves.
Chartaal geld en deposito's
(AF.2)Chartaal geld in omloop en alle soorten deposito's in nationale en
vreemde valuta.
Chartaal geld (AF.21) Bankbiljetten en munten in omloop, die algemeen worden gebruikt
voor het verrichten van betalingen.
Girale deposito's (AF.22) Deposito's (in nationale of vreemde valuta) die onmiddellijk en
zonder enige significante beperking of boete kunnen worden
omgezet in chartaal geld of per cheque, bankopdracht, debiteringen dergelijke overdraagbaar zijn.
Overige deposito's en spaarte-
goeden (AF.29)Deposito's, met uitzondering van girale deposito's, en spaarte-
goeden in nationale of vreemde valuta; zij kunnen niet te allen tijde
worden gebruikt voor het verrichten van betalingen en zijn niet
zonder enige significante beperking of boete om te zetten in
chartaal geld of girale deposito's.
Effecten m.u.v. aandelen
(AF.3)Vorderingen aan toonder die gewoonlijk verhandelbaar dan wel
compenseerbaar zijn op secundaire markten en die de houder geen
eigendomsrechten geven op de institutionele eenheid die ze
emitteert.
Effecten m.u.v. aandelen
(exclusief financiële derivaten)
(AF.33)Effecten m.u.v. aandelen, die de houder het onvoorwaardelijke
recht geven op een vast of contractueel vastgelegd variabel
inkomen in geld in de vorm van couponbetalingen (rente) en/of
een afgesproken vast bedrag op een bepaalde datum of op bepaalde
data, dan wel vanaf een datum die bij de emissie is vastgelegd.
Kortlopende effecten m.u.v.
aandelen (exclusief financiële
derivaten) (AF.331)Effecten m.u.v. aandelen met een oorspronkelijke looptijd van
gewoonlijk maximaal één jaar en in uitzonderlijke gevallen
maximaal twee jaar (exclusief financiële derivaten).
Langlopende effecten m.u.v.
aandelen (exclusief financiële
derivaten) (AF.332)Effecten m.u.v. aandelen met een oorspronkelijke looptijd van
gewoonlijk meer dan een jaar en in uitzonderlijke gevallen
minimaal meer dan twee jaar (exclusief financiële derivaten).
Financiële derivaten (AF.34) Vorderingen die zijn gebaseerd op of zijn afgeleid van een andere,
onderliggende „waarde”. Die onderliggende „waarde” is gewoon-
lijk een andere vordering, maar het kan ook een goed of een
indexcijfer zijn.
Leningen (AF.4) Vorderingen die ontstaan op het moment dat crediteuren, hetzij
rechtstreeks hetzij via tussenpersonen, middelen uitlenen aan
debiteuren, al dan niet blijkend uit niet-verhandelbare documenten.
Kortlopende leningen (AF.41) Leningen met een oorspronkelijke looptijd van gewoonlijk maxi-
maal één jaar en in uitzonderlijke gevallen maximaal twee jaar en
leningen die op verzoek direct moeten worden afgelost.
Langlopende leningen (AF.42) Leningen met een oorspronkelijke looptijd van gewoonlijk meer
dan een jaar en in uitzonderlijke gevallen minimaal meer dan twee
jaar.
Aandelen en overige deelne-
mingen (AF.5)Vorderingen die eigendomsrechten op vennootschappen en quasi-
vennootschappen vertegenwoordigen. Dergelijke vorderingen
geven de houder ervan over het algemeen recht op een aandeel
in de winst van deze vennootschappen en quasi-vennootschappen,
alsmede in hun nettovermogen in geval van liquidatie.
Aandelen en overige deelne-
mingen (exclusief participaties
in beleggingsinstellingen)
(AF.51)Vorderingen die eigendomsrechten op vennootschappen en quasi-
vennootschappen vertegenwoordigen, met uitzondering van parti-
cipaties in beleggingsinstellingen. Dergelijke vorderingen geven de
houder ervan over het algemeen recht op een aandeel in de winst
van deze vennootschappen en quasi-vennootschappen, alsmede in
hun nettovermogen in geval van liquidatie.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 190
▼B
Indeling van de activa Definitie
Beursgenoteerde aandelen
(AF.511)Aandelen vertegenwoordigen een economisch belang in het
kapitaal van vennootschappen; ze hebben de vorm van effecten
die in beginsel verhandelbaar zijn. Bij beursgenoteerde aandelen
gaat het om aandelen waarvan de koersen op een erkende
effectenbeurs of een secundaire markt zijn genoteerd.
Niet-beursgenoteerde aandelen
(AF.512)Niet-beursgenoteerde aandelen zijn aandelen die niet op de beurs
genoteerd zijn.
Overige deelnemingen (AF.513) Alle vormen van deelnemingen die niet behoren tot de subposten
AF.511 of AF.512 of subcategorie AF.52.
Participaties in beleggingsin-
stellingen (AF.52)Participatiebewijzen (aandelen), die worden uitgegeven door een
specifieke financiële instelling, die uitsluitend tot doel heeft de
aangetrokken middelen te beleggen op de geld- of de kapitaalmarkt
en/of in vastgoed.
Verzekeringstechnische voor-
zieningen (AF.6)Actuariële voorzieningen van verzekeringsinstellingen en (zelf-
standige en niet-zelfstandige) pensioenfondsen ten behoeve van
polishouders en/of de begunstigden, als neergelegd in Richtlijn 91/
674/EEG van de Raad van 19 december 1991 betreffende de
jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening van verzekerings-
ondernemingen.
Voorzieningen pensioen- en
levensverzekering (AF.61)Actuariële voorzieningen die bij de desbetreffende vennoot-
schappen en quasi-vennootschappen zijn gevormd om, zodra aan
de gestelde voorwaarden is voldaan, de te verwachten uitkeringen
en vergoedingen te realiseren.
Voorzieningen levensverzeke-
ring (AF.611)Actuariële voorzieningen voor lopende risico's of voor winstdeling
die worden toegevoegd aan de waarde op de vervaldatum van
winstdelende kapitaalverzekeringen of soortgelijke verzekering-
spolissen.
Voorzieningen pensioenverze-
kering (AF.612)Acutariële voorzieningen die worden gevormd door zelfstandige en
niet-zelfstandige pensioenfondsen die zijn opgericht door werk-
gevers en/of werknemers of groepen zelfstandigen om pensioenen
uit te keren aan werknemers of zelfstandigen.
Vooruitbetaalde premies en
voorzieningen voor openstaande
aanspraken (AF.62)Actuariële voorzieningen van verzekeringsinstellingen en /zelf-
standige of niet-zelfstandige) pensioensfondsen voor:
— het deel van de geregistreerde brutopremies dat moet worden
toegerekend aan de volgende verslagperiode/vooruitbetaalde
premies);
— de totale geraamde uiteindelijke kosten van het afwikkelen van
alle aanspraken die voortvloeien uit gebeurtenissen die zich
voor het einde van de verslagperiode hebben voorgedaan (al
dan niet gemeld), verminderd met de reeds uitgekeerde
bedragen met betrekking tot dergelijke aanspraken (voorzie-
ningen voor openstaande aanspraken).
Handelskredieten en transito-
rische posten (AF.7)Financiële aanspraken die ontstaan als tegenboeking van een
financiële of niet-financiële transactie indien er sprake is van een
tijdsverschil tussen deze transactie en de daarmee samenhangende
betaling.
Handelskredieten (AF.71) Financiële aanspraken die voortvloeien uit de rechtstreekse
kredietverlening door verkopers of kopers van goederen en
diensten en uit vooruitbetalingen voor onderhanden of nog uit te
voeren werk dat verband houdt met dergelijke transacties.
Transitorische posten (AF.79) Financiële aanspraken die ontstaan uit tijdsverschillen tussen
verdelingstransacties of financiële transacties op de secundaire
markt en de daarmee samenhangende betaling, alsmede financiële
aanspraken als gevolg van inkomen dat in de tijd aangroeit.
Pro-memorie-posten Het systeem heeft een aantal pro-memorie-posten nodig om activa
te kunnen opnemen die niet afzonderlijk in de centrale structuur
worden geïdentificeerd, maar die van meer specifiek analytisch
belang zijn.
Duurzame consumptiegoederen
(AN.m)Duurzame goederen die door huishoudens voor consumptie worden
aangeschaft (d.w.z. goederen die niet worden gebruikt als waarde-
object door huishoudens of voor produktiedoeleinden door
ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid die het eigendom
zijn van huishoudens).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 191
▼B
Indeling van de activa Definitie
Directe buitenlandse investe-
ringen (AF.m)Op de lange termijn gerichte investeringen in de vorm van een
duurzaam belang van een in de ene economie ingezeten
institutionele eenheid („directe investeerder”) in een institutionele
eenheid die in een andere economie gevestigd is („directe-
investeringsonderneming”). Het doel van de directe investeerder
is om een significante invloed uit te oefenen op de bedrijfsvoering
van de in de andere economie ingezeten onderneming.
(1) Statistische classificatie van produkten, gekoppeld aan economische activiteiten (CPA), 1993.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 192
▼B
Bijlage 7.2
Overzicht van de posten van de beginbalans tot de eindbalans
Indeling van
activa en
passivaIV.1
BeginbalansIII.1 en III.2
TransactiesIII.3.1
Overige
volumemuta-
ties in activaIII.3.2
Nominale waarderingsver-
schillen
IV.3
Eindbalans III.3.2.1
Neutrale
waarderings-
verschillenIII.3.2.2
Reële waar-
deringsver-
schillen
Niet-finan-
ciële activaAN. P.5, K.1,
K.2K.3, K.4,
K.5, K.6,
K.7, K.8,
K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.
Geprodu-
ceerde
activaAN.1 P.5, K.1 K.4, K.7,
K.8, K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.1
Vaste
activa (1)AN.11 P.51, K.1 K.4, K.7,
K.8, K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.11
Materiële
vaste activaAN.111 P.511, K.1 K.4, K.7,
K.8, K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.111
Woningen AN.1111 P.511, K.1 K.4, K.7,
K.8, K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.1111
Overige
bouwwerkenAN.1112 P.511, K.1 K.4, K.7,
K.8, K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.1112
Vervoermid-
delen,
machines en
werktuigenAN.1113 P.511, K.1 K.7, K.8,
K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.1113
In cultuur
gebrachte
activaAN.1114 P.511, K.1 K.7, K.8,
K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.1114
Immateriële
vaste activaAN.112 P.512, K.1 K.7, K.8,
K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.112
Voorraden AN.12 P.52 K.7, K.8,
K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.12
Kostbaar-
hedenAN.13 P.53 K.4, K.7,
K.8, K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.131996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 193
▼B
Indeling van
activa en
passivaIV.1
BeginbalansIII.1 en III.2
TransactiesIII.3.1
Overige
volumemuta-
ties in activaIII.3.2
Nominale waarderingsver-
schillen
IV.3
Eindbalans III.3.2.1
Neutrale
waarderings-
verschillenIII.3.2.2
Reële waar-
deringsver-
schillen
Niet-gepro-
duceerde
activaAN.2 K.2,
P.513, K.1K.3, K.5,
K.61,
K.62, K.7,
K.8, K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.2
Materiële
niet-gepro-
duceerde
activaAN.21 K.21,
P.513, K.1K.3, K.5,
K.61,
K.62, K.7,
K.8, K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.21
Grond AN.211 K.21,
P.513, K.1K.3, K.62,
K.7, K.8,
K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.211
Minerale
reservesAN.212 K.21,
P.513K.3, K.61,
K.62, K.7,
K.8, K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.212
Niet in
cultuur
gebrachte
biologische
hulpbronnenAN.213 K.21,
P.513K.3, K.5,
K.61,
K.62, K.7,
K.8, K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.213
Waterre-
servesAN.214 K.21,
P.513K.3, K.61,
K.62, K.7,
K.8, K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.214
Immateriële
niet-gepro-
duceerde
activaAN.22 K.22,
P.513K.3, K.62,
K.7, K.8,
K.9,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AN.22
Vorde-
ringen/
schulden (2)AF. F. K.7, K.8,
K.10,
K.12.1,
K.12.21,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AF.
Monetair
goud en
bijzondere
trekkings-
rechten
(SDR's)
(alleen
activa)AF.1 F.1 K.7, K.8,
K.10,
K.12.1,
K.12.21,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AF.1
Chartaal
geld en
deposito'sAF.2 F.2 K.7, K.8,
K.10,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AF.21996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 194
▼B
Indeling van
activa en
passivaIV.1
BeginbalansIII.1 en III.2
TransactiesIII.3.1
Overige
volumemuta-
ties in activaIII.3.2
Nominale waarderingsver-
schillen
IV.3
Eindbalans III.3.2.1
Neutrale
waarderings-
verschillenIII.3.2.2
Reële waar-
deringsver-
schillen
Effecten
m.u.v.
aandelenAF.3 F.3 K.7, K.8,
K.10,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AF.3
Leningen AF.4 F.4 K.7, K.8,
K.10,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AF.4
Aandelen en
overige
deelne-
mingenAF.5 F.5 K.7, K.8,
K.10,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AF.5
Verzeke-
ringstechni-
sche voor-
zieningenAF.6 F.6 K.7, K.8,
K.10,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AF.6
Handelskre-
dieten en
transitori-
sche postenAF.7 F.7 K.7, K.8,
K.10,
K.12.1,
K.12.22K.11.1 K.11.2 AF.7
Vermogens-
saldoB.90 B.10.1 B.10.2 B.10.31 B.10.32 B.90
(1) Pro-memorie-post AN.m: Duurzame consumptiegoederen.
(2) Pro-memorie-post AF.m: Directe buitenlandse investeringen.
AN. … en AF. …: Indeling van activa.
Saldi
B.10.1 Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. besparingen en kapitaaloverdrachten
B.10.2 Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. overige volumemutaties in activa
B.10.31 Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. neutrale waarderingsverschillenB.10.32 Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. reële waarderingsverschillen
B.90 Vermogenssaldo
Financiële transactiesF. Transacties in vorderingen en schulden
F.1 Monetair goud en bijzondere trekkingsrechten (SDR's)
F.2 Chartaal geld en deposito'sF.3 Effecten m.u.v. aandelen
F.4 Leningen
F.5 Aandelen en overige deelnemingenF.6 Verzekeringstechnische voorzieningen
F.7 Handelskredieten en transitorische posten
Transacties in produktenP.5 Investeringen (bruto)
P.51 Investeringen in vaste activa (bruto)
P.511 Saldo aan- en verkopen van materiële vaste activa1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 195
▼B
P.512 Saldo aan- en verkopen van immateriële vaste activa
P.513 Toevoegingen aan de waarde van niet-geproduceerde niet-financiële activa
P.52 Veranderingen in voorraden
P.53 Saldo aan- en verkopen van kostbaarhedenOverige transacties en overige mutaties in activa
K.1 Verbruik van vaste activa
K.2 Saldo aan- en verkopen van niet-geproduceerde niet-financiële activaK.21 Saldo aan- en verkopen van grond en overige materiële niet-geproduceerde activa
K.22 Saldo aan- en verkopen van immateriële niet-geproduceerde activa
K.3 Economisch ontstaan van niet-geproduceerde activaK.4 Economisch ontstaan van geproduceerde activa
K.5 Natuurlijke aanwas van niet in cultuur gebrachte biologische hulpbronnen
K.61 Uitputting van natuurlijke hulpbronnenK.62 Overig economisch verlies van niet-geproduceerde activa
K.7 Verlies door rampen
K.8 Niet-gecompenseerde confiscatiesK.9 Overige volumemutaties in niet-financiële activa, n.e.g.
K.10 Overige volumemutaties in vorderingen en schulden, n.e.g.
K.11 Nominale waarderingsverschillenK.11.1 Neutrale waarderingsverschillen
K.11.2 Reële waarderingsverschillen
K.12 Wijzigingen in classificaties en structuurK.12.1 Wijzigingen in sectorclassificatie en structuur
K.12.21 Monetisatie/demonetisatie van goud
K.12.22 Overige wijzigingen in de classificatie van activa en passiva1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 196
▼B
HOOFDSTUK 8
REKENINGEN EN SALDI
8.01. Het ESR registreert stromen en standen in een geordend rekeningenstelsel
dat de economische kringloop beschrijft vanaf de inkomensvorming, via
de verdeling en herverdeling ervan tot en met de accumulatie in de vorm
van activa.
8.02. Iedere rekening toont transacties die met elkaar in evenwicht zijn, hetzij
vanwege de gehanteerde definities, hetzij omdat een betekenisvol saldo
wordt overgebracht naar de volgende rekening.
8.03. De gestructureerde registratie van transacties op basis van een logische
analyse van de economische werkelijkheid levert de noodzakelijke
aggregaten voor de bestudering van een bedrijfstak, een institutionele
sector of subsector of de totale economie. De rekeningen zijn zodanig
ingedeeld dat de meest relevante economische informatie wordt geboden.
8.04. Er zijn drie categorieën rekeningen:
a) lopende rekeningen;
b) accumulatierekeningen;
c) balansen.
Lopende rekeningen betreffen de inkomensvorming, -verdeling en
-herverdeling, en de besteding van het inkomen in de vorm van
consumptie. Ten slotte kunnen met behulp van deze rekeningen de
besparingen worden berekend als een wezenlijke factor in het kader van
de accumulatie.
In de accumulatierekeningen worden de verschillende bestanddelen van
mutaties in activa en passiva van de diverse eenheden geanalyseerd en
kunnen mutaties in het vermogenssaldo (het verschil tussen activa en
passiva) worden vastgesteld.
Balansen tonen het totaal aan activa en passiva van de verschillende
eenheden aan het begin en het eind van de verslagperiode, te zamen met
het vermogenssaldo. De stromen van iedere actief- en passiefpost in de
accumulatierekeningen komen weer terug in de rekening voor balans-
mutaties.
8.05. Het rekeningenstelsel is geheel of gedeeltelijk van toepassing op
institutionele eenheden, institutionele sectoren en subsectoren, bedrijfs-
takken en de totale economie.
8.06. De saldi worden zowel bruto als netto vastgesteld: bruto, indien berekend
vóór aftrek van het verbruik van vaste activa en netto, na aftrek hiervan.
Bij de inkomenssaldi is een nettoregistratie relevanter.
8.07. De rekeningen worden op diverse manieren gepresenteerd:
a) in de vorm van een integraal rekeningenstelsel, waarbij de rekeningen
van alle institutionele sectoren, de totale economie en het buitenland in
een enkele tabel worden weergegeven;
b) in de vorm van een rekeningenstelsel met meer gedetailleerde
informatie. De tabellen voor iedere rekening worden in dit hoofdstuk
onder „Rekeningenstelsel” gegeven;
c) in de vorm van matrices, waarbij iedere rekening wordt weergegeven
als een combinatie van een regel en een kolom.
8.08. Beknopt overzicht van de rekeningen, saldi en belangrijkste aggregaten:1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 197
Tabel 8.1 — Synoptische presentatie van de rekeningen, de saldi en de belangrijkste aggregaten
Rekeningen Saldi Belangrijkste aggregaten
Complete rekeningenreeks voor institutionele sectoren
Lopende
rekeningenI. Produktberekening I. Produktberekening B.1 Toegevoegde waarde
B.2 Exploitatieoverschot
B.3 Gemengd inkomen
B.4 Inkomen uit bedrijfsuit-
oefening
B.5 Saldo primaire inko-
mens
B.6 Beschikbaar inkomenB.7 Alternatief beschikbaar
inkomen
B.8 BesparingenBinnenlands produkt (BBP/
NBP)
Nationaal inkomen (BNI/NNI)
Nationaal beschikbaar
inkomen
Nationale besparingenII. Inkomensverdelings- en -
bestedingsrekeningenII.1. Primaire inkomensver-
delingsrekeningII.1.1. Inkomensvormingsre-
kening
II.1.2. Rekening voor
bestemming van
overige primaire
inkomensII.1.2.1. Rekening voor
inkomen uit
bedrijfsuitoefening
II.1.2.2. Rekening voor
bestemming van
overige primaire
inkomens
II.2. Secundaire inkomens-
verdelingsrekening
II.3. Tertiaire inkomens-
verdelingsrekening
II.4. Inkomensbestedings-
rekening
II.4.1. Rekening voor beste-
ding van het
beschikbaar inkomen
II.4.2. Rekening voor beste-
ding van het
alternatief beschik-
baar inkomen▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 198
Rekeningen Saldi Belangrijkste aggregaten
Complete rekeningenreeks voor institutionele sectoren
Accumula-
tiereke-
ningenIII. Accumulatierekeningen III.1. Kapitaalrekening III.1.1. Rekening voor muta-
ties in het
vermogenssaldo
a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten
III.1.2. Kapitaalvormingsre-
keningB.10.1 Mutaties in het
vermogenssaldo
a.g.v. besparingen
en kapitaalover-
drachten
B.9 Vorderingenover-
schot (+) c.q. -tekort
(−)
B.9 Vorderingenover-
schot (+) c.q. -tekort
(−)
B.10.2 Mutaties in het
vermogenssaldo
a.g.v. overige
volumemutaties in
activa
B.10.3 Mutaties in het
vermogenssaldo
a.g.v. nominale
waarderingsver-
schillen
B.10.31 Mutaties in het
vermogenssaldo
a.g.v. neutrale
waarderingsver-
schillen
B.10.32 Mutaties in het
vermogenssaldo
a.g.v. reële waarde-
ringsverschillenIII.2. Financiële rekening
III.3. Rekening voor overige
mutaties in activaIII.3.1. Rekening voor
overige volumemu-
taties in activa
III.3.2. Rekening voor nomi-
nale waarderingsver-
schillenIII.3.2.1. Rekening voor
neutrale waarde-
ringsverschillen
III.3.2.2. Rekening voor
reële waarderings-
verschillen
Balansen IV. Balansen IV.1. Beginbalans
IV.2. Balansmutaties
IV.3. EindbalansB.90 Vermogenssaldo
B.10 Mutaties in het vermo-
genssaldo
B.90 VermogenssaldoNationaal vermogen
Mutaties in het nationaal
vermogen
Nationaal vermogen
Goederen-
en diensten-
rekeningTransactierekeningen
0. Goederen- en dienstenrekening Nationale uitgaven
Rekening voor transacties van het buitenland▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 199
Rekeningen Saldi Belangrijkste aggregaten
Complete rekeningenreeks voor institutionele sectoren
Lopende
rekeningenV. Rekening voor transacties
van het buitenlandV.I. Rekening voor
goederen- en dien-
stentransacties van het
buitenlandB.11 Saldo goederen- en
dienstentransacties
van het buitenland
B.12 Saldo lopende trans-
acties van het
buitenland
B.10.1 Mutaties in het
vermogenssaldo
a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten
B.9 Vorderingenover-
schot (+) c.q. -tekort
(−)
B.9 Vorderingenover-
schot (+) c.q. -tekort
(−)
B.10.2 Mutaties in het
vermogenssaldo
a.g.v. overige
volumemutaties in
activa
B.10.3 Mutaties in het
vermogenssaldo
a.g.v. nominale
waarderingsver-
schillen, neutrale
waarderingsver-
schillen, reële
waarderingsver-
schillen
B.90 Vermogenssaldo
B.10 Mutaties in het
vermogenssaldo
B.90 VermogenssaldoSaldo goederen- en diensten-
transacties van het buitenland
Saldo lopende transacties van
het buitenland
Vorderingenoverschot (+) c.q.
-tekort (−)
Netto financiële positie van
het buitenland
Netto financiële positie van
het buitenlandAccumula-
tiereke-
ningenV.II. Rekening voor inko-
menstransacties van
het buitenland
V.III. Rekening voor accu-
mulatietransacties van
het buitenlandV.III.1. Rekening voor kapi-
taaltransacties van
het buitenlandV.III.1.1. Rekening voor
mutaties in het
vermogenssaldo
a.g.v. besparingen
en kapitaalover-
drachten van het
buitenland
V.III.1.2. Kapitaalvormings-
rekening van het
buitenland
V.III.2. Rekening voor
financiële transac-
ties van het
buitenland
Balansen V.III.3. Rekening voor
overige mutaties in
activa van het
buitenlandV.III.3.1. Rekening voor
overige volume-
mutaties in activa
van het buitenland
V.III.3.2. Rekening voor
nominale waarde-
ringsverschillen
van het buitenland
V.IV. Balansen van het
buitenlandV.IV.1. Beginbalans van het
buitenland
V.IV.2. Balansmutaties van
het buitenland
V.IV.3. Eindbalans van het
buitenland▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 200
▼B
REKENINGENSTELSEL
8.09. Het rekeningenstelsel bestaat uit drie hoofdcategorieën:
a) lopende rekeningen:
1. produktierekening (I),
2. inkomensverdelings- en inkomensbestedingsrekeningen (II);
b) accumulatierekeningen (III);
c) balansen (IV).
LOPENDE REKENINGENProduktierekening (I) (
1)
8.10. De produktierekening (I) toont de transacties met betrekking tot het
produktieproces. Zij wordt opgesteld voor institutionele sectoren en
bedrijfstakken. Tot de middelen behoort de output en tot de bestedingen
het intermediair verbruik.
8.11. De produktierekening kan worden gebruikt voor het verkrijgen van een
van de belangrijkste saldi in het stelsel — de toegevoegde waarde, ofwel
de waarde die wordt gegenereerd door een producerende eenheid —
alsmede van een essentieel aggregaat: het bruto binnenlands produkt. De
toegevoegde waarde is economisch relevant voor zowel de institutionele
sectoren als de bedrijfstakken.
8.12. Evenals de saldi van de volgende rekeningen kan de toegevoegde waarde
(het saldo van deze rekening) worden berekend voor of na verbruik van
vaste activa, d.w.z. bruto of netto. Aangezien de output wordt gewaar-
deerd tegen basisprijzen en het intermediair verbruik tegen
aankoopprijzen, omvat de toegevoegde waarde niet het saldo van
produktgebonden belastingen en subsidies.
8.13. Op het niveau van de totale economie omvat de produktierekening aan de
middelenzijde, behalve de output van goederen en diensten, ook het saldo
van produktgebonden belastingen en subsidies. Het saldo van deze
rekening is het bruto binnenlands produkt tegen marktprijzen.
8.14. Aangezien de indirect gemeten diensten van financiële intermediairs
(IGDFI) niet over gebruikers worden verdeeld, wordt de volledige waarde
van de output hiervan geregistreerd als intermediair verbruik van een
nominale sector die geen output voortbrengt en een negatieve toege-
voegde waarde heeft; deze toegevoegde waarde is in omvang gelijk aan
het intermediair verbruik, maar met een tegengesteld teken. Op deze wijze
wordt het totaal van de toegevoegde waarde van alle sectoren en
bedrijfstakken samen met dit bedrag verminderd. Om de presentatie van
de rekeningen te vereenvoudigen, is het mogelijk om in plaats van een
extra kolom voor de nominale sector het desbetreffende bedrag op te
nemen in de kolom „totale economie”.
Inkomensverdeling- en inkomensbestedingsrekeningen (II)
8.15. De verdeling en besteding van het inkomen wordt in vier fasen
geanalyseerd: de primaire, secundaire en tertiaire inkomensverdeling, en
de inkomensbesteding.
De eerste fase betreft de inkomensvorming als rechtstreeks gevolg van het
produktieproces, en de verdeling ervan over de produktiefactoren (arbeid,
kapitaal) en de overheid (via belastingen op produktie en invoer, en via
subsidies). Hiermee kunnen het exploitatieoverschot (of het gemengd
inkomen in geval van huishoudens) en het primaire inkomen worden
vastgesteld.
De tweede fase heeft betrekking op de herverdeling van inkomen via
overdrachten, met uitzondering van sociale overdrachten in natura. Op
grond hiervan wordt het beschikbaar inkomen verkregen.
De derde fase beschrijft de herverdeling via sociale overdrachten in
natura, op grond waarvan het alternatief beschikbaar inkomen wordt
verkregen.
In de vierde fase wordt beschreven in hoeverre het inkomen wordt
geconsumeerd, zodat de besparingen vastgesteld kunnen worden.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 201
(1) Zie hoofdstuk 3 „Transacties in produkten”.
Tabel 8.2 — Rekening I: Produktierekening
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econom-
ieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
3 595 3 595 P.1 Output 1 753 102 434 1 269 37 3 595 3 595
3 048 3 048 P.11 Marktoutput/
GDFI 1 722 102 74 1 129 21 3 048 3 048
171 171 P.12 Output voor
eigen finaal
gebruik 31 0 0 140 0 171 171
376 376 P.13 Overige niet-
marktoutput 360 16 376 376
1 904 1 904 6 694 246 29 881 P.2 Intermediair
verbruik/IGDFI 1 904 1 904
133 133 D.21-D.31 Saldo produktge-
bonden belas-
tingen en
subsidies 133 133
1 824 1 824 31 575 188 73 872 B.1g/B.1 * g Toegevoegde
waarde (bruto)/
Bruto binnen-
lands produkt
222 222 3 42 30 10 137 K.1 Verbruik van
vaste activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 202
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econom-
ieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
1 602 1 602 28 533 158 63 735 B.1n/B.1 * n Toegevoegde
waarde (netto)/Netto binnen-
lands produkt
P.11 Financiële instellingen: 102 inclusief 48 voor IGDFI (P.119).
P.2 Totale economie: 1 904, zijnde de som van de institutionele sectoren (1 856) en de IGDFI (48).
B.1g Totale economie: 1 824, zijnde de som van de institutionele sectoren (1 739), plus het saldo van produktgebonden belastingen en subsidies (133), minus de IGDFI (48).▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 203
▼B
Primaire inkomensverdelingsrekeningen (II.1)
Inkomensvormingsrekening (II.1.1)
De lay-out van de inkomensvormingsrekening per institutionele sector blijkt uit
tabel 8.3.
8.16. In de kolommen van de aanbod- en gebruikstabellen wordt de inkomens-
vormingsrekening ook per bedrijfstak weergegeven.
8.17. De inkomensvormingsrekening geeft aan welke sectoren, subsectoren en
bedrijfstakken de bron (niet de bestemming) zijn van het primaire
inkomen.
8.18. Deze rekening geeft een analyse van de mate waarin de toegevoegde
waarde de beloning van werknemers en het saldo van de niet-
produktgebonden belastingen en subsidies dekt. Zij meet het exploitatie-
overschot als het overschot (of tekort) van de produktieactiviteiten voordat
rekening is gehouden met rente, inkomen uit grond en minerale reserves
of kosten c.q. opbrengsten die de produktie-eenheid:
a) moet betalen voor vorderingen of materiële niet-geproduceerde activa
die zij heeft geleend of gehuurd;
b) moet ontvangen voor vorderingen of materiële niet-geproduceerde
activa waarvan zij eigenaar is.
Het exploitatieoverschot komt overeen met het inkomen dat de eenheden
ontvangen door hun produktiefaciliteiten zelf te gebruiken. Het is het
laatste saldo dat kan worden berekend voor zowel de bedrijfstakken als de
institutionele sectoren en subsectoren.
8.19. Voor ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid in de sector huis-
houdens omvat het saldo van de inkomensvormingsrekening impliciet een
element dat overeenkomt met de beloning voor door de eigenaar of leden
van zijn gezin verricht werk, dat niet kan worden onderscheiden van de
winst die hij als ondernemer maakt. Daarom wordt dit „gemengdinkomen” genoemd.
8.20. Bij het produceren van woondiensten voor eigen gebruik door huis-
houdens met een eigen woning, is het saldo van de
inkomensvormingsrekening een exploitatieoverschot.
Rekening voor bestemming van primaire inkomens (II.1.2)
8.21. Anders dan in de inkomensvormingsrekening worden de ingezeten
eenheden en institutionele sectoren in de rekening voor bestemming van
primaire inkomens als ontvangers en niet als producenten van primair
inkomen beschouwd.
8.22. „Primair inkomen” is het inkomen dat ingezeten eenheden ontvangen voor
hun directe deelname aan het produktieproces, alsmede het inkomen dat
de eigenaar van een vordering of een materieel niet-geproduceerd activum
ontvangt voor het verstrekken van middelen, dan wel voor het ter
beschikking stellen van het materiële niet-geproduceerde activum aan een
andere institutionele eenheid.
8.23. De rekening voor bestemming van primaire inkomens (II.1.2) kan alleen
voor institutionele sectoren en subsectoren worden opgesteld, omdat het
voor bedrijfstakken onmogelijk is bepaalde stromen in verband met de
financiering (het verstrekken en aantrekken van vreemd vermogen) en de
activa te splitsen.
8.24. Aangezien de indirect gemeten diensten van financiële intermediairs
(IGDFI) niet over de gebruikers worden verdeeld, worden de werkelijk
betaalde en de werkelijk ontvangen rente geregistreerd. Bij de middelen
wordt een negatieve correctiepost opgenomen bij de sector financiële
instellingen en een positieve correctiepost bij de nominale sector. Om de
presentatie van de rekeningen te vereenvoudigen, is het mogelijk om in
plaats van een extra kolom voor de nominale sector het desbetreffende
bedrag op te nemen in de kolom „totale economie”.
8.25. De rekening voor bestemming van primaire inkomens wordt onderver-
deeld in een rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening (II.1.2.1) en
een rekening voor bestemming van overige primaire inkomens (II.1.2.2).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 204
▼B
Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening (II.1.2.1)
8.26. Het doel van de rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening is het
vaststellen van een saldo dat overeenkomt met het begrip winst vóór
winstuitkering en vóór aftrek van belastingen op inkomen, zoals
gebruikelijk is in de bedrijfsadministratie.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 205
Tabel 8.3 — Rekening II.1.1: Inkomensvormingsrekening
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econom-
ieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
B.1g/B.1 * g Toegevoegde
waarde (bruto/
bruto binnen-
lands produkt 872 73 188 575 31 1 824 1 824
B.1n/B.1 * n Toegevoegde
waarde (netto)/
netto binnen-
lands produkt 735 63 158 533 28 1 602 1 602
762 762 23 39 140 15 545 D.1 Beloning van
werknemers
569 569 12 39 87 10 421 D.11 Lonen193 193 11 0 53 5 124 D.12 Sociale premies
t.l.v. werkgevers
174 174 10 0 48 4 112 D.121 Werkelijke
sociale premies
t.l.v. werkgevers
19 19 1 0 5 1 12 D.122 Toegerekende
sociale premies
t.l.v. werkgevers
235 0 235 0 3 2 3 86 D.2 Belastingen op
produktie en
invoer 0▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 206
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econom-
ieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
141 0 141 D.21 Produktgebonden
belastingen 0
121 0 121 D.211 Belasting over de
toegevoegde
waarde (BTW) 0
17 0 17 D.212 Belastingen op
invoer (exclusief
BTW) 0
17 0 17 D.2121 Invoerrechten 0
0 0 0 D.2122 Overige belas-
tingen op invoer 0
3 0 3 D.214 Overige produkt-
gebonden belas-
tingen 0
94 0 94 0 3 2 3 86 D.29 Niet-produktge-
bonden belas-
tingen op
produktie 0
− 44 0 − 44 0 − 1 0 0 − 35 D.3 Subsidies 0
− 8 0 − 8 D.31 Produktgebonden
subsidies 0
0 0 0 D.311 Subsidies op
invoer 0▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 207
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econom-
ieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
− 8 0 − 8 D.319 Overige produkt-
gebonden subsi-dies 0
− 36 0 − 36 0 − 1 0 0 − 35 D.39 Niet-produktge-
bonden subsidies 0
429 429 8 92 46 55 276 B.2g Exploitatieover-
schot (bruto)
442 442 442 B.3g Gemengd
inkomen (bruto)
217 217 5 60 16 45 139 B.2n Exploitatieover-
schot (netto)
432 432 432 B.3n Gemengd
inkomen (netto)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 208
Tabel 8.4. — Rekening II.1.2: Rekening voor bestemming van primaire inkomens
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econom-
ieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal
Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
B.2g Exploitatieover-
schot (bruto) 276 55 46 92 8 429 429
B.3g Gemengd
inkomen (bruto) 442 442 442
B.2n Explotatieover-
schot (netto) 139 45 16 60 5 217 217
B.3n Gemengd
inkomen (netto) 432 432 432
6 6 D.1 Beloning van
werknemers 766 766 2 768
6 6 D.11 Lonen 573 573 2 575
D.12 Sociale premies
t.l.v. werkgevers 193 193 0 193
D.121 Werkelijke
sociale premies
t.l.v. werkgevers 174 174 0 174
D.122 Toegerekende
sociale premies
t.l.v. werkgevers 19 19 0 19▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 209
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econom-
ieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal
Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
0 D.2 Belastingen op
produktie en
invoer 235 235 0 235
0 D.21 Produktgebonden
belastingen 141 141 0 141
0 D.211 Belasting over de
toegevoegde
waarde (BTW) 121 121 0 121
0 D.212 Belastingen op
invoer (exclusief
BTW) 17 17 0 17
0 D.2121 Invoerrechten 17 17 0 17
0 D.2122 Overige belas-
tingen op invoer 0 0 0 0
D.214 Overige produkt-
gebonden belas-
tingen 3 3 0 3
0 D.29 Niet-produktge-
bonden belas-
tingen op
produktie 94 94 0 94
0 D.3 Subsidies − 44 − 44 0 − 44▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 210
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econom-
ieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal
Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
0 D.31 Produktgebonden
subsidies − 8 − 8 0 − 8
0 D.311 Subsidies op
invoer 0 0 0 0
0 D.319 Overige produkt-
gebonden subsi-
dies − 8 − 8 0 − 8
0 D.39 Niet-produktge-
bonden subsidies − 36 − 36 0 − 36
446 66 380 7 44 46 138 145 D.4 Inkomen uit
vermogen 78 160 30 134 5 407 39 446
222 16 206 7 17 39 77 66 D.41 Rente 25 125 12 33 5 200 22 222
0 0 P.119 Correctie voor
IGDFI − 48 0 0
120 36 84 0 0 36 48 D.42 Winstuitkenngen 3 25 18 57 0 103 17 120
60 0 60 36 24 D.421 Dividenden 3 25 5 13 0 46 14 6060 36 24 0 24 D.422 Inkomen
onttrokken aan
quasi-vennoot-
schappen 13 44 0 57 3 60▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 211
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econom-
ieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal
Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
14 14 0 0 0 0 0 D.43 Ingehouden
winsten opdirecte buiten-
landse investe-
ring 4 7 0 3 0 14 0 14
25 25 25 D.44 Inkomen uit
vermogen toege-
rekend aan
polishouders 5 0 0 20 0 25 0 25
65 65 0 27 7 0 31 D.45 Inkomen uit
grond en mine-
rale reserves 41 3 0 21 0 65 65
1 855 1 855 6 1 390 221 29 209 B.5g/B.5 * g Saldo primaire
inkomens
(bruto)/nationaal
inkomen (bruto)
1 633 1 633 3 1 348 191 19 72 B.5n/B.5 * n Saldo primaire
inkomens (netto)/nationaal
inkomen (netto)
De correctie voor IGDFI voor de totale economie (0) is de som van de sector Financiële instellingen (− 48) en de nominale sector (+ 48).▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 212
▼B
8.27. Voor de overheid en de IZW's ten behoeve van huishoudens worden in
deze rekening enkel de transacties die samenhangen met hun markt-
activiteiten opgenomen.
8.28. Het inkomen uit bedrijfsuitoefening is gelijk aan het exploitatieoverschot
of het gemengd inkomen (aan de middelenzijde):
plus ontvangen inkomen uit vermogen in verband met finan-
ciële en andere activa die de onderneming toebehoren (aan
de middelenzijde);
minus betaalde rente op schulden van de onderneming en door de
onderneming betaald inkomen uit grond en andere
materiële niet-geproduceerde activa die door de onderne-
ming zijn gehuurd of geleasd (aan de bestedingenzijde).
Inkomen uit vermogen dat in de vorm van dividenden of ingehouden
winsten op directe buitenlandse investeringen wordt betaald, wordt niet
van het inkomen uit bedrijfsuitoefening afgetrokken.
Rekening voor bestemming van overige primaire inkomens (II.1.2.2)
8.29. Het doel van de rekening voor bestemming van overige primaire
inkomens is terug te keren van het begrip inkomen uit bedrijfsuitoefening
naar dat van primair inkomen. Deze rekening omvat derhalve de
bestanddelen van het primaire inkomen die niet in de rekening voor
inkomen uit bedrijfsuitoefening zijn opgenomen:
a) in geval van ondernemingen: uitgekeerde dividenden en ingehouden
winsten op directe buitenlandse investeringen (aan de bestedingen-
zijde);
b) in geval van huishoudens:
(1) betaald inkomen uit vermogen, met uitzondering van rente en
inkomen uit grond en minerale reserves in verband met de
bedrijfsuitoefening (aan de bestedingenzijde),
(2) beloning van werknemers (aan de middelenzijde),(3) ontvangen inkomen uit vermogen, met uitzondering van inkomen
in verband met de bedrijfsuitoefening (aan de middelenzijde);
c) in geval van overheid:
(1) betaald inkomen uit vermogen, met uitzondering van inkomen in
verband met marktactiviteiten (aan de bestedingenzijde);
(2) belastingen op produktie en invoer minus subsidies (aan de
middelenzijde),
(3) ontvangen inkomen uit vermogen met uitzondering van inkomen
in verband met marktactiviteiten (aan de middelenzijde).
Secundaire inkomensverdelingsrekening (II.2)
8.30. De secundaire inkomensverdelingsrekening laat zien hoe het saldo van het
primaire inkomen van een institutionele sector wordt herverdeeld door
belastingen op inkomen, vermogen, enz., sociale premies en uitkeringen
(exclusief sociale overdrachten in natura) en overige inkomensover-
drachten.
8.31. Het saldo van deze rekening is het beschikbaar inkomen, dat de lopende
transacties weergeeft; kapitaaloverdrachten, reële waarderingsverschillen
en de gevolgen van gebeurtenissen als natuurrampen zijn niet inbegrepen.
8.32. De sociale premies worden geregistreerd (
1) als bestedingen in de
secundaire inkomensverdelingsrekening van de huishoudens en als
middelen in de secundaire inkomensverdelingsrekening van de instituti-
onele sectoren die verantwoordelijk zijn voor het beheer van de sociale
verzekering. Indien deze premies door de werkgevers voor hun werk-
nemers worden betaald, worden zij als bestedingen in de
inkomensvormingsrekening van de werkgever opgenomen onder de
rubriek beloning van werknemers, aangezien zij deel uitmaken van de
loonkosten; zij worden daarnaast ook geregistreerd als middelen in de
rekening voor bestemming van primaire inkomens van de huishoudens1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 213
(1) De sociale premies aan de bestedingenzijde van de secundaire inkomensverdelings-
rekening van de huishoudens omvatten niet de beloning voor de dienstverlening door depensioenfondsen en andere verzekeringsmaatschappijen waarvan de middelen geheel of
gedeeltelijk uit werkelijke sociale premies bestaan.
▼B
onder de rubriek beloning van werknemers, aangezien het baten voor
huishoudens betreft.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 214
Tabel 8.5 — Rekeningen II.1.2.1: Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening en II.1.2.2: Rekening voor bestemming van overige primaire inkomens
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-
densS.14
Huis-
hou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
II.1.2.1.
Rekening voor
inkomen uit
bedrijfsuitoe-
feningB.2g Exploitatie-
overschot
(bruto) 276 55 46 92 8 429 429II.1.2.1.
Rekening
voor inkomen
uit bedrijfsuit-
oefeningB.3g Gemengd
inkomen
(bruto) 442 442 442
B.2n Exploitatie-
overschot
(netto) 139 45 16 60 5 217 217
B.3n Gemengd
inkomen
(netto) 432 432 432
244 27 217 2 7 9 102 97 D.4 Inkomen uit
vermogen 78 160 4 5 0 247 21 268
160 13 147 2 0 2 77 66 D.41 Rente 25 125 0 0 0 150 16 166
0 0 P.119 Correctie voor
IGDFI − 48 0 0
D.42 Winstuitke-
ringen 3 25 4 5 0 37 5 42
D.421 Dividenden 3 25 4 5 0 37 5 42▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 215
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
D.422 Inkomen
onttrokken
aan quasi-
vennoot-
schappen 0 0 0 0 0 0 0 0
14 14 D.43 Ingehouden
winsten op
directe
buitenlandse
investeringen 4 7 0 11 11
25 25 25 D.44 Inkomen uit
vermogen
toegerekend
aan polishou-
ders 5 0 0 0 5 5
45 45 0 7 7 0 31 D.45 Inkomen uit
grond en
minerale
reserves 41 3 0 44 44
901 901 6 532 41 65 257 B.4g Inkomen uit
bedrijfsuitoe-
fening (bruto)
679 679 3 490 11 55 120 B.4n Inkomen uit
bedrijfsuitoe-
fening (netto)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 216
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
II.1.2.2.
Rekening voor
bestemming
van overige
primaire inko-
mensB.4g Inkomen uit
bedrijfsuitoe-
fening (bruto) 257 65 41 532 6 901 901II.1.2.2.
Rekening
voor bestem-
ming van
overige
primaire inko-
mensB.4n Inkomen uit
bedrijfsuitoe-
fening (netto) 120 55 11 490 3 679 679
6 6 D.1 Beloning van
werknemers 766 766 2 768
6 6 D.11 Lonen 573 573 2 575
D.12 Sociale
premies t.l.v.
werkgevers 193 193 0 193
D.121 Werkelijke
sociale
premies t.l.v.
werkgevers 174 174 0 174
D.122 Toegerekende
sociale
premies t.l.v.
werkgevers 19 19 0 19
0 0 D.2 Belastingen
op produktie
en invoer 235 235 0 235▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 217
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
0 0 D.21 Produktge-
bonden belas-
tingen 141 141 0 141
0 0 D.211 Belasting over
de toege-
voegde
waarde
(BTW) 121 121 0 121
0 0 D.212 Belastingen
op invoer
(exclusief
BTW) 17 17 0 17
0 0 D.2121 Invoerrechten 17 17 0 17
0 0 D.2122 Overige
belastingen op
invoer 0 0 0 0
0 0 D.214 Overige
produktge-
bonden belas-
tingen 3 3 0 3
0 0 D.29 Niet-produk-
gebonden
belastingen op
produktie 94 94 0 94
0 0 D.3 Subsidies − 44 − 44 0 − 44▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 218
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
0 0 D.31 Produktge-
bonden subsi-
dies − 8 − 8 0 − 8
0 0 D.311 Subsidies op
invoer 0 0 0 0
0 0 D.319 Overige
produktge-
bonden subsi-
dies − 8 − 8 0 − 8
0 0 D.39 Niet-produkt-
gebonden
subsidies − 36 − 36 0 − 36
202 39 163 5 37 37 36 48 D.4 Inkomen uit
vermogen 26 129 5 160 18 178
62 3 59 5 17 37 D.41 Rente 12 33 5 50 6 56
120 36 84 36 48 D.42 Winstuitke-
ringen 14 52 0 66 12 78
60 0 60 36 24 D.421 Dividenden 1 8 0 9 9 1860 36 24 0 24 D.422 Inkomen
onttrokken
aan quasi-
vennoot-
schappen 13 44 0 57 3 60▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 219
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dienst-
enreke-
ningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
0 0 0 0 D.43 Ingehouden
winsten op
directe
buitenlandse
investeringen 3 0 3 3
D.44 Inkomen uit
vermogen
toegerekend
aan polishou-
ders 20 0 20 20
20 20 0 20 D.45 Inkomen uit
grond en
minerale
reserves 21 0 21 21
1 855 1 855 6 1 390 221 29 209 B.5g/B.5 * g Saldo
primaire inko-
mens (bruto)/
nationaal
inkomen
(bruto)
1 633 1 633 3 1 348 191 19 72 B.5n/B.5 * n Saldo
primaire
inkomens
(netto)/natio-
naal inkomen
(netto)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 220
Tabel 8.6 — Rekening II.2: Secundaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
B.5g/B.5 * g Saldo primaire
inkomens
(bruto)/Nationaal
inkomen (bruto) 209 29 221 1 390 6 1 855 1 855
B.5n/B.5 * n Saldo primaire
inkomens (netto)/
Nationaal
inkomen (netto) 72 19 191 1 348 3 1 633 1 633
213 1 212 178 10 24 D.5 Belastingen op
inkomen,
vermogen, enz. 213 213 213
204 1 203 176 7 20 D.51 Belastingen op
inkomen 204 204 204
9 9 2 3 4 D.59 Belastingen op
vermogen, enz. 9 9 9
322 322 322 D.61 Sociale premies 14 39 268 1 322 322303 303 303 D.611 Werkelijke
sociale premies 2 38 263 303 303
174 174 174 D.6111 Werkelijke
sociale premies
t.l.v. werkgevers 1 18 155 174 174▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 221
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
160 160 160 D.61111 Verplichte
werkelijke
sociale premies
t.l.v. werkgevers 1 15 144 160 160
14 14 14 D.61112 Vrijwillige
werkelijke
sociale premies
t.l.v. werkgevers 3 11 14 14
97 97 97 D.6112 Sociale premies
t.l.v. werknemers 1 20 76 97 97
85 85 85 D.61121 Vrijwillige
sociale premies
t.l.v. werknemers 1 15 69 85 85
12 12 12 D.61122 Vrijwillige
sociale premies
t.l.v. werknemers 5 7 12 12
32 32 32 D.6113 Sociale premies
t.l.v. zelfstan-
digen en niet-
werkenden 32 32 32
22 22 22 D.61131 Verplichte
sociale premies
t.l.v. zelfstan-
digen en niet-
werkenden 22 22 22▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 222
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
10 10 10 D.61132 Vrijwillige
sociale premies
t.l.v. zelfstan-
digen en niet-
werkenden 10 10 10
19 19 19 D.612 Toegerekende
sociale premies 12 1 5 1 19 19
332 332 1 289 29 13 D.62 Sociale uitke-
ringen (exclusief
sociale over-
drachten in
natura) 332 332 332
232 232 232 D.621 Wettelijke uitke-
ringen sociale
verzekering in
geld 232 232 232
29 29 28 1 D.622 Particuliere
uitkeringen
sociale verzeke-
ring met
fondsvorming 29 29 29
19 19 1 5 1 12 D.623 Uitkeringen
sociale verzeke-
ring rechtstreeks
door werkgevers 19 19 19▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 223
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
52 52 52 D.624 Uitkeringen
sociale voorzie-
ning in geld 52 52 52
278 9 269 2 71 139 46 11 D.7 Overige inko-
mensover-
drachten 10 49 108 36 36 239 39 278
45 2 43 31 4 8 D.71 Schadeverzeke-
ringspremies
(netto) 45 45 45
45 45 45 D.72 Schadeverzeke-
ringsuitkeringen 6 1 35 42 3 45
96 96 96 D.73 Inkomensover-
drachten binnen
de overheid 96 96 96
32 1 31 31 D.74 Inkomensover-
drachten i.v.m.
internationale
samenwerking 1 1 31 32
56 2 54 2 40 8 1 3 D.75 Overige inko-
mensover-
drachten n.e.g. 4 4 10 1 36 55 1 56
1 826 1 826 40 1 187 382 32 185 B.6g Beschikbaar
inkomen (bruto)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 224
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
1 604 1 604 37 1 145 352 22 48 B.6n Beschikbaar
inkomen (netto)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 225
Tabel 8.7. — Rekening II.3: tertiaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
B.6g Beschikbaar
inkomen (bruto) 185 32 382 1 187 40 1 826 1 826
B.6n Beschikbaar
inkomen (netto) 48 22 352 1 145 37 1 604 1 604
219 219 13 206 D.63 Sociale over-
drachten in
natura 219 219 219
162 162 0 162 D.631 Sociale uitke-
ringen in natura 162 162 162
78 78 78 D.6311 Wettelijke uitke-
ringen sociale
verzekering in
natura, vergoe-
dingen 78 78 78
65 65 65 D.6312 Wettelijke uitke-
ringen sociale
verzekering in
natura, overige 65 65 65
19 19 0 19 D.6313 Uitkeringen
sociale voorzie-
ning in natura 19 19 19▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 226
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
57 57 13 44 D.632 Sociale over-
drachten vanindividuele niet-
marktgoederen
en -diensten 57 57 57
1 826 1 826 27 1 406 176 32 185 B.7g Alternatief
beschikbaar
inkomen (bruto)
1 604 1 604 24 1 364 146 22 48 B.7n Alternatief
beschikbaar
inkomen (netto)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 227
▼B
Tertiaire inkomensverdelingsrekening (II.3)
8.33. De tertiaire inkomensverdelingsrekening geeft een breder beeld van het
inkomen van de huishoudens, omdat hierin de stromen zijn opgenomen
die overeenkomen met de besteding van individuele goederen en diensten
die de huishoudens gratis ontvangen, d.w.z. sociale uitkeringen in natura
en overdrachten van individuele niet-marktprodukten; beide stromen
vallen onder het begrip sociale overdrachten in natura. De tertiaire
inkomensverdelingsrekening vergemakkelijkt vergelijkingen in de tijd
indien er sprake is van verschillen of wijzigingen in de economische en
sociale omstandigheden. Tevens vormt zij een aanvulling op de analyse
van de rol van de overheid bij de inkomensverdeling.
8.34. Sociale overdrachten in natura worden geregistreerd aan de middelenzijde
van de tertiaire inkomensverdelingsrekening van de huishoudens en aan
de bestedingenzijde bij de overheid en de IZW's ten behoeve van
huishoudens.
8.35. Het saldo van de tertiaire inkomensverdelingsrekening is het alternatief
beschikbaar inkomen.
Inkomensbestedingsrekening (II.4).
8.36. Voor institutionele sectoren waar consumptie plaatsvindt, laat de
inkomensbestedingsrekening zien hoe het beschikbaar inkomen (of het
alternatief beschikbaar inkomen) wordt verdeeld in consumptieve
bestedingen (of werkelijke consumptie) en besparingen.
8.37. In het systeem is alleen bij de overheid, de IZW's ten behoeve van
huishoudens en de huishoudens sprake van consumptie. De inkomens-
bestedingsrekening voor huishoudens en pensioenfondsen bevat verder
een correctiepost (D8 — Correctie voor mutaties in voorzieningen
pensioenverzekering) die betrekking heeft op de wijze van registratie van
transacties tussen huishoudens en pensioenfondsen (1).
Rekening voor de besteding van het beschikbaar inkomen (II.4.1)
8.38. De rekening voor de besteding van het beschikbaar inkomen omvat het
begrip consumptieve bestedingen door de betrokken sectoren: huis-
houdens, overheid en IZW's ten behoeve van huishoudens.
8.39. Het saldo van de rekening voor de besteding van het beschikbaar inkomen
wordt gevormd door de besparingen.
Rekening voor de besteding van het alternatief beschikbaar inkomen (II.4.2)
8.40. In de rekening voor de besteding van het alternatief beschikbaar inkomen
is het begrip werkelijke consumptie opgenomen, dat overeenkomt met de
waarde van de goederen en diensten die werkelijk voor consumptie ter
beschikking staan van huishoudens, ook al wordt de aankoop ervan
betaald door de overheid of IZW's ten behoeve van huishoudens.
De werkelijke consumptie van de overheid betreft dan ook uitsluitend
collectieve consumptie. Aangezien de consumptieve bestedingen van
IZW's ten behoeve van huishoudens als zuiver individueel worden
beschouwd, is hun werkelijke consumptie gelijk aan nul.
8.41. Voor de totale economie zijn de consumptieve bestedingen en de
werkelijke consumptie in waarde gelijk; de verdeling over de instituti-
onele sectoren is echter verschillend. Hetzelfde geldt voor het beschikbaar
inkomen en het alternatief beschikbaar inkomen.
8.42. Besparingen vormen het saldo van beide inkomensbestedingsrekeningen.
De waarde ervan is voor alle sectoren identiek, ongeacht of deze wordt
verkregen door van het beschikbaar inkomen de consumptieve beste-
dingen af te trekken, dan wel door van het alternatief beschikbaar
inkomen de werkelijke consumptie af te trekken.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 228
(1) Zie hoofdstuk 4 „Verdelingstransacties”.
Tabel 8.8 — Rekening II.4.1: Rekening voor besteding van het beschikbaar inkomen
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
B.6g Beschikbaar
inkomen (bruto) 185 32 382 1 187 40 1 826 1 826
B.6n Beschikbaar
inkomen (netto) 48 22 352 1 145 37 1 604 1 604
1 371 1 371 13 996 362 P.3 Consumptieve
bestedingen 1 371 1 371
1 215 1 215 13 996 206 P.31 Individuele
consumptieve
bestedingen 1 215 1 215
156 156 156 P.32 Collectieve
consumptieve
bestedingen 156 156
11 0 11 0 0 11 0 D.8 Correctie voor
mutaties in voor-
zieningen pensi-
oenverzekering 11 11 0 11
455 455 27 202 20 21 185 B.8g Besparingen
(bruto)
233 233 24 160 − 10 11 48 B.8n Besparingen
(netto)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 229
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
− 41 − 41 B.12 Saldo lopende
transacties vanhet buitenland▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 230
▼B
8.43. Besparingen zijn de (positieve of negatieve) bedragen die resulteren uit
lopende transacties en die de verbinding vormen met de accumulatie. Bij
positieve besparingen wordt het niet-bestede inkomen gebruikt voor de
aankoop van activa of voor de afbetaling van schulden. Indien de
besparingen negatief zijn, worden bepaalde activa geliquideerd of nemen
bepaalde schulden toe.
ACCUMULATIEREKENINGEN (III) (1)
8.44. Accumulatierekeningen zijn stroomrekeningen. Zij registreren de
oorzaken van mutaties in de activa en passiva van eenheden, alsmede
de veranderingen in hun vermogenssaldo.
8.45. Mutaties in activa worden aan de linkerzijde van de rekeningen
geregistreerd (positief en negatief), mutaties in passiva en het vermo-
genssaldo aan de rechterzijde (positief en negatief).
Kapitaalrekening (III.1)
8.46. De kapitaalrekening registreert het saldo van aan- en verkopen van niet-
financiële activa door ingezeten eenheden en meet de mutatie in het
vermogenssaldo als gevolg van besparingen (eindsaldo van de lopende
rekening) en kapitaaloverdrachten.
8.47. Met behulp van de kapitaalrekening kan worden bepaald in welke mate
het saldo aan- en verkopen van niet-financiële activa is gefinancierd met
besparingen en kapitaaloverdrachten. Een vorderingenoverschot, het saldo
van de kapitaalrekening, komt overeen met het bedrag waarover een
eenheid of sector kan beschikken voor de al dan niet rechtstreekse
financiering van andere eenheden of sectoren; een vorderingentekort komt
overeen met het bedrag dat een eenheid of sector van andere eenheden of
sectoren moet lenen.
Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo als gevolg van besparingen en
kapitaaloverdrachten (III.1.1)
8.48. Met behulp van deze rekening kan de mutatie in het vermogenssaldo
a.g.v. besparingen en kapitaaloverdrachten worden vastgesteld; dit saldo
komt overeen met de nettobesparingen plus het saldo van de ontvangen en
de betaalde kapitaaloverdrachten.
Kapitaalvormingsrekening (III.1.2)
8.49. Deze rekening registreert het saldo van aan- en verkopen van niet-
financiële activa teneinde van het begrip mutaties in het vermogenssaldo
a.g.v. besparingen en kapitaaloverdrachten tot het vorderingenoverschot
of -tekort te komen.
Financiële rekening (III.2)
8.50. In de financiële rekening worden per soort financieel instrument de
mutaties in de vorderingen en schulden geregistreerd die te zamen de
bestanddelen vormen van het vorderingenoverschot of -tekort.
8.51. De in de financiële rekening gehanteerde indeling van activa en passiva is
gelijk aan die in de balansen.
Rekening voor overige mutaties in activa (III.3)
8.52. De rekening voor overige mutaties in activa registreert mutaties in de
activa en passiva van eenheden, die niet in verband staan met besparingen
of vrijwillige vermogensoverdrachten; deze worden immers geregistreerd
in de kapitaalrekening en in de financiële rekening. De rekening bestaat
uit twee delen: de rekening voor overige volumemutaties in activa (III.3.1)
en de rekening voor nominale waarderingsverschillen (III.3.2).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 231
(1) Zie hoofdstukken 5 „Financiële transacties” en 6 „Overige transacties en overige
mutaties in activa”.
Tabel 8.9 — Rekening II.4.2: Rekening voor besteding van het alternatief beschikbaar inkomen
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
B.7g Alternatief
beschikbaar
inkomen (bruto) 185 32 176 1 406 27 1 826 1 826
B.7n Alternatief
beschikbaar
inkomen (netto) 48 22 146 1 364 24 1 604 1 604
1 371 1 371 1 215 156 P.4 Werkelijke
consumptie 1 371 1 371
1 215 1 215 1 215 P.41 Werkelijke indi-
viduele
consumptie 1 215 1 215
156 156 156 P.42 Werkelijke
collectieve
consumptie 156 156
11 0 11 0 0 11 0 D.8 Correctie voor
mutaties in voor-
zieningen pensi-
oenverzekering 11 11 0 11
455 455 27 202 20 21 185 B.8g Besparingen
(bruto)
233 233 24 160 − 10 11 48 B.8n Besparingen
(netto)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 232
Bestedingen Middelen
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
− 41 − 41 B.12 Saldo lopende
transacties vanhet buitenland▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 233
Tabel 8.10 — Rekening III.1.1: Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. besparingen en kapitaaloverdrachten
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
B.8n Besparingen
(netto) 48 11 − 10 160 24 233 233
B.12 Saldo lopende
transacties van
het buitenland −4 1 −4 1
D.9 Kapitaalover-
drachten,
ontvangen 33 6 23 62 4 66
D.91 Vermogenshef-
fingen 2 2 2
D.92 Investeringsbij-
dragen 23 23 4 27
D.99 Overige kapitaal-
overdrachten 10 4 23 37 37
D.9 Kapitaalover-
drachten, betaald
(−) − 16 − 7 − 34 − 5 − 3 − 65 − 1 − 66
D.91 Vermogenshef-
fingen (−) − 2 − 2 − 2
D.92 Investeringsbij-
dragen (−) − 27 − 27 − 27▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 234
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
D.99 Overige kapitaal-
overdrachten (−) − 16 − 7 − 7 − 3 − 3 − 36 − 1 − 37
192 − 38 230 21 178 − 38 4 65 B.10.1 Mutaties in het
vermogenssaldo
a.g.v. bespa-
ringen en
kapitaalover-
drachten▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 235
Tabel 8.11 — Rekening III.1.2: Kapitaalvormingsrekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
B.10.1 Mutaties in het
vermogenssaldo
a.g.v. bespa-
ringen en
kapitaalover-
drachten 65 4 − 38 178 21 230 − 38 192
376 376 19 61 37 9 250 P.51 Investeringen in
vaste activa
(bruto) 376 376
303 303 14 49 23 8 209 P.511 Saldo aan- en
verkopen van
materiële vaste
activa 303 303
305 305 13 50 24 7 211 P.5111 Aankopen van
nieuwe materiële
vaste activa 305 305
11 11 1 4 1 1 4 P.5112 Aankopen van
gebruikte mate-
riële vaste activa 11 11
− 13 − 13 − 5 − 2 − 6 P.5113 Verkopen van
gebruikte mate-
riële vaste activa − 13 − 13▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 236
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
51 51 5 12 12 1 21 P.512 Saldo aan- en
verkopen van
immateriële
vaste activa 51 51
53 53 10 9 12 1 21 P.5121 Aankopen van
nieuwe immate-
riële vaste activa 53 53
6 6 3 2 1 P.5122 Aankopen van
gebruikte imma-
teriële vaste
activa 66
− 8 − 8 − 5 − 2 − 1 P.5123 Verkopen van
gebruikte imma-
teriële vaste
activa −8 −8
22 22 2 20 P.513 Toevoegingen
aan de waarde
van niet-gepro-
duceerde niet-
financiële activa 22 22
5 5 2 3 P.5131 Belangrijke
verbeteringen
aan niet-gepro-
duceerde niet-
financiële activa 5 5▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 237
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
17 17 17 P.5132 Overdrachts-
kosten op
transacties in
niet-geprodu-
ceerde niet-
financiële activa 17 17
− 222 − 222 − 3 − 42 − 30 − 10 − 137 K.1 Verbruik van
vaste activa
28 28 2 26 P.52 Veranderingen in
voorraden 28 28
10 10 5 3 2 P.53 Saldo aan- en
verkopen van
kostbaarheden 10 10
1 4 2 − 7 K.2 Saldo aan- en
verkopen van
niet-geprodu-
ceerde niet-
financiële activa
1 3 2 − 6 K.21 Saldo aan- en
verkopen van
grond en overige
materiële niet-
geproduceerde
activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 238
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
1 − 1 K.22 Saldo aan- en
verkopen vanimmateriële niet-
geproduceerde
activa
−3 8 3 8 4 1 4 8 −5 0 5 −6 9 B . 9 Vorderingeno-
verschot (+) c.q.
-tekort (−)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 239
Tabel 8.12 — Rekening III.2: Financiële rekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
B.9 Vorderingeno-
verschot (+) c.q.
-tekort (−) − 69 5 − 50 148 4 38 − 38 0
691 50 641 32 181 120 237 71 F Verandering van
vorderingen
(netto)
F Verandering van
schulden (netto) 140 232 170 33 28 603 88 691
1 − 1 − 1 F.1 Monetair goud
en bijzondere
trekkingsrechten
(SDR's)
130 11 119 12 68 7 15 17 F.2 Chartaal geld en
deposito's 130 2 132 − 2 130
37 3 34 2 10 2 15 5 F.21 Chartaal geld 35 35 2 37
64 2 62 7 41 4 10 F.22 Girale deposito's 63 2 65 − 1 64
29 6 23 3 17 1 2 F.29 Overige depo-
sito's en
spaartegoeden 32 32 − 3 29
143 5 138 12 29 26 53 18 F.3 Effecten m.u.v.
aandelen 6 53 64 123 20 143▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 240
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
254 10 244 5 45 167 27 F.4 Leningen 71 94 28 24 217 37 254
86 3 83 3 1 63 16 F.41 Kortlopende
leningen 16 32 11 17 76 10 86
168 7 161 2 44 104 11 F.42 Langlopende
leningen 55 62 17 7 141 27 168
46 2 44 3 36 3 2 F.5 Aandelen en
overige deelne-
mingen 26 13 4 43 3 46
36 36 36 F.6 Verzekerings-
technische voor-
zieningen 36 36 36
33 33 33 F.61 Voorzieningen
pensioen- en
levensverzeke-
ring 33 33 33
22 22 22 F.611 Voorzieningen
levensverzeke-
ring 22 22 22
11 11 11 F.612 Voorzieningen
pensioenverzeke-
ring 11 11 11▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 241
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
3 3 3 F.62 Vooruitbetaalde
premies en voor-zieningen voor
openstaande
aanspraken 3 3 3
82 21 61 8 40 6 7 F.7 Handelskredieten
en transitorische
posten 37 10 5 52 30 82
36 18 18 11 1 6 F.71 Handelskredieten 8 6 4 18 18 3646 3 43 8 29 5 1 F.79 Transitorische
posten 29 4 1 34 12 46▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 242
▼B
Rekening voor overige volumenmutaties in activa (III.3.1)
8.53. De mutaties die worden geregistreerd in de rekening voor overige
volumemutaties in activa, beïnvloeden het vermogenssaldo van de balans
van de betrokken eenheden, sectoren en subsectoren. De „mutaties in het
vermogenssaldo a.g.v. overige volumemutaties in activa” vormen het
saldo van deze rekening.
Rekening voor nominale waarderingsverschillen (III.3.2)
8.54. In de rekening voor nominale waarderingsverschillen worden de
veranderingen in de waarde van activa en passiva geregistreerd die zijn
toe te schrijven aan veranderingen in de prijzen.
Voor een bepaald activum of passivum wordt zo'n verandering gemeten
als:
a) het verschil tussen de waarde aan het einde en die aan het begin van de
verslagperiode of bij de eerste registratie in de balans,
b) of het verschil tussen de waarde op het moment van verdwijning uit de
balans en de waarde aan het begin van de verslagperiode of bij de
eerste registratie in de balans.
Dit verschil wordt „nominaal waarderingsverschil” genoemd.Een positief nominaal waarderingsverschil betreft een waardestijging van
een activum of een waardedaling van een (financieel) passivum.
Een negatief nominaal waarderingsverschil betreft een waardedaling van
een activum of een waardestijging van een (financieel) passivum.
8.55. De stromen in de rekening voor nominale waarderingsverschillen
beïnvloeden het vermogenssaldo van de balans van de betrokken
eenheden. Deze „mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. nominale
waarderingsverschillen” vormen het saldo van de rekening voor nominale
waarderingsverschillen. Het wordt geregistreerd aan de passiefzijde.
8.56. De rekening voor nominale waarderingsverschillen is onderverdeeld in
twee subrekeningen: de rekening voor neutrale waarderingsverschillen
(III.3.2.1) en de rekening voor reële waarderingsverschillen (III.3.2.2.)
Rekening voor neutrale waarderingsverschillen (III.3.2.1)
8.57. De rekening voor neutrale waarderingsverschillen registreert verande-
ringen in de waarde van activa en passiva naar rato van de wijzigingen in
het algemene prijspeil. Dergelijke veranderingen komen overeen met de
herwaardering die nodig is om het algemene koopkrachtniveau van activa
en passiva te handhaven. Het algemene prijsindexcijfer dat voor deze
berekening moet worden toegepast, is het prijsindexcijfer voor de
nationale finale bestedingen met uitzondering van de veranderingen in
voorraden.
Rekening voor reële waarderingsverschillen (III.3.2.2)
8.58. De rekening voor reële waarderingsverschillen registreert het verschil
tussen de nominale en de neutrale waarderingsverschillen.
8.59. Als voor een bepaald activum het saldo van de nominale waarderings-
verschillen groter is dan dat van de neutrale waarderingsverschillen, is er
voor de betreffende eenheid sprake van een positief reël waarderings-
verschil op dit item. Hierin komt tot uiting dat de werkelijke prijs van het
activum gemiddeld sneller is gestegen dan het algemene prijspeil.
Omgekeerd betekent een daling van de relatieve prijs van een activum
een negatief reëel waarderingsverschil voor die eenheid.
Evenzo zorgt een stijging van de relatieve prijs van een passivum voor een
negatief reëel waarderingsverschil, terwijl een daling van de relatieve prijs
van een passivum een positief reëel waarderingsverschil tot gevolg heeft.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 243
Tabel 8.13 — Rekening III.3.1: Rekening voor overige volumemutaties in activa
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in activa
en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
10 10 − 2 12 AN Niet-financiële
activa
− 7 − 7 − 3 − 2 − 2 AN.1 Geproduceerde
activa
3 3 3 K.4 Economisch
ontstaan van
geproduceerde
activa
− 9 − 9 − 4 − 5 K.7 Verlies door
rampen
1 − 1 K.8 Niet-gecompen-
seerde confisca-
ties
1 1 1 K.9 Overige volume-
mutaties in niet-
financiële activa,
n.e.g.
− 2 − 2 − 3 − 2 3 K.12 Wijzigingen in
classificaties en
structuur
− 3 3 K.12.1 Wijzigingen in
sectorclassifi-
catie en structuur▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 244
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in activa
en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
− 2 − 2 − 2 K.12.2 Wijzigingen in
de classificatie
van activa en
passiva
− 2 − 2 − 2 K.12.21 Monetisatie/
demonetisatie
van goud
K.12.22 Overige wijzi-
gingen in de
classificatie van
activa en passiva
waarvan:
− 4 − 4 − 3 − 1 AN.11 Vaste activa
− 1 − 1 − 1 AN.12 Voorraden
− 2 − 2 − 2 AN.13 Kostbaarheden
17 17 3 14 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa
24 24 24 K.3 Economisch
ontstaan van
niet-geprodu-
ceerde activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 245
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in activa
en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
4 4 4 K.5 Natuurlijke
aanwas van niet
in cultuur
gebrachte biolo-
gische hulp-
bronnen
− 9 − 9 − 2 − 7 K.6 Economisch
verlies van niet-
geproduceerde
activa
− 8 − 8 − 2 − 6 K.61 Uitputting van
natuurlijke hulp-
bronnen
− 1 − 1 − 1 K.62 Overige econo-
misch verlies van
niet-geprodu-
ceerde activa
− 2 − 2 − 2 K.7 Verlies door
rampen
4 − 4 K.8 Niet-gecompen-
seerde confisca-
ties
K.9 Overige volume-
mutaties in niet-
financiële activa,
n.e.g.▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 246
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in activa
en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
− 1 1 K.12 Wijzigingen in
classificaties en
structuur
− 1 1 K.12.1 Wijzigingen in
sectorclassifi-
catie en structuur
K.12.2 Wijzigingen in
de classificatie
van activa en
passiva
K.12.22 Overige wijzi-
gingen in de
classificatie van
activa passiva
waarvan:
17 17 3 14 AN.21 Materiële niet-
geproduceerde
activa
AN.22 Immateriële niet-
geproduceerde
activa
5 5 2 1 2 AF Vorderingen/
schulden − 3 2 − 1 − 2▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 247
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in activa
en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
K.7 Verlies door
rampen
3 − 3 K.8 Niet-gecompen-
seerde confisca-
ties
3 3 2 1 K.10 Overige volume-
mutaties in
vorderingen en
schulden, n.e.g. − 4 2 − 2
2 2 − 2 2 2 K.12 Wijzigingen in
classificaties enstructuur 1 − 1
− 2 2 K.12.1 Wijzigingen in
sectorclassifi-
catie en structuur 1 − 1
2 2 2 K.12.2 Wijzigingen in
de classificatie
van active en
passiva
2 2 2 K.12.21 Monetisatie/
demonetisatie
van goud▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 248
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in activa
en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
K.12.22 Overige wijzi-
gingen in de
classificatie van
active en passiva
waarvan:
7 7 7 AF.1 Monetair goud
en bijzondere
trekkingsrechten
(SDR's)
AF.2 Chartaal geld en
deposito's
3 − 3 AF.3 Effecten m.u.v.
aandelen
− 4 − 4 − 4 AF.4 Leningen − 3 − 1 − 4
− 2 2 AF.5 Aandelen en
overige deelne-
mingen
2 2 2 AF.6 Verzekerings-
technische voor-
zieningen 2 2
AF.7 Handelskredieten
en transitorische
posten▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 249
Mutaties in activa Mutaties in passiva
TotaalOvereenkomstige
registraties in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in activa
en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogmerk
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkomstige
registraties in de
Totaal Goede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoede-
ren- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
land
B.10.2 Mutaties in het
vermogenssaldoa.g.v. overige
volumemutaties
in activa 17 − 4 2 2 17▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 250
Tabel 8.14 — Rekening III.3.2: Rekening voor nominale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-
densS.14
Huis-
hou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penOverige mutaties in activa en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
III.3.2
Rekening voor
nominale
waarderings-
verschillenK.11 Nominale
waarderings-
verschillenIII.3.2.
Rekening
voor nominale
waarderings-
verschillen280 280 8 80 44 4 144 AN Niet-finan-
ciële activa
126 126 5 35 20 2 63 AN.1 Geprodu-
ceerde activa
111 111 5 28 18 2 58 AN.11 Vaste activa
7 7 2 1 4 AN.12 Voorraden
8 8 5 1 1 AN.13 Kostbaar-
heden
154 154 3 45 23 2 81 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa
152 152 3 45 23 1 80 AN.21 Materiële
niet-geprodu-
ceerde activa
2 2 1 AN.22 Immateriële
niet-geprodu-
ceerde activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 251
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penOverige mutaties in activa en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
91 7 84 1 16 2 57 8 AF Vorderingen/
schulden 18 51 7 76 3 78
12 12 1 11 AF.1 Monetair
goud en
bijzondere
trekkings-
rechten
(SDR's)
AF.2 Chartaal geld
en deposito's
44 4 40 1 6 30 3 AF.3 Effecten
m.u.v.
aandelen 1 34 7 42 2 44
AF.4 Leningen
34 3 31 1 10 16 5 AF.5 Aandelen en
overige deel-
nemingen 16 17 34 34
AF.6 Verzekerings-
technische
voorzieningen
AF.7 Handelskre-
dieten en
transitorische
posten▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 252
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penOverige mutaties in activa en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
B.10.3 Mutaties in
het vermo-
genssaldo
a.g.v. nomi-
nale waarde-
ringsver-
schillen 134 10 38 96 10 288 4 292
III.3.2.1.
Rekening voor
neutrale waar-
deringsver-
schillenK.11.1 Neutrale
waarderings-
verschillenIII.3.2.1.
Rekening
voor neutrale
waarderings-
verschillen 198 198 6 56 32 3 101 AN Niet-finan-
ciële activa
121 121 5 34 20 2 60 AN.1 Geprodu-
ceerde activa
111 111 5 28 18 2 58 AN.11 Vaste activa
5 5 2 1 2 AN.12 Voorraden
5 5 4 1 1 AN.13 Kostbaar-
heden
78 78 2 22 12 1 41 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa
76 76 2 22 12 1 40 AN.21 Materiële
niet-geprodu-
ceerde activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 253
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penOverige mutaties in activa en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
1 1 1 AN.22 Immateriële
niet-geprodu-
ceer de activa
147 11 136 3 36 8 70 18 AF Vorderingen/
schulden 36 68 14 6 2 126 6 132
15 15 2 14 AF.1 Monetair
goud en
bijzondere
trekkings-
rechten
(SDR's)
32 2 30 2 17 3 8 AF.2 Chartaal geld
en deposito's 1 26 2 1 29 2 32
28 3 25 1 4 19 2 AF.3 Effecten
m.u.v.
aandelen 1 21 4 26 2 28
29 1 28 2 24 1 AF.4 Leningen 18 7 3 1 29 2928 2 26 8 13 4 AF.5 Aandelen en
overige deel-
nemingen 14 14 28 28
8 1 7 6 1 1 AF.6 Verzekerings-
technische
voorzieningen 7 7 1 8▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 254
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penOverige mutaties in activa en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
7 3 5 1 3 AF.7 Handelskre-
dieten en
transitorische
posten 3 2 1 6 1 7
B.10.31 Mutaties in
het vermo-
genssaldo
a.g.v. neutrale
waarderings-
verschillen 82 5 26 87 8 208 6 214
III.3.2.2.
Rekening voor
reële waarde-
ringsver-
schillenK.11.2 Reële waarde-
ringsver-
schillenIII.3.2.2.
Rekening
voor reële
waarderings-
verschillen 81 81 2 24 12 1 43 AN Niet-finan-
ciële activa
5 5 1 3 AN.1 Geprodu-
ceerde activa
AN.11 Vaste activa
3 3 3 AN.12 Voorraden
2 2 1 AN.13 Kostbaar-
heden
77 77 2 22 12 1 40 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 255
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penOverige mutaties in activa en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
76 76 2 22 12 1 40 AN.21 Materiële
niet-geprodu-
ceerde activa
1 1 AN.22 Immateriële
niet-geprodu-
ceerde activa
− 57 − 5 − 52 − 2 − 20 − 6 − 13 − 10 AF Vorderingen/
schulden − 18 − 17 − 7 − 6 − 2 − 50 − 3 − 54
− 3 − 3 − 3 AF.1 Monetair
goud en
bijzondere
trekkings-
rechten
(SDR's)
− 32 − 2 − 30 − 2 − 17 − 3 − 8 AF.2 Chartaal geld
en deposito's − 1 − 26 − 2 − 1 − 29 − 2 − 32
17 1 15 2 11 1 AF.3 Effecten
m.u.v.
aandelen 1 13 3 16 1 17
− 29 − 1 − 28 − 2 − 24 − 1 AF.4 Leningen − 18 − 7 − 3 − 1 − 29 − 29
6 5 2 3 1 AF.5 Aandelen en
overige deel-
nemingen 3 3 6 6▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 256
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penOverige mutaties in activa en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
− 8 − 1 − 7 − 6 − 1 − 1 AF.6 Verzekerings-
technische
voorzieningen − 7 − 7 − 1 − 8
− 7 − 3 − 5 − 1 − 3 AF.7 Handelskre-
dieten en
transitorische
posten − 3 − 2 − 1 − 6 − 1 − 7
B.10.32 Mutaties in
het vermo-
genssaldo
a.g.v. reële
waarderings-
verschillen 51 5 12 9 2 80 − 1 78▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 257
▼B
BALANSEN (IV) (1)
8.60. De balans geeft een beeld van de waarde van de activa, de passiva en het
vermogenssaldo van eenheden aan het begin en het eind van de
verslagperiode, alsmede van de mutaties daarin. Onderscheiden worden:
a) de beginbalans (IV.1);
b) de balansmutaties (IV.2);
c) de eindbalans (IV.3).
Beginbalans (IV.1)
8.61. De beginbalans registreert de waarde van de activa en passiva van
eenheden aan het begin van de verslagperiode.
Deze items worden geordend volgens de classificatie van activa en
passiva.
Zij worden gewaardeerd tegen de prijzen aan het begin van de
verslagperiode.
Het verschil tussen de activa en passiva — het saldo van deze rekening —
is het vermogenssaldo aan het begin van de verslagperiode.
Balansmutaties (IV.2)
8.62. De rekening voor balansmutaties registreert de veranderingen in de
waarde van de activa en passiva gedurende de verslagperiode, die worden
verkregen door aggregatie van de bedragen uit de onderscheiden
accumulatierekeningen: de rekening voor mutaties in het vermogenssaldo
a.g.v. besparingen en kapitaaloverdrachten, de rekening voor overige
volumemutaties in activa en de rekening voor nominale waarderings-
verschillen.
Eindbalans (IV.3)
8.63. De eindbalans registreert de waarde van activa en passiva van eenheden
aan het einde van de verslagperiode. De items worden op dezelfde wijze
geordend als in de beginbalans en gewaardeerd tegen de prijzen aan het
einde van de verslagperiode.
Het verschil tussen de activa en passiva is het vermogenssaldo aan het
eind van de verslagperiode.
8.64. De waarde van een activum of passivum in de eindbalans is gelijk aan de
som van de waarde in de beginbalans plus de bedragen die zijngeregistreerd in de rekening voor balansmutaties.
REKENINGEN VOOR TRANSACTIES VAN HET BUITENLAND (V)
8.65. In de rekeningen voor transacties van het buitenland worden transacties
tussen ingezeten en niet-ingezeten eenheden geregistreerd. Het buitenland
vormt als zodanig geen institutionele sector, maar speelt in de structuur
van het systeem een soortgelijke rol.
8.66. Het rekeningenstelsel van het buitenland volgt hetzelfde algemene patroon
als het rekeningenstelsel van de institutionele sectoren, namelijk:
a) lopende rekeningen;
b) accumulatierekeningen;
c) balansen.
8.67. De rekeningen worden opgesteld vanuit het oogpunt van het buitenland:
middelen voor het buitenland zijn bestedingen voor de totale economie en
omgekeerd. Evenzo is een vordering voor het buitenland een schuld voor
de totale economie en omgekeerd (m.u.v. monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's)).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 258
(1) Zie hoofdstuk 7 „Balansen”.
Tabel 8.15 — Rekening IV: Balansen
Activa Passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
hou-
densS.14
Huis-
hou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in
activa, standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-
densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-
densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
IV.1.
Beginbalans9 922 9 922 324 2 822 1 591 144 5 041 AN Niet-finan-
ciële activa
6 047 6 047 243 1 698 1 001 104 3 001 AN.1 Geprodu-
ceerde activa
5 544 5 544 231 1 423 913 99 2 878 AN.11 Vaste activa
231 231 2 97 47 85 AN.12 Voorraden
272 272 10 178 41 5 38 AN.13 Kostbaar-
heden
3 875 3 875 81 1 124 590 40 2 040 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa
3 809 3 809 81 1 124 578 37 1 989 AN.21 Materiële
niet-geprodu-
ceerde activa
66 66 12 3 51 AN.22 Immateriële
niet-geprodu-
ceerde activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 259
Activa Passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in
activa, standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
7 365 573 6 792 172 1 819 396 3 508 897 AF Vorderingen/
schulden 1 817 3 384 687 289 121 6 298 297 6 595IV.1.
Beginbalans
770 770 80 690 AF.1 Monetair
goud en
bijzondere
trekkings-
rechten
(SDR's)
1 587 105 1 482 110 840 150 382 AF.2 Chartaal geld
en deposito's 40 1 281 102 10 38 1 471 116 1 587
1 388 125 1 263 25 198 950 90 AF.3 Effecten
m.u.v.
aandelen 44 1 053 212 2 1 311 77 1 388
1 454 70 1 384 8 24 115 1 187 50 AF.4 Leningen 897 328 169 43 1 437 17 1 454
1 409 113 1 296 22 411 12 651 200 AF.5 Aandelen en
overige deel-
nemingen 687 715 4 1 406 3 1 409
396 26 370 4 291 20 30 25 AF.6 Verzekerings-
technische
voorzieningen 12 335 19 5 371 25 396
361 134 227 3 55 19 150 AF.7 Handelskre-
dieten en
transitorische
posten 137 22 108 35 302 59 361▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 260
Activa Passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in
activa, standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
B.90 Vermogens-
saldo 4 121 268 1 300 4 352 375 10 416 276 10 692
IV.2.
Balansmuta-
ties482 482 25 110 56 1 290 AN Niet-finan-
ciële activa
289 289 21 61 25 − 1 182 AN.1 Geprodu-
ceerde activa
239 239 21 47 20 1 150 AN.11 Vaste activa
34 34 4 1 29 AN.12 Voorraden16 16 10 4 − 2 3 AN.13 Kostbaar-
heden
193 193 4 49 30 2 108 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa
191 191 4 48 30 1 108 AN.21 Materiële
niet-geprodu-
ceerde activa
2 2 1 AN.22 Immateriële
niet-geprodu-
ceerde activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 261
Activa Passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in
activa, standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
787 57 730 33 199 123 294 81 AF Vorderingen/
schulden 155 285 176 33 28 677 91 767IV.2.
Balansmuta-
ties
19 1 18 1 17 AF.1 Monetair
goud en
bijzondere
trekkings-
rechten
(SDR's)
130 11 119 12 68 7 15 17 AF.2 Chartaal geld
en deposito's 130 2 132 − 2 130
187 9 178 13 35 29 80 21 AF.3 Effecten
m.u.v.
aandelen 7 87 71 165 22 187
250 10 240 5 45 163 27 AF.4 Leningen 68 93 28 24 213 37 250
80 5 75 1 13 34 19 9 AF.5 Aandelen en
overige deel-
nemingen 42 30 4 77 3 80
38 38 38 AF.6 Verzekerings-
technische
voorzieningen 38 38 38
82 21 61 8 40 6 7 AF.7 Handelskre-
dieten en
transitorische
posten 37 10 5 52 30 82▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 262
Activa Passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in
activa, standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
B.10 Mutaties in
het vermo-
genssaldo,
totaal a.g.v.: 216 10 2 276 31 535 − 34 501
B.10.1 besparingen
en kapitaal-
overdrachten 65 4 − 38 178 21 230 − 38 192
B.10.2 overige
volumemuta-
ties in activa 17 − 4 2 2 17 17
B.10.3 nominale
waarderings-
verschillen 134 10 38 96 10 288 4 292
B.10.31 neutrale waar-
deringsver-
schillen 82 5 26 87 8 208 6 214
B.10.32 reële waarde-
ringsver-
schillen 51 5 12 9 2 80 − 1 78
IV.3.
Eindbalans10 404 10 404 349 2 932 1 647 145 5 331 AN Niet-finan-
ciële activa
6 336 6 336 264 1 759 1 026 103 3 183 AN.1 Geprodu-
ceerde activa
5 783 5 783 252 1 470 933 100 3 028 AN.11 Vaste activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 263
Activa Passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in
activa, standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
265 265 2 101 48 114 AN.12 Voorraden
288 288 10 188 45 3 41 AN.13 Kostbaar-
heden
4 068 4 068 85 1 173 620 42 2 148 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa
4 000 4 000 85 1 172 608 38 2 097 AN.21 Materiële
niet-geprodu-
ceerde activa
68 68 1 12 3 51 AN.22 Immateriële
niet-geprodu-
ceerde activa
8 152 630 7 522 205 2 018 519 3 802 978 AF Vorderingen/
schulden 1 972 3 669 863 322 149 6 975 388 7 362IV.3.
Eindbalans
788 788 81 707 AF.1 Monetair
goud en
bijzondere
trekkings-
rechten
(SDR's)
1 717 116 1 601 122 908 157 15 399 AF.2 Chartaal geld
en deposito's 40 1 411 104 10 38 1 603 114 1 717
1 575 134 1 441 38 233 29 1 030 111 AF.3 Effecten
m.u.v.
aandelen 51 1 140 283 2 1 476 99 1 575▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 264
Activa Passiva
Rekeningen TotaalOvereenkom-
stige registraties
in deS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
hou-densS.14
Huis-
hou-densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penTransacties, overige mutaties in
activa, standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
ven-
noot-
schap-
penS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
hou-densS.15
Instel-
lingen
zonder
win-
stoog-
merk
t.b.v.
huis-
hou-densS.1
Totale
econo-
mieOvereenkom-
stige registraties
in de
Totaal Rekeningen Goede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landGoede-
ren- en
dien-
stenre-keningReke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
land
1 704 80 1 624 8 29 160 1 350 77 AF.4 Leningen 965 421 197 67 1 650 54 1 704
1 489 118 1 371 23 424 46 670 209 AF.5 Aandelen en
overige deel-
nemingen 729 745 4 4 1 483 6 1 489
434 26 408 4 329 20 30 25 AF.6 Verzekerings-
technische
voorzieningen 12 373 19 5 409 25 434
443 155 288 11 95 25 157 AF.7 Handelskre-
dieten en
transitorische
posten 174 32 113 35 354 89 443
B.90 Vermogens-
saldo 4 337 278 1 302 4 628 406 10 951 242 11 193▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 265
▼B
LOPENDE REKENINGEN
Rekening voor goederen- en dienstentransacties van het buitenland (V.I)
8.68. De invoer van goederen en diensten wordt aan de middelenzijde van de
rekening geregistreerd en de uitvoer aan de bestedingenzijde. Het verschil
tussen middelen en bestedingen is het saldo van de rekening en wordt
„saldo goederen- en dienstentransacties van het buitenland” genoemd. Bij
een positief saldo is er sprake van een overschot voor het buitenland en
van een tekort voor de totale economie. Het omgekeerde geldt in geval
van een negatief saldo.
8.69. Om de invoer op dezelfde wijze te meten als de output van ingezeten
eenheden, wordt de invoer gewaardeerd tegen een equivalent van de
basisprijs, namelijk exclusief het saldo van belastingen en subsidies op
invoer.
De invoer van goederen die in de rekening voor goederen- en diensten-
transacties van het buitenland wordt geregistreerd, wordt op fob-basis
gewaardeerd, d.w.z. aan de grens van het land van uitvoer. Ook de uitvoer
van goederen wordt fob gewaardeerd.
Indien de transport- en verzekeringsdiensten, die in de fob-prijs van
ingevoerde goederen zijn begrepen (d.w.z. voor het traject tussen de
fabriek en de grens van het land van uitvoer), door ingezeten eenheden
worden verleend, moeten deze tevens worden geregistreerd als uitvoer van
diensten door het land dat de goederen invoert. Wanneer omgekeerd de
transport- en verzekeringsdiensten, die in de fob-prijs van uitgevoerde
goederen zijn begrepen, door niet-ingezeten eenheden worden verleend,
moeten ze tevens worden geregistreerd als invoer van diensten door het
land dat de goederen uitvoert.
Rekening voor inkomenstransacties van het buitenland (V.II)
8.70. Doel van de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland is het
vaststellen van het saldo lopende transacties van het buitenland, dat in de
structuur van het systeem vergelijkbaar is met de besparingen van de
institutionele sectoren. Deze rekening is een ingekorte versie van het
rekeningenstelsel voor een institutionele sector, vanaf de rekening voor
bestemming van primaire inkomens tot en met de inkomensbestedings-
rekening.
8.71. Aan de middelenzijde staat op de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland het saldo goederen- en dienstentransacties van het
buitenland. Het registreert eveneens, aan de middelen- of de bestedin-
genzijde, alle verdelingstransacties waarbij het buitenland betrokken is,
met uitzondering van kapitaaloverdrachten.
REKENING VOOR ACCUMULATIETRANSACTIES VAN HET BUITEN-
LAND (V.III)
Rekening voor kapitaaltransacties van het buitenland (V.III.1)
8.72. De rekening voor kapitaaltransacties van het buitenland registreert het
saldo aan- en verkopen van niet-geproduceerde niet-financiële activa door
niet-ingezeten eenheden en de mutaties in het vermogenssaldo a.g.v.
besparingen en kapitaaloverdrachten.
8.73. Het saldo van de rekening voor kapitaaltransacties van het buitenland is
het vorderingenoverschot of -tekort van het buitenland. Het is gelijk, maar
met tegengesteld teken, aan het totale vorderingenoverschot of -tekort van
de institutionele sectoren.
Rekening voor financiële transacties van het buitenland (V.III.2)
8.74. De lay-out van de rekening voor financiële transacties van het buitenland
is identiek aan die van de financiële rekening van de institutionele
sectoren.
Rekening voor overige mutaties in activa van het buitenland (V.III.3)
8.75. Evenals voor de institutionele sectoren worden achtereenvolgens de
mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. de overige volumemutaties in deactiva en van nominale waarderingsverschillen bepaald, waarbij laatst-
genoemd saldo wordt gesplitst in een deel veroorzaakt door neutrale en
een deel veroorzaakt door reële waarderingsverschillen.
8.76. Het ontbreken van geproduceerde activa in de accumulatierekeningen en
balansen van het buitenland is het gevolg van de afspraak dat er een1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 266
▼B
fictieve institutionele eenheid wordt gecreëerd waarbij het buitenland
geacht wordt een vordering te hebben verworven. Hetzelfde geldt voor
activa in andere economieën die in handen zijn van ingezeten eenheden.
BALANSEN VAN HET BUITENLAND (V.IV)
8.77. De balansen van het buitenland bevatten vorderingen en schulden. Aan de
actiefzijde wordt het saldo van de aan- en verkopen van monetair goud en
bijzondere trekkingsrechten (SDR's) geregistreerd, die tussen niet-
ingezeten en ingezeten eenheden plaatsvinden.
Tabel 8.16 — Complete rekeningenreeks voor het buitenland (rekening voor transacties
van het buitenland)
V.I: Rekening voor goederen- en dienstentransacties van het buitenland
Bestedingen Middelen
P.6 Uitvoer van goederen en
diensten 536P.7 Invoer van goederen en dien-
sten 497
P.61 Uitvoer van goederen 462 P.71 Invoer van goederen 392
P.62 Uitvoer van diensten 74 P.72 Invoer van diensten 105
B.11 Saldo goederen- en diensten-
transacties van het
buitenland −3 9
V.II: Rekening voor inkomenstransacties van het buitenland
Bestedingen Middelen
D.1 Beloning van werknemers 6 B.11 Saldo goederen- en diensten-
transacties van het
buitenland −3 9
D.11 Lonen 6
D.1 Beloning van werknemers 2
D.2 Belastingen op produktie en
invoer 0D.11 Lonen 2
D.21 Produktgebonden belas-
tingen 0D.12 Sociale premies t.l.v. werk-
gevers 0
D.211 Belasting over de toege-
voegde waarde (BTW) 0D.121 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 0
D.212 Belastingen op invoer
(exclusief BTW) 0D.122 Toegerekende sociale
premies t.l.v. werkgevers 0
D.2121 Invoerrechten 0D.2122 Overige belastingen op
invoer 0D.2 Belastingen op produktie en
invoer 0
D.21 Produktgebonden belas-
tingen 0
D.214 Overige produktgebonden
belastingenD.211 Belasting over de toege-
voegde waarde (BTW) 0
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 0D.212 Belastingen op invoer
(exclusief BTW) 0
D.2121 Invoerrechten 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 267
▼B
Bestedingen Middelen
D.3 Subsidies 0 D.2122 Overige belastingen op
invoer 0
D.31 Produktgebonden subsidies 0
D.311 Subsidies op invoer 0 D.214 Overige produktgebonden
belastingen 0
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 0
D.319 Overige produktgebonden
subsidies 0
D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies 0D.3 Subsidies 0
D.31 Produktgebonden subsidies 0
D.4 Inkomen uit vermogen 66 D.311 Subsidies op invoer 0D.41 Rente 16
D.42 Winstuitkeringen 36 D.319 Overige produktgebonden
subsidies 0
D.421 Dividenden 0 D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies 0
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 36
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 14D.4 Inkomen uit vermogen 39
D.41 Rente 22
D.5 Belastingen op inkomen,
vermogen, enz. 1D.42 Winstuitkeringen 17
D.51 Belastingen op inkomen 1 D.421 Dividenden 14
D.59 Belastingen op vermogen,
enz. 0D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 3
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0
D.61 Sociale premies 0 D.44 Inkomen uit vermogen
toegerekend aan polishou-
ders 0
D.611 Werkelijke sociale premies 0
D.6111 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 0D.5 Belastingen op inkomen,
vermogen, enz. 0
D.61111 Verplichte werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 0D.51 Belastingen op inkomen 0
D.61112 Vrijwillige werkelijke
sociale premies t.l.v. werk-
gevers 0D.59 Belastingen op vermogen,
enz. 0
D.6112 Sociale premies t.l.v. werk-
nemers 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 268
▼B
Bestedingen Middelen
D.61121 Verplichte sociale premies
t.l.v. werknemers 0D.61 Sociale premies 0
D.61122 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. werknemers 0D.611 Werkelijke sociale premies 0
D.612 Toegerekende sociale
premies 0D.6111 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 0
D.61111 Verplichte werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 0
D.62 Sociale uitkeringen (exclu-
sief sociale overdrachten in
natura) 0D.61112 Vrijwillige werkelijke
sociale premies t.l.v. werk-
gevers 0
D.622 Particuliere uitkeringen
sociale verzekering met
fondsvorming 0D.6112 Sociale premies t.l.v. werk-
nemers 0
D.623 Uitkeringen sociale verzeke-
ring rechtstreeks door
werkgevers 0D.61121 Verplichte sociale premies
t.l.v. werknemers 0
D.7 Overige inkomensover-
drachten 9D.61122 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. werknemers 0
D.71 Schadeverzekeringspremies
(netto) 2D.612 Toegerekende sociale
premies 0
D.73 Inkomensoverdrachten
binnen de overheid 4
D.74 Inkomensoverdrachten i.v.m.
internationale samenwerking 1D.62 Sociale uitkeringen (exclu-
sief sociale overdrachten in
natura) 0
D.75 Overige inkomensover-
drachten n.e.g. 2D.621 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in geld 0
D.622 Particuliere uitkeringen
sociale verzekering met
fondsvorming 0
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 0D.624 Uitkeringen sociale voorzie-
ning in geld 0
D.7 Overige inkomensover-
drachten 39
D.72 Schadeverzekeringsuitke-
ringen 3
D.73 Inkomensoverdrachten
binnen de overheid 4
D.74 Inkomensoverdrachten i.v.m.
internationale samenwerking 31
D.75 Overige inkomensover-
drachten n.e.g. 11996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 269
▼B
Bestedingen Middelen
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 0
B.12 Saldo lopende transacties
van het buitenland −4 1
V.III: Rekening voor accumulatietransacties van het buitenland
V.III.1. Rekening voor kapitaal
V.III.1.1: Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v.
besparingen en kapitaaloverdrachten
Bestedingen Middelen
B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten −3 8B.12 Saldo lopende transacties van
het buitenland − 41
D.9 Kapitaaloverdrachten,
ontvangen 4
D.91 Vermogensheffingen 0D.92 Investeringsbijdragen 4D.99 Overige kapitaaloverdrachten 0
D.9 Kapitaaloverdrachten,
betaald (−) − 1
D.91 Vermogensheffingen (−) 0
D.92 Investeringsbijdragen (−) 0D.99 Overige kapitaaloverdrachten
(−) − 1
V.III.1.2: Kapitaalvormingsrekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.2 Saldo aan- en verkopen van
niet-geproduceerde niet-
financiële activa 0B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten −3 8
K.21 Saldo aan- en verkopen van
grond en overige materiële
niet-geproduceerde activa 0
K.22 Saldo aan- en verkopen van
immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) − 381996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 270
▼B
V.III.2: Financiële rekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
F Verandering van vorderingen
(netto) 50F Verandering van schulden
(netto) 88
F.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 1
F.2 Chartaal geld en deposito's 11 F.2 Chartaal geld en deposito's − 2
F.21 Chartaal geld 3 F.21 Chartaal geld 2
F.22 Girale deposito's 2 F.22 Girale deposito's − 1F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 6F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden − 3
F.3 Effecten m.u.v. aandelen 5 F.3 Effecten m.u.v. aandelen 20
F.4 Leningen 10 F.4 Leningen 37
F.41 Kortlopende leningen 3 F.41 Kortlopende leningen 10
F.42 Langlopende leningen 7 F.42 Langlopende leningen 27
F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 2F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 3
F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
F.61 Voorzieningen pensioen- en
levensverzekering 0F.61 Voorzieningen pensioen- en
levensverzekering 0
F.611 Voorzieningen levensverze-
kering 0F.612 Voorzieningen pensioenver-
zekering 0
F.62 Vooruitbetaalde premies en
voorzieningen voor open-
staande aanspraken 0
F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 30
F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 21F.71 Handelskredieten 18
F.71 Handelskredieten 18 F.79 Transitorische posten 12
F.79 Transitorische posten 3
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) − 381996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 271
▼B
V.III.3: Rekening voor overige mutaties in activa
V.III.3.1: Rekening voor overige volumemutaties in activa
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN Niet-financiële activa 0 AF Schulden 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 0 K.7 Verlies door rampen 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
waarvan:
AN.21Materiële niet-geproduceerde
activa0K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0waarvan:
AF.2Chartaal geld en deposito's 0
AF Vorderingen 0 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
K.7 Verlies door rampen 0 AF.4 Leningen 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. 0AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AF.1Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 0
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 272
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.2 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. overige
volumemutaties in activa 0
V.III.3.2: Rekening voor nominale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11 Nominale waarderingsver-
schillenK.11 Nominale waarderingsver-
schillen
AN.2 Niet-geproduceerde activa 0 AF Schulden 3
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 0AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 2
AF.4 Leningen 0
AF Vorderingen 7 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 0AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 4AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 3
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.3. Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. nominale
waarderingsverschillen 4
V.III.3.2.1: Rekening voor neutrale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillenK.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillen
AN.2 Niet-geproduceerde activa 0 AF Schulden 6
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 0AF.2 Chartaal geld en deposito's 21996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 273
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 2
AF.4 Leningen 0
AF Vorderingen 11 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 0AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 1
AF.2 Chartaal geld en deposito's 2 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 1
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 3AF.4 Leningen 1
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 2
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 1
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 3
B.10.31 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. neutrale
waarderingsverschillen 6
V.III.3.2.2: Rekening voor reële waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.2 Reële waarderingsverschillen K.11.2 Reële waarderingsverschillen
AN.2 Niet-geproduceerde activa 0 AF Schulden − 3
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 0AF.2 Chartaal geld en deposito's − 2
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1
AF.4 Leningen 0
AF Vorderingen − 5 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 0AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen − 1
AF.2 Chartaal geld en deposito's − 2 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten − 1
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1AF.4 Leningen − 1
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen − 11996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 274
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten − 3
B.10.32 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. reële
waarderingsverschillen −1
V.IV: Balansen van het buitenland
V.IV.1: Beginbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 0 AF Schulden 297
AN.2 Niet-geproduceerde activa 0 AF.2 Chartaal geld en deposito's 116
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 77
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0AF.4 Leningen 17
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 3
AF Vorderingen 573 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 25
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 0AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 59
AF.2 Chartaal geld en deposito's 105
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 125
AF.4 Leningen 70AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 113
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 26
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 134
B.90 Vermogenssaldo 276
V.IV.2: Balansmutaties
Activa Passiva
Totale mutatie in activa Totale mutatie in passiva
AN Niet-financiële activa 0 AF Schulden 91
AN.2 Niet-geproduceerde activa 0 AF.2 Chartaal geld en deposito's − 2
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 221996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 275
▼B
Activa Passiva
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0AF.4 Leningen 37
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 3
AF Vorderingen 57 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 1AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 30
AF.2 Chartaal geld en deposito's 11AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 9AF.4 Leningen 10
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 5
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 21
B.10 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v.: −3 4
B.10.1 Besparingen en kapitaalover-
drachten −3 8
B.10.2 Overige volumemutaties in
activa 0
B.10.3 Nominale waarderingsver-
schillen 4
B.10.31 Neutrale waarderingsver-
schillen 6
B.10.32 Reële waarderingsverschillen − 1
V.IV.3: Eindbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 0 AF Schulden 388
AN.2 Niet-geproduceerde activa 0 AF.2 Chartaal geld en deposito's 114
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 99
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0AF.4 Leningen 54
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 6
AF Vorderingen 630 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 25
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 0AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 891996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 276
▼B
Activa Passiva
AF.2 Chartaal geld en deposito's 116
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 134AF.4 Leningen 80
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 118
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 26
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 155
B.90 Vermogenssaldo 242
GOEDEREN- EN DIENSTENREKENING (0)
8.78. Het doel van de goederen- en dienstenrekening is, per produktgroep en
voor de totale economie, te laten zien op welke wijze de beschikbare
produkten worden gebruikt.
8.79. Deze rekening toont derhalve, per produktgroep en voor de totale
economie, de middelen (output en invoer) en de bestedingen van goederen
en diensten (intermediair verbruik, consumptie, bruto-investeringen in
vaste activa, veranderingen in voorraden, saldo aan- en verkopen van
kostbaarheden, uitvoer).
8.80. Aangezien de output wordt gewaardeerd tegen basisprijzen en de
bestedingen tegen aankoopprijzen, moet het saldo van produktgebonden
belastingen en subsidies aan de middelenzijde worden opgenomen.
8.81. Bestedingen worden geregistreerd aan de rechterzijde van de goederen- en
dienstenrekening en middelen aan de linkerzijde, d.w.z. tegengesteld aan
de registratie in de lopende rekeningen voor de institutionele sectoren:
produktstromen zijn immers de tegenhangers van geldstromen.
8.82. De goederen- en dienstenrekening is per definitie in evenwicht en kent
derhalve geen saldo.
Tabel 8.17 — Rekening 0: Goederen- en dienstenrekening
Middelen Bestedingen
P.1 Output 3 595 P.2 Intermediair verbruik 1 904
P.11 Marktoutput 3 048
P.12 Output voor eigen finaal
gebruik 171P.3/P.4 Consumptieve bestedingen/
Werkelijke consumptie 1 371
P.13 Overige niet-marktoutput 376 P.31/
P.41Individuele consumptieve
bestedingen/Werkelijke indi-
viduele consumptie 1 215
D.21 Produkgebonden belastingen 141 P.32/
P.42Collectieve consumptieve
bestedingen/Werkelijke
collectieve consumptie 156
D.31 Produktgebonden subsidies − 8
P.51 Investeringen in vaste activa
(bruto) 376
P.7 Invoer van goederen en dien-
sten 497P.511 Saldo aan- en verkopen van
materiële vaste activa 303
P.71 Invoer van goederen 392 P.5111 Aankopen van nieuwe mate-
riële vaste activa 3051996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 277
▼B
Middelen Bestedingen
P.72 Invoer van diensten 105 P.5112 Aankopen van gebruikte
materiële vaste activa 11
P.5113 Verkopen van gebruikte
materiële vaste activa − 13
P.512 Saldo aan- en verkopen van
immateriële vaste activa 51
P.5121 Aankopen van nieuwe imma-
teriële vaste activa 53
P.5122 Aankopen van gebruikte
immateriële vaste activa 6
P.5123 Verkopen van gebruikte
immateriële vaste activa − 8
P.513 Toevoegingen aan de waarde
van niet-geproduceerde niet-
financiële activa 22
P.5131 Belangrijke verbeteringen
aan niet-geproduceerde niet-
financiële activa 5
P.5132 Overdrachtskosten op trans-
acties in niet-geproduceerde
niet-financiële activa 17
P.52 Veranderingen in voorraden 28P.53 Saldo aan- en verkopen van
kostbaarheden 10
P.6 Uitvoer van goederen en
diensten 536
P.61 Uitvoer van goederen 462P.62 Uitvoer van diensten 74
INTEGRAAL REKENINGENSTELSEL
8.83. Het integraal rekeningenstelsel geeft een beknopt overzicht van de
rekeningen van een economie: lopende rekeningen, accumulatiereke-
ningen en balansen.
In één tabel worden de rekeningen van alle institutionele sectoren, de
totale economie en het buitenland gegroepeerd, en alle stromen en alle
activa en passiva met elkaar in evenwicht gebracht. Bovendien kunnen
hieruit rechtstreeks de aggregaten worden afgelezen.
8.84. In de tabel van het integraal rekeningenstelsel worden de bestedingen,
activa en mutaties in activa aan de linkerzijde geregistreerd en de
middelen, passiva, mutaties in passiva en het vermogenssaldo aan de
rechterzijde.
8.85. Teneinde de tabel overzichtelijk te houden en toch een goed beeld van het
hele economische proces te geven, is een niveau van aggregatie
gehanteerd waarbij nog inzicht in de structuur van het systeem wordt
gegeven.
8.86. In de kolommen van de tabel staan de institutionele sectoren: niet-
financiële vennootschappen, financiële instellingen, overheid, instellingen
zonder winstoogmerk ten behoeve van huishoudens en huishoudens.
Bovendien is er een kolom voor de totale economie, een voor het
buitenland en een die zorgt voor het evenwicht tussen middelen en
bestedingen van goederen en diensten.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 278
▼B
8.87. De rijen in de tabel hebben betrekking op de diverse soorten transacties,
activa en passiva, saldi en bepaalde aggregaten.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 279
Tabel 8.18 — Geïntegreerde economische rekeningen
LOPENDE REKENINGEN
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kening(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening(beste-
dinge-
n)Reke-
ningen
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
I.
Produktiereke-
ning/Rekening
voor
goederen- en
dienstentrans-
acties van het
buitenland497 497 P.7 Invoer van
goederen en
diensten497 497 I.
Produktiere-
kening/Reke-
ning voor
goederen- en
dienstentrans-
acties van het
buitenland536 536 P.6 Uitvoer van
goederen en
diensten536 536
3 595 3 595 P.1 Output 1 753 102 434 1 269 37 3 595 3 595
1 904 1 904 6 694 246 29 881 P.2 Intermediair
verbruik1 904 1 904
133 133 D.21-D.31 Saldo
produktge-
bonden belas-
tingen en
subsidies133 133
1 824 1 824 31 575 188 73 872 B.1g/B.1 * g Toegevoegde
waarde
(bruto)/Bruto
binnenlands
produkt872 73 188 575 31 1 824 1 824 II.1.1.
Inkomensvor-
mingsreke-
ning
222 222 3 42 30 10 137 K.1 Verbruik van
vaste activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 280
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening
(beste-
dinge-
n)Reke-
ningen
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
1 602 1 602 28 533 158 63 735 B.1n/B.1 * n Toegevoegde
waarde
(netto)/Netto
binnenlands
produkt735 63 158 533 28 1 602 1 602
− 39 − 39 B.11 Saldo
goederen- en
dienstentrans-
acties van het
buitenland−3 9 −3 9
II.1.1.
Inkomensvor-
mingsrekening768 6 762 23 39 140 15 545 D.1 Beloning van
werknemers766 766 2 768 II.1.2.
Rekening
voor bestem-
ming van
primaire inko-
mens191 0 191 0 2 2 3 51 D.2-D.3 Saldo belas-
tingen en
subsidies op
produktie en
invoer191 191 0 191
133 0 133 D.21-D.31 Saldo
produktge-
bonden belas-
tingen en
subsidies133 133 0 133
58 0 58 0 2 2 3 51 D.29-D.39 Saldo niet-
produktge-
bonden belas-
tingen en
subsidies58 58 0 58▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 281
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening
(beste-
dinge-
n)Reke-
ningen
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
429 429 8 92 46 55 276 B.2g Exploitatie-
overschot
(bruto)276 55 46 92 8 429 429
442 442 442 B.3g Gemengd
inkomen
(bruto)442 442 442
217 217 5 60 16 45 139 B.2n Exploitatie-
overschot
(netto)139 45 16 60 5 217 217
432 432 432 B.3n Gemengd
inkomen
(netto)432 432 432
II.1.2.
Rekening voor
bestemming
van primaire
inkomens446 66 380 7 44 46 138 145 D.4 Inkomen uit
vermogen78 160 30 134 5 407 39 446
1 855 1 855 6 1 390 221 29 209 B.5g/B5 * g Saldo
primaire inko-
mens (bruto)/
Nationaal
inkomen
(bruto)209 29 221 1 390 6 1 855 1 855 II.2.
Secundaire
inkomensver-
delingsreke-
ning
1 633 1 633 3 1 348 191 19 72 B.5n/B.5 * n Saldo
primaire
inkomens
(netto)/Natio-
naal inkomen
(netto)72 19 191 1 348 3 1 633 1 633▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 282
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening
(beste-
dinge-
n)Reke-
ningen
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
II.2.
Secundaire
inkomensver-
delingsreke-
ning213 1 212 0 178 0 10 24 D.5 Belastingen
op inkomen,
vermogen,
enz.213 213 0 213
322 0 322 322 D.61 Sociale
premies14 39 268 0 1 322 0 322
332 0 332 1 0 289 29 13 D.62 Sociale uitke-
ringen (exclu-
sief sociale
overdrachten
in natura)332 332 0 332
278 9 269 2 71 139 46 11 D.7 Overige inko-
mensover-
drachten10 49 108 36 36 239 39 278
1 826 1 826 40 1 187 382 32 185 B.6g Beschikbaar
inkomen
(bruto)185 32 382 1 187 40 1 826 1 826 II.3.
Tertiaire inko-
mensverde-
lingsrekening
1 604 1 604 37 1 145 352 22 48 B.6n Beschikbaar
inkomen
(netto)48 22 352 1 145 37 1 604 1 604▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 283
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening
(beste-
dinge-
n)Reke-
ningen
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
II.3.
Tertiaire inko-
mensverde-
lingsrekening219 219 13 206 D.63 Sociale over-
drachten in
natura219 219 219
1 826 1 826 27 1 406 176 32 185 B.7g Alternatief
beschikbaar
inkomen
(bruto)185 32 176 1 406 27 1 826 1 826 II.4.
Inkomensbe-
stedingsreke-
ning
1 604 1 604 24 1 364 146 22 48 B.7n Alternatief
beschikbaar
inkomen
(netto)48 22 146 1 364 24 1 604 1 604
II.4.
Inkomensbe-
stedingsreke-
ningB.6g Beschikbaar
inkomen
(bruto)185 32 382 1 187 40 1 826 1 826
B.6n Beschikbaar
inkomen
(netto)48 22 352 1 145 37 1 604 1 604
1 371 1 371 1 215 156 P.4 Werkelijke
consumptie1 371 1 371
1 371 1 371 13 996 362 P.3 Consumptieve
bestedingen1 371 1 371
11 0 11 0 0 11 0 D.8 Correctie voor
mutaties in
voorzieningen
pensioenver-
zekering11 11 0 11▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 284
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening
(beste-
dinge-
n)Reke-
ningen
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
455 455 27 202 20 21 185 B.8g Besparingen
(bruto)
233 233 24 160 − 10 11 48 B.8n Besparingen
(netto)
− 41 − 41 B.12 Saldo lopende
transacties
van het
buitenland▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 285
ACCUMULATIEREKENINGEN
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
III.1.1.
Rekening voor
mutaties in het
vermogens-
saldo a.g.v.
besparingen
en kapitaal-
overdrachtenB.8n Besparingen
(netto)48 11 − 10 160 24 233 233 III.1.1.
Rekening
voor mutaties
in het vermo-
genssaldo
a.g.v. bespa-
ringen en
kapitaalover-
drachtenB.12 Saldo lopende
transacties
van het
buitenland−4 1 −4 1
D.9 Kapitaalover-
drachten,
ontvangen33 0 6 23 0 62 4 66
D.9 Kapitaalover-
drachten,
betaald (−)−1 6 −7 −3 4 −5 −3 −6 5 −1 −6 6
192 − 38 230 21 178 − 38 4 65 B.10.1 Mutaties in
het vermo-
genssaldo
a.g.v. bespa-
ringen en
kapitaalover-
drachten65 4 − 38 178 21 230 − 38 192 III.1.2.
Kapitaalvor-
mingsreke-
ning
III.1.2.
Kapitaalvor-
mingsrekening376 376 19 61 37 9 250 P.51 Investeringen
in vaste activa
(bruto)376 376
− 222 − 222 − 3 − 42 − 30 − 10 − 137 K.1 Verbruik van
vaste activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 286
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
28 28 0 2 0 0 26 P.52 Verande-
ringen in
voorraden28 28
10 10 0 5 3 0 2 P.53 Saldo aan- en
verkopen van
kostbaarheden10 10
0 0 0 1 4 2 0 − 7 K.2 Saldo aan- en
verkopen van
niet-geprodu-
ceerde niet-
financiële
activa
0 − 38 38 4 148 − 50 5 − 69 B.9 Vordering-
enoverschot
(+) c.q. -
tekort (−)− 69 5 − 50 148 4 38 − 38 0 III.2.
Financiële
rekening
III.2.
Financiële
rekening691 50 641 32 181 120 237 71 F Verandering
van vorde-
ringen (netto)
F Verandering
van schulden
(netto)140 232 170 33 28 603 88 691▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 287
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
0 1 − 1 0 − 1 F.1 Monetair
goud en
bijzondere
trekkings-
rechten
(SDR's)
130 11 119 12 68 7 15 17 F.2 Chartaal geld
en deposito's0 130 2 0 0 132 − 2 130
143 5 138 12 29 26 53 18 F.3 Effecten
m.u.v.
aandelen6 53 64 0 0 123 20 143
254 10 244 0 5 45 167 27 F.4 Leningen 71 0 94 28 24 217 37 254
46 2 44 0 3 36 3 2 F.5 Aandelen en
overige deel-
nemingen26 13 0 4 43 3 46
36 0 36 0 36 0 0 0 F.6 Verzekerings-
technische
voorzieningen03 6 0 0 3 6 0 3 6
82 21 61 8 40 6 0 7 F.7 Handelskre-
dieten en
transitorische
posten37 0 10 5 0 52 30 82▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 288
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
III.3.1.
Rekening voor
overige
volumemuta-
ties in activa15 15 0 2 1 − 2 14 K.3-10 en
K.12Overige
volumemuta-
ties in activa,
totaal− 3 2 − 1 0 0 − 2 0 − 2 III.3.1.
Rekening
voor overige
volumemuta-
ties in activa
24 24 0 0 0 0 24 K.3 Economisch
ontstaan van
niet-geprodu-
ceerde activa
3 3 0 0 3 0 0 K.4 Economisch
ontstaan van
geprodu-
ceerde activa
4 4 0 0 4 0 0 K.5 Natuurlijke
aanwas van
niet in cultuur
gebrachte
biologische
hulpbronnen
− 9 − 9 0 0 − 2 0 − 7 K.6 Economisch
verlies van
niet-geprodu-
ceerde activa
− 11 0 − 11 0 0 − 6 0 − 5 K.7 Verlies door
rampen00 00 0 0 0 0
0 0 0 0 0 8 − 3 − 5 K.8 Niet-gecom-
penseerde
confiscaties00 00 0 0 0 0▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 289
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
1 1 0 0 0 0 1 K.9 Overige
volumemuta-
ties in niet-
financiële
activa, n.e.g.
3 0 3 0 2 0 1 0 K.10 Overige
volumemuta-
ties in
vorderingen
en schulden,
n.e.g.−4 2 0 0 0 −2 0 −2
0 0 0 0 0 − 6 0 6 K.12 Wijzigingen
in classifica-
ties en
structuur10 − 10 0 0 0 0
waarvan:
10 0 10 0 0 0 − 2 12 AN Niet-finan-
ciële activa
− 7 − 7 0 0 − 3 − 2 − 2 AN.1 Geprodu-
ceerde activa
17 0 17 0 0 3 0 14 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa
5 0 5 0 2 1 0 2 AF Vorderingen/
schulden−3 2 −1 0 0 −2 0 −2▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 290
Mutaties in activa Mutaties in passiva
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kenin-
gg
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
B.10.2 Mutaties in
het vermo-
genssaldo
a.g.v. overige
volumemuta-
ties in activa17 − 4 2 2 0 17 0 17
III.3.2.
Rekening voor
nominale
waarderings-
verschillenK.11 Nominale
waarderings-
verschillenIII.3.2.
Rekening
voor nominale
waarderings-
verschillen 280 0 280 8 80 44 4 144 AN Niet-finan-
ciële activa
126 126 5 35 20 2 63 AN.1 Geprodu-
ceerde activa
154 0 154 3 45 23 2 81 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa
91 7 84 1 16 2 57 8 AF Schulden 18 51 7 0 0 76 3 78
B.10.3 Mutaties in
het vermo-
genssaldo
a.g.v. nomi-
nale waarde-
ringsver-
schillen134 10 38 96 10 288 4 292▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 291
BALANSEN
Activa Passiva
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-
kening
(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening(beste-
dinge-
n)Reke-
ningen
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
IV.1.
Beginbalans9 922 0 9 922 324 2 822 1 591 144 5 041 AN. Niet-finan-
ciële activaIV.1.
Beginbalans
6 047 6 047 243 1 698 1 001 104 3 001 AN.1 Geprodu-
ceerde activa
3 875 0 3 875 81 1 124 590 40 2 040 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa
7 365 573 6 792 172 1 819 396 3 508 897 AF Vorderingen/
schulden1 817 3 384 687 289 121 6 298 297 6 595
B.90 Vermogens-
saldo4 121 268 1 300 4 352 375 10 416 276 10 692
IV.2.
Balansmuta-
tiesTotale mutatie
in activaIV.2.
Balansmuta-
ties
482 0 482 25 110 56 1 290 AN Niet-finan-
ciële activa
289 289 21 61 25 − 1 182 AN.1 Geprodu-
ceerde activa
193 0 193 4 49 30 2 108 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 292
Activa Passiva
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening
(beste-
dinge-
n)Reke-
ningen
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
787 57 730 33 199 123 294 81 AF Vorderingen/
schulden155 285 176 33 28 677 91 767
B.10 Mutaties in
het vermo-
genssaldo,
fotaal a.g.v.:216 10 2 276 31 535 − 34 501
B.10.1 besparingen
en kapitaal-
overdrachten65 4 − 38 178 21 230 − 38 192
B.10.2 overige
volumenmuta-
ties in activa17 − 4 2 2 0 17 0 17
B.10.3 nominale
waarderings-
verschillen134 10 38 96 10 288 4 292▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 293
Activa Passiva
Rekeningen TotaalGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening(midd-
elen)Reke-
ning
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landS.1
Totale
econo-
mieS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenCodeTransacties en
overige muta-
ties in activa,
standen en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
venno-
otscha-
ppenS.12
Finan-
ciële
instel-
lingenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
Instel-
lingen
zonder
winst-
oogm-
erk
t.b.v.
huis-
houde-
nsS.1
Totale
econo-
mieGoede-
ren- en
dien-
stenre-kening
(beste-
dinge-
n)Reke-
ningen
voor
trans-
acties
van het
buiten-
landTotaal Rekeningen
IV.3.
Eindbalans10 404 0 10 404 349 2 932 1 647 145 5 331 AN Niet-finan-
ciële activaIV.3.
Eindbalans
6 336 6 336 264 1 759 1 026 103 3 183 AN.1 Geprodu-
ceerde activa
4 068 0 4 068 85 1 173 620 42 2 148 AN.2 Niet-geprodu-
ceerde activa
8 152 630 7 522 205 2 018 519 3 802 978 AF Vorderingen/
schulden1 972 3 669 863 322 149 6 975 388 7 362
B.90 Vermogens-
saldo4 337 278 1 302 4 628 406 10 951 242 11 193▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 294
▼B
AGGREGATEN
8.88. Aggregaten zijn samenvattende indicatoren voor het resultaat van het
economisch proces in een land. Het zijn de belangrijkste grootheden voor
macro-economische analyses en voor vergelijkingen in tijd en ruimte.
BRUTO BINNENLANDS PRODUKT TEGEN MARKTPRIJZEN (BBP)
8.89. Het bruto binnenlands produkt tegen marktprijzen is het eindresultaat van
de produktieve activiteiten van ingezeten produktie-eenheden.
Het kan op drie manieren worden gedefinieerd:
a) het BBP is de som van de bruto toegevoegde waarde van alle
institutionele sectoren of bedrijfstakken en het saldo van produktge-
bonden belastingen en subsidies (die niet aan sectoren en
bedrijfstakken worden toegerekend). Het is eveneens het saldo van
de produktierekening van de totale economie;
b) het BBP is de som van de finale bestedingen aan goederen en diensten
door ingezeten institutionele eenheden (werkelijke consumptie en
bruto-investeringen) en het saldo van uitvoer en invoer van goederen
en diensten;
c) het BBP is de som van de bestedingen in de inkomensvormings-
rekening van de totale economie (beloning van werknemers,
belastingen op produktie en invoer minus subsidies, bruto-exploitatie-
overschot en gemengd inkomen van de totale economie).
8.90. Door het BBP te verminderen met het verbruik van vaste activa, wordt het
netto binnenlands produkt tegen marktprijzen (NBP) verkregen.
EXPLOITATIEOVERSCHOT VAN DE TOTALE ECONOMIE
8.91. Het bruto- (of netto-)exploitatieoverschot van de totale economie is de
som van de bruto- (of netto-)exploitatieoverschotten van alle institutionele
sectoren of bedrijfstakken.
GEMENGD INKOMEN VAN DE TOTALE ECONOMIE
8.92. Het bruto (of netto) gemengd inkomen van de totale economie is gelijk
aan het bruto (of netto) gemengd inkomen van de sector huishoudens.
INKOMEN UIT BEDRIJFSUITOEFENING VAN DE TOTALE ECONOMIE
8.93. Het bruto- (of netto-)inkomen uit bedrijfsuitoefening van de totale
economie is de som van de bruto- (of netto-)inkomens uit bedrijfsuit-
oefening van alle institutionele sectoren.
NATIONAAL INKOMEN (TEGEN MARKTPRIJZEN)
8.94. Het bruto (of netto) nationaal inkomen (tegen marktprijzen) is het totaal
van de per saldo door ingezeten institutionele eenheden ontvangen
primaire inkomens: beloning van werknemers, belastingen op produktie
en invoer minus subsidies, saldo van ontvangen en betaald inkomen uit
vermogen, bruto- (of netto-)exploitatieoverschot en bruto (of netto)
gemengd inkomen.
Het bruto nationaal inkomen (tegen marktprijzen) is gelijk aan het BBP
minus het primaire inkomen dat ingezeten eenheden aan niet-ingezeten
eenheden betalen plus het primaire inkomen dat ingezeten eenheden uit
het buitenland ontvangen.
Het bruto nationaal inkomen (tegen marktprijzen) is theoretisch identiek
aan het bruto nationaal produkt (BNP) (tegen marktprijzen), zoals dat tot
nu toe steeds in de nationale rekeningen gold.
In het ESER 1979 werd het BNP evenwel anders berekend (1).
Het begrip nationaal inkomen is geen produktie-, maar een inkomens-
begrip; het is daarom relevanter indien het netto wordt uitgedrukt, d.w.z.
na aftrek van het verbruik van vaste activa.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 295
(1) In het ESER 1979 werd het BNP (tegen marktprijzen) berekend door bij het bruto
binnenlands produkt (tegen marktprijzen) de beloning van werknemers en het inkomenuit vermogen, voor zover deze uit het buitenland werden ontvangen, op te tellen en
hiervan de overeenkomstige stromen naar het buitenland af te trekken.
▼B
NATIONAAL BESCHIKBAAR INKOMEN
8.95. Het bruto (of netto) nationaal beschikbaar inkomen is de som van de bruto
(of netto) beschikbare inkomens van de institutionele sectoren.
Het bruto (of netto) nationaal beschikbaar inkomen is gelijk aan het bruto
(of netto) nationaal inkomen (tegen marktprijzen) minus de inkomens-
overdrachten (belastingen op inkomen, vermogen, enz., sociale premies,
sociale uitkeringen en overige inkomensoverdrachten) die aan niet-
ingezeten eenheden worden betaald plus de inkomensoverdrachten die
ingezeten eenheden uit het buitenland ontvangen.
BESPARINGEN
8.96. De besparingen geven het gedeelte van het nationaal beschikbaar inkomen
aan dat niet voor consumptieve bestedingen wordt gebruikt.
Bruto (of netto) nationale besparingen zijn de som van de bruto- of
(netto-)besparingen van alle institutionele sectoren.
SALDO LOPENDE TRANSACTIE VAN HET BUITENLAND
8.97. Het saldo van de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland
vormt het overschot (indien negatief) of het tekort (indien positief) van de
totale economie op zijn lopende transacties (handel in goederen en
diensten, primair inkomen, inkomensoverdrachten) met het buitenland.
VORDERINGENOVERSCHOT (+) C.Q. -TEKORT (−) VAN DE TOTALE
ECONOMIE
8.98. Het vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (−) van de totale economie is de
som van het vorderingenoverschot c.q. -tekort van de institutionele
sectoren. Dit aggregaat vertegenwoordigt de middelen die de totale
economie netto aan het buitenland ter beschikking stelt (indien positief) of
uit het buitenland ontvangt (indien negatief).
Het vorderingenoverschot (+) c.q. (−) van de totale economie is gelijk,
maar met tegengesteld teken, aan het vorderingentekort (−) c.q. -overschot
(+) van het buitenland.
VERMOGENSSALDO VAN DE TOTALE ECONOMIE
8.99. Het vermogenssaldo van de totale economie is de som van de
vermogenssaldi van de institutionele sectoren.
Het vertegenwoordigt de waarde van de niét-financiële activa van de
totale economie minus het saldo van vorderingen en schulden van het
buitenland.
OVERHEIDSUITGAVEN EN -INKOMSTEN
8.99 a) De overheidsuitgaven en -inkomsten worden gedefinieerd aan de hand
van een lijst van ESR 95-categorieën.
Tot de uitgaven van de overheid behoren de volgende ESR 95-
categorieën, die aan de bestedingenzijde van de rekeningen van deoverheid worden geregistreerd, met uitzondering van D.3 en D.9, die aan
de middelenzijde van de rekeningen van de overheid worden geregi-
streerd (
1):
P.2 Intermediair verbruik
P.5 Investeringen (bruto)
D.1 Beloning van werknemers
D.29 Niet-productgebonden belastingen op productieD.3 Subsidies, betaald
D.4 Inkomen uit vermogen
D.5 Belastingen op inkomen, vermogen enz.D.62 Sociale uitkeringen (exclusief sociale overdrachten in
natura)
D.6311 +
D.63121 +
D.63131Sociale overdrachten in natura, in verband met uitgaven
voor producten die door marktproducenten aan de huis-
houdens worden verstrekt1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 296
▼M2
▼M2
D.7 Overige inkomensoverdrachten
D.8 Correctie voor mutaties in voorzieningen pensioenverzeke-
ring
D.9 Kapitaaloverdrachten, betaaldK.2 Saldo aan- en verkopen van niet-geproduceerde niet-
financiële activa
Tot de inkomsten van de overheid behoren de volgende ESR 95-
categorieën, die aan de middelenzijde van de rekeningen van de overheid
worden geregistreerd, met uitzondering van D.39, die aan de bestedin-
genzijde van de rekeningen van de overheid wordt geregistreerd:
P.11 Marktoutput
P.12 Output voor eigen finaal gebruik
P.131 Betalingen voor overige niet-marktoutputD.2 Belastingen op productie en invoer
D.39 Niet-productgebonden subsidies, ontvangen
D.4 Inkomen uit vermogenD.5 Belastingen op inkomen, vermogen enz.
D.61 Sociale premies
D.7 Overige inkomensoverdrachtenD.9 (
1) Kapitaaloverdrachten
(1) Correcties voor belastingen en sociale premies die wel zijn vastgesteld, maar
nooit zijn geïnd, worden, als ze onder D.9 worden geregistreerd, als negatiefinkomen beschouwd.
Per definitie is het verschil tussen de inkomsten en de uitgaven van de
overheid het vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (–) van de sector
overheid.
De transacties D.41, D.7, D.92 en D.99 worden geconsolideerd; de
overige niet.
MATRICES
8.100. In het eerste deel van dit hoofdstuk is een reeks (T-)rekeningen
opgevoerd. De begrippen en definities van het systeem maken het echter
ook mogelijk de gegevens op een andere manier te presenteren, zodat
nieuwe inzichten worden verkregen en andersoortige analyses mogelijk
zijn.
8.101. De input-outputtabel is een op ruime schaal gebruikt matrixschema voor
het verkrijgen van gedetailleerde, samenhangende informatie over de
goederen- en dienstenstromen en de structuur van de produktiekosten.
Deze matrix bevat meer informatie dan de T-rekeningen voor goederen en
diensten, produktie en inkomensvorming. Zo worden de consumptieve
bestedingen per produktgroep of bedrijfstak van oorsprong gegeven en het
intermediair verbruik zowel per produktgroep of bedrijfstak van oorsprong
als per produktgroep of bedrijfstakvan bestemming. Gedetailleerde
koppelingen tussen deze rekeningen worden verder uitgewerkt in de
aanbod- en gebruikstabellen van het ESR, door middel van een
specificatie van de output van produktgroepen naar bedrijfstakken.
8.102. In de rest van deze sectie zal eerst worden aangetoond dat het complete
systeem van rekeningen en saldi ook in de vorm van een matrix kan
worden weergegeven. Deze matrix omvat alle transacties van respectie-
velijk de totale economie en het buitenland. Daarnaast is een
geaggregeerde goederen- en dienstenrekening opgenomen.
8.103. Vervolgens worden de algemene doelstellingen van een rekeningenmatrix
besproken. Van cruciaal belang zijn de talloze mogelijkheden om een
dergelijke matrix naargelang de specifieke omstandigheden en behoeften
uit te breiden of in te krimpen. Ten slotte zal worden uiteengezet hoe dit
in de praktijk in zijn werk gaat. Met name zal aandacht worden besteed
aan de koppelingen tussen de aanbod- en gebruikstabellen enerzijds en de
sectorrekeningen anderzijds door de invoeging van arbeidsrekeningen. Op
deze wijze wordt een raamwerk verkregen voor een zogenaamde Social1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 297
▼B
▼B
Accounting Matrix (SAM). Een SAM maakt het onder meer mogelijk
onderwerpen van economisch en sociaal beleid, zoals de werkloosheid,
meer geïntegreerd te analyseren.
MATRIX VAN DE ESR-REKENINGEN
8.104. Tabel 8.19 geeft het complete systeem van rekeningen en saldi in
matrixvorm. Hierbij zijn de primaire inkomensverdelingsrekening, de
inkomensbestedingsrekening en de rekening voor overige mutaties in
activa niet onderverdeeld. Het is overigens altijd mogelijk de tertiaire
inkomensverdelingsrekening te combineren met de secundaire inkomens-
verdelingsrekening. Ten slotte is er een rekening toegevoegd die het
vermogenssaldo registreert.
8.105. De cijfers in de tabellen van deze sectie zijn overigens exact gelijk aan die
in het cijfervoorbeeld in het voorgaande deel van dit hoofdstuk. In alle
matrices zijn de velden met een saldo vet omlijnd.
8.106. Dankzij de matrixopstelling kan iedere transactie worden weergegeven
met een enkele registratie en kan de aard van de transactie worden
afgeleid uit haar plaats in de matrix. Iedere rekening wordt weergegeven
door een regel en een kolom; volgens afspraak staan de middelen op de
regels en de bestedingen in de kolommen. Zo wordt het netto binnenlands
produkt (1602) betaald door de producenten in de economie, en ontvangen
op de primaire inkomensverdelingsrekening. Tabel 8.19. laat dit zien in
cel (3,2), d.w.z. op regel 3 en in kolom 2. Aangezien de transacties met
het buitenland in deze tabel in een aparte rekening staan, bevatten de
posten op de diagonaal, d.w.z. de cellen (3,3), (4,4), (5,5), (6,6), (7,7) en
(8,8), uitsluitend transacties tussen ingezeten institutionele eenheden.
8.107. De totalen van de regels en de kolommen hebben geen naam: hun
belangrijkste functie in de matrixrekeningen is ervoor te zorgen dat alle
rekeningen volledig zijn, in die zin dat alles wat binnenkomt (totalen van
de regels) gelijk is aan alles wat eruit gaat (totalen van de kolommen).
Zinvolle saldi, die opeenvolgende rekeningen met elkaar verbinden,
kunnen daarom ook alleen worden berekend wanneer aan deze
voorwaarde wordt voldaan.
8.108. Regel 1 geeft de besteding van goederen en diensten tegen aankoop-
prijzen: intermediair verbruik (1904) in kolom 2, consumptie (1371) in
kolom 5, bruto-investeringen (414) in kolom 7 en uitvoer (536) in kolom
14.
8.109. De elementen op regel 1 vormen samen de totale bestedingen aan
goederen en diensten tegen aankoopprijzen (4225). Kolom 1 geeft het
aanbod van goederen en diensten (uiteraard ook 4225). De output (tegen
basisprijzen) plus het saldo van produktgebonden belastingen en subsidies
(3728) is te vinden op het snijpunt met regel 2. De invoer (497) is
afkomstig uit de rekening voor goederen- en dienstentransacties van het
buitenland (regel 14).
8.110. Regel 2 geeft de output (tegen basisprijzen) plus het saldo van
produktgebonden belastingen en subsidies. Door deze waarderingswijze
is het saldo van de produktgebonden belastingen en subsidies opgenomen
in het totaal van regel 2 (3728) en in het even grote totaal van kolom 2.
Hierdoor vormen deze belastingen ook een onderdeel van het saldo van
rekening 2, het netto binnenlands produkt (NBP) in cel (3,2). De meeste
saldi kunnen bruto of netto worden berekend. Deze matrix bevat
uitsluitend nettosaldi. Het verbruik van vaste activa (222) wordt recht-
streeks op de kapitaalvormingsrekening geregistreerd (regel 7 en kolom
2).
8.111. Regel 3 geeft het door de totale economie ontvangen primair inkomen: het
netto binnenlands produkt in cel (3,2), het inkomen uit vermogen
afkomstig van andere ingezeten sectoren (341) op de diagonaal, en de
primairinkomensstromen uit het buitenland (72) in cel (3,15). Aangezien
de primaire inkomensverdelingsrekening in deze matrix niet wordt
onderverdeeld, wordt de door de producenten betaalde toegevoegde
waarde, anders dan in de inkomensvormingsrekening, niet uitgesplitst
naar de verschillende bestanddelen ervan.
8.112. Afgezien van de post op de diagonaal bevat kolom 3 het aan het
buitenland betaalde primaire inkomen (41) in cel (15,3) alsmede het saldo,
het netto nationaal inkomen (1633), dat deze rekening verbindt met de
volgende.
8.113. In deze matrix kan men er nog voor kiezen de tertiaire inkomensverde-
lingsrekening te combineren met de secundaire
inkomensverdelingsrekening. Indien de tertiaire inkomensverdeling buiten
beschouwing blijft, bevat de diagonaal de inkomensoverdrachten, met1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 298
▼B
uitzondering van de sociale overdrachten in natura, tussen ingezeten
sectoren (1096). Deze overdrachten bestaan uit de belastingen op
inkomen, vermogen, enz., de sociale premies en uitkeringen (exclusief
de sociale overdrachten in natura) en de overige inkomensoverdrachten.
Als de tertiaire inkomensverdeling wel is opgenomen, bevat de diagonaal
van rekening 4 ook de sociale overdrachten in natura; samengeteld met de
overige inkomensoverdrachten is dit 1315. In beide gevallen opent regel 4
met het netto nationaal inkomen, terwijl de inkomensoverdrachten uit het
buitenland (10) in cel (4,15) worden geregistreerd. Afgezien van de post
op de diagonaal bevat kolom 4 in cel (15,4) nog de inkomensoverdrachten
aan het buitenland (39), terwijl het saldo, het (alternatieve) netto
beschikbaar inkomen (1604), op de rekening voor besteding van het
(alternatief) beschikbaar inkomen wordt geregistreerd.
8.114. Indien de tertiaire inkomensverdeling is opgenomen, is rekening 5 de
rekening voor besteding van het alternatief beschikbaar inkomen. In het
andere geval is het de rekening voor besteding van het beschikbaar
inkomen. Op geaggregeerd niveau is dit alleen een kwestie van
terminologie, want het totale beschikbaar inkomen is gelijk aan het totale
alternatief beschikbaar inkomen en het totaal van de consumptieve
bestedingen is gelijk aan het totaal van de werkelijke consumptie.
Afgezien van het beschikbaar inkomen omvat de regel voor deze rekening
een correctie voor mutaties in voorzieningen van ingezeten pensioenver-
zekeringen (11) op de diagonaal en een correctie voor mutaties in
voorzieningen van niet-ingezeten pensioenverzekeringen (0) in kolom 15.
De kolom bevat behalve de consumptie (1371) en de post op de diagonaal
een correctie voor mutaties in voorzieningen van ingezeten pensioenver-
zekeringen ten behoeve van niet-ingezeten huishoudens (0) in cel (15,5)
en het saldo, de nettobesparingen (233), die naar de eerste subrekening
van de kapitaalrekening worden overgebracht (rekening 6).
8.115. De kapitaalrekening bestaat uit twee subrekeningen. Ten eerste worden op
de regel van de rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v.
besparingen en kapitaaloverdrachten, de nettobesparingen vermeerderd
met de van ingezeten sectoren ontvangen kapitaaloverdrachten (61) (zie
cel 6,6) en de uit het buitenland ontvangen kapitaaloverdrachten (1) (zie
cel 6,16). In de kolom van deze rekening staan, naast de aan de ingezeten
sectoren betaalde kapitaaloverdrachten, de overdrachten aan het buiten-
land (4), in cel (16,6). Het saldo, de mutaties in het vermogenssaldo a.g.v.
besparingen en kapitaaloverdrachten (230), wordt overgebracht naar de
rekening voor balansmutaties (rekening 11).
8.116. Vervolgens geeft de regel voor de kapitaalvormingsrekening het verbruik
van vaste activa in cel (7,2), het saldo aan- en verkopen van niet-
geproduceerde niet-financiële activa van ingezeten eenheden (0) in cel
(7,7), respectievelijk van niet-ingezeten eenheden (0) in cel (7,17), en de
mutaties in activa a.g.v. besparingen en kapitaaloverdrachten (833) in cel
(7,12). Dit levert het totaalbedrag op dat voor ingezetenen beschikbaar is
voor de aankopen van activa. Deze aankopen worden in twee etappes
geregistreerd: in de kolom van deze rekening de aankopen van niet-
financiële activa en in de kolom van de volgende rekening de aankopen
van financiële activa. De kolom van rekening 7 bevat dus de bruto-
investeringen (cel 1,7), de hierboven besproken post op de diagonaal (7,7),
de mutaties in passiva a.g.v. besparingen en kapitaaloverdrachten (603) in
cel (12,7), en als saldo het vorderingenoverschot van de totale economie
(38), dat wordt overgebracht naar de volgende rekening, die voor de
financiële transacties.
8.117. Rekening 8, de financiële rekening, opent met het vorderingenoverschot
van de totale economie (cel 8,7), waaraan de financiële transacties tussen
ingezeten sectoren (553) op de diagonaal en de nettotoename van
schulden aan het buitenland (50) in cel (8,18) worden toegevoegd. De
kolom bevat naast de post op de diagonaal de nettotoename van
vorderingen op het buitenland (88) in cel (18,8). Uiteraard is de
nettotoename van schulden aan het buitenland en het vorderingenover-
schot van de totale economie te zamen gelijk aan de nettotoename van
vorderingen op het buitenland, zodat er ook in deze rekening sprake is van
een evenwicht tussen het totaal van de regel en dat van de kolom.
8.118. De rekening voor overige mutaties in activa, rekening 9, geeft op de regel
de mutaties in activa a.g.v. overige mutaties (379) in cel (9,12) en in de
kolom de mutaties in passiva a.g.v. overige mutaties (74) in cel (12,9) en
als saldo de mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. overige mutaties (305)
in cel (11,9).
8.119. De laatste vier rekeningen voor de totale economie hebben betrekking op
de balansen en de balansmutaties. De beginbalans geeft op de regel de
beginstand van de activa (16714) in cel (10,12) en in de kolom de
beginstand van de passiva (6298) in cel (12,10) alsmede het vermogens-
saldo aan het begin van de periode (10416) in cel (13,10). De rekening1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 299
▼B
voor balansmutaties geeft vervolgens op de regel beide componenten van
deze mutaties (cel 11,6 en cel 11,9) en in de kolom het totaal van de
mutaties in het vermogenssaldo (535) (cel 13,11). Vervolgens geeft de
eindbalans op de regel de beginstand van de passiva (cel 12,10), beide
componenten van de mutaties in de passiva (cel 12,7 en cel 12,9) en het
vermogenssaldo aan het einde van de periode (10951) in cel (12,13). De
som van deze elementen is uiteraard gelijk aan de eindstand van de activa,
die ook wordt berekend in de kolom van deze rekening: de beginstand van
de activa (cel 10,12) plus beide componenten van de mutaties in de activa
(cel 7,12 en cel 9,12). De aanvullende rekening voor het vermogenssaldo
ten slotte geeft het vermogenssaldo aan het begin van de periode (cel
13,10) en het totaal van de mutaties in het vermogenssaldo (cel 13,11) op
de regel en het vermogenssaldo aan het einde van de periode in de kolom
(cel 12,13).
8.120. Voor het buitenland zijn dezelfde rekeningen opgenomen als voor de
totale economie, maar wel in een enigszins geaggregeerde vorm. De
rekening voor goederen- en dienstentransacties van het buitenland geeft
op de regel in cel (14,1) de invoer door de totale economie en in de
kolom: in cel (1,14) de uitvoer en in cel (15,14) het saldo goederen- en
dienstentransacties van het buitenland (− 39). Opgemerkt zij dat alle saldi
van de rekeningen van het buitenland worden gezien vanuit het
gezichtspunt van het buitenland. Om de relevante aggregaten te verkrijgen
voor de totale economie moet het teken worden omgekeerd.
8.121. Het saldo van de vorige rekening wordt opgenomen in de rekening voor
inkomenstransacties van het buitenland. Deze rekening bevat voorts het
primaire inkomen, de inkomensoverdrachten en de correctie voor mutaties
in voorzieningen pensioenverzekering, respectievelijk aan en uit het
buitenland. Deze posten zijn hierboven al besproken. Een en ander leidt
tot het in cel (16,15) opgenomen saldo lopende transacties van het
buitenland (− 41).
8.122. De derde rekening, de rekening voor kapitaaltransacties van het buiten-
land, is ook in twee subrekeningen gesplitst: een voor het saldo lopende
transacties van het buitenland, de kapitaaloverdrachten aan en uit het
buitenland, en het saldo, de mutaties in de netto financiële positie van het
buitenland a.g.v. het saldo lopende transacties en kapitaaloverdrachten (−
38) in cel (21,16); en een andere voor de mutaties in activa a.g.v. het saldo
lopende transacties en kapitaaloverdrachten (50) in cel (17,22), het saldo
aan- en verkopen van niet-geproduceerde niet-financiële activa door niet-
ingezeten eenheden in cel (7,17), de mutaties in passiva a.g.v. het saldo
lopende transacties en kapitaaloverdrachten (88) in cel (22,17) en het
saldo, het vorderingenoverschot van het buitenland (− 38), dat naar de
volgende rekening wordt overgebracht.
8.123. De vierde rekening, de rekening voor financiële transacties van het
buitenland, geeft op de regel de nettotoename van vorderingen op het
buitenland (cel 18,8) alsmede het vorderingenoverschot van het buitenland
(cel 18,17), en in de kolom de nettotoename van schulden aan het
buitenland (cel 8,18). De vijfde rekening, de rekening voor overige
mutaties in activa van het buitenland, geeft op de regel de betreffende
mutaties in activa (7) in cel (19,22) en in de kolom de betreffende
mutaties in de passiva (3) in cel (22,19), alsmede het saldo, de mutaties in
de netto financiële positie van het buitenland a.g.v. overige mutaties (4) in
cel (21,19).
8.124. De balansen voor het buitenland ten slotte zijn analoog aan die voor de
totale economie. Hierboven nog niet genoemde elementen zijn: de
beginstand van vorderingen op het buitenland (573) in cel (20,22), de
beginstand van schulden aan het buitenland (297) in cel (22,20), de netto
financiële positie van het buitenland ten opzichte van de totale economie
aan het begin van de periode (276) in cel (23,20), het totaal van de
mutaties in de netto financiële positie van het buitenland (− 34) in cel
(23,21), en de financiële positie van het buitenland ten opzichte van de
totale economie aan het einde van de periode (242) in cel (22,23).
8.125. Deze beknopte matrix kan vervolgens worden uitgesplitst in de volledige
reeks rekeningen inclusief detailinformatie over de transactiecategorieën
en de eenheden die deze transacties verrichten. Het rekenen met matrices
geeft evenwel de beste resultaten wanneer niet alle rekeningen even
gedetailleerd worden weergegeven, maar wanneer voor iedere rekening de
meest relevante indeling wordt gekozen. Dit wordt in de volgende
subsectie nader uiteengezet.
EIGENSCHAPPEN VAN REKENINGENMATRICES
8.126. Iedere registratie in een geaggregeerde matrix als tabel 8.19 kan worden
beschouwd als het totaal-generaal van een submatrix, waarin groepen van1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 300
▼B
actoren aan beide zijden (middelen en bestedingen) van de betreffende set
van transacties worden getoond. Een zeer nuttige optie in een matrixop-
stelling van rekeningen is dat in iedere rekening een ander type actor of
groep van actoren kan worden gekozen zonder dat dit van invloed is op de
samenhang en de integratie van het gehele rekeningenstelsel. Dit betekent
dat in iedere rekening de eenheid en de classificatie van eenheden kunnen
worden gekozen die het meest relevant zijn voor de betreffende set van
transacties: „multiple actoring” en „multiple sectoring”.
8.127. In beginsel kan iedere rekening op twee nogal uiteenlopende manieren
worden ingedeeld: door de totale economie in groepen van eenheden in te
delen of door de transactiecategorieën die in een rekening voorkomen, in
diverse deelrekeningen onder te brengen. Zo kunnen in de eerste vijf
rekeningen de volgende onderverdelingen van de totale economie worden
gemaakt:
a) het onderscheiden van produkten in de goederen- en dienstenrekening
en deze naar produktiegroep indelen;
b) het onderscheiden van eenheden van economische activiteit op lokaal
niveau in de produktierekening en deze naar bedrijfstak indelen;
c) het onderscheiden van institutionele eenheden in de primaire en de
secundaire inkomensverdelingsrekening in de inkomensbestedings-
rekening, en deze naar institutionele (sub)sector indelen.
8.128. Dergelijke onderverdelingen hebben twee belangrijke gevolgen. Ten
eerste wordt het voor alle transactiecategorieën die in een enkele cel van
deze rekeningen worden onderscheiden, duidelijk wat welke groep
betalende eenheden met welke groep ontvangende eenheden heeft
uitgewisseld. Ten tweede komen door gedetailleerde cross-classificaties
de onderlinge relaties tussen de verschillende economische stromen aan
het licht. In het voorbeeld uit het voorgaande punt kan op mesoniveau eeneenvoudig kringloopschema van de inkomensstromen worden gepresen-
teerd aan de hand van onderstaande submatrices:
a) submatrix (3,2) laat zien welke institutionele subsector van welke
bedrijfstakken netto toegevoegde waarde ontvangt;
b) submatrices (4,3) en (5,4) laten zien welke institutionele subsector
primair inkomen en beschikbaar inkomen van welke institutionele
subsector ontvangt (uiteraard kunnen in de inkomensverdelingen en in
de inkomensbestedingsrekening verschillende classificaties worden
gebruikt, en dan zijn deze submatrices niet langer diagonaal);
c) submatrix (1,5) laat zien welke produkten door welke institutionele
subsectoren worden geconsumeerd;
d) submatrix (2,1) laat zien welke bedrijfstak welke produktie maakt.
8.129. Wanneer een dergelijke matrix wordt opgesteld is het verstandig om te
beginnen met het ontwerpen van een voor de beoogde toepassingen
relevant systeem van rekeningen. Vervolgens worden voor iedere
rekening de meest geschikte eenheden en classificaties van eenheden
gekozen. In de praktijk zal dit een interactief proces zin. Het is bij
voorbeeld goed mogelijk dat voor een bepaalde transactiecategorie alleen
de totale ontvangsten en betalingen van de bij deze transacties betrokken
partijen bekend zijn (de totalen van de regel en de kolom van een
submatrix) en niet wie aan wie heeft betaald (de interne structuur van de
submatrix). Dit probleem kan worden opgelost door de invoeging van een
onverdeelde dummyrekening.
8.130. Een matrixpresentatie van rekenigen heeft onder meer de volgende
algemene eigenschappen:
a) een gedetailleerde matrixpresentatie is geschikt voor wiskundige
toepassingen die gebruik maken van matrixalgebra; dit kan ook van
nut zijn bij het integreren van de rekeningen;
b) een gedetailleerde matrix biedt een gelijktijdige indeling van met
elkaar verbonden transacties naar betalende en ontvangende eenheid;
zij is dan ook geschikt voor het op mesoniveau laten zien van
onderlinge relaties tussen economische stromen, waaronder ook
stromen waarbij twee verschillende soorten eenheden betrokken zijn
(b.v. consumptieve bestedingen van diverse categorieën goederen en
diensten door een aantal subsectoren van de huishoudens);
c) voor een rekeningenstelsel waarin transacties naar betalende en
ontvangende eenheid worden ingedeeld, is een matrixpresentatie
beknopter dan enige andere wijze van presentatie; de betaling door
de ene en de ontvangst door de andere bij een transactie betrokken
eenheid worden weergegeven door een enkele registratie.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 301
▼B
8.131. Een geaggregeerde matrix voor de totale economie kan als referentietabel
voor gedetailleerde tabellen dienen. Als de lezer vervolgens wordt
geconfronteerd met een gedetailleerde presentatie van delen van het
systeem (aanboden gebruikstabellen, sectorrekeningen, enz.), zou de
relatie van de gedetailleerde submatrices met de geaggregeerde matrix via
een systeem van codes duidelijk moeten zijn. De matrixopstelling is
vooral van nut indien het niet mogelijk of wenselijk is in alle rekeningen
van het systeem een even gedetailleerde classificatie te hanteren.
8.132. De matrixpresentatie is een geschikt instrument om de flexibiliteit van het
systeem te onderzoeken. Zo kan men de onderlinge relaties tussen de
sociale en de economische aspecten van het systeem verder uitwerken en
daarmee een Social Accounting Matrix opstellen. Een dergelijke matrix
wordt in de volgende subsectie van dit hoofdstuk uiteengezet en
toegelicht.
AANPASSING VAN DE BEKNOPTE MATRIX VOOR SPECIFIEKE
ANALYSES
8.133. De classificatie van de regels en kolommen in de aanbod- en gebruiks-
tabellen is vooral geschikt voor een beschrijving van de betrokken
economische processen, namelijk de voortbrenging en het gebruik van
produkten. In deze matrices wordt evenwel geen verband gelegd tussen de
toegevoegde waarde en het finaal gebruik. Door een aanbod- en
gebruikstabel of een input-outputtabel zodanig uit te breiden dat een
volledige kringloop van inkomens op mesoniveau wordt getoond, legt
men een wezenskenmerk van een Social Accounting Matrix (SAM) vast.
8.134. Een SAM wordt hier als volgt gedefinieerd: de presentatie van ESR-
rekeningen in een matrix waarbij verbanden worden gelegd tussen een
aanbod- en gebruikstabel aan de ene kant en sectorrekeningen aan de
andere kant. Een typisch kenmerk van een SAM is dat de nadruk ligt op
de rol van mensen in de economie, wat onder meer tot uitdrukking komt
in extra indelingen van de sector huishoudens en een gedesaggregeerde
presentatie van de arbeidsmarkt (d.w.z met een onderscheid naar de
verschillende categorieëen werkenden).
8.135. Een belangrijk sociaal vraagstuk is het niveau en de samenstelling van de
werkgelegenheid en de werkloosheid. Een SAM verschaft hierover
gewoonlijk aanvullende informatie, door middel van een onderverdeling
van de beloning van werknemers naar type werkende. Deze onderverde-
ling betreft zowel het gebruik van arbeid per bedrijfstak (zoals
weergegeven in de aanbod- en gebruikstabellen) als het aanbod van
arbeid per sociaal-economische subgroep (zoals weergegeven in de
primaire inkomensverdelingsrekening van huishoudens). Hieruit volgt dat
de matrix niet alleen het aanbod en gebruik van verschillende
produktgroepen geeft, maar ook het aanbod en gebruik van allerlei
categorieën arbeid.
8.136. De classificatie van zelfstandigen en werknemers kan worden gebaseerd
op een combinatie van individuele kenmerken en van kenmerken van de
baan, zoals geslacht, opleiding, leeftijd en woonplaats enerzijds, en
beroep, aard van het arbeidscontract (voltijd/deeltijd, vaste/tijdelijke
aanstelling), regio en subsector van tewerkstelling anderzijds. Daarbij
moet er rekening mee worden gehouden dat de variaties in de relatieve
salarisverschillen binnen een groep kleiner zijn dan die tussen verschil-
lende groepen. Een classificatie naar bedrijfstak van tewerkstelling is
minder relevant, omdat dit in de SAM al wordt aangegeven door de cross-
classificatie van de toegevoegde waarde.
8.137. Ingezetenen die in niet-ingezeten ondernemingen werkzaam zijn, niet-
ingezetenen die bij ingezeten ondernemingen werkzaam zijn, en tijdelijk
in het buitenland werkende werknemers moeten afzonderlijk worden
opgenomen. Aldus kan het aantal in de betrokken economie werkzame
personen worden geraamd. Uiteraard vallen hieronder ook zelfstandigen
voor wie een toegerekende beloning voor hun arbeidsinput kan worden
afgesplitst van het netto gemengd inkomen.
8.138. Door (1) het inkomen uit arbeid van alle werkenden, (2) een uitsplitsing
van deze inkomens in gewerkte uren en gemiddelde lonen per uur, en (3)
potentiële arbeidsaanbod (uitgedrukt in arbeidsjaren) gesplitst op basis
van persoonskenmerken en de samenstelling van het huishouden, tegen
elkaar af te zetten, wordt niet alleen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 302
Tabel 8.19 — Matrix-presentatie van alle rekeningen en saldi voor de totale economie
Rekening 0.
Goederen en
dienstenI.-IV. TOTALE ECONOMIE V. BUITENLAND
Totaal I.
ProduktieII.1
Primaire
inkomens-
verdelingII.2/3
Secundaire
en tertiaire
inkomens-
verdelingII.4
Besteding
van het
(alternatief)
beschikbaar
inkomenIII.1.1
Besparingen
en kapitaal-
overdrachtenIII.1.2
Kapitaalvor-
mingIII.2
FinancieelIII.3
Overige
mutaties in
activaIV.1
BeginbalansIV.2
Balansmuta-
tiesIV.3
EindbalansVermogens-
saldoV.1
Goederen en
dienstenV.2
Inkomens-
transactiesV.3.1.1
Besparingen
en kapitaal-
overdrachtenV.3.1.2
Kapitaalvor-
mingV.3.2
FinancieelV.3.3
Overige
mutaties in
activaV.4.1
BeginbalansV.4.2
Balansmuta-
tiesV.4.3
EindbalansVermogens-
saldo
123456789 1 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6 1 7 1 8 1 9 2 0 2 1 2 2 2 3
0.
Goederen
en dien-sten1 Handels- en
vervoers-
margesInterme-
diair
verbruikConsumptie Investe-
ringen
(bruto)Uitvoer van
goederen
en diensten
0 1 904 1 371 414 536 4 225
T
O
T
A
L
E
E
C
ONO
M
I
EI. Produktie 2 Output &
Saldoproduktge-
bonden
belastingenen subsidies
3 728 3 728
II.1
Primaire
inkomens-
verdeling3 Netto
binnenlands
produktInkomen
uit
vermogenPrimaire
inkomens
uit het
buitenland
1 602 341 72 2 015
II.2/3
Secundaireen tertiaire
inkomens-
verdeling4 Nationaal
inkomen(netto)Inkomens-
over-drachten
(1 315)Inkomens-
over-drachten uit
het buiten-
land
1 633 1 096 10 2 739
II.4 Beste-
ding vanhet (alter-
natief)
beschikbaarinkomen5 (Alterna-
tief)beschikbaar
inkomen
(netto)Correctie
voor muta-ties in
voorzie-
ningenpensioen-verzekeringCorrectie
voor muta-ties in
voorzie-
ningenpensioen-verzekering
uit het
buitenland
1 604 11 0 1 615
III.1.1
Bespa-ringen en
kapitaal-
over-drachten6 Bespa-
ringen(netto)Kapitaal-
over-drachtenKapitaal-
over-drachten uit
het buiten-
land
233 61 1 295
III.1.2
Kapitaal-vorming7 Verbruik
van vasteactivaSaldo aan-
enverkopen
van niet-
geprodu-ceerde niet-financiële
activaMutaties in
activa a.g.v.besparingen
en kapitaal-
over-drachtenSaldo aan-
enverkopen
van niet-
geprodu-ceerde niet-financiële
activa
222 0 833 0 1 055
III.2 Finan-
cieel8 Vordering-
enoverschotvan detotale
economieNettotoe-
name vanvorderingen(= nettotoe-
name van
schulden)Nettotoe-
name vanschuldenaan het
buitenland
38 553 50 641▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 303
Rekening 0.
Goederen en
dienstenI.-IV. TOTALE ECONOMIE V. BUITENLAND
Totaal I.
ProduktieII.1
Primaire
inkomens-
verdelingII.2/3
Secundaire
en tertiaire
inkomens-
verdelingII.4
Besteding
van het
(alternatief)
beschikbaar
inkomenIII.1.1
Besparingen
en kapitaal-
overdrachtenIII.1.2
Kapitaalvor-
mingIII.2
FinancieelIII.3
Overige
mutaties in
activaIV.1
BeginbalansIV.2
Balansmuta-
tiesIV.3
EindbalansVermogens-
saldoV.1
Goederen en
dienstenV.2
Inkomens-
transactiesV.3.1.1
Besparingen
en kapitaal-
overdrachtenV.3.1.2
Kapitaalvor-
mingV.3.2
FinancieelV.3.3
Overige
mutaties in
activaV.4.1
BeginbalansV.4.2
Balansmuta-
tiesV.4.3
EindbalansVermogens-
saldo
123456789 1 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6 1 7 1 8 1 9 2 0 2 1 2 2 2 3
III.3
Overigemutaties in
activa9 Mutaties in
activa a.g.v.overige
mutaties
379 379
IV.1 Begin-
balans10 Beginba-
lans, activa
16 714 16 714
IV.2
Balansmu-
taties11 Mutaties in
het vermo-
genssaldoa.g.v.besparingen
en kapitaal-
over-drachtenMutaties in
het vermo-
genssaldoa.g.v.overige
mutaties
230 305 535
IV.3 Eind-
balans12 Mutaties in
passiva
a.g.v.besparingenen kapitaal-
over-
drachtenMutaties in
passiva
a.g.v.overigemutatiesBeginba-
lans,
schuldenEindbalans,
vermogens-
saldo
603 74 6 298 10 951 17 926
Vermo-
genssaldo13 Beginba-
lans,vermogens-
saldoMutaties in
het vermo-genssaldo,
totaal
10 416 535 10 951
B
U
I
TE
N
L
AN
DV.1
Goederenen diensten14 Invoer van
goederenen diensten
497 497
V.2 Inko-
menstrans-acties15 Primaire
inkomensaan hetbuitenlandInkomens-
over-drachtenaan het
buitenlandCorrectie
voor muta-ties invoorzie-
ningen
pensioen-verzekeringaan het
buitenlandSaldo
goederenen dien-stentransac-
ties van het
buitenland
41 39 0 −3 9 41
V.3.1.1
Bespa-ringen en
kapitaal-
over-drachten16 Kapitaal-
over-drachten
aan het
buitenlandSaldo
lopendetransacties
van het
buitenland
4 −4 1 −3 7▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 304
Rekening 0.
Goederen en
dienstenI.-IV. TOTALE ECONOMIE V. BUITENLAND
Totaal I.
ProduktieII.1
Primaire
inkomens-
verdelingII.2/3
Secundaire
en tertiaire
inkomens-
verdelingII.4
Besteding
van het
(alternatief)
beschikbaar
inkomenIII.1.1
Besparingen
en kapitaal-
overdrachtenIII.1.2
Kapitaalvor-
mingIII.2
FinancieelIII.3
Overige
mutaties in
activaIV.1
BeginbalansIV.2
Balansmuta-
tiesIV.3
EindbalansVermogens-
saldoV.1
Goederen en
dienstenV.2
Inkomens-
transactiesV.3.1.1
Besparingen
en kapitaal-
overdrachtenV.3.1.2
Kapitaalvor-
mingV.3.2
FinancieelV.3.3
Overige
mutaties in
activaV.4.1
BeginbalansV.4.2
Balansmuta-
tiesV.4.3
EindbalansVermogens-
saldo
123456789 1 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6 1 7 1 8 1 9 2 0 2 1 2 2 2 3
V.3.1.2
Kapitaal-vorming17 Mutaties in
activa vanhet buiten-
land a.g.v.
lopendetransactiesen kapitaal-
over-
drachten
50 50
V.3.2
Financieel18 Nettotoe-
name van
vorderingen
op hetbuitenlandVordering-
enoverschot
van het
buitenland(netto)
88 −3 8 50
V.3.3
Overige
mutaties in
activa19 Mutaties in
activa van
het buiten-
land a.g.v.overigemutaties
77
V.4.1
Beginba-
lans20 Beginba-
lans, activa
van hetbuitenland
573 573
V.4.2
Balansmu-
taties21 Mutaties in
de netto
financiële
positie vanhet buiten-land a.g.v.
lopende
transactiesen kapitaal-
over-
drachtenMutaties in
de netto
financiële
positie vanhet buiten-land a.g.v.
overige
mutaties
−3 8 4 −3 4
V.4.3 Eind-
balans22 Mutaties in
passiva vanhet buiten-
land a.g.v.
lopendetransactiesen kapitaal-
over-
drachtenMutaties in
passiva vanhet buiten-
land a.g.v.
overigemutatiesBeginba-
lans,passiva van
het buiten-
landNetto
financiëleeindpositie
van het
buitenland
88 3 297 242 630
Vermo-
genssaldo23 Netto
financiëlebeginpositie
van het
buitenlandMutaties in
de nettofinanciële
positie van
het buiten-land, totaal
276 − 34 242
Totaal 4 225 3 728 2 015 2 739 1 615 295 1 055 641 379 16 714 535 17 926 10 951 497 41 − 37 50 50 7 573 − 34 630 242▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 305
▼B
gedetailleerde informatie over de samenstelling van de werkloosheid
verkregen, maar ook een geaggregeerde indicator (werkloosheid in
arbeidsjaren) die, zowel conceptueel als cijfermatig, consistent is met de
andere macro-economische indicatoren; laatstgenoemde kunnen ook uit
het SAM-kader worden afgeleid. Wanneer bovendien het aantal
werkenden (exclusief niet-ingezetenen) en het potentiële arbeidsaanbod
met elkaar worden vergeleken, verkrijgt men de werkloosheid zoals deze
volgens afspraak is gedefinieerd.
8.139. Het is wellicht zinvol hier bij wijze van voorbeeld een SAM uit te werken.
Tabel 8.20 illustreert de opzet van een SAM waarin alle onderscheiden
transacties uit het systeem zijn opgenomen (d.w.z. alle stromen met
uitzondering van de „overige mutaties in activa”). De belangrijkste
aanvulling betreft de betekenis die hier aan de inkomensvormingsrekening
wordt gegeven, teneinde gemakkelijker een koppeling te kunnen maken
tussen uitvoerige arbeidsmarktanalyses en de nationale rekeningen. Dehier opgenomen geaggregeerde SAM is bedoeld als een beknopte tabel die
vervolgens ten grondslag kan liggen aan meer gedetailleerde tabellen.
Mogelijke soorten classificaties zijn in iedere rekening tussen haakjes in
de titels van de regels en kolommen aangegeven.
8.140. De volgorde van de rekeningen in deze matrix is gelijk aan die in tabel
8.19. Om die matrix in de hier gepresenteerde geaggregeerde SAM om te
zetten moeten:
a) de rekening voor overige mutaties in activa, de beginbalans, de rekening
voor balansmutaties, de eindbalans en de rekening voor het vermo-
genssaldo, zowel voor de totale economie als voor het buitenland,
alsmede de rekening voor financiële transacties van het buitenland
worden geschrapt;
b) de primaire inkomensverdelingsrekening en de tweede kapitaalsub-
rekening worden onderverdeeld; en
c) de beide kapitaalsubrekeningen (exclusief investeringen in vaste activa)
worden gecombineerd, evenals de rekening voor goederen- en diensten-
transacties en de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland.
8.141. De eerste twee regels en kolommen van tabel 8.20 bevatten een
geaggregeerde versie van de aanbod- en gebruikstabel, die hier expliciet
wordt gekoppeld aan de andere rekeningen van het systeem. Opgemerkt
zij dat de regels en kolommen van de aanbodtabel (cel II, I)
getransponeerd zijn.
8.142. De derde rekening, voor de inkomensvorming, speelt een belangrijke rol.
De classificatie geschiedt aan de hand van de primaire inputcategorieën:
(1) beloning van verschillende typen werknemers, (2) saldo van niet-
produktgebonden belastingen en subsidies, (3) netto-exploitatieoverschot
en (4) netto gemengd inkomen.
8.143. De inkomensvormingsrekening bevat transacties tussen twee verschil-
lende soorten eenheden. In het bijzonder heeft de rekening betrekking op
de beloning van werknemers, die wordt geregistreerd als een transactie
(werk in ruil voor een beloning) tussen een institutionele eenheid
(werkgever) en een persoon (werknemer). In deze SAM worden
werkenden beschouwd als afzonderlijke eenheden die loon ontvangen in
de inkomensvormingsrekening en dit inkomen doorsluizen naar hun
huishouden in de primaire inkomensverdelingsrekening. Deze eenheden
worden daarbij gedetailleerd naar verschillende groepen van werkenden.
Deze weergave is van nut voor de integratie van arbeidsmarktanalyse en
de nationale rekeningen.
8.144. Het (resterende) gemengd inkomen en exploitatieoverschot blijven bij de
producerende eenheid, maar de classificatie van producerende eenheden
behoeft niet gelijk te zijn aan die in de produktierekening. Een zekere
detaillering naar institutionele subsector is zelfs uitermate relevant voor
het exploitatieoverschot en het gemengd inkomen. Hiervoor is een cross-
classificatie van deze elementen van de toegevoegde waarde naar
bedrijfstak en naar institutionele subsector nodig.
8.145. Aangezien het saldo in cel (III,II) gelijk is aan de totale binnenlandse
toegevoegde waarde, omvatten de primaire-inputcategorieën iedereen die
in een ingezeten onderneming werkzaam is. In kolom III wordt de
beloning van niet-ingezetenen die in ingezeten ondernemingen werkzaam
zijn, overgedragen aan het buitenland. In rekening III wordt vervolgens
alleen een zinvol nationaal saldo verkregen wanneer hieraan eerst de
beloning van ingezetenen die in niet-ingezeten ondernemingen werken,
wordt toegevoegd. Dit geschiedt in regel III en voor dit doel kan een
afzonderlijke categorie, ingezetenen die in niet-ingezeten ondernemingen
werken, worden gecreëerd. Een bijkomend voordeel hiervan is dat de1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 306
▼B
raming van het aantal werkzame personen, zoals dit volgens afspraak is
gedefinieerd, wordt vergemakkelijkt.
8.146. Het resultaat van het een en ander is dat de inkomensvormingsrekening
een nieuw saldo krijgt (1473), dat ligt tussen de totale netto toegevoegde
waarde en het netto nationaal inkomen. Dit saldo, het totale netto
gegenereerde inkomen tegen basisprijzen, geeft het totale inkomen dat
ingezeten institutionele eenheden hebben verdiend door hun deelname aan
het produktieproces.
8.147. De rekening voor bestemming van primaire inkomens in een gedetail-
leerde SAM geeft het inkomen uit arbeid van huishoudens als een bijdrage
van een of meer (al dan niet als zelfstandige) werkende leden van de
huishoudens. Hieruit kan onder meer worden afgeleid in welke mate
iedere groep huishoudens van diverse bronnen van inkomen (uit arbeid)
afhankelijk is. Afgezien daarvan zijn de transactiecategorieën in de
inkomensverdelings- en -bestedingsrekeningen gelijk aan die in de vorige
tabel.
8.148. Bij het opzetten van deze SAM zijn de kapitaal- en de financiële rekening
met elkaar verweven, terwijl de financiële rekening niet wordt ingedeeld
naar institutionele sector, maar naar type activa. Bij een uitsplitsing van
deze SAM ziet men dan ook voor iedere institutionele subsector zowel het
saldo verandering (toe- en afneming) van verschillende soorten vorde-
ringen (cel IX, VII) als het saldo verandering (toe- en afneming) van
schulden (cel VII, IX). Deze twee groepen van transacties zijn
gecombineerd voor zover het buitenland erbij betrokken is. Als gevolg
hiervan is in tabel 8.20 het vorderingenoverschot opgenomen, maar met
een tegengesteld teken ten opzichte van de situatie waarin dit saldo wordt
bezien vanuit het standpunt van de nationale economie (cel IX, XI).
8.149. Een groot gedeelte van de totale volumemutaties in het vermogenssaldo
bestaat vermoedelijk uit een toename van de vaste activa. Indien men
vooral belangstelling heeft voor de dynamiek van een economie, is het
belangrijk aan te geven in welke bedrijfstakken de produktiecapaciteit is
uitgebreid. Dit is het doel van de rekening voor investeringen in vaste
activa (rekening VIII) die in deze SAM is opgenomen. Uit een meer
gedetailleerde tabel komt dan naar voren:
a) wie investeert waar, op de regels van deze rekening — cel (VIII, VII),
en
b) waar wordt in wat geïnvesteerd, in de kolommen — cel (I, VIII).
In dit geval heeft het wie betrekking op een institutionele subsector, het
waar op een bedrijfstak en het wat op een produktgroep. Door dezerekening voor investeringen in vaste activa laat de SAM op mesoniveau
zien welke relaties er bestaan tussen de investeringen in vaste activa per
institutionele sector, zoals gepresenteerd in de kapitaalrekening, en de
investeringen in vaste activa per produktgroep, zoals opgenomen in de
aanbod- en gebruikstabellen.
8.150. Tabel 8.21 laat zien wat voor soort informatie kan worden ontleend aan
een gedetailleerde SAM. Deze tabel is vooral bedoeld om aan te geven:
a) het kringloopschema van de inkomens, met inbegrip van een
onderverdeling van het inkomen uit arbeid naar enkele categorieën
van werkenden, waardoor een gedetailleerde analyse van de relatie
tussen de toegevoegde waarde van bedrijfstakken en het primair
inkomen van subgroepen van de huishoudens mogelijk is;
b) de onderlinge afhankelijkheid van de inkomensverdeling en de
produktiestructuur; dit houdt onder meer verband met de uiteenlopende
vraagpatronen van de subgroepen van de huishoudens;
c) de toerekening van de besparingen aan de subsectoren, met inbegrip van
een onderverdeling van de investeringen in vaste activa naar
investerende bedrijfstak, waardoor een gedetailleerde analyse van de
relatie tussen de investeringen in vaste activa van de subsectoren en de
investeringen in vaste activa per produktgroep mogelijk is.
Met het oog op de presentatie is het aantal groepen per rekening tot een
minimum beperkt gehouden. Uiteraard moet een volledig uitgebouwde
SAM meer categorieën per rekening onderscheiden.
8.151. Aangezien een SAM zowel inkomens- en uitgavenstromen als aanbod- en
gebruikstabellen op mesoniveau omvat, kan zij worden gebruikt als een
kader voor het ramen van een uitgebreid scala van rekeningen. De SAM-
aanpak is vooral bruikbaar wanneer men gedetailleerde informatie over bij
voorbeeld produktie en internationale handel in overeenstemming wil
brengen met basisgegevens uit bij voorbeeld een arbeidskrachtenenquête,
een budgetonderzoek of een investeringsenquête voor bedrijfstakken.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 307
▼B
Bovendien heeft het inpassen van rekeningen in een SAM-kader tot
gevolg dat matrixalgebra kan worden toegepast om ze met elkaar in
evenwicht te brengen.
8.152. Door meer basisgegevens te integreren wordt het mogelijk meer
beleidsdoelstellingen in relatie tot elkaar te volgen en te analyseren.
Bovenal biedt een SAM een mogelijkheid het verband te leggen tussen
aspecten van de werkgelegenheid en de inkomensverdeling en meer
macro-gerichte doelstellingen als groei van het NBP, evenwicht op de
betalingsbalans, een stabiel prijspeil enz. Daarnaast biedt de SAM een
raamwerk en consistente gegevens (van een bepaald basisjaar) voor
algemene evenwichtsmodellen met gedetailleerde classificaties van
actoren, waaronder bedrijfstakken, typen van werkenden en subgroepen
van huishoudens.
8.153. Tabel 8.22 laat een deel van de informatie zien die in een volledig
uitgebouwde SAM is opgenomen. In deze tabel wordt door een
vergrootglas gekeken naar de totale netto toegevoegde waarde, d.w.z.
cel (3,2) van de geaggregeerde tabel 8.20. Om verwijzingen naar de
aanbod- en gebruikstabel te vergemakkelijken zijn de bedrijfstakken
alleen ingedeeld naar sectie van de NACE. Het inkomen uit arbeid van
mannen en vrouwen is ingedeeld naar beroepsgroep en woonplaats van de
werkende. Het netto-exploitatieoverschot is ingedeeld naar de (sub)sector
van de onderneming waartoe de lokale EEA behoort, en het netto
gemengd inkomen naar de locatie van de onderneming zonder rechts-
persoonlijkheid. In dit voorbeeld omvat het gemengd inkomen nog een
toegerekende beloning voor de arbeid van de zelfstandige. Uiteraard tellen
de cijfers in deze tabel op tot de dienovereenkomstige totalen in de
tabellen 8.20 en 8.21. Zo staat bij voorbeeld de totale netto toegevoegde
waarde in de rechterbenedenhoek.
8.154. Aan een dergelijke tabel kan onder meer de volgende informatie worden
ontleend:
a) het aandeel van het inkomen uit arbeid van vrouwen per bedrijfstak en
regio;
b) de mate van concentratie van het inkomen uit arbeid van vrouwen in
een bepaalde beroepsgroep, per bedrijfstak en regio;
c) de samenstelling van het inkomen uit arbeid per beroep in iedere
bedrijfstak en regio, voor beide geslachten;
d) de regionale verdeling van het gemengd inkomen per bedrijfstak;
e) het aandeel van overheidsondernemingen en ondernemingen in handen
van het buitenland in het exploitatieoverschot van iedere bedrijfstak.
8.155. De gedetailleerde informatie over de beloning van werknemers in deze
tabel is afkomstig uit de arbeidsstatistiek; door deze in het systeem van
nationale rekeningen te integreren zullen de relevantie en de betrouw-
baarheid van zowel deze bron als van de nationale rekeningen toenemen.
Het inkomen uit arbeid, zoals gepresenteerd in deze tabel, kan worden
uitgesplitst in een volume- en een prijscomponent per type arbeid en per
bedrijfstak: enerzijds werkzame personen in arbeidsjaren en anderzijds
(gewogen) lonen per arbeidsjaar. Bovendien bevat een volledig uitge-
werkte SAM ook nog een tabel met de uitsplitsing van deze inkomens uit
arbeid en de betreffende werkzame personen naar groepen huishoudens.
Soortgelijke transacties kunnen ook worden getoond voor het toegere-
kende inkomen uit arbeid van zelfstandigen.
Een set gegevens met een raming van het toegerekende inkomen uit
arbeid van zelfstandigen en een uitsplitsing van alle inkomens uit arbeid
in een volume- en prijscomponent leveren gedetailleerde gegevens over
de arbeid op. Deze informatie is heel bruikbaar voor allerlei analyses en is
rechtstreeks gekoppeld aan alle belangrijke macro-economische aggre-
gaten, inclusief de werkzame personen (d.w.z. het totale aantal
werkenden) en de werkzame personen in arbeidsjaren (d.w.z. het totale
input van arbeid).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 308
Tabel 8.20 — Schematische presentatie van een sociale-rekeningenmatrix (Social Accounting Matrix: SAM)
REKENING0. Goederen
en diensten
(produkten)TOTALE ECONOMIE BUITENLAND
TOTAALI. Produktie
(bedrijfs-
takken)II.1.1 Inkom-
mensvorming
(categorieën
primaire
input)II.1.2 Bestem-
ming van
primaire inko-
mens (institu-
tionele
sectoren)II.2 Secun-
daire inko-
mensverdeling
(institutionele
sectoren)II.4.1 Beste-
ding van het
beschikbaar
inkomen
(institutionele
sectoren)Kapitaal
(institutionele
sectoren)Investeringen
in vaste activa
(bruto)
(bedrijfs-
takken)III.2 Finan-
cieel (vorde-
ringen)Lopend Kapitaal
I = 1 II = 2 III = 3a IV = 3b V = 4 VI = 5 VII = 6/7a VIII = 7b IX = 8 X = 14/15 XI = 16/17
0. Goederen en
diensten
(produkten)I = 1 Handels- en
vervoers-
margesIntermediair
verbruikConsumptie Verande-
ringen in
voor-
raden (1)Investe-
ringen in
vaste activa
(bruto)Uitvoer van
goederen en
diensten
0 1 904 1 371 38 376 536 4 225
T
O
T
A
LE
E
C
O
N
O
M
I
EI. Produktie
(bedrijfs-
takken)II = 2 Output
3 595 3 595
II.1.1. Inko-
mensvor-ming (cate-
gorieën
primaire
input)III = 3a TOEGE-
VOEGDEWAARDE
(NETTO,
BASIS-
PRIJZEN)Beloning
van werk-nemers uit
het buiten-
land
1 469 6 1 475
II.1.2.
Bestem-ming van
primaire
inkomens
(institutio-
nele
sectoren)IV = 3b Saldo
produktge-bonden
belastingen
en subsidiesGEGENE-
REERDINKOMEN
(NETTO,
BASIS-
PRIJZEN)Inkomen uit
vermogenInkomen uit
vermogenen saldo
niet-
produktge-
bonden
belastingen
en subsidies
uit het
buitenland
133 1 473 341 66 2 013
II.2. Secun-
daire inko-
mensverde-
ling (insti-
tutionele
sectoren)V = 4 NATIO-
NAAL
INKOMEN
(NETTO)Inkomens-
over-
drachtenInkomens-
over-
drachten uit
het buiten-
land
1 633 1 096 10 2 739▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 309
REKENING0. Goederen
en diensten
(produkten)TOTALE ECONOMIE BUITENLAND
TOTAALI. Produktie
(bedrijfs-
takken)II.1.1 Inkom-
mensvorming
(categorieën
primaire
input)II.1.2 Bestem-
ming van
primaire inko-
mens (institu-
tionele
sectoren)II.2 Secun-
daire inko-
mensverdeling
(institutionele
sectoren)II.4.1 Beste-
ding van het
beschikbaar
inkomen
(institutionele
sectoren)Kapitaal
(institutionele
sectoren)Investeringen
in vaste activa
(bruto)
(bedrijfs-
takken)III.2 Finan-
cieel (vorde-
ringen)Lopend Kapitaal
I = 1 II = 2 III = 3a IV = 3b V = 4 VI = 5 VII = 6/7a VIII = 7b IX = 8 X = 14/15 XI = 16/17
T
O
T
A
L
E
E
C
O
N
O
M
I
EII.4.1
Besteding
van het
beschikbaar
inkomen
(institutio-
nele
sectoren)VI = 5 BESCHIK-
BAAR
INKOMEN
(NETTO)Correctie
voor muta-
ties in
voorzie-
ningen
pensioen-
verzekeringCorrectie
voor muta-
ties in
voorzie-
ningen
pensioen-
verzekering
uit hetbuitenland
1 604 11 0 1 615
Kapitaal
(institutio-
nele
sectoren)VII = 6/7a BESPA-
RINGEN
(NETTO)Kapitaal-
over-
drachten (
2)Nettotoe-
name van
schuldenKapitaal-
over-
drachten uit
het buiten-
land (2)
233 61 603 1 898
Investe-
ringen in
vaste activa
(bruto)
(bedrijfs-
takken)VIII = 7b Verbruik
van vaste
activaInveste-
ringen in
vaste activa
(netto)
222 154 376
III.2 Finan-
cieel
(vorde-
ringen)IX = 8 Nettotoe-
name van
vorderingenVORDE-
RINGENO-
VERSCHO-
T VAN
HETBUITEN-
LAND
641 − 38 603▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 310
REKENING0. Goederen
en diensten
(produkten)TOTALE ECONOMIE BUITENLAND
TOTAALI. Produktie
(bedrijfs-
takken)II.1.1 Inkom-
mensvorming
(categorieën
primaire
input)II.1.2 Bestem-
ming van
primaire inko-
mens (institu-
tionele
sectoren)II.2 Secun-
daire inko-
mensverdeling
(institutionele
sectoren)II.4.1 Beste-
ding van het
beschikbaar
inkomen
(institutionele
sectoren)Kapitaal
(institutionele
sectoren)Investeringen
in vaste activa
(bruto)
(bedrijfs-
takken)III.2 Finan-
cieel (vorde-
ringen)Lopend Kapitaal
I = 1 II = 2 III = 3a IV = 3b V = 4 VI = 5 VII = 6/7a VIII = 7b IX = 8 X = 14/15 XI = 16/17
B
U
I
T
E
N
L
A
N
DLopend X = 14/15 Invoer van
goederen en
dienstenBeloning
van werk-
nemers aan
het buiten-
landInkomen uit
vermogen
en saldo
niet-
produktge-
bonden
belastingen
en subsidies
aan het
buitenlandInkomens-
over-
drachten
aan het
buitenlandCorrectie
voor muta-
ties in
voorzie-
ningen
pensioen-
verzekering
aan het
buitenland
497 2 39 39 0 577
Kapitaal XI = 16/17 Kapitaal-
over-
drachten
aan het
buitenlandSALDO
LOPENDE
TRANSAC-
TIES VAN
HET
BUITEN-
LAND
4 − 41 − 37
TOTAAL 4 225 3 595 1 475 2 013 2 739 1 615 898 376 603 577 − 37
(1) Inclusief saldo aan- en verkopen van kostbaarheden.
(2) Inclusief saldo aan- en verkopen van niet-geproduceerde niet-financiële activa.▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 311
Tabel 8.21 — Voorbeeld van een gedetailleerdere sociale-rekeningenmatrix (Social Accounting Matrix: SAM)
REKENING 0. Goederen en diensten
(produkten)TOTALE ECONOMIE BUITENLAND Totaal
I. Produktie
(bedrijfstakken)II.1.1. Inkomensvorming
(categorieën primaire input)II.1.2. Bestemming van primaire inko-
mens
(institutionele sectoren)II.2. Secundaire inkomensverdeling
(institutionele sectoren)II.4.1. Besteding van het beschikbaar
inkomen
(institutionele sectoren)Kapitaal
(institutionele sectoren)Investeringen in vaste activa
(bruto)
(bedrijfstakken)III.2. Financieel
(vorderingen)Lopend Kapi-
taal
Ia Ib Ic IIa IIb IIc IIIa IIIb IIIc IIId IIIe IIIf IIIg IVa IVb IVc IVd Va Vb Vc Vd VIa VIb VIc VId VIIa VIIb VIIc VIId VIIIa VIIIb VIIIc IXa IXb IXc X XI
0. Goederen en dien-
sten
(produkten)Landbouw-, bosbouw- en visserijprodukten Ia 3 71 14 16 12 - 2 - 1 - - 2 - - 7 128
Ertsen en mineralen, elektriciteit, industrie en
bouw (1-5)Ib 36 969 246 339 269 - 3 2 4 28 3 9 109 233 435 2 685
Diensten (6-9) Ic 2 76 − 78 7 209 349 208 152 13 357 - - - - - 23 - 94 1 412
T
O
T
A
LE
E
C
O
N
O
M
I
EI. Produktie
(bedrijfs-takken)Landbouw- jacht, bosbouw en visserij (A-B) IIa 87 2 - 89
Mijnbouw, industrie, elektriciteit en bouwnij-
verheid (C-F)IIb - 2 112 11 2 123
Diensten (G-P) IIc - 39 1 344 1 383
II.1.1. Inko-
mensvorming(categorieënprimaire
input)Beloning van
werknemersBinnenlands Ingezetenen
manneljikIIIa 8 311 153 472
Ingezetenen
vrouwelijkIIIb 1 95 192 288
Niet-inge-
zetenenIIIc - 1 1 2
Ingezetenen in het buitenland IIId 66
Saldo niet-produktgebonden belastingen en
subsidiesIIIe − 2 49 11 58
Exploitatieoverschot (netto) IIIf 11 64 142 217
Gemengd inkomen (netto) IIIg 14 262 156 432
II.1.2.
Bestemmingvan primaire
inkomens
(institutionelesectoren)Huishoudens met looninkomen IVa 452 278 - 6 - - 16 - - 15 11 - 778
Huishoudens, overige IVb 20 10 - - - 60 416 - - 52 24 32 614
Ondernemingen en IZW's t.b.v. huishoudens IVc - - - - - 141 - 3 28 174 11 27 384
Overheid IVd 2 111 20 - - - - 58 16 - - 23 - 7 237
II.2. Secun-
daire inko-mensverde-ling (instituti-
onele
sectoren)Huishoudens met looninkomen Va 771 - - 56 197 - 1 024
Huishoudens, overige Vb 577 - - 23 92 - 692
Ondernemingen en IZW's t.b.v. huishoudens Vc 94 58 59 16 12 4 243
Overheid Vd 191 320 134 37 92 6 780
II.4. Beste-
ding van het
beschikbaar
inkomen(institutionelesectoren)Huishoudens met looninkomen VIa 646 - - 2 - - 648
Huishoudens, overige VIb 499 - - 9 - - 508
Ondernemingen en IZW's t.b.v. huishoudens VIc 107 - - - - - 107
Overheid VId 352 - - - - - 352
Kapitaal
(institutionelesectoren)Huishoudens met looninkomen VIIa 85 - - - - - - 1 - 86
Huishoudens, overige VIIb 75 - - 16 7 - 28 4 - 130
Ondernemingen en IZW's t.b.v. huishoudens VIIc 83 - 4 4 25 130 95 175 - 516
Overheid VIId − 10 1 4 - - 2 94 74 1 166▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 312
REKENING 0. Goederen en diensten
(produkten)TOTALE ECONOMIE BUITENLAND Totaal
I. Produktie
(bedrijfstakken)II.1.1. Inkomensvorming
(categorieën primaire input)II.1.2. Bestemming van primaire inko-
mens
(institutionele sectoren)II.2. Secundaire inkomensverdeling
(institutionele sectoren)II.4.1. Besteding van het beschikbaar
inkomen
(institutionele sectoren)Kapitaal
(institutionele sectoren)Investeringen in vaste activa
(bruto)
(bedrijfstakken)III.2. Financieel
(vorderingen)Lopend Kapi-
taal
Ia Ib Ic IIa IIb IIc IIIa IIIb IIIc IIId IIIe IIIf IIIg IVa IVb IVc IVd Va Vb Vc Vd VIa VIb VIc VId VIIa VIIb VIIc VIId VIIIa VIIIb VIIIc IXa IXb IXc X XI
Investeringen
in vaste activa(brutto)(bedrijfs-
takken)Landbouw, jacht, bosbouw en visserij (A-B) VIIIa 11 -- - - 1 1
Mijnbouw, industrie, elektriciteit en bouw (C-F) VIIIb 92 - 4 36 - 132
Diensten (G-P) VIIIc 119 1 14 92 7 233
III.2. Finan-
cieel(vorderingen)Chartaal geld en deposito's IXa 56 12 44 7 13 132
Leningen IXb - 5 194 45 − 27 217
Overige vorderingen IXc 26 82 102 68 − 24 254
Buit-
enla-
ndLopend X 37 345 115 2 4 9 26 - - - 4 35 - - - - 577
Kapitaal XI -- - 4 − 4 1 − 3 7
Totaal 128 2 685 1 412 89 2 123 1 383 472 288 2 6 58 217 432 778 614 384 237 1 024 692 243 780 648 508 107 352 86 130 516 166 11 132 233 132 217 254 577 − 37▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 313
Tabel 8.22 — Voorbeeld van een gedetailleerde submatrix: toegevoegde waarde (netto, basisprijzen)
(Tabel 8.20, cel (3,2)BEDRIJFSTAKKEN (secties van de NACE) Totaal
Land-
bouw,
jacht en
bosbouwVisserij Winning
van delf-
stoffenIndustrie Distributie
van elek-
triciteit,
gas en
waterBouwnij-
verheidGroot- en
detail-
handel,
reparatie
auto's en
consu-
mentenar-
tikelenHotels en
restau-
rantsVervoer,
opslag en
communi-
catieFinanciële
interme-
diatieExploi-
tatie van
en handel
in onroe-
rend goed,
verhuur,
zakelijke
dienstver-
leningOpenbaar
bestuur,
defensie,
verplichte
soc.
verzeke-
ringenOnderwijs Gezond-
heidszorg
en maat-
schap.
dienstver-
leningOverige
gemeen-
schaps-
voorzie-
ningen,
soc. en
persoon-
lijke dien-
stenIndirect
gemeten
diensten
van finan-
ciële
intermedi-
airs
IIa1 IIa2 IIb1 IIb2 IIb3 IIb4 IIc1 IIc2 IIc3 IIc4 IIc5 IIc6 IIc7 IIc8 IIc9 IIc10 II
Belo-
ning vanwerkne-mers
B
I
N
N
E
N
L
AND
SInge-
zetenenmanne-lijkLandbouw Platteland IIIa1 6,2 0,5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 6,8
Stad IIIa2 0,2 0,2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,5
Handenarbeid Platteland IIIa3 0,2 0,0 3,2 21,1 0,6 12,4 1,9 0,1 2,8 0,6 0,1 0,2 0,8 0,2 1,8 46,0
Stad IIIa4 0,0 0,0 1,8 105,3 9,8 27,4 4,0 0,4 7,9 1,5 0,4 0,9 1,0 0,8 4,7 165,9
Administratief, verkoop,
dienstverleningPlatteland IIIa5 0,2 0,0 0,5 5,9 0,0 0,9 3,0 0,2 0,5 3,7 0,6 1,5 0,6 0,0 2,4 20,0
Stad IIIa6 0,0 0,1 1,5 35,6 2,1 3,7 6,6 0,5 1,8 6,9 3,0 5,8 0,6 0,4 7,3 75,9
Vrije beroepen, managers,
enz.Platteland IIIa7 0,1 0,0 1,7 17,7 0,2 2,6 0,7 0,2 0,3 1,8 1,3 2,7 14,0 1,0 1,8 46,1
Stad IIIa8 0,0 0,0 2,5 47,7 2,7 4,4 1,3 0,4 1,0 5,6 5,9 10,6 20,1 4,1 4,7 111,0
Inge-
zetenenvrou-weljikLandbouw Platteland IIIb1 1,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 1,1
Stad IIIb2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
Handenarbeid Platteland IIIb3 0,0 0,0 0,0 5,7 0,0 0,0 0,1 0,1 0,0 0,1 0,0 0,1 0,4 0,2 0,8 7,5
Stad IIIb4 0,0 0,0 0,0 13,6 0,0 0,1 0,2 0,2 0,1 0,3 0,2 0,3 0,4 0,8 2,6 18,8
Administratief, verkoop,
dienstverleningPlatteland IIIb5 0,0 0,0 0,4 5,6 0,1 1,3 6,2 0,6 0,4 1,6 0,8 1,8 4,3 0,6 24,2 47,8
Stad IIIb6 0,0 0,0 1,2 49,6 2,9 4,6 14,3 2,5 1,0 8,8 4,7 9,0 4,9 2,0 36,6 142,1
Vrije beroepen, managers,
enz.Platteland IIIb7 0,0 0,0 0,0 1,3 0,0 0,1 0,2 0,0 0,0 1,0 0,3 0,9 9,3 2,4 5,5 21,0
Stad IIIb8 0,0 0,0 0,1 7,3 0,1 0,3 0,3 0,1 0,0 3,6 1,1 4,8 10,6 9,8 11,2 49,3
Niet-ingezeten werknemers IIIc 0,1 0,1 0,1 0,9 0,0 0,2 0,2 0,0 0,1 0,0 0,0 0,3 0,0 0,0 0,0 2,0
Ingezetenen in niet-ingezeten ondernemingen IIId
Saldo niet-produktgebonden belastingen en subsidies IIIe − 2,0 0,0 − 2,0 41,1 4,9 5,0 0,0 0,0 − 6,0 8,3 3,7 1,0 0,0 0,0 4,0 58,0▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 314
(Tabel 8.20, cel (3,2)BEDRIJFSTAKKEN (secties van de NACE) Totaal
Land-
bouw,
jacht en
bosbouwVisserij Winning
van delf-
stoffenIndustrie Distributie
van elek-
triciteit,
gas en
waterBouwnij-
verheidGroot- en
detail-
handel,
reparatie
auto's en
consu-
mentenar-
tikelenHotels en
restau-
rantsVervoer,
opslag en
communi-
catieFinanciële
interme-
diatieExploi-
tatie van
en handel
in onroe-
rend goed,
verhuur,
zakelijke
dienstver-
leningOpenbaar
bestuur,
defensie,
verplichte
soc.
verzeke-
ringenOnderwijs Gezond-
heidszorg
en maat-
schap.
dienstver-
leningOverige
gemeen-
schaps-
voorzie-
ningen,
soc. en
persoon-
lijke dien-
stenIndirect
gemeten
diensten
van finan-
ciële
intermedi-
airs
IIa1 IIa2 IIb1 IIb2 IIb3 IIb4 IIc1 IIc2 IIc3 IIc4 IIc5 IIc6 IIc7 IIc8 IIc9 IIc10 II
Exploitatie-
overschot
(netto)Huishoudens (bewoners eigen huis) IIIf1 60,0 60,0
Overheid en IZW's ten behoeve van huishoudens IIIf2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 21,0 21,0
Onder-
neming-enin handen van de overheid IIIf3 0,1 0,0 2,7 8,0 9,0 1,1 − 12,1 0,1 3,6 1,5 1,0 0,0 6,2 10,1 − 5,0 26,3
in handen van de binnenlandse particuliere sector IIIf4 10,7 0,2 0,4 13,0 0,1 21,9 6,0 2,7 7,1 14,8 49,0 0,0 1,3 11,5 − 35,0 103,7in handen van het buitenland IIIf5 0 0,0 1,4 6,0 0,0 0,4 0,5 0,3 1,8 2,2 1,5 0,0 0,0 0,0 − 8,0 6,1
Gemengd inkomen
(netto)Platteland IIIg1 12,3 1,4 0,0 65,4 0,0 9,4 10,7 0,5 0,5 3,0 32,9 0,0 0,0 3,4 2,1 141,6
Stad IIIg2 0,2 0,2 0,0 161,6 0,0 25,6 20,4 4,3 2,5 2,0 61,1 0,0 0,0 7,6 4,9 290,4
Subtotalen:
Beloning van werknemers (betaald door ingezeten producenten) 8,0 1,0 13,0 317,3 18,5 58,0 39,0 5,3 15,9 35,5 18,4 39,1 67,0 22,3 103,6 761,8— Ingezetenen, manneljik IIIa 6,9 0,8 11,1 233,3 15,4 51,4 17,5 1,8 14,3 20,1 11,3 21,9 37,1 6,5 22,7 472,2— Ingezetenen vrouweljik IIIb 1,0 0,1 1,7 83,1 3,0 6,4 21,3 3,5 1,5 15,4 7,1 16,9 29,9 15,8 80,9 287,6
— Niet-ingezetenen IIIc 0,1 0,1 0,1 0,9 0,0 0,2 0,2 0,0 0,1 0,0 0,0 0,3 0,0 0,0 0,0 2,0
Gemengd inkomen en exploitatieoverschot 23,2 1,8 4,5 254,0 9,1 58,4 25,5 8,0 15,5 23,5 205,5 0,0 0,0 18,5 49,6 − 48,0 649,1— Exploitatieoverschot (netto) IIIf 10,8 0,2 4,5 27,0 9,1 23,4 − 5,6 3,1 12,5 18,5 111,5 0,0 0,0 7,5 42,6 − 48,0 217,1— Gemengd inkomen (netto) IIIg 12,4 1,6 0,0 227,0 0,0 35,0 31,1 4,9 3,0 5,0 94,0 0,0 0,0 11,0 7,0 432,0
Totaal toegevoegde waarde (netto) III 29,2 2,8 15,5 612,4 32,5 121,4 64,5 13,3 25,4 67,3 227,6 40,1 67,0 40,8 157,2 − 48,0 1 468,9▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 315
▼B
HOOFDSTUK 9
HET INPUT-OUTPUTSYSTEEM
9.01. Het input-outputsysteem bestaat uit drie soorten tabellen:
a) aanbod- en gebruikstabellen;
b) tabellen voor het koppelen van aanbod- en gebruikstabellen aan de
sectorrekeningen;
c) symmetrische input-outputtabellen
9.02. Aanbod- en gebruikstabellen zijn matrices waarin per bedrijfstak en
produktgroep een gedetailleerde beschrijving wordt gegeven van de
binnenlandse produktieprocessen en de transacties in produkten van de
nationale economie. Deze tabellen geven een beeld van:
a) de structuur van de produktiekosten en het in het produktieproces
gegenereerde inkomen;
b) de stromen van goederen en diensten die in de nationale economie
worden geproduceerd;
c) de goederen- en dienstenstromen van en naar het buitenland.
9.03. Een aanbodtabel geeft een beeld van het aanbod van goederen en diensten,
gespecificeerd naar produktgroep en naar herkomst, waarbij een
onderscheid wordt gemaakt tussen de output van binnenlandse bedrijfs-
takken en de invoer. Tabel 9.1 geeft een eenvoudig voorbeeld van een
aanbodtabel.
Tabel 9.1 — Eenvoudige aanbodtabel
AanbodBedrijfstakken Buitenland Totaal
(1) (2) (3)
Produktgroepen (1) Output per
produktgroep en
per bedrijfstakInvoer per
produktgroepTotaal aanbod per
produktgroep
Totaal (2) Totale output per
bedrijfstakTotale invoer Totaal aanbod
9.04. Een gebruikstabel geeft een beeld van het gebruik van goederen en
diensten, gespecificeerd naar produktgroep en naar bestemming, d.w.z. als
intermediair verbruik (per bedrijfstak), consumptie, bruto-investeringen of
uitvoer. Verder geeft de tabel een overzicht van de componenten van de
bruto toegevoegde waarde, d.w.z. beloning van werknemers, saldo van
niet-produktgebonden belastingen en subsidies, netto gemengd inkomen,
netto-exploitatie-overschot en verbruik van vaste activa. Tabel 9.2 geeft
een eenvoudig voorbeeld van een gebruikstabel.
Tabel 9.2 — Eenvoudige gebruikstabel
GebruikBedrijfs-
takkenBuitenland ConsumptieInveste-
ringen
(bruto)Totaal
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen (1) Interme-
diair
verbruik
per
produkt-
groep en
per
bedrijfst-
akUitvoer Consum-
ptieve
beste-
dingenInveste-
ringen
(bruto)Totaal
gebruik
per
produkt-
groep
Componenten
van de toege-
voegde waarde(2) Toege-
voegde
waarde
per
compo-
nent en
per1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 316
▼B
GebruikBedrijfs-
takkenBuitenland ConsumptieInveste-
ringen
(bruto)Totaal
(1) (2) (3) (4) (5)
bedrijfst-
ak
Totaal (3) Totale
input per
bedrijfst-
ak
9.05. Tussen de aanbod- en de gebruikstabellen bestaan twee identiteiten (mits
aanbod en gebruik op dezelfde wijze zijn gewaardeerd, zie de tabellen 9.5
en 9.6):
a) Identiteit per bedrijfstak: output bedrijfstak = input bedrijfstak.
In deze eenvoudige tabellen voor aanbod en gebruik moet de
regelvector in cel (2,1) in tabel 9.1 dus gelijk zijn aan die in cel
(3,1) in tabel 9.2.
Voor iedere bedrijfstak geldt dus:
Output = intermediair verbruik + toegevoegde waarde.
b) Identiteit per produktgroep: totaal aanbod per produktgroep = totaal
gebruik per produktgroep.
In deze eenvoudige tabellen moet de kolomvector in cel (1,3) van tabel
9.1 dus gelijk zijn aan die in cel (1,5) van tabel 9.2.
Voor iedere produktgroep geldt dus:
Output + invoer = intermediair verbruik + uitvoer + consumptieve
bestedingen + investeringen (bruto).
Deze identiteiten per bedrijfstak en produktgroep kunnen worden gebruikt
om de consistentie en volledigheid van ramingen te controleren en te
verbeteren (zie punt 9.11).
9.06. Aanbod- en gebruikstabellen zijn het centrale raamwerk voor alle tabellen
met de bedrijfstak als ingang, bij voorbeeld die met betrekking tot de
werkzame personen, de bruto-investeringen in vaste activa en de
kapitaalgoederenvoorraad.
9.07. De aanbod- en gebruikstabellen omvatten alle stromen van de onder-
staande rekeningen:
a) goederen- en dienstenrekening;
b) produktierekening;
c) inkomensvormingsrekening.
9.08. Een aanbodtabel en een gebruikstabel kunnen worden samengevoegd tot
een enkele tabel. Dit is mogelijk door twee regels en een kolom aan de
gebruikstabel toe te voegen, namelijk voor de output en de invoer (zie
tabel 9.3). De regels en de kolommen van de aanbodtabel uit punt 9.03
zijn hierbij verwisseld.
Tabel 9.3 — Eenvoudige gecombineerde aanbod- en gebruikstabel
Produkt-
groepenBedrijfs-
takkenBuiten-
landConsump-
tieInveste-
ringen
(bruto)Totaal
(1) (2) (3) (4) (5) (6)
Produktgroepen (1) — Inter-
mediair
verbru-
ikUitvoer Consu-
mptiev-
e beste-
dingenInves-
teringe-
n
(bruto)Totaal
gebruik
per
produk-
tgroep
Bedrijfstakken (2) Output — — — — Totale
output
per
bedrijf-
stak1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 317
▼B
Produkt-
groepenBedrijfs-
takkenBuiten-
landConsump-
tieInveste-
ringen
(bruto)Totaal
(1) (2) (3) (4) (5) (6)
Componenten
van de toege-
voegde waarde(3) — Toege-
voegde
waarde
Buitenland (4) Invoer —Totaal (5) Totaal
aanbod
per
produk-
tgroepTotale
input
per
bedrijf-
stak
9.09. Een symmetrische input-outputtabel is een matrix waarin, gespecificeerd
naar produktgroep of naar bedrijfstak, een gedetailleerde beschrijving
wordt gegeven van de binnenlandse produktieprocessen en de transacties
in produkten van de nationale economie. In een symmetrische input-
outputtabel worden aanbod en gebruik in één tabel samengebracht, maar
op een andere wijze dan in de gecombineerde aanbod- en gebruikstabel
(zie punt 9.08). Er is echter een belangrijk verschil tussen een
symmetrische input-outputtabel en een gecombineerde aanbod- en
gebruikstabel: in de aanbod- en gebruikstabel worden produktgroepen
gekoppeld aan bedrijfstakken, terwijl in de symmetrische input-output-
tabel produktgroepen aan produktgroepen worden gekoppeld of
bedrijfstakken aan bedrijfstakken. Daarom wordt in een symmetrische
input-outputtabel hetzij een produkten-, hetzij een bedrijfstakkenclassifi-
catie gebruikt voor zowel de regels als de kolommen (zie tabel 9.4).
Tabel 9.4 — Eenvoudige symmetrische input-outputtabel (produktgroep ×
produktgroep)
Produkt-
groepenBuitenlandConsump-
tieve beste-
dingenInveste-
ringen
(bruto)Totaal
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen (1) Interme-
diair
verbruikUitvoer Consum-
ptieve
beste-
dingenInveste-
ringen
(bruto)Totaal
gebruik per
produkt-
groep
Componenten
van de toege-
voegde waarde(2) Toege-
voegde
waarde————
Buitenland (3) Invoer — — — —
Totaal (4) Totaal
aanbod
per
produkt-
groep— — — Totaal
aanbod
= totaal
gebruik
9.10. De statistische informatie die bij produktie-eenheden kan worden
verkregen, geeft doorgaans aan welke produkten er zijn vervaardigd/
verkocht en, meestal minder gedetailleerd, welke produkten er zijn
gekocht/gebruikt. De aanbod- en gebruikstabellen zijn opgesteld om dit
soort statistische informatie in één kader samen te brengen (d.w.z.
bedrijfstak × produktgroep). Informatie van het type
produktgroep × produktgroep of bedrijfstak × bedrijfstak, die nodig is
voor symmetrische input-outputtabellen, is daarentegen vaak nietbeschikbaar. Produktiestatistieken bij voorbeeld verschaffen gewoonlijk
wel informatie over de aard van de gebruikte produkten en over de
voortgebrachte produkten, maar informatie over produkten en compo-
nenten van de toegevoegde waarde die als input bij de vervaardiging van
ieder produkt worden gebruikt, kan meestal niet worden verkregen (de1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 318
▼B
bedrijfsadministratie zou dan niet alleen een overzicht moeten geven van
alle kosten uitgesplitst naar de verschillende soorten van output, maar ook
van de samenstelling van het intermediair verbruik naar produktgroep). In
de praktijk is in de vorm van aanbod- en gebruikstabellen weergegeven
informatie daarom een goed uitgangspunt voor het maken van
symmetrische input-outputtabellen met meer analytische informatie. De
informatie (bedrijfstak × produktgroep) in de aanbod- en gebruikstabellen
kan worden omgezet in statistieken die gegevens van het type
produktgroep × produktgroep (of bedrijfstak × bedrijfstak) presenteren
door extra statistische informatie over de structuur van de input toe te
voegen of door constante inputstructuren per produktgroep of per
bedrijfstak te veronderstellen (zie de punten 9.54-9.60).
9.11. Aanbod- en gebruikstabellen dienen zowel statistische als analytische
doeleinden.
Belangrijke statistische doeleinden zijn:
a) vaststellen van hiaten en inconsistenties in het basismateriaal;
b) wegen en berekenen van indexcijfers van waarde-, prijs- en
volumeontwikkelingen;
c) ramen van variabelen als restpost (ramen van een variabele door eerst
alle andere variabelen in een identiteit vast te stellen), bij voorbeeld
voor de output of de consumptie van bepaalde produkten;
d) controleren en verbeteren van de consistentie, plausibiliteit en
volledigheid van de gegevens in de aanbod- en gebruikstabellen en
de hieraan ontleende cijfers (zoals die in de produktierekeningen).
Hiervoor zijn echter de aanbod- en gebruikstabellen in lopende prijzen
alleen niet voldoende:
(1) door aanbod- en gebruikstabellen in lopende en constante prijzen
voor twee of meer jaren op te stellen kunnen ramingen van
mutaties in volume, waarde en prijs met elkaar in evenwicht
worden gebracht. Integratie leidt in dat geval tot betere resultaten
dan wanneer de integratie zich beperkt tot de gegevens van een
enkel jaar,
(2) met behulp van de tabellen die de relatie met de sectorrekeningen
leggen, kan een rechtstreekse vergelijking worden gemaakt met
informatie uit deze rekeningen, bij voorbeeld over de inkomens-
verdeling, de besparingen en het vorderingenoverschot (berekend
als het resultaat van financiële transacties). Hierdoor wordt bereikt
dat er na de afronding van het integratieve proces overeenstem-
ming is tussen de aanbod- en gebruikstabellen en de
sectorrekeningen,
(3) door symmetrische input-outputtabellen af te leiden uit de aanbod-
en gebruikstabellen kunnen inconsistenties en zwakheden in de
aanbod- en gebruikstabellen aan het licht komen. Op deze wijze
vindt er ook een terugkoppeling van de symmetrische input-
outputtabellen naar de aanbod- en gebruikstabellen plaats;
e) ramen van cijfers voor tijdvakken waarvoor minder betrouwbare
informatie beschikbaar is, bij voorbeeld het ramen van jaarcijfers op
basis van gedetailleerde aanbod- en gebruikstabellen van een basisjaar
of van kwartaalcijfers op basis van de jaarlijkse aanbod- en gebruiks-
tabellen.
9.12. De aanbod- en gebruikstabellen en de symmetrische input-outputtabel
gegeven een gedetailleerd beeld van de structuur van het aanbod en
gebruik van goederen, diensten en arbeid en van de bijbehorende primaire
inkomens. Samen met de hieruit af te leiden verhoudingscijfers, zoals die
voor de produktiviteit, zijn deze tabellen belangrijk voor economische
analyses.
9.13. De aanbod- en gebruikstabellen en de symmetrische input-outputtabel
kunnen ook worden gebruikt als hulpmiddelen voor economische
analyses. Beide soorten tabellen hebben ieder hun eigen kwaliteiten.
Voor de berekening van directe en indirecte effecten moeten aanbod- engebruikstabellen worden aangepast met behulp van specifieke veronder-
stellingen en extra statistische informatie, met name wanneer cumulatieve
effecten moeten worden berekend. In feite komt de berekening van
cumulatieve effecten aan de hand van een aanbod- en gebruikstabel neer
op het samenstellen van een symmetrische input-outputtabel. Voor de
berekening van cumulatieve effecten wordt daarom de voorkeur gegeven
aan de symmetrische input-outputtabel als instrument. Wanneer echter
directe effecten en effecten van de eerste orde worden berekend, wordt
doorgaans de voorkeur gegeven aan aanbod- en gebruikstabellen die op1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 319
▼B
grond van een beperkt aantal veronderstellingen (of extra statistische
informatie) zijn aangepast, omdat:
a) de berekening minder van veronderstellingen afhankelijk is;
b) een aanbod- en gebruikstabel gedetailleerder is dan de symmetrische
input-outputtabel;
c) informatie uit de aanbod- en gebruikstabel beter aan andere statistische
gegevens kan worden gekoppeld.
Deze eigenschappen zijn ook nuttig wanneer de aanbod- en gebruiks-
tabellen in een macro-economisch model worden geïntegreerd: een
dergelijk overkoepelend model staat dichter bij de statistische bronnen,
kan veel gedetailleerde informatie verschaffen en kan vrij gemakkelijk
worden gekoppeld aan informatiesystemen van andere statistische
gegevens (b.v. over de arbeidsmarkt of het milieu).
9.14. De aanbod- en gebruikstabellen en de symmetrische input-outputtabel
kunnen worden gebruikt voor de berekening van:
a) de gevolgen van veranderingen in prijzen of belastingtarieven voor de
waarde van aanbod of gebruik;
b) de gevolgen van volumemutaties voor de waarde van aanbod of
gebruik;
c) de gevolgen van prijsmutaties in het aanbod voor de prijzen van het
gebruik;
d) de gevolgen van veranderingen in het gebruikvolume voor het
aanbodvolume;
e) de gevolgen van veranderingen in het aanbodvolume voor het
gebruiksvolume.
Uit de berekeningen kunnen zowel de indirecte als de directe effecten
worden afgeleid. Een grote prijsstijging voor energie zal bij voorbeeld niet
alleen van invloed zijn op bedrijfstakken met een groot energieverbruik,
maar ook op bedrijfstakken die de produkten van de producenten met het
hoge energieverbruik gebruiken. Met behulp van een aantal veronder-
stellingen kunnen ramingen voor dergelijke indirecte effecten aan de
aanbod- en gebruikstabellen worden ontleend. Voorbeelden van gebruike-
lijke veronderstellingen zijn:
a) een constante structuur van de input uitgedrukt in waarde-eenheden;
b) een constante samenstelling van de waarde van de output naar
bedrijfstak en naar produktgroep;
c) een constante samenstelling van de waarde van de consumptieve
bestedingen van huishoudens naar produktgroep.
Deze algemene veronderstellingen zijn nogal star omdat ervan wordt
uitgegaan dat de prijsverhoudingen niet veranderen, dat de produktie-
processen technisch niet evolueren en dat er geen substitutie plaatsvindt
tussen bepaalde categorieën consumptieve bestedingen van de huis-
houdens. Ze kunnen evenwel worden gewijzigd door veranderingen in de
prijsverhoudingen mogelijk te maken, bij voorbeeld met het Leontief-
prijsmodel. Dit kan worden uitgebreid met econometrische of andere
ramingen van de invloed van prijsverhoudingen en andere variabelen op
technische coëfficiënten of de consumptieve bestedingen van huis-
houdens.
De berekeningen behoeven niet te worden beperkt tot het aanbod en
gebruik van goederen en diensten. Ze kunnen ook worden toegepast op het
aanbod en gebruik van arbeid en componenten van de toegevoegde
waarde.
9.15. De aanbod- en gebruikstabellen en de symmetrische input-outputtabel
kunnen in macro-economische modellen worden geïntegreerd om deze
een gedetailleerde meso-economische basis te geven. Analyses waarvoor
de aanbod- en gebruikstabellen en de symmetrische input-outputtabel
worden gebruikt, zijn bij voorbeeld:
a) analyses van de produktie, de kostenstructuur en de produktiviteit;
b) prijsanalyses;
c) analyses van de werkzame personen;
d) analyses van de structuur van de investeringen, de consumptie, de
uitvoer, enz.;
e) analyses van de relatie tussen de binnenlandse produktie en het milieu
(b.v. door de aandacht te richten op het gebruik van specifieke
produkten als brandstoffen, papier en glas);1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 320
▼B
f) analyses van de benodigde invoer van energie;
g) analyses van de gevolgen van nieuwe technologieën;h) gevoeligheidsanalyses van de gevolgen van veranderingen in belas-
tingregelingen en -tarieven.
AANBOD- EN GEBRUIKSTABELLEN
9.16. De tabellen 9.5 en 9.6 geven een gedetailleerder beeld van de aanbod- en
gebruikstabellen.
9.17. De voor de bedrijfstakken gebruikte classificatie is de NACE Rev. 1 en
die voor produkten is de CPA. Deze classificaties zijn volledig op elkaar
afgestemd; op ieder aggregatieniveau geeft de CPA de belangrijkste
produkten van de bedrijfstakken volgens de NACE Rev.1.
9.18. In de aanbod- en gebruikstabellen is de produktenclassificatie minstens zo
gedetailleerd als de classificatie van de bedrijfstakken, d.w.z. het drie-
digitniveau van de CPA en het twee-digitniveau van de NACE Rev.1.
9.19. Het onderscheid tussen marktoutput, output voor eigen finaal gebruik en
overige niet-marktoutput moet alleen worden gebruikt voor de totale
output per bedrijfstak; het onderscheid is niet voor iedere produktgroep
vereist.
9.20. Het onderscheid tussen marktproducenten en producenten die voor eigen
finaal gebruik produceren enerzijds en overige niet-marktproducenten
anderzijds moet alleen per bedrijfstak worden gebruikt wanneer hierin
beide typen producenten voorkomen. In het algemeen zal dit onderscheid
daarom alleen worden gebruikt om een zeer beperkt aantal bedrijfstakken
onder te verdelen, bij voorbeeld de gezondheidszorg en het onderwijs (zie
punt 3.66).
9.21. De in- en uitvoer moet worden onderverdeeld in:
a) leveringen binnen de EU;
b) invoer uit en uitvoer naar derde landen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 321
Tabel 9.5 — Aanbodtabel tegen basisprijzen, inclusief de overgang naar aanbod tegen aankoopprijzen
Bedrijfstakken (NACE)
1234……nΣ(1) Invoer cifTotaal aanbod
tegen basisprijzenHandels- en
vervoersmargeSaldo produktge-
bonden belas-
tingen en
subsidiesTotaal aanbod
tegen aankoop-
prijzen
(1) (2) (3) (4) (5) (6) (7)
Produktgroepen
(CPA)1
(1)Output per produktgroep en per bedrijfstak
tegen basisprijzen2
3
4
.
.
.
.
.
.
m
(Correctieposten)
Σ(1) (2) Totale output per bedrijfstak 0
Totaal, waarvan:
Marktoutput
(3)Output voor eigen finaal gebruik 00
Overige niet-marktoutput 00▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 322
Tabel 9.6 — Gebruikstabel tegen aankoopprijzen
Bedrijfstakken (NACE)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1) + Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen
(CPA)1
(1)Intermediair verbruik tegen
aankoopprijzen per produktgroep enper bedrijfstakFinaal gebruik tegen aankoop-
prijzen:
Consumptieve bestedingen:
a) door huishoudens
b) door IZW's ten behoeve van
huishoudens
c) door de overheid
Investeringen (bruto):
d) investeringen in vaste activa
(bruto) en kostbaarheden
e) veranderingen in voorraden
f) uitvoer2
3
4
.
.
.
.
.
m
(Correctieposten)
Σ(1) (2) Totaal intermediair verbruik per
bedrijfstakTotaal finaal gebruik per type Totaal gebruik
Beloning van werknemers
Netto niet-produktgebonden belastingen op produktie (3) Componenten van de toegevoegde
waarde per bedrijfstak Verbruik van vaste activa
Exploitatieoverschot (netto)
Σ(3) (4) Toegevoegde waarde per bedrijfstak
Σ(1) + Σ(3) (5) Output tegen basisprijzen per
bedrijfstak
Aanvullende informatie:
Investeringen in vaste activa (bruto)KapitaalgoederenvoorraadInput van arbeid(6)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 323
▼B
9.22. In de aanbodtabel worden goederen- en dienstenstromen gewaardeerd
tegen basisprijzen en in de gebruikstabel tegen aankoopprijzen. Om
ervoor te zorgen dat aanbod en gebruik gelijk zijn, geeft tabel 9.5 ook de
overgang van het aanbod tegen basisprijzen naar het aanbod tegen
aankoopprijzen. Omdat het aanbod gelijk moet zijn aan het gebruik, volgt
uit de tabel ook de overgang van het gebruik tegen aankoopprijzen naar
het gebruik tegen basisprijzen. Hieraan kunnen daarom twee identiteiten
worden ontleend:
a) aanbod tegen aankoopprijzen is gelijk aan gebruik tegen aankoop-
prijzen;
b) aanbod tegen basisprijzen is gelijk aan gebruik tegen basisprijzen.
9.23. De toegevoegde waarde wordt geregistreerd tegen basisprijzen. Het is het
nettoverschil tussen de output gewaardeerd tegen basisprijzen en het
intermediair verbruik gewaardeerd tegen aankoopprijzen.
9.24. Toegevoegde waarde tegen factorkosten is geen ESR-begrip. Toch kan
deze worden berekend door van de toegevoegde waarde tegen basisprijzen
het saldo van de niet-produktgebonden belastingen en subsidies af te
trekken.
9.25. Het BBP wordt gewaardeerd tegen marktprijzen. Dit aggregaat kan op
drie manieren uit de aanbod- en gebruikstabellen worden afgeleid:
a) de totale output tegen basisprijzen per bedrijfstak minus het totale
intermediair verbruik tegen aankoopprijzen per bedrijfstak plus de
netto produktgebonden belastingen (de produktiemethode); het inter-
mediair verbruik omvat het verbruik van indirect gemeten diensten van
financiële intermediairs, dat wordt geregistreerd in een nominale
bedrijfstak (zie punt 9.33);
b) de aggregaten van de diverse componenten van de toegevoegde waarde
tegen basisprijzen per bedrijfstak minus het verbruik van indirect
gemeten diensten van financiële intermediairs (geregistreerd in een
nominale bedrijfstak, zie punt 9.33) plus de netto produktgebonden
belastingen (de inkomensmethode);
c) de som van de categorieën finaal gebruik minus de invoer: uitvoer −
invoer + consumptieve bestedingen + bruto-investeringen (alle tegen
aankoopprijzen) (de bestedingenmethode).
9.26. De gebruikstabel 9.6 bevat ook enige aanvullende informatie: bruto-
investeringen in vaste activa, kapitaalgoederenvoorraad en input van
arbeid per bedrijfstak. Deze informatie is van cruciaal belang voor
produktiviteitsanalyses en kan ook voor diverse andere soorten analyses
worden gebruikt (b.v. van de werkzame personen).
9.27. In het ESR wordt de kapitaalgoederenvoorraad gewaardeerd tegen de op
de balansdatum geldende marktprijzen. Voor in vroegere jaren gekochte
vaste activa betekent dit dat de waarde ervan moet worden herberekend op
basis van de lopende marktprijzen voor nieuwe activa van dezelfde soort
en kwaliteit en het verbruik in voorgaande jaren. Deze nettobenadering
van de kapitaalgoederenvoorraad kan worden gebruikt voor de berekening
van de kapitaalintensiteit. Voor een produktiviteitsanalyse wordt evenwel
meestal een brutobenadering gebruikt, waarbij alle vaste activa worden
gewaardeerd tegen de huidige marktprijzen van nieuwe activa van
dezelfde soort en kwaliteit, terwijl geen bedrag in mindering wordt
gebracht voor het verbruik van de vaste activa in het laatste jaar of in
eerdere jaren. Deze brutobenadering van de kapitaalgoederenvoorraad is
niet de standaardaanpak van het ESR, maar kan met behulp van de
„perpetual inventory method” wel gemakkelijk worden berekend. Omdat
van dergelijke brutocijfers goed gebruik kan worden gemaakt, verdient het
aanbeveling zowel de bruto- als de nettocijfers over de kapitaalgoederen-
voorraad als aanvullende informatie op te nemen.
9.28. Voor produktiviteitsanalyses geniet het aantal gewerkte uren de voorkeur
als variabele voor de input van arbeid. Voor informatie over het aantal
werkzame personen kan echter ook het aantal banen interessant zijn. Voor
beide variabelen kan een onderscheid worden gemaakt in, bij voorbeeld,
werknemers en zelfstandigen.
9.29. Voor een juiste opstelling en een correct begrip van aanbod- en
gebruikstabellen is het van belang enige in het ESR gebruikte boek-
dhoudkundige regels onder de aandacht te brengen:
a) de output van hulpactiviteiten wordt niet afzonderlijk geregistreerd;
alle door een hulpactiviteit verbruikte input wordt behandeld als input
voor de hoofd- of nevenactiviteit die erdoor wordt ondersteund. Tot de
hulpactiviteiten behoren bij voorbeeld marketing, boekhouding, opslag
en reiniging (zie de punten 3.12 en 3.13);1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 324
▼B
b) goederen en diensten die binnen een zelfde verslagperiode binnen een
zelfde lokale EEA worden geproduceerd en verbruikt, worden niet
afzonderlijk geïdentificeerd. Ze worden dan ook niet geregistreerd als
deel van de output of het intermediair verbruik van die lokale EEA. Dit
betreft onder andere:
(1) zaai- en pootgoed,
(2) door mijnen verbruikte steenkool voor het produceren van
briketten,
(3) door elektriciteitscentrales verbruikte elektrische energie;
c) kleine bewerkingen, onderhoud en reparatie ten behoeve van andere
lokale EEA's moeten netto worden geregistreerd, d.w.z. exclusief de
waarde van de betrokken goederen. Wanneer de goederen evenwel een
aanzienlijke fysieke verandering ondergaan, moet de transactie bruto
worden geregistreerd, d.w.z. als koop en verkoop van de betrokken
goederen;
d) duurzame goederen kunnen worden gehuurd of geleasd (operationele
lease). Zij worden dan geregistreerd als investeringen in vaste activa en
toegevoegd aan de kapitaalgoederenvoorraad van de bedrijfstak van de
eigenaar. Voor de bedrijfstak van de gebruiker wordt intermediair
verbruik ter waarde van de huur- of leasesom geregistreerd;
e) uitzendkrachten worden als werknemer geregistreerd bij de bedrijfstak
van de uitzendbureaus en niet bij die van het bedrijf waar zij feitelijk
werken. Hun betaling wordt in de bedrijfstak waar zij feitelijk werken
dan ook geregistreerd als intermediair verbruik (en niet als beloning
van werknemers). Uitbesteed werk wordt op soortgelijke wijze
behandeld;
f) werkzame personen en beloning van werknemers zijn in het ESR
ruime begrippen:
(1) personen die uit sociale motieven werk hebben gekregen, worden
ook tot de werkzame personen gerekend; dit betreft bij voorbeeld
werkplaatsen voor gehandicapten, werkgelegenheidsprogramma's
voor langdurig werklozen of jonge werkzoekenden. De betrok-
kenen zijn in dat geval ook werknemers en ontvangen een
beloning (en geen sociale overdrachten), hoewel hun produktiviteit
wellicht (veel) lager is dan die van andere werknemers,
(2) tot de werkzame personen behoren in een aantal gevallen ook
personen die helemaal niet geacht worden te werken, bij voorbeeld
personen die zijn ontslagen, maar die nog enige tijd betalingen van
hun vroegere werkgever ontvangen. De input van arbeid uitgedrukt
in aantal gewerkte uren wordt door deze afspraak niet vertekend,
daar er feitelijk geen enkel uur wordt gewerkt.
9.30. In de aanbod- en gebruikstabellen moeten twee correctieposten worden
ingevoerd om de waardering van de invoer in de aanbod- en gebruiks-
tabellen in overeenstemming te brengen met die in de sectorrekeningen
(zie ook de tabellen 9.5 en 9.6).
In de aanbodtabel wordt de invoer van goederen gewaardeerd tegen cif-
waarden. Hierdoor worden de kosten van de invoer overgewaardeerd
wanneer de in de cif-waarde begrepen vervoers- en verzekeringsdiensten
door ingezetenen worden verleend (b.v. vervoer in eigen beheer of door
gespecialiseerde ingezeten vervoerbedrijven). Om een goed evenwicht
tussen invoer en uitvoer te verkrijgen moet de uitvoer van diensten
daarom worden vermeerderd met het bedrag van deze overwaardering van
de invoer. In de sectorrekeningen wordt de invoer van goederen
gewaardeerd tegen fob-waarden. Hierdoor wordt de invoer net als bij de
cif-waardering overgewaardeerd. Bij de fob-waardering is het verschil
echter kleiner, wat betekent dat de toegerekende vermeerdering van de
uitvoer ook kleiner is. Het resultaat van het gebruik van verschillende
waarderingsprincipes is dus dat de totale invoer netto gelijk blijft, maar
dat zowel de totale invoer als de totale uitvoer bij een cif-waardering
groter is. De twee waarderingsprincipes kunnen in de aanbod- en
gebruikstabellen met elkaar in overeenstemming worden gebracht door
het gebruik van correctieposten bij de invoer en de uitvoer. Decorrectieposten moeten gelijk zijn aan de waarde van de door ingezetenen
verleende vervoers- en verzekeringsdiensten, die wel in de cif-waarde,
doch niet in de fob-waarde zijn begrepen, de kosten dus voor het vervoer
en de verzekering tussen de grens van het land van uitvoer en die van het
land van invoer. Wanneer deze correctieposten in de aanbod- en
gebruikstabellen zijn opgenomen, behoeven zij bij de input-outputbe-
rekeningen geen speciale behandeling meer.
9.31. De overdracht van gebruikte goederen wordt in de gebruikstabel
geregistreerd als negatieve uitgaven voor de verkoper en positieve voor1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 325
▼B
de koper. Voor de desbetreffende produktgroep leidt de overdracht van het
gebruikte goed tot een herclassificatie van het gebruik. Alleen de
overdrachtskosten blijven buiten deze herclassificatie: zij worden
geregistreerd als gebruik van een zakelijke dienst. Voor sommige
beschrijvingen en analyses kan het nuttig zijn voor een aantal
produktgroepen de relatieve omvang van de overdracht van gebruikte
goederen afzonderlijk te vermelden, bij voorbeeld een studie over de
markt voor tweedehands auto's of over het hergebruik van papier.
9.32. Directe aankopen van ingezetenen in het buitenland en aankopen van niet-
ingezetenen op het binnenlands grondgebied worden gewoonlijk apart
geraamd bij het samenstellen van statistieken. Zij worden opgevoerd als
correcties op de eerste ramingen van de invoer, de uitvoer en, voor zover
het bij de aankoop in het buitenland om consumptieartikelen gaat, de
consumptieve bestedingen. Om een evenwicht te verkrijgen tussen het
aanbod en het gebruik per produktgroep, moeten deze aankopen worden
verdeeld over de betrokken produktgroepen. Indien voor een bepaalde
produktgroep de omvang van deze aankopen aanzienlijk is, kunnen zij als
subcategorie worden vermeld, bij voorbeeld bij de uitgaven voor
huisvesting.
9.33. Overal in de aanbod- en gebruikstabellen wordt de NACE Rev.1-
classificatie van de bedrijfstakken uitgebreid met een nominale bedrijfstak
voor het gebruik van de indirect gemeten diensten van financiële
intermediairs. In de aanbodtabel worden voor deze bedrijfstak in het
geheel geen transacties geregistreerd. In de gebruikstabel wordt het totale
gebruik van de indirect gemeten diensten van financiële intermediairs
geregistreerd als intermediair verbruik van deze nominale bedrijfstak.
Aangezien deze verder geen transacties heeft, is het netto-exploitatie-
overschot negatief voor een bedrag ter hoogte van het intermediair
verbruik; alle andere componenten van de toegevoegde waarde zijn nul.
Bijgevolg is de totale bruto toegevoegde waarde gelijk aan het (negatieve)
netto-exploitatieoverschot.
9.34. De overgang van aanbod en gebruik tegen basisprijzen naar die tegen
aankoopprijzen behelst:
a) reallocatie van handelsmarges;
b) reallocatie van vervoersmarges;
c) het optellen van produktgebonden belastingen (zonder aftrekbare
BTW);
d) het aftrekken van produktgebonden subsidies.
De raming van deze overgang is een belangrijk element bij het integreren
van de aanbod- en gebruikstabellen. Een gedetailleerder beeld van de
overgang kan worden gegeven in afzonderlijke tabellen (9.7 en 9.8), die
ook nog van belang kunnen zijn voor analytische doeleinden, bij
voorbeeld voor prijsanalyses en voor een analyse van de gevolgen van
veranderingen in de tarieven van produktgebonden belastingen.
9.35. Bij het samenstellen van aanbod- en gebruikstabellen en bij het onderling
afstemmen van aanbod en gebruik moet altijd een keuze worden gemaakt
tussen twee tegengestelde manieren voor het corrigeren van de statistische
gegevens:
a) het aanbod van ieder produkt tegen basisprijzen wordt herrekend tot
een waardering tegen aankoopprijzen, zodat afstemming met het
gebruik tegen aankoopprijzen mogelijk wordt;
b) het gebruik tegen aankoopprijzen wordt herrekend tot een waardering
tegen basisprijzen, zodat afstemming met het aanbod tegen basis-
prijzen mogelijk wordt.
9.36. In de praktijk zullen beide soorten aanpassingen nodig zijn om een
aanbod- en gebruikstabel te construeren. Beide vereisen correcties van het
saldo van produktgebonden belastingen en subsidies en de handels- en
vervoersmarges per produktgroep. In feite is het eerste alternatief niet
mogelijk zonder het tweede, aangezien men doorgaans de kolommen voor
produktgebonden belastingen, produktgebonden subsidies en handels- en
vervoersmarges per produktgroep in de aanbodtabel niet kan ramen
zonder dat men inzicht heeft gekregen in de verdeling naar gebruik van de
afzonderlijke produktgroepen uit de gebruikstabel tegen aankoopprijzen
(tabel 9.6).
9.37. Voor het verkrijgen van een evenwicht zijn dus onderstaande tabellen
nodig:
a) de aanbod- en gebruikstabellen 9.5 en 9.6 met als uiteindelijke
resultaat het evenwicht van het totale aanbod en het totale gebruik per
produktgroep zowel tegen aankoop- als tegen basisprijzen;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 326
▼B
b) de tabellen betreffende de handels- en vervoersmarges en het saldo van
produktgebonden belastingen en subsidies (tabellen 9.7 en 9.8).
9.38. De overgang van aanbod en gebruik tegen basisprijzen naar aanbod en
gebruik tegen aankoopprijzen (zie punt 9.34) komt neer op een
herindeling van de handelsmarges: waardering tegen basisprijzen betekent
dat de handelsmarges worden geregistreerd als deel van de handel in
produkten, terwijl ze bij een waardering tegen aankoopprijzen worden
ingedeeld bij de produkten waarop ze betrekking hebben. Mutatis
mutandis geldt dit ook voor de vervoersmarges.
9.39. Het totaal van de handelsmarges per produktgroep is gelijk aan het totaal
van de handelsmarges geproduceerd door de handel plus de handels-
marges geproduceerd als nevenactiviteit door de overige bedrijfstakken.
Mutatis mutandis geldt dit ook voor de vervoersmarges.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 327
Tabel 9.7 — Eenvoudige tabel betreffende handels- en vervoersmarges
Bedrijfstakken (NACE)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1) + Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen
(CPA)1
(1)Handels- en vervoersmarges op het
intermediair verbruik per produktgroep
en per bedrijfstakHandels- en vervoersmarges op het
finaal gebruik:
Consumptieve bestedingen:
a) door huishoudens
b) door IZW's ten behoeve van huis-
houdens
c) door de overheid
Investeringen (bruto):
d) investeringen in vaste activa (bruto)
en kostbaarheden
e) veranderingen in voorraden
f) uitvoer2
3
.
.
.
.
.
.
m
Σ(1) (2) Handels- en vervoersmarges op het
intermediair verbruik per bedrijfstakHandels- en vervoersmarges op het
finaal gebruik per typeTotaal handels- en vervoersmarges▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 328
Tabel 9.8 — Eenvoudige tabel betreffende het saldo van produktgebonden belastingen en subsidies
Bedrijfstakken (NACE)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1) + Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen
(CPA)1
(1)Saldo van produktgebonden belastingen
en subsidies in verband met intermediair
verbruik per produktgroep en per
bedrijfstakSaldo van produktgebonden belastingen
en subsidies in verband met finaal
gebruik:
Consumptieve bestedingen:
a) door huishoudens
b) door IZW's ten behoeve van huis-
houdens
c) door de overheid
Investeringen (bruto):
d) investeringen in vaste activa (bruto)
en kostbaarheden
e) veranderingen in voorraden
f) uitvoer2
3
.
.
.
.
.
.
m
Σ(1) (2) Saldo van produktgebonden belastingen
en subsidies in verband met intermediair
verbruik per bedrijfstakSaldo van produktgebonden belastingen
en subsidies in verband met finaal
gebruik per typeTotaal saldo van produktgebonden belas-
tingen en subsidies▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 329
▼B
9.40. De vervoersmarge omvat de vervoerkosten die de koper apart betaalt;
deze zijn wel begrepen in het gebruik van produkten tegen aankoop-
prijzen, maar niet in de basisprijzen van de output van een producent of in
de handelsmarges van de groot- of detailhandel. De vervoersmarge omvat
in het bijzonder:
a) het vervoer van goederen vanaf de plaats waar zij zijn vervaardigd naar
de plaats waar de koper ze in ontvangst neemt, indien de producent de
kosten voor het vervoer aan een derde partij betaalt en hij dit bedrag
afzonderlijk bij de koper in rekening brengt;
b) het vervoer van goederen indien dit door de producent of de groot- of
detailhandelaar zodanig is geregeld dat de koper afzonderlijk voor de
vervoerkosten moet betalen, ook al geschiedt het vervoer door de
producent of door de groot- of detailhandel zelf.
Alle andere vervoerkosten worden niet als vervoersmarge geregistreerd,
bij voorbeeld:
a) wanneer de producent de goederen zelf vervoert, zijn de vervoerkosten
in de basisprijzen van de output van de producent begrepen; dit
vervoer is een hulpactiviteit en de vervoerkosten voor een bepaald
goed zijn niet als zodanig identificeerbaar;
b) wanneer de producent ervoor zorgt dat de goederen vervoerd worden
zonder dat de vervoersdiensten apart in rekening worden gebracht, zijn
deze vervoerkosten begrepen in de basisprijzen van de producent; deze
vervoerkosten zijn als zodanig identificeerbaar en worden geregi-
streerd onder het intermediair verbruik van de producent;
c) wanneer de groot- en detailhandel ervoor zorgen dat goederen worden
vervoerd van de plaats waar zij ze in ontvangst nemen naar een plaatswaar een andere koper ze op zijn beurt in ontvangst neemt, zijn de
kosten hiervan in de handelsmarge begrepen wanneer geen afzonder-
lijke kosten voor het vervoer naar de koper in rekening worden
gebracht. Net als bij de producenten kunnen deze kosten ook hier
betrekking hebben op een hulpactiviteit van de groot- en detailhandel
of de aankoop van een intermediaire dienst betreffen, zodat ze onder
de handelsmarge vallen en niet onder de vervoersmarge;
d) wanneer een huishouden voor consumptiedoeleinden goederen koopt
en een derde het vervoer laat verzorgen, worden deze vervoerkosten
geregistreerd als consumptieve bestedingen aan vervoerdiensten (en
niet als een handels- of vervoersmarge).
9.41. Tabel 9.7 geeft een enigszins vereenvoudigd beeld van een matrix van
handels- en vervoersmarges, omdat:
a) er geen expliciet onderscheid tussen handels- en vervoersmarges wordt
gemaakt. Beide kunnen voor iedere produktgroep worden getoond. Een
andere oplossing is het gebruik van afzonderlijke tabellen: een voor
handelsmarges en een voor vervoersmarges;
b) er bij handelsmarges een onderscheid moet worden gemaakt tussen
groot- en detailhandel, zodat rekening kan worden gehouden met de
prijsverschillen tussen beide. Bij het opstellen van de tabellen moet er
voorts rekening mee worden gehouden dat de groothandel soms ook
rechtstreeks aan huishoudens verkoopt (b.v. meubelen) en dat de
detailhandel soms ook aan het bedrijfsleven verkoopt (b.v. aan cafés en
restaurants);
c) er bij het berekenen en analyseren van handelsmarges op produkten
bestemd voor consumptieve bestedingen door huishoudens voor iedere
produktgroep een onderscheid kan worden gemaakt tussen de belang-
rijkste distributiekanalen, zodat de verschillen in hun prijsstelling in
aanmerking kunnen worden genomen; het verschil tussen groot-
handels- en detailhandelsprijzen is in feite te grof. Huishoudens
kunnen goederen en diensten bij voorbeeld in de supermarkt, de
kruidenierswinkel, de bloemenzaak, het warenhuis of in het buitenland
aanschaffen of ze als inkomen in natura ontvangen. Voor sommige
produkten is de secundaire verkoop zeer omvangrijk, bij voorbeeld
voor sigaretten die in cafés of restaurants of bij benzinestations worden
verkocht. Uiteraard kunnen dergelijk verfijnde onderverdelingen alleen
worden ingevoerd wanneer de beschikbare bronnen voldoende
materiaal bieden om ten minste grove ramingen van de omvang van
elk van deze distributiekanalen te kunnen maken;
d) bij het berekenen van de vervoersmarges een onderscheid naar wijze
van vervoer (b.v. binnenvaart, rail-, zee-, weg- of luchtvervoer) zeer
nuttig kan zijn.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 330
▼B
9.42. De indirecte belastingen omvatten:
a) produktgebonden belastingen (D.21):
(1) belastingen over de toegevoegde waarde (BTW) (D.211),
(2) belastingen op invoer (exclusief BTW) (D.212),
(3) overige produktgebonden belastingen (D.214);
b) niet-produktgebonden belastingen op produktie (D.29).
Voor produktgebonden subsidies en subsidies op invoer worden soortge-
lijke categorieën onderscheiden. Deze subsidies worden behandeld als
negatieve belastingen op produktie en invoer.
Zie voor de definities van al deze categorieën de punten 4.14-4.40.
9.43. Aanbod tegen basisprijzen omvat de netto niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie (d.w.z. minus de niet-produktgebonden subsidies).
Om de overgang van basisprijzen naar aankoopprijzen te maken (of
omgekeerd, zie punt 9.34), moeten de verschillende produktgebonden
belastingen worden bijgeteld en de produktgebonden subsidies worden
afgetrokken (of omgekeerd).
9.44. De BTW kan aftrekbaar, niet-aftrekbaar of niet van toepassing zijn:
a) aftrekbare BTW is gewoonlijk van toepassing op het merendeel van
het intermediair verbruik, het merendeel van de bruto-investeringen in
vaste activa en een deel van de veranderingen in voorraden;
b) niet-aftrekbare BTW is vaak van toepassing op de consumptieve
bestedingen en voorts op een deel van de bruto-investeringen in vaste
activa, een deel van de veranderingen in voorraden en een deel van het
intermediair verbruik;
c) BTW is in het algemeen niet van toepassing op:
(1) uitvoer (althans naar landen buiten de EU),
(2) goederen of diensten waarvoor een nul-tarief voor de BTW geldt,
ongeacht het gebruik dat ervan wordt gemaakt,
(3) producenten die van de BTW-registratie zijn vrijgesteld (kleine
bedrijven, religieuze organisaties, enz.).
9.45. BTW wordt in het ESR netto geregistreerd: al het aanbod wordt tegen
basisprijzen gewaardeerd, d.w.z. zonder in rekening gebrachte BTW.
Intermediair verbruik en finaal gebruik worden tegen aankoopprijzen
geboekt, d.w.z. zonder aftrekbare BTW.
9.46. Tabel 9.8 over het saldo van produktgebonden belastingen en subsidies is
een vereenvoudigde tabel omdat:
a) de verschillende soorten produktgebonden belastingen niet worden
onderscheiden en de subsidies niet apart worden vermeld;
b) er voor verschillende distributiekanalen uiteenlopende belastingta-
rieven en subsidies kunnen gelden; daarom moet een onderscheid naar
distributiekanaal worden gemaakt wanneer er voldoende relevante
informatie bestaat.
9.47.►M4 De wijze waarop productgebonden belastingen en subsidies
worden geregistreerd, wordt beschreven in respectievelijk punt 4.27 en
punt 4.40. ◄Gewoonlijk worden de produktgebonden belastingen (en
subsidies) per produkt geraamd door op de verschillende stromen de
officiële belasting- c.q. subsidietarieven toe te passen. Naderhand moeten
de verschillen met de belastingsaanslagen of de werkelijk betaalde
bedragen worden geanalyseerd.
a) Sommige van deze verschillen wijzen erop dat de aanvankelijke
raming van de produktgebonden belastingen niet in overeenstemming
was met de ESR-definities. Daarom moet:
(1) in geval van vrijstelling de aanvankelijke raming van de
produktgebonden belastingen worden verlaagd;
(2) in geval van ontwijking van de betaling van de produktgebonden
belastingen (b.v. de betaling van belasting is wel verplicht, maar er
komt geen belastingaanslag) de raming van de produktgebonden
belastingen worden verlaagd;
(3) in geval van boetes de raming van de produktgebonden belastingen
worden verhoogd.
Wijzigingen in de raming van de produktgebonden belastingen hebben
ook gevolgen voor variabelen die op hun beurt worden geraamd door
de genoemde raming ergens bij op te tellen of ergens van af te trekken.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 331
▼B
Zo kan de output tegen basisprijzen van een bepaalde produktgroep
worden geraamd door onder meer de produktgebonden belastingen van
het geraamde gebruik tegen aankoopprijzen af te trekken. Een raming
van de output tegen basisprijzen kan echter ook worden gecombineerd
met onder meer ramingen van de produktgebonden belastingen,
teneinde een raming van het gebruik tegen aankoopprijzen te
verkrijgen.
b) Diverse andere soorten verschillen moeten in de aanbod- en gebruiks-
tabel buiten beschouwing worden gelaten:
(1) overloop: zo kunnen betalingen betrekking hebben op de
belastingaanslagen voor verschillende jaren;
(2) ondernemingen die niet tot betaling in staat zijn (faillissement)
►M4 ◄.
c) Soms wijzen de verschillen ook uit dat er een ernstige fout gemaakt is
bij de aanvankelijke raming van de produktgebonden belastingen en
subsidies, bij voorbeeld omdat de output te laag is geraamd. Dan
kunnen ook wijzigingen in de raming van de goederen- en
dienstenstromen gerechtvaardigd zijn.
Bij de overgang van gebruik per produkt tegen aankoopprijzen naar dat
tegen basisprijzen kan de wijziging van de aanvankelijke raming van de
produktgebonden belastingen en subsidies als afzonderlijke post worden
vermeld. Voor alle input-outputberekeningen moet deze wijziging per
produktgroep worden vastgesteld, ook al is dit alleen op basis van een
eenvoudige wiskundige methode mogelijk (b.v. proportionele verdeling).
9.48. Uit de gebruikstabel 9.6 blijkt niet in hoeverre de gebruikte goederen en
diensten in het binnenland zijn geproduceerd of zijn ingevoerd. Deze
informatie is nodig voor alle analyses waarin de relatie tussen het aanbod
en het gebruik van goederen en diensten binnen de nationale economie
een rol speelt. Dit betreft onder meer de analyse van de gevolgen van
veranderingen in de uitvoer of de consumptieve bestedingen op de invoer,
de binnenlandse produktie en verwante variabelen, zoals de werkzame
bevolking. In feite geldt het voor de meeste van de in de punten 9.14 en
9.15 genoemde analyses. Het input-outputsysteem bevat daarom ook een
gebruikstabel voor ingevoerde produkten en een voor in het binnenland
geproduceerde goederen en diensten (zie de tabellen 9.9 en 9.10).
9.49. De gebruikstabel voor ingevoerde produkten moet worden opgesteld door
alle over het gebruik van ingevoerde produkten beschikbare informatie te
verwerken: zo kunnen voor sommige produkten de belangrijkste
importeurs bekend zijn en voor bepaalde producenten is er wellicht
informatie over de omvang van de invoer. In het algemeen is er echter
nauwelijks rechtstreekse statistische informatie over het gebruik van
ingevoerde produkten. Gewoonlijk zal deze daarom moeten worden
aangevuld door per produktgroep veronderstellingen te doen.
9.50. De gebruikstabel voor in het binnenland geproduceerde goederen en
diensten kan worden verkregen door van de algemene gebruikstabel de
gebruikstabel voor ingevoerde produkten af te trekken.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 332
Tabel 9.9 — Gebruikstabel voor de invoer
Bedrijfstakken (NACE)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1) + Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen
(CPA)1
(1)Voor ingevoerde produktgroepen: inter-
mediair verbruik tegen aankoopprijzen/
cif-waarden per produktgroep en per
bedrijfstakVoor ingevoerde produkten:
Finaal gebruik tegen aankoopprijzen/cif-
waarden:
Consumptieve bestedingen:
a) door huishoudens
b) door IZW's t.b.v. huishoudens
c) door de overheid
Investeringen (bruto):
d) investeringen in vaste activa (bruto)
en kostbaarheden
e) veranderingen in voorraden
f) uitvoer2
3
.
.
.
.
.
.
m
Σ(1) (2) Totaal intermediair verbruik van inge-
voerde produktgroepen per bedrijfstakTotaal finaal gebruik van ingevoerde
produktgroepen per typeTotale invoer▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 333
Tabel 9.10 — Gebruikstabel tegen basisprijzen voor de binnenlandse output
Bedrijfstakken (NACE)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1) + Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen
(CPA)1
(1)Voor binnenlandse output: intermediair
verbruik tegen basisprijzen per produkt-
groep en per bedrijfstakVoor binnenlandse output:
Finaal gebruik tegen basisprijzen:
Consumptieve bestedingen:
a) door huishoudens
b) door IZW's t.b.v. huishoudens
c) door de overheid
Investeringen (bruto):
d) investeringen in vaste activa (bruto)
en kostbaarheden
e) veranderingen in voorraden
f) uitvoer2
3
.
.
.
.
.
.
m
Σ(1) (2) Totaal intermediair verbruik van
binnenlandse output tegen basisprijzen
per bedrijfstakFinaal gebruik van binnenlandse output
tegen basisprijzenTotaal binnenlandse output
Gebruik van ingevoerde produktgroepen (3) Totaal intermediair verbruik van inge-
voerde produktgroepen per bedrijfstakFinaal gebruik van ingevoerde produkt-
groepen tegen basisprijzenTotale invoer
Netto produktgebonden belastingen (4) Netto produktgebonden belastingen op
produktgroepen voor intermediair
verbruik per bedrijfstakNetto produktgebonden belastingen op
produktgroepen voor finaal gebruikTotaal netto produktgebonden belastingen
Σ(1) + (3) + (4) (5) Totaal intermediair verbruik in
aankoopprijzen per bedrijfstakTotaal finaal gebruik per type Totaal gebruik
Beloning van werknemers
Netto niet-produktgebonden belastingen op
produkten
Verbruik van vaste activaExploitatieoverschot (netto)(6) Componenten van de toegevoegde
waarde per bedrijfstak
Σ(6) (7) Toegevoegde waarde per bedrijfstak▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 334
Bedrijfstakken (NACE)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1) + Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Σ(1) + (3) + (4) + Σ(6) (8) Output tegen basisprijzen per bedrijfstak
Investeringen in vaste activa
KapitaalgoederenvoorraadInput van arbeid(9)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 335
▼B
9.51. Voor bijzondere doeleinden kunnen de hierboven gepresenteerde aanbod-
en gebruikstabellen worden gewijzigd door alternatieve en aanvullende
classificaties te gebruiken. Belangrijk in dit verband zijn:
a) gedetailleerde classificaties van de produkten en bedrijfstakken, die
zijn gebaseerd op nationale classificaties of die zijn opgesteld voor
bijzondere doeleinden, bij voorbeeld voor een analyse van de rol van
speur- en ontwikkelingswerk in de nationale economie;
b) een uitvoeriger geografische indeling van de invoer en de uitvoer, door
bij voorbeeld de intra-EU-handel in te delen naar land en de extra-EU-
handel naar economische regio en enkele specifieke landen, zoals de
Verenigde Staten en Japan;
c) een indeling van de invoer in:
(1) invoer van produkten die ook in het binnenland worden
voortgebracht (concurrerende invoer),
(2) invoer van produkten die niet in het binnenland worden
voortgebracht (niet-concurrerende invoer).
Voor deze twee soorten invoer geldt dat hun verband met en hun
belang voor de nationale economie niet gelijk is. Concurrerende invoer
wordt wellicht geanalyseerd omdat deze invoer een substituut kan
vormen voor de binnenlandse output (er kan dan economisch beleid op
worden gebaseerd); daarom kan deze invoer als een afzonderlijke
categorie van (potentieel) finaal gebruik in de gebruikstabellen worden
opgenomen. Voor niet-concurrerende invoer zullen analyses vooral
betrekking hebben op de gevolgen van veranderingen in prijs of
volume (b.v. bij een oliecrisis) voor de nationale economie;
d) een classificatie van de beloning van werknemers naar criteria als
onderwijsniveau, voltijd/deeltijd, leeftijd en geslacht. Deze classifi-
catie kan dan worden toegepast op de aanvullende informatie over de
werkzame personen. Zo kunnen de aanbod- en gebruikstabellen ook
voor allerlei arbeidsmarktanalyses worden gebruikt;
e) een uitsplitsing van de beloning van werknemers in:
(1) lonen, waarvan:
— sociale premies t.l.v. werknemers (1),
(2) sociale premies t.l.v. werkgevers.
Aan de hand van deze indeling kan de rol van de sociale premies voor
de prijs van de input van arbeid en de verschuiving van deze last naar
het bruto-exploitatieoverschot worden geanalyseerd;
f) een indeling van de consumptie naar functie (voor huishoudens:
COICOP, en voor de overheid: COFOG). Door de functionele
classificatie van de consumptieve bestedingen is het mogelijk de
gevolgen van iedere functie voor de rest van de economie vast te
stellen. Zo kan het belang van de particuliere en overheidsuitgaven
voor de gezondheidszorg, het vervoer en het onderwijs worden
bepaald. Ook is dit van belang voor de analyse van de gevolgen van de
overheidsuitgaven voor defensie voor bepaalde binnenlandse bedrijfs-
takken, met name de vliegtuig-, vrachtwagen- en wapenindustrie;
g) een herclassificatie van de investeringen in vaste activa en van de
kapitaalgoederenvoorraad in het geval dat de betrokken kapitaal-
goederen door de eigenaar zijn verhuurd, bij voorbeeld bij operationele
lease: de vaste activa kunnen worden geregistreerd alsof de gebruiker
ze in eigendom heeft (in afwijking van de standaardbehandeling in het
ESR). Met deze herclassificatie wordt beoogd de kostenstructuur van
bedrijfstakken die vaste activa leasen, vergelijkbaar te maken met die
van bedrijfstakken die dergelijke vaste activa in eigendom hebben.
Voor een consequente boekhoudkundige behandeling is voor deze
herclassificatie tevens nodig dat het intermediair verbruik van de
lessee en de output van de lessor worden gewijzigd met de leasesom
voor de vaste activa;
h) een herclassificatie van de werkzame personen en de beloning van
werknemers voor uitbesteed werk en voor uitzendkrachten. Met deze
herclassificatie wordt beoogd de kostenstructuur van bedrijfstakken
beter vergelijkbaar te maken door personen als werknemer te
registreren bij de bedrijfstak waar zij feitelijk werken. Deze
herclassificatie komt neer op een wijziging van de begrippen
intermediair verbruik en output van de betrokken bedrijfstakken.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 336
(1) Een globale raming hiervan kan nodig zijn wanneer de sociale premies voor een
werknemer niet alleen afhankelijk zijn van zijn loon, maar bij voorbeeld ook van het feit
of hij nog andere inkomsten heeft, zijn leeftijd en burgerlijke staat, enz.
▼B
TABELLEN VOOR HET KOPPELEN VAN AANBOD- EN GEBRUIKS-
TABELLEN AAN DE SECTORREKENINGEN
9.52. De informatie in de aanbod- en gebruikstabellen moet worden gekoppeld
aan de sectorrekeningen, zodat ze hiermee in overeenstemming zijn. Dit
wordt bereikt door de opneming van een kruistabel met variabelen van
bedrijfstakken en sectoren (zie tabel 9.11).
SYMMETRISCHE INPUT-OUTPUTTABELLEN
9.53. In het ESR is de input-outputtabel van het type
produktgroep × produktgroep de belangrijkste symmetrische input-
outputtabel; hieronder wordt een dergelijke tabel beschreven.
9.54. Een input-outputtabel van het type produktgroep × produktgroep (zie de
tabellen 9.4 en 9.12) kan worden samengesteld door de aanbod- en
gebruikstabellen tegen basisprijzen te transformeren. Dit betekent een
verandering van de lay-out, d.w.z. in plaats van twee asymmetrische
tabellen komt er één symmetrische tabel (zie ook punt 9.09). De
transformatie kan worden opgesplitst in drie fases:
a) overboeking van nevenprodukten in de aanbodtabel naar de bedrijfs-
takken waarvan zij hoofdprodukten zijn;
b) herschikking van de kolommen van de gebruikstabel van input van
bedrijfstakken naar input van homogene branches (zonder aggregatie
van de regels);
c) zo nodig aggregatie van afzonderlijke produkten (regels) in de nieuwe
gebruikstabel in relatie tot de in de kolommen opgenomen homogene
branches.
9.55. Fase a) houdt de overboeking in van output in de vorm van neven-
produkten in de aanbodtabel. Aangezien nevenprodukten in de
aanbodtabel niet op de diagonaal voorkomen, is een dergelijke overboe-
king een vrij eenvoudige aangelegenheid. De nevenprodukten worden1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 337
▼B
toegevoegd aan de bedrijfstakken waar zij de hoofdprodukten zijn en
verwijderd bij de bedrijfstakken waar zij zijn geproduceerd.
9.56. Fase b) is ingewikkelder, aangezien de basisgegevens over de input
betrekking hebben op de totale output van een bedrijfstak en niet op ieder
afzonderlijk voortgebracht produkt binnen deze output. De hier te
verrichten transformatie behelst de overboeking van de input van de
nevenprodukten van de bedrijfstak waar de nevenproduktie plaatsvond
naar de bedrijfstak waaraan zij wordt toegerekend (zie fase a)). Voor deze
overboeking zijn twee methoden mogelijk:
(1) door middel van aanvullende statistische en technische informatie;
(2) door middel van veronderstellingen.
9.57. raar mogelijk moet gebruik worden gemaakt van aanvullende statistische
en technische informatie. Zo is het wellicht mogelijk specifieke informatie
in te winnen over de voor het produceren van bepaalde soorten benodigde
input. Dergelijke informatie is echter doorgaans onvolledig. Uiteindelijke
zal meestal moeten worden uitgegaan van eenvoudige veronderstellingen
om de overboeking te kunnen maken.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 338
Tabel 9.12 — Symmetrische input-outputtabel tegen basisprijzen (produktgroep * produktgroep)
Produktgroepen
(CPA)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1) + Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen
(CPA)1
(1)Intermediair verbruik tegen basisprijzen,
produktgroep × produktgroepFinaal gebruik tegen basisprijzen:
Consumptieve bestedingen:
a) door huishoudens
b) door IZW's t.b.v. huishoudens
c) door de overheid
Investeringen (bruto):
d) investeringen in vaste activa (bruto) en
kostbaarheden
e) veranderingen in voorraden
f) uitvoer2
3
.
.
...
.
n
Σ(1) (2) Totaal intermediair verbruik tegen basisprijzen
per produktgroepFinaal gebruik tegen basisprijzen per type Totaal gebruik
tegen basisprijzen
Produktgebonden belastingen
Produktgebonden subsidies (−)(3) Netto produktgebonden belastingen per
produktgroepNetto produktgebonden belastingen per type
finaal gebruikTotaal netto
produktgebonden
belastingen
Σ(1) + (3) (4) Totaal intermediair verbruik tegen aankoop-
prijzen per produktgroepTotaal finaal gebruik per type tegen aankoop-
prijzenTotaal gebruik
tegen aankoop-
prijzen
Beloning van werknemers
Netto niet-produktgebonden belastingen op produkten
Verbruik van vaste activa
Exploitatieverschot (netto)(5) Componenten van de toegevoegde waarde per
produktgroep
Σ(5) (6) Toegevoegde waarde per produktgroep
Σ(1) + (3) + Σ(5) (7) Output tegen basisprijzen per produktgroep
Invoer (8) Invoer cif per produktgroep▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 339
Produktgroepen
(CPA)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1) + Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
(7) + (8) (9) Aanbod tegen basisprijzen per produktgroep
Investeringen in vaste activa
Kapitaalgoederenvoorraad
Input van arbeid(10)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 340
▼B
9.58. De aannamen die worden gedaan bij de overboeking van de output en de
bijbehorende input zijn gebaseerd op twee soorten technologieveronder-
stellingen:
a) bedrijfstaktechnologie, waarbij wordt verondersteld dat alle door
lokale EEA's in een bedrijfstak voortgebrachte produkten dezelfde
inputstructuur hebben;
b) produkttechnologie, waarbij wordt verondersteld dat alle produkten in
een produktgroep dezelfde inputstructuur hebben, ongeacht de
bedrijfstak die ze produceert.
Het kiezen van de beste veronderstelling voor een bepaald geval is niet
eenvoudig en is in feite afhankelijk van de structuren van het nationale
bedrijfsleven, zoals van de mate van specialisatie, en van de homogeniteit
van de technologieën die in een land voor het produceren van produkten
binnen dezelfde produktgroep worden gebruikt. Laarzen kunnen bij
voorbeeld van leer of van kunststof worden gemaakt. Ervan uitgaan dat
voor alle laarzen (of op een hoger aggregatieniveau bij voorbeeld
schoeisel) dezelfde produkttechnologie wordt gebruikt, kan dus proble-
matisch zijn; in dat geval kan het de voorkeur verdienen om uit te gaan
van de bedrijfstaktechnologie.
Vaak blijkt een eenvoudige toepassing van de veronderstelling van de
produkttechnologie tot onaanvaardbare resultaten te leiden, aangezien de
gegenereerde input-outputcoëfficiënten soms onwaarschijnlijk of zelfs
onmogelijk zijn (b.v. negatief). Onwaarschijnlijke coëfficiënten kunnen te
wijten zijn aan meetfouten en aan de heterogeniteit („produkt-mix”) in de
bedrijfstak waarvan het overgeboekte produkt het hoofdprodukt is.
Hiervoor kan worden gecorrigeerd met behulp van aanvullende informatie
of door gebruik te maken van de aanwezige expertise. Natuurlijk kan ook
de alternatieve veronderstelling van de bedrijfstaktechnologie worden
toegepast. In de praktijk is de beste strategie voor de opstelling van
symmetrische input-outputtabellen het gebruik van beide technologiever-
onderstellingen in combinatie met aanvullende informatie.
9.59. Het belang van de rol van de veronderstellingen is afhankelijk van de
mate waarin nevenprodukten worden voortgebracht, en dit hangt niet
alleen af van de wijze waarop het produktieproces in de economie
georganiseerd is, maar ook van de produktenclassificatie. Hoe gedetail-
leerder deze is, des te meer nevenprodukten zijn er te verwachten.
9.60. In fase c) worden de produkten in de nieuwe gebruikstabel geaggregeerd
conform de bedrijfstakken die deze produkten ingevolge fase a)
genereren; dit resulteert in een symmetrische input-outputtabel met een
dubbele ingang van produkten en nevenprodukten. Daar deze wijzigingen
beginnen bij gegevens die gebaseerd zijn op lokale EEA's, is de
uiteindelijke registratie in overeenstemming met die van „homogene-
produktie-eenheden”.
9.61. De classificaties in de symmetrische input-outputtabel vallen samen met
die in de aanbod- en gebruikstabellen, aangezien de symmetrische input-
outputtabel hiervan een omzetting is (uiteraard met uitzondering van de
indeling naar bedrijfstak/homogene branche).
9.62. De symmetrische input-outputtabel 9.12 moet vergezeld gaan van ten
minste twee tabellen:
a) een matrix voor het gebruik van ingevoerde produkten; de lay-out van
deze tabel is gelijk aan die van de invoertabel ter ondersteuning van de
aanbod- en gebruikstabellen (zie tabel 9.10), afgezien van het feit dat
de produktenclassificatie wordt gebruikt;
b) een symmetrische input-outputtabel voor de binnenlandse output (tabel
9.13).
Deze laatste tabel moet worden gebruikt voor de berekening van de
gecumuleerde coëfficienten, d.w.z. de Leontief-inverse. In tabel 9.13 is de
Leontief-inverse de inverse van het verschil tussen identiteitsmatrix I en
de matrix van technische coëfficiënten die het resultaat is van matrix [(1),
(1)]. Er zou ook een Leontief-inverse kunnen worden berekend voor de
binnenlandse output en de concurrerende invoer (zie punt 9.51). In dat
geval moet men ervan uitgaan dat de concurrerende invoer op dezelfde
wijze is geproduceerd als de binnenlandse output waarmee deze invoer
concurreert.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 341
Tabel 9.13 — Symmetrische input-outputtabel voor de binnenlandse output (produktgroep * produktgroep)
Produktgroepen
(CPA)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1) + Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen
(CPA)1
(1)Voor binnenlandse output: Intermediair
verbruik tegen basisprijzen,
produktgroep × produktgroepVoor binnenlandse output:
Finaal gebruik tegen basisprijzen:
Consumptieve bestedingen:
a) door huishoudens
b) door IZW's t.b.v. huishoudens
c) door de overheid
Investeringen (bruto):d) investeringen in vaste activa (bruto) en
kostbaarheden
e) veranderingen in voorraden
f) uitvoer2
3
.
.
...
.
n
Σ(1) (2) Totaal intermediair verbruik van binnenlandse
output tegen basisprijzen per produktgroepFinaal gebruik van binnenlandse output tegen
basisprijzenTotaal binnenlandse
output
Gebruik van ingevoerde produktgroepen (3) Totaal intermediair verbruik van ingevoerde
produktgroepen per produktgroepFinaal gebruik van ingevoerde produktgroepen
tegen basisprijzenTotale invoer
Netto produktgebonden belastingen (4) Netto produktgebonden belastingen op
produktgroepen voor intermediair verbruik
per produktgroepNetto produktgebonden belastingen op
produktgroepen voor finaal gebruikTotaal netto
produktgebonden
belastingen
Σ(1) + (3) + (4) (5) Totaal intermediair verbruik tegen aankoop-
prijzen per produktgroepTotaal finaal gebruik per type Totaal gebruik
Beloning van werknemers
Niet-produktgebonden belastingen op produkten
Verbruik van vaste activa
Exploitatieoverschot (netto)(6) Componenten van de toegevoegde waarde per
produktgroep
Σ(6) (7) Toegevoegde waarde per produktgroep
Σ(1) + (3) + (4) + Σ(6) (8) Output tegen basisprijzen per produktgroep▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 342
Produktgroepen
(CPA)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1) + Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Investeringen in vasteactiva
Kapitaalgoederenvoorraad
Input van arbeid(9)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 343
▼B
HOOFDSTUK 10
HET METEN VAN PRIJS- EN VOLUMEMUTATIES
10.01. In een systeem van economische rekeningen worden alle stromen en
standen in geld uitgedrukt. De zeer uiteenlopende transacties die in het
systeem zijn opgenomen, kunnen alleen door waardering in geld op een
gemeenschappelijke noemer worden gebracht, waardoor tevens relevante
saldi kunnen worden afgeleid.
Het probleem bij het gebruik van geld als meeteenheid is dat het geen
stabiele of internationale standaard is. Een belangrijk aspect bij
economische analyses is het meten van het volume van de economische
groei in de loop der tijd. In dat geval moeten mutaties in de waarde van
bepaalde economische aggregaten worden gesplitst in mutaties die
uitsluitend het gevolg zijn van prijsmutaties en de overige, die
volumemutaties worden genoemd.
Economische analyses hebben mede betrekking op internationale verge-
lijkingen, d.w.z. die tussen verschillende nationale economieën. Centraal
in de analyse staan dan de internationale vergelijkingen van het produktie-
en inkomensniveau, maar ook het prijspeil is van belang. Het is daarom
noodzakelijk de verschillen in waarde tussen economische aggregaten van
paren of groepen landen te splitsen in een volume- en een prijscomponent.
10.02. Bij vergelijkingen van stromen en standen in de tijd is een accurate meting
van prijs- en volumemutaties even belangrijk. Op de korte termijn is de
waarneming van prijsmutaties zeker niet van minder belang dan het meten
van de volumemutaties van vraag en aanbod. Op de wat langere termijn
moet bij de bestudering van de economische groei rekening worden
gehouden met wijzigingen van de relatieve prijzen van de verschillende
soorten goederen en diensten.
De eerste doelstelling is niet het verschaffen van allesomvattende
indicatoren voor prijs- en volumemutaties van de belangrijkste aggregaten
van het systeem, maar het opbouwen van een set van onderling
afhankelijke indicatoren waarmee systematische en gedetailleerde
analyses kunnen worden gemaakt van inflatie en economische groei en
de fluctuaties hierin.
10.03. Als algemene regel voor internationale vergelijkingen geldt dat nauw-
keurige indicatoren voor zowel de volume- als de prijscomponent van de
economische aggregaten moeten worden gemaakt. Aangezien de afwij-
king tussen de formules van Laspeyres en Paasche bij internationale
vergelijkingen vaak aanzienlijk is, is alleen de indexformule van Fisher
voor dergelijke doeleinden aanvaardbaar.
10.04. Economische rekeningen hebben als voordeel dat zij een geschikt kader
bieden voor het opzetten van een systeem van volume- en prijsindexcijfers
en voor het waarborgen van de onderlinge samenhang van de statistische
gegevens.
De voordelen van een boekhoudkundige aanpak kunnen als volgt worden
samengevat:
a) Begripsmatig dwingt het gebruik van een boekhoudkundig kader voor
het gehele economische systeem tot een consistente specificatie van
prijzen en hoeveelheden met betrekking tot de verschillende produkten
en stromen van het systeem. Zo moeten in een dergelijk kader de
begrippen prijs en volume voor een bepaalde groep produkten aan de
middelenkant op dezelfde wijze worden gedefinieerd als aan de
bestedingenkant.
b) Statistisch gezien dwingt het gebruik van het systeem van economische
rekeningen ertoe boekhoudkundige regels toe te passen bij zowel
constante als lopende prijzen; dit zal gewoonlijk leiden tot enige
aanpassingen om ervoor te zorgen dat de prijs- en volumegegevens
consistent zijn.
c) Een geïntegreerd systeem van prijs- en volume-indexcijfers in het
kader van een systeem van economische rekeningen biedt de opsteller
van de nationale rekeningen bovendien extra controlemogelijkheden.
Wanneer er een sluitend systeem van aanbod- en gebruikstabellen in
lopende prijzen bestaat, betekent de constructie van sluitende aanbod-
en gebruikstabellen in constante prijzen dat automatisch een systeem
van impliciete prijsindexcijfers wordt afgeleid. Een onderzoek naar de
plausibiliteit van deze afgeleide indexcijfers kan leiden tot herziening
en correctie van de gegevens in constante prijzen en soms zelfs van de
waarden in lopende prijzen.
d) Ten slotte maakt de boekhoudkundige aanpak het mogelijk om het
verloop van bepaalde saldi in prijs- en volumemutaties uit te drukken,1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 344
▼B
omdat saldi per definitie uit andere elementen van de rekeningen zijn
afgeleid.
10.05. De voordelen van een geïntegreerd systeem dat gebaseerd is op een
evenwicht — algemeen en per bedrijfstak — van de transacties in
goederen en diensten, mogen niet tot de conclusie leiden dat aldus
verkregen prijs- en volume-indexcijfers tegemoet komen aan alle
behoeften en een antwoord geven op alle vragen die men ten aanzien
van prijs- en volumemutaties kan stellen. Boekhoundkundige regels en de
keuze van prijs- en volume-indexformules zijn weliswaar noodzakelijk
voor de opbouw van een samenhangend systeem, maar kunnen ook
hinderlijk zijn. Bovendien is er behoefte aan kortlopende informatie, zoals
maand- of kwartaalgegevens. In dergelijke gevallen kunnen andere typen
prijs- en volume-indexcijfers nuttig zijn.
TOEPASSINGSGEBIED VAN PRIJS- EN VOLUME-INDEXCIJFERS
10.06. Bij een aantal stromen die in de economische rekeningen in lopende
prijzen voorkomen — vooral die met betrekking tot produkten — kan een
prijsmutatie op soortgelijke wijze als op micro-economisch niveau worden
onderscheiden van een volumemutatie. Bij talrijke andere stromen in het
systeem ligt dit onderscheid veel minder voor de hand.
In het eerste geval betreft het stromen die een groep elementaire
transacties in goederen en diensten omvatten, waarvan de waarde telkens
gelijk is aan het produkt van een bepaald aantal fysieke eenheden en de
prijs per eenheid. In dat geval behoeft men niet meer te weten dan de
samenstelling van de desbetreffende stroom in elementaire transacties om
de gemiddelde prijs- en volumemutaties te kunnen vaststellen.
In het tweede geval — dat betrekking heeft op een aantal verdelings-
transacties en transacties van financiële intermediairs, alsmede op saldi
zoals de toegevoegde waarde — is het moeilijk, zo niet onmogelijk,
lopende waarden in prijs en volumecomponenten te splitsen, zodat
speciale oplossingen moeten worden gevonden.
Ook is het nodig de koopkracht van een aantal aggregaten, zoals de
beloning van werknemers, het beschikbare inkomen van huishoudens of
het nationale inkomen te meten. Dit is bij voorbeeld mogelijk door deze
aggregaten te defleren aan de hand van een prijsindexcijfer voor de
goederen en diensten die ermee gekocht kunnen worden.
10.07. Benadrukt moet worden dat doelstelling en gevolgde methode bij het
meten van de koopkracht fundamenteel verschillen van die bij het defleren
van goederen- en dienstenstromen, en van saldi. Voor deze twee kan een
geïntegreerd systeem van prijs- en volume-indexcijfers worden opgesteld,
wat onder meer nuttig is voor het meten van de economische groei. Voor
de vaststelling van de koopkracht zijn prijsindexcijfers van andere dan de
bestudeerde stromen nodig, die bovendien kunnen verschillen naargelang
het doel van de analyse. De vaststelling van dergelijke waarden is
gebaseerd op afspraken en is niet ondubbelzinnig mogelijk binnen een
geïntegreerd systeem van prijs- en volume-indexcijfers.
HET GEÏNTEGREERDE SYSTEEM VAN PRIJS- EN VOLUME-INDEXCIJ-
FERS
10.08. De systematische splitsing van veranderingen van lopende waarden in de
componenten „prijsmutaties” en „volumemutaties” is beperkt tot de
transactiestromen die geregistreerd worden in de goederen- en diensten-
rekening (0) en de produktierekening (I); het gebeurt zowel voor de
gegevens per bedrijfstak als voor die van de totale economie. Saldi, bij
voorbeeld de toegevoegde waarde, kunnen niet rechtstreeks worden
gesplitst in prijs- en volumecomponenten; dit is alleen indirect mogelijk
met behulp van de relevante transactiestromen.
Het gebruik van het boekhoudkundig kader bij de berekening van de
gegevens leidt tot twee eisen:
a) het evenwicht van de goederen- en dienstenrekening moet voor twee
opeenvolgende jaren steeds zowel in constante als in lopende prijzen
worden verkregen;
b) iedere stroom voor de totale economie moet gelijk zijn aan de som van
de desbetreffende stromen voor de verschillende bedrijfstakken.
Een derde eis, die niet inherent is aan het gebruik van het boekhoudkundig
kader maar voortvloeit uit een weloverwogen keuze, betreft het feit dat
iedere verandering van de waarde van transacties aan een prijsmutatie, aan
een volumemutatie of aan een combinatie van beide moet worden
toegerekend.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 345
▼B
Wanneer aan deze drie eisen wordt voldaan kan de waardering van de
goederen- en dienstenrekeningen en de produktierekeningen in constante
prijzen een geïntegreerd systeem van prijs- en volume-indexcijfers
opleveren.
10.09. De posten die in aanmerking komen bij de samenstelling van een dergelijk
systeem zijn:
Transacties in produkten
Output P.1
Marktoutput P.11
Output voor eigen finaal gebruik P.12
Overige niet-marktoutput P.13
Intermediair verbruik P.2
Consumptieve bestedingen P.3
Individuele consumptieve bestedingen P.31
Collectieve consumptieve bestedingen P.32
Werkelijke consumptie P.4
Werkelijke individuele consumptie P.41
Werkelijke collectieve consumptie P.42
Investeringen (bruto) P.5
Investeringen in vaste activa (bruto) P.51Veranderingen in voorraden P.52
Saldo aan- en verkopen van kostbaarheden P.53
Uitvoer van goederen en diensten P.6
Uitvoer van goederen P.61
Uitvoer van diensten P.62
Invoer van goederen en diensten P.7
Invoer van goederen P.71
Invoer van diensten P.72
Produktgebonden belastingen en subsidies
Produktgebonden belastingen exclusief BTW D.212 en D.214
Produktgebonden subsidies D.31
BTW D.211
Verbruik van vaste activa K.1
Saldi
Toegevoegde waarde B.1
BBP tegen marktprijzen B.1 * g
PRIJS- EN VOLUME-INDEXCIJFERS VOOR ANDERE AGGREGATEN
10.10. Behalve bovengenoemde prijs- en volume-indicatoren kunnen ook
onderstaande aggregaten in prijs- en volumecomponenten worden
gesplitst. De doeleinden van deze indicatoren lopen uiteen.
Voorraden AN.12
Kapitaalgoederenvoorraad AN.11
Beloning van werknemers D.1
De voorraden aan het begin en het einde van iedere periode moeten soms
in constante prijzen worden berekend om de verandering in het volume
van de voorraden gedurende de periode te kunnen ramen.
De kapitaalgoederenvoorraad moet in constante prijzen worden berekend
om ramingen van de kapitaalcoëfficiënt te kunnen maken. Tevens vormt1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 346
▼B
het een basis voor het ramen van het verbruik van vaste activa in constante
prijzen.
De beloning van werknemers moet in constante prijzen worden berekend
om de produktiviteit te kunnen meten en ook wanneer de output wordt
geraamd met behulp van de input in constante prijzen.
10.11. De beloning van werknemers is een inkomenscomponent. Voor het meten
van de koopkracht kan de reële waarde ervan worden vastgesteld door
deflatie met een indexcijfer dat de ontwikkeling van de prijzen van de
door werknemers gekochte produkten weergeeft. Ook andere inkomens-
componenten, zoals het beschikbare inkomen van huishoudens en het
nationaal inkomen, kunnen op dezelfde wijze in reële termen worden
uitgedrukt.
ALGEMENE UITGANGSPUNTEN VOOR HET METEN VAN PRIJS- EN
VOLUME-INDEXCIJFERS
DEFINITIE VAN PRIJZEN EN VOLUMES VOOR MARKTPRODUKTEN
10.12. De samenstelling van een geïntegreerd systeem van prijs- en volume-
indexcijfers stoelt op de veronderstelling dat voor een afzonderlijk
homogeen produkt (goed of dienst) de waarde (w) gelijk is aan de prijs per
eenheid (p), vermeningvuldigd met het aantal eenheden (q):
w/C17p/C2q
10.13. Definitie: Een prijs wordt gedefinieerd als de waarde van één eenheid
produkt, waarvan de hoeveelheden volkomen homogeen zijn,
niet alleen in fysieke zin, maar ook voor wat een aantal anderekenmerken, als omschreven in punt 10.16, betreft. Om in
economische zin additief te zijn, moeten de hoeveelheden
identiek zijn en moet de prijs per eenheid steeds gelijk zijn.
Voor ieder in de rekeningen opgenomen aggregaat van
goederen- en dienstentransacties moet een zodanige maatstaf
voor prijs en hoeveelheid worden geconstrueerd dat:
waarde-indexcijfer ¼prijsindexcijfer /C2volume-indexcijfer :
Dit betekent dat iedere verandering van de waarde van een
bepaalde stroom hetzij aan een prijsmutatie hetzij aan een
volumemutatie of aan een combinatie van beide wordt
toegerekend.
10.14. Bij goederentransacties kan de fysieke eenheid die een rol speelt bij de
transactie, in het algemeen gemakkelijk worden bepaald en bijgevolg ook
de prijs per eenheid. In een aantal gevallen, zoals voor unieke
kapitaalgoederen, is het moeilijker, zodat speciale oplossingen moeten
worden gevonden.
Bij dienstentransacties in het vaak moelijker de kenmerken van de fysieke
eenheid vast te stellen, zodat er verschil van mening kan rijzen over de
aan te houden criteria. Dit kan belangrijke bedrijfstakken betreffen, zoals
financiële intermediatie, groot- en detailhandel, zakelijke dienstverlening,
onderwijs, speur- en ontwikkelingswerk, gezondheidszorg en recreatie.
Omdat het belang van de diensten toeneemt, is het van wezenlijk belang
om bij de keuze van de fysieke eenheden te komen tot gemeenschappe-
lijke oplossingen, ook al zijn die slechts op afspraken gebaseerd.
KWALITEITS- EN PRIJSVERSCHILLEN
10.15. De fysieke en andere kenmerken waarmee rekening moet worden
gehouden bij de identificatie van de produkten, leiden tot verschillen in
kwaliteit en spelen een belangrijke rol, maar werpen wel moeilijke
statistische problemen op.
Van vele goederen en diensten die voor een bepaald doel bestemd zijn,
bestaan nu eenmaal verschillende variëteiten van uiteenlopende kwaliteit,
elk met een eigen prijs.
10.16. Kwaliteitsverschillen komen tot uiting in de volgende factoen:
a) fysieke kenmerken;
b) levering op verschillende plaatsen;
c) levering op verschillende tijdstippen van de dag of in verschillende
periodes van het jaar;
d) verschillen in verkoopvoorwaarden of in de omstandigheden of de
omgeving waarin de goederen of diensten worden geleverd.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 347
▼B
Zijn de fysieke kenmerken gelijk, maar zijn er verschillen in de andere
factoren, dan betekent dit dat de fysieke eenheden in economisch opzicht
niet identiek zijn en dat er waardeverschillen tussen de eenheden kunnen
zijn. Deze verschillen in waarde per eenheid worden als volumever-
schillen en niet als prijsverschillen beschouwd.
In de praktijk betreft de betaling bij de aankoop van een goed niet alleen
de prijs van het goed, maar ook de prijs van de in verband met de levering
van het goed verleende diensten. Dit betekent dat in beginsel identieke
goederen die tegen verschillende prijzen in uiteenlopende omstandigheden
worden verkocht, als verschillende produkten moeten worden beschouwd.
Dit wordt uitdrukkelijk in acht genomen in de aanbod- en gebruiks-
tabellen, waar de waarde van de handels- en vervoersmarges — die het
grootste deel van de diensten in verband met de levering van goederen
uitmaken — afzonderlijk wordt geregistreerd.
10.17. Afgezien van de in punt 10.19 beschreven gevallen, kan het tegelijkertijd
bestaan van verschillende prijzen per eenheid binnen een bepaalde markt
en tijdens een zelfde periode, worden beschouwd als bewijs voor het
bestaan van kwaliteitsverschillen. Verschillende automodellen en ook
verschillende versies van een zelfde model moeten dan ook als
verschillende produkten worden behandeld, en ook moet een treinreis in
de eerste klasse worden onderscheiden van een reis in de tweede klasse.
Bij de berekening van prijs- en volume-indicatoren moet gebruik worden
gemaakt van een zo gedetailleerd mogelijke classificatie van produkten,
zo dat ieder produkt zo homogeen mogelijk kan worden geïdentificeerd,
ongeacht de mate van detail waarin de resultaten worden gepresenteerd.
10.18. Ook wanneer veranderingen in de tijd worden geregistreerd, moet
rekening worden gehouden met het kwaliteitsaspect. Een kwaliteitswijzi-
ging ten gevolge van bij voorbeeld een verandering van fysieke
kenmerken moet als een volumemutatie en niet als een prijsmutatie
worden beschouwd. Bovendien moet rekening worden gehouden met de
gevolgen van aggregatie Veranderingen in de samenstelling van een
stroom, die bij voorbeeld een verschuiving naar een gemiddeld hogere
kwaliteit tot gevolg hebben, moeten als een toename van het volume en
niet als een prijsstijging worden geregistreerd. Uit deze regel volgt voor
de output dat het gevolg van verschuivingen tussen markten met
uiteenlopende prijzen, bij voorbeeld binnenland tegenover buitenland of
markt voor industrieel gebruik tegenover markt voor consumentenpro-
dukten, als een volumemutatie wordt behandeld en niet als een
prijsmutatie. De regel leidt er ook toe dat een prijsmutatie voor een
bepaalde stroom alleen het gevolg kan zijn van prijsmutaties op het niveau
van de afzonderlijke transacties.
10.19. Definitie: Wanneer verschillen in de waarde per eenheid worden
waargenomen, mogen deze niet als indicatoren voor kwali-
teitsverschillen worden aangemerkt indien de volgende
omstandigheden meespelen: gebrek aan informatie, prijs-
discriminatie door een beperkte keuzevrijheid en het bestaan
van parallelle markten. In deze gevallen worden verschillen in
de waarde per eenheid beschouwd als prijsverschillen.
10.20. Gebrek aan informatie betekent dat de kopers wellicht niet altijd goed
geïnformeerd zijn over bestaande prijsverschillen, zodat zij onbewust een
te hoge prijs betalen. Dit — of het tegenovergestelde — kan ook
voorkomen in situaties waarin individuele kopers en verkopers over de
prijs onderhandelen. Anderzijds moet het verschil tussen de gemiddelde
prijs van een goed dat wordt gekocht op een markt of een bazaar, waar
vaak wordt onderhandeld, van de prijs van hetzelfde goed dat elders bij de
detailhandel, bij voorbeeld in een warenhuis, wordt gekocht, normaliter
worden behandeld als een kwaliteitsverschil als gevolg van uiteenlopende
verkoopomstandigheden.
10.21. Prijsdiscriminatie betekent dat verkopers in een positie verkeren waarin
zij verschillende categorieën kopers voor identieke goederen en diensten
die onder exact dezelfde omstandigheden worden verkocht, verschillende
prijzen in rekening kunnen brengen. In deze gevallen heeft de koper die
tot een bepaalde categorie behoort, geen of slechts een beperkte
keuzevrijheid. Als regel geldt dat variaties in prijs als prijsdiscriminatie
worden beschouwd wanneer voor identieke eenheden die onder precies
dezelfde omstandigheden in duidelijk gescheiden markten worden
verkocht, verschillende prijzen in rekening worden gebracht. Prijsvariaties
als gevolg van dergelijke discriminatie leiden niet tot volumeverschillen.
Wanneer wederverkoop van goederen op een bepaalde markt mogelijk is,
mag worden aangenomen dat voor de betrokken produkten prijsdis-
criminatie doorgaans niet significant is. Prijsverschillen kunnen dan1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 348
▼B
gewoonlijk worden toegeschreven aan gebrek aan informatie of aan het
bestaan van een parallelmarkt.
In de dienstensector, zoals bij het vervoer, kunnen producenten groepen
individuen met in de regel lagere inkomens, zoals gepensioneerden en
studenten, lagere prijzen in rekening brengen. Indien het hen vrijstaat om
op elk gewenst tijdstip te reizen, is er sprake van prijsdiscriminatie. Indiende lagere tarieven echter gekoppeld zijn aan de voorwaarde dat zij alleen
op bepaalde tijdstippen mogen reizen, doorgaans tijdens de daluren, wordt
hen kwalitatief slechter vervoer aangeboden.
10.22. Er zijn diverse redenen voor het bestaan van parallelmarkten. Kopers zijn
wellicht niet in staat om de gewenste hoeveelheden tegen een lagere prijs
te kopen omdat er bij die prijs onvoldoende aanbod is, terwijl er wel een
secundaire (parallel)markt met hogere prijzen is. Verder is het mogelijk
dat er een parallelmarkt bestaat waar de verkopers lagere prijzen in
rekening brengen omdat zij dan bepaalde belastingen kunnen ontlopen.
Ook in deze gevallen is een prijsvariatie een verschil in prijs en niet in
volume.
10.23. De structuur en de totale waarde van een stroom kunnen veranderen
wanneer ten gevolge van gebrek aan informatie, prijsdiscriminatie of een
parallelmarkt identieke produkten tegen verschillende prijzen worden
verkocht.
Stel dat een bepaalde hoeveelheid van een goed of een dienst aan bepaalde
kopers wordt verkocht tegen een lagere prijs dan voor dat goed of die
dienst gebruikelijk is, zonder dat er enig verschil is ten aanzien van de
aard van het goed of de dienst, de plaats, het tijdstip de verkoop-
voorwaarden of welke andere factor dan ook. Wanneer dan het aandeel
van het produkt dat tegen een lagere prijs wordt verkocht, daalt, stijgt de
gemiddelde prijs die door de kopers van het goed of de dienst wordt
betaald. Dit moet als een prijstijging worden geregistreerd en niet als een
toename van het volume.
UITGANGSPUNTEN VOOR NIET-MARKTDIENSTEN
10.24. De opstelling van een volledig systeem van prijs- en volume-indexcijfers
voor alle vormen van aanbod en gebruik van goederen en diensten stuit bij
het meten van de output van niet-marktdiensten op een specifiek
probleem. Deze diensten onderscheiden zich van marktdiensten doordat
zij niet tegen een marktprijs worden verkocht en hun waarde in lopende
prijzen volgens afspraak wordt berekend als de som van de gemaakte
kosten. Deze kosten zijn intermediair verbruik, beloning van werknemers,
het saldo van niet-produktgebonden belastingen en subsidies en verbruik
van vaste activa.
10.25. Omdt een marktprijs per eenheid ontbreekt, kan de verandering van de
„kosten per eenheid” van een niet-marktdienst als een benadering van de
prijsmutatie worden beschouwd. Indien niet-marktdiensten individueel
worden verbruikt, is het in beginsel mogelijk hoeveelheden te ramen die
homogeen zijn en waarin het gebruik van deze diensten kan worden
uitgedrukt, en hierop de kosten per eenheid voor een basisjaar toe te
passen om zo gegevens in constante prijzen te verkrijgen. Door op deze
wijze de output te meten is het mogelijk de veranderingen in de
produktiviteit voor indidividuele niet-marktdiensten te analyseren. Voor
collectieve diensten is het doorgaans niet mogelijk de kosten per eenheid
vast te stellen of het gebruik in hoeveelheden uit te drukken. Indien toch
een poging wordt gedaan om door middel van indirecte methoden
produktiviteitswijzigingen bij collectieve diensten in aanmerking te
nemen, moeten de statistiekgebruikers hierop worden geattendeerd.
10.26. In het kader van de economische rekeningen is het van fundamenteeel
belang om uit te gaan van het beginsel dat de produktie en de consumptie
van niet-marktdiensten — evenals de produktie en de consumptie van
goederen en marktdiensten — moeten worden gedefinieerd als de
goederen- en dienstenstromen zelf en niet als de door het gebruik ervan
bereikte uiteindelijke resultaten. Aangezien deze ook van diverse andere
factoren afhankelijk zijn, is het bij voorbeeld onmogelijk de volumemu-
taties van onderwijsdiensten af te meten aan de stijging van het
onderwijspeil of de volumemutatie van gezondheidsdiensten aan de
verbetering van de gezondheidssituatie van de bevolking.
UITGANGSPUNTEN VOOR DE TOEGEVOEGDE WAARDE TEGEN BASIS-
PRIJZEN EN HET BBP
10.27. De toegevoegde waarde, het saldo van de produktierekening, is het enige
saldo dat deel uitmaakt van het geïntegreerde systeem van prijs- en
volume-indexcijfers. Nogmaals wordt gewezen op de zeer bijzondere1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 349
▼B
kenmerken van deze grootheid en op de betekenis van de prijs- en
volume-indexcijfers die ermee verband houden.
Anders dan de verschillende goederen- en dienstenstromen vertegen-
woordigt de toegevoegde waarde niet een aparte transactiecategorie. Een
rechtstreekse ontleding in een prijs- en een volumecomponent is dan ook
niet mogelijk.
10.28. Definitie: De toegevoegde waarde in constante prijzen is gelijk aan het
verschil tussen de output in constante prijzen en het
intermediair verbruik in constante prijzen.
TW¼ΣP0ðÞH1ðÞ /C0 Σp0ðÞh1ðÞ
waarin P en H de prijzen en hoeveelheden voor de output en p
en h de prijzen en hoeveelheden voor het intermediair
verbruik zijn. De theoretisch correcte methode voor de
berekening van de toegevoegde waarde in constante prijzen
is die van de dubbele deflatie, d.w.z. afzonderlijke deflatie van
beide stromen van de produktierekening (output en inter-
mediair verbruik) en berekening van het saldo van beide
geherwaardeerde stromen.
10.29. In gevallen waarin de statistische informatie nog onvolledig is of de
kwaliteit twijfelachtig, moet soms gebruik worden gemaakt van een
enkele indicator. Indien er goede gegevens over de toegevoegde waarde in
lopende prijzen bestaan, is het mogelijk om in plaats van een dubbele
deflatie de lopende toegevoegde waarde direct aan de hand van een
prijsindexcijfer voor de output te defleren. Hierbij gaat men er wel van uit
dat de prijzen voor het intermediair verbruik in gelijke mate stijgen als die
voor de output. Een andere mogelijkheid is extrapolatie van de
toegevoegde waarde in het basisjaar met een volume-indexcijfer voor
de output, dat hetzij rechtstreeks uit kwantitatieve gegevens, hetzij door
deflatie van de lopende waarde van de output met een goed prijs-
indexcijfer kan worden berekend. Bij deze methode gaat men ervan uit dat
de volumemutaties voor de output en het intermediair verbruik even groot
zijn.
Voor bedrijfstakken die marktdiensten en niet-marktdiensten verlenen,
zoals de financiële instellingen, de zakelijke dienstverlening, onderwijs of
defensie, kan het onmogelijk blijken bevredigende ramingen van prijs- of
volumemutaties voor de output te verkrijgen. De bewegingen van de
toegevoegde waarde in constante prijzen kunnen dan worden geraamd aan
de hand van de veranderingen in de beloning van werknemers en het
verbruik van vaste activa, beide in constante prijzen. De samenstellers van
de gegevens moeten soms hun toevlucht nemen tot dergelijke hulpmid-
delen, ook al is er geen goede reden om aan te nemen dat de
arbeidsproduktiviteit op de korte of lange termijn ongewijzigd blijft.
10.30. De prijs- en volume-indexcijfers voor de toegevoegde waarde zijn dan
ook anders van aard dan de overeenkomstige indexcijfers voor de
goederen- en dienstenstromen.
Hetzelfde geldt voor de prijs- en volume-indexcijfers van aggregaten die
tevens een saldo zijn, zoals het bruto binnenlands produkt. Dit komt
overeen met de som van alle toegevoegde waarden minus de indirect
gemeten diensten van financiële intermediairs — d.w.z. een optelling van
alle saldi — plus het saldo van de produktgebonden belastingen en
subsidies, maar het kan ook worden gezien als het verschil tussen de totale
finale bestedingen en de invoer.
PROBLEMEN BIJ DE TOEPASSING VAN DE UITGANGSPUNTEN
10.31. Om de splitsing in prijs- en volumemutaties voor de verschillende stromen
van het systeem mogelijk te maken, moeten eerst een aantal problemen
worden opgelost.
ALGEMENE TOEPASSING
10.32. Wanneer men tijdreeksen van waardegegevens bestudeert en prijsmutaties
van volumemutaties wil onderscheiden, moet worden vastgesteld welke
van de hiervoor beschreven factoren aan de basis liggen van de
prijsverschillen. Hieruit volgt dat zelfs op een zeer gedetailleerd niveau
reeksen kwantitatieve gegevens soms niet meer dan een grove indicatie
van volumemutaties geven, aangezien niet duidelijk is welke van de vele
kwaliteitsvarianten zijn gewijzigd. Dit betekent bij voorbeeld dat indien
voor een bepaalde stroom een constant aantal fysieke eenheden wordt
genomen, de volumemutatie wordt onderschat wanneer het aandeel van
eenheden met een hogere kwaliteit is toegenomen. Hierdoor verandert de
gemiddelde kwaliteit, zodat de verschuiving als een stijging van het1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 350
▼B
volume-indexcijfers moet worden geregistreerd. In het algemeen is het
defleren van waardegegevens met prijsindexcijfers de beste methode voor
het ramen van volumemutaties bij goederen- en dienstenstromen.
Aangezien alle veranderingen in de gemiddelde kwaliteit in de waar-
dereeksen juist zijn weergegeven, levert delen door een representatief,
voor kwaliteitswijzigingen gecorrigeerd prijsindexcijfer een correct
volume-indexcijfer op.
10.33. In de praktijk is deflatie aan de hand van prijsindexcijfers niet altijd de
beste oplossing, zodat er andere methoden moeten worden gevonden.
Waardereeksen kunnen bij voorbeeld zijn opgesteld door prijsgegevens te
vermenigvuldigen met gegevens over de hoeveelheden; er kunnen dan
gegevens in constante prijzen worden verkregen door prijzen uit het
basisjaar te gebruiken. Soms zijn waardereeksen echter ook van inferieure
kwaliteit en bovendien is het niet altijd eenvoudig betrouwbare prijs-indexcijfers te verkrijgen. Er zijn dan ramingen op basis van kwantitatieve
indicatoren mogelijk. Daarbij moet er wel voor worden gezorgd dat de
hoeveelheden betrekking hebben op zo homogeen mogelijke produkten.
Indien geen van deze methoden kan worden toegepast, moeten de
outputgegevens in constante prijzen bij voorbeeld worden gebaseerd op
ramingen van de input in constante prijzen.
10.34. Voor niet-markdiensten is het niet mogelijk waarden te defleren aan de
hand van prijsindexcijfers, zodat andere oplossingen moeten worden
gezocht. Dit wordt beschreven in de punten 10.41.-10.46.
TOEPASSING OP SPECIFIEKE STROMEN
Stromen van goederen en marktdiensten
10.35. Van alle economische stromen lenen de stromen van goederen en
marktdiensten zich het best voor een splitsing van de waardemutaties in
een prijs- en een volumemutatie. In dit verband moet wel een duidelijk
onderscheid worden gemaakt tussen:
a) stromen die werkelijke markttransacties tegen een bepaalde prijs
vertegenwoordigen;
b) stromen die output voor eigen finaal gebruik vertegenwoordigen (b.v.
produktie van landbouwprodukten in eigen beheer en woondiensten
door bewoners van een eigen huis);
c) stromen waarvan de waarde wordt vastgesteld als verschil tussen
goederen- en dienstentransacties (b.v. handelsmarges);
d) stromen waarvan de waarde wordt vastgesteld als verschil tussen
verdelings- en/of financiële transacties (b.v. indirect gemeten diensten
van financiële intermediairs en verzekeringsdiensten)
10.36. De stromen ad a) zijn verreweg het talrijkst en het meest gangbaar.
Veranderingen van de waarde van deze stromen kunnen zonder meer
worden gesplitst in een volume- en een prijsmutatie. De algemene
methode voor het defleren van de lopende waarde van deze stromen aan
de hand van prijsindexcijfers is steeds mogelijk wanneer de goederen en
diensten kunnen worden uitgedrukt in eenheden waarvan de meeste van
jaar op jaar homogeen blijven.
10.37. De stromen ad b), de fictieve transacties, worden gekenmerkt door de
afwezigheid van een echte prijs voor de transacties. Dit is het geval bij
goederen als landbouwprodukten die voor eigen finaal gebruik zijn
bestemd en goederen die voor investeringen in vaste activa in eigen
beheer worden gebruikt. Bij de diensten betreft het vooral de
woondiensten door bewoners van een eigen huis. De waarden voor deze
toegerekende stromen worden verkregen door hierop de prijzen van
soortgelijke, op de markt gebrachte produkten toe te passen, zodat de
deflator dezelfde is. Aangezien het gewoonlijk noodzakelijk is de output
van bouwwerkzaamheden in eigen beheer te waarderen tegen de
produktiekosten in plaats van tegen de prijs, moet de deflator dien-
overeenkomstig worden gecorrigeerd.
10.38. De belangrijkste stromen ad c) zijn de stromen waarvan de waarde in
lopende prijzen wordt verkregen als het verschil tussen de waarden van
twee goederenstromen. Dit is het geval voor handelsmarges, waarvan de
waarde in lopende prijzen overeenkomt met het verschil tussen de
feitelijke of toegerekende prijs die wordt gerealiseerd op een goed dat
door de groot- of detailhandel voor wederverkoop is gekocht en de prijs
die door de handelaar zou moeten worden betaald om het goed te
vervangen op het tijdstip waarop het werd verkocht of op andere wijze
werd afgestoten. Er zijn twee methoden voor het ramen van handels-
marges in constante prijzen: de waarde in constante prijzen van de door de
handel voor wederverkoop ingekochte goederen aftrekken van de waarde1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 351
▼B
in constante prijzen van de door de handel verkochte goederen, of de
handelsmarge van het basisjaar extrapoleren aan de hand van de omvang
van de verkopen of de aankopen van de groot- en detailhandel. Voor een
correcte berekening moet bij de tweede methode rekening worden
gehouden met het feit dat de handelsmarges verschillen per produkt en
het gebruik ervan. Dit komt expliciet tot uiting in de aanbod- en
gebruikstabellen.
10.39. De stromen ad c) omvatten ook de output van reisbureaus, gemeten aan de
hand van de vergoeding voor hun diensten (honoraria, commissies). Ook
deze diensten kunnen worden gemeten als het verschil tussen twee
stromen: de volledige betaling door de koper en de uitgaven van de
producent voor vervoer en accommodatie. Als maatstaf voor het volume
kan gebruik worden gemaakt van het verschil tussen deze stromen
berekend in constante prijzen. Daarnaast kan het honorarium of de
commissie worden vastgesteld als de prijs per eenheid van het type
vervoer of accommodatie, zodat de volume-indicator voor de vergoeding
voor de diensten hetzelfde verloop krijgt als deze stromen.
10.40. De stromen ad d) bestaan uit diensten van financiële intermediairs,
alsmede de vergoeding voor de diensten van verzekeringsmaatschappijen
en pensioenfondsen. Financiële intermediatie geschiedt door banken en
andere financiële instellingen en bestaat uit het lenen van geld aan
bedrijven en huishoudens, het verschaffen van een veilige en gemakke-
lijke manier van sparen, het in bewaring nemen van geld en ander
kostbaarheden, het kopen en verkopen van vreemde valuta, het verrekenen
van cheques, het verschaffen van algemene economische informatie, het
handelen in aandelen en obligaties en het geven van beleggingsadviezen.
In sommige gevallen kunnen deze diensten gemakkelijk worden vastge-
steld en wordt er speciaal voor betaald, bij voorbeeld bij het huren van
ruimte in een bankkluis of wanneer een honorarium wordt berekend in
verband met de emissie van aandelen of obligaties of het aangaan van een
lening. De lopende waarde van deze transacties kan worden vastgesteld,
alsmede de prijzen en hoeveelheden die moeten worden gemeten. Een
indeling van de indirect gemeten diensten van financiële intermediairs en
van verzekeringsdiensten in prijs- en volumecomponenten is gewoonlijk
echter alleen op arbitraire gronden mogelijk, zodat hiervoor afspraken
moeten worden gemaakt.
Stromen van niet-marktdiensten
10.41. De door de overheid en de instellingen zonder winstoogmerk (IZW's) ten
behoeve van huishoudens geproduceerde niet-marktdiensten bestrijken
een breed scala van voor de samenleving noodzakelijke en nuttige
diensten. Zij kunnen worden onderscheiden in twee hoofdcategorieën:
a) diensten verleend aan individuen, d.w.z. diensten waarbij de
consumenten of begunstigden individueel identificeerbaar zijn. Deze
diensten worden alleen verleend wanneer de belanghebbenden het
initiatief nemen;
b) zuiver collectieve diensten, d.w.z. diensten die aan de bevolking in
haar geheel worden verleend.
10.42. De diensten verleend aan individuen kunnen worden verleend op zuiver
individuele basis (b.v. gezondheidszorg) of aan groepen individuen (b.v.
onderwijs). Uit hun aard volgt dat zij als markt- dan wel als niet-
marktdiensten kunnen worden verleend; vaak kan een individu zich
dergelijke diensten aanschaffen door zich te wenden tot een markt-
producent (en de prijs te betalen) of tot een eenheid van de overheid of
van een IZW ten behoeve van huishoudens die niet-marktprodukten
voortbrengt (waardoor hij de diensten gratis of bijna gratis krijgt).
Bij marktproducenten moet gebruik worden gemaakt van de methode om
lopende waarden te defleren met behulp van de prijsindexcijfers, omdat op
deze wijze correct wordt aangegeven dat verschuivingen in de samen-
stelling van de output waarbij de prijzen uiteenlopen, de volumes
beïnvloeden en niet de prijzen. Voor aan individuen verleende niet-
marktdiensten kunnen ramingen van de output op kwantitatieveindicatoren worden gebaseerd. Voor onderwijs kan dit betrekking hebben
op het aantal uren dat door leerlingen op school is doorgebracht of aan
individueel onderwijs is besteed, en voor niet-marktdiensten op het gebied
van de gezondheidszorg zouden de indicatoren betrekking moeten hebben
op de behandelingen in ziekenhuizen of de bezoeken aan/van artsen of
verpleegkundigen. In beide gevallen wordt een kwalitatieve dimensie
weergegeven in de hoeveelheid per leerling of patiënt verstrekte middelen.
Er moet voldoende gedetailleerd worden, zodat iedere indicator waarvoor
berekeningen worden gemaakt, ten aanzien van de kosten zo homogeen
mogelijk is. Pas dan worden veranderingen in de samenstelling van de
output correct als volumemutaties aangegeven.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 352
▼B
Bij diensten aan individuen moet de volumemutatie van output en
verbruik in beginsel worden gemeten op basis van het gebruik dat van
deze diensten wordt gemaakt; zo wordt vermeden dat voor diensten van
dezelfde aard criteria worden toegepast die verschillen naargelang het om
markt- of niet-marktdiensten gaat. Natuurlijk moet iedere kwaliteits-
verandering als volumemutatie worden behandeld; dit geldt zowel voor
marktdiensten als voor aan individuen verleende niet-marktdiensten.
10.43. De zuiver collectieve diensten worden door de overheid geproduceerd ten
behoeve van de gehele bevolking. Deze diensten bestrijken een breed
scala van activiteiten, zoals diensten van algemeen overheidsbestuur,
defensie, buitenlandse zaken, rechtspraak, politie, stedebouw, milieu,
economisch beleid, enz. Aangezien deze diensten collectief, indirect en
voortdurend worden verbruikt, kan de omvang van de output niet worden
afgemeten aan de mate van gebruik.
10.44. In de praktijk is het niet altijd mogelijk betrouwbare kwantitatieve
indicatoren voor aan individuen verleende niet-marktdiensten te
verkrijgen, zodat het volume ervan met behulp van dezelfde methoden
moet worden gemeten als bij zuiver collectieve diensten. Men dient zich
daarbij te baseren op een waardering in constante prijzen van de
verschillende kostencomponenten van deze output, namelijk:
a) intermediair verbruik;
b) beloning van werknemers;
c) saldo van niet-produktgebonden belastingen en subsidies;
d) verbruik van vaste activa.
Het gebruik van input-indicatoren om de waarde van de output te
benaderen betekent dat een produktiviteitsanalyse onmogelijk is.
10.45. De berekening van het intermediair verbruik in constante prijzen werpt
geen bijzondere theoretische problemen op, aangezien het intermediair
verbruik betrekking heeft op goederen en marktdiensten. Het kan worden
berekend door de waarde ervan te defleren met behulp van een
prijsindexcijfer voor het intermediair verbruik of door de hoeveelheden
te herwaarderen tegen prijzen van het basisjaar.
10.46. De berekening in constante prijzen van de beloning van werknemers en
het verbruik van vaste activa voor bedrijfstakken die niet-marktdiensten
voortbrengen, geschiedt aan de hand van de algemene methoden die in de
punten 10.53 en 10.54 worden beschreven. De niet-produktgebonden
belastingen op produktie zijn vaak van een type dat aan een volume-
indicator kan worden gerelateerd, bij voorbeeld aantal werkzame
personen, aantal gebruikte auto's.
Produktgebonden belastingen en subsidies
10.47. Hoewel het geïntegreerde systeem van prijs- en volume-indexcijfers in
wezen beperkt is tot goederen- en dienstentransacties, is het ook mogelijk
om voor bepaalde andere transacties de prijs- en volumemutaties te meten.
Dit geldt met name voor belastingen en subsidies die rechtstreeks verband
houden met de kwantiteit of de waarde van de goederen en diensten
waarop een bepaalde transactie betrekking heeft. In de aanbod- en
gebruikstabellen wordt de waarde ervan expliciet aangegeven. Door
hierop onderstaande regels toe te passen is het mogelijk prijs- en
volumemutaties te berekenen voor de categorieën belastingen en subsidies
die in de goederen- en dienstenrekening worden geregistreerd, namelijk:
a) produktgebonden belastingen exclusief BTW (D.212 en D.214);
b) produktgebonden subsidies (D.31);
c) BTW (D.211).
10.48. Het eenvoudigste geval is dat van belastingen die een vast bedrag
uitmaken per fysieke eenheid van het bij de transactie betrokken produkt.
De waarde van de opbrengst van een dergelijke belasting is afhankelijk
van:
a) de hoeveelheid produkten waarop de transactie betrekking heeft;
b) de heffing per eenheid, d.w.z. de prijscomponent van de belasting.
Het splitsen van de waardemutatie in twee componenten levert nauwelijks
moeilijkheden op: de volumemutatie wordt bepaald door de verandering
van de hoeveelheid belaste produkten en de prijsmutatie komt overeen
met de verandering van de heffing per eenheid.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 353
▼B
10.49. Meestal is de belasting echter een bepaald percentage van de waarde van
de transactie. De waarde van de opbrengst van een dergelijke belasting is
afhankelijk van:
a) de hoeveelheid produkten waarop de transactie betrekking heeft;
b) de prijs van de produkten waarop de transactie betrekking heeft;
c) het belastingtarief (in procenten).
De prijscomponent van de belasting wordt verkregen door het belasting-
tarief op de prijs van het produkt toe te passen. De verandering van de
waarde van de opbrengst van een dergelijke belasting kan ook worden
gesplitst in een volumemutatie, bepaald door de verandering van de
hoeveelheid belaste produkten, en een prijsmutatie, die overeenkomt met
de verandering van de prijscomponent van de belasting (b × c).
10.50. Het volume van het bedrag aan produktgebonden belastingen (exclusief
BTW) (D.212 en D.214) wordt gemeten door op de hoeveelheden
geproduceerde of ingevoerde produkten de prijscomponent van de
belasting van het basisjaar toe te passen of door op de waarde van de
output of de invoer, geherwaardeerd tegen de prijzen van het basisjaar, de
belastingtarieven van het basisjaar toe te passen. Men mag niet uit het oog
verliezen dat afhankelijk van het gebruik van het produkt de prijs-
component van de belasting kan variëren. Hiermee wordt rekening
gehouden in de aanbod- en gebruikstabellen.
10.51. Evenzo wordt het volume van het bedrag aan produktgebonden subsidies
(D.31) gemeten door op de hoeveelheden geproduceerde of ingevoerde
produkten de prijscomponent van de subsidie van het basisjaar toe te
passen of door op de waarde van de output of de invoer, geherwaardeerd
tegen de bedragen van het basisjaar, de subsidiepercentages van het
basisjaar toe te passen en hierbij rekening te houden met het feit dat
afhankelijk van het gebruik van het produkt de prijscomponent van de
subsidie kan variëren.
10.52. De BTW (D.211) wordt, zowel voor de totale economie als voor de
afzonderlijke bedrijfstakken en andere gebruikers, netto berekend en heeft
dan ook alleen betrekking op de niet-aftrekbare BTW. Deze wordt
gedefinieerd als het verschil tussen de voor de betrokken produkten in
rekening gebrachte BTW en de voor de gebruikers van deze produkten
aftrekbare BTW. Het is echter ook mogelijk de BTW te bepalen als de
som van alle niet-aftrekbare bedragen die door de gebruikers moeten
worden betaald.
De niet-aftrekbare BTW in constante prijzen kan worden berekend door
op de stromen in prijzen van het basisjaar de BTW-tarieven van het
basisjaar toe te passen. Wijzigingen in het BTW-tarief voor het lopende
jaar worden dan weerspiegeld in het prijsindexcijfer en niet in het volume-
indexcijfer van de niet-aftrekbare BTW.
Het aandeel van de aftrekbare BTW in de in rekening gebrachte BTW, en
dus ook van de niet-aftrekbare BTW, kan veranderen:
a) ten gevolge van gewijzigde aftrekmogelijkheden, voortvloeiend uit een
wijziging van de belastingwetgeving of regelingen dienaangaande, die
al dan niet onmiddellijk in werking treden;
b) ten gevolge van veranderingen in het bestedingspatroon met betrek-
king tot een produkt (b.v. toename van het aandeel van de
aanwendingen waarvoor BTW mag worden afgetrokken).
Een wijziging van het bedrag aan aftrekbare BTW als gevolg van
gewijzigde aftrekmogelijkheden zal bij de beschreven methode worden
behandeld als een verandering van de prijscomponent van de belasting.
Dit geldt ook voor een wijziging van het tarief van de in rekening
gebrachte BTW.
Een wijziging van het bedrag aan aftrekbare BTW als gevolg van een
wijziging in het bestedingspatroon leidt daarentegen tot een volumemu-
tatie van de aftrekbare BTW en is bijgevolg van invloed op het volume-
indexcijer van de BTW.
Verbruik van vaste activa
10.53. Het meten van het volume van het verbruik van vaste activa levert
nauwelijks moeilijkheden op wanneer goede informatie over de samen-
stelling van de kapitaalgoederenvoorraad beschikbaar is. Bij de „perpetual
inventory method”, die in de meeste landen wordt toegepast, is het voor
de raming van het verbruik van vaste activa in lopende prijzen al nodig de
kapitaalgoederenvoorraad in constante prijzen te berekenen. Om een
waardering tegen de historische kostprijs om te zetten in een waardering1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 354
▼B
tegen vervangingswaarde moeten de kapitaalgoederen die in de verschil-
lende perioden zijn aangeschaft, gewaardeerd worden tegen vergelijkbare
prijzen, namelijk de prijzen van het basisjaar. De hiervoor gebruikte prijs-
en volume-indexcijfers kunnen dus ook worden gebruikt voor de
berekening van de waarde van het verbruik van vaste activa in constante
prijzen en van het desbetreffende prijsindexcijfer.
Wanneer een dergelijke doorlopende administratie van de kapitaal-
goederenvoorraad ontbreekt, kunnen wijzigingen in het verbruik van
vaste activa in constante prijzen worden verkregen door deflatie van de
gegevens in lopende prijzen met behulp van prijsindexcijfers die zijn
ontleend aan de gegevens over de bruto-investeringen in vaste activa per
produkt. Er dient rekening te worden gehouden met de leeftijdsopbouw
van de aangeschafte vaste activa.
Beloning van werknemers
10.54. Om het volume van de input van arbeid door werknemers te kunnen
meten, kan als kwantitatieve eenheid voor de beloning van werknemers
worden gedacht aan een uur arbeid van een bepaald type en een bepaald
niveau van bekwaamheid. Evenals bij goederen en diensten moeten ook
bij arbeid uiteenlopende kwaliteiten worden onderkend en moet voor ieder
type arbeid afzonderlijk het kwantitatieve aandeel worden berekend. De
aan ieder type arbeid gekoppelde prijs is de per uur betaalde beloning, die
uiteraard naargelang het soort arbeid uiteenloopt. Een indicator voor het
volume van verrichte arbeid kan worden berekend als een gewogen
gemiddelde van de kwantitatieve aandelen van de verschillende soorten
arbeid, met de waarde van de beloning van werknemers in het voorgaande
jaar of in het basisjaar als gewicht. Ook kan een indexcijfer van het
loontarief voor arbeid worden berekend door een gewogen gemiddelde
van de procentuele veranderingen in de uurtarieven voor de beloning van
verschillende soorten arbeid te berekenen, waarbij ook hier de beloning
van werknemers als gewicht moet worden gebruikt. Als indirect een
volume-indexcijfer van het Laspeyres-type wordt berekend door de
veranderingen in de beloning van werknemers in lopende waarden te
defleren met behulp van een indexcijfer van de gemiddelde wijziging in
de beloning per uur, dient dit een Paasche-indexcijfer te zijn.
10.55. Voor het meten van de koopkracht van de beloning van werknemers kan
deze stroom worden gedefleerd met behulp van een indexcijfer voor de
met deze verdiensten verrichte bestedingen. Gewoonlijk wordt hierbij
gekozen voor de impliciete deflator voor de individuele consumptieve
bestedingen of het indexcijfer van de consumptieprijzen.
Kapitaalgoederenvoorraad en voorraden vlottende activa
10.56. Zowel voor de kapitaalgoederenvoorraad als voor de voorraden vlottende
activa zijn gegevens in constante prijzen nodig. Voor de kapitaal-
goederenvoorraad zijn deze gegevens, die nodig zijn voor de berekening
van de kapitaalcoëfficiënt, beschikbaar indien gebruik wordt gemaakt van
de „perpetual inventory method”. In andere gevallen kan informatie over
de waarde van de activa verzameld worden bij de producenten en is
defleren mogelijk aan de hand van de voor de investeringen in vaste activa
gebruikte prijsindexcijfers, waarbij rekening wordt gehouden met de
leeftijdsopbouw van de voorraden.
Veranderingen in de voorraden vlottende activa worden gemeten door
voor een bepaalde periode de waarde van de onttrekkingen en de waarde
van eventuele normale verliezen op in voorraad gehouden goederen op de
waarde van de toevoegingen aan de voorraden in mindering te brengen.
Ramingen in constante prijzen kunnen worden gemaakt door deze
componenten te defleren. Wanneer volume- en prijsmutaties bij de
voorraden vrij regelmatig plaatsvinden, kunnen de veranderingen in de
voorraden ook worden geraamd door de wijziging van het volume van de
voorraden te vermeningvuldigen met de gemiddelde prijzen voor het
lopende of het basisjaar. Als tweede alternatief, en voor controledoel-
einden, kunnen voorraadveranderingen ook worden berekend als hetverschil tussen de voorraden aan het begin en aan het einde van de
periode. Hiertoe moet de waarde van de voorraden minus herwaardering
volgens de administratie van de producenten worden geherwaardeerd en
uitgedrukt in gemiddelde prijzen, hetzij van het lopende jaar hetzij van het
basisjaar. Als zij betrekking hebben op het lopende jaar, geeft de waarde
de wijziging weer in het volume van de voorraden in lopende prijzen,
maar als de gemiddelde prijzen op een basisjaar betrekking hebben, komt
de waarde overeen met de wijziging in het volume van de voorraden in
prijzen van het basisjaar.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 355
▼B
Berekening van het reële inkomen voor de totale economie
10.57. Inkomensstromen kunnen niet in een prijs- en een volumecomponent
worden opgesplitst, zodat de prijs- en volume-indicatoren niet kunnen
worden afgesplitst op de manier waarop dit voor bovengenoemde stromen
en standen is gedaan. Inkomensstromen kunnen alleen in reële waarden
worden gemeten wanneer men een pakket selecteert met goederen en
diensten waaraan het inkomen veelal wordt uitgegeven en het prijs-
indexcijfer voor dit pakket gebruikt als deflator voor de lopende
inkomens. De keuze is altijd willekeurig daar inkomen zelden enkel aan
aankopen gedurende de beschouwde periode wordt uitgegeven. Een deel
wordt wellicht gespaard voor aankopen in latere perioden en ook kunnen
aankopen gedurende de periode gedeeltelijk uit eerdere besparingen
worden gefinancierd.
10.58. Met het bruto binnenlands produkt in constante prijzen wordt het volume
van de totale toegevoegde waarde (output minus intermediar verbruik)
voor de totale economie gemeten. Het totale reële inkomen van
ingezetenen wordt niet alleen door dit volume beïnvloed, maar ook door
de ruilvoet van de uitvoer ten opzichte van de invoer uit het buitenland.
Indien de ruilvoet toeneemt, is minder uitvoer nodig om te betalen voor
een bepaald invoervolume, zodat bij een bepaald niveau van de
binnenlandse output goederen en diensten kunnen worden overgeheveld
van de uitvoer naar de consumptie of de investeringen.
10.59. Hieruit kan het reële bruto binnenlands inkomen worden afgeleid door de
zogenaamde ruilvoetwinst op te stellen bij de volumegegevens over het
bruto binnenlands produkt. De ruilvoetwinst — of eventueel het verlies —
wordt gedefinieerd als:
T¼X/C0M
P/C0X
Px/C0M
Pm/C20/C21
d.w.z. het lopende saldo van uitvoer en invoer, gedefleerd met behulp van
prijsindexcijfer P, minus het verschil tussen de gedefleerde waarde van de
uitvoer en de gedefleerde waarde van de invoer. De keuze van een goede
deflator P voor de lopende handelsbalans wordt aan de statistische
autoriteiten van een land overgelaten, zodat rekening kan worden
gehouden met de bijzondere omstandigheden van dat land. Wanneer er
geen zekerheid is over de keuze van de deflator, kan een gemiddelde van
de prijsindexcijfers voor de invoer en de uitvoer hiervoor waarschijnlijk
goed worden gebruikt.
10.60. Diverse aggregaten van het reële inkomen worden geïdentificeerd en
gedefinieerd als aangegeven in onderstaand schema.
Bruto binnenlands produkt in constante prijzen
plus de ruilvoetwinst of het ruilvoetverlies
is gelijk aan het reële bruto binnenlands inkomen
plus de uit het buitenland ontvangen reële primaire inkomens
minus de aan het buitenland betaalde reële primaire inkomens
is gelijk aan het reële bruto nationaal inkomen
plus de uit het buitenland ontvangen reële inkomensover-
drachten
minus de aan het buitenland betaalde reële inkomensoverdrachten
is gelijk aan het reële bruto nationaal beschikbaar inkomen
minus het verbruik van vaste activa in constante prijzen
is gelijk aan het reële netto nationaal beschikbaar inkomen.
Om de verschillende definities van het nationaal inkomen in reële
waarden te kunnen uitdrukken verdient het aanbeveling de primaire
inkomens en inkomensoverdrachten ontvangen van en betaald aan het
buitenland te defleren met behulp van een indexcijfer van de bruto
binnenlandse bestedingen. Het reële nationaal beschikbaar inkomen moet
worden uitgedrukt in nettocijfers door van de brutowaarde het verbruik
van vaste activa in constante prijzen af te trekken.
KEUZE VAN INDEXFORMULES EN BASISJAAR
10.61. De constructie van een geïntegreerd systeem van prijs- en volume-
indexcijfers impliceert een weloverwogen keuze van de te gebruiken
indexcijfers.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 356
▼B
10.62. Voor het meten van het jaarlijks verloop van volumemutaties wordt de
voorkeur gegeven aan een volume-indexcijfer volgens Fisher; dit is het
meetkundige gemiddelde van de indexcijfers van Laspeyres en Paasche.
Bij volumemutaties over langere perioden worden kettingindexcijfers
gebruikt, d.w.z. de jaarlijkse volumemutaties worden gecumuleerd.
10.63. Ook voor het meten van het jaarlijks verloop van prijsmutaties hebben
prijsindexcijfers volgens Fisher de voorkeur. Voor prijsmutaties over
langere perioden worden de jaarlijkse wijzigingen met behulp van
kettingindexcijfers gekoppeld.
10.64. Kettingindexcijfers op basis van volume-indexcijfers volgens Laspeyres
voor het meten van volumemutaties en prijsindexcijfers volgens Paasche
voor het meten van het jaarlijkse prijsverloop bieden een aanvaardbaar
alternatief voor Fisher-indexcijfers.
10.65. Hoewel volume- en prijsmutaties bij voorkeur met behulp van ketting-
indexcijfers worden berekend, kan het ontbreken van additieve
consistentie voor vele soorten van analyses een ernstig nadeel betekenen.
Een aggregaat wordt gedefinieerd als de som van de samenstellende delen.
Voor additiviteit is het nodig dat deze gelijkheid bewaard blijft wanneer
de waarden van een aggregaat en de samenstellende delen ervan in een
bepaalde referentieperiode aan de hand van een reeks volume-indexcijers
in de tijd worden geëxtrapoleerd.
10.66. Het verdient daarom aanbeveling om voor de hoofdaggregaten naast de
kettingindexcijfers ook gedesaggregeerde gegevens in constante prijzen
— d.w.z. directe waardering van lopende hoeveelheden in prijzen van het
basisjaar — op te stellen.
Het ramen van gegevens voor de rekeningen in constante prijzen dient op
een zo gedetailleerd mogelijk niveau te geschieden, om ervoor te zorgen
dat de gegevens binnen het kader van een geïntegreerd systeem van prijs-
en volume-indicatoren met elkaar in overeenstemming zijn. De aanbod-
en gebruikstabellen vormen het centrale begripsmatige en statistische
kader voor alle indicatoren in constante prijzen. Extra tabellen geven
aanvullende informatie.
Reeksen in constante prijzen moeten echter in de loop der tijd een nieuwe
basis krijgen. Het ESR gaat er in beginsel van uit dat het basisjaar vanaf
1995 om de vijf jaar moet worden gewijzigd. Wanneer dit gebeurt, is het
gebruikelijk de gegevens op de oude basis te koppelen aan de nieuwe
basis en niet andersom. Bij een nieuw basisjaar is er door de koppeling
geen sprake meer van additiviteit.
10.67. Wanneer de waarden voor het basisjaar door middel van ketting-
indexcijfers zijn geëxtrapoleerd, moet aan de gebruikers duidelijk
gemaakt worden waarom er in de tabellen geen sprake is van additiviteit.
De niet-additieve gegevens in constante prijzen worden zonder enige
correctie gepubliceerd. Deze methode is doorzichtig en laat de gebruikers
de omvang van het probleem zien.
Toch kunnen er omstandigheden zijn dat de opstellers er de voorkeur aan
geven discrepanties op te heffen en de algemene consistentie van de
gegevens te verbeteren.
INTERNATIONALE PRIJS- EN VOLUME-INDEXCIJFERS
10.68. Bij vergelijkingen van prijzen en volumes van verschillende landen krijgt
men te maken met het probleem van verschillende nationale munteen-
heden. Aangezien de stabiliteit van de wisselkoersen voor dit doelonvoldoende is en wisselkoersen verschillen in koopkracht onjuist
weergeven, is het noodzakelijk methoden te gebruiken die gelijkenis
vertonen met die welke worden gebruikt voor vergelijkingen in de tijd
binnen een enkel land. Daarom moeten voor paren van landen prijs- en
volume-indexcijfers worden opgesteld waarbij soortgelijke indexformules
worden toegepast als bij het meten van veranderingen in de tijd. De landen
A en B kunnen beide als gewicht worden gebruikt en — uitgaande van
land A — kunnen zowel Laspeyres-indexcijfers met gewichten voor land
A als Paasche- indexcijfers met gewichten voor land B worden berekend.
10.69. Indien de economieën van de twee landen sterk van elkaar afwijken, kan
de spreiding tussen beide indexcijfers vrij groot zijn en hangen de
resulaten te veel af van het gekozen indexcijfer. Voor vergelijkingen
tussen twee landen verlangt het ESR daarom een gemiddelde van beide, in
de vorm van een Fisher-indexcijfer.
10.70. Directe kwantitatieve vergelijkingen tussen economische situaties die
weinig met elkaar gemeen hebben, zijn uiteraard moeilijk en het defleren1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 357
▼B
van lopende waarden met prijsindexcijfers is daarom het beste alternatief.
Dit geldt nog meer voor internationale vergelijkingen dan voor
vergelijkingen in de tijd. Indien de produkten zorgvuldig worden
gespecificeerd en geïdentificeerd, kunnen prijsverhoudingen worden
berekend aan de hand van informatie die in ieder land wordt verzameld
bij prijsenquêtes. Aangezien de prijzen in nationale valuta luiden, is voor
de interpretatie van de prijsverhoudingen het begrip koopkrachtpariteit
(KKP) ingevoerd. Voor een bepaald produkt wordt de KKP tussen de
munteenheden van land A en land B gedefinieerd als het aantal eenheden
van land B's munteenheid die in land B nodig zijn om dezelfde
hoeveelheid van het produkt te kopen die in land A met één eenheid
van de munteenheid van land A kan worden gekocht. KKP's voor
produktgroepen, en zelfs voor het BBP, worden verkregen door de KKP's
voor produkten te wegen aan de hand van hun aandeel in de bestedingen.
Om een indexcijfer voor het prijsniveau tussen beide landen te verkrijgen
moet het KKP-indexcijfer door de lopende wisselkoers van de twee
munteenheden ten opzichte van elkaar worden gedeeld.
10.71. Bij nationale vergelijkingen van niet-marktdiensten kampt men met
dezelfde problemen als bij vergelijkingen in de tijd. Dit betekent dat de
output wordt gemeten als de som van de componenten van de input. De
thans voor internationale vergelijkingen gebruikte methode bestaat in het
berekenen van KKP's op basis van prijsverhoudingen voor belangrijke
componenten van deze input. Bij deze methode, waarvoor volumeverge-
lijkingen van de input nodig zijn, wordt geen rekening gehouden met
verschillen in produktiviteit bij het produceren van niet-marktdiensten in
de vergeleken landen. Het is daarom van belang methoden te ontwikkelen
die in plaats daarvan leiden tot een vergelijking van het volume van de
output van niet-marktdiensten. In beginsel moet dit haalbaar zijn voor
individuele niet-marktdiensten, op dezelfde algemene wijze als bij
vergelijkingen in de tijd.
10.72. Het ESR gaat uit van de noodzaak internationale prijs- en volumeverge-
lijkingen te maken. Het belangrijkste doel is het maken van
volumevergelijkingen voor het BBP en de besteding van het BBP. Ook
moet worden voldaan aan de voorwaarde van transitiviteit. Transitiviteit
wil zeggen dat het indirecte indexcijfer voor land C in relatie tot land A
gelijk is aan het indirecte indexcijfer dat wordt verkregen door het directe
indexcijfer voor land B in relatie tot land A te vermeningvuldigen met het
directe indexcijfer voor land C in relatie tot land B.
10.73. Om een serie multilaterale volume-indicatoren en KKP's te berekenen is
er in het ESR voor gekozen om te beginnen met vergelijkingen tussen alle
mogelijke paren — twee aan twee — van de beschouwde landen. De
hiervoor gebruikte Fisher-indexcijfers zijn niet transitief, maar het is
mogelijk hieruit een reeks transitieve indexcijfers af te leiden die zoveel
mogelijk op de oorspronkelijke Fisher-indexcijfers lijken. Hiervoor is
gebruik gemaakt van het traditionele criterium van de kleinste kwadraten.
Door de deviaties tussen de oorspronkelijke Fisher-indexcijfers en de
gewenste transitieve indexcijfers zo klein mogelijk te houden krijgt men
de zogenaamde EKS-formule.
10.74. Bij het EKS-indexcijfers worden alle indirecte indexcijfers die land i aan
land k koppelen alsmede het directe indexcijfer tussen beide gebruikt.
Tussen de landen i en k is het EKS-indexcijfer het meetkundige
gemiddelde van het directe indexcijfer tussen i en k en alle mogelijke
indirecte indexcijfers die de landen i en k met elkaar verbinden. Het
gewicht van het directe indexcijfer is twee maal zo groot als dat van elk
van de indirecte indexcijfers. Transitiviteit wordt verkregen door bij het
EKS-indexcijfer voor ieder paar landen ieder ander land te betrekken.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 358
▼B
HOOFDSTUK 11
BEVOLKING EN INPUT VAN ARBEID
11.01. Bepaalde vergelijkingen tussen landen of tussen bedrijstakken of sectoren
binnen een economie krijgen pas betekenis wanneer de aggregaten van de
nationale rekeningen (zoals bruto binnenlands produkt, consumptie van
huishoudens, toegevoegde waarde van een bedrijfstak, beloning van
werknemers) worden gerelateerd aan het aantal inwoners of aan bepaalde
arbeidsvariabelen. Vandaar de behoefte aan definities van de totale
bevolking, werkzame personen, banen, totaal aantal gewerkte uren,
arbeidsjaren en input van arbeid van werknemers tegen constante
beloning, die nauw verbonden zijn met de begrippen uit de nationale
rekeningen.
11.02. Bij het definiëren van deze begrippen wordt in het ESR uitgegaan van de
begrippen economisch gebied en economisch belangencentrum.
11.03. Voor de classificatie van de input van arbeid moeten dezelfde statistische
eenheden worden gebruikt als voor de analyse van het produktieproces,
namelijk de eenheid van economische activiteit op lokaal niveau en de
institutionele eenheid.
11.04. De aggregaten waaraan de cijfers voor bevolking en input van arbeid
worden gerelateerd, zijn jaartotalen. Daarom moeten ook voor de
bevolkingsgegevens en de arbeidsvariabelen jaargemiddelen worden
gebruikt.
Wanneer gedurende het jaar op verschillende tijdstippen onderzoeken
worden gehouden, moet het gemiddelde van de op deze tijdstippen
verkregen resultaten worden genomen.
Wanneer slechts één onderzoek wordt gedaan, is het belangrijk om na te
gaan of de onderzochte periode representatief is; bij de raming van de
gegevens voor het gehele jaar moet gebruik worden gemaakt van de laatst
beschikbare informatie over de wijzigingen in de loop van het jaar. Zo
moet er bij een raming van het gemiddelde aantal werkzame personen
rekening mee worden gehouden dat bepaalde personen niet het hele jaar
werken (losse arbeiders en seizoenarbeiders).
TOTALE BEVOLKING
11.05. Definitie: Op een bepaalde datum omvat de totale bevolking van een
land alle personen van eigen of vreemde nationaliteit die
duurzaam in het economisch gebied van het land zijn
gevestigd, ook al verblijven zij tijdelijk elders. Voor sommige
doeleinden biedt een jaargemiddelde van het aantal inwoners
een goede basis voor een raming van bepaalde variabelen van
de nationale rekeningen of voor gebruik als noemer bij
vergelijkingen.
11.06. Voor de nationale rekeningen wordt bij de definitie van de totale
bevolking uitgegaan van het begrip ingezetenschap (zie hoofdstuk 2
„Eenheden en indeling van eenheden”).
Duurzaam gevestigd noemt men elke persoon die voor een periode van
een jaar of langer in het economisch gebied van het land verblijft of dat
van plan is.
Tijdelijk afwezig noemt men elke duurzaam in het land gevestigde
persoon die voor een periode korter dan een jaar in het buitenland verblijft
of dat van plan is.
Alle personen die tot hetzelfde huishouden (1) behoren, zijn daar gevestigd
waar het huishouden een economisch belangencentrum heeft: dit is waar
het huishouden zijn woning(en) heeft die de leden van dat huishouden als
hun hoofdverblijf beschouwen. Een lid van een ingezeten huishouden
blijft ook dan ingezeten wanneer het regelmatig reizen buiten het
economisch gebied maakt, omdat zijn economisch belangencentrum in de
economie blijft waar het huishouden gevestigd is.
11.07. De totale bevolking van een land omvat:
a) de in het land gevestigde staatsburgers;
b) civiele staatsburgers die voor een periode korter dan een jaar in het
buitenland verblijven (grens- en seizoenarbeiders, toeristen, kuurpa-
tiënten, enz.);1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 359
(1) Het begrip huishouden wordt gedefinieerd in hoofdstuk 2 „Eenheden en indeling van
eenheden”.
▼B
c) civiele personen van vreemde nationaliteit die voor een periode van
een jaar of langer in het land gevestigd zijn (met inbegrip van het
personeel (1) van de Instellingen van de Europese Gemeenschappen en
van internationale civiele organisaties, die zich in het geografisch
gebied van het land bevinden);
d) buitenlandse militairen (1) werkzaam bij internationale militaire
organisaties die zich in het geografisch gebied van het land bevinden;
e) buitenlandse hulpverleners (1) met een langlopende opdracht, die in het
land werkzaam zijn en die worden geacht bij de Regering van het
gastland in dienst te zijn namens de Regering of de internationale
organisatie die in feite hun werk financiert.
Volgens afspraak omvat de totale bevolking eveneens, ongeacht de
verblijfsduur in het buitenland:
a) staatsburgers die in het buitenland studeren, ongeacht de duur van hun
studie;
b) leden van de nationale strijdkrachten (1), gelegerd in het buitenland;
c) staatsburgers (1) werkzaam bij nationale wetenschappelijke bases,
gevestigd buiten het geografisch gebied van het land;
d) diplomatiek personeel (1) van eigen nationaliteit op vertegenwoordi-
gingen in het buitenland;
e) staatsburgers (1) die deel uitmaken van de bemanning van vissersvaar-
tuigen, andere schepen, luchtvaartuigen en drijvende boorplatforms,
die geheel of gedeeltelijk buiten het economisch gebied werkzaam
zijn.
11.08. Omgekeerd omvat de totale bevolking van een land niet:
a) civiele personen van vreemde nationaliteit die voor een periode korter
dan een jaar in het land verblijven (grens- en seizoenarbeiders,
toeristen, kuurpatiënten, enz.);
b) civiele staatsburgers die voor een periode van een jaar of langer in het
buitenland verblijven;
c) militairen van eigen nationaliteit werkzaam bij internationale organi-
saties die zich in het buitenland bevinden;
d) hulpverleners van eigen natinaliteit met een langlopende opdracht, die
in het buitenland werkzaam zijn en die worden geacht bij de Regering
van het gastland in dienst te zijn namens de Regering of de
internationale organisatie die in feite hun werk financiert,
en volgens afspraak evenmin:
a) buitenlandse studenten ongeacht de duur van hun studie in het land;
b) leden van buitenlandse strijdkrachten, gelegerd in het land;
c) buitenlands personeel van buitenlandse wetenschappelijke bases,
gevestigd in het geografisch gebied van het land;
d) buitenlands diplomatiek personeel op vertegenwoordigingen in het
land.
11.09. Bovenstaande definitie wijkt af van de definitie van de aanwezige (of de
facto) bevolking, namelijk de personen die op een bepaalde datum
feitelijk in het geografisch gebied van een land aanwezig zijn.
BEROEPSBEVOLKING
11.10. Definitie: Tot de beroepsbevolking behoren al degenen, ongeacht hun
geslacht, maar boven een bepaalde leeftijd, die gedurende een
referentieperiode het arbeidsaanbod vormen voor de produk-
tieve activiteiten (die vallen binnen de produktiegrens zoals
gedefinieerd in het ESR). Hiertoe behoort iedereen die voldoet
aan de vereisten voor opname bij de werkenden (werknemers
en zelfstandigen) of de werklozen.
„Werknemers” en „zelfstandigen” worden gedefinieerd onder de titel
„Werkzame personen”.
„Werklozen” worden gedefinieerd onder de titel „Werklozen”.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 360
(1) Met inbegrip van de leden van hun huishouden aldaar.
▼B
WERKZAME PERSONEN
11.11. Definitie: Tot de werkzame personen behoren al degenen — werk-
nemers en zelfstandigen — die een produktieve activiteit
uitoefenen die valt binnen de produktiegrens zoals gedefini-
eerd in het ESR.
WERKNEMERS (1)
11.12. Definitie: Werknemers zijn personen die op grond van een arbeidsover-
eenkomst werk verrichten voor een andere ingezeten
institutionele eenheid en daarvoor loon ontvangen (geregi-
streerd als D.1 Beloning van werknemers).
Er is sprake van een werkgever-werknemerverhouding wanneer er een al
dan niet formele en gewoonlijk vrijwillig aangegane overeenkomst tussen
een onderneming en een persoon bestaat, waarbij laatstgenoemde in ruil
voor loon in geld of in natura voor de onderneming werkzaam is.
Personen in loondienst worden alleen als werknemer ingedeeld indien ze
niet ook, als hoofdactiviteit, als zelfstandige werkzaam zijn; in dat geval
behoren zij tot de zelfstandigen.
11.13. De volgende categorieën worden tot de werknemers gerekend:
a) personen die met een werkgever een arbeidsovereenkomst zijn
aangegaan (arbeiders, beambten, employés, kaderpersoneel, huishou-
delijk personeel, personen die in het kader van een
werkgelegenheidsprogramma een betaalde produktieve activiteit
verrichten);
b) burgerpersoneel dat met de overheid een publiekrechtelijke arbeids-
verhouding is aangegaan;
c) beroepsmilitairen, kortverbanders en dienstplichtigen (ook indien zij
civiel werk verrichten);
d) geestelijken die rechtstreeks door de overheid of een instelling zonder
winstoogmerk worden betaald;
e) meewerkende eigenaren van vennootschappen en quasi-vennoot-
schappen;
f) studenten die zich er formeel toe hebben verplicht om in ruil voor loon
en/of onderwijs mee te werken aan het produktieproces van een
onderneming;
g) thuiswerkers (2) indien er sprake is van een expliciete afspraak dat de
thuiswerker wordt betaald op basis van het werk dat hij heeft verricht,
d.w.z. de hoeveelheid arbeid die in een produktieproces is ingezet;
h) gehandicapte werkenden, mits er sprake is van een al dan niet formele
werkgever-werknemerverhouding;
i) uitzendkrachten, die moeten worden ingedeeld bij de bedrijfstak van
het uitzendbureau waarvoor zij werkzaam zijn en niet bij die van de
onderneming waarvoor zij feitelijk werken. Voor input-outputanalyses
kan een herclassificatie van de uitzendkrachten en de bijbehorende
kosten gewenst zijn (zie punt 9.51).
11.14. Als werknemers worden ook aangemerkt degenen die tijdelijk niet op het
werk aanwezig zijn, mits er een formele arbeidsverhouding bestaat. Dit
laatste moet worden vastgesteld aan de hand van een of meer van de
onderstaande criteria:
a) het blijven ontvangen van loon;
b) de garantie dat men na afloop van de gebeurtenis die tot de
afwezigheid heeft geleid, op het werk kan terugkeren, of een afspraak
over de datum van terugkeer;
c) de duur van de afwezigheid, wat in voorkomende gevallen de periode
kan zijn gedurende welke men recht heeft op een vervangende
uitkering zonder verplicht te zijn om ander werk te accepteren.
Dit betreft personen die tijdelijk niet op het werk aanwezig zijn wegens
ziekte, een ongeval, een feestdag, vakantie, een staking of een uitsluiting,scholingsverlof, zwangerschaps- of ouderschapsverlof, een vermindering
van de economische activiteit, een tijdelijke onderbreking van het werk in1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 361
(1) „Werknemers” komt overeen met de definitie van „werkzame personen in loondienst”
van de International Labour Organisation.
(2) Een thuiswerker is iemand die op grond van een afspraak of overeenkomst voor een
bepaalde onderneming werkt of deze een bepaalde hoeveelheid goederen of diensten
levert, maar die niet in de onderneming zelf werkzaam is.
▼B
verband met slecht weer, een technische of elektrische storing, een tekort
aan grond- of brandstoffen, enz., of een andere tijdelijke afwezigheid met
of zonder toestemming.
ZELFSTANDIGEN
11.15. Definitie: Zelfstandigen zijn personen die als eigenaar of mede-eigenaar
werkzaam zijn in een onderneming zonder rechtspersoonlijk-
heid die niet als quasi-vennootschap wordt beschouwd.
Zelfstandigen worden hier alleen ingedeeld indien zij niet
ook, als hoofdactiviteit, in loondienst werken; in dat geval
behoren zij tot de werknemers.
Om bepaalde redenen kunnen zij gedurende de verslagperiode tijdelijk
niet op het werk aanwezig zijn. De beloning voor het werken als
zelfstandige wordt gemengd inkomen genoemd.
11.16. Tot de zelfstandigen behoren ook onderstaande categorieën:
a) niet-betaalde meewerkende gezinsleden, met inbegrip van degenen die
werken in een onderneming zonder rechtspersoonlijkheid die geheel of
gedeeltelijk voor de markt produceert;
b) thuiswerkers van wie het inkomen afhankelijk is van de waarde van de
output van het produktieproces waarvoor zij verantwoordelijk zijn,
ongeacht de hoeveelheid werk die dit voor hen meebrengt;
c) werkenden die enkel en alleen voor eigen consumptie of eigen
investeringen produceren, hetzij individueel, hetzij samen met anderen.
Niet-betaalde vrijwilligers vallen onder de zelfstandigen wanneer bij hun
vrijwilligerswerk goederen worden voortgebracht, bij voorbeeld de bouw
van een woning, een kerk of een ander bouwwerk. Worden daarentegen
diensten verleend, bij voorbeeld oppassen of schoonmaken zonder
betaling, dan worden zij niet gerekend tot de werkzame personen;
dergelijke diensten vallen niet binnen de produktiegrens (zie punt 3.08).
Het produceren van woondiensten door bewoners van een eigen huis vergt
geen input van arbeid; om deze reden worden bewoners van een eigen
huis dan ook niet als zelfstandigen beschouwd.
WERKZAME PERSONEN EN INGEZETENSCHAP
11.17. De resultaten van de activiteiten van produktie-eenheden kunnen alleen
aan de werkzame personen worden gerelateerd indien hiertoe zowel
ingezetenen als niet-ingezetenen die werk voor ingezeten produktie-
eenheden verrichten, worden gerekend.
Tot de werkzame personen behoren daarom ook onderstaande catego-
rieën:
a) niet-ingezeten grensarbeiders, d.w.z. degenen die dagelijks de grens
overschrijden om in het economisch gebied te komen werken;
b) niet-ingezeten seizoenarbeiders, d.w.z. degenen die voor een periode
korter dan een jaar in het economisch gebied verblijven om er werk te
verrichten in bedrijfstakken waar periodiek extra arbeidskrachten
worden gevraagd;
c) leden van de nationale strijdkrachten, gelegerd in het buitenland;
d) staatsburgers werkzaam bij nationale wetenschappelijke bases, geves-
tigd buiten het geografisch gebied van het land;
e) diplomatiek personeel van eigen nationaliteit op vertegenwoordigingen
in het buitenland;
f) leden van de bemanning van vissersvaartuigen, andere schepen,
luchtvaartuigen en drijvende boorplatforms, geëxploiteerd door
ingezeten eenheden;
g) plaatselijk personeel van nationale overheidsinstellingen die buiten het
economisch gebied zijn gevestigd.
11.18. Tot de werkzame personen behoren daarentegen niet:
a) ingezetenen die als grens- of seizoenarbeider in een ander economisch
gebied werken;
b) staatsburgers die deel uitmaken van de bemanning van vissersvaar-
tuigen, andere schepen, luchtvaartuigen en drijvende boorplatforms,
geëxploiteerd door niet-ingezeten eenheden;
c) plaatselijk personeel van buitenlandse overheidsinstellingen die in het
geografisch gebied van het land zijn gevestigd;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 362
▼B
d) het personeel van de Instellingen van de Europese Gemeenschappen en
van internationale civiele organisaties die in het geografisch gebied
van het land zijn gevestigd (inclusief rechtstreeks aangetrokken
plaatselijk personeel);
e) militairen werkzaam bij internationale militaire organisaties die in het
geografisch gebied van het land zijn gevestigd;
f) staatsburgers werkzaam bij buitenlandse wetenschappelijke bases die
in het economisch gebied zijn gevestigd.
11.19. Om de overgang mogelijk te maken naar de begrippen die over het
algemeen in de arbeidskrachtenstatistiek worden gehanteerd (b.v. werk-
zame personen volgens nationaal concept) voert het ESR met name
onderstaande categorieën afzonderlijk op:
a) dienstplichtige militairen (uitgezonderd in de arbeidskrachtenstatistiek,
maar wel begrepen in het ESR, onder de diensten van de overheid);
b) ingezetenen werkzaam bij niet-ingezeten produktie-eenheden (wel
begrepen in de arbeidskrachtenstatistiek, maar niet in de werkzame
personen volgens de ESR-definitie);
c) niet-ingezetenen werkzaam bij ingezeten produktie-eenheden (niet
begrepen in de arbeidskrachtenstatistiek, maar wel in de werkzame
personen volgens de ESR-definitie);
d) ingezeten werkenden die permanent in een inrichting, instelling of
tehuis wonen;
e) ingezeten werkenden onder de leeftijdsgrens die in de arbeidskrach-
tenstatistiek wordt gehanteerd.
WERKLOZEN
11.20. Definitie: In overeenstemming met de door de International Labour
Organisation (13e Internationale conferentie van arbeidssta-
tistici) vastgestelde normen behoren tot de werklozen al
degenen boven een bepaalde leeftijd die gedurende de
referentieperiode:
a) „zonder werk” waren, d.w.z. niet in loondienst of als
zelfstandige werkten;
b) „direct beschikbaar voor werk” waren, d.w.z. gedurende de
referentieperiode voor werk in loondienst of als zelf-
standige beschikbaar waren, en
c) „werk zochten”, d.w.z. in een bepaalde, recente periode
gerichte stappen hebben ondernomen om werk in loon-
dienst of als zelfstandige te zoeken.
Tot de gerichte stappen kunnen worden gerekend inschrijving bij een
arbeidsbemiddelingsbureau van de overheid of bij een particulier
arbeidsbemiddelingsbureau; sollicitaties bij werkgevers; navragen bij
bouwplaatsen, landbouwbedrijven, fabrieken, markten en andere daarvoor
geschikte plaatsen; plaatsen van en reageren op advertenties in kranten;
hulp vragen bij vrienden of familie; uitkijken naar grond, gebouwen,
machines of apparatuur om zelf een onderneming te beginnen; financiële
middelen proberen te krijgen; aanvragen van vergunningen, licenties, enz.
11.21. Definitie: Het werkloosheidspercentage staat voor het aandeel van de
werklozen in de beroepsbevolking.
Dit percentage wordt gewoonlijk berekend voor groepen die zijn
onderscheiden naar geslacht en leeftijd. Soms vindt echter ook een
indeling plaats op basis van andere demografische variabelen, zoals
burgerlijke staat, scholingsgraad of nationaliteit.
BANEN
11.22. Definitie: Een baan is een expliciete of impliciete overeenkomst (1)
tussen een persoon en een ingezeten institutionele eenheid om
gedurende een bepaalde periode of tot nader order tegen
beloning (2) werk (3) te verrichten.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 363
(1) De expliciete of impliciete overeenkomst heeft betrekking op het verrichten van arbeid
en niet. op de produktie van een goed of een dienst.
(2) Beloning moet hier in ruime zin worden opgevat, d.w.z. met inbegrip van het gemengd
inkomen van zelfstandigen.
(3) Werk is iedere activiteit die bijdraagt tot het voortbrengen van goederen of diensten
binnen de produktiegrens. De wettigheid van het werk en de leeftijd van de werkende
zijn in beginsel irrelevant.
▼B
Onder deze definitie vallen zowel banen van werknemers als banen van
zelfstandigen; er is sprake van een werknemersbaan wanneer de
betrokkene niet tot dezelfde institutionele eenheid behoort als de
werkgever en er is sprake van een baan als zelfstandige wanneer dit
wel het geval is.
11.23. Het begrip banen wijkt af van het begrip werkzame personen, zoals dat
hierboven is gedefinieerd:
a) inbegrepen zijn alle (inclusief tweede, derde, enz.) banen van een
zelfde persoon; deze banen kunnen elkaar binnen de referentieperiode
(gewoonlijk een week) opvolgen of, wanneer iemand behalve overdag
ook 's avonds een baan heeft, ook naast elkaar bestaan;
b) buiten beschouwing blijven daarentegen personen die tijdelijk niet op
het werk aanwezig zijn, maar die „een formele arbeidsverhouding”
hebben in de vorm van „de garantie dat men (…) op het werk kan
terugkeren” of van „een afspraak over de datum van terugkeer”. In het
ESR wordt een dergelijke afspraak tussen een werkgever en iemand
die tijdelijk ontslagen is of elders een opleiding volgt, niet als baan
geteld.
BANEN EN INGEZETENSCHAP
11.24. Een baan in het economisch gebied van het land is een expliciete of
impliciete overeenkomst tussen een persoon (die ingezetene van een ander
economisch gebied kan zijn) en een ingezeten institutionele eenheid.
Voor het meten van arbeid als input van een economische activiteit is
alleen het ingezetenschap van de producerende institutionele eenheid van
belang omdat alleen ingezeten producenten aan het bruto binnenlands
produkt bijdragen.
11.25. Bovendien:
a) wanneer werknemers van een ingezeten producent tijdelijk in een
ander economisch gebied werken en de aard en de duur van de
activiteit geen redenen vormen om een fictieve ingezeten eenheid van
dat andere gebied te creëren, dan worden zij meegeteld bij de banen
van het economisch gebied;
b) wanneer het banen betreft bij een niet-ingezeten institutionele eenheid,
d.w.z. bij een eenheid met een belangencentrum in een ander land, die
niet voornemens is om gedurende een jaar of langer in het gebied van
het land actief te blijven, dan worden zij niet tot de banen van het
economisch gebied gerekend;
c) de banen van het personeel van internationale organisaties en van het
ter plaatse aangetrokken personeel van buitenlandse ambassades
blijven bij de telling buiten beschouwing, aangezien deze werkgevers
niet ingezeten zijn.
TOTAAL AANTAL GEWERKTE UREN
11.26. Definitie: Het totale aantal gewerkte uren komt overeen met alle uren
die door een werknemer of een zelfstandige gedurende de
verslagperiode werkelijk zijn gewerkt, wanneer hun output
binnen de produktiegrens valt.
In verband met de ruime definitie van werknemers — inclusief
deeltijdwerkers en personen die tijdelijk niet op het werk aanwezig zijn
maar voor wie wel een formele arbeidsverhouding blijft bestaan —
beveelt het ESR het totale aantal gewerkte uren aan als maatstaf voor
produktiviteitsberekeningen, en niet het aantal werknemers.
Het totale aantal gewerkte uren wordt in het ESR aanbevolen als eenheid
van de input van arbeid.
11.27. In overeenstemming met de normen van de International Labour
Organisation (10e Internationale conferentie van arbeidsstatistici) omvat
het totale aantal werkelijk gewerkte uren:
a) de uren die gedurende de normale werktijd werkelijk zijn gewerkt;
b) de uren die buiten de normale werktijd nog gewerkt zijn en die in de
regel worden betaald tegen een tarief dat hoger is dan het normale
tarief (overuren);
c) de tijd die op de werkplek is besteed aan werkzaamheden als
werkvoorbereiding, reparatie en onderhoud, gereed maken en schoon-
maken van gereedschappen en schrijven van ontvangstbewijzen,
rekeningen, tijdregistratie en andere rapporten;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 364
▼B
d) de tijd die als wachttijd op de werkplek is doorgebracht, bij voorbeeld
wegens tijdelijk gebrek aan werk, stilstand van machines of
ongevallen, of die tijd die op de werkplek is doorgebracht zonder
dat werk is verricht, maar waarvoor in het kader van een gegaran-
deerde arbeidsovereenkomst wel betaald wordt;
e) de tijd voor korte rustperioden op de werkplek, met inbegrip van
koffie- en theepauzes.
11.28. De werkelijk gewerkte uren omvatten daarentegen niet:
a) betaalde, maar niet gewerkte uren zoals betaalde vakantie, betaalde
feestdagen of betaald ziekteverlof;
b) lunchpauzes;
c) de tijd besteed aan woon-werkverkeer, ook indien deze uren betaald
worden (bouwvakkers). Georganiseerd woon-werkverkeer in de tijd
van de werkgever is echter wel in de gewerkte uren begrepen.
11.29. Het totale aantal gewerkte uren komt overeen met alle uren die gedurende
de verslagperiode in het economisch gebied werkelijk zijn gewerkt in een
baan als werknemer of zelfstandige,
a) inclusief het werk buiten het economisch gebied in opdracht van
ingezeten werkgevers die daar geen economisch belangencentrum
hebben,
b) exclusief werk voor buitenlandse werkgevers die geen economisch
belangencentrum in het economisch gebied hebben.
11.30. In veel enquêtes bij ondernemingen wordt het aantal betaalde en niet het
aantal gewerkte uren geregistreerd.
In die gevallen moeten de gewerkte uren voor iedere banencategorie
worden geraamd aan de hand van de beschikbare informatie over betaald
verlof, enz.
11.31. Voor conjunctuuranalyses is het wellicht zinvol het totale aantal gewerkte
uren te corrigeren op basis van een standaardaantal werkdagen per jaar.
ARBEIDSJAREN
11.32. Definitie: Het aantal banen in arbeidsjaren komt overeen met het totale
aantal gewerkte uren gedeeld door het gemiddelde aantal uren
dat per jaar in het economisch gebied in een volledige baan
wordt gewerkt.
11.33. In deze definitie wordt niet echt beschreven hoe de duur van een volledige
baan wordt geraamd: aangezien deze in de loop van de tijd verandert en
van bedrijfstak tot bedrijfstak uiteenloopt, moeten methoden worden
gebruikt om per banencategorie vast te stellen wat gemiddeld het aandeel
van deeltijdbanen is en hoeveel uren gemiddeld in deeltijd wordt gewerkt.
Eerst moet voor iedere banencategorie de omvang van een normale
volledige werkweek worden geraamd. Indien mogelijk kunnen binnen een
bedrijfstak banencategorieën worden afgebakend naar geslacht en/of naar
soort werk dat de mensen verrichten. Voor banen van werknemers vormt
de in een arbeidsovereenkomst neergelegde arbeidsduur een goed
criterium voor de vaststelling van deze cijfers. Voor iedere banencategorie
afzonderlijk worden de arbeidsjaren berekend, waarna ze worden
samengeteld.
11.34. Hoewel het totale aantal gewerkte uren de beste eenheid is om de input
van arbeid in uit te drukken, heeft het gebruik van arbeidsjaren bepaalde
voordelen: een raming is eenvoudiger, zodat internationale vergelijkingen
met landen die de werkzame personen alleen in arbeidsjaren kunnen
ramen, gemakkelijker tot stand kunnen worden gebracht.
INPUT VAN ARBEID VAN WERKNEMERS BIJ CONSTANTE BELO-
NING
11.35. Definitie: De input van arbeid van werknemers tegen constante beloning
meet de waarde van de lopende input van arbeid tegen het
beloningsniveau voor banen van werknemers in een geselec-
teerde basisperiode.
11.36. De beloning van werknemers in lopende prijzen gedeeld door de input van
arbeid van werknemers in constante prijzen geeft een impliciet prijs-
indexcijfer voor de beloning dat kan worden vergeleken met het impliciete
prijsindexcijfer voor het finaal gebruik.
11.37. Met het begrip input van arbeid van werknemers tegen constante beloning
wordt beoogd de veranderingen in de samenstelling van arbeid uit te1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 365
▼B
drukken, bij voorbeeld een toename van werknemers met een hoog loon
ten opzichte van werknemers met een laag loon. Om zinvolle resultaten te
verkrijgen, moet de analyse per bedrijfstak worden uitgevoerd.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 366
▼B
HOOFDSTUK 12
KWARTAALREKENINGEN
12.01. De kwartaalrekeningen zijn onlosmakelijk verbonden met het systeem van
nationale rekeningen en zijn vooral van groot belang voor de analyse van
het lopende jaar en de eerste jaarramingen van het voorgaande jaar. Zij
bestaan uit een consistente set van transacties, rekeningen en saldi (zowel
financieel als niet-financieel) op kwartaalbasis. Daarbij worden dezelfde
uitgangspunten, definities, en structuur gehanteerd als die welke voor de
jaarrekeningen gelden; soms zijn echter specifieke aanpassingen nodig in
verband met de beschreven periode.
12.02. Het belang van kwartaalrekeningen is vooral gelegen in het feit dat kort na
afloop van de verslagperiode een volledig consistent overzicht wordt
geboden van de economische ontwikkelingen.
12.03. Als gevolg van de periode die beschreven wordt, en de noodzaak om op
korte termijn betrouwbare informatie te verschaffen, hebben de kwartaal-
rekeningen een aantal specifieke kenmerken. Deze hebben betrekking op
de statistische methoden die bij het samenstellen gebruikt worden, het
seizoenpatroon in de uitkomsten en de behandeling daarvan, de
consistentie tussen kwartaal- en jaarrekeningen en enkele bijzonderheden
in verband met de verslagperiode. Deze specifieke kenmerken zullen
uitgebreid worden behandeld in een handboek over kwartaalrekeningen
dat Eurostat voornemens is te publiceren voordat de voorgeschreven
methodologie moet worden toegepast.
12.04. De statistische methoden om kwartaalrekeningen samen te stellen, kunnen
aanzienlijk verschillen van de methoden die bij de jaarrekeningen worden
gebruikt. Zij kunnen worden onderscheiden in twee hoofdcategorieën:
directe en indirecte methoden. Directe methoden zijn gebaseerd op
statistisch bronmateriaal dat op kwartaalbasis beschikbaar komt; in grote
lijnen en eventueel in vereenvoudigde vorm komt dit materiaal overeen
met dat wat wordt gebruikt voor de samenstelling van jaarrekeningen.
Indirecte methoden zijn meer gebaseerd op wiskundige of statistische
technieken voor de verdeling van de gegevens uit de jaarrekeningen naar
kwartalen; daarbij wordt gebruik gemaakt van referentie-indicatoren die
het mogelijk maken de gegevens voor het lopende jaar te extrapoleren. De
keuze tussen de verschillende indirecte methoden wordt vooral bepaald
door de gewenste minimalisatie van de voorspelfout voor het lopende jaar.
De voorlopige jaarcijfers dienen immers zo dicht mogelijk bij de
definitieve jaarrekeningen te liggen. De keuze voor een directe dan wel
een indirecte methode hangt onder meer af van de beschikbaarheid van
statistisch materiaal op kwartaalbasis.
12.05. Reeksen uit de kwartaalrekeningen laten gewoonlijk fluctuaties zien —
ook wel seizoenfluctuaties genoemd — die veroorzaakt worden door
weersinvloeden, gewoonten, wetgeving, enz. Deze seizoeninvloeden, die
inherent zijn aan de kwartaalrekeningen, bemoeilijken vaak de analyse
van de conjunctuur. Daarom is er behoefte aan zowel oorspronkelijke als
seizoengecorrigeerde kwartaalrekeningen. De consistentie tussen seizoen-
gecorrigeerde cijfers moet daarbij gewaarborgd zijn. Een aan
seizoencorrectie gerelateerd probleem is de correctie in verband met het
aantal werkdagen in de verslagperiode. Hieraan zal in het handboek van
Eurostat nader aandacht worden besteed.
12.06. Omdat de kwartaalrekeningen dezelfde uitgangspunten kennen als de
jaarrekeningen, dienen beide onderling consistent te zijn. Dit betekent,
althans voor stroomvariabelen, dat de som van vier kwartaalcijfers gelijk
moet zijn aan het corresponderende jaarcijfer. In beginsel levert het geen
probleem op om voor voorgaande jaren aan deze voorwaarde te voldoen.
Voor het lopende jaar is er echter wel een probleem, omdat de
kwartaalgegevens gewoonlijk eerder beschikbaar zijn dan de jaarcijfers.
Dit probleem kan worden opgelost door af te spreken dat de voorlopige
ramingen van de jaarcijfers worden verkregen door optelling van de
overeenkomstige kwartaalcijfers. Als er nieuwe jaarinformatie beschik-
baar komt die een herziening inhoudt van deze voorlopige cijfers, moeten
de kwartaalrekeningen hieraan aangepast worden. Bij sommige systemen
zijn de jaarrekeningen een bijprodukt van de kwartaalrekeningen en vindt
er geen afzonderlijke berekening op jaarbasis plaats.
12.07. De consistentie tussen kwartaal- en jaarrekeningen moet verzekerd zijn
voor zowel de oorspronkelijke cijfers als voor de seizoengecorrigeerde
cijfers.
12.08. Hoewel de meeste transacties en saldi regelmatig over alle kwartalen zijn
gespreid, zijn er posten die zijn geconcentreerd in één of twee kwartalen
van het jaar. Dit geldt voor belastingen op inkomen, dividend, rente, enz.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 367
▼B
De behandeling van deze posten hangt af van de aan deze transacties ten
grondslag liggende principes.
12.09. Theoretisch gezien kan de lay-out van de kwartaaltabellen dezelfde zijn
als die voor de jaarrekeningen. Om snel betrouwbare gegevens te kunnen
publiceren, zal het tabellenschema van de kwartaalrekeningen in de
praktijk echter eenvoudiger en meer geaggregeerd zijn (zie het
programma van de in het kader van het ESR 1995 te verstrekken tabellen
en gegevens).1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 368
▼B
HOOFDSTUK 13
REGIONALE REKENINGEN
13.01. De regionale rekeningen zijn een regionale specificatie van de ermee
overeenkomende rekeningen van de totale economie. In de regionale
rekeningen wordt gebruik gemaakt van dezelfde begrippen als in de
rekeningen van de totale economie, tenzij expliciet anders aangegeven in
dit hoofdstuk.
13.02. Een volledige reeks rekeningen op regionaal niveau betekent dat iedere
regio als een afzonderlijke economische entiteit wordt beschouwd. In dit
verband worden transacties met andere regio's min of meer externe
transacties, waarbij uiteraard onderscheid moet worden gemaakt tussen
transacties met andere regio's van het land en transacties met het
buitenland.
13.03. Begripsmatige problemen (zie de punten 13.10-13.14) vormen een
gedeeltelijke verklaring voor het feit dat de regionale rekeningen zijn
beperkt tot het registreren van produktieactiviteiten per bedrijfstak en tot
rekeningen van slechts enkele institutionele sectoren, zoals huishoudens.
REGIONAAL GEBIED
13.04. De regionale economie van een land maakt deel uit van de totale
economie van dat land. Deze wordt gedefinieerd in termen van
institutionele eenheden: zij bestaat uit alle institutionele eenheden die
een economisch belangencentrum in het economisch gebied van een land
hebben (zie punt 2.04). Al komt het economisch gebied voor het grootste
deel overeen met het geografisch gebied, toch valt het niet precies samen
(zie punt 2.05). Het economisch gebied van een land kan worden verdeeld
in regionale gebieden en het extraregionale gebied.
13.05. Een regionaal gebied omvat:
a) een regio die deel uitmaakt van het geografisch gebied van een land;
b) eventuele vrije zones, douane-entrepots en fabrieken onder douane-
controle in die regio.
13.06. Het extraregionaal gebied omvat de delen van het economisch gebied van
een land die niet rechtstreeks aan een enkele regio kunnen worden
toegevoegd. Het betaat uit:
a) het nationale luchtruim, de territoriale wateren en het continentaal plat
in de internationale wateren, waarop het land exclusieve rechten kan
doen gelden;
b) territoriale enclaves (d.w.z. geografische gebieden in het buitenland,
die op grond van internationale verdragen of overeenkomsten tussen
Staten worden gebruikt door vertegenwoordigingen van de overheid
van het land (ambassades, consulaten, militaire en wetenschappelijke
bases, enz.));
c) aardolie- en aardgasvelden, enz. in de internationale wateren buiten het
continentaal plat van het land, die worden geëxploiteerd door
ingezeten eenheden.
13.07. De nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek (NUTS)
geeft een uniforme indeling van het economisch gebied van de Europese
Unie. De NUTS is de gebiedsindeling voor de samenstelling van regionale
rekeningen.
EENHEDEN EN INGEZETENSCHAP
13.08. Er worden twee soorten eenheden onderscheiden: de lokale EEA voor de
analyse van de stromen tijdens het produktieproces en bij het gebruik van
goederen en diensten, en de institutionele eenheid voor de analyse van
stromen die betrekking hebben op inkomens- en kapitaaltransacties,
financiële transacties, overige transacties en overige mutaties in activa en
balansen.
13.09. De lokale EEA is het deel van een EEA dat aansluiting heeft op een lokale
eenheid. De lokale eenheid is een goederen en diensten producerende
institutionele eenheid of een deel daarvan, gelegen op een geografisch
bepaalde plaats (zie punt 2.106). De regionale vestiging van een lokale
EEA kan in principe dan ook onomstotelijk worden vastgesteld.
Wat de transacties in verband met de produktieactiviteiten betreft, is het
noodzakelijk de stromen waar te nemen tussen lokale EEA's die tot
dezelfde institutionele eenheid behoren, maar in verschillende regio's zijn
gevestigd. In het ESR wordt aanbevolen leveringen tussen lokale EEA's1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 369
▼B
op te nemen in de definitie van de output; dit is met name belangrijk voor
de regionale rekeningen.
13.10. In het kader van de regionale rekeningen dienen twee soorten
institutionele eenheden te worden onderscheiden. Ten eerste uniregionale
eenheden, waarvan het economische belangencentrum zich in een enkele
regio bevindt en de meeste activiteiten in die regio plaatsvinden. Tot de
uniregionale eenheden behoren huishoudens, ondernemingen waarvan alle
lokale EEA's in dezelfde regio zijn gevestigd, lokale en deelstaatover-
heden, ten minste een deel van de sociale verzekeringen en veel IZW's ten
behoeve van huishoudens.
Ten tweede zijn er multiregionale eenheden. Het economisch belangen-
centrum van deze eenheden strekt zich uit over meer dan een regio. Veel
ondernemingen en een aantal IZW's bevinden zich in deze situatie. In
ruimere zin geldt dit ook voor institutionele eenheden waarvan de
activiteiten het hele land bestrijken, zoals de centrale overheid en een
klein aantal ondernemingen die over het algemeen een monopolie of bijna
een monopolie hebben, zoals de nationale spoorwegen of het nationaal
elektriciteitsbedrijf.
13.11. Alle transacties van uniregionale institutionele eenheden worden toegere-
kend aan de regio waar zij hun economisch belangencentrum hebben.
Voor huishoudens is dat de regio waar zij wonen, niet die waar zij werken.
De andere uniregionale eenheden hebben hun economisch belangen-
centrum in de regio waar zij zijn gevestigd.
13.12. Strikt genomen kunnen bepaalde transacties van multiregionale eenheden
op grond van de theorie niet worden geregionaliseerd. Dit geldt voor de
meeste financiële en verdelingstransacties. De saldi van multiregionale
eenheden kunnen derhalve niet zonder meer op regionaal niveau worden
vastgesteld.
13.13. Er kan worden gedacht aan een verdeling van de transacties van
multiregionale eenheden over de regio's aan de hand van enkele
vuistregels. Dit dient echter niet enkel als een praktische benadering te
worden beschouwd. Het behelst een begripsmatige aanpassing van het
ESR, aangezien dezelfde redenen die de opname van een volledig
rekeningenstelsel voor lokale EEA's/bedrijfstakken in het centrale kader in
de weg staan, in beginsel ook verhinderen dat alle institutionele eenheden
en hun rekeningen over de regio's worden verdeeld; dat zou immers
betekenen dat er een volledig rekeningenstelsel voor lokale EEA's moet
worden opgezet.
13.14. Deze overwegingen leiden ertoe dat het stelsel van regionale rekeningen
beperkt is tot:
a) aggregaten per economische activiteit met betrekking tot het produk-
tieproces op regionaal niveau:
(1) bruto toegevoegde waarde,
(2) beloning van werknemers,
(3) werkzame personen,
(4) werknemers,(5) bruto-investeringen in vaste activa;
b) bruto binnenlands produkt per regio (BBPR);
c) regionale rekeningen van de huishoudens.
METHODEN VOOR REGIONALISATIE
13.15. Regionale rekeningen zijn gebaseerd op de transacties van eenheden die in
een bepaald regionaal gebied zijn gevestigd. Over het algemeen kan
regionalisatie tot stand komen door gebruikmaking van bottom-up-
(opbouw van beneden naar boven), top-down- (opbouw van boven naar
beneden) of gemengde methoden. Deze methoden kunnen als volgt
worden omschreven:
a)bottom-up-methoden
Bij deze ramingsmethode worden gegevens over in de regio gevestigde
eenheden bijeengeteld tot een regionale waarde voor het aggregaat. De
som van alle regionale waarden moet overeenkomen met de nationale
waarde;
b)top-down-methoden
Deze ramingsmethode behelst de verdeling van een nationaal
aggregaat over de regio's — zonder te trachten de ingezeten eenheden
te specificeren — door middel van een verdeelsleutel die de te ramen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 370
▼B
grootheid zo dicht mogelijk benadert. De methode wordt zo genoemd,
omdat het aggregaat wordt toegewezen aan een regio en niet aan een
afzonderlijke eenheid. Het begrip „ingezeten eenheid” is echter nodig
om een juiste regionale spreiding van de verdeelsleutel te krijgen;
c)gemengde methoden
De bottom-up-methode wordt zelden in zuivere vorm toegepast, maar
er kunnen wel gemengde methoden in overweging worden genomen.
Het komt bijvoorbeeld voor dat een variabele of een aggregaat van
variabelen maar tot op NUTS-1-niveau met behulp van de bottom-up-
methode kan worden geregionaliseerd. Voor een verdere regionalisatie
op NUTS-2- of NUTS-3-niveau moet dan een top-down-methode
worden gebruikt.
13.16. In beginsel biedt de bottom-up-methode het voordeel van rechtstreeks
gebruik van relevante bronnen op regionaal niveau. Een voordeel van top-
down-methoden is dat een cijfermatige samenhang tussen de nationale en
de regionale rekeningen gegarandeerd is. Nadeel echter is het feit dat de
ramingen niet rechtstreeks worden verricht, maar via een verdeelsleutel
waarvan wordt aangenomen dat deze correleert met het te meten
verschijnsel.
13.17. Regionale waarden die begripsmatig rechtstreeks overeenkomen met de
nationale waarden, dienen waar mogelijk rechtstreeks te worden geraamd
met behulp van de bottom-up-methode. De top-down-procedure leidt niet
tot solide en betrouwbare basisgegevens voor een beoordeling van de
juistheid van de geraamde waarden, terwijl men bij de bottom-up-methode
steeds alert is op een mogelijke afwijking ten opzichte van de nationale
aggregaten.
AGGREGATEN PER BEDRIJFSTAK
13.18. Een bedrijfstak in een regio bestaat uit een groep lokale EEA's die
dezelfde of overeenkomstige activiteiten uitoefenen (zie punt 2.108). De
lokale EEA is de eenheid waarop de gegevens zijn gebaseerd die verband
houden met het produktieproces (output, intermediair verbruik, enz.).
13.19. Als algemeen uitgangspunt dienen de aggregaten met betrekking tot het
produktieproces te worden toegerekend aan de regio waar de eenheid die
de desbetreffende transacties verricht, is gevestigd. De vestigingsplaats
van de lokale EEA is een essentieel criterium voor de toewijzing van deze
aggregaten aan een bepaalde regio.
13.20. Evenals in de rekeningen van de totale economie wordt bij de vaststelling
van de bruto-investeringen in vaste activa per regio uitgegaan van het
eigendomsbeginsel (zie punt 2.05, voetnoot 1). De vaste activa van een
multiregionale eenheid worden toegerekend aan de lokale EEA waar zij
worden gebruikt. Evenals in de nationale rekeningen worden vaste activa
die zijn verkregen door operationele lease, geregistreerd in de regio van de
eigenaar, en vaste activa die zijn verkregen door financiële lease, in de
regio van de gebruiker.
13.21. In de praktijk kan het voorkomen dat er enkel informatie beschikbaar is op
het niveau van eenheden die verscheidene lokale EEA's omvatten die op
verschillende terreinen en/of in verschillende regio's activiteiten
ontplooien. In dat geval dienen de beschikbare indicatoren (b.v. beloning
van werknemers of werkzame personen per regio) te worden gehanteerd
om de gegevens per bedrijfstak te regionaliseren.
13.22. Bij de definitie van een lokale EEA kunnen drie situaties worden
onderscheiden:
a) een produktieproces met een significante input van arbeid (1) op een
vaste lokatie biedt geen problemen. In sommige gevallen is echter een
nadere toelichting vereist (zie de punten 13.24-13.27);
b) een produktieproces zonder significante input van arbeid op een vaste
lokatie wordt niet als een afzonderlijke lokale EEA beschouwd; de
output dient te worden toegerekend aan de lokale eenheid die
verantwoordelijk is voor het beheer ervan;
c) voor een produktieproces zonder vaste lokatie wordt uitgegaan van een
vestigingsplaats op nationaal niveau.
13.23. Voor hulpactiviteiten worden geen afzonderlijke eenheden onderscheiden.
Zij worden niet los gezien van de hoofd- of nevenactiviteiten of de1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 371
(1) In dit verband is de input van arbeid significant indien deze ten minste gelijk is aan het
jaarlijkse equivalent van een persoon die halve dagen werkt.
▼B
eenheden die zij ondersteunen (zie punt 2.104). Zij moeten daarom
worden geïntegreerd in de lokale EEA's die zij ondersteunen.
Hulpactiviteiten kunnen worden uitgeoefend op een andere plaats, zelfs in
een andere regio dan de lokale EEA's die zij ondersteunen. Strikte
toepassing van bovengenoemde regel voor de geografische allocatie van
hulpactiviteiten kan leiden tot een onderschatting van de aggregaten in de
regio's waar zij zijn geconcentreerd. Overeenkomstig het vestigings-
beginsel dienen zij daarom te worden toegerekend aan de regio waar de
hulpactiviteiten plaatsvinden; zij blijven echter behoren tot dezelfde
bedrijfstak als de lokale EEA's die zij ondersteunen.
13.24. Voor sommige bedrijfstakken behoeven de methoden voor regionalisatie
nadere toelichting. Het betreft:
a) bouwnijverheid;
b) vervoer, opslag en communicatie;
c) financiële intermediatie.
13.25. Wat de bouwnijverheid betreft, dienen bouwlokaties te worden behandeld
als onafhankelijke lokale EEA's wanneer het gaat om een significante
activiteit (zie punt 2.09, voetnoot 4). Gezien de mobiliteit van bepaalde
werktuigen, zoals heimachines en kranen, tussen de lokale eenheden van
dezelfde EEA en het ontbreken van informatie op het niveau van de
bouwlokatie, verdient het aanbeveling bruto-investeringen in dergelijke
werktuigen toe te rekenen aan het hoofdkantoor van de EEA.
13.26. Voor het vervoerwezen, inclusief het transport via pijpleidingen, is het
van wezenlijk belang vast te stellen aan welke lokale EEA de output en de
investeringen in vaste activa moeten worden toegerekend. Voor het
vervoer over land (met uitzondering van de spoorwegen) moeten de
output en de investeringen worden geboekt bij de depots of soortgelijke
lokale EEA's waar deze vervoermiddelen worden beheerd. Voor het
vervoer over water moeten de output en de schepen worden toegerekend
aan de thuisbasis van de eenheid. Pijpleidingen behoren bij de lokale EEA
die deze exploiteert.
Voor het spoorvervoer en de luchtvaart dienen alleen top-down-methoden
te worden gebruikt, waarbij de nationale aggregaten met behulp van
geschikte indicatoren worden toegerekend aan regio's. De beloning van
werknemers moet worden toegerekend aan de regio waar de betrokkenen
werken. Het bruto-exploitatieoverschot moet over de regio's worden
verdeeld op grond van indicatoren die verband houden met de activiteiten
van de spoorwegen of de luchtvaart.
In de communicatiesector spelen telefooncellen, telefoontoestellen,
telecommunicatielijnen, enz. slechts een ondersteunende rol. Zij vormen
derhalve geen afzonderlijke eenheden en moeten worden toegerekend aan
de lokale EEA die verantwoordelijk is voor het beheer ervan. De
investeringen in de infrastructuur moeten eveneens aan deze lokale
eenheden worden toegerekend.
13.27. Voor financiële instellingen moet de toegevoegde waarde over de regio's
worden verdeeld op grond van de inkomensbenadering. De beloning van
werknemers moet worden toegerekend aan de lokale EEA's waar de
betrokkenen werken. Het bruto-exploitatieoverschot van kredietinstel-
lingen dient over de lokale EEA's te worden verdeeld overeenkomstig de
regionale verdeling van de som aan leningen en deposito's, en dat van
verzekeringsinstellingen overeenkomstig de ontvangen premies. Hun
bruto-investeringen in vaste activa bestaan voornamelijk uit gebouwen;
deze moeten derhalve worden toegerekend aan de regio waar zij zich
bevinden.
13.28. De output dient te worden gewaardeerd tegen basisprijzen (zie punt 3.47).
De voor intermediair verbruik bestemde produkten moeten worden
gewaardeerd tegen de aankoopprijzen op het moment dat zij in het
produktieproces worden gebruikt (zie punt 3.72). Dientengevolge wordt
de bruto toegevoegde waarde per bedrijfstak gewaardeerd tegen basis-
prijzen.
De bruto-investeringen in vaste activa worden gewaardeerd tegen
aankoopprijzen, met inbegrip van de installatiekosten en de andere kosten
in verband met de eigendomsoverdracht. Indien in eigen beheer is
geproduceerd, wordt de output geregistreerd tegen de basisprijzen van
soortgelijke vaste activa of, indien deze prijzen niet beschikbaar zijn,
tegen de produktiekosten (zie punt 3.113).
13.29. Het regionale equivalent van het BBP is het BBPR (bruto binnenlands
produkt per regio). Door het op regionaal niveau berekende saldo van
belastingen en subsidies op produkten en invoer toe te voegen aan de1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 372
▼B
toegevoegde waarde per regio tegen basisprijzen, verkrijgt men het BBPR
tegen marktprijzen. De som van het BBPR tegen marktprijzen van alle
regio's plus het BBPR van het extraregionale gebied is gelijk aan het BBP
tegen marktprijzen.
REKENINGEN VAN DE SECTOR HUISHOUDENS
13.30. Het bruto binnenlands produkt per regio is het resultaat van het
produktieproces van de lokale EEA's die in een regio zijn gevestigd. De
inkomensverdelingsberekeningen leiden tot andere zinvolle saldi, name-
lijk het primair inkomen en het beschikbaar inkomen. Op grond van de in
de punten 13.10-13.14 genoemde overwegingen zijn deze inkomens-
begrippen in de regionale rekeningen beperkt tot de huishoudens.
13.31. De regionale rekeningen van de sector huishoudens vormen een regionale
analyse van de overeenkomstige rekeningen op nationaal niveau. Om
praktische redenen zijn de rekeningen beperkt tot:
a) rekening voor bestemming van primaire inkomens;
b) de secundaire inkomensverdelingsrekening.
In het algemeen gesproken zijn deze rekeningen gericht op het meten van
het primaire en het beschikbare inkomen van de huishoudens in een regio.
13.32. De regionale rekeningen van de sector huishoudens hebben betrekking op
de huishoudens die in het regionaal gebied woonachtig zijn. Zie voor de
definitie van huishoudens als institutionele eenheden en van de
institutionele sector huishoudens de punten 2.13, 2.16, 2.75 en 2.76. Het
totaal aantal personen dat deel uitmaakt van de ingezeten huishoudens,
vormt de totale ingezeten bevolking van de regio.
13.33. Over het algemeen gelden de regels voor de bepaling van de woonplaats
van de huishoudens op nationaal niveau ook voor de regionale rekeningen
van de sector huishoudens. Voor de woonplaats van studenten en
patiënten tijdens een langdurig verblijf in een ziekenhuis of verpleegtehuis
wordt echter een uitzondering gemaakt wanneer de gastregio in hetzelfde
land ligt. Zij worden in de regionale rekeningen beschouwd als ingezetene
van de gastregio indien zij daar meer dan een jaar verblijven.
13.34. In de regionale rekeningen van de sector huishoudens dienen twee
kanttekeningen te worden gemaakt met betrekking tot huishoudens die een
onderneming zonder rechtspersoonlijkheid, grond en/of een tweede
woning in een andere regio bezitten:
a)Een huishouden dat een onderneming zonder rechtspersoonlijkheid
(die op nationaal niveau niet als quasi-vennootschap wordt
beschouwd) in een andere regio bezit
De onderneming zonder rechtspersoonlijkheid wordt geacht in de
gastregio gevestigd te zijn (fictieve eenheid). Dientengevolge maakt
het gemengd inkomen als resultaat van de samenstelling van
aggregaten per bedrijfstak deel uit van het gemengd inkomen van de
gastregio. Het gemengd inkomen dat is geregistreerd in de regionale
rekening voor bestemming van primaire inkomens van de sector
huishoudens dient echter gelijk te zijn aan het totale gemengde
inkomen dat de in een regio woonachtige huishoudens ontvangen,
ongeacht de regio waarin dit inkomen is gegenereerd.
b)Een huishouden dat grond en/of een tweede woning in een andere
regio bezit
Ook hier worden de grond en/of de tweede woning beschouwd als
fictieve, in de gastregio gevestigde eenheden. De huursommen die de
pachters van de grond en/of de huurders van de woning moeten
betalen, worden derhalve betaald aan de fictieve eenheid. Indien de
eigenaar de grond en/of de woning zelf gebruikt, moet de huurwaarde
worden geboekt als interregionale uitvoer uit de regio waar de woning
zich bevindt naar de regio waar de eigenaar woonachtig is.
Laatstgenoemde regio voert deze dienst dus in en gebruikt deze voor
de consumptieve bestedingen van huishoudens. Evenals bij het
gemengd inkomen, zal het exploitatieoverschot uit dit produktieproces
verschillen van het exploitatieoverschot in de rekening voor bestem-
ming van primaire inkomens van de sector huishoudens; voor de totale
economie zijn beide echter gelijk.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 373
▼B
BIJLAGE I
INDIRECT GEMETEN DIENSTEN VAN FINANCIËLE INTERMEDIAIRS (IGDFI)
IN HET ESR AAN TE BRENGEN WIJZIGINGEN BIJ TOEREKENING VAN DE IGDFI
Hoofdstuk 1
1.13., onder d) Schrappen na „Het ESR bevat ook veel
specifieke afspraken, zoals:”:
„de registratie van het verbruik van
indirect gemeten diensten van finan-
ciële intermediairs als intermediair
verbruik van een nominale sector of
bedrijfstak”.Vervangen door:
„het toerekenen van het verbruik van
indirect gemeten diensten van finan-
ciële intermediairs (IGDFI) aan de
sectoren/bedrijfstakken waar ze
worden verbruikt”.
1.25. Toevoegen na „Enkele van de belang-
rijkste verschillen in opzet zijn:”:
„i) het verbruik van indirect gemeten
diensten van financiële intermedi-
airs (IGDFI) wordt nu toegerekend
aan de sectoren/bedrijfstakken
waar ze worden verbruikt, in
plaats van aan een nominale sector
of bedrijfstak. Bijgevolg wordt het
verbruik van IGDFI voortaan niet
meer volgens afspraak volledig
geregistreerd als intermediair
verbruik, maar kan het ook deel
uitmaken van de consumptie, de
invoer en de uitvoer.”.
Hoofdstuk 3
3.63. Vanaf het begin de gehele tekst
schrappen tot en met „… wordt gelijk-
gesteld aan de in rekening gebrachte
honoraria, commissies of provisies”.Vervangen door:
„J. Financiële intermediatie (incl.
diensten van verzekeringsinstellingen
en pensioenfondsen)
Tot de financiële intermediatie (excl.
diensten van verzekeringsinstellingen
en pensioenfondsen) behoren:
a) financiële intermediatie die recht-
streeks door de financiële
intermediairs aan hun klanten in
rekening wordt gebracht en
gemeten wordt als het totaal van
de in rekening gebrachte honoraria,
commissies en provisies.
Financiële intermediairs kunnen
hun diensten expliciet in rekening
brengen. De output van deze dien-
sten wordt gewaardeerd op basis
van de in rekening gebrachte hono-
raria, commissies en provisies;
b) indirect in rekening gebrachte en
indirect gemeten diensten van
financiële intermediairs (IGDFI).
Financiële intermediairs verlenen
diensten waarvoor zij niet expliciet
honoraria, commissies of provisies
in rekening brengen. In dat geval
betalen zij lagere rentetarieven aan
degenen van wie zij geld lenen en
brengen zij hogere rentetarieven in
rekening aan degenen aan wie zij1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 374
▼M1
▼M1
geld lenen.
De IGDFI-output wordt dus gege-
nereerd door het beheer dat de
financiële intermediairs uitoefenen
over de leningen en deposito's
waarvoor zij de tarieven kunnen
bepalen; daarentegen is er geen
sprake van intermediatie voor
effecten met uitzondering van
aandelen.
De output van de subsectoren
S.122 (Overige monetaire finan-
ciële instellingen) en S.123
(Overige financiële intermediairs
met uitzondering van verzekerings-
instellingen en pensioenfondsen),
met uitzondering van de beleg-
gingsinstellingen, wordt
gewaardeerd op basis van het
verschil tussen de werkelijke
tarieven van de betaalde of
ontvangen rente en een „refe-
rentie”-rentetarief. Voor degenen
aan wie de intermediairs geld
lenen, of het nu gaat om inge-
zetenen of niet-ingezetenen, wordt
de output gemeten als het verschil
tussen de werkelijk op de leningen
in rekening gebrachte rente en het
bedrag dat zou worden betaald als
er gebruik zou zijn gemaakt van
een referentietarief. Voor degenen
van wie de intermediairs geld lenen
of het nu gaat om ingezetenen of
niet-ingezetenen, wordt de output
gemeten als het verschil tussen de
rente die zij zouden ontvangen
indien er gebruik zou zijn gemaakt
van een referentietarief en de rente
die zij werkelijk hebben betaald;
c) financiële intermediatie door de
centrale bank.
De centrale bank moet bij de
berekening van de IGDFI niet in
aanmerking worden genomen.
Haar output wordt gemeten als de
som van de kosten”.
3.70., onder j) Schrappen:
„alleen voor de totale economie: alle
indirect gemeten diensten van finan-
ciële intermediairs (IGDFI) die door
ingezeten producenten zijn verleend”.Vervangen door:
„het verbruik van indirect gemeten
diensten van financiële intermediairs
door ingezeten producenten”.
3.70. Toevoegen:
„k) volgens afspraak moet de output
van de centrale bank in zijn
geheel worden toegerekend aan
het intermediaire verbruik van
andere financiële intermediairs
(subsectoren S.122 en S.123).”
3.76., onder e) Toevoegen aan „rechtstreeks in reke-
ning gebrachte financiële diensten”:
„en het gedeelte van de indirect
gemeten diensten van financiële inter-
mediairs dat door huishoudens wordt
verbruikt”.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 375
▼M1
3.142., onder h) Onmiddellijk na „-financiële diensten
gewaardeerd op de expliciet in reke-
ning gebrachte commissies en
honoraria” toevoegen:
„h) en het gedeelte van de indirect
gemeten diensten van financiële
intermediairs dat door niet-inge-
zetenen wordt verbruikt.”.
Hoofdstuk 4
4.51.
Schrappen:
„Omdat de waarde van de diensten
van financiële intermediairs niet aan
hun cliënten wordt toegerekend,
worden de feitelijke rentebetalingen
of -ontvangsten aan, c.q. van finan-
ciële intermediairs niet gecorrigeerd
om de marges die de impliciete kosten
van financiële intermediairs weer-
geven, te elimineren. Een
correctiepost is noodzakelijk in de
rekening voor bestemming van
primaire inkomens van financiële
intermediairs en van een nominale
bedrijfstak waaraan volgens afspraak
de volledige output van financiële
intermediairs als intermediair verbruik
wordt toegerekend.”.Vervangen door:
„Omdat de waarde van de diensten
van financiële intermediairs aan hun
cliënten wordt toegerekend, moeten de
feitelijke rentebetalingen of -ontvang-
sten aan, c.q. van financiële
intermediairs worden gecorrigeerd
om de marges die de impliciete dienst-
verlening van financiële intermediairs
vertegenwoordigen, te elimineren. Van
de door de debiteuren aan de finan-
ciële intermediairs betaalde
rentebedragen moet de geraamde
waarde van de impliciete dienstverle-
ning worden afgetrokken, terwijl de
door crediteuren ontvangen rentebe-
dragen dienovereenkomstig moeten
worden verhoogd. De impliciete
dienstverlening wordt behandeld als
aankoop van diensten bij financiële
intermediairs en niet als rentebeta-
ling.”.
Hoofdstuk 8
8.09
TOEVOEGEN AAN CIJFERMATE-
RIAAL:
Tabellen A.I.1 en A.I.2, om de
gevolgen van toerekening van de
IGDFI aan te geven voor de cijfers
in het rekeningenstelsel in hoofdstuk 8
„Rekeningen en saldi” (cijfervoor-
beeld).
8.14. Schrappen:
„Aangezien de indirect gemeten dien-
sten van financiële intermediairs
(IGDFI) niet over gebruikers worden
verdeeld, wordt de volledige waarde
van de output hiervan geregistreerd als
intermediair verbruik van een nomi-
nale sector die geen output voortbrengt
en een negatieve toegevoegde waarde
heeft; deze toegevoegde waarde is in
omvang gelijk aan het intermediair
verbruik, maar met een tegengesteld
teken. Op deze wijze wordt het totaal
van de toegevoegde waarde van alle
sectoren en bedrijfstakken samen met
dit bedrag verminderd. Om de presen-
tatie van de rekeningen te
vereenvoudigen, is het mogelijk om
in plaats van een extra kolom voor de
nominale sector het desbetreffende
bedrag op te nemen in de kolom
„totale economie”.”.Vervangen door:
„Aangezien de indirect gemeten dien-
sten van financiële intermediairs
(IGDFI) aan de verbruikerssectoren
worden toegerekend, wordt een
gedeelte van de rentetransacties in de
vorm van output van diensten over-
geheveld naar de productierekening.
Deze overheveling beïnvloedt de
totale waarde van de output en het
intermediair verbruik (alsmede de
waarde van de invoer, de uitvoer en
de consumptie).”.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 376
▼M1
8.24. Schrappen:
„Aangezien de indirect gemeten dien-
sten van financiële intermediairs
(IGDFI) niet over de gebruikers
worden verdeeld, worden de werkelijk
betaalde en de werkelijk ontvangen
rente geregistreerd. Bij de middelen
wordt een negatieve correctiepost
opgenomen bij de sector financiële
instellingen en een positieve correc-
tiepost bij de nominale sector. Om de
presentatie van de rekeningen te
vereenvoudigen, is het mogelijk om
in plaats van een extra kolom voor de
nominale sector het desbetreffende
bedrag op te nemen in de kolom
„totale economie”.”.Vervangen door:
„Aangezien de indirect gemeten dien-
sten van financiële intermediairs
(IGDFI) aan de verbruikerssectoren
worden toegerekend, komt de post
„rente” in de rekening voor bestem-
ming van primaire inkomens overeen
met de betaalde en ontvangen rente die
resteren nadat op de werkelijk
betaalde rente de IGDFI in mindering
zijn gebracht en aan de werkelijk
ontvangen rente zijn toegevoegd”.
Hoofdstuk 9
9.25., onder a)
Schrappen:
„het intermediair verbruik omvat het
verbruik van indirect gemeten diensten
van financiële intermediairs, dat wordt
geregistreerd in een nominale bdrijf-
stak (zie punt 9.33)”.
9.25., onder b) Schrappen:
„minus het verbruik van indirect
gemeten diensten van financiële inter-
mediairs (geregistreerd in een
nominale bedrijfstak, zie punt 9.33)”.
9.33. Schrappen:
„Overal in de aanbod- en gebruiks-
tabellen wordt de NACE Rev. 1-
classificatie van de bedrijfstakken …
Bijgevolg is de totale bruto toege-
voegde waarde gelijk aan het
(negatieve) netto-exploitatieover-
schot”.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 377
Tabel A.I.1 — Gevolg van toerekening IGDFI aan institutionele sectoren, inclusief wijzigingen voor niet-marktproducenten
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalGoed-
eren en
dien-
sten
(mid-
d.)S.2
Buite-
nlandS.1
Totale
volks-
huis-
houdi-
ngS.15
ZW
t.b.v.
huis-
houde-
nS.14
Huis-
houde-
nsS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
onder-
nemin-
genS.11
Niet-
finan-
ciële
onder-
nemin-
genTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
onder-
nemin-
genS.12
Finan-
ciële
onder-
nemin-
genS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houde-
nsS.15
ZW
t.b.v.
huis-
houde-
nS.1
Totale
volks-
huis-
houdi-
ngS.2
Buite-
nlandGoed-
eren en
dien-
sten
(mid-
d.)Totaal Rekeningen
I.
Productiere-
kening/reke-
ning inzake
transacties
van het
buitenland2 2 P.72 Invoer van diensten 2 2 I.
Productiere-
kening/reke-
ning inzake
transacties
van het
buitenland4 4 P.62 Uitvoer van diensten 4 4
P.1 Productie 48 6 3 57 57
27 27 3 0 6 0 18 P.2 Intermediair verbruik
30 − 2 30 48 − 18 B.1 Toegevoegde waarde/
saldo buitenland−1 8 4 8 3 0 3 0
II.1.1.
Inkomensvor-
mingsreke-
ning30 30 48 − 18 B.2 Exploitatieoverschot − 18 48 30 30 II.1.1.
Inkomensvor-
mingsreke-
ning
II.1.2.
Rekening
inzake
bestemming
van primaire
inkomens230 13 217 6 14 35 106 56 D.41 Rente 33 106 14 49 7 209 21 230 II.1.2.
Rekening
inzake
bestemming
van primaire
inkomens22 22 1 35 − 21 48 − 41 B.5 Saldo primaire inko-
mens− 41 48 − 21 35 1 22 22
II.2.
Secundaire
inkomensver-
delingsreke-
ning22 22 1 35 − 21 48 − 41 B.6 Beschikbaar inkomen − 41 48 − 21 35 1 22 22 II.2.
Secundaire
inkomensver-
delingsreke-
ning
II.4.
Inkomensbe-
stedingsreke-
ning28 28 3 19 6 P.3 Consumptieve beste-
dingenII.4.
Inkomensbe-
stedingsreke-
ning6 − 6 − 2 16 − 27 48 − 41 B.8n Besparingen (netto)/
saldo buitenland▼M11996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 378
Tabel A.I.2 — Gevolgen van toerekening IGDFI aan fictieve sector alleen
Bestedingen Middelen
Rekeningen TotaalGoed-
eren
en
dien-
sten
(mid-
d.)S.2
Buite-
nlandS.1
Totale
volks-
huis-
houdi-
ngS.15
ZW
t.b.v.
huis-
houd-
enS.14
Huis-
houd-
ensS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
onder-
nemi-
ngenS.11
Niet-
finan-
ciële
onder-
nemi-
ngenNomi-
naalTransacties en saldiNomi-
naalS.11
Niet-
finan-
ciële
onder-
nemi-
ngenS.12
Finan-
ciële
onder-
nemi-
ngenS.13
Over-
heidS.14
Huis-
houd-
ensS.15
ZW
t.b.v.
huis-
houd-
enS.1
Totale
volks-
huis-
houdi-
ngS.2
Buite-
nlandGoed-
eren
en
dien-
sten
(mid-
d.)Totaal Rekeningen
I.
Productiere-
keningP.1 Productie 48 48 48 I.
Productiere-
kening48 48 48 P.2 Intermediair
verbruik48 48
48 − 48 B.1 Toegevoegde
waarde/saldo
buitenland−4 8 4 8
II.1.1.
Inkomens-
vormingsre-
kening48 − 48 B.2 Exploitatieover-
schot− 48 48 II.1.1.
Inkomens-
vormingsre-
kening
II.1.2.
Rekening
inzake
bestemming
van primaire
inkomens222 16 206 7 17 39 77 66 D.41 Rente 25 125 12 33 5 200 22 222 II.1.2.
Rekening
inzake
bestemming
van primaire
inkomensP.119 Correctie voor
IGDFI48 − 48
− 6 − 2 16 − 27 48 − 41 B.5 Saldo primaire
inkomens− 41 48 − 27 16 − 2 − 6
II.2.
Secundaire
inkomens-
verdelingsre-
kening− 6 − 2 16 − 27 48 − 41 B.6 Beschikbaar
inkomen− 41 48 − 27 16 − 2 − 6 II.2.
Secundaire
inkomens-
verdelingsre-
kening
II.4.
Inkomensbe-
stedingsreke-
ning6 − 6 − 2 16 − 27 48 − 41 B.8n Besparingen
(netto)/saldo
buitenlandII.4.
Inkomensbe-
stedingsreke-
ning▼M11996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 379
▼B
BIJLAGE II
LEASE EN HUURKOOP VAN DUURZAME GOEDEREN
DEFINITIES
1. Behalve door rechtstreekse aankoop kunnen institutionele eenheden het
gebruiksrecht van duurzame goederen ook verwerven via operationele lease,
financiële lease en huurkoop. In al deze gevallen verkrijgt de institutionele
eenheid het recht op het gebruik van een duurzaam goed, hoewel dit goed
juridisch eigendom blijft van een andere eenheid.
Lease
2. Wanneer institutionele eenheid A een duurzaam goed bezit en het
gebruiksrecht van dit goed overdraagt aan eenheid B, wordt A de lessor
genoemd en B de lessee. B is aan A leasesommen verschuldigd in ruil voor
de overdracht van het gebruiksrecht. De lessor kan de producent of verkoper
van het duurzame goed zijn of een dochteronderneming daarvan, maar hij
kan ook een volledig onafhankelijke eenheid zijn zonder banden met de
producent of de verkoper. Alle soorten geproduceerde duurzame goederen,
van gebouwen en installaties tot duurzame consumptiegoederen, kunnen
worden geleasd en alle soorten institutionele eenheden kunnen door lease
het gebruiksrecht van duurzame goederen verwerven. Operationele en
financiële lease worden in het systeem op zeer uiteenlopende wijze
behandeld.
Operationele lease
3. De lessee verwerft het gebruiksrecht van een duurzaam goed gedurende een
bepaalde periode, die lang of kort kan zijn en niet noodzakelijkerwijs
tevoren is vastgesteld. Aan het eind van de leaseperiode verwacht de lessor
zijn goed, afgezien van de gebruikelijke slijtage, in min of meer dezelfde
staat terug te krijgen als aan het begin van de leaseperiode. Hij zal het dan
waarschijnlijk opnieuw verhuren of het anderszins gebruiken. De lease-
periode dekt derhalve niet de volledige of het overgrote deel van de
economische levensduur van het goed.
Eenheden die zich met operationele lease bezighouden, bezitten specialis-
tische kennis van de soorten duurzame goederen die zij verhuren. Zij
houden voorraden van deze goederen aan om deze direct of op korte termijn
te kunnen leveren. Gewoonlijk bieden zij verschillende modellen aan
waaruit gekozen kan worden. Teneinde hun duurzame goederen in goede
staat te houden, moeten lessors onderhouds- en reparatiediensten verrichten
aan de voor verhuur in voorraad gehouden goederen. Lessors zijn
gewoonlijk ook verantwoordelijk voor reparatie en onderhoud van geleasde
goederen, en ook voor vervanging indien de goederen defect zijn.
Bij operationele lease levert de eigenaar van de apparatuur geen bedienend
personeel. Voorts is operationele lease van niet-geproduceerde activa
onmogelijk. Dergelijke activiteiten worden elders ingedeeld (zie punt 7).
Financiële lease
4. De lessee verwerft het gebruiksrecht van een duurzaam goed in ruil voor het
betalen van leasesommen gedurende een vooraf bepaalde lange periode.
Indien alle risico's en baten van de eigendom de facto, maar niet de jure
overgaan van lessor op lessee is er sprake van financiële lease. Bij
financiële lease dekt de leaseperiode de volledige of het overgrote deel van
de economische levensduur van het duurzame goed. Aan het eind van de
leaseperiode heeft de lessee vaak de mogelijkheid het goed tegen een
symbolische prijs te kopen. De lessor behoeft geen specifieke kennis van het
goed te hebben. Hij biedt de lessee geen reparatie-, onderhouds- of
vervangingsdiensten. Gewoonlijk kiest de lessee het goed en wordt dit
rechtstreeks door de producent of verkoper geleverd. De lessor speelt
derhalve een zuiver financiële rol.
Het ESR gaat uit van de economische realiteit achter het verschijnsel
financiële lease door dit op de volgende wijze te registreren: de lessor
verstrekt de lessee een fictieve lening waarmee deze een duurzaam goed kan
aanschaffen waarvan hij de facto eigenaar wordt. Voor het ESR is de lessee
derhalve vanaf het begin van de leaseperiode eigenaar van het duurzame
goed. De door de lessee aan de lessor betaalde leasesommen dienen te
worden gesplitst in aflossingen op de hoofdsom van de fictieve lening en
rentebetalingen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 380
▼B
Huurkoop
5. Een duurzaam goed wordt verkocht tegen een vooraf overeengekomen
aantal termijnbetalingen. De koper wordt onmiddellijk eigenaar van het
goed, hoewel dit de jure als zakelijk onderpand of garantie eigendom blijft
van de verkoper of de financier totdat alle overeengekomen betalingen
hebben plaatsgevonden. Huurkoop is gewoonlijk beperkt tot duurzame
consumptiegoederen; de kopers zijn meestal huishoudens. De financiers van
huurkoopcontracten zijn in de meeste gevallen afzonderlijke institutionele
eenheden die nauw samenwerken met de verkopers van duurzame goederen.
REGISTRATIE IN DE REKENINGEN
Operationele lease
6. Een duurzaam goed dat door een lessor wordt aangeschaft met het doel dit
te verhuren, maakt deel uit van zijn bruto-investeringen in vaste activa
(P.51) en wordt gedurende de volledige economische levensduur op de
balans van de lessor opgenomen als materieel vast activum (AN.111). Het
verbruik van vaste activa (K.1) van dit duurzame goed wordt in de
rekeningen van de lessor geregistreerd.
De door de lessor ontvangen leasesommen worden in zijn produktierekening
geregistreerd als output (P.1) van leasediensten. Is de lessee een producent,
dan vormen de leasesommen een deel van zijn intermediair verbruik (P.2).
Is de lessee evenwel een huishouden in zijn hoedanigheid van consument,
dan vormen de leasesommen een deel van zijn consumptieve bestedingen
(P.3).
7. In de NACE Rev. 1 is operationele lease van onroerende goederen
opgenomen in klasse 70.20 „Verhuur van eigen onroerend goed”.
Operationele lease van andere duurzame goederen valt onder afdeling 71
„Verhuur van machines en werktuigen zonder bedieningspersoneel en van
overige roerende goederen”. Onder operationele lease valt geen verhuur van
machines of werktuigen met bedieningspersoneel; deze activiteit wordt
ingedeeld naargelang de diensten die worden verleend. Zo is de verhuur van
een vrachtwagen met bestuurder opgenomen in klasse 60.24 „Goederen-
vervoer over de weg”. Ondernemingen die zich bezighouden met
operationele lease, worden gewoonlijk ingedeeld in de institutionele sector
S.11 „Niet-financiële vennootschappen”, maar er zijn ook lessors van
goederen op basis van operationele lease te vinden in sector S.14
„Huishoudens”.
Indien de lessor ingezeten eenheid is en de lessee niet, dan worden de
leasesommen geregistreerd als uitvoer van diensten (P.62). Aangezien het
verhuurde goed op de balans van een ingezeten eenheid (de lessor) blijft
opgenomen, verschijnt het goed in geen enkele rekening van het buitenland.
Indien de lessee een ingezeten eenheid is en de lessor niet, dan worden de
leasesommen geregistreerd als invoer van diensten (P.72). In dat geval
wordt het goed geacht het economisch grondgebied niet binnen te komen: er
worden alleen diensten ingevoerd. Het geleasde goed verschijnt derhalvenoch in de rekeningen van het buitenland noch in enige andere rekening.
Financiële lease
8. Indien de lessee een producent is, verschijnt het duurzame goed aan het
begin van de leaseperiode in zijn rekeningen als bruto-investeringen in vaste
activa (P.51). Gedurende de volledige leaseperiode wordt het goed in de
balans van de lessee geregistreerd als een materieel vast activum (AN.111)
(tenzij hij zijn betalingsverplichtingen niet nakomt). Het verbruik van vaste
activa (K.1) wordt ook in de rekeningen van de lessee geregistreerd. Aan het
einde van de leaseperiode koopt de lessee het goed tegen de restwaarde en
blijft het op zijn balans staan (a), of keert het gehuurde goed terug naar de
lessor (b). In laatstgenoemd geval worden voor de lessee negatieve bruto-
investeringen in vaste activa geregistreerd en verdwijnt het goed dus uit zijn
balans; het wordt dan eventueel opgenomen op de balans van de lessor of
van een derde partij aan wie de lessor het heeft doorverkocht.
9. Gaat het bij de lessee om een huishouden in zijn hoedanigheid van
consument, dan wordt ervan uitgegaan dat de lessee het duurzame goed aan
het begin van de leaseperiode heeft gekocht voor consumptie. Dit betekent
dat de aankoopprijs van het geleasde goed aan het begin van de leaseperiode
deel uitmaakt van de consumptieve bestedingen (P.3) van de lessee en dat
het duurzame consumptiegoed uitsluitend als pro-memorie-post op zijn
balans wordt opgenomen.
Er wordt een fictieve lening (F.4) van de lessor aan de lessee geregistreerd.
De hoofdsom van deze lening is de aankoopprijs van het geleasde goed plus
de eventuele overdrachtskosten. Het uitstaande bedrag van de fictieve1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 381
▼B
lening (AF.4) wordt op de balans van de lessor en van de lessee
geregistreerd als respectievelijk vordering en schuld. De leasesom wordt
gesplitst in twee elementen: aflossing op de hoofdsom (F.4) en rente-
betalingen (D.41), waarbij de lening volledig is afgelost op het moment dat
de financiële lease eindigt.
10. Het impliciete rentetarief voor de fictieve lening is zodanig vastgesteld dat
de gecumuleerde aflossingen gedurende de leaseperiode exact overeen-
komen met de hoofdsom. Indien de leasesom gedurende de hele looptijd
constant blijft, zal het rentegedeelte in de loop der tijd afnemen en het
aflossingsgedeelte dienovereenkomstig toenemen, zoals bij een lening op
basis van annuïteiten. Indien de hoofdsom, de leasesom en de lengte van de
leaseperiode voor ieder contract bekend zijn, kunnen het rentetarief, de
rentebedragen en de aflossingen met behulp van standaardformules
gemakkelijk worden berekend. Indien geen gedetailleerde informatie over
ieder leasecontract afzonderlijk beschikbaar is — wat in de praktijk vaak het
geval is —, dient te worden uitgegaan van redelijke veronderstellingen voor
het uitvoeren van dergelijke berekeningen. In veel landen wordt financiële
lease in de bedrijfsadministratie ongeveer zo behandeld als hier is
beschreven, wat het gemakkelijker maakt om de juiste gegevens te
verkrijgen.
11. De activiteit van financiële-leasemaatschappijen wordt beschouwd als
financiële intermediatie. Aangezien zij gewoonlijk geen expliciet bedrag
voor hun diensten in rekening brengen, betreft hun output in belangrijke
mate of zelfs uitsluitend indirect gemeten diensten van financiële
intermediairs (IGDFI), die op dezelfde wijze als andere financiële-
intermediatiediensten worden berekend
►M1 ◄(1)►M1 ◄. Sommige financiële-
leasemaatschappijen hebben schulden aan andere onafhankelijke eenheden;
in dat geval kan de betaalde rente worden vastgesteld en is de berekening
van de IGDFI eenduidig. Andere financiële-leasemaatschappijen hebben
daarentegen uitsluitend schulden aan hun moedermaatschappij, zodat de
betaalde rente moeilijk is waar te nemen. In die gevallen moet het betaalde
rentebedrag noodgedwongen worden geraamd aan de hand van een
adequaat rentepercentage.
Financiële-leasemaatschappijen worden ingedeeld in de institutionele
subsector S.123 „Overige financiële intermediairs, m.u.v. verzekeringsin-
stellingen en pensioenfondsen”. Ze worden naar activiteit ingedeeld in
klasse 65.21 „Financiële leasing” van de NACE Rev. 1.
12. Door de wijze van registratie van financiële lease in het ESR verschijnt het
verhuurde goed in geen enkele rekening van de lessor. Of de lessor een
ingezeten, dan wel een niet-ingezeten eenheid is, heeft derhalve geen
gevolgen voor de wijze van registratie van het goed. Is de producent of
verkoper van het goed een ingezeten eenheid en de lessee niet, dan wordt
het geleasde goed geacht te zijn uitgevoerd (P.61) zodra de lessee het in
bezit krijgt, d.w.z. aan het begin van de leaseperiode. Is de lessee een
ingezeten eenheid en de producent of verkoper niet, dan wordt aangenomen
dat het geleasde goed is ingevoerd (P.71) aan het begin van de leaseperiode.
Is de lessor een ingezeten eenheid en de lessee niet, dan wordt een (fictieve)
lening (F.4/AF.4) geregistreerd van een ingezeten eenheid (de lessor) aan
een niet-ingezeten eenheid (de lessee). Is de lessee een ingezeten eenheid en
de lessor niet, dan wordt een (fictieve) lening geregistreerd van een niet-
ingezeten eenheid (de lessor) aan een ingezeten eenheid (de lessee). Evenals
bij leasecontracten tussen ingezetenen, vallen de leasesommen uiteen in
rentebetalingen (D.41) en aflossingen op de hoofdsom (F.4).
Huurkoop
13. Het duurzame goed wordt geregistreerd alsof de koper het heeft aangeschaft
op de dag dat hij het in bezit krijgt en tegen de prijs die zou gelden bij
contante betaling. De koper neemt een fictieve lening (F.4/AF.4) op voor
een even groot bedrag. Het ESR splitst de betalingen van de koper aan de
financier in aflossingen op de hoofdsom (F.4) en rentebetalingen (D.41)
volgens dezelfde methode als bij financiële lease.
De activiteit van financiers van huurkoopcontracten wordt beschouwd als
financiële intermediatie. Aangezien zij gewoonlijk geen expliciet bedrag
voor hun diensten in rekening brengen, betreft hun volledig output indirect
gemeten diensten van financiële intermediairs, berekend door het ontvangen
inkomen uit vermogen te verminderen met de betaalde rente, waarbij
inkomen uit belegging van eigen vermogen buiten beschouwing blijft.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 382
(1) Zie voor nadere informatie hoofdstuk 3, punt 3.63.
▼B
Evenals bij financiële lease is het bedrag aan betaalde rente soms moeilijk
waarneembaar, zodat het noodgedwongen moet worden geraamd.
14. In de NACE Rev. 1 worden financiers van huurkoopcontracten ingedeeld in
klasse 65.22 „Overige kredietverstrekking”. Ondernemingen die zich met
huurkoop bezighouden, worden gewoonlijk ingedeeld in subsector S.123
„Overige financiële intermediairs, m.u.v. verzekeringsinstellingen en
pensioenfondsen”, maar er zijn ook financiers van huurkoopcontracten te
vinden in sector S.14 „Huishoudens”.
Indien de financier een ingezeten eenheid is en de koper niet, dan wordt het
goed geacht te zijn uitgevoerd (P.61) zodra de koper het in bezit neemt. In
dat geval verstrekt de financier een lening (F.4/AF.4) aan een niet-ingezeten
eenheid (de koper). Is de koper een ingezeten eenheid en de financier niet,
dan wordt het goed geregistreerd alsof het is ingevoerd (P.71) zodra het
wordt geleverd aan de koper, die op datzelfde moment een (fictieve) lening
opneemt (F.4/AF.4) bij de niet-ingezeten financier. Aflossingen op de
hoofdsom (F.4) en rentebetalingen (D.41) worden op dezelfde wijze
geregistreerd als bij financiële lease waarbij niet-ingezeten eenheden
betrokken zijn.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 383
▼B
BIJLAGE III
VERZEKERING
INLEIDING
1. Er zijn twee hoofdcategorieën verzekering: sociale verzekering en overige
verzekering.
Sociale verzekering kan worden onderverdeeld in:
a) wettelijke sociale-verzekeringsregelingen;
b) particuliere sociale-verzekeringsregelingen met fondsvorming;
c) door werkgevers uitgevoerde sociale-verzekeringsregelingen zonder
fondsvorming.
Overige verzekering kan worden onderverdeeld in:
a) levensverzekering;
b) schadeverzekering.
Herverzekering en verzekeringshulpbedrijven worden in deze bijlage apart
behandeld. Deze onderwerpen kunnen verband houden met sociale
verzekering, maar hebben voornamelijk betrekking op overige verzekering.
DEFINITIES
Sociale verzekering
2. Bij sociale-verzekeringsregelingen worden premies betaald door werk-
nemers of andere individuele verzekerden, dan wel door werkgevers ten
behoeve van hun werknemers. Deze premies geven recht op sociale
uitkeringen voor werknemers of andere personen, dan wel degenen die van
hen afhankelijk zijn en hun nabestaanden. Sociale-verzekeringsregelingen
dekken sociale risico's of sociale behoeften (1). Anders dan bij de sociale
voorzieningen zijn uitkeringen sociale verzekering afhankelijk van deel-
name aan een verzekeringsregeling.
3. Sociale-verzekeringsregelingen zijn vaak collectief georganiseerd, zodat de
deelnemers niet zelf individuele verzekeringscontracten behoeven af te
sluiten. Het kan echter voorkomen dat verzekerden al dan niet verplicht een
individueel contract afsluiten. Individueel overeengekomen regelingenworden als een sociale-verzekeringsregeling beschouwd indien zij sociale
risico's of behoeften dekken en aan ten minste één van onderstaande drie
voorwaarden wordt voldaan:
a) deelname aan de regeling is wettelijk of op grond van het arbeidscontract
verplicht,
b) het betreft een regeling ten bate van een groep verzekerden, en is beperkt
tot deze groep, of
c) de werkgever draagt aan de regeling premies af ten behoeve van een
werknemer.
Wettelijke sociale-verzekeringsregelingen
4. Dergelijke regelingen worden verplicht gesteld, gecontroleerd en gefinan-
cierd door eenheden behorend tot de overheid en bestrijken de gehele
bevolking of een belangrijk gedeelte daarvan. Wettelijke sociale-verzeke-
ringsregelingen kunnen al dan niet met fondsvorming werken. Ook als er
sprake is van afzonderlijke fondsen, zijn deze toch het eigendom van de
overheid en niet van de verzekerden. De inkomsten van wettelijke sociale-
verzekeringsregelingen bestaan voornamelijk uit de premies die door
individuele verzekerden dan wel door werkgevers ten behoeve van hun
verzekerde werknemers worden betaald, maar kunnen ook bestaan uit door
andere overheidseenheden overgedragen inkomens. Deelname aan wette-
lijke sociale-verzekeringsregelingen is gewoonlijk, doch niet altijd,
verplicht. De hoogte van de uitkeringen aan individuele verzekerden
behoeft niet afhankelijk te zijn van de eerder afgedragen premiebedragen.
Sociale-verzekeringsregelingen die door overheidseenheden zijn opgezet
ten behoeve van hun eigen werknemers, worden niet als wettelijke sociale-1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 384
(1) Zie hoofdstuk 4, punten 4.83—4.86, voor een definitie van sociale risico's of behoeften.
▼B
verzekeringsregelingen beschouwd, maar als particuliere sociale-verzeke-
ringsregelingen met of zonder fondsvorming.
Particuliere sociale-verzekeringsregelingen met fondsvorming
5. Er zijn twee categorieën van dergelijke regelingen. In de eerste plaats zijn er
regelingen waarbij de sociale premies worden betaald aan verzekerings-
maatschappijen of zelfstandige pensioenfondsen, die institutionele eenheden
vormen en als zodanig onafhankelijk van zowel werkgevers als werknemers
functioneren. Deze verzekeringsmaatschappijen en zelfstandige pensioen-
fondsen zijn verantwoordelijk voor het beheer van de ontvangen middelen
en de uitbetaling van de sociale uitkeringen. De tweede categorie bestaat uit
regelingen waarbij werkgevers specifieke voorzieningen aanhouden ter
financiering van de sociale uitkeringen. Deze zijn gescheiden van hun
overige reserves, maar vormen geen van de werkgever gescheiden
institutionele eenheden; zij worden niet-zelfstandige pensioenfondsen
genoemd.
Door werkgevers uitgevoerde sociale-verzekeringsregelingen zonder fondsvor-
ming
6. Dit zijn regelingen waarbij werkgevers uit hun eigen middelen sociale
uitkeringen verstrekken aan hun werknemers, voormalige werknemers of
personen die van hen afhankelijk zijn, zonder dat hiervoor specifieke
voorzieningen zijn opgebouwd.
Overige verzekering
7. De overige verzekering biedt aan afzonderlijke institutionele eenheden
financiële zekerheid tegen bepaalde risico's. Hierbij is tevens sprake van een
vorm van financiële intermediatie. Dit komt tot uitdrukking in het
aantrekken van financiële middelen bij polishouders en het transformeren
of beleggen van deze middelen in financiële of andere activa. Deze activa
dienen ter financiering van toekomstige aanspraken uit hoofde van de in de
verzekeringscontracten gespecificeerde risico's.
De overige-verzekeringscontracten van huishoudens kunnen dezelfde
risico's of behoeften dekken als die welke door sociale-verzekeringsrege-
lingen worden gedekt. Zij verschillen hiervan echter in zoverre dat zij
worden afgesloten op eigen initiatief en voor eigen rekening van individuele
huishoudens, onafhankelijk van hun werkgevers of de overheid.
Levensverzekering
8. De polishouders van levensverzekeringscontracten zijn uitsluitend ingezeten
of niet-ingezeten huishoudens. De polishouder betaalt periodiek premies aan
een verzekeringsmaatschappij, in ruil waarvoor deze een uitkering garan-
deert op een bepaalde datum of eerder, ingeval de verzekerde voordien
overlijdt. Indien de polishouder het contract voor de overeengekomen
vervaldatum opzegt, heeft hij recht op een gedeeltelijke uitkering van de
verzekeringsmaatschappij. Er wordt dus altijd een uitkering verstrekt aan de
polishouder of diens nabestaanden. Verzekeringscontracten die uitsluitend
een uitkering verstrekken in geval van overlijden binnen een bepaalde
periode, worden gewoonlijk overlijdensrisicoverzekering op vaste termijn
genoemd; ze worden niet tot de levensverzekering gerekend, maar vallen
onder de schadeverzekering. Gezien de administratieve praktijk van
verzekeringsmaatschappijen, is het wellicht niet altijd mogelijk de over-
lijdensrisicoverzekering op vaste termijn te onderscheiden van de
levensverzekering. Om praktische redenen zullen beide verzekeringsvormen
in dat geval op dezelfde wijze worden behandeld.
Een aanspraak op een levensverzekeringsuitkering kan in één keer worden
uitbetaald of in de vorm van een lijfrente. De omvang van de aanspraak kan
van te voren worden vastgelegd of afhankelijk worden gesteld van de
beleggingsopbrengsten van de gedurende de verzekeringsperiode in reke-
ning gebrachte premies („winstdelende” verzekering). Een bijzondere vorm
van een winstdelende verzekering is de aan een beleggingsfonds gekoppelde
verzekering, waarbij de aanspraak afhankelijk is van de waarde van een
specifiek beleggingsfonds.
Schadeverzekering
9. Alle categorieën institutionele eenheden kunnen schadeverzekeringen
afsluiten. Het betreft zowel risicoverzekeringen op vaste termijn als
verzekeringen tegen uiteenlopende risico's (met uitzondering van dat van
het overlijdensrisico), zoals ongevallen, ziekte of brand. Een uitkering wordt
gewoonlijk in één keer uitbetaald, maar ook periodieke betalingen zijn
mogelijk. Schadeverzekeringen leiden niet in alle gevallen tot een uitkering;1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 385
▼B
het aantal begunstigden is altijd veel geringer dan het aantal polishouders.
Voor een individuele polishouder bestaat er geen verband tussen de in
rekening gebrachte premies en de ontvangen uitkeringen, zelfs niet op de
lange termijn.
Herverzekering
10. Een verzekeringsmaatschappij die verzekeringen afsluit met haar verzeke-
ringnemers, draagt vaak een deel van de risico's over aan andere
verzekeringsmaatschappijen. De transacties die hieruit voortvloeien, worden
herverzekeringstransacties genoemd.
Zowel levens- als schadeverzekeringsmaatschappijen verrichten herverze-
keringstransacties. Verzekeringsmaatschappijen die herverzekeringen
accepteren, kunnen daarnaast ook directe verzekeringen afsluiten met
polishouders; zij kunnen zich echter ook specialiseren in herverzekering.
Verzekeringshulpbedrijven
11. Verzekeringshulpbedrijven houden zich in de eerste plaats bezig met nauw
met verzekering verband houdende activiteiten, maar lopen zelf geen
risico's. Tot deze eenheden behoren in het bijzonder:
a) assurantietussenpersonen (assurantiemakelaars, assurantie-agenten,
enz.);
b) particuliere instellingen zonder winstoogmerk ten behoeve van verze-
keringsmaatschappijen en pensioenfondsen;
c) eenheden met als hoofdactiviteit het houden van toezicht op verzeke-
ringsmaatschappijen, pensioenfondsen en verzekeringsmarkten.
WIJZE VAN REGISTRATIE IN DE REKENINGEN
12. Voor de duidelijkheid betreft onderstaande beschrijving van de wijze van
registratie van de verschillende soorten verzekering telkens eerst uitsluitend
gevallen waarbij alleen ingezeten eenheden betrokken zijn. Aan het einde
van ieder deel wordt ingegaan op bijzonderheden ten aanzien van gevallen
waarbij ook niet-ingezeten eenheden betrokken zijn.
Sociale verzekering
Wettelijke sociale-verzekeringsregelingen
13. De output van de eenheden die deze regelingen uitvoeren, maakt deel uit
van de output van de overheid en wordt gewaardeerd tegen de produktie-
kosten. Er wordt dus geen vergoeding voor de dienstverlening door
wettelijke sociale-verzekeringsregelingen berekend.
De werkgeversbijdragen aan wettelijke sociale-verzekeringsregelingen
(D.121) worden geregistreerd als component van de beloning van
werknemers en verschijnen onder de bestedingen in de inkomensvormings-
rekening van de sector van de werkgever en onder de middelen in de
rekening voor bestemming van primaire inkomens van de sector huis-
houdens. De werkgeversbijdragen verschijnen ook als component van de
werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.6111) in de secundaire
inkomensverdelingsrekening, onder de bestedingen van de sector huis-
houdens en onder de middelen van de overheid. De premies t.l.v.
werknemers (D.6112) en t.l.v. zelfstandigen en niet-werkenden (D.6113)
worden eveneens in de secundaire inkomensverdelingsrekening opgenomen
onder de bestedingen van de sector huishoudens en onder de middelen van
de overheid. Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in geld (D.621)
verschijnen in de secundaire inkomensverdelingsrekening onder de
bestedingen van de overheid en onder de middelen van huishoudens,
terwijl wettelijke uitkeringen sociale verzekering in natura in de tertiaire
inkomensverdelingsrekening worden opgenomen in de transactiecategorieën
D.6311 en D.6312, onder de bestedingen van de overheid en onder de
middelen van huishoudens.
14. Eenheden die wettelijke sociale-verzekeringsregelingen uitvoeren, worden
ingedeeld in subsector S.1314 „Wettelijke-sociale-verzekeringsinstel-
lingen”. Hun activiteit wordt in de NACE Rev. 1 ingedeeld in klasse
75.30 „Verplichte sociale verzekeringen”.
Indien een ingezetene werkt voor een niet-ingezeten werkgever, worden de
sociale premies t.l.v. werkgevers onder de bestedingen in de rekening
inkomenstransacties van het buitenland geregistreerd. Indien de werknemer
ook deelneemt in een wettelijke sociale-verzekeringsregeling van een niet-
ingezeten overheid, dienen alle ontvangsten en betalingen die gewoonlijk de
overheidssector betreffen, te worden opgenomen onder de middelen en1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 386
▼B
bestedingen in de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland. In
het ESR vinden sociale overdrachten in natura echter uitsluitend plaats
tussen ingezeten eenheden. Alle uitkeringen uit hoofde van buitenlandse
wettelijke sociale-verzekeringsregelingen aan ingezetenen worden derhalve
per definitie behandeld als sociale uitkeringen (exclusief sociale over-
drachten in natura) (D.62).
Indien een niet-ingezetene werkt voor een ingezeten werkgever, worden de
sociale premies t.l.v. werkgevers onder de middelen in de rekening voor
inkomenstransacties van het buitenland geregistreerd. Indien de niet-
ingezeten werknemer onder een binnenlandse wettelijke sociale-verzeke-
ringsregeling valt, worden de transacties tussen deze werknemer en de
overheidssector geregistreerd in de rekening voor inkomenstransacties van
het buitenland. Per definitie zijn alle uitkeringen aan niet-ingezeten
werknemers sociale uitkeringen (exclusief sociale overdrachten in natura)
(D.62).
Een registratievoorbeeld van de met wettelijke sociale-verzekeringsrege-
lingen samenhangende transacties is opgenomen in tabel A.III.1.
Particuliere sociale-verzekeringsregelingen met fondsvorming
15. Regelingen die worden gefinancierd via een zelfstandig opererend fonds
worden anders behandeld dan regelingen waarbij de fondsvorming niet
verzelfstandigd is. Voor zelfstandige fondsen wordt de vergoeding voor de
verzekeringsdienst als volgt vastgesteld (A):
de totaal verdiende werkelijke premies
plus de toegerekende premies
minus de uitkeringen
minus de toename (plus de afname) van de voorzieningen
pensioenverzekering.
16. Alle vier posten worden geregistreerd exclusief waarderingsverschillen. De
toegerekende premies zijn gelijk aan het inkomen uit vermogen toegerekend
aan polishouders. Dit laatste is gelijk aan het inkomen dat particuliere-
sociale-verzekeringsinstellingen verdiend hebben door hun technische- en
pensioenvoorzieningen te beleggen. Het ESR beschouwt deze voorzie-
ningen als eigendom van de polishouders, die derhalve geacht worden het
inkomen uit deze voorzieningen te ontvangen. De vergoeding voor de
verzekeringsdienst wordt geregistreerd als output (P.1) voor de zelfstandige
fondsen en als consumptieve bestedingen (P.3) voor de sector huishoudens.
Voor niet-zelfstandige fondsen wordt geen vergoeding voor de dienstverle-
ning berekend. De kosten van het beheer van dergelijke fondsen zijn
onderdeel van de overige kostenelementen in de produktierekening van de
werkgevers.
17. De overige transacties hebben betrekking op zelfstandige en niet-zelf-
standige fondsen. De werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.121)
worden geregistreerd als component van de beloning van werknemers,
onder de bestedingen in de inkomensvormingsrekening van de sector van de
werkgever en onder de middelen in de rekening voor bestemming van
primaire inkomens van de huishoudens met looninkomen. De sector waartoe
de werkgever behoort, kan iedere institutionele sector zijn, met inbegrip van
de overheid en de huishoudens (in hun hoedanigheid van werkgever). Het
inkomen uit vermogen toegerekend aan polishouders (deel uitmakend van
D.4) verschijnt in de rekening voor bestemming van primaire inkomens
onder de bestedingen voor de sector van het fonds en onder de middelen
voor de sector huishoudens. Ingezeten zelfstandige fondsen worden
ingedeeld in de subsector verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen
(S.125). Niet-zelfstandige fondsen behoren uiteraard tot dezelfde sector als
de desbetreffende werkgever. De NACE Rev. 1 deelt de activiteiten van
pensioenfondsen in bij klasse 66.02 „Pensioenfondsen”.
18. De werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers worden ook geregistreerd in
de secundaire inkomensverdelingsrekening als onderdeel van D.6111, onder
de bestedingen van de sector huishoudens en onder de middelen van desector van het fonds. De sociale premies t.l.v. werknemers (D.6112) en die
t.l.v. zelfstandigen en niet-werkenden (D.6113) worden eveneens in de
secundaire inkomensverdelingsrekening geregistreerd onder de bestedingen
van de sector huishoudens en onder de middelen van de sector van het
fonds. De aan werknemers, zelfstandigen en niet-werkenden in rekening
gebrachte premies zijn gelijk aan de werkelijke sociale premies vermeerderd
met de toegerekende premies, minus de vergoeding voor de verzekerings-
dienst (laatstgenoemde post is nul voor niet-zelfstandige fondsen).
Particuliere uitkeringen sociale verzekering met fondsvorming (inclusief1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 387
▼B
pensioenen) worden geregistreerd in de secundaire inkomensverdelings-
rekening onder de bestedingen van de fondsen en onder de middelen van
huishoudens. Per definitie maken alle particuliere uitkeringen sociale
verzekering met fondsvorming deel uit van transactiecategorie D.62:
Sociale uitkeringen (exclusief sociale overdrachten in natura).
19. De registratie in de financiële rekening omvat twee transacties:
a) de vooruitbetaalde premies en voorzieningen voor openstaande
aanspraken (F.62) omvatten alle verschillen tussen de in rekening
gebrachte premies en de verdiende premies enerzijds en de gerealiseerde
uitkeringen en de toegekende uitkeringen anderzijds (1). Volgens
afspraak worden deze opgenomen als een mutatie (zo nodig negatief)
in de passiva van de fondsen en de activa van de huishoudens;
b) de voorzieningen pensioenverzekering (F.612), eveneens opgenomen als
een mutatie (zo nodig negatief) in de passiva van de fondsen en de activa
van de huishoudens. Dit element is gelijk aan de pensioenpremies t.l.v.
werkgevers en werknemers, zoals geregistreerd in de secundaire
inkomensverdelingsrekening, minus de toegekende pensioenen.
20. De registratie in de financiële rekening impliceert dat F.612 en F.62
verschijnen op de balans van de sector huishoudens (als vordering) en op
die van de sector van het fonds (als schuld).
In de rekening voor besteding van het beschikbaar inkomen wordt een
correctie op mutaties in voorzieningen pensioenverzekering (D.8) opge-
nomen onder de middelen van de huishoudens en onder de bestedingen van
de fondsen. De omvang van deze post is gelijk aan de in punt 19, onder b),
omschreven financiële transactie.
Werkgevers en de overheid storten soms extra bedragen bij particuliere-
sociale-verzekeringsinstellingen om de voorzieningen van deze fondsen te
vergroten. Dergelijke betalingen worden in de kapitaalrekening geregi-
streerd als overige kapitaaloverdrachten (D.99), betaald door de
werkgevers- of de overheidssector en ontvangen door de sector waartoe
het fonds behoort. Aangezien de voorzieningen van deze particuliere-
sociale-verzekeringsinstellingen als eigendom van de sector huishoudens
worden beschouwd, moet in deze gevallen een aanvullende overdracht van
de sector waartoe het fonds behoort, aan de sector huishoudens worden
opgenomen. Deze correctie wordt geregistreerd onder de overige kapitaal-
overdrachten (D.99), betaald door de sector waartoe het fonds behoort en
ontvangen door de sector huishoudens.
21. Indien een ingezeten werknemer voor een niet-ingezeten werkgever werkt,
worden de werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.121) geregi-
streerd als component van de beloning van werknemers, betaald door het
buitenland en ontvangen door de huishoudens. Indien de werkgever een
niet-ingezeten eenheid is, zijn alle niet-zelfstandige sociale-verzekeringsin-
stellingen eveneens niet-ingezeten, terwijl een zelfstandig fonds een
ingezeten of niet-ingezeten eenheid kan zijn. Indien een werknemer
verzekerd is bij een niet-ingezeten fonds, verschijnen alle stromen tussen
de sector huishoudens en het fonds als transacties tussen de sector
huishoudens en het buitenland. De vergoeding voor de verzekeringsdienst
(voor zelfstandige, niet-ingezeten fondsen) wordt opgenomen onder de
invoer van diensten (P.72). De verandering in de verzekeringstechnische
voorzieningen (F.6) wordt in de rekening voor financiële transacties van het
buitenland geregistreerd en de overige transacties in de rekening voor
inkomenstransacties van het buitenland.
22. Indien een niet-ingezeten werknemer werkt voor een ingezeten werkgever,
maken de werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers (D.121) deel uit van
de beloning van werknemers, die wordt betaald door de sector waartoe de
werkgever behoort en wordt ontvangen door het buitenland. Indien de niet-
ingezeten werknemer verzekerd is bij een ingezeten sociale-verzekerings-
instelling, wordt de vergoeding voor de verzekeringsdienst in voorkomend
geval beschouwd als uitvoer van diensten (P.62). Alle overige transacties
tussen het fonds en de werknemer verschijnen als transacties tussen de
sector waartoe het fonds behoort en het buitenland.
Vooral in de gevallen waarbij niet-ingezeten eenheden zijn betrokken, zijn
niet altijd alle vereiste gegevens voorhanden. Daarom moet de berekening
van bepaalde transacties soms worden gebaseerd op veronderstellingen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 388
(1) De verdiende werkelijke premies, die betrekking hebben op risico's gedurende de
lopende periode, wijken gewoonlijk af van de in rekening gebrachte werkelijke premies,die vaak betrekking hebben op risico's in de lopende en volgende periodes. Ietsdergelijks geldt ook voor de gerealiseerde en de toegekende uitkeringen: uitkeringen diegerealiseerd zijn door een gebeurtenis in een bepaalde verslagperiode, worden wellicht
pas in een latere periode toegekend.
▼B
Een registratievoorbeeld van de met particuliere sociale-verzekeringsrege-
lingen samenhangende transacties is opgenomen in tabel A.III.2.
Door werkgevers uitgevoerde sociale-verzekeringsregelingen zonder fondsvor-
ming
23. Analoog aan de via niet-zelfstandige fondsen gefinancierde regelingen
worden de kosten voor de uitvoering van sociale-verzekeringsregelingen
zonder fondsvorming met de overige kostenelementen geregistreerd in de
produktierekening van de werkgever. Er wordt derhalve geen vergoeding
voor de verzekeringsdienst berekend.
Aangezien er bij sociale-verzekeringsregelingen zonder fondsvorming geen
sprake is van institutionele eenheden die zijn afgescheiden van de betrokken
werkgevers, vinden alle transacties plaats tussen de sector waartoe de
werkgever behoort en de sector huishoudens.
24. Een werkgever die een regeling zonder fondsvorming uitvoert, wordt in het
ESR beschouwd als iemand die ten behoeve van zijn werknemers premie
betaalt aan de desbetreffende regeling. Deze toegerekende sociale premies
(D.122) maken deel uit van de beloning van werknemers en verschijnen
onder de bestedingen van de werkgever in de inkomensvormingsrekening en
onder de middelen van de huishoudens in de rekening voor bestemming van
primaire inkomens. Vervolgens worden zij geregistreerd als toegerekende
premies t.l.v. werkgevers (D.612) in de secundaire inkomensverdelings-
rekening, en wel onder de bestedingen van huishoudens en onder de
middelen van de werkgever. De hoogte van deze premie dient te wordenvastgesteld aan de hand van de toekomstige uitkeringsverplichtingen van de
werkgever. In de praktijk wordt de hoogte ervan echter gewoonlijk
gelijkgesteld aan de in de lopende periode toegekende uitkeringen
(verminderd met eventuele eigen bijdragen van werknemers, die worden
geregistreerd als sociale premies t.l.v. werknemers).
25. De werkelijke sociale premies t.l.v. werknemers worden, indien van
toepassing, opgenomen in transactiecategorie D.6112, onder de bestedingen
van huishoudens en onder de middelen van de sector waartoe de werkgever
behoort. Op de secundaire inkomensverdelingsrekening zijn voorts de
pensioenen en andere uitkeringen opgenomen in transactiecategorie D.62,
onder de middelen van huishoudens en onder de bestedingen van de
werkgever.
Sociale-verzekeringsregelingen zonder fondsvorming behoren uiteraard tot
dezelfde institutionele sector als de betrokken werkgever. De NACE Rev. 1
beschouwt deze regelingen als een hulpactiviteit.
26. Indien een ingezetene werkt voor een niet-ingezeten werkgever die een
sociale-verzekeringsregeling zonder fondsvorming uitvoert, worden alle
transacties afgewikkeld tussen de sector huishoudens en het buitenland. Bij
de laatste worden de transacties geregistreerd in de rekening voor
inkomenstransacties van het buitenland. Indien een niet-ingezetene werkt
voor een ingezeten werkgever die een dergelijke regeling uitvoert, worden
alle transacties afgewikkeld tussen het buitenland en de sector waartoe de
werkgever behoort. Ook hierbij vindt de registratie plaats op de rekening
voor inkomenstransacties van het buitenland.
Een registratievoorbeeld van de met de door werkgevers beheerde sociale-
verzekeringsregelingen zonder fondsvorming samenhangende transacties is
opgenomen in tabel A.III.3.
Overige verzekering
27. De output van overige verzekeringsdiensten, zowel levens- als schade-
verzekering, wordt berekend als (B):
de verdiende werkelijke premies
plus de toegerekende premies
minus de gerealiseerde uitkeringen
minus de toename (plus de afname) van de actuariële voor-
zieningen voor lopende risico's en winstdeling.
28. De verdiende werkelijke premies zijn de werkelijke premies die risico's
gedurende de lopende periode dekken. Deze premies zijn gewoonlijk niet
gelijk aan de in rekening gebrachte werkelijke premies, aangezien deze vaak
risico's in de huidige en volgende periodes dekken.
De toegerekende premies zijn gelijk aan het inkomen uit vermogen
toegerekend aan de polishouders. Dit is het volledige inkomen uit1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 389
▼B
beleggingen van het aan de polishouders toegerekende vermogen ofwel de
verzekeringstechnische voorzieningen van verzekeringsmaatschappijen, met
uitzondering evenwel van eventueel inkomen uit eigen vermogen van
verzekeringsmaatschappijen. De verzekeringstechnische voorzieningen
bestaan uit twee onderdelen: (a) vooruitbetaalde premies en voorzieningen
voor openstaande aanspraken, voortkomend uit het verschil tussen
verdiende en in rekening gebrachte premies en tussen toegekende en
gerealiseerde uitkeringen, en (b) actuariële voorzieningen voor lopende
risico's en winstdeling. Het laatstgenoemde onderdeel is enkel van
toepassing bij levensverzekeringen. Verzekeringstechnische voorzieningen
worden gewoonlijk belegd in financiële activa die inkomsten genereren in
de vorm van rente of dividenden. De voorzieningen kunnen echter ook
worden belegd in bij voorbeeld onroerend goed; in dat geval bestaat het
inkomen uit een exploitatieoverschot.
29. De gerealiseerde uitkeringen hebben betrekking op gebeurtenissen die zich
in de lopende periode voordoen. Vaak worden uitkeringen echter pas in een
latere periode toegekend. De gerealiseerde uitkeringen zijn derhalve niet
gelijk aan de toegekende uitkeringen.
Wijzigingen in de actuariële voorzieningen voor lopende risico's en
winstdeling vloeien voort uit toevoegingen aan deze voorzieningen ter
financiering van de onder dergelijke verzekeringen gegarandeerde toekom-
stige uitkeringsbedragen. Deze voorzieningen betreffen uitsluitend
levensverzekering.
De vier posten in vergelijking (B) dienen alle te worden gemeten exclusief
waarderingsverschillen.
Levensverzekering
30. De totale output van levensverzekering wordt berekend op basis van
vergelijking (B) en verschijnt onder P.1 in de produktierekening van de
subsector verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen. De output van de
levensverzekering wordt volledig beschouwd als consumptie door ingezeten
huishoudens, tenzij niet-ingezeten huishoudens de verbruikers zijn. De
output van levensverzekeringsdiensten dient te worden verdeeld over de
sector huishoudens en het buitenland naar rato van de door ingezeten en
niet-ingezeten huishoudens in rekening gebrachte premies. Levensverzeke-
ringsdiensten aan ingezetenen maken deel uit van de consumptieve
bestedingen van huishoudens (P.3), terwijl die aan niet-ingezetenen worden
geregistreerd onder de uitvoer van diensten (P.62).
31. In samenhang met de levensverzekering worden nog twee andere soorten
transacties geregistreerd. In de rekening voor bestemming van primaire
inkomens komt het inkomen uit vermogen toegerekend aan polishouders
(deel uitmakend van D.4) voor onder de bestedingen van de sector waartoe
de verzekeringsmaatschappij behoort en onder de middelen van huis-
houdens. In de financiële rekening worden de voorzieningen
levensverzekering geregistreerd als een verandering (eventueel negatief)
van vorderingen van huishoudens en van schulden van de levensver-
zekeringsmaatschappijen. De mutatie in de voorzieningen
levensverzekering heeft betrekking op de veranderingen in de actuariële
voorzieningen voor lopende risico's en winstdeling (F.611). De mutatie in
de voorzieningen is derhalve gelijk aan de in rekening gebrachte (dus niet
de verdiende) werkelijke premies plus de toegerekende premies minus de
toegekende (dus niet de gerealiseerde) uitkeringen en minus de vergoeding
voor de verzekeringsdienst.
32. De registratie in de financiële rekening impliceert dat F.611 eveneens
verschijnt op de balans van de sectoren huishoudens (als een vordering) en
verzekeringsondernemingen (als een schuld).
Evenals bij de vergoeding voor de verzekeringsdienst, dient het inkomen uit
vermogen toegerekend aan polishouders (= toegerekende premies) over de
sector huishoudens en het buitenland te worden verdeeld naar rato van de in
rekening gebrachte premies.
Op institutioneel niveau worden levensverzekeringsmaatschappijen inge-
deeld bij S.125 „Verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen”. De
activiteiten worden in de NACE Rev. 1 ingedeeld in klasse 66.01
„Levensverzekeringen”.
33. Indien een ingezeten levensverzekeringsmaatschappij diensten verleent aan
niet-ingezeten huishoudens, wordt de vergoeding voor de dienstverlening
geregistreerd onder de uitvoer van diensten (P.62). Inkomen uit vermogen
toegerekend aan polishouders verschijnt onder de bestedingen van de
verzekeringssector en onder de middelen van het buitenland in de rekening
voor inkomenstransacties van het buitenland. De mutatie in de voor-
zieningen levensverzekering wordt in de rekening voor financiële1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 390
▼B
transacties van het buitenland geregistreerd onder de verandering van
vorderingen van het buitenland en onder de verandering van schulden van
de verzekeringssector.
Indien ingezeten huishoudens zijn verzekerd bij niet-ingezeten levens-
verzekeringsmaatschappijen, is de procedure in principe eenvoudig: de
vergoeding voor de dienstverlening wordt geregistreerd onder de invoer van
diensten (P.72), het inkomen uit vermogen toegerekend aan polishouders
verschijnt in de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland onder
de bestedingen van het buitenland en onder de middelen van de
huishoudens, en de mutatie in de voorzieningen levensverzekering wordt
geregistreerd onder de verandering van vorderingen van huishoudens en
onder de verandering van schulden van het buitenland. De voor de
berekening van deze posten benodigde gegevens zijn gewoonlijk echter niet
beschikbaar; meestal zijn alleen de in rekening gebrachte premies bekend.
Er moet daarom worden uitgegaan van veronderstellingen, bij voorbeeld
door de verhouding tussen de vergoeding voor de verzekeringsdienst en de
premies, of tussen inkomen uit vermogen toegerekend aan polishouders en
premies van ingezeten levensverzekeringsmaatschappijen toe te passen op
de door ingezeten huishoudens aan niet-ingezeten levensverzekeringsmaat-
schappijen in rekening gebrachte premies.
Een registratievoorbeeld van de met levensverzekering samenhangende
transacties is opgenomen in tabel A.III.4.
Schadeverzekering
34. De output (P.1) van schadeverzekeringsmaatschappijen wordt berekend op
basis van vergelijking (B) en verschijnt in de produktierekening van de
subsector verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen. Schadeverzeke-
ringsdiensten kunnen bij alle ingezeten sectoren voorkomen onder het
intermediair verbruik (P.2), bij de sector huishoudens onder de consump-
tieve bestedingen (P.3) of bij het buitenland onder de uitvoer (P.62).
Wanneer schadeverzekeringsdiensten worden aangewend voor intermediair
verbruik, moeten ze worden uitgesplitst naar bedrijfstak.
Vergelijking (B) moet worden gebruikt voor de raming van de totale waarde
van de output van de schadeverzekering. De output moet worden verdeeld
over de gebruikende sectoren en bedrijfstakken naar rato van de werkelijk in
rekening gebrachte premies. De sector huishoudens wendt de schade-
verzekeringsdiensten zowel voor consumptie als voor intermediair verbruik
aan. Bij alle andere ingezeten sectoren worden de aankopen van schade-
verzekeringsdiensten geheel gerekend tot het intermediair verbruik. Het
verbruik van schadeverzekeringsdiensten door huishoudens moet worden
verdeeld over intermediair verbruik en consumptie naar rato van de in
rekening gebrachte werkelijke premies. Premies die duidelijk verband
houden met het produktieproces van ondernemingen zonder rechtspersoon-
lijkheid, moeten worden gerekend tot het intermediair verbruik, terwijl de
resterende premies worden gerekend tot de consumptie.
35. In de rekening voor bestemming van primaire inkomens wordt het inkomen
uit vermogen toegerekend aan polishouders geregistreerd als component van
D.4, onder de bestedingen van de verzekeringssector en onder de middelen
van de sectoren waartoe de polishouders behoren. In het ideale geval zou
het inkomen uit vermogen toegerekend aan polishouders over de
verschillende sectoren moeten worden verdeeld naar rato van de
voorzieningen die iedere sector van polishouders heeft opgebouwd, maar
dit is in de praktijk nauwelijks haalbaar. Daarom moet het worden verdeeld
naar rato van de door iedere sector van verzekeringnemers werkelijk in
rekening gebrachte premies.
36. In de secundaire inkomensverdelingsrekening worden de verdiende
nettopremies geregistreerd onder de bestedingen van alle sectoren waartoe
de polishouders behoren en onder de middelen van de verzekeringssector.
De verdiende nettopremies worden berekend door de verdiende werkelijke
premies te vermeerderen met het inkomen uit vermogen toegerekend aan
polishouders en te verminderen met de waarde van de schadeverzekerings-
dienst. In vergelijking (B) zijn de verdiende nettopremies gelijk aan de
gerealiseerde schadeuitkeringen (1). De secundaire inkomensverdelingsreke-
ning toont voorts de gerealiseerde schadeuitkeringen onder de bestedingen
van de verzekeringssector en onder de middelen van alle sectoren waartoe1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 391
(1) Gerealiseerde schadeuitkeringen zijn de bedragen waarop polishouders dan wel
anderszins begunstigden, recht hebben. De gerealiseerde schadeuitkeringen zijn dusniet gelijk aan de schadelasten uit de registratie van de verzekeringsmaatschappijen,aangezien dit laatste begrip bepaalde kostenelementen omvat die in de nationalerekeningen deel uitmaken van ofwel het intermediair verbruik ofwel de beloning van
werknemers.
▼B
de polishouders behoren. Zowel de verdiende nettopremies als de
gerealiseerde schadeuitkeringen maken deel uit van de transactie D.7
„Overige inkomensoverdrachten”.
Sommige schadeuitkeringen vloeien voort uit schade aan eigendommen van
derden of uit letsel van derden, die door de polishouder zijn veroorzaakt. In
dergelijke gevallen worden de schadeuitkeringen geregistreerd als een
transactie tussen de verzekeringsmaatschappij en de begunstigde. De
polishouder wordt dus niet bij deze transactie betrokken.
37. In de financiële rekening worden de voorzieningen die samenhangen met de
schadeverzekering geregistreerd als een verandering in de vorderingen van
de sectoren waartoe de polishouders behoren en als een verandering in de
schulden van de verzekeringssector. De mutatie in de voorzieningen die
onderdeel vormen van F.62, is toe te schrijven aan vooruitbetaalde premies
en voorzieningen voor openstaande aanspraken. F.62 verschijnt eveneens
als een schuld op de balans van de schadeverzekeraar en als een vordering
op de balans van verzekeringnemers.
De schadeverzekeringsmaatschappijen behoren tot NACE Rev. 1-klasse
66.03 „Schade-, ziekte- en ongevallenverzekeringen”. De institutionele
sector is S.125 „Verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen”.
38. Wanneer niet-ingezeten eenheden een polis afsluiten bij een ingezeten
schadeverzekeraar, wordt de vergoeding voor de dienstverlening gezien als
uitvoer van diensten (P.62). Inkomen uit vermogen toegerekend aan
polishouders, verdiende nettopremies en gerealiseerde schadeuitkeringen
worden geregistreerd in de rekening voor inkomenstransacties van het
buitenland, terwijl de mutatie in de voorzieningen schadeverzekering wordt
opgenomen in de rekening voor financiële transacties van het buitenland. In
dit geval zijn de berekeningen voor het buitenland niet moeilijker dan die
voor de sectoren van ingezeten polishouders.
Indien ingezeten eenheden verzekerd zijn bij een niet-ingezeten schade-
verzekeraar, is de situatie gecompliceerder, omdat er doorgaans alleen
gegevens over in rekening gebrachte premies en toegekende schadeuit-
keringen beschikbaar zijn. Daarom wordt gebruik gemaakt van een
vereenvoudigde registratiemethode, waarbij de mutatie in de voorzieningen
schadeverzekering en het inkomen uit belegging van die voorzieningen
buiten beschouwing worden gelaten. Dit houdt in dat de vergoeding voor de
verzekeringsdienst, die wordt geregistreerd onder de invoer van diensten
(P.72), wordt berekend door de in rekening gebrachte premies te
verminderen met de toegekende schadeuitkeringen (1). De in rekening
gebrachte nettopremies worden berekend door de betaalde brutopremies te
verminderen met de waarde van de verzekeringsdienst. Deze zijn dus gelijk
aan de toegekende schadeuitkeringen. Zowel de in rekening gebrachte
nettopremies als de toegekende schadeuitkeringen worden geregistreerd in
de rekening voor inkomenstransacties van het buitenland.
Een registratievoorbeeld van de met schadeverzekering samenhangende
transacties is opgenomen in tabel A.III.5.
Herverzekering
39. Het ESR registreert herverzekeringstransacties op een eenvoudiger wijze
dan rechtstreekse verzekeringstransacties (d.w.z. transacties tussen verze-
keringsmaatschappijen en gewone verzekeringnemers). De stromen
(verdiende premies, gerealiseerde schadeuitkeringen, commissies, enz.)
worden niet bruto geregistreerd, maar verschijnen uitsluitend als saldo in de
rekeningen. Dit saldo vertegenwoordigt de waarde van de verzekerings-
dienst die door de herverzekeraar wordt verleend aan de rechtstreekse
verzekeraar.
Voor ingezeten levens- en schadeverzekeringsmaatschappijen worden de
leveringen van herverzekeringsdiensten geregistreerd onder de output (P.1)
en het verbruik van herverzekeringsdiensten onder het intermediair verbruik
(P.2). Herverzekeringsdiensten van ingezeten herverzekeraars aan niet-
ingezeten verzekeraars worden geregistreerd onder de uitvoer van diensten
(P.62), en diensten van niet-ingezeten herverzekeraars aan ingezeten
verzekeraars onder de invoer van diensten (P.72).
40. Voor ingezeten verzekeringsmaatschappijen kunnen gegevens over de
output en het intermediair verbruik van herverzekeringsdiensten aan de
verzekeringsstatistieken worden ontleend. Het berekenen van de in- en
uitvoer van herverzekeringsdiensten kan moeilijker zijn en is voornamelijk1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 392
(1) Zo mogelijk dienen de verdiende premies en gerealiseerde schadeuitkeringen te worden
gehanteerd in plaats van de in rekening gebrachte premies en de toegekende
schadeuitkeringen.
▼B
afhankelijk van de beschikbaarheid en de kwaliteit van betalingsbalanssta-
tistieken. Het saldo van de herverzekeringsdiensten met het buitenland kan
echter gemakkelijk worden afgeleid uit verzekeringsstatistieken.
Herverzekeringstransacties tussen ingezeten verzekeringsmaatschappijen
worden vaak geconsolideerd. Teneinde in overeenstemming te zijn met de
Europese verzekeringsrichtlijnen, beveelt het ESR echter aan de herver-
zekeringsdiensten niet te consolideren. Het al dan niet consolideren van
herverzekeringsdiensten tussen ingezetenen is wel van invloed op het
niveau van de output van verzekeringsdiensten, maar niet op saldi als de
toegevoegde waarde, het exploitatieoverschot en de besparingen.
Verzekeringshulpbedrijven
41. De output van verzekeringshulpbedrijven wordt gewaardeerd op basis van
de in rekening gebrachte honoraria of commissies. De output van
instellingen zonder winstoogmerk die zijn te beschouwen als bedrijfs- en
beroepsorganisaties voor verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen,
wordt gewaardeerd op basis van de door de leden betaalde contributies.
Deze output is voor de bij deze organisaties aangesloten verzekeringsmaat-
schappijen en pensioenfondsen intermediair verbruik.
Institutionele eenheden die zich hoofdzakelijk bezighouden met verzeke-
ringsondersteunende activiteiten worden ingedeeld bij S.124 „Financiële
hulpbedrijven”. De activiteiten worden in de NACE Rev. 1 ingedeeld in
klasse 67.20 „Ondersteunende activiteiten in verband met het verzekerings-
wezen en pensioenfondsen”.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 393
VERZEKERING: CIJFERVOORBEELD
Tabel A.III.1 — Wettelijke sociale-verzekeringsregelingen
Bestedingen Middelen
TotaalCorresponderende
registraties op deS.1
Totale
econom-
ieS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieCorresponderende
registraties op de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekening
Inkomensvor-
mingsrekening
155 0 155 8 0 45 4 98 D.121 Sociale premies
t.l.v. werkgevers
Rekening voor
bestemming van
primaire inko-
mens
D.121 Sociale premies
t.l.v. werkgevers 155 155 0 155
Secundaire inko-
mensverdelings-
rekening
155 0 155 155 D.6111 Sociale premies
t.l.v. werkgevers 155 155 0 155
76 0 76 76 D.6112 Sociale premies
t.l.v. werknemers 76 76 0 76
32 32 32 D.6113 Sociale premies
t.l.v. zelfstan-
digen en niet-
werkenden 32 32 0 32▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 394
Bestedingen Middelen
TotaalCorresponderende
registraties op deS.1
Totale
econom-
ieS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieCorresponderende
registraties op de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekening
232 0 232 232 D.621 Wettelijke uitke-
ringen socialeverzekering in
geld 232 232 0 232
Tertiaire inko-
mensverdelings-
rekening
78 78 78 D.6311 Wettelijke uitke-
ringen sociale
verzekering in
natura, vergoe-
dingen 78 78 78
65 65 65 D.6312 Wettelijke uitke-
ringen sociale
verzekering in
natura, overige 65 65 65▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 395
Tabel A.III.2 — Particuliere sociale-verzekeringsregelingen met fondsvorming
Bestedingen Middelen
TotaalCorresponderende
registraties op deS.1
Totale
econom-
ieS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieCorresponderende
registraties op de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekening
Rekening voor
transacties van
het buitenland
0 0 P.6 Uitvoer van
goederen en
diensten 00
0 0 P.7 Invoer van
goederen en
diensten 0 0
Produktiereke-
ning
3 3 P.1 Output 3 3 3
Inkomensvor-
mingsrekening
19 0 19 2 0 3 0 14 D.121 Werkelijke
sociale premies
t.l.v. werkgevers
voor particuliere
regelingen met
fondsvorming▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 396
Bestedingen Middelen
TotaalCorresponderende
registraties op deS.1
Totale
econom-
ieS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieCorresponderende
registraties op de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekening
Rekening voor
bestemming van
primaire inko-
mens
D.121 Werkelijke
sociale premies
t.l.v. werkgevers
voor particuliere
regelingen met
fondsvorming 19 19 0 19
12 0 12 12 D.44 Inkomen uit
vermogen toege-
rekend aan
polishouders 12 12 0 12
Secundaire inko-
mensverdelings-
rekening
19 0 19 19 D.121 Werkelijke
sociale premies
t.l.v. werkgevers
voor particuliere
regelingen met
fondsvorming 1 18 0 0 0 19 0 19
21 0 21 21 D.6112 Netto sociale
premies t.l.v.
werknemers 1 20 0 0 0 21 0 21▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 397
Bestedingen Middelen
TotaalCorresponderende
registraties op deS.1
Totale
econom-
ieS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieCorresponderende
registraties op de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekening
29 0 29 0 0 0 28 1 D.622 Particuliere
uitkeringen
sociale verzeke-
ring met
fondsvorming 29 29 0 29
Rekening voor
besteding van het
beschikbaar
inkomen 0
3 3 3 P.3 Consumptieve
bestedingen 3 3
11 0 11 0 0 10 1 D.8 Correctie voor
mutaties in voor-
zieningen pensi-
oenverzekering 11 11 0 11
Financiële reke-
ning
11 11 11 F.612 Voorzieningen
pensioenverzeke-
ring 1 10 0 0 11 0 11
1 1 1 F.62 Vooruitbetaalde
verzekeringspre-
mies en
voorzieningen
voor openstaande
aanspraken 1 1 1▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 398
Tabel A.III.3 — Door werkgevers uitgevoerde sociale-verzekeringsregelingen zonder fondsvorming
Bestedingen Middelen
TotaalCorresponderende
registraties op deS.1
Totale
econom-
ieS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieCorresponderende
registraties op de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekening
Inkomensvor-
mingsrekening
19 0 19 1 0 5 1 12 D.122 Toegerekende
sociale premies
t.l.v. werkgevers
Rekening voor
bestemming van
primaire inko-
mens
D.122 Toegerekende
sociale premies
t.l.v. werkgevers 19 19 0 19
Secundaire inko-
mensverdelings-
rekening
19 0 19 19 D.612 Toegerekende
sociale premies 12 1 5 0 1 19 0 19
19 0 19 1 0 5 1 12 D.623 Uitkeringen
sociale verzeke-
ring rechtstreeks
door werkgevers 19 19 0 19▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 399
A.III.4 — Levensverzekering
Bestedingen Middelen
TotaalCorresponderende
registraties op deS.1
Totale
econom-
ieS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieCorresponderende
registraties op de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekening
Rekening voor
transacties van
het buitenland
0 0 P.6 Uitvoer van
goederen en
diensten 00
0 0 P.7 Invoer van
goederen en
diensten 0 0
Produktiereke-
ning
4 4 P.1 Output 4 4 4
Rekening voor
bestemming van
primaire inko-
mens
7 7 7 D.44 Inkomen uit
vermogen toege-
rekend aan
polishouders 7 7 0 7▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 400
Bestedingen Middelen
TotaalCorresponderende
registraties op deS.1
Totale
econom-
ieS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieCorresponderende
registraties op de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekening
Rekening voor
besteding van hetbeschikbaar
inkomen
4 0 4 4 P.3 Consumptieve
bestedingen 4 4
Financiële reke-
ning
22 0 22 22 F.611 Voorzieningen
levensverzeke-
ring 22 22 0 22▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 401
A.III.5 — Schadeverzekering
Bestedingen Middelen
TotaalCorresponderende
registraties op deS.1
Totale
econom-
ieS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-
schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieCorresponderende
registraties op de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekening
Rekening voor
transacties van
het buitenland
0 0 P.6 Uitvoer van
goederen en
diensten 00
0 0 P.7 Invoer van
goederen en
diensten 0 0
Produktiereke-
ning
6 6 P.1 Output 6 6 6
4 0 4 0 3 0 0 1 P.2 Intermediair
verbruik 44
Rekening voor
bestemming van
primaire inko-
mens
6 6 6 D.44 Inkomen uit
vermogen toege-
rekend aan
polishouders 5 0 0 1 0 6 0 6▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 402
Bestedingen Middelen
TotaalCorresponderende
registraties op deS.1
Totale
econom-
ieS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.14
Huishou-
densS.13
Over-
heidS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nTransacties en saldiS.11
Niet-
finan-
ciële
vennoot-schappe-
nS.12
Finan-
ciële
instel-lingenS.13
Over-
heidS.14
Huishou-
densS.15
IZW's
t.b.v.
huishou-
densS.1
Totale
econom-
ieCorresponderende
registraties op de
Totaal Goeder-
en- en
diensten-
rekeningReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landReke-
ning
voor
transac-
ties van
het
buiten-
landGoeder-
en- en
diensten-
rekening
Secundaire inko-
mensverdelings-rekening
45 2 43 0 31 4 0 8 D.71 Schadeverzeke-
ringspremies
(netto) 45 45 45
45 0 45 45 D.72 Schadeverzeke-
ringsuitkeringen 6 0 1 35 0 42 3 45
Rekening voor
besteding van het
beschikbaar
inkomen
2 2 2 P.3 Consumptieve
bestedingen 2 2
Financiële reke-
ning
2 0 2 0 2 0 0 0 F.62 Vooruitbetaalde
premies en voor-
zieningen voor
openstaande
aanspraken 2 2 2▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 403
▼B
BIJLAGE IV
CLASSIFICATIES EN REKENINGEN
CLASSIFICATIES
CLASSIFICATIE VAN INSTITUTIONELE SECTOREN (S)
S.1 Totale economie
S.11 Niet-financiële vennootschappenS.11001 Niet-financiële vennootschappen in handen van de overheid
S.11002 Niet-financiële vennootschappen in handen van de particuliere
sector
S.11003 Niet-financiële vennootschappen in handen van het buitenland
S.12 Financiële instellingen
S.121 Centrale bankS.122 Overige monetaire financiële instellingen
S.12201 In handen van de overheid
S.12202 In handen van de particuliere sectorS.12203 In handen van het buitenland
S.123 Overige financiële intermediairs m.u.v. verzekeringsinstel-
lingen en pensioenfondsen
S.12301 In handen van de overheid
S.12302 In handen van de particuliere sectorS.12303 In handen van het buitenland
S.124 Financiële hulpbedrijven
S.12401 In handen van de overheidS.12402 In handen van de particuliere sector
S.12403 In handen van het buitenland
S.125 Verzekeringsinstellingen en pensioenfondsenS.12501 In handen van de overheidS.12502 In handen van de particuliere sector
S.12503 In handen van het buitenland
S.13 OverheidS.1311 Centrale overheid
S.1312 Deelstaatoverheid
S.1313 Lagere overheidS.1314 Wettelijke-sociale-verzekeringsinstellingen
S.14 Huishoudens
S.141 + S.142 Huishoudens met inkomen uit zelfstandige bedrijfsuitoefeningS.143 Huishoudens met looninkomen
S.1441 Huishoudens met inkomen uit vermogen
S.1442 Huishoudens met pensioeninkomenS.1443 Huishoudens met overige inkomensoverdrachten
S.145 Overige
S.15 Instellingen zonder winstoogmerk t.b.v. huishoudensS.2 Buitenland
S.21 Europese Unie
S.211 Lid-Staten van de Europese Unie1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 404
▼B
S.212 Instellingen van de Europese Unie
S.22 Derde landen en internationale organisaties
CLASSIFICATIE VAN TRANSACTIES EN OVERIGE MUTATIES
IN ACTIVA
Transacties in produkten (goederen en diensten) (P)
P.1 Output
P.11 Marktoutput
P.119 Indirect gemeten diensten van financiële intermediairs (IGDFI)P.12 Output voor eigen finaal gebruik
P.13 Overige niet-marktoutput
P.131 Betalingen voor overige niet-marktoutput
P.132 Overige niet-marktoutput, overige
P.2 Intermediair verbruik
P.3 Consumptieve bestedingenP.31 Individuele consumptieve bestedingen
P.32 Collectieve consumptieve bestedingen
P.4 Werkelijke consumptieP.41 Werkelijke individuele consumptie
P.42 Werkelijke collectieve consumptie
P.5 Investeringen (bruto)P.51 Investeringen in vaste activa (bruto)
P.511 Saldo aan- en verkopen van materiële vaste activa
P.5111 Aankopen van nieuwe materiële vaste activaP.5112 Aankopen van gebruikte materiële vaste activa
P.5113 Verkopen van gebruikte materiële vaste activa
P.512 Saldo aan- en verkopen van immateriële vaste activaP.5121 Aankopen van nieuwe immateriële vaste activa
P.5122 Aankopen van gebruikte immateriële vaste activa
P.5123 Verkopen van gebruikte immateriële vaste activaP.513 Toevoegingen aan de waarde van niet-geproduceerde niet-
financiële activa
P.5131 Belangrijke verbeteringen aan niet-geproduceerde niet-finan-
ciële activa
P.5132 Overdrachtskosten op transacties in niet-geproduceerde niet-
financiële activa
P.52 Veranderingen in voorraden
P.53 Saldo aan- en verkopen van kostbaarhedenP.6 Uitvoer van goederen en diensten
P.61 Uitvoer van goederen
P.62 Uitvoer van dienstenP.7 Invoer van goederen en diensten
P.71 Invoer van goederen
P.72 Invoer van diensten1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 405
▼M2
▼B
▼B
Verdelingstransacties (D)
D.1 Beloning van werknemers
D.11 Lonen
D.12 Sociale premies t.l.v. werkgevers
D.121 Werkelijke sociale premies t.l.v. werkgeversD.122 Toegerekende sociale premies t.l.v. werkgevers
D.2 Belastingen op produktie en invoer
D.21 Produktgebonden belastingenD.211 Belasting over de toegevoegde waarde (BTW)
D.212 Belastingen op invoer (exclusief BTW)
D.2121 InvoerrechtenD.2122 Overige belastingen op invoer
D.214 Overige produktgebonden belastingen
D.29 Niet-produktgebonden belastingen op produktieD.3 Subsidies
D.31 Produktgebonden subsidies
D.311 Subsidies op invoerD.319 Overige produktgebonden subsidies
D.39 Niet-produktgebonden subsidies
D.4 Inkomen uit vermogenD.41 Rente
D.42 Winstuitkeringen
D.421 DividendenD.422 Inkomen onttrokken aan quasi-vennootschappen
D.43 Ingehouden winsten op directe buitenlandse investeringen
D.44 Inkomen uit vermogen toegerekend aan polishoudersD.45 Inkomen uit grond en minerale reserves
D.5 Belastingen op inkomen, vermogen enz.
D.51 Belastingen op inkomenD.59 Belastingen op vermogen, enz.D.6 Sociale premies en uitkeringen
D.61 Sociale premies
D.611 Werkelijke sociale premiesD.6111 Werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers
D.61111 Verplichte werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers
D.61112 Vrijwillige werkelijke sociale premies t.l.v. werkgeversD.6112 Sociale premies t.l.v. werknemers
D.61121 Verplichte sociale premies t.l.v. werknemers
D.61122 Vrijwillige sociale premies t.l.v. werknemersD.6113 Sociale premies t.l.v. zelfstandigen en niet-werkenden
D.61131 Verplichte sociale premies t.l.v. zelfstandigen en niet-
werkenden
D.61132 Vrijwillige sociale premies t.l.v. zelfstandigen en niet-
werkenden
D.612 Toegerekende sociale premies
D.62 Sociale uitkeringen (exclusief sociale overdrachten in natura)
D.621 Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in geld1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 406
▼B
D.622 Particuliere uitkeringen sociale verzekering met fondsvorming
D.623 Uitkeringen sociale verzekering rechtstreeks door werkgevers
D.624 Uitkeringen sociale voorziening in geld
D.63 Sociale overdrachten in natura
D.631 Sociale uitkeringen in naturaD.6311 Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in natura, vergoe-
dingen
D.6312 Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in natura, overige
D.63121 Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in natura, overige,
geleverd door marktproducenten
D.63122 Wettelijke uitkeringen sociale verzekering in natura, overige,
geleverd door niet-marktproducenten
D.6313 Uitkeringen sociale voorziening in naturaD.63131 Uitkeringen sociale verzekering in natura, geleverd door
marktproducenten
D.63132 Uitkeringen sociale verzekering in natura, geleverd door niet-
marktproducenten
D.632 Sociale overdrachten van individuele niet-marktgoederen en
-diensten
D.7 Overige inkomensoverdrachten
D.71 Schadeverzekeringspremies (netto)
D.72 Schadeverzekeringsuitkeringen
D.73 Inkomensoverdrachten binnen de overheid
D.74 Inkomensoverdrachten i.v.m. internationale samenwerking
D.75 Overige inkomensoverdrachten n.e.g.
D.8 Correctie voor mutaties in voorzieningen pensioenverzeke-
ring
D.9 KapitaaloverdrachtenD.91 Vermogensheffingen
D.92 Investeringsbijdragen
D.99 Overige kapitaaloverdrachten
D.995 Kapitaaloverdrachten van de overheid aan de desbetreffende
sectoren in verband met belastingen en sociale premies die zijn
geheven, maar waarschijnlijk niet zullen worden geïnd
D.99521 Productgebonden belastingen die zijn geheven, maar waar-
schijnlijk niet zullen worden geïnd
D.99529 Niet-productgebonden belastingen op producten die zijn
geheven, maart waarschijnlijk niet zullen worden geïnd
D.99551 Belastingen op inkomen die zijn geheven, maar waarschijnlijk
niet zullen worden geïnd
D.99559 Belastingen op vermogen enz., die zijn geheven, maar
waarschijnlijk niet zullen worden geïnd
D.9956111 Werkelijke sociale premies t.l.v. werkgevers die zijn geheven,
maar waarschijnlijk niet zullen worden geïnd
D.9956112 Sociale premies t.l.v. werknemers die zijn geheven, maar
waarschijnlijk niet zullen worden geïnd
D.9956113 Sociale premies t.l.v. zelfstandigen en niet-werkenden die zijn
geheven, maar waarschijnlijk niet zullen worden geïnd
D.99591 Vermogensheffingen die zijn geheven, maar waarschijnlijk niet
zullen worden geïnd1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 407
▼M2
▼B
▼M2
▼B
▼M4
▼B
Financiële transacties (F) (Mutaties in vorderingen en schulden)
F.1 Monetair goud en bijzondere trekkingsrechten (SDR's)
F.11 Monetair goudF.12 Bijzondere trekkingsrechten (SDR's)
F.2 Chartaal geld en deposito's
F.21 Chartaal geldF.22 Girale deposito's
F.29 Overige deposito's en spaartegoeden
F.3 Effecten m.u.v. aandelenF.33 Effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten)
F.331 Kortlopende effecten (exclusief financiële derivaten)
F.332 Langlopende effecten (exclusief financiële derivaten)F.34 Financiële derivaten
F.4 Leningen
a)
F.41 Kortlopende leningenF.42 Langlopende leningen
F.5 Aandelen en overige deelnemingen
a)
F.51 Aandelen en overige deelnemingen (exclusief participaties in
beleggingsinstellingen)
F.511 Beursgenoteerde aandelen (exclusief participaties in beleg-
gingsinstellingen)
F.512 Niet-beursgenoteerde aandelen (exclusief participaties in
beleggingsinstellingen)
F.513 Overige deelnemingen
F.52 Participaties in beleggingsinstellingenF.6 Verzekeringstechnische voorzieningen
F.61 Voorzieningen pensioen- en levensverzekering
F.611 Voorzieningen levensverzekeringF.612 Voorzieningen pensioenverzekering
F.62 Vooruitbetaalde premies en voorzieningen voor openstaande
aanspraken
F.7 Handelskredieten en transitorische posten
a)
F.71 Handelskredieten
F.79 Transitorische posten
a) Pro-memorie-post: F.m: Directe buitenlandse investeringen.
Overige transacties en overige mutaties in activa (K)
K.1 Verbruik van vaste activa
K.2 Saldo aan- en verkopen van niet-geproduceerde niet-
financiële activa
K.21 Saldo aan- en verkopen van grond en overige materiële niet-
geproduceerde activa
K.211 Aankopen van grond en overige materiële niet-geproduceerde
activa
K.212 Verkopen van grond en overige materiële niet-geproduceerde
activa
K.22 Saldo aan- en verkopen van immateriële niet-geproduceerde
activa
K.221 Aankopen van immateriële niet-geproduceerde activa1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 408
▼B
K.222 Verkopen van immateriële niet-geproduceerde activa
K.3 Economisch ontstaan van niet-geproduceerde activa
K.4 Economisch ontstaan van geproduceerde activa
K.5 Natuurlijke aanwas van niet in cultuur gebrachte biolo-
gische hulpbronnen
K.6 Economisch verlies van niet-geproduceerde activa
K.61 Uitputting van natuurlijke hulpbronnenK.62 Overig economisch verlies van niet-geproduceerde activa
K.7 Verlies door rampen
K.8 Niet-gecompenseerde confiscatiesK.9 Overige volumemutaties in niet-financiële activa, n.e.g.
K.10 Overige volumemutaties in vorderingen en schulden, n.e.g.
K.11 Nominale waarderingsverschillenK.11.1 Neutrale waarderingsverschillen
K.11.2 Reële waarderingsverschillen
K.12 Wijzigingen in classificaties en structuurK.12.1 Wijzigingen in sectorclassificatie en structuur
K.12.2 Wijzigingen in de classificatie van activa en passiva
K.12.21 Monetisatie/demonetisatie van goudK.12.22 Overige wijzigingen in de classificatie van activa en passiva
CLASSIFICATIE VAN SAL DI(a)(B)
B.1 Toegevoegde waarde/B.1* Binnenlands produkt
B.2 ExploitatieoverschotB.3 Gemengd inkomen
B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefening
B.5 Saldo primaire inkomens/B.5* Nationaal inkomenB.6 Beschikbaar inkomenB.7 Alternatief beschikbaar inkomen
B.8 Besparingen
B.9 Vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (−)B.10 Mutaties in het vermogenssaldo
B.10.1 Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. besparingen en kapi-
taaloverdrachten
c),d)
B.10.2 Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. overige volumemutaties
in activa
B.10.3 Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. nominale waarderings-
verschillen
B.10.31 Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. neutrale waarderings-
verschillen
B.10.32 Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. reële waarderings-
verschillen
B.11 Saldo goederen- en dienstentransacties van het buitenlandB.12 Saldo lopende transacties van het buitenland1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 409
(a)(b)Alle saldi kunnen bruto of netto (met of zonder verbruik van vaste activa) worden
gemeten. Aan de code voor een brutosaldo wordt de letter „g” toegevoegd en aan die voor
een nettosaldo de letter „n”.
▼B
B.90 Vermogenssaldo
BF.90 Saldo van vorderingen en schulden
c) „Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. besparingen en kapitaaloverdrachten” is in de
structuur van het systeem geen saldo. Het is het totaal van de rechterzijde van dekapitaalrekening. Aangezien het evenwel een belangrijke component van de mutaties in
het vermogenssaldo is, wordt het samen met de andere componenten gecodeerd.
d) „Mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. besparingen en kapitaaloverdrachten” heeft voor
het buitenland betrekking op de mutaties in het vermogenssaldo a.g.v. het saldo lopendetransacties van het buitenland en kapitaaloverdrachten.
CLASSIFICATIE VAN ACTIVA (A)
Niet-financiële activa (AN)
AN.1 Geproduceerde activa
AN.11 Vaste activa
AN.111 Materiële vaste activa
AN.1111 WoningenAN.1112 Overige bouwwerken
AN.11121 Bedrijfsgebouwen
AN.11122 Grond-, weg- en waterbouwkundige werkenAN.1113 Vervoermiddelen, machines en werktuigen
AN.11131 Vervoermiddelen
AN.11132 Machines en werktuigenAN.1114 In cultuur gebrachte activa
AN.11141 Vee
AN.11142 Aanplant van bomen met een regelmatige opbrengstAN.112 Immateriële vaste activa
AN.1121 Exploratie van minerale reserves
AN.1122 ComputerprogrammatuurAN.1123 Originelenop het gebied van woord, beeld en geluid
AN.1129 Overige immateriële vaste activa
AN.12 VoorradenAN.121 Grondstoffen en halffabrikaten
AN.122 Onderhanden werk
AN.1221 Onderhanden werk van in cultuur gebrachte activaAN.1222 Overig onderhanden werk
AN.123 Gereed produkt
AN.124 HandelsgoederenAN.13 Kostbaarheden
AN.131 Edele metalen en edelstenen
AN.132 Antiquiteiten en kunstobjectenAN.139 Overige kostbaarheden
AN.2 Niet-geproduceerde activa
AN.21 Materiële niet-geproduceerde activaAN.211 Grond
AN.2111 Bebouwde grond
AN.2112 LandbouwgrondAN.2113 Recreatief gebied (inclusief bijbehorend oppervlaktewater)
AN.2119 Overige grond (inclusief bijbehorend oppervlaktewater)1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 410
▼B
AN.212 Minerale reserves
AN.2121 Kolen-, aardolie- en aardgasreserves
AN.2122 Ertsen
AN.2123 Overige minerale reservesAN.213 Niet in cultuur gebrachte biologische hulpbronnen
AN.214 Waterreserves
AN.22 Immateriële niet-geproduceerde activaAN.221 Octrooien
AN.222 Lease- en andere overdraagbare contracten
AN.223 Aangekochte goodwillAN.229 Overige immateriële niet-geproduceerde activa
Financiële activa en passiva (vorderingen en schulden) (AF)
AF.1 Monetair goud en bijzondere trekkingsrechten (SDR's)
AF.11 Monetair goudAF.12 Bijzondere trekkingsrechten (SDR's)
AF.2 Chartaal geld en deposito's
AF.21 Chartaal geldAF.22 Girale deposito's
AF.29 Overige deposito's en spaartegoeden
AF.3 Effecten m.u.v. aandelenAF.33 Effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten)
AF.331 Kortlopende effecten (exclusief financiële derivaten)
AF.332 Langlopende effecten (exclusief financiële derivaten)AF.34 Financiële derivaten
AF.4 Leningen
e)
AF.41 Kortlopende leningenAF.42 Langlopende leningen
AF.5 Aandelen en overige deelnemingen
e)
AF.51 Aandelen en overige deelnemingen (exclusief participaties in
beleggingsinstellingen)
AF.511 Beursgenoteerde aandelen (exclusief participaties in beleg-
gingsinstellingen)
AF.512 Niet-beursgenoteerde aandelen (exclusief participaties in
beleggingsinstellingen)
AF.513 Overige deelnemingen
AF.52 Participaties in beleggingsinstellingen
AF.6 Verzekeringstechnische voorzieningenAF.61 Voorzieningen pensioen- en levensverzekering
AF.611 Voorzieningen levensverzekering
AF.612 Voorzieningen pensioenverzekeringAF.62 Vooruitbetaalde premies en voorzieningen voor openstaande
aanspraken
AF.7 Handelskredieten en transitorische posten
AF.71 Handelskredieten
AF.79 Transitorische posten
e) Pro-memorie-post AF.m: Directe buitenlandse investeringen.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 411
▼B
SAMENVOEGING EN CODERING VAN BEDRIJFSTAKKEN (A),
PRODUKTEN (P) EN INVESTERINGEN (IN VASTE ACTIVA) (Pi)
A60
Code OmschrijvingReferenties
NACE Rev. 1
01 Landbouw, jacht en diensten in verband met
deze activiteiten01
02 Bosbouw en diensten in verband met de
bosbouw02
05 Visserij en het kweken van vis en van schaal-
en schelpdieren; diensten in verband met de
visserij05
10 Winning van steenkool, bruinkool en turf 10
11 Winning van aardolie en aardgas; diensten in
verband met de aardolie- en aardgaswinning11
12 Winning van uranium- en thoriumerts 12
13 Winning van metaalertsen 13
14 Overige winning van delfstoffen 14
15 Vervaardiging van voedingsmiddelen en
dranken15
16 Vervaardiging van tabaksprodukten 16
17 Vervaardiging van textiel 17
18 Vervaardiging van kleding; bereiden en verven
van bont18
19 Looien en bewerken van leer; vervaardiging
van koffers, tassen, zadel- en tuigmakerswerk
en schoeisel19
20 Houtindustrie en vervaardiging van artikelen
van hout en van kurk, exclusief meubelen;
vervaardiging van artikelen van riet en van
vlechtwerk20
21 Vervaardiging van pulp, papier en papierwaren 21
22 Uitgeverijen, drukkerijen en reproduktie van
opgenomen media22
23 Vervaardiging van cokes, geraffineerde aard-
olieprodukten en splijt- en kweekstoffen23
24 Vervaardiging van chemische produkten 24
25 Vervaardiging van produkten van rubber of
kunststof25
26 Vervaardiging van overige niet-metaalhoudende
minerale produkten26
27 Vervaardiging van metalen in primaire vorm 27
28 Vervaardiging van produkten van metaal,
exclusief machines en apparaten28
29 Vervaardiging van machines, apparaten en
werktuigen, n.e.g.29
30 Vervaardiging van kantoormachines en compu-
ters30
31 Vervaardiging van elektrische machines en
apparaten, n.e.g.31
32 Vervaardiging van audio-, video- en telecom-
municatieapparatuur32
33 Vervaardiging van medische apparatuur en
instrumenten, van precisie- en optische instru-
menten en van uurwerken33
34 Vervaardiging van auto's, aanhangwagens en
opleggers341996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 412
▼B
Code OmschrijvingReferenties
NACE Rev. 1
35 Vervaardiging van overige transportmiddelen 35
36 Vervaardiging van meubelen; overige industrie 36
37 Recycling 37
40 Produktie en distributie van elektriciteit, gas,
stoom en warm water40
41 Winning, zuivering en distributie van water 41
45 Bouwnijverheid 4550 Verkoop, onderhoud en reparatie van auto's en
motorrijwielen; kleinhandel in motorbrand-
stoffen50
51 Groothandel en handelsbemiddeling, met
uitzondering van de handel in auto's en
motorrijwielen51
52 Kleinhandel, met uitzondering van de klein-
handel in auto's en motorrijwielen; reparatie van
consumentenartikelen52
55 Hotels en restaurants 55
60 Vervoer te land; vervoer via pijpleidingen 60
61 Vervoer over water 61
62 Luchtvaart 62
63 Vervoerondersteunende activiteiten; reisbureaus 63
64 Post en telecommunicatie 64
65 Financiële instellingen, exclusief het verzeke-
ringswezen en pensioenfondsen65
66 Verzekeringswezen en pensioenfondsen, exclu-
sief verplichte sociale verzekeringen66
67 Ondersteunende activiteiten in verband met
financiële instellingen67
70 Exploitatie van en handel in onroerend goed 70
71 Verhuur van machines en werktuigen zonder
bedieningspersoneel en van overige roerende
goederen71
72 Activiteiten in verband met computers 72
73 Speur- en ontwikkelingswerk 73
74 Overige zakelijke dienstverlening 74
75 Openbaar bestuur en defensie; verplichte
sociale verzekeringen75
80 Onderwijs 80
85 Gezondheidszorg en maatschappelijke dienst-
verlening85
90 Afvalwater- en afvalverzameling 90
91 Verenigingen, n.e.g. 9192 Cultuur, sport en recreatie 92
93 Overige diensten 93
95 Particuliere huishoudens met werknemers 95
99 Extraterritoriale organisaties en lichamen 99
A31
Code OmschrijvingReferenties
NACE Rev. 1
AA Landbouw, jacht en bosbouw A
BB Visserij B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 413
▼B
Code OmschrijvingReferenties
NACE Rev. 1
CA Winning van energiehoudende delfstoffen CA
CB Winning van niet-energiehoudende delfstoffen CB
DA Vervaardiging van voedings- en genotmiddelen DA
DB Vervaardiging van textiel en textielprodukten DB
DC Vervaardiging van leer en produkten van leer DC
DD Houtindustrie en vervaardiging van artikelen
van houtDD
DE Vervaardiging van pulp, papier en papierwaren;
uitgeverijen en drukkerijenDE
DF Vervaardiging van cokes, geraffineerde aard-
olieprodukten en splijt- en kweekstoffenDF
DG Vervaardiging van chemische produkten en van
synthetische of kunstmatige vezelsDG
DH Vervaardiging van produkten van rubber of
kunststofDH
DI Vervaardiging van overige niet-metaalhoudende
minerale produktenDI
DJ Vervaardiging van metalen in primaire vorm en
vervaardiging van produkten van metaalDJ
DK Vervaardiging van machines, apparaten en
werktuigen, n.e.g.DK
DL Vervaardiging van elektrische en optische
apparaten en instrumentenDL
DM Vervaardiging van transportmiddelen DM
DN Overige industrie DN
EE Produktie en distributie van elektriciteit, gas en
waterE
FF Bouwnijverheid F
GG Groothandel en kleinhandel; reparatie van
auto's, motorrijwielen en consumentenartikelenG
HH Hotels en restaurants H
II Vervoer, opslag en communicatie I
JJ Financiële instellingen J
KK Exploitatie van en handel in onroerend goed,
verhuur en zakelijke dienstverleningK
LL Openbaar bestuur en defensie; verplichte
sociale verzekeringenL
MM Onderwijs M
NN Gezondheidszorg en maatschappelijke dienst-
verleningN
OO Overige gemeenschapsvoorzieningen en
sociaal-culturele en persoonlijke dienstenO
PP Particuliere huishoudens met werknemers P
QQ Extraterritoriale organisaties en lichamen Q
A17
Code OmschrijvingReferenties
NACE Rev. 1
A Landbouw, jacht en bosbouw A
B Visserij B
C Winning van delfstoffen C
D Industrie D1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 414
▼B
Code OmschrijvingReferenties
NACE Rev. 1
E Produktie en distributie van elektriciteit, gas en
waterE
F Bouwnijverheid F
G Groothandel en kleinhandel; reparatie van
auto's, motorrijwielen en consumentenartikelenG
H Hotels en restaurants H
I Vervoer, opslag en communicatie I
J Financiële instellingen J
K Exploitatie van en handel in onroerend goed,
verhuur en zakelijke dienstverleningK
L Openbaar bestuur en defensie; verplichte
sociale verzekeringenL
M Onderwijs M
N Gezondheidszorg en maatschappelijke dienst-
verleningN
O Overige gemeenschapsvoorzieningen en
sociaal-culturele en persoonlijke dienstenO
P Particuliere huishoudens met werknemers P
Q Extraterritoriale organisaties en lichamen Q
P60
Code OmschrijvingReferenties
CPA
01 Produkten van de landbouw, jacht en diensten
in verband met deze activiteiten01
02 Produkten van de bosbouw en diensten in
verband met de bosbouw02
05 Vis en visprodukten, diensten in verband met de
visserij05
10 Steenkool en bruinkool; turf 10
11 Ruwe aardolie en aardgas; diensten in verband
met de aardolie- en aardgaswinning, exclusief
exploratie11
12 Uranium- en thoriumertsen 12
13 Metaalertsen 13
14 Andere delfstoffen 14
15 Voedingsmiddelen en dranken 15
16 Tabaksprodukten 16
17 Textiel 17
18 Kleding; bont 18
19 Leder en lederwaren 19
20 Hout en produkten van hout en kurk (exclusief
meubelen), artikelen van riet en van vlechtwerk20
21 Pulp, papier en papierwaren 21
22 Drukwerk en opgenomen media 22
23 Cokes, geraffineerde aardolieprodukten en
splijt- en kweekstoffen23
24 Chemische produkten en synthetische of kunst-
matige vezels24
25 Produkten van rubber of kunststof 25
26 Overige niet-metaalhoudende minerale
produkten261996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 415
▼B
Code OmschrijvingReferenties
CPA
27 Metalen in primaire vorm 27
28 Produkten van metaal, andere dan machines en
apparaten28
29 Machines, apparaten en werktuigen, n.e.g. 29
30 Kantoormachines en computers 3031 Elektrische machines en apparaten, n.e.g. 31
32 Radio-, televisie- en telecommunicatieappara-
tuur32
33 Medische apparatuur en instrumenten, precisie-
en optische instrumenten en uurwerken33
34 Motorvoertuigen, aanhangwagens en opleggers 34
35 Overige transportmiddelen 3536 Meubelen; overige goederen en produkten,
n.e.g.36
37 Gerecycleerde secundaire grondstoffen 37
40 Elektriciteit, gas, stoom en warm water 40
41 Gewonnen en gezuiverd water, distributie van
water41
45 Bouwnijverheid 45
50 Handel in en onderhoud en reparatie van
motorvoertuigen en motorrijwielen; detail-
handel in motorbrandstoffen50
51 Groothandel en handelsbemiddeling, met
uitzondering van de handel in motorvoertuigen
en motorrijwielen51
52 Detailhandel, met uitzondering van de detail-
handel in motorvoertuigen en motorrijwielen;
reparatie van persoonlijke en huishoudelijke
artikelen52
55 Hotels en restaurants 55
60 Vervoer te land en vervoer via pijpleidingen 6061 Vervoer over water 6162 Luchtvervoer 6263 Vervoerondersteunende activiteiten; reisbureaus 6364 Post en telecommunicatie 6465 Diensten van financiële instellingen, exclusief
het verzekeringswezen en pensioenfondsen65
66 Diensten van het verzekeringswezen en van
pensioenfondsen, exclusief die op het gebied
van verplichte sociale verzekeringen66
67 Ondersteunende diensten in verband met finan-
ciële instellingen67
70 Exploitatie van en handel in onroerend goed 70
71 Verhuur van machines, apparatuur en werk-
tuigen zonder bedieningspersoneel en van
persoonlijke en huishoudelijke artikelen71
72 Diensten in verband met computers 72
73 Speur- en ontwikkelingswerk 7374 Overige zakelijke diensten 7475 Openbaar bestuur en defensie; verplichte
sociale verzekeringen75
80 Onderwijs 80
85 Gezondheidszorg en maatschappelijke dienst-
verlening851996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 416
▼B
Code OmschrijvingReferenties
CPA
90 Afvalwater- en afvalverzameling en -verwer-
king90
91 Diensten van verenigingen, n.e.g. 91
92 Cultuur, sport en recreatie 92
93 Overige diensten 93
95 Diensten van werknemers in particuliere huis-
houdens95
99 Diensten van extraterritoriale organisaties en
instellingen99
P31
Code OmschrijvingReferenties
CPA
AA Produkten van de landbouw, jacht en bosbouw A
BB Visserij B
CA Steenkool en bruinkool; turf; ruwe aardolie en
aardgas; uranium en thoriumCA
CB Metaalertsen en andere delfstoffen CB
DA Voedings- en genotmiddelen DA
DB Textiel en textielprodukten DB
DC Leder en lederwaren DC
DD Hout en produkten van hout DD
DE Pulp, papier en papierwaren; drukwerk en
dergelijkeDE
DF Cokes, geraffineerde aardolieprodukten en
splijt- en kweekstoffenDF
DG Chemische produkten en synthetische of kunst-
matige vezelsDG
DH Produkten van rubber of kunststof DH
DI Overige niet-metaalhoudende minerale
produktenDI
DJ Metalen in primaire vorm en produkten van
metaalDJ
DK Machines, apparaten en werktuigen, n.e.g. DK
DL Elektrische en optische apparaten en instru-
mentenDL
DM Transportmiddelen DM
DN Overige goederen en produkten, n.e.g. DN
EE Elektriciteit, gas, stoom en warm water E
FF Bouwnijverheid F
GG Groothandel en detailhandel; reparatie van
motorvoertuigen, motorrijwielen en persoon-
lijke en huishoudelijke artikelenG
HH Hotels en restaurants H
II Vervoer, opslag en communicatie I
JJ Diensten van financiële instellingen J
KK Exploitatie van en handel in onroerend goed,
verhuur en zakelijke dienstverleningK
LL Openbaar bestuur en defensie; verplichte
sociale verzekeringenL
MM Onderwijs M1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 417
▼B
Code OmschrijvingReferenties
CPA
NN Gezondheidszorg en maatschappelijke dienst-
verleningN
OO Overige gemeenschapsvoorzieningen en sociale
en persoonlijke dienstenO
PP Diensten van werknemers in particuliere huis-
houdensP
QQ Diensten van extraterritoriale organisaties en
instellingenQ
P17
Code OmschrijvingReferenties
CPA
A Produkten van de landbouw, jacht en bosbouw A
B Visserij B
C Delfstoffen C
D Industriële produkten D
E Elektriciteit, gas, stoom en warm water E
F Bouwnijverheid F
G Groothandel en detailhandel; reparatie van
motorvoertuigenG
H Hotels en restaurants H
I Vervoer, opslag en communicatie I
J Diensten van financiële instellingen J
K Exploitatie van en handel in onroerend goed,
verhuur en zakelijke dienstverleningK
L Openbaar bestuur en defensie; verplichte
sociale verzekeringenL
M Onderwijs M
N Gezondheidszorg en maatschappelijke dienst-
verleningN
O Overige gemeenschapsvoorzieningen en
sociaal-culturele en persoonlijke dienstenO
P Diensten van werknemers in particuliere huis-
houdensP
Q Diensten van extraterritoriale organisaties en
instellingenQ
A6—A3
A6
Code OmschrijvingReferentie
NACE Rev. 1
1 Landbouw, jacht en bosbouw; visserij en
aquicultuurA+B
2 Industrie en energie C + D + E
3 Bouwnijverheid F
4 Handel, reparatie van auto's en consumenten-
artikelen, hotels en restaurants; vervoer en
communicatieG+H+I
5 Financiële instellingen, exploitatie van en
handel in onroerend goed, verhuur en zakelijke
dienstverleningJ+K
6 Overige dienstverlening L—P1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 418
▼B
A3
Code OmschrijvingReferentie
NACE Rev. 1
1 Landbouw, jacht en bosbouw; visserij en
aquicultuurA+B
2 Industrie, energie en bouwnijverheid C + D + E + F
3 Dienstverlening G—P
P6—P3
P6
Code OmschrijvingReferentie
CPA
1 Produkten van de landbouw, bosbouw, visserij
en aquicultuurA+B
2 Delfstoffen, industriële produkten, energie C + D + E
3 Bouwkundige en civieltechnische werken F
4 Handel, reparaties, diensten van hotels en
restaurants, vervoer en communicatieG+H+I
5 Diensten van financiële instellingen, exploitatie
van en handel in onroerend goed, verhuur en
zakelijke dienstverleningJ+K
6 Overige dienstverlening L—P
P3
Code OmschrijvingReferentie
CPA
1 Produkten van de landbouw, bosbouw, visserij
en aquicultuurA+B
2 Delfstoffen, industriële produkten, energie,
bouwkundige en civieltechnische werkenC+D+E+F
3 Dienstverlening G—P
Pi6—Pi3
Pi6
Code OmschrijvingReferentie
CPA
1 Produkten van de landbouw, bosbouw, visserij
en aquicultuur01 + 02 + 05
Uitrustingsstukken: —
2 Produkten van metaal en machines 28—33 + 36
3 Transportmiddelen 34 + 35
Bouwkundige en civieltechnische werken: 45
4 waarvan woningen —
5 waarvan andere bouwkundige en civieltechni-
sche werken—
6 Overige produkten Overige afde-
lingen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 419
▼B
Pi3
Code OmschrijvingReferentie
CPA
1 Produkten van metaal en machinetransportmid-
delen28 t/m 36
2 Bouwkundige en civieltechnische werken 45
3 Overige produkten Overige afde-
lingen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 420
▼M6
CLASSIFICATIE VAN INDIVIDUELE VERBRUIKSFUNCTIES
(COICOP)
1. Voedingsmiddelen en alcoholvrije dranken
1.1. Voedingsmiddelen
1.2. Alcoholvrije dranken
2. Alcoholhoudende dranken, tabak en verdovende middelen
2.1. Alcoholhoudende dranken
2.2. Tabak
2.3. Verdovende middelen
3. Kleding en schoeisel
3.1. Kleding
3.2. Schoeisel
4. Huisvesting, water, elektriciteit, gas en andere brandstoffen
4.1. Werkelijke woninghuur
4.2. Huurwaarde van de woning4.3. Onderhoud en reparatie van de woning4.4. Watervoorziening en diverse diensten in verband met de woning
4.5. Elektriciteit, gas en andere brandstoffen
5. Stoffering, huishoudelijke apparaten en dagelijks onderhoud van de
woning
5.1. Meubelen en stoffering, vloerbedekking
5.2. Huishoudtextiel5.3. Huishoudelijke apparaten
5.4. Vaat- en glaswerk en huishoudelijke artikelen
5.5. Gereedschappen en werktuigen voor huis en tuin5.6. Goederen en diensten voor het dagelijks onderhoud van de woning
6. Gezondheid
6.1. Medische producten, apparaten en toestellen
6.2. Extramurale gezondheidszorg6.3. Diensten van ziekenhuizen
7. Vervoer
7.1. Aankoop van voertuigen
7.2. Gebruik van privé-voertuigen
7.3. Vervoersdiensten
8. Communicatie
8.1. Posterijen
8.2. Telefoon- en faxtoestellen8.3. Telefoon- en faxdiensten
9. Recreatie en cultuur
9.1. Audio- en videoapparatuur, foto- en filmapparatuur en gegevensverwer-
kende apparatuur
9.2. Andere grote duurzame goederen voor recreatie en cultuur9.3. Andere artikelen en ander materieel voor recreatie, tuinen en huisdieren9.4. Diensten op het gebied van recreatie en cultuur9.5. Kranten, boeken en schrijfwaren9.6. Pakketreizen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 421
▼M6
10. Onderwijs
10.1. Kleuter- en primair onderwijs
10.2. Secundair onderwijs10.3. Postsecundair niet-tertiair onderwijs10.4. Tertiair onderwijs10.5. Onderwijs dat niet naar niveau kan worden ingedeeld
11. Restaurants en hotels
11.1. Catering
11.2. Accommodatie
12. Diverse goederen en diensten
12.1. Lichaamsverzorging
12.2. Prostitutie12.3. Artikelen voor persoonlijk gebruik, n.e.g.12.4. Sociale bescherming12.5. Verzekering12.6. Financiële diensten, n.e.g.12.7. Overige diensten, n.e.g.
13. Individuele consumptieve bestedingen van instellingen zonder winst-
oogmerk (IZW's) ten behoeve van huishoudens
13.1. Huisvesting
13.2. Gezondheid13.3. Recreatie en cultuur13.4. Onderwijs13.5. Sociale bescherming13.6. Overige diensten
14. Individuele consumptieve bestedingen van de overheid
14.1. Huisvesting
14.2. Gezondheid14.3. Recreatie en cultuur14.4. Onderwijs14.5. Sociale bescherming
CLASSIFICATIE VAN OVERHEIDSFUNCTIES (COFOG)
1. Algemeen overheidsbestuur
1.1. Wetgevende en uitvoerende organen, financiële en fiscale zaken, buiten-
landse zaken
1.2. Economische hulp aan het buitenland1.3. Algemene dienstverlening1.4. Zuiver wetenschappelijk onderzoek1.5. S & O op het gebied van algemeen overheidsbestuur1.6. Algemeen overheidsbestuur, n.e.g.1.7. Verrichtingen op het gebied van de overheidsschuld1.8. Overdrachten van algemene aard tussen verschillende bestuursniveaus
2. Defensie
2.1. Defensie
2.2. Bescherming van de burgerbevolking2.3. Militaire hulp aan het buitenland2.4. S & O op het gebied van defensie2.5. Defensie, n.e.g.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 422
▼M6
3. Openbare orde en veiligheid
3.1. Politiediensten
3.2. Brandweer
3.3. Rechtspraak
3.4. Gevangeniswezen3.5. S & O op het gebied van de openbare orde en veiligheid3.6. Openbare orde en veiligheid, n.e.g.
4. Economische zaken
4.1. Algemene economische, handels- en arbeidsmarktaangelegenheden
4.2. Landbouw, bosbouw, visserij en jacht
4.3. Brandstoffen en energie4.4. Mijnbouw, industrie en bouwnijverheid4.5. Vervoer4.6. Communicatie
4.7. Andere bedrijfstakken
4.8. S & O op het gebied van economische zaken4.9. Economische zaken, n.e.g.
5. Milieubescherming
5.1. Afvalbeheer
5.2. Afvalwaterbeheer
5.3. Bestrijding van milieuvervuiling
5.4. Bescherming van de biodiversiteit en het landschap5.5. S & O op het gebied van milieubescherming5.6. Milieubescherming, n.e.g.
6. Huisvesting en gemeenschappelijke voorzieningen
6.1. Huisvesting
6.2. Samenlevingsopbouwwerk6.3. Watervoorziening6.4. Straatverlichting6.5. S & O op het gebied van huisvesting en gemeenschappelijke
voorzieningen
6.6. Huisvesting en gemeenschappelijke voorzieningen, n.e.g.
7. Gezondheid
7.1. Medische producten, apparaten en toestellen
7.2. Extramurale gezondheidszorg
7.3. Diensten van ziekenhuizen7.4. Diensten in de openbare gezondheidszorg7.5. S & O op het gebied van de gezondheidszorg7.6. Gezondheidszorg, n.e.g.
8. Recreatie, cultuur en godsdienst
8.1. Diensten op het gebied van recreatie en sport
8.2. Diensten op het gebied van cultuur8.3. Diensten van omroepen en uitgeverijen8.4. Diensten van religieuze en andere gemeenschappen8.5. S & O op het gebied van recreatie, cultuur en godsdienst
8.6. Recreatie, cultuur en godsdienst, n.e.g.
9. Onderwijs
9.1. Kleuter- en primair onderwijs
9.2. Secundair onderwijs1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 423
▼M6
9.3. Postsecundair niet-tertiair onderwijs
9.4. Tertiair onderwijs9.5. Onderwijs dat niet naar niveau kan worden ingedeeld9.6. Onderwijsondersteunende diensten
9.7. S & O op het gebied van onderwijs
9.8. Onderwijs, n.e.g.
10. Sociale bescherming
10.1. Ziekte en arbeidsongeschiktheid
10.2. Ouderdom10.3. Nabestaanden10.4. Gezin en kinderen10.5. Werkloosheid10.6. Huisvesting10.7. Sociale uitsluiting, n.e.g.10.8. S & O op het gebied van sociale bescherming10.9. Sociale bescherming, n.e.g.
CLASSIFICATIE VAN DE FUNCTIES VAN INSTELLINGEN
ZONDER WINSTOOGMERK TEN BEHOEVE VAN HUISHOU-
DENS (COPNI)
1. Huisvesting
1.0. Huisvesting
2. Gezondheidszorg
2.1. Medische producten, apparaten en toestellen
2.2. Extramurale gezondheidszorg2.3. Diensten van ziekenhuizen2.4. Diensten in de openbare gezondheidszorg2.5. S & O op het gebied van de gezondheidszorg2.6. Overige diensten in de gezondheidszorg
3. Recreatie en cultuur
3.1. Diensten op het gebied van recreatie en sport
3.2. Diensten op het gebied van cultuur
4. Onderwijs
4.1. Kleuter- en lager onderwijs
4.2. Secundair onderwijs4.3. Postsecundair niet-tertiair onderwijs4.4. Tertiair onderwijs4.5. Onderwijs dat niet naar niveau kan worden ingedeeld4.6. S & O op het gebied van onderwijs4.7. Overige diensten op het gebied van het onderwijs
5. Sociale bescherming
5.1. Diensten op het gebied van sociale bescherming
5.2. S & O op het gebied van sociale bescherming
6. Godsdienst
6.0. Godsdienst
7. Politieke partijen, werknemers- en beroepsorganisaties
7.1. Diensten van politieke partijen
7.2. Diensten van werknemersorganisaties1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 424
▼M6
7.3. Diensten van beroepsorganisaties
8. Milieubescherming
8.1. Diensten op het gebied van milieubescherming
8.2. S & O op het gebied van milieubescherming
9. Diensten, n.e.g.
9.1. Diensten, n.e.g.
9.2. S & O op het gebied van diensten, n.e.g.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 425
▼B
REKENINGEN
Tabel A.IV.1 — Rekening 0: Goederen- en dienstenrekening
Middelen Bestedingen
P.1 Output 3 595 P.2 Intermediair verbruik 1 904
P.11 Marktoutput 3 048P.12 Output voor eigen finaal
gebruik 171P.3/P.4 Consumptieve bestedingen
Werkelijke consumptie1 371
P.31/
P.41Individuele consumptieve
bestedingen
Werkelijke individuele
consumptie1 215
P.13 Overige niet-marktoutput 376 P.32/
P.42Collectieve consumptieve
bestedingen
Werkelijke collectieve
consumptie156
D.21 Produktgebonden belastingen 141
D.31 Produktgebonden subsidies − 8 P.51 Investeringen in vaste activa
(bruto) 376
P.511 Saldo aan- en verkopen van
materiële vaste activa 303
P.7 Invoer van goederen en dien-
sten 497P.5111 Aankopen van nieuwe mate-
riële vaste activa 305
P.71 Invoer van goederen 392 P.5112 Aankopen van gebruikte
materiële vaste activa 11
P.72 Invoer van diensten 105 P.5113 Verkopen van gebruikte
materiële vaste activa − 13
P.512 Saldo aan- en verkopen van
immateriële vaste activa 51
P.5121 Aankopen van nieuwe imma-
teriële vaste activa 53
P.5122 Aankopen van gebruikte
immateriële vaste activa 6
P.5123 Verkopen van gebruikte
immateriële vaste activa − 8
P.513 Toevoegingen aan de waarde
van niet-geproduceerde niet-
financiële activa 22
P.5131 Belangrijke verbeteringen
aan niet-geproduceerde niet-
financiële activa 5
P.5132 Overdrachtskosten op trans-
acties in niet-geproduceerde
niet-financiële activa 17
P.52 Veranderingen in voorraden 281996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 426
▼B
Middelen Bestedingen
P.53 Saldo aan- en verkopen van
kostbaarheden 10
P.6 Uitvoer van goederen en
diensten 536
P.61 Uitvoer van goederen 462
P.62 Uitvoer van diensten 74
Tabel A.IV.2 — Complete rekeningenreeks voor de totale economie
I:Produktierekening
Bestedingen Middelen
P.2 Intermediair verbruik 1 904 P.1 Output 3 595
P.11 Marktoutput 3 048P.12 Output voor eigen finaal
gebruik 171
P.13 Overige niet-marktoutput 376D.21-
D.31Saldo produktgebonden
belastingen en subsidies133
B.1* g Bruto binnenlands produkt 1 824
K.1 Verbruik van vaste activa 222
B.1* n Netto binnenlands produkt 1 602
II:Inkomensverdelings- en —bestedingsrekeningen
II.1: Primaire inkomensverdelingsrekening
II.1.1: Inkomensvormingsrekening
Bestedingen Middelen
D.1 Beloning van werknemers 762 B.1* Binnenlands produkt 1 602
D.11 Lonen 569
D.12 Sociale premies t.l.v. werk-
gevers 193
D.121 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 174
D.122 Toegerekende sociale
premies t.l.v. werkgevers 19
D.2 Belastingen op produktie en
invoer 235
D.21 Produktgebonden belastingen 1411996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 427
▼B
Bestedingen Middelen
D.211 Belastingen over de toege-
voegde waarde (BTW) 121
D.212 Belastingen op invoer (exclu-
sief BTW) 17
D.2121 Invoerrechten 17
D.2122 Overige belastingen op
invoer 0
D.214 Overige produktgebonden
belastingen 3
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 94
D.3 Subsidies − 44
D.31 Produktgebonden subsidies − 8
D.311 Subsidies op invoer 0
D.319 Overige produktgebonden
subsidies − 8
D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies − 36
B.2 Exploitatieoverschot 217
B.3 Gemengd inkomen 432
II.1.2: Rekening voor bestemming van primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 380 B.2 Exploitatieoverschot 217
D.41 Rente 206 B.3 Gemengd inkomen 432
D.42 Winstuitkeringen 84D.421 Dividenden 60 D.1 Beloning van werknemers 766D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 24D.11 Lonen 573
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0D.12 Sociale premies t.l.v. werk-
gevers 193
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 25D.121 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 174
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 65D.122 Toegerekende sociale
premies t.l.v. werkgevers 19
D.2 Belastingen op produktie en
invoer 2351996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 428
▼B
Bestedingen Middelen
D.21 Produktgebonden belastingen 141
D.211 Belasting over de toege-
voegde waarde (BTW) 121
D.212 Belastingen op invoer (exclu-
sief BTW) 17
D.2121 Invoerrechten 17
D.2122 Overige belastingen op
invoer 0
D.214 Overige produktgebonden
belastingen 3
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 94
D.3 Subsidies − 44
D.31 Produktgebonden subsidies − 8
D.311 Subsidies op invoer 0D.319 Overige produktgebonden
subsidies − 8
D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies − 36
D.4 Inkomen uit vermogen 407
D.41 Rente 200P.119 Correctie voor IGDFI 0D.42 Winstuitkeringen 103
D.421 Dividenden 46
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 57
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 14
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 25
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 65
B.5* Nationaal inkomen 1 633
II.1.2.1: Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 217 B.2 Exploitatieoverschot 2171996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 429
▼B
Bestedingen Middelen
D.41 Rente 147 B.3 Gemengd inkomen 432
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 25
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 45D.4 Inkomen uit vermogen 247
D.41 Rente 150
P.119 Correctie voor IGDFI 0D.42 Winstuitkeringen 37D.421 Dividenden 37
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 11
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 5
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 44
B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning 679
II.1.2.2: Rekening voor bestemming van overige primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 163 B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning 679
D.41 Rente 59D.42 Winstuitkeringen 84 D.1 Beloning van werknemers 766
D.421 Dividenden 60 D.11 Lonen 573
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 24D.12 Sociale premies t.l.v. werk-
gevers 193
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0D.121 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 174
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 20D.122 Toegerekende sociale
premies t.l.v. werkgevers 19
D.2 Belastingen op produktie en
invoer 235
D.21 Produktgebonden belastingen 141
D.211 Belasting over de toege-
voegde waarde (BTW) 121
D.212 Belastingen op invoer (exclu-
sief BTW) 171996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 430
▼B
Bestedingen Middelen
D.2121 Invoerrechten 17
D.2122 Overige belastingen op
invoer 0
D.214 Overige produktgebonden
belastingen 3
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 94
D.3 Subsidies − 44
D.31 Produktgebonden subsidies − 8D.311 Subsidies op invoer 0D.319 Overige produktgebonden
subsidies − 8
D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies − 36
D.4 Inkomen uit vermogen 160
D.41 Rente 50D.42 Winstuitkeringen 66
D.421 Dividenden 9
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 57
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 3
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 20
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 21
B.5* Nationaal inkomen 1 633
II.2: Secundaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
D.5 Belastingen op inkomen,
vermogen, enz. 212B.5* Nationaal inkomen 1 633
D.51 Belastingen op inkomen 203
D.59 Belastingen op vermogen,
enz. 9D.5 Belastingen op inkomen,
vermogen, enz. 213
D.51 Belastingen op inkomen 204
D.61 Sociale premies 322 D.59 Belastingen op vermogen,
enz. 91996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 431
▼B
Bestedingen Middelen
D.611 Werkelijke sociale premies 303 D.61 Sociale premies 322
D.6111 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 174D.611 Werkelijke sociale premies 303
D.61111 Verplichte werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 160D.6111 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 174
D.61112 Vrijwillige werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 14D.61111 Verplichte werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 160
D.6112 Sociale premies t.l.v. werk-
nemers 97D.61112 Vrijwillige werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 14
D.61121 Verplichte sociale premies
t.l.v. werknemers 85D.6112 Sociale premies t.l.v. werk-
nemers 97
D.61122 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. werknemers 12D.61121 Verplichte sociale premies
t.l.v. werknemers 85
D.6113 Sociale premies t.l.v. zelf-
standigen en niet-werkenden 32D.61122 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. werknemers 12
D.61131 Verplichte sociale premies
t.l.v. zelfstandigen en niet-
werkenden 22D.6113 Sociale premies t.l.v. zelf-
standigen en niet-werkenden 32
D.61132 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. zelfstandigen en niet-
werkenden 10D.61131 Verplichte sociale premies
t.l.v. zelfstandigen en niet-
werkenden 22
D.612 Toegerekende sociale
premies 19D.61132 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. zelfstandigen en niet-
werkenden 10
D.612 Toegerekende sociale
premies 19
D.62 Sociale uitkeringen (exclusief
sociale overdrachten in
natura) 332
D.621 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in geld 232D.62 Sociale uitkeringen (exclusief
sociale overdrachten in
natura) 332
D.622 Particuliere uitkeringen
sociale verzekering met
fondsvorming 29D.621 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in geld 232
D.623 Uitkeringen sociale verzeke-
ring rechtstreeks doorwerkgevers 19D.622 Particuliere uitkeringen
sociale verzekering metfondsvorming 29
D.624 Uitkeringen sociale voorzie-
ning in geld 52D.623 Uitkeringen sociale verzeke-
ring rechtstreeks door
werkgevers 19
D.624 Uitkeringen sociale voorzie-
ning in geld 52
D.7 Overige inkomensover-
drachten 269
D.71 Schadeverzekeringspremies
(netto) 43D.7 Overige inkomensover-
drachten 239
D.72 Schadeverzekeringsuitke-
ringen 45D.71 Schadeverzekeringspremies
(netto) 451996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 432
▼B
Bestedingen Middelen
D.73 Inkomensoverdrachten
binnen de overheid 96D.72 Schadeverzekeringsuitke-
ringen 42
D.74 Inkomensoverdrachten i.v.m.
internationale samenwerking 31D.73 Inkomensoverdrachten
binnen de overheid 96
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 54D.74 Inkomensoverdrachten i.v.m.
internationale samenwerking 1
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 55
B.6 Beschikbaar inkomen 1 604
II.3: Tertiaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
D.63 Sociale overdrachten in
natura 219B.6 Beschikbaar inkomen 1 604
D.631 Sociale uitkeringen in natura 162
D.6311 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in natura,
vergoedingen 78D.63 Sociale overdrachten in
natura 219
D.6312 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in natura,
overige 65D.631 Sociale uitkeringen in natura 162
D.6313 Uitkeringen sociale voorzie-
ning in natura 19D.6311 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in natura,
vergoedingen 78
D.632 Sociale overdrachten van
individuele niet-marktgoe-
deren en -diensten 57D.6312 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in natura,
overige 65
D.6313 Uitkeringen sociale voorzie-
ning in natura 19
D.632 Sociale overdrachten van
individuele niet-marktgoe-
deren en -diensten 57
B.7 Alternatief beschikbaar
inkomen 1 604
II.4: Inkomensbestedingsrekening
II.4.1: Rekening voor besteding van het beschikbaar inkomen
Bestedingen Middelen
P.3 Consumptieve bestedingen 1 371 B.6 Beschikbaar inkomen 1 604
P.31 Individuele consumptieve
bestedingen 1 215
P.32 Collectieve consumptieve
bestedingen 156D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 111996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 433
▼B
Bestedingen Middelen
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 11
B.8 Besparingen 233
II.4.2: Rekening voor besteding van het alternatief beschikbaar
inkomen
Bestedingen Middelen
P.4 Werkelijke consumptie 1 371 B.7 Alternatief beschikbaar
inkomen 1 604
P.41 Werkelijke individuele
consumptie 1 215
P.42 Werkelijke collectieve
consumptie 156D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 11
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 11
B.8 Besparingen 233
III: Accumulatierekeningen
III.1: Kapitaalrekening
III.1.1: Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v.
besparingen en kapitaaloverdrachten
Mutaties in activa Mutaties in passiva
B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten 230B.8n Besparingen (netto) 233
D.9 Kapitaaloverdrachten,
ontvangen 62
D.91 Vermogensheffingen 2
D.92 Investeringsbijdragen 23
D.99 Overige kapitaaloverdrachten 37
D.9 Kapitaaloverdrachten,
betaald (−) − 65
D.91 Vermogensheffingen (−) − 2D.92 Investeringsbijdragen (−) − 271996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 434
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
D.99 Overige kapitaaloverdrachten
(−) − 36
III.1.2: Kapitaalvormingsrekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
P.51 Investeringen in vaste activa
(bruto) 376B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten 230
P.511 Saldo aan- en verkopen van
materiële vaste activa 303
P.5111 Aankopen van nieuwe mate-
riële vaste activa 305
P.5112 Aankopen van gebruikte
materiële vaste activa 11
P.5113 Verkopen van gebruikte
materiële vaste activa − 13
P.512 Saldo aan- en verkopen van
immateriële vaste activa 51
P.5121 Aankopen van nieuwe imma-
teriële vaste activa 53
P.5122 Aankopen van gebruikte
immateriële vaste activa 6
P.5123 Verkopen van gebruikte
immateriële vaste activa − 8
P.513 Toevoegingen aan de waarde
van niet-geproduceerde niet-
financiële activa 22
P.5131 Belangrijke verbeteringen
aan niet-geproduceerde niet-
financiële activa 5
P.5132 Overdrachtskosten op trans-
acties in niet-geproduceerde
niet-financiële activa 17
K.1 Verbruik van vaste activa − 222
P.52 Veranderingen in voorraden 28P.53 Saldo aan- en verkopen van
kostbaarheden 10
K.2 Saldo aan- en verkopen van
niet-geproduceerde niet-
financiële activa 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 435
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.21 Saldo aan- en verkopen van
grond en overige materiële
niet-geproduceerde activa 0
K.22 Saldo aan- en verkopen van
immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) 38
III.2: Financiële rekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
F Verandering van vorderingen
(netto) 641F Verandering van schulden
(netto) 603
F.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) − 1
F.2 Chartaal geld en deposito's 119 F.2 Chartaal geld en deposito's 132
F.21 Chartaal geld 34 F.21 Chartaal geld 35F.22 Girale deposito's 62 F.22 Girale deposito's 65
F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 23F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 32
F.3 Effecten m.u.v. aandelen 138 F.3 Effecten m.u.v. aandelen 123
F.4 Leningen 244 F.4 Leningen 217
F.41 Kortlopende leningen 83 F.41 Kortlopende leningen 76F.42 Langlopende leningen 161 F.42 Langlopende leningen 141
F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 44F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 43
F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 36F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 36
F.61 Voorzieningen pensioen- en
levensverzekering 33F.61 Voorzieningen pensioen- en
levensverzekering 33
F.611 Voorzieningen levensverze-
kering 22F.611 Voorzieningen levensverze-
kering 22
F.612 Voorzieningen pensioenver-
zekering 11F.612 Voorzieningen pensioenver-
zekering 111996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 436
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
F.62 Vooruitbetaalde premies en
voorzieningen voor open-
staande aanspraken 3F.62 Vooruitbetaalde premies en
voorzieningen voor open-
staande aanspraken 3
F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 61F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 52
F.71 Handelskredieten 18 F.71 Handelskredieten 18F.79 Transitorische posten 43 F.79 Transitorische posten 34
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) 38
III.3: Rekening voor overige mutaties in activa
III.3.1: Rekening voor volumemutaties in activa
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN Niet-financiële activa 10 AF Schulden − 2
AN.1 Geproduceerde activa − 7 K.7 Verlies door rampen 0K.4 Economisch ontstaan van
geproduceerde activa 3K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.7 Verlies door rampen − 9 K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. − 2
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 1K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur − 2K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva − 2
K.12.21 Monetisatie/demonetisatie
van goud − 2waarvan:
AF.2Chartaal geld en deposito's 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
waarvan:
AN.11 Vaste activa − 4AF.4 Leningen − 4
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.12 Voorraden − 1 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 21996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 437
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN.13 Kostbaarheden − 2 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 17
K.3 Economisch ontstaan van
niet-geproduceerde activa 24
K.5 Natuurlijke aanwas van niet
in cultuur gebrachte biologi-
sche hulpbronnen 4
K.6 Economisch verlies van niet-
geproduceerde activa − 9
K.61 Uitputting van natuurlijke
hulpbronnen − 8
K.62 Overig economisch verlies
van niet-geproduceerde
activa − 1
K.7 Verlies door rampen − 2K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AN.21Materiële niet-geproduceerde
activa 17
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 5
K.7 Verlies door rampen 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,n.e.g. 3
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 2
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 438
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 2
K.12.21 Monetisatie/demonetisatie
van goud 2
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AF.1Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 7
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AF.4 Leningen − 4AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 2
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.2 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. overige
volumemutaties in activa 17
III.3.2: Rekening voor nominale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11 Nominale waarderingsver-
schillenK.11 Nominale waarderingsver-
schillen
AN Niet-financiële activa 280 AF Schulden 76
AN.1 Geproduceerde activa 126 AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AN.11 Vaste activa 111 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 42
AN.12 Voorraden 7 AF.4 Leningen 0AN.13 Kostbaarheden 8 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 34
AN.2 Niet-geproduceerde activa 154 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 152AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 2
AF Vorderingen 84
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 121996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 439
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 40AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 31
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.3 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. nominale
waarderingsverschillen 288
III.3.2.1: Rekening voor neutrale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillenK.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillen
AN Niet-financiële activa 198 AF Schulden 126
AN.1 Geproduceerde activa 121 AF.2 Chartaal geld en deposito's 29AN.11 Vaste activa 111 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 26AN.12 Voorraden 5 AF.4 Leningen 29
AN.13 Kostbaarheden 5 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 28
AN.2 Niet-geproduceerde activa 78 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 7
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 76AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 6
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 1
AF Vorderingen 136
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 15
AF.2 Chartaal geld en deposito's 30
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 25AF.4 Leningen 28AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 26
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 71996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 440
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 5
B.10.31 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. neutrale
waarderingsverschillen 208
III.3.2.2: Rekening voor reële waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.2 Reële waarderingsverschillen K.11.2 Reële waarderingsverschillen
AN Niet-financiële activa 81 AF Schulden − 50
AN.1 Geproduceerde activa 5 AF.2 Chartaal geld en deposito's − 29
AN.11 Vaste activa 0 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 16
AN.12 Voorraden 3 AF.4 Leningen − 29AN.13 Kostbaarheden 2 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 6
AN.2 Niet-geproduceerde activa 77 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen − 7
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 76AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten − 6
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 1
AF Schulden − 52
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) − 3
AF.2 Chartaal geld en deposito's − 30
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 15
AF.4 Leningen − 28AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 5
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen − 7
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten − 5
B.10.32 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. reële
waarderingsverschillen 801996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 441
▼B
IV: Balansen
IV.1: Beginbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 9 922 AF Schulden 6 298
AN.1 Geproduceerde activa 6 047 AF.2 Chartaal geld en deposito's 1 471
AN.11 Vaste activa 5 544 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1 311
AN.12 Voorraden 231 AF.4 Leningen 1 437AN.13 Kostbaarheden 272 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 1 406
AN.2 Niet-geproduceerde activa 3 875 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 371
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 3 809AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 302
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 66
AF Vorderingen 6 792
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 770
AF.2 Chartaal geld en deposito's 1 482
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1 263
AF.4 Leningen 1 384AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 1 296
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 370
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 227
B.90 Vermogenssaldo 10 416
IV.2: Balansmutaties
Activa Passiva
Totale mutatie in activa Totale mutatie in passiva
AN Niet-financiële activa 482 AF Schulden 677
AN.1 Geproduceerde activa 289 AF.2 Chartaal geld en deposito's 132AN.11 Vaste activa 239 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 165AN.12 Voorraden 34 AF.4 Leningen 213AN.13 Kostbaarheden 16 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 771996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 442
▼B
Activa Passiva
AN.2 Niet-geproduceerde activa 193 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 38
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 191AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 52
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 2
AF Vorderingen 730
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 18
AF.2 Chartaal geld en deposito's 119
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 178
AF.4 Leningen 240AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 75
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 38
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 61
B.10 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v.: 535
B.10.1 besparingen en kapitaalover-
drachten 230
B.10.2 overige volumemutaties in
activa 17
B.10.3 nominale waarderingsver-
schillen 288
B.10.31 neutrale waarderingsver-
schillen 208
B.10.32 reële waarderingsverschillen 80
IV.3: Eindbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 10 404 AF Schulden 6 975
AN.1 Geproduceerde activa 6 336 AF.2 Chartaal geld en deposito's 1 603AN.11 Vaste activa 5 783 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1 476
AN.12 Voorraden 265 AF.4 Leningen 1 650
AN.13 Kostbaarheden 288 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 1 483
AN.2 Niet-geproduceerde activa 4 068 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 4091996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 443
▼B
Activa Passiva
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 4 000AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 354
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 68
AF Vorderingen 7 522
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 788
AF.2 Chartaal geld en deposito's 1 601
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1 441AF.4 Leningen 1 624AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 1 371
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 408
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 288
B.90 Vermogenssaldo 10 951
Tabel A.IV.3 — Complete rekeningenreeks voor niet-financiële vennootschappen
I:Produktierekening
Bestedingen Middelen
P.2 Intermediair verbruik 881 P.1 Output 1 753
P.11 Marktoutput 1 722P.12 Output voor eigen finaal
gebruik 31
B.1g Toegevoegde waarde (bruto) 872
K.1 Verbruik van vaste activa 137B.1n Toegevoegde waarde (netto) 735
II:Inkomensverdelings- en -bestedingsrekeningen
II.1: Primaire inkomensverdelingsrekening
II.1.1: Inkomensvormingsrekening
Bestedingen Middelen
D.1 Beloning van werknemers 545 B.1n Toegevoegde waarde (netto) 735
D.11 Lonen 421
D.12 Sociale premies t.l.v. werk-
gevers 1241996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 444
▼B
Bestedingen Middelen
D.121 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 112
D.122 Toegerekende sociale
premies t.l.v. werkgevers 12
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 86
D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies − 35
B.2 Exploitatieoverschot 139
II.1.2: Rekening voor bestemming van primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 145 B.2 Exploitatieoverschot 139
D.41 Rente 66
D.42 Winstuitkeringen 48 D.4 Inkomen uit vermogen 78D.421 Dividenden 24 D.41 Rente 25D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 24D.42 Winstuitkeringen 3
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0D.421 Dividenden 3
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 31D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 4
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 5
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 41
B.5 Saldo primaire inkomens 72
II.1.2.1: Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 97 B.2 Exploitatieoverschot 139
D.41 Rente 66D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 31D.4 Inkomen uit vermogen 78
D.41 Rente 251996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 445
▼B
Bestedingen Middelen
D.42 Winstuitkeringen 3
D.421 Dividenden 3D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 4
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 5
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 41
B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning 120
II.1.2.2: Rekening voor bestemming van overige primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 48 B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning120
D.42 Winstuitkeringen 48
D.421 Dividenden 24
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 24
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0
B.5 Saldo primaire inkomens 72
II.2: Secundaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
D.5 Belastingen op inkomen,
vermogen, enz.24 B.5 Saldo primaire inkomens 72
D.51 Belastingen op inkomen 20
D.59 Belastingen op vermogen,
enz. 4D.61 Sociale premies 14
D.611 Werkelijke sociale premies 2
D.62 Sociale uitkeringen (exclu-
sief sociale overdrachten in
natura) 13D.6111 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 1
D.622 Particuliere uitkeringen
sociale verzekering met
fondsvorming 1D.61111 Verplichte werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 1
D.623 Uitkeringen sociale verzeke-
ring rechtstreeks door
werkgevers 12D.61112 Vrijwillige werkelijke
sociale premies t.l.v. werk-
gevers 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 446
▼B
Bestedingen Middelen
D.6112 Sociale premies t.l.v. werk-
nemers 1
D.7 Overige inkomensover-
drachten 11D.61121 Verplichte sociale premies
t.l.v. werknemers 1
D.71 Schadeverzekeringspremies
(netto) 8D.61122 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. werknemers 0
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 3D.612 Toegerekende sociale
premies 12
D.7 Overige inkomensover-
drachten 10
D.72 Schadeverzekeringsuitke-
ringen 6
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 4
B.6 Beschikbaar inkomen 48
II.4: Inkomensbestedingsrekening
II.4.1: Rekening voor besteding van het beschikbaar inkomen
Bestedingen Middelen
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 0B.6 Beschikbaar inkomen 48
B.8 Besparingen 48
III: Accumulatierekeningen
III.1: Kapitaalrekening
III.1.1: Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v.
besparingen en kapitaaloverdrachten
Mutaties in activa Mutaties in passiva
B.10 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten 65B.8n Besparingen (netto) 48
D.9 Kapitaaloverdrachten,
ontvangen 33
D.92 Investeringsbijdragen 23
D.99 Overige kapitaaloverdrachten 10
D.9 Kapitaaloverdrachten,
betaald (−) − 161996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 447
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
D.91 Vermogensheffingen (−) 0
D.99 Overige kapitaaloverdrachten
(−) − 16
III.1.2: Kapitaalvormingsrekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
P.51 Investeringen in vaste activa
(bruto)250 B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten65
P.511 Saldo aan- en verkopen van
materiële vaste activa 209
P.5111 Aankopen van nieuwe mate-
riële vaste activa 211
P.5112 Aankopen van gebruikte
materiële vaste activa 4
P.5113 Verkopen van gebruikte
materiële vaste activa − 6
P.512 Saldo aan- en verkopen van
immateriële vaste activa 21
P.5121 Aankopen van nieuwe imma-
teriële vaste activa 21
P.5122 Aankopen van gebruikte
immateriële vaste activa 1
P.5123 Verkopen van gebruikte
immateriële vaste activa − 1
P.513 Toevoegingen aan de waarde
van niet-geproduceerde niet-
financiële activa 20
P.5131 Belangrijke verbeteringen
aan niet-geproduceerde niet-
financiële activa 3
P.5132 Overdrachtskosten op trans-
acties in niet-geproduceerde
niet-financiële activa 17
K.1 Verbruik van vaste activa − 137
P.52 Veranderingen in voorraden 26P.53 Saldo aan- en verkopen van
kostbaarheden 2
K.2 Saldo aan- en verkopen van
niet-geproduceerde niet-
financiële activa − 71996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 448
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.21 Saldo aan- en verkopen van
grond en overige materiële
niet-geproduceerde activa − 6
K.22 Saldo aan- en verkopen van
immateriële niet-geprodu-
ceerde activa − 1
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) −6 9
III.2: Financiële rekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
F Verandering van vorderingen
(netto)71 F Verandering van schulden
(netto)140
F.2 Chartaal geld en deposito's 17 F.2 Chartaal geld en deposito's 0
F.21 Chartaal geld 5 F.22 Girale deposito's 0F.22 Girale deposito's 10 F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 0
F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 2
F.3 Effecten m.u.v. aandelen 6
F.3 Effecten m.u.v. aandelen 18
F.4 Leningen 71
F.4 Leningen 27 F.41 Kortlopende leningen 16F.41 Kortlopende leningen 16 F.42 Langlopende leningen 55
F.42 Langlopende leningen 11
F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 26
F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 2
F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
F.6. Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0F.61 Voorzieningen pensioen- en
levensverzekering 0
F.62 Vooruitbetaalde premies en
voorzieningen voor open-
staande aanspraken 0F.612 Voorzieningen pensioenver-
zekering 0
F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 7F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 37
F.71 Handelskredieten 6 F.71 Handelskredieten 81996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 449
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
F.79 Transitorische posten 1 F.79 Transitorische posten 29
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) −6 9
III.3: Rekening voor overige mutaties in activa
III.3.1: Rekening voor overige volumemutaties in activa
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN Niet-financiële activa 12 AF Schulden − 3
AN.1 Geproduceerde activa − 2 K.7 Verlies door rampen 0
K.4 Economisch ontstaan van
geproduceerde activa 0K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.7 Verlies door rampen − 5 K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. − 4
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties − 1K.12 Wijzigingen in classificatie
en structuur 1
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 1K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 1
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 3K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 3K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0waarvan:
AF.2Chartaal geld en deposito's 0
waarvan:
AN.11 Vaste activa − 1AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AF.4 Leningen − 3
AN.12 Voorraden − 1 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.13 Kostbaarheden 0 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 14 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
K.3 Economisch ontstaan van
niet-geproduceerde activa 24
K.5 Natuurlijke aanwas van niet
in cultuur gebrachte biologi-
sche hulpbronnen 0
K.6 Economisch verlies van niet-
geproduceerde activa − 71996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 450
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.61 Uitputting van natuurlijke
hulpbronnen − 6
K.62 Overig economisch verlies
van niet-geproduceerde
activa − 1
K.7 Verlies door rampen 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties − 4
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 1
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 1
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AN.21Materiële niet-geproduceerde
activa 14
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 2
K.7 Verlies door rampen 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 2
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 2
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AF.2Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AF.4 Leningen 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 451
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 2
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.2 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. overige
volumemutaties in activa 17
III.3.2: Rekening voor nominale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11 Nominale waarderingsver-
schillenK.11 Nominale waarderingsver-
schillen
AN Niet-financiële activa 144 AF Schulden 18
AN.1 Geproduceerde activa 63 AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AN.11 Vaste activa 58 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1
AN.12 Voorraden 4 AF.4 Leningen 0
AN.13 Kostbaarheden 1 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 16
AN.2 Niet-geproduceerde activa 81 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 80AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 1
AF Vorderingen 8
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 3
AF.4 Leningen 0AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 5
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.3 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. nominale
waarderingsverschillen 1341996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 452
▼B
III.3.2.1: Rekening voor neutrale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillenK.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillen
AN Niet-financiële activa 101 AF Schulden 36
AN.1 Geproduceerde activa 60 AF.2 Chartaal geld en deposito's 1AN.11 Vaste activa 58 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1AN.12 Voorraden 2 AF.4 Leningen 18AN.13 Kostbaarheden 1 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 14
AN.2 Niet-geproduceerde activa 41 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 40AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 3
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 1
AF Vorderingen 18
AF.2 Chartaal geld en deposito's 8AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 2AF.4 Leningen 1
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 4
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 1
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 3
B.10.31 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. neutrale
waarderingsverschillen 82
III.3.2.2: Rekening voor reële waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.2 Reële waarderingsverschillen K.11.2 Reële waarderingsverschillen
AN Niet-financiële activa 43 AF Schulden − 18
AN.1 Geproduceerde activa 3 AF.2 Chartaal geld en deposito's − 1
AN.11 Vaste activa 0 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1AN.12 Voorraden 3 AF.4 Leningen − 181996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 453
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN.13 Kostbaarheden 0 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 3
AN.2 Niet-geproduceerde activa 40 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 40AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten − 3
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen − 10
AF.2 Chartaal geld en deposito's − 8
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1
AF.4 Leningen − 1AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 1
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen − 1
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten − 3
B.10.32 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. reële
waarderingsverschillen 51
IV: Balansen
IV.1: Beginbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 5 041 AF Schulden 1 817
AN.1 Geproduceerde activa 3 001 AF.2 Chartaal geld en deposito's 40AN.11 Vaste activa 2 878 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 44
AN.12 Voorraden 85 AF.4 Leningen 897
AN.13 Kostbaarheden 38 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 687
AN.2 Niet-geproduceerde activa 2 040 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 12
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 1 989AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 137
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 51
AF Vorderingen 897
AF.2 Chartaal geld en deposito's 3821996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 454
▼B
Activa Passiva
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 90
AF.4 Leningen 50AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 200
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 25
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 150
B.90 Vermogenssaldo 4 121
IV.2: Balansmutaties
Activa Passiva
Totale mutatie in activa Totale mutatie in passiva
AN Niet-financiële activa 290 AF Schulden 155
AN.1 Geproduceerde activa 182 AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AN.11 Vaste activa 150 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 7AN.12 Voorraden 29 AF.4 Leningen 68AN.13 Kostbaarheden 3 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 42
AN.2 Niet-geproduceerde activa 108 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 108AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 37
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 81
AF.2 Chartaal geld en deposito's 17
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 21AF.4 Leningen 27AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 9
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 7
B.10 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v.: 2161996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 455
▼B
Activa Passiva
B.10.1 besparingen en kapitaalover-
drachten 65
B.10.2 overige volumemutaties in
activa 17
B.10.3 nominale waarderingsver-
schillen 134
B.10.31 neutrale waarderingsver-
schillen 82
B.10.32 reële waarderingsverschillen 51
IV.3: Eindbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 5 331 AF Schulden 1 972
AF.2 Chartaal geld en deposito's 40
AN.1 Geproduceerde activa 3 183 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 51
AN.11 Vaste activa 3 028 AF.4 Leningen 965AN.12 Voorraden 114 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 729
AN.13 Kostbaarheden 41 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 12
AN.2 Niet-geproduceerde activa 2 148 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 174
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 2 097
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 51
AF Vorderingen 978
AF.2 Chartaal geld en deposito's 399
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 111
AF.4 Leningen 77AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 209
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 25
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 157
B.90 Vermogenssaldo 4 3371996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 456
▼B
Tabel A.IV.4 — Complete rekeningenreeks voor financiële instellingen
I:Produktierekening
Bestedingen Middelen
P.2 Intermediair verbruik 29 P.1 Output 102
P.11 Marktoutput 102P.12 Output voor eigen finaal
gebruik 0
B.1g Toegevoegde waarde (bruto) 73
K.1 Verbruik van vaste activa 10B.1n Toegevoegde waarde (netto) 63
II:Inkomensverdelings- en -bestedingsrekeningen
II.1: Primaire inkomensverdelingsrekening
II.1.1: Inkomensvormingsrekening
Bestedingen Middelen
D.1 Beloning van werknemers 15 B.1n Toegevoegde waarde (netto) 63
D.11 Lonen 10
D.12 Sociale premies t.l.v. werk-
gevers 5
D.121 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 4
D.122 Toegerekende sociale
premies t.l.v. werkgevers 1
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 3
D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies 0
B.2 Exploitatieoverschot 45
II.1.2: Rekening voor bestemming van primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 138 B.2 Exploitatieoverschot 45
D.41 Rente 77
D.42 Winstuitkeringen 36 D.4 Inkomen uit vermogen 160
D.421 Dividenden 36 D.41 Rente 125
P.119 Correctie voor IGDFI − 481996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 457
▼B
Bestedingen Middelen
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0D.42 Winstuitkeringen 25
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0D.421 Dividenden 25
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 25D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 0D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 7
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 0
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 3
B.5 Saldo primaire inkomens 19
II.1.2.1: Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 102 B.2 Exploitatieoverschot 45
D.41 Rente 77
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 25D.4 Inkomen uit vermogen 160
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 0D.41 Rente 125
P.119 Correctie voor IGDFI − 48
D.42 Winstuitkeringen 25
D.421 Dividenden 25
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 7
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 0
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 3
B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning 55
II.1.2.2: Rekening voor bestemming van overige primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 36 B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning55
D.42 Winstuitkeringen 361996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 458
▼B
Bestedingen Middelen
D.421 Dividenden 36
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0
B.5 Saldo primaire inkomens 19
II.2: Secundaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
D.5 Belastingen op inkomen,
vermogen, enz.10 B.5 Saldo primaire inkomens 19
D.51 Belastingen op inkomen 7
D.59 Belastingen op vermogen,
enz. 3D.61 Sociale premies 39
D.611 Werkelijke sociale premies 38
D.62 Sociale uitkeringen (exclusief
sociale overdrachten in
natura) 29D.6111 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 18
D.622 Particuliere uitkeringen
sociale verzekering met
fondsvorming 28D.61111 Verplichte werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 15
D.623 Uitkeringen sociale verzeke-
ring rechtstreeks door
werkgevers 1D.61112 Vrijwillige werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 3
D.6112 Sociale premies t.l.v. werk-
nemers 20
D.7 Overige inkomensover-
drachten 46D.61121 Verplichte sociale premies
t.l.v. werknemers 15
D.71 Schadeverzekeringspremies
(netto) 0D.61122 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. werknemers 5
D.72 Schadeverzekeringsuitke-
ringen 45D.612 Toegerekende sociale
premies 1
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 1
D.7 Overige inkomensover-
drachten 49
D.71 Schadeverzekeringspremies
(netto) 45
D.72 Schadeverzekeringsuitke-
ringen 0
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 4
B.6 Beschikbaar inkomen 221996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 459
▼B
II.4: Inkomensbestedingsrekening
II.4.1: Rekening voor besteding van het beschikbaar inkomen
Bestedingen Middelen
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering11 B.6 Beschikbaar inkomen 22
B.8 Besparingen 11
III: Accumulatierekeningen
III.1: Kapitaalrekening
III.1.1: Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v.
besparingen en kapitaaloverdrachten
Mutaties in activa Mutaties in passiva
B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten 4B.8n Besparingen (netto) 11
D.9 Kapitaaloverdrachten,
ontvangen 0
D.92 Investeringsbijdragen 0D.99 Overige kapitaaloverdrachten 0
D.9 Kapitaaloverdrachten,
betaald (−) − 7
D.91 Vermogensheffingen (−) 0
D.99 Overige kapitaaloverdrachten
(−) − 7
III.1.2: Kapitaalvormingsrekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
P.51 Investeringen in vaste activa
(bruto) 9B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten 4
P.511 Saldo aan- en verkopen van
materiële vaste activa 8
P.5111 Aankopen van nieuwe mate-
riële vaste activa 7
P.5112 Aankopen van gebruikte
materiële vaste activa 1
P.5113 Verkopen van gebruikte
materiële vaste activa 0
P.512 Saldo aan- en verkopen van
immateriële vaste activa 11996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 460
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
P.5121 Aankopen van nieuwe imma-
teriële vaste activa 1
P.5122 Aankopen van gebruikte
immateriële vaste activa 0
P.5123 Verkopen van gebruikte
immateriële vaste activa 0
P.513 Toevoegingen aan de waarde
van niet-geproduceerde niet-
financiële activa 0
P.5131 Belangrijke verbeteringen
aan niet-geproduceerde niet-
financiële activa 0
P.5132 Overdrachtskosten op trans-
acties in niet-geproduceerde
niet-financiële activa 0
K.1 Verbruik van vaste activa − 10
P.52 Veranderingen in voorraden 0
P.53 Saldo aan- en verkopen van
kostbaarheden 0
K.2 Saldo aan- en verkopen van
niet-geproduceerde niet-
financiële activa 0
K.21 Saldo aan- en verkopen van
grond en overige materiële
niet-geproduceerde activa 0
K.22 Saldo aan- en verkopen van
immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) 5
III.2: Financiële rekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
F Verandering van vorderingen
(netto) 237F Verandering van schulden
(netto) 232
F.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) − 11996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 461
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
F.2 Chartaal geld en deposito's 15 F.2 Chartaal geld en deposito's 130
F.21 Chartaal geld 15 F.21 Chartaal geld 35F.22 Girale deposito's 0 F.22 Girale deposito's 63
F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 0F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 32
F.3 Effecten m.u.v. aandelen 53 F.3 Effecten m.u.v. aandelen 53
F.4 Leningen 167 F.4 Leningen 0
F.41 Kortlopende leningen 63 F.41 Kortlopende leningen 0F.42 Langlopende leningen 104 F.42 Langlopende leningen 0
F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 3F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 13
F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 36
F.62 Vooruitbetaalde premies en
voorzieningen voor open-
staande aanspraken 0F.61 Voorzieningen pensioen- en
levensverzekering 33
F.611 Voorzieningen levensverze-
kering 22
F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0F.612 Voorzieningen pensioenver-
zekering 11
F.71 Handelskredieten 0 F.62 Vooruitbetaalde premies en
voorzieningen voor open-
staande aanspraken 3
F.79 Transitorische posten 0
F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
F.71 Handelskredieten 0
F.79 Transitorische posten 0
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) 5
III.3: Rekening voor overige mutaties in activa
III.3.1: Rekening voor overige volumemutaties in activa
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN Niet-financiële activa − 2 AF Schulden 21996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 462
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN.1 Geproduceerde activa − 2 K.7 Verlies door rampen 0
K.4 Economisch ontstaan van
geproduceerde activa 0K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.7 Verlies door rampen 0 K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. 2
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 0K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur − 2K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva − 2
K.12.21 Monetisatie/demonetisatie
van goud − 2waarvan:
AF.2Chartaal geld en deposito's 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
waarvan:
AN.11 Vaste activa 0AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.12 Voorraden 0 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 2
AN.13 Kostbaarheden − 2 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 0
K.3 Economisch ontstaan van
niet-geproduceerde activa 0
K.5 Natuurlijke aanwas van niet
in cultuur gebrachte biologi-
sche hulpbronnen 0
K.6 Economisch verlies van niet-
geproduceerde activa 0
K.61 Uitputting van natuurlijke
hulpbronnen 0
K.62 Overig economisch verlies
van niet-geproduceerde
activa 0
K.7 Verlies door rampen 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 463
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AN.21Materiële niet-geproduceerde
activa 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 0
K.7 Verlies door rampen 0K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties − 3
K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. 1
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 2
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 2
K.12.21 Monetisatie/demonetisatie
van goud 2
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AF.1Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 7
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen − 3
AF.4 Leningen − 4
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 464
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
B.10.2 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. overige
volumemutaties in activa −4
III.3.2: Rekening voor nominale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11 Nominale waarderingsver-
schillenK.11 Nominale waarderingsver-
schillen
AN Niet-financiële activa 4 AF Schulden 51
AN.1 Geproduceerde activa 2 AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AN.11 Vaste activa 2 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 34AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen 0
AN.13 Kostbaarheden 0 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 17
AN.2 Niet-geproduceerde activa 2 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 1AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 57
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 11
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 30AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 16
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.3 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. nominale
waarderingsverschillen 10
III.3.2.1: Rekening voor neutrale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillenK.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 465
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN Niet-financiële activa 3 AF Schulden 68
AN.1 Geproduceerde activa 2 AF.2 Chartaal geld en deposito's 26
AN.11 Vaste activa 2 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 21
AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen 0AN.13 Kostbaarheden 0 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 14
AN.2 Niet-geproduceerde activa 1 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 7
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 1AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 70
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 14
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 19
AF.4 Leningen 24
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 13
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 1
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.31 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. neutrale
waarderingsverschillen 5
III.3.2.2: Rekening voor reële waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.2 Reële waarderingsverschillen K.11.2 Reële waarderingsverschillen
AN Niet-financiële activa 1 AF Schulden − 17
AN.1 Geproduceerde activa 0 AF.2 Chartaal geld en deposito's − 26
AN.11 Vaste activa 0 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 13AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen 0AN.13 Kostbaarheden 0 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 31996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 466
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN.2 Niet-geproduceerde activa 1 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen − 7
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 1AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen − 13
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) − 3
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 11
AF.4 Leningen − 24AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 3
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen − 1
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.32 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. reële
waarderingsverschillen 5
IV: Balansen
IV.1: Beginbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 144 AF Schulden 3 384
AN.1 Geproduceerde activa 104 AF.2 Chartaal geld en deposito's 1 281AN.11 Vaste activa 99 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1 053
AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen 0
AN.13 Kostbaarheden 5 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 715
AN.2 Niet-geproduceerde activa 40 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 335
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 37AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 3
AF Vorderingen 3 5081996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 467
▼B
Activa Passiva
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 690
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 950AF.4 Leningen 1 187AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 651
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 30
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.90 Vermogenssaldo 268
IV.2: Balansmutaties
Activa Passiva
Totale mutatie in activa Totale mutatie in passiva
AN Niet-financiële activa 1 AF Schulden 285
AN.1 Geproduceerde activa − 1 AF.2 Chartaal geld en deposito's 130AN.11 Vaste activa 1 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 87
AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen 0
AN.13 Kostbaarheden − 2 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 30
AN.2 Niet-geproduceerde activa 2 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 38
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 1AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 294
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 17
AF.2 Chartaal geld en deposito's 15AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 80AF.4 Leningen 163
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 19
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 468
▼B
Activa Passiva
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v.: 10
B.10.1 besparingen en kapitaalover-
drachten 4
B.10.2 overige volumemutaties in
activa −4
B.10.3 nominale waarderingsver-
schillen 10
B.10.31 neutrale waarderingsver-
schillen 5
B.10.32 reële waarderingsverschillen 5
IV.3: Eindbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 145 AF Schulden 3 669
AN.1 Geproduceerde activa 103 AF.2 Chartaal geld en deposito's 1 411
AN.11 Vaste activa 100 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1 140AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen 0AN.13 Kostbaarheden 3 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 745
AN.2 Niet-geproduceerde activa 42 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 373
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 38AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 3
AF Vorderingen 3 802
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 707
AF.2 Chartaal geld en deposito's 15
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1 030
AF.4 Leningen 1 350AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 670
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 30
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 469
▼B
Activa Passiva
B.90 Vermogenssaldo 278
Tabel A.IV.5 — Complete rekeningenreeks voor de overheid
I:Produktierekening
Bestedingen Middelen
P.2 Intermediair verbruik 246 P.1 Output 434
P.11 Marktoutput 74
P.12 Output voor eigen finaal
gebruik 0
P.13 Overige niet-marktoutput 360
B.1g Toegevoegde waarde (bruto) 188
K.1 Verbruik van vaste activa 30B.1n Toegevoegde waarde (netto) 158
II:Inkomensverdelings- en -bestedingsrekeningen
II.1: Primaire inkomensverdelingsrekening
II.1.1: Inkomensvormingsrekening
Bestedingen Middelen
D.1 Beloning van werknemers 140 B.1n Toegevoegde waarde (netto) 158
D.11 Lonen 87D.12 Sociale premies t.l.v. werk-
gevers 53
D.121 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 48
D.122 Toegerekende sociale
premies t.l.v. werkgevers 5
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 2
D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies 0
B.2 Exploitatieoverschot 16
II.1.2: Rekening voor bestemming van primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 46 B.2 Exploitatieoverschot 16
D.41 Rente 391996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 470
▼B
Bestedingen Middelen
D.42 Winstuitkeringen 0 D.2 Belastingen op produktie en
invoer 235
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0D.21 Produktgebonden belastingen 141
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0D.211 Belasting over de toege-
voegde waarde (BTW) 121
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 7D.212 Belastingen op invoer (exclu-
sief BTW) 17
D.2121 Invoerrechten 17
D.2122 Overige belastingen op
invoer 0
D.214 Overige produktgebonden
belastingen 3
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 94
D.3 Subsidies − 44
D.31 Produktgebonden subsidies − 8D.311 Subsidies op invoer 0
D.319 Overige produktgebonden
subsidies − 8
D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies − 36
D.4 Inkomen uit vermogen 30
D.41 Rente 12
D.42 Winstuitkeringen 18D.421 Dividenden 5D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 13
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 0
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 0
B.5 Saldo primaire inkomens 1911996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 471
▼B
II.1.2.1: Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 9 B.2 Exploitatieoverschot 16
D.41 Rente 2
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 7D.4 Inkomen uit vermogen 4
D.41 Rente 0
D.42 Winstuitkeringen 4D.421 Dividenden 4D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 0
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 0
B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning 11
II.1.2.2: Rekening voor bestemming van overige primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 37 B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning11
D.41 Rente 37
D.2 Belastingen op produktie en
invoer 235
D.21 Produktgebonden belastingen 141D.211 Belasting over de toege-
voegde waarde (BTW) 121
D.212 Belastingen op invoer (exclu-
sief BTW) 17
D.2121 Invoerrechten 17
D.2122 Overige belastingen op
invoer 0
D.214 Overige produktgebonden
belastingen 3
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 94
D.3 Subsidies − 44
D.31 Produktgebonden subsidies − 81996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 472
▼B
Bestedingen Middelen
D.311 Subsidies op invoer 0
D.319 Overige produktgebonden
subsidies − 8
D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies − 36
D.4 Inkomen uit vermogen 26
D.41 Rente 12D.42 Winstuitkeringen 14
D.421 Dividenden 1
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 13
B.5 Saldo primaire inkomens 191
II.2: Secundaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
D.5 Belastingen op inkomen,
vermogen, enz.0 B.5 Saldo primaire inkomens 191
D.59 Belastingen op vermogen,
enz. 0
D.5 Belastingen op inkomen,
vermogen, enz. 213
D.62 Sociale uitkeringen (exclu-
sief sociale overdrachten in
natura) 289D.51 Belastingen op inkomen 204
D.621 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in geld 232D.59 Belastingen op vermogen,
enz. 9
D.622 Particuliere uitkeringen
sociale verzekering met
fondsvorming 0
D.623 Uitkeringen sociale verzeke-
ring rechtstreeks door
werkgevers 5D.61 Sociale premies 268
D.624 Uitkeringen sociale voorzie-
ning in geld 52D.611 Werkelijke sociale premies 263
D.6111 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 155
D.7 Overige inkomensover-
drachten 139D.61111 Verplichte werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 144
D.71 Schadeverzekeringspremies
(netto) 4D.61112 Vrijwillige werkelijke
sociale premies t.l.v. werk-
gevers 11
D.73 Inkomensoverdrachten
binnen de overheid 96D.6112 Sociale premies t.l.v. werk-
nemers 761996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 473
▼B
Bestedingen Middelen
D.74 Inkomensoverdrachten i.v.m.
internationale samenwerking 31D.61121 Verplichte sociale premies
t.l.v. werknemers 69
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 8D.61122 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. werknemers 7
D.6113 Sociale premies t.l.v. zelf-
standigen en niet-werkenden 32
D.61131 Verplichte sociale premies
t.l.v. zelfstandigen en niet-
werkenden 22
D.61132 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. zelfstandigen en niet-
werkenden 10
D.612 Toegerekende sociale
premies 5
D.7 Overige inkomensover-
drachten 108
D.72 Schadeverzekeningsuitke-
ringen 1
D.73 Inkomensoverdrachten
binnen de overheid 96
D.74 Inkomensoverdrachten i.v.m.
internationale samenwerking 1
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 10
B.6 Beschikbaar inkomen 352
II.3: Tertiaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
D.63 Sociale overdrachten in
natura206 B.6 Beschikbaar inkomen 352
D.631 Sociale uitkeringen in natura 162
D.6311 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in natura,
vergoedingen 78
D.6312 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in natura,
overige 65
D.6313 Uitkeringen sociale voorzie-
ning in natura 19
D.632 Sociale overdrachten van
individuele niet-marktgoe-
deren en -diensten 44
B.7 Alternatief beschikbaar
inkomen 1461996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 474
▼B
II.4: Inkomensbestedingsrekening
II.4.1: Rekening voor besteding van het beschikbaar inkomen
Bestedingen Middelen
P.3 Consumptieve bestedingen 362 B.6 Beschikbaar inkomen 352
P.31 Individuele consumptieve
bestedingen 206
P.32 Collectieve consumptieve
bestedingen 156
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 0
B.8 Besparingen −1 0
II.4.2: Rekening voor besteding van het alternatief beschikbaar
inkomen
Bestedingen Middelen
P.4 Werkelijke consumptie 156 B.7 Alternatief beschikbaar
inkomen146
P.42 Werkelijke collectieve
consumptie 156
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 0
B.8 Besparingen −1 0
III: Accumulatierekeningen
III.1: Kapitaalrekening
III.1.1: Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v.
besparingen en kapitaaloverdrachten
Mutaties in activa Mutaties in passiva
B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten− 38 B.8n Besparingen (netto) −1 0
D.9 Kapitaaloverdrachten,
ontvangen 6
D.91 Vermogensheffingen 2
D.92 Investeringsbijdragen 0
D.99 Overige kapitaaloverdrachten 41996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 475
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
D.9 Kapitaaloverdrachten,
betaald (−) − 34
D.91 Vermogensheffingen (−) 0D.92 Investeringsbijdragen (−) − 27
D.99 Overige kapitaaloverdrachten
(−) − 7
III.1.2: Kapitaalvormingsrekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
P.51 Investeringen in vaste activa
(bruto)37 B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten−3 8
P.511 Saldo aan- en verkopen van
materiële vaste activa 23
P.5111 Aankopen van nieuwe mate-
riële vaste activa 24
P.5112 Aankopen van gebruikte
materiële vaste activa 1
P.5113 Verkopen van gebruikte
materiële vaste activa − 2
P.512 Saldo aan- en verkopen van
immateriële vaste activa 12
P.5121 Aankopen van nieuwe imma-
teriële vaste activa 12
P.5122 Aankopen van gebruikte
immateriële vaste activa 2
P.5123 Verkopen van gebruikte
immateriële vaste activa − 2
P.513 Toevoegingen aan de waarde
van niet-geproduceerde niet-
financiële activa 2
P.5131 Belangrijke verbeteringen
aan niet-geproduceerde niet-
financiële activa 2
P.5132 Overdrachtskosten op trans-
acties in niet-geproduceerde
niet-financiële activa 0
K.1 Verbruik van vaste activa − 30P.52 Veranderingen in voorraden 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 476
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
P.53 Saldo aan- en verkopen van
kostbaarheden 3
K.2 Saldo aan- en verkopen van
niet-geproduceerde niet-
financiële activa 2
K.21 Saldo aan- en verkopen van
grond en overige materiële
niet-geproduceerde activa 2
K.22 Saldo aan- en verkopen van
immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) −5 0
III.2: Financiële rekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
F Verandering van vorderingen
(netto)120 F Verandering van schulden
(netto)170
F.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 0
F.2 Chartaal geld en deposito's 7 F.2 Chartaal geld en deposito's 2
F.21 Chartaal geld 2 F.21 Chartaal geld 0
F.22 Girale deposito's 4 F.22 Girale deposito's 2
F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 1F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 0
F.3 Effecten m.u.v. aandelen 26 F.3 Effecten m.u.v. aandelen 64
F.4 Leningen 45 F.4 Leningen 94
F.41 Kortlopende leningen 1 F.41 Kortlopende leningen 32
F.42 Langlopende leningen 44 F.42 Langlopende leningen 62
F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 36F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 477
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
F.62 Vooruitbetaalde premies en
voorzieningen voor open-
staande aanspraken 0F.61 Voorzieningen pensioen- en
levensverzekering 0
F.612 Voorzieningen pensioenver-
zekering 0
F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 6
F.71 Handelskredieten 1 F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 10
F.79 Transitorische posten 5 F.71 Handelskredieten 6
F.79 Transitorische posten 4
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) −5 0
III.3: Rekening voor overige mutaties in activa
III.3.1: Rekening voor overige volumemutaties in activa
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN Niet-financiële activa 0 AF Schulden − 1
AN.1 Geproduceerde activa − 3 K.7 Verlies door rampen 0K.4 Economisch ontstaan van
geproduceerde activa 3K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.7 Verlies door rampen − 4 K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 1K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur − 1
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 0K.12.1 Wijzigingen in classificaties
en structuur − 1
K.12 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur − 3K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur − 3K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.21 Monetisatie/demonetisatie
van goud 0waarvan:
AF.2Chartaal geld en deposito's 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
waarvan:
AN.11 Vaste activa − 3AF.4 Leningen − 1
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 478
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN.12 Voorraden 0 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.13 Kostbaarheden 0 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 3
K.3 Economisch ontstaan van
niet-geproduceerde activa 0
K.5 Natuurlijke aanwas van niet
in cultuur gebrachte biologi-
sche hulpbronnen 4
K.6 Economisch verlies van niet-
geproduceerde activa − 2
K.61 Uitputting van natuurlijke
hulpbronnen − 2
K.62 Overig economisch verlies
van niet-geproduceerde
activa 0
K.7 Verlies door rampen − 2
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 4
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur − 1
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur − 1
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AN.21Materiële niet-geproduceerde
activa 3
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 1
K.7 Verlies door rampen 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 3
K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur − 21996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 479
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur − 2
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.21 Monetisatie/demonetisatie
van goud 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AF.1Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 0
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 3
AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen − 2
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.2 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. overige
volumemutaties in activa 2
III.3.2: Rekening voor nominale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11 Nominale waarderingsver-
schillenK.11 Nominale waarderingsver-
schillen
AN Niet-financiële activa 44 AF Schulden 7
AN.1 Geproduceerde activa 20 AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AN.11 Vaste activa 18 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 7AN.12 Voorraden 1 AF.4 Leningen 0
AN.13 Kostbaarheden 1 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 23 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 23AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 21996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 480
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 1
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0AF.4 Leningen 0AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.3 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. nominale
waarderingsverschillen 38
III.3.2.1: Rekening voor neutrale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillenK.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillen
AN Niet-financiële activa 32 AF Schulden 14
AN.1 Geproduceerde activa 20 AF.2 Chartaal geld en deposito's 2
AN.11 Vaste activa 18 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 4AN.12 Voorraden 1 AF.4 Leningen 7AN.13 Kostbaarheden 1 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 12 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 12AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 8
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 2
AF.2 Chartaal geld en deposito's 3
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AF.4 Leningen 2AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 481
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.31 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. neutrale
waarderingsverschillen 26
III.3.2.2: Rekening voor reële waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.2 Reële waarderingsverschillen K.11.2 Reële waarderingsverschillen
AN Niet-financiële activa 12 AF Schulden − 7
AN.1 Geproduceerde activa 0 AF.2 Chartaal geld en deposito's − 2
AN.11 Vaste activa 0 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 3
AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen − 7AN.13 Kostbaarheden 0 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 12 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 12AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen − 6
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 0
AF.2 Chartaal geld en deposito's − 3
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AF.4 Leningen − 2AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.32 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. reële
waarderingsverschillen 121996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 482
▼B
IV: Balansen
IV.1: Beginbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 1 591 AF Schulden 687
AN.1 Geproduceerde activa 1 001 AF.2 Chartaal geld en deposito's 102
AN.11 Vaste activa 913 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 212
AN.12 Voorraden 47 AF.4 Leningen 328AN.13 Kostbaarheden 41 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 4
AN.2 Niet-geproduceerde activa 590 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 19
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 578AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 22
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 12
AF Vorderingen 396
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 80
AF.2 Chartaal geld en deposito's 150
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AF.4 Leningen 115AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 12
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 20
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 19
B.90 Vermogenssaldo 1 300
IV.2: Balansmutaties
Activa Passiva
Totale mutatie in activa Totale mutatie in passiva
AN Niet-financiële activa 56 AF Schulden 176
AN.1 Geproduceerde activa 25 AF.2 Chartaal geld en deposito's 2AN.11 Vaste activa 20 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 71AN.12 Voorraden 1 AF.4 Leningen 93AN.13 Kostbaarheden 4 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 483
▼B
Activa Passiva
AN.2 Niet-geproduceerde activa 30 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 30AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 10
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 123
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 1
AF.2 Chartaal geld en deposito's 7
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 29
AF.4 Leningen 45AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 34
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 6
B.10 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. 2
B.10.1 besparingen en kapitaalover-
drachten −3 8
B.10.2 overige volumemutaties in
activa 2
B.10.3 nominale waarderingsver-
schillen 38
B.10.31 neutrale waarderingsver-
schillen 26
B.10.32 reële waarderingsverschillen 12
IV.3: Eindbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 1 647 AF Schulden 863
AN.1 Geproduceerde activa 1 026 AF.2 Chartaal geld en deposito's 104AN.11 Vaste activa 933 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 283
AN.12 Voorraden 48 AF.4 Leningen 421
AN.13 Kostbaarheden 45 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 4
AN.2 Niet-geproduceerde activa 620 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 191996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 484
▼B
Activa Passiva
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 608AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 32
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 12
AF Vorderingen 519
AF.1 Monetair goud en bijzondere
trekkingsrechten (SDR's) 81
AF.2 Chartaal geld en deposito's 157
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 29AF.4 Leningen 160AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 46
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 20
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 25
B.90 Vermogenssaldo 1 302
Tabel A.IV.6 — Complete rekeningenreeks voor huishoudens
I:Produktierekening
Bestedingen Middelen
P.2 Intermediair verbruik 694 P.1 Output 1 269
P.11 Marktoutput 1 129P.12 Output voor eigen finaal
gebruik 140
B.1g Toegevoegde waarde (bruto) 575
K.1 Verbruik van vaste activa 42B.1n Toegevoegde waarde (netto) 533
II:Inkomensverdelings- en bestedingsrekeningen
II.1: Primaire inkomensverdelingsrekening
II.1.1: Inkomensvormingsrekening
Bestedingen Middelen
D.1 Beloning van werknemers 39 B.1n Toegevoegde waarde (netto) 533
D.11 Lonen 39
D.12 Sociale premies t.l.v. werk-
gevers 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 485
▼B
Bestedingen Middelen
D.121 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 0
D.122 Toegerekende sociale
premies t.l.v. werkgevers 0
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 3
D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies − 1
B.2 Exploitatieoverschot 60
B.3 Gemengd inkomen 432
II.1.2: Rekening voor bestemming van primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 44 B.2 Exploitatieoverschot 60
D.41 Rente 17 B.3 Gemengd inkomen 432
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 27
D.1 Beloning van werknemers 766
D.11 Lonen 573D.12 Sociale premies t.l.v. werk-
gevers 193
D.121 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 174
D.122 Toegerekende sociale
premies t.l.v. werkgevers 19
D.4 Inkomen uit vermogen 134
D.41 Rente 33
D.42 Winstuitkeringen 57D.421 Dividenden 13D.422 Inkommen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 44
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 3
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 20
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 211996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 486
▼B
Bestedingen Middelen
B.5 Saldo primaire inkomens 1 348
II.1.2.1: Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 7 B.2 Exploitatieoverschot 60
D.41 Rente 0 B.3 Gemengd inkomen 432
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 7
D.4 Inkomen uit vermogen 5D.41 Rente 0D.42 Winstuitkeringen 5
D.421 Dividenden 5
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 0
B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning 490
II.1.2.2: Rekening voor bestemming van overige primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 37 B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning490
D.41 Rente 17
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 20D.1 Beloning van werknemers 766
D.11 Lonen 573
D.12 Sociale premies t.l.v. werk-
gevers 193
D.121 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 174
D.122 Toegerekende sociale
premies t.l.v. werkgevers 19
D.4 Inkomen uit vermogen 129
D.41 Rente 33D.42 Winstuitkeringen 52
D.421 Dividenden 8
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 441996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 487
▼B
Bestedingen Middelen
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 3
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 20
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 21
B.5 Saldo primaire inkomens 1 348
II.2: Secundaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
D.5 Belastingen op inkomen,
vermogen, enz.178 B.5 Saldo primaire inkomens 1 348
D.51 Belastingen op inkomen 176
D.59 Belastingen op vermogen,
enz. 2D.61 Sociale premies 0
D.611 Werkelijke sociale premies 0
D.61 Sociale premies 322 D.6111 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 0
D.611 Werkelijke sociale premies 303 D.61111 Verplichte werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 0
D.6111 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 174D.61112 Vrijwillige werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 0
D.61111 Verplichte werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 160D.6112 Sociale premies t.l.v. werk-
nemers 0
D.61112 Vrijwillige werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 14D.61121 Verplichte sociale premies
t.l.v. werknemers 0
D.6112 Sociale premies t.l.v. werk-
nemers 97D.61122 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. werknemers 0
D.61121 Verplichte sociale premies
t.l.v. werknemers 85
D.61122 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. werknemers 12D.62 Sociale uitkeringen (exclusief
sociale overdrachten in
natura) 332
D.6113 Sociale premies t.l.v. zelf-
standigen en niet-werkenden 32D.621 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in geld 232
D.61131 Verplichte sociale premies
t.l.v. zelfstandigen en niet-
werkenden 22D.622 Particuliere uitkeringen
sociale verzekering met
fondsvorming 29
D.61132 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. zelfstandigen en niet-
werkenden 10D.623 Uitkeringen sociale verzeke-
ring rechtstreeks door
werkgevers 19
D.612 Toegerekende sociale
premies 19D.624 Uitkeringen sociale voorzie-
ning in geld 521996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 488
▼B
Bestedingen Middelen
D.62 Sociale uitkeringen (exclusief
sociale overdrachten in
natura) 0D.7 Overige inkomensover-
drachten 36
D.622 Particuliere uitkeringen
sociale verzekering met
fondsvorming 0D.72 Schadeverzekeringsuitke-
ringen 35
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 1
D.7 Overige inkomensover-
drachten 71
D.71 Schadeverzekeringspremies
(netto) 31
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 40
B.6 Beschikbaar inkomen 1 145
II.3: Tertiaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
B.6 Beschikbaar inkomen 1 145
D.63 Sociale overdrachten in
natura 219
D.631 Sociale uitkeringen in natura 162D.6311 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in natura,
vergoedingen 78
D.6312 Wettelijke uitkeringen
sociale verzekering in natura,
overige 65
D.6313 Uitkeringen sociale voorzie-
ning in natura 19
D.632 Sociale overdrachten van
individuele niet-marktgoe-
deren en -diensten 57
B.7 Alternatief beschikbaar
inkomen 1 364
II.4: Inkomensbestedingsrekening
II.4.1: Rekening voor besteding van het beschikbaar inkomen
Bestedingen Middelen
P.3 Consumptieve bestedingen 996 B.6 Beschikbaar inkomen 1 145
P.31 Individuele consumptieve
bestedingen 9961996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 489
▼B
Bestedingen Middelen
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 11
B.8 Besparingen 160
II.4.2: Rekening voor besteding van het alternatief beschikbaar
inkomen
Bestedingen Middelen
P.4 Werkelijke consumptie 1 215 B.7 Alternatief beschikbaar
inkomen1 364
P.41 Werkelijke individuele
consumptie 1 215
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 11
B.8 Besparingen 160
III: Accumulatierekeningen
III.1: Kapitaalrekening
III.1.1: Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v.
besparingen en kapitaaloverdrachten
Mutaties in activa Mutaties in passiva
B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten178 B.8n Besparingen (netto) 160
D.9 Kapitaaloverdrachten,
ontvangen 23
D.92 Investeringsbijdragen 0
D.99 Overige kapitaaloverdrachten 23
D.9 Kapitaaloverdrachten,
betaald (−) − 5
D.91 Vermogensheffingen (−) − 2D.99 Overige kapitaaloverdrachten
(−) − 3
III.1.2: Kapitaalvormingsrekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
P.51 Investeringen in vaste activa
(bruto)61 B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten178
P.511 Saldo aan- en verkopen van
materiële vaste activa 491996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 490
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
P.5111 Aankopen van nieuwe mate-
riële vaste activa 50
P.5112 Aankopen van gebruikte
materiële vaste activa 4
P.5113 Verkopen van gebruikte
materiële vaste activa − 5
P.512 Saldo aan- en verkopen van
immateriële vaste activa 12
P.5121 Aankopen van nieuwe imma-
teriële vaste activa 9
P.5122 Aankopen van gebruikte
immateriële vaste activa 3
P.5123 Verkopen van gebruikte
immateriële vaste activa 0
P.513 Toevoegingen aan de waarde
van niet-geproduceerde niet-
financiële activa 0
P.5131 Belangrijke verbeteringen
aan niet-geproduceerde niet-
financiële activa 0
P.5132 Overdrachtskosten op trans-
acties in niet-geproduceerde
niet-financiële activa 0
K.1 Verbruik van vaste activa − 42P.52 Veranderingen in voorraden 2
P.53 Saldo aan- en verkopen van
kostbaarheden 5
K.2 Saldo aan- en verkopen van
niet-geproduceerde niet-
financiële activa 4
K.21 Saldo aan- en verkopen van
grond en overige materiële
niet-geproduceerde activa 3
K.22 Saldo aan- en verkopen van
immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 1
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) 1481996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 491
▼B
III.2: Financiële rekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
F Verandering van vorderingen
(netto)181 F Verandering van schulden
(netto)33
F.2 Chartaal geld en deposito's 68 F.2 Chartaal geld en deposito's 0
F.21 Chartaal geld 10 F.22 Girale deposito's 0F.22 Girale deposito's 41 F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 0
F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 17
F.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
F.3 Effecten m.u.v. aandelen 29
F.4 Leningen 28
F.4 Leningen 5 F.41 Kortlopende leningen 11
F.41 Kortlopende leningen 3 F.42 Langlopende leningen 17F.42 Langlopende leningen 2
F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 5
F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 3F.71 Handelskredieten 4
F.79 Transitorische posten 1
F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 36
F.61 Voorzieningen pensioen- en
levensverzekering 33
F.611 Voorzieningen levensverze-
kering 22
F.612 Voorzieningen pensioenver-
zekering 11
F.62 Vooruitbetaalde premies en
voorzieningen voor open-
staande aanspraken 3
F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 40
F.71 Handelskredieten 11
F.79 Transitorische posten 29
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) 1481996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 492
▼B
III.3: Rekening voor overige mutaties in activa
III.3.1: Rekening voor overige volumemutaties in activa
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN Niet-financiële activa 0 AF Schulden 0
AN.1 Geproduceerde activa 0 K.7 Verlies door rampen 0
K.4 Economisch ontstaan van
geproduceerde activa 0K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.7 Verlies door rampen 0 K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 0K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.21 Monetisatie/demonetisatie
van goud 0waarvan:
AF.2Chartaal geld en deposito's 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
waarvan:
AN.11 Vaste activa 0AF.4 Leningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.12 Voorraden 0
AN.13 Kostbaarheden 0AN.2 Niet-geproduceerde activa 0K.3 Economisch ontstaan van
niet-geproduceerde activa 0
K.5 Natuurlijke aanwas van niet
in cultuur gebrachte biologi-
sche hulpbronnen 0
K.6 Economisch verlies van niet-
geproduceerde activa 0
K.61 Uitputting van natuurlijke
hulpbronnen 0
K.62 Overig economisch verlies
van niet-geproduceerde
activa 0
K.7 Verlies door rampen 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 493
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AN.21Materiële niet-geproduceerde
activa 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 2
K.7 Verlies door rampen 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. 2
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AF.2Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 2
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 494
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
B.10.2 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. overige
volumemutaties in activa 2
III.3.2: Rekening voor nominale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11 Nominale waarderingsver-
schillenK.11 Nominale waarderingsver-
schillen
AN Niet-financiële activa 80 AF Schulden 0
AN.1 Geproduceerde activa 35 AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AN.11 Vaste activa 28 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0AN.12 Voorraden 2 AF.4 Leningen 0
AN.13 Kostbaarheden 5 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 45
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 45
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 16
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 6AF.4 Leningen 0AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 10
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.3 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. nominale
waarderingsverschillen 96
III.3.2.1: Rekening voor neutrale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillenK.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillen
AN Niet-financiële activa 56 AF Schulden 61996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 495
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN.1 Geproduceerde activa 34 AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AN.11 Vaste activa 28 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0AN.12 Voorraden 2 AF.4 Leningen 3
AN.13 Kostbaarheden 4 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 22 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 2
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 22
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 36
AF.2 Chartaal geld en deposito's 17AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 4AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 8
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 6
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 1
B.10.31 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. neutrale
waarderingsverschillen 87
III.3.2.2: Rekening voor reële waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.2 Reële waarderingsverschillen K.11.2 Reële waarderingsverschillen
AN Niet-financiële activa 24 AF Schulden − 6
AN.1 Geproduceerde activa 1 AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AN.11 Vaste activa 0 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen − 3
AN.13 Kostbaarheden 1 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten − 2
AN.2 Niet-geproduceerde activa 22
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 221996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 496
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen − 20
AF.2 Chartaal geld en deposito's − 17AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 2
AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 2
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen − 6
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten − 1
B.10.32 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. reële
waarderingsverschillen 9
IV: Balansen
IV.1: Beginbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 2 822 AF Schulden 289
AN.1 Geproduceerde activa 1 698 AF.2 Chartaal geld en deposito's 10AN.11 Vaste activa 1 423 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 2AN.12 Voorraden 97 AF.4 Leningen 169
AN.13 Kostbaarheden 178 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 108
AN.2 Niet-geproduceerde activa 1 124
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 1 124
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 1 819
AF.2 Chartaal geld en deposito's 840
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 198AF.4 Leningen 24AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 411
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 2911996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 497
▼B
Activa Passiva
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 55
B.90 Vermogenssaldo 4 352
IV.2: Balansmutaties
Activa Passiva
Totale mutatie in activa Totale mutatie in passiva
AN Niet-financiële activa 110 AF Schulden 33
AN.1 Geproduceerde activa 61 AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AN.11 Vaste activa 47 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AN.12 Voorraden 4 AF.4 Leningen 28
AN.13 Kostbaarheden 10 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 5
AN.2 Niet-geproduceerde activa 49
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 48
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 1
AF Vorderingen 199
AF.2 Chartaal geld en deposito's 68AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 35AF.4 Leningen 5AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 13
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 38
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 40
B.10 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. 276
B.10.1 besparingen en kapitaalover-
drachten 178
B.10.2 overige volumemutaties in
activa 2
B.10.3 nominale waarderingsver-
schillen 96
B.10.31 neutrale waarderingsver-
schillen 871996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 498
▼B
Activa Passiva
B.10.32 reële waarderingsverschillen 9
IV.3: Eindbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 2 932 AF Schulden 322
AN.1 Geproduceerde activa 1 759 AF.2 Chartaal geld en deposito's 10AN.11 Vaste activa 1 470 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 2AN.12 Voorraden 101 AF.4 Leningen 197
AN.13 Kostbaarheden 188 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 113
AN.2 Niet-geproduceerde activa 1 173
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 1 172
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 1
AF Vorderingen 2 018
AF.2 Chartaal geld en deposito's 908
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 233AF.4 Leningen 29AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 424
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 329
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 95
B.90 Vermogenssaldo 4 628
Tabel A.IV.7 — Complete rekeningenreeks voor instellingen zonder winstoogmerk t.b.v. huis-
houdens
I:Produktierekening
Bestedingen Middelen
P.2 Intermediair verbruik 6 P.1 Output 37
P.11 Martkoutput 21
P.12 Output voor eigen finaal
gebruik 0
P.13 Overige niet-marktoutput 16
B.1g Toegevoegde waarde (bruto) 31
K.1 Verbruik van vaste activa 31996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 499
▼B
Bestedingen Middelen
B.1n Toegevoegde waarde (netto) 28
II:Inkomensverdelings- en -bestedingsrekeningen
II.1: Primaire inkomensverdelingsrekening
II.1.1: Inkomensvormingsrekening
Bestedingen Middelen
D.1 Beloning van werknemers 23 B.1n Toegevoegde waarde (netto) 28
D.11 Lonen 12
D.12 Sociale premies t.l.v. werk-
gevers 11
D.121 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 10
D.122 Toegerekende sociale
premies t.l.v. werkgevers 1
D.29 Niet-produktgebonden belas-
tingen op produktie 0
D.39 Niet-produktgebonden subsi-
dies 0
B.2 Exploitatieoverschot 5
II.1.2: Rekening voor bestemming van primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 7 B.2 Exploitatieoverschot 5
D.41 Rente 7
D.42 Winstuitkeringen 0 D.4 Inkomen uit vermogen 5
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0D.41 Rente 5
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0D.42 Winstuitkeringen 0
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 0D.421 Dividenden 0
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 0D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 500
▼B
Bestedingen Middelen
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 0
B.5 Saldo primaire inkomens 3
II.1.2.1: Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 2 B.2 Exploitatieoverschot 5
D.41 Rente 2
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 0D.4 Inkomen uit vermogen 0
D.41 Rente 0
D.42 Winstuitkeringen 0D.421 Dividenden 0D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0
B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning 3
II.1.2.2: Rekening voor bestemming van overige primaire inkomens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen 5 B.4 Inkomen uit bedrijfsuitoefe-
ning3
D.41 Rente 5
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 0D.4 Inkomen uit vermogen 5
D.41 Rente 5
D.42 Winstuitkeringen 0
D.421 Dividenden 0
D.422 Inkomen onttrokken aan
quasi-vennootschappen 0
D.43 Ingehouden winsten op
directe buitenlandse investe-
ringen 0
D.44 Inkomen uit vermogen toege-
rekend aan polishouders 0
D.45 Inkomen uit grond en mine-
rale reserves 0
B.5 Saldo primaire inkomens 31996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 501
▼B
II.2: Secundaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
D.5 Belastingen op inkomen,
vermogen enz.0 B.5 Saldo primaire inkomens 3
D.59 Belastingen op vermogen,
enz. 0
D.61 Sociale premies 1
D.62 Sociale uitkeringen (exclusief
sociale overdrachten in
natura) 1D.611 Werkelijke sociale premies 0
D.622 Particuliere uitkeringen
sociale verzekering met
fondsvorming 0D.6111 Werkelijke sociale premies
t.l.v. werkgevers 0
D.623 Uitkeringen sociale verzeke-
ring rechtstreeks door
werkgevers 1D.61111 Verplichte werkelijke sociale
premies t.l.v. werkgevers 0
D.6112 Sociale premies t.l.v. werk-
nemers 0
D.7 Overige inkomensover-
drachten 2D.61121 Verplichte sociale premies
t.l.v. werknemers 0
D.71 Schadeverzekeringspremies
(netto) 0D.61122 Vrijwillige sociale premies
t.l.v. werknemers 0
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 2D.612 Toegerekende sociale
premies 1
D.7 Overige inkomensover-
drachten 36
D.72 Schadeverzekeringsuitke-
ringen 0
D.75 Overige inkomensover-
drachten, n.e.g. 36
B.6 Beschikbaar inkomen 37
II.3: Tertiaire inkomensverdelingsrekening
Bestedingen Middelen
D.63 Sociale overdrachten in
natura13 B.6 Beschikbaar inkomen 37
D.631 Sociale uitkeringen in natura 0
D.6313 Uitkeringen sociale voorzie-
ning in natura 0
D.632 Sociale overdrachten van
individuele niet-marktgoe-
deren en -diensten 13
B.7 Alternatief beschikbaar
inkomen 241996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 502
▼B
II.4: Inkomensbestedingsrekening
II.4.1: Rekening voor besteding van het beschikbaar inkomen
Bestedingen Middelen
P.3 Consumptieve bestedingen 13 B.6 Beschikbaar inkomen 37
P.31 Individuele consumptieve
bestedingen 13
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 0
B.8 Besparingen 24
II.4.2: Rekening voor besteding van het alternatief beschikbaar
inkomen
Bestedingen Middelen
D.8 Correctie voor mutaties in
voorzieningen pensioenver-
zekering 0B.7 Alternatief beschikbaar
inkomen 24
B.8 Besparingen 24
III: Accumulatierekeningen
III.1: Kapitaalrekening
III.1.1: Rekening voor mutaties in het vermogenssaldo a.g.v.
besparingen en kapitaaloverdrachten
Mutaties in activa Mutaties in passiva
B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten21 B.8n Besparingen (netto) 24
D.9 Kapitaaloverdrachten,
ontvangen 0
D.92 Investeringsbijdragen 0D.99 Overige kapitaaloverdrachten 0
D.9 Kapitaaloverdrachten,
betaald (−) − 3
D.91 Vermogensheffingen (−) 0
D.99 Overige kapitaaloverdrachten
(−) − 31996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 503
▼B
III.1.2: Kapitaalvormingsrekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
P.51 Investeringen in vaste activa
(bruto)19 B.10.1 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. besparingen en
kapitaaloverdrachten21
P.511 Saldo aan- en verkopen van
materiële vaste activa 14
P.5111 Aankopen van nieuwe mate-
riële vaste activa 13
P.5112 Aankopen van gebruikte
materiële vaste activa 1
P.5113 Verkopen van gebruikte
materiële vaste activa 0
P.512 Saldo aan- en verkopen van
immateriële vaste activa 5
P.5121 Aankopen van nieuwe imma-
teriële vaste activa 10
P.5122 Aankopen van gebruikte
immateriële vaste activa 0
P.5123 Verkopen van gebruikte
immateriële vaste activa − 5
P.513 Toevoegingen aan de waarde
van niet-geproduceerde niet-
financiële activa 0
P.5131 Belangrijke verbeteringen
aan niet-geproduceerde niet-
financiële activa 0
P.5132 Overdrachtskosten op trans-
acties in niet-geproduceerde
niet-financiële activa 0
K.1 Verbruik van vaste activa − 3
P.52 Veranderingen in voorraden 0
P.53 Saldo aan- en verkopen van
kostbaarheden 0
K.2 Saldo aan- en verkopen van
niet-geproduceerde niet-
financiële activa 1
K.21 Saldo aan- en verkopen van
grond en overige materiële
niet-geproduceerde activa 1
K.22 Saldo aan- en verkopen van
immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 504
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) 4
III.2: Financiële rekening
Mutaties in activa Mutaties in passiva
F Verandering van vorderingen
(netto)32 F Verandering van schulden
(netto)28
F.2 Chartaal geld en deposito's 12 F.2 Chartaal geld en deposito's 0
F.21 Chartaal geld 2 F.22 Girale deposito's 0
F.22 Girale deposito's 7 F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 0
F.29 Overige deposito's en spaar-
tegoeden 3
F.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
F.3 Effecten m.u.v. aandelen 12
F.4 Leningen 24
F.4 Leningen 0 F.41 Kortlopende leningen 17F.41 Kortlopende leningen 0 F.42 Langlopende leningen 7
F.42 Langlopende leningen 0
F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 4
F.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
F.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0F.61 Voorzieningen pensioen- en
levensverzekering 0
F.62 Vooruitbetaalde premies en
voorzieningen voor open-
staande aanspraken 0F.612 Voorzieningen pensioenver-
zekering 0
F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 8F.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
F.71 Handelskredieten 0 F.71 Handelskredieten 0F.79 Transitorische posten 8 F.79 Transitorische posten 0
B.9 Vorderingenoverschot (+)
c.q. -tekort (−) 41996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 505
▼B
III.3: Rekening voor overige mutaties in activa
III.3.1: Rekening voor overige volumemutaties in activa
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN Niet-financiële activa 0 AF Schulden 0
AN.1 Geproduceerde activa 0 K.7 Verlies door rampen 0
K.4 Economisch ontstaan van
geproduceerde activa 0K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.7 Verlies door rampen 0 K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 0K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0waarvan:
AF.2Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AF.4 Leningen 0
waarvan:
AN.11Vaste activa 0
AN.12 Voorraden 0 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.13 Kostbaarheden 0 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 0 AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
K.3 Economisch ontstaan van
niet-geproduceerde activa 0
K.5 Natuurlijke aanwas van niet
in cultuur gebrachte biologi-
sche hulpbronnen 0
K.6 Economisch verlies van niet-
geproduceerde activa 0
K.61 Uitputting van natuurlijke
hulpbronnen 0
K.62 Overig economisch verlies
van niet-geproduceerde
activa 0
K.7 Verlies door rampen 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 506
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.9 Overige volumemutaties in
niet-financiële activa, n.e.g. 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AN.21Materiële niet-geproduceerde
activa 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 0
K.7 Verlies door rampen 0
K.8 Niet-gecompenseerde confis-
caties 0
K.10 Overige volumemutaties in
vorderingen en schulden,
n.e.g. 0
K.12 Wijzigingen in classificaties
en structuur 0
K.12.1 Wijzigingen in sectorclassifi-
catie en structuur 0
K.12.2 Wijzigingen in de classifi-
catie van activa en passiva 0
K.12.22 Overige wijzigingen in de
classificatie van activa en
passiva 0
waarvan:
AF.2Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 507
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
B.10.2 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. overige
volumemutaties in activa 0
III.3.2: Rekening voor nominale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11 Nominale waarderingsver-
schillenK.11 Nominale waarderingsver-
schillen
AN Niet-financiële activa 8 AF Schulden 0
AN.1 Geproduceerde activa 5 AF.2 Chartaal geld en deposito's 0AN.11 Vaste activa 5 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen 0
AN.13 Kostbaarheden 0 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 3 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 3AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 1
AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1
AF.4 Leningen 0AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 1
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.3 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. nominale
waarderingsverschillen 10
III.3.2.1: Rekening voor neutrale waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillenK.11.1 Neutrale waarderingsver-
schillen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 508
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN Niet-financiële activa 7 AF Schulden 2
AN.1 Geproduceerde activa 5 AF.2 Chartaal geld en deposito's 1AN.11 Vaste activa 5 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen 1
AN.13 Kostbaarheden 0 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 2 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 2AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 1
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 3
AF.2 Chartaal geld en deposito's 2AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 1
AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.31 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. neutrale
waarderingsverschillen 8
III.3.2.2: Rekening voor reële waarderingsverschillen
Mutaties in activa Mutaties in passiva
K.11.2 Reële waarderingsverschillen K.11.2 Reële waarderingsverschillen
AN Niet-financiële activa 2 AF Schulden − 2
AN.1 Geproduceerde activa 0 AF.2 Chartaal geld en deposito's − 1AN.11 Vaste activa 0 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen − 1
AN.13 Kostbaarheden 0 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 2 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 509
▼B
Mutaties in activa Mutaties in passiva
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 2AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten − 1
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen − 2
AF.2 Chartaal geld en deposito's − 2AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0AF.4 Leningen 0
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
B.10.32 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. reële
waarderingsverschillen 2
IV: Balansen
IV.1: Beginbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 324 AF Schulden 121
AN.1 Geproduceerde activa 243 AF.2 Chartaal geld en deposito's 38
AN.11 Vaste activa 231 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0AN.12 Voorraden 2 AF.4 Leningen 43AN.13 Kostbaarheden 10 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 0
AN.2 Niet-geproduceerde activa 81 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 5
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 81AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 35
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 172
AF.2 Chartaal geld en deposito's 110
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 25AF.4 Leningen 81996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 510
▼B
Activa Passiva
AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 22
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 4
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 3
B.90 Vermogenssaldo 375
IV.2: Balansmutaties
Activa Passiva
Totale mutatie in activa Totale mutatie in passiva
AN Niet-financiële activa 25 AF Schulden 28
AN.1 Geproduceerde activa 21 AF.2 Chartaal geld en deposito's 0
AN.11 Vaste activa 21 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0AN.12 Voorraden 0 AF.4 Leningen 24AN.13 Kostbaarheden 0 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 4
AN.2 Niet-geproduceerde activa 4 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 4AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 0
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 33
AF.2 Chartaal geld en deposito's 12AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 13AF.4 Leningen 0AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 1
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 0
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 8
B.10 Mutaties in het vermogens-
saldo a.g.v. 31
B.10.1 besparingen en kapitaalover-
drachten 21
B.10.2 overige volumemutaties in
activa 01996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 511
▼B
Activa Passiva
B.10.3 nominale waarderingsver-
schillen 10
B.10.31 neutrale waarderingsver-
schillen 8
B.10.32 reële waarderingsverschillen 2
IV.3: Eindbalans
Activa Passiva
AN Niet-financiële activa 349 AF Schulden 149
AN.1 Geproduceerde activa 264 AF.2 Chartaal geld en deposito's 38
AN.11 Vaste activa 252 AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 0
AN.12 Voorraden 2 AF.4 Leningen 67AN.13 Kostbaarheden 10 AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 4
AN.2 Niet-geproduceerde activa 85 AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 5
AN.21 Materiële niet-geproduceerde
activa 85AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 35
AN.22 Immateriële niet-geprodu-
ceerde activa 0
AF Vorderingen 205
AF.2 Chartaal geld en deposito's 122
AF.3 Effecten m.u.v. aandelen 38AF.4 Leningen 8AF.5 Aandelen en overige deel-
nemingen 23
AF.6 Verzekeringstechnische voor-
zieningen 4
AF.7 Handelskredieten en transito-
rische posten 11
B.90 Vermogenssaldo 4061996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 512
▼M5
BIJLAGE V
DEFINITIE VAN „OVERHEIDSTEKORT” TEN BEHOEVE VAN
DE PROCEDURE BIJ BUITENSPORIGE TEKORTEN
Voor de kennisgevingen van de lidstaten aan de Commissie uit hoofde van de
procedure bij buitensporige tekorten, zoals die is neergelegd in Verordening (EG)
nr. 3605/93 van de Raad (1), wordt onder „overheidstekort” verstaan: het saldo
„vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (–)” van de overheid, met inbegrip van de
rentestromen die voortvloeien uit swapovereenkomsten en termijncontracten met
rentevaststelling na afloop („forward rate agreements”). Dit saldo wordt
gecodeerd als EDPB9. Voor dit doel omvat rente ook de bovengenoemde
rentestromen en wordt rente gecodeerd als EDPD41.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 513
(1) PB L 332 van 31.12.1993, blz. 7. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG)
nr. 475/2000 (PB L 58 van 3.3.2000, blz.1).
▼B
BIJLAGE B
SCHEMA VOOR HET VERSTREKKEN VAN GEGEVENS UIT DE NATIONALE
REKENINGEN
Overzicht van de tabellen
Eerste indie-
ningTermijn
t + maand
(indien
aangegeven:
dagen)Indienen voor Onderwerp Tabel nr.
2002 70 dagen 1995-2001 Belangrijkste aggregaten, jaarlijks 1
2002 70 dagen 1995-2001 Belangrijkste aggregaten, driemaande-
lijks1
1999 8 1995-1998 Belangrijkste aggregaten van de over-
heid2
2001 3 1997-2000 Belangrijkste aggregaten van de over-
heid2'
2000 9 1995-1999 Tabellen per bedrijfstak 3
2000 9 1995-1999 Uitvoer en invoer EU/derde landen 4
2000 9 1995-1999 Consumptieve bestedingen van huishou-
dens naar functie5
2000 9 1995-1999 Financiële rekeningen per sector (trans-
acties)6
2000 9 1995-1999 Balansen van vorderingen en schulden 7
2000 12 1995-1999 Niet-financiële rekeningen per sector 82000 12 1995-1999 Belastingontvangsten per sector, in
detail9
2000 24 1995-1998 Tabellen per bedrijfstak en per regio,
NUTS II, A1710
2001 12 1995-2000 Overheidsuitgaven naar functie 11
2001 24 1995-1999 Tabellen per bedrijfstak en per regio,
NUTS III, A312
2001 24 1995-1999 Rekeningen van huishoudens per regio,
NUTS II13
2001 24 1995-1999 Vaste activa voor de volledige economie
en per product, Pi 314
2002 36 1995-1999 Aanbodtabel tegen basisprijzen, respec-
tievelijk tegen aankoopprijzen, A60 x
P6015
2002 36 1995-1999 Gebruikstabel tegen aankoopprijzen,
A60 x P6016
2002 36 1995 (*) Symmetrische input-outputtabel tegen
basisprijzen, P60 x P60, vijfjaarlijks17
2002 36 1995 (*) Symmetrische input-outputtabel voor de
binnenlandse productie tegen basis-
prijzen, P60 x P60, vijfjaarlijks181996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 514
▼M8
▼M8
Eerste indie-
ningTermijn
t + maand
(indien
aangegeven:
dagen)Indienen voor Onderwerp Tabel nr.
2002 36 1995 (*) Symmetrische input-outputtabel voor de
invoer tegen basisprijzen, P60 x P60,
vijfjaarlijks19
2003 36 2000 Vaste activa per bedrijfstak en per
product, A31 x Pi3, vijfjaarlijks20
2003 36 2000 Productierekening per bedrijfstak en per
sector, A60 x 5 sectoren (S.11, S.12,
S.13, S.14, S.15), vijfjaarlijks21
2003 36 2000 Investeringen in vaste activa (bruto) per
bedrijfstak en per product, A31 x P60,
vijfjaarlijks22
zie tabel zie tabel zie tabel Retropolaties 23
t = referentieperiode (jaar of kwartaal).
(*) De vijfjaarlijkse tabel voor het jaar 2000 dient geleverd te worden in 2003.
Tabel 1 — Belangrijkste aggregaten — kwartaal- en jaarcijfers
Code Variabelen Indeling+Lopende
prijzenConstante
Prijzen
Toegevoegde waarde en bruto binnenlands product
B.1g 1. Toegevoegde waarde (bruto) tegen basisprijzen A6 x x
D.21-D.31 2. Saldo productgebonden belastingen en subsi-
diesxx
P.119 3. IGDFI x x
B.1*g 4. Bruto binnenlands product tegen marktprijzen x x
Bestedingen van het bruto binnenlands product
P.3 5. Totale consumptieve bestedingen x x
P.3 6. a) Consumptieve bestedingen van huishoudens
(binnenlands standpunt)xx
P.3 6. b) Consumptieve bestedingen van huishoudens
(nationaal standpunt)xx
P.3 7. Consumptieve bestedingen van IZW's t.b.v.
huishoudensxx
P.3 8. Consumptieve bestedingen van de overheid x x
P.31 a) Individuele consumptieve bestedingen x xP.32 b) Collectieve consumptieve bestedingen x xP.4 9. Werkelijke consumptie van huishoudens x x
P.41 a) Werkelijke individuele consumptie x x
P.5 10. Investeringen (bruto) x xP.51 a) Investeringen in vaste activa (bruto) Pi 6 x x1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 515
▼M8
Code Variabelen Indeling+Lopende
prijzenConstante
Prijzen
P.52 b) Veranderingen in voorraden x x
P.53 c) Saldo aan- en verkopen van kostbaarheden x x
P.6 11. Uitvoer van goederen (fob) en diensten x x
P.7 12. Invoer van goederen (fob) en diensten x x
Inkomen, besparingen en vorderingenoverschot
B.5 13. Saldo primaire inkomens uit/naar het buiten-
landxx
B.5*g 14. Nationaal inkomen (bruto) tegen marktprijzen x x
K.1 15. Verbruik van vaste activa x xB.5*n 16. Nationaal inkomen (netto) tegen marktprijzen x x
D.5, D.6,
D.717. Inkomensoverdrachten (netto) uit/naar het
buitenlandx
B.6n 18. Beschikbaar inkomen (netto) x x
B.8n 19. Nationale besparingen (netto) x
D.9 20. Kapitaaloverdrachten uit/naar het buitenland xB.9 21. Vorderingenoverschot c.q.-tekort x
Bevolking, werkzame beroepsbevolking, beloning van werknemers
22. Bevolking en werkzame personen
a) Totale bevolking (1 000)b) Werklozen (1 000)c) Werkzame personen in ingezeten productie-
eenheden (duizend werkzame personen en
duizend gewerkte uren) en werkzame inge-
zetenen (duizend personen)
zelfstandigen A6 (**)
werknemers A6 (**)
D.1 23. Beloning van werknemers in ingezeten
productie-eenheden en beloning van werkzame
ingezetenenA6 (**) x
D.11 a) Lonen (bruto) A6 (**) x
+ Indien geen indeling wordt vermeld, totale economie.
(**) A6 enkel voor zelfstandigen en werknemers in ingezeten productie-eenheden.
x in reële termen.
Tabel 2 — Belangrijkste aggregaten van de overheid
Regels voor consolidatie: de transacties D.41, D.7, D.92 en D.99 worden geconsolideerd; de overige
niet.
Code Lijst van variabelen Termijn: t + 3 Termijn: t + 8
P.1 Output X1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 516
▼M2
▼M2
Code Lijst van variabelen Termijn: t + 3 Termijn: t + 8
P.11 + P.12 — Marktoutput en output voor eigen
finaal gebruikX
P.13 — Overige niet-marktoutput X
P.131 — Betalingen voor overige niet-
marktoutputX
P.132 — Overige niet-marktoutput, overige X
P.11 + P.12 + P.131 X
P.2 Intermediair verbruik X XB.1G Toegevoegde waarde (bruto) X
K.1 Verbruik van vaste activa X
B.1N Toegevoegde waarde (netto) X
D.1P Beloning van werknemers, betaald X X
D.29P Niet-productgebonden belastingen op
productie, betaaldXX
D.39R Niet-productgebonden subsidies,
ontvangenXX
B.2N Exploitatieoverschot (netto) X
D.2R Belastingen op productie en invoer,
ontvangenXX
D.4R Inkomen uit vermogen, ontvangen X X
D.3P Subsidies, betaald X XD.4P Inkomen uit vermogen, betaald X X
D.41P — Rente, betaald X X
D.42P + …D.45P — Overig inkomen uit vermogen,
betaaldXX
B.5N Saldo primaire inkomens (netto) X
D.5R Belastingen op inkomen, vermogen
enz., ontvangenXX
D.61R Sociale premies, ontvangen X X
D.611R — Werkelijke sociale premies,
ontvangenXX
D.612 — Toegerekende sociale premies X X
D.7R Overige inkomensoverdrachten,
ontvangenXX
D.5P Belastingen op inkomen, vermogen
enz., betaaldXX
D.62P Sociale uitkeringen (exclusief sociale
overdrachten in natura), betaaldX1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 517
▼M2
Code Lijst van variabelen Termijn: t + 3 Termijn: t + 8
D.6311P +
D.63121P +
D.63131PSociale overdrachten in natura, in
verband met uitgaven voor producten
die door marktproducenten aan de
huishoudens worden verstrektX
D.62P + D.6311P
+ D.63121P +
D.63131PX
D.7P Overige inkomensoverdrachten,
betaaldXX
B.6N Beschikbaar inkomen (netto) X
P.3 Consumptieve bestedingen X
P.31 — Individuele consumptieve beste-
dingenX
P.32 — Collectieve consumptieve beste-
dingenX
D.8 Correctie voor mutaties in voorzie-
ningen pensioenverzekeringXX
B.8G Besparingen (bruto) X X
B.8N Besparingen (netto) X
D.9R Kapitaaloverdrachten, ontvangen X X
D.91R — Vermogensheffingen, ontvangen X XD.92R + D.99R — Investeringsbijdragen en overige
kapitaaloverdrachten, ontvangenXX
D.9P Kapitaaloverdrachten, betaald X X
P.5 Investeringen (bruto) X
P.51 — Investeringen in vaste activa
(bruto)XX
P.52 + P.53 — Veranderingen in voorraden en
saldo aan- en verkopen van kost-
baarhedenX
K.2 Saldo aan- en verkopen van niet-
geproduceerde niet-financiële activaX
P.5 + K.2 X
B.9 Vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort
(–)XX
TE Totale overheidsuitgaven X X
TR Totale overheidsinkomsten X X1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 518
▼M2
Code Lijst van variabelen Termijn: t + 3 Termijn: t + 8
D.995 Kapitaaloverdrachten van de over-
heid aan de desbetreffende sectoren
in verband met belastingen en sociale
premies die zijn geheven, maar
waarschijnlijk niet zullen worden
geïnd
TE = P.2 + P.5 + D.1P + D.29P + D.3P + D.4P + D.5P + D.62P + D.6311P + D.63121P + D.63131P + D.7P + D.8 +
D.9P + K.2
TR = P.11 + P.12 + P.131 + D.2R + D.39R + D.4R + D.5R + D.61R + D.7R + D.9R
Tabel 3 — Tabellen per bedrijfstak — jaarcijfers
Code Variabelen IndelingLopende
prijzenConstante
prijzen
Toegevoegde waarde
P.1 1. Output tegen basisprijzen per bedrijfstak A31 x
P.2 2. Intermediair verbruik tegen aankoopprijzen per
bedrijfstakA31 x
B.1g 3. Toegevoegde waarde (bruto) tegen basisprijzen per
bedrijfstakA31 x x
K.1 4. Verbruik van vaste activa per bedrijfstak A31 x x
Investeringen
P.5 5. Investeringen (bruto) per bedrijfstak
P.51 a) Investeringen in vaste activa (bruto) per
bedrijfstakA31 x x
P.52 b) Veranderingen in voorraden per bedrijfstak A31 x x
P.53 c) Saldo aan- en verkopen van kostbaarheden per
bedrijfstakA31 x x
Werkzame personen en beloning van werknemers, binnenlands
standpunt
6. Werkzame personen per bedrijfstak (1 000)
a) zelfstandigen per bedrijfstak A31b) werknemers per bedrijfstak A31
c) gewerkte uren per bedrijfstak (*) A31
D.1 7. Beloning van werknemers per bedrijfstak A31 xD.11 a) Lonen per bedrijfstak A31 x
(*) Tot 2003 op vrijwillige basis.1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 519
▼M4
▼M2
▼B
▼B
Tabel 4 — Uitvoer en invoer EU/derde landen
Code Variabelen IndelingLopende
prijzenConstante
prijzen
P.6 1. Uitvoer van goederen en diensten totale
economiexx
a) EU-landen x x
b) derde landen x x
P.7 2. Invoer van goederen en diensten x x
a) EU-landen x xb) derde landen x x
Tabel 5 — Consumptieve bestedingen van huishoudens naar functies
Code Variabelen IndelingLopende
prijzenConstante
prijzen
P.3 Consumptieve bestedingen van huishoudens naar
functiesCOICOP
2 cijfers x x1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 520
Tabel 6 — Financiële rekeningen per sector (transacties), geconsolideerd en niet-geconsolideerd
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 521
Tabel 7 — Financiële balansen, geconsolideerd en niet-geconsolideerd
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 522
Tabel 8 — Niet-financiële rekeningen per sector
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 523
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 524
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 525
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 526
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 527
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 528
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 529
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 530
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 531
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 532
▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 533
▼B
Tabel 9 — Belastingontvangsten naar soorten belastingen en ontvangende subsectoren, in detail
ESR-CodeOver-
heidCentr-
ale
over-
heidDeel-
staat-
over-
heidLagere
over-
heidWette-
lijke
sociale
verze-
kering-sinstel-
lingenInstel-
lingen
van de
EUTotaal
Belastingontvangsten
per sector, in detail
D.5 Belastingen op
inkomen, vermogen,
enz.—
D.51 Belastingen op
inkomen—
D.51a Belastingen op
inkomen van indivi-
duen of huishoudens—
…—
D.51b Belastingen op
inkomen van onderne-
mingen—
…—
D.51c Belastingen op kapi-
taalwinsten—
…—
D.51d Kansspelbelastingen —
…—
D.59 Belastingen op
vermogen, enz.—
D.59.1 Kapitaalheffingen —
D.59.1a Belastingen op grond
en gebouwen
…—
D.59.1b Belastingen op netto
vermogen
…—
D.59.1c Belastingen op andere
activa—
…—
D.59.2 Diverse vermogensbe-
lastingen—
D.59.2a Personele belastingen —
…—
D.59.2b Belastingen op
uitgaven—
…—
D.59.2c Betalingen van leges
door huishoudens
…—
D.59.2d Belastingen op inter-
nationale transacties—
…—
D.2 Belastingen op
produktie en invoer
D.21 Produktgebonden
belastingen1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 534
▼B
ESR-CodeOver-
heidCentr-
ale
over-
heidDeel-
staat-
over-
heidLagere
over-
heidWette-
lijke
sociale
verze-
kering-
sinstel-
lingenInstel-
lingen
van de
EUTotaal
D.211 Belasting over de
toegevoegde waarde
(BTW)
…
D.212 Belastingen op invoer
(exclusief BTW)
D.2121 Invoerrechten
…
D.2122 Overige belastingen op
invoer
D.2122a Algemene verkoop- en
omzetbelastingen
…
D.2122b Accijnzen
…
D.2122c Belastingen op
bepaalde diensten
…
D.2122d Winsten van invoer-
monopolies
…
D.2122e Belastingen i.v.m.
meervoudige wissel-
koersen
…
D.214 Overige produktge-
bonden belastingen
D.214a Algemene verkoop- en
omzetbelastingen
…
D.214b Accijnzen
…
D.214c Belastingen op
bepaalde diensten
…
D.214d Belastingen op finan-
ciële en
kapitaaltransacties
…
D.214e Winsten van fiscale
monopolies
…
D.29 Niet-produktgebonden
belastingen op
produktie
D.29a Belastingen over het
aantal werknemers
…
D.29b Periodieke belastingen
op grond en bouw-
werken
…1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 535
▼B
ESR-CodeOver-
heidCentr-
ale
over-
heidDeel-
staat-
over-
heidLagere
over-
heidWette-
lijke
sociale
verze-
kering-
sinstel-
lingenInstel-
lingen
van de
EUTotaal
D.29c Vergunningen voor
bepaalde bedrijven en
beroepen
…
D.29d Belastingen op het
gebruik van vaste
activa en op bepaalde
activiteiten
…
D.29e Zegelrechten
…
D.29f Milieuheffingen
…
D.29g Belastingen op inter-
nationale transacties
…
D.91 Vermogensheffingen —D.91a Vermogensheffingen
(in enge zin)—
…—
D.91b Belastingen op kapi-
taaloverdrachten—
…
Totaal belastingont-
vangsten
D.611 Werkelijke sociale
premies—
D.6111 — Werkelijke sociale
premies t.l.v.
werkgevers—
D.6112 — Sociale premies
t.l.v. werknemers—
D.6113 — Sociale premies
t.l.v. zelfstandigen
en niet-werkenden—
Totaal ontvangsten uit
belastingen en sociale
premies
D.995 Kapitaaloverdrachten
van de overheid aan de
desbetreffende
sectoren in verband
met belastingen en
sociale premies die
zijn geheven, maar
waarschijnlijk niet
zullen worden geïnd
D.99521 Productgebonden
belastingen die zijn
geheven, maar waar-
schijnlijk niet zullen
worden geïnd1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 536
▼M4
▼M4
ESR-CodeOver-
heidCentr-
ale
over-
heidDeel-
staat-
over-
heidLagere
over-
heidWette-
lijke
sociale
verze-
kering-
sinstel-
lingenInstel-
lingen
van de
EUTotaal
D.99529 Niet-productgebonden
belastingen op
producten die zijn
geheven, maar waar-
schijnlijk niet zullen
worden geïnd
D.99551 Belastingen op
inkomen die zijn
geheven, maar waar-
schijnlijk niet zullen
worden geïnd
D.99559 Belastingen op
vermogen enz., die
zijn geheven, maar
waarschijnlijk niet
zullen worden geïnd
D.9956111 Werkelijke sociale
premies t.l.v. werkge-
vers die zijn geheven,
maar waarschijnlijk
niet zullen worden
geïnd
D.9956112 Sociale premies t.l.v.
werknemers die zijn
geheven, maar waar-
schijnlijk niet zullen
worden geïnd
D.9956113 Sociale premies t.l.v.
zelfstandigen en niet-
werkenden die zijn
geheven, maar waar-
schijnlijk niet zullen
worden geïnd
D.99591 Vermogensheffingen
die zijn geheven, maar
waarschijnlijk niet
zullen worden geïnd
D.2 + D.5 + D.91 +
D.611 – D.995
Totaal ontvangsten uit
belastingen en sociale
premies, na aftrek van
bedragen die zijn
geheven, maar waar-
schijnlijk niet zullen
worden geïnd1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 537
▼B
Tabel 10 — Tabellen per bedrijfstak en per regio (NUTS II), lopende prijzen
Code Variabelen Indeling t + maand
B1.g 1. Toegevoegde waarde (bruto) tegen basisprijzen A17 24
B1.g 2. Toegevoegde waarde (bruto) tegen basisprijzen — 18
D.1 3. Beloning van werknemers A17 24
P.51 4. Investeringen in vaste activa (bruto) A17 24
5. Werkzame personen
— Totaal A17 24
— Werknemers A17 241996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 538
▼M21996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 539
▼B
Tabel 12 — Tabellen per bedrijfstak en per regio (NUTS III), lopende prijzen
Code Variabelen Indeling t + maand
B1.g 1. Toegevoegde waarde (bruto) tegen basisprijzen A3 24
2. Werkzame personen
— Totaal A3 18
— Werknemers A3 18
Tabel 13 — Rekeningen van huishoudens per regio (NUTS II), lopende prijzen
Rekening voor bestemming van primaire inkomens van huishoudens
Bestedingen Middelen
D.4 Inkomen uit vermogen B.2/B.3 Exploitatie-overschot/Gemengd
inkomen
D.1 Beloning van werknemers
B.5 Saldo primaire inkomens D.4 Inkomen uit vermogen
Secundaire inkomensverdelingsrekening van huishoudens
Bestedingen Middelen
D.5 Belastingen op inkomen, vermogen
enz.B.5 Saldo primaire inkomens
D.61 Sociale premies D.62 Sociale uitkeringen (exclusief sociale
overdrachten in natura)
D.7 Overige inkomensoverdrachten D.7 Overige inkomensoverdrachten
B.6 Beschikbaar inkomen
Tabel 14 — Vaste activa voor de totale economie en per produktgroep, Pi 3
Code Lijst van variabelen Opsplitsing
AN.11 Vaste activa Pi31996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 540
Tabel 15 — Aanbodtabel tegen basisprijzen, inclusief de overgang naar aanbod tegen aankoopprijzen (lopende en constante prijzen)
n = 60, m = 60
Bedrijfstakken (NACE)
123……nΣ(1) Invoer cifTotaal aanbod
tegen basisprijzenHandels- en
vervoersmargeSaldo produktge-
bonden belas-
tingen en
subsidiesTotaal aanbod
tegen aankoop-
prijzen
(1) (2) (3) (4) (5) (6) (7)
Produktgroepen (CPA)1
(1) Output per produktgroep en per bedrijfstak
tegen basisprijzena) intra-EU
b) extra EU2
3
.
.
.
.
.
.
m
(Correctieposten)
Σ(1) (2) Totale output per bedrijfstak 0
Totaal, waarvan:
Markt output
(3)Output voor eigen finaal gebruik 00
Overige niet-markt output 00▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 541
Tabel 16 — Gebruiktabel tegen aankoopprijzen (lopende en constante prijzen)
n = 60, m = 60
Bedrijfstakken (NACE)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1)+Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen (CPA)1
(1)Intermediair verbruik tegen
aankoopprijzen per produktgroep en
per bedrijfstakFinaal gebruik tegen aankoop-
prijzen:
Consumptieve bestedingen:
a) door huishoudens
b) door IZW's ten behoeve van
huishoudens (t + 12 samen met
a))
c) door de overheid
Investeringen (bruto):
d) investeringen in vaste activa
(bruto)
e) veranderingen in voorraden en
kostbaarheden
f) Uitvoer
— intra-EU
— extra-EUTotaal gebruik
2
3
.
.
.
.
.
m
(Correctieposten)
Σ(1) (2) Totaal intermediair verbruik per
bedrijfstakTotaal finaal gebruik per type
Beloning van werknemers.
Sociale premies t.l.v. werkgevers (3) Componenten van de toegevoegde
waarde per bedrijfstak Netto niet-produktgebonden belastingen op produktie
Verbruik van vaste activaExploitatie-overschot (netto)
Σ(3) (4) Toegevoegde waarde per bedrijfstak
Σ(1)+Σ(3) (5) Output tegen bedrijfstakken per
bedrijfstak▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 542
Tabel 17 — Symmetrische input-outputtabel tegen basisprijzen (produktgroep × produktgroep)
(lopende en constante prijzen)
n=6 0
Produktgroepen (CPA)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1)+Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen (CPA)1
(1)Intermediair verbruik tegen basisprijzen
(produktgroep × produktgroep)Finaal gebruik tegen basisprijzen:
Consumptieve bestedingen:
a) door huishoudens
b) door IZW's t.b.v. huishoudens
c) door de overheid
Investeringen (bruto):
d) investeringen in vaste activa (bruto)
e) veranderingen in voorraden en kostbaar-
heden
f) uitvoer
— intra-EU
— extra-EU2
3
.
.
.
..
.
n
Σ(1) (2) Totaal intermediair verbruik tegen basisprijzen
per produktgroepFinaal gebruik tegen basisprijzen per type Totaal gebruik
tegen basisprijzen
Produktgebonden belastingen
Produktgebonden subsidies (−)(3) Netto produktgebonden belastingen per
produktgroepNetto produktgebonden belastingen per type
finaal gebruikTotaal netto
produktgebonden
belastingen
Σ(1)+(3) (4) Totaal intermediair verbruik tegen aankoop-
prijzen per produktgroepTotaal finaal gebruik per type tegen aankoop-
prijzenTotaal gebruik
tegen aankoop-
prijzen
Beloning van werknemers
Niet-produktgebonden belastingen op produktie
Verbruik van vaste activa
Exploitatie-overschot (netto)(5) Componenten van de toegevoegde waarde per
produktgroep
Σ(5) (6) Toegevoegde waarde per produktgroep
Σ(1)+(3)+ Σ(5) (7) Output tegen basisprijzen per produktgroep▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 543
Produktgroepen (CPA)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1)+Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Invoer (8) Invoer cif per produktgroep
(7)+(8) (9) Aanbod tegen basisprijzen per produktgroepInvesteringen in vaste activa
Kapitaalgoederenvoorraad
Input van arbeid(10)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 544
Tabel 18 — Symmetrische input-output tabel voor de binnenlandse produktie tegen basisprijzen (produktgroep × produktgroep)
(lopende en constante prijzen)
n=6 0
Produktgroepen (CPA)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1)+Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen (CPA)1
(1)Voor binnenlandse output: intermediair
verbruik tegen basisprijzen
(produktgroep × produktgroep)Voor binnenlandse output: finaal gebruik tegen
basisprijzen:
Consumptieve bestedingen:
a) door huishoudens
b) door IZW's t.b.v. huishoudens
c) door de overheid
Investeringen (bruto):
d) investeringen in vaste activa (bruto)
e) veranderingen in voorraden en kostbaar-
heden
f) uitvoer
— intra-EU
— extra-EU2
3
.
.
.
.
.
.
n
Σ(1) (2) Totaal intermediair verbruik van binnenlandse
output per produktgroepFinaal gebruik van binnenlandse output Totaal binnenlandse
output
Gebruik van ingevoerde produktgroepen (3) Totaal intermediair verbruik van ingevoerde
produktgroepen per produktgroep, cif.Finaal gebruik van ingevoerde produktgroepen,
cifTotaal invoer
Netto produktgebonden belastingen (4) Netto produktgebonden belastingen op produkt-
groepen voor intermediair verbruik per
produktgroepNetto produktgebonden belastingen op produkt-
groepen voor finaal gebruikTotaal netto
produktgebonden
belastingen
Σ(1)+(3)+(4) (5) Totaal intermediair verbruik tegen aankoop-
prijzen per produktgroepTotaal finaal gebruik per type, tegen aankoop-
prijzenTotaal gebruik
Beloning van werknemers
Niet-produktgehonden belastingen op produktie
Verbruik van vaste activa
Exploitatie-overschot (netto)(6) Componenten van de toegevoegde waarde per
produktgroep▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 545
Produktgroepen (CPA)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1)+Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Σ(6) (7) Toegevoegde waarde per produktgroep
Σ(1)+(3)+(4)+ Σ(6) (8) Output tegen basisprijzen per produktgroep
Investeringen in vaste activa
Kapitaalgoederenvoorraad
Input van arbeid(9)▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 546
Tabel 19 — Symmetrische input-outputtabel voor de invoer tegen basisprijzen (produktgroep × produktgroep), cif (lopende en constante prijzen)
n=6 0
Produktgroepen (CPA)
123……nΣ(1)Finaal gebruik
a) b) c) d) e) f)Σ(3) Σ(1)+Σ(3)
(1) (2) (3) (4) (5)
Produktgroepen (CPA)2
(1)Voor invoer: intermediair verbruik
tegen basisprijzen
(produktgroep × produktgroep)Voor invoer: finaal gebruik tegen basis-
prijzen:
Consumptieve bestedingen:
a) door huishoudens
b) dor IZW's t.b.v. huishoudens
c) door de overheid
Investeringen (bruto):
d) investeringen in vaste activa (bruto)
e) veranderingen in voorraden en kost-
baarheden
f) Uitvoer
— intra-EU
— extra-EU3
.
.
.
.
.
n
Σ(1) (2) Totaal intermediair verbruik van inge-
voerde produktgroepen tegen
basisprijzen per produktgroepFinaal gebruik van ingevoerde produkt-
groepen tegen basisprijzenTotaal invoer▼B1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 547
▼B
Tabel 20 — Vaste activa naar bedrijfstakken en naar produktgroepen
Bedrijfstakken: A31 NACE Rev. 1
Produktgroepen: Pi3 CPAVariabelen: vaste activa (bruto)
vaste activa (netto)
Prijzen: vervangingswaarde tegen lopende prijzen
historische kostprijsvervangingswaarde tegen constante prijzen
Tabel 21 — Produktierekening naar bedrijfstakken en naar sectoren
Bedrijfstakken: A60 NACE Rev. 1
Sectoren: S11
S12
S13
S14S15
Variabelen: Output
— markt output
— output voor eigen finaal gebruik— overige niet-markt output
Intermediair verbruikToegevoegde waarde (bruto)
— beloning van werknemers
— saldo produktgebonden belastingen en
subsidies
— exploitatie-overschot (netto)— verbruik van vaste activa
Prijzen: lopend
Tabel 22 — Investeringen in vaste activa (bruto) naar bedrijfstakken en naar produktgroepen
Bedrijfstakken: A31 NACE Rev. 1
Produktgroepen: P60 CPA
Variabelen: investeringen in vaste activa (bruto)Prijzen: lopend en constant1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 548
▼B
Tabel 23 — Tijdreeksen
Tabellen voorgesteld voor herberekeningjaarlijks driemaandelijks
periode indiening periode indiening
88—94 april 99 88—94 april 99
Tabel 1: Belangrijkste aggregaten 70—87 december
9980—87 december
99
Tabel 2: Belangrijkste aggregaten van de
overheid70—94 december
99
Tabel 3: Tabellen per bedrijfstak 70—94 december
00
Tabel 5: Consumptieve bestedingen van huis-
houdens naar functies80—94 december
00
Tabel 8: Niet-financiële rekeningen per sector 90—94 december
99
80—89 december
00
Tabel 11: Overheidsuitgaven naar functies 90—94 december
011996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 549
▼M8
AFWIJKINGEN MET BETREKKING TOT DE TABELLEN DIE MOETEN
WORDEN GELEVERD IN HET KADER VAN DE „ESR 1995”-VRAGENLIJST
PER LAND
1. OOSTENRIJK
1.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidtermijn: t + 9 maand 1999
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidretropolaties:
herberekening alleen de jaren
1988-19942005
3 Tabellen per bedrijfstak termijn: t + 12 maand 1999
3 Tabellen per bedrijfstak retropolaties:
herberekening alleen de jaren
1988-19942005
5 Consumptieve bestedingen van
huishoudens naar functieretropolaties:
herberekening alleen de jaren
1988-19942005
11 Overheidsuitgaven naar functie retropolaties:
jaren 1990-1994 niet her te bere-
kenen2005
12 Tabellen per bedrijfstak en per
regio, NUTS III, A3eerste indiening 2002 2002
13 Rekeningen van huishoudens per
regio, NUTS IIeerste indiening 2005 2005
15 Aanbodtabel tegen basisprijzen,
resp. tegen aankoopprijzen,
A60 × P60eerste indiening 2003 en alleen
tweejaarlijks2003
16 Gebruikstabel tegen aankoop-
prijzen,eerste indiening 2003 en alleen
tweejaarlijks2003
17 Symmetrische input-outputtabel
tegen basisprijzen, P60 × P60, vijf-
jaarlijkseerste indiening 2003 2003
18 Symmetrische input-outputtabel
voor de binnenlandse productie
tegen basisprijzen, P60 × P60, vijf-
jaarlijkseerste indiening 2003 2003
19 Symmetrische input-outputtabel
voor de invoer tegen basisprijzen,
P60 × P60, vijfjaarlijkseerste indiening 2003 2003
1.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
1 Belangrijkste aggre-
gaten, jaarlijks en
driemaandelijkswerkzame personen
volgens de parameter
„gewerkte uren”eerste indiening 2005 20051996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 550
▼M8
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
3 Tabellen per
bedrijfstakverbruik van vaste
activa per bedrijfstak
en per sectoreerste indiening 2002 2002
8 Niet-financiële reke-
ningen per sector
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorverdeling van
vennootschappen naar
eigenaareerste indiening 2005 2005
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorverdeling van huis-
houdens naar groepeerste indiening 2005 2005
16 Gebruikstabel tegen
aankoopprijzen,
A60 × P60verbruik van vaste
activa per bedrijfstakeerste indiening 2003 2003
18 Symmetrische input-
outputtabel voor de
binnenlandse
productie tegen basis-
prijzen, P60 × P60,
vijfjaarlijks
2. DENEMARKEN
2.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
6 Financiële rekeningen per sector
(transacties)termijn: t + 13 maand 2005
7 Balansen van vorderingen en
schuldentermijn: t + 13 maand 2005
20 Vaste activa per bedrijfstak en per
product, A31 × Pi3, vijfjaarlijkseerste indiening 2005 2005
2.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
3 Tabellen per
bedrijfstaklonen per bedrijfstak niet te leveren 2005
3 Tabellen per
bedrijfstakverbruik van vaste
activa per bedrijfstaktermijn: t + 36 maand 2005
3 Tabellen per
bedrijfstakinvesteringen in vaste
activa (bruto) per
bedrijfstaktermijn: t + 36 maand 2005
3 Tabellen per
bedrijfstakveranderingen in voor-
raden per bedrijfstaktermijn: t + 36 maand 2005
3 Tabellen per
bedrijfstaksaldo aan- en
verkopen van kost-
baarheden per
bedrijfstaktermijn: t + 36 maand 2005
3 Tabellen per
bedrijfstakzelfstandigen per
bedrijfstaktermijn: t + 36 maand 2005
3 Tabellen per
bedrijfstakwerknemers per
bedrijfstaktermijn: t + 36 maand 20051996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 551
▼M8
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
3 Tabellen per
bedrijfstakgewerkte uren per
bedrijfstaktermijn: t + 36 maand 2005
3 Tabellen per
bedrijfstakbeloning van werkne-
mers per bedrijfstaktermijn: t + 36 maand 2005
9 Belastingontvangsten
per sector, in detailalgemene verkoop of
omzetbelastingen
(belastingen op
invoer)
algemene verkoop of
omzetbelastingen
(productgebonden
belastingen)beide variabelen
tezamen2005
9 Belastingontvangsten
per sector, in detailaccijnzen (belastingen
op invoer)
accijnzen (productge-
bonden belastingen)beide variabelen
tezamen2005
9 Belastingontvangsten
per sector, in detailbelastingen op
bepaalde diensten
(belastingen op
invoer)
belastingen op
bepaalde diensten
(productgebonden
belastingen)beide variabelen
tezamen2005
17 Symmetrische input-
outputtabel tegen
basisprijzen,
P60 × P60, vijfjaar-
lijksverbruik van vaste
activa, exploitatie-
overschot (netto)beide variabelen
tezamen in P602005
18 Symmetrische input-
outputtabel voor de
binnenlandse
productie tegen basis-
prijzen, P60 × P60,
vijfjaarlijks
19 Symmetrische input-
outputtabel voor de
invoer tegen basis-
prijzen, P60 × P60,
vijfjaarlijks
21 Productierekening per
bedrijfstak en per
sector, A60 × 5
sectoren (S.11, S.12,
S.13, S.14, S.15), vijf-
jaarlijks
17 Symmetrische input-
outputtabel tegen
basisprijzen,
P60 × P60, vijfjaar-
lijksinvesteringen in vaste
activaalleen P31 2005
18 Symmetrische input-
outputtabel voor de
binnenlandse
productie tegen basis-
prijzen, P60 × P60,
vijfjaarlijks
19 Symmetrische input-
outputtabel voor de
invoer tegen basis-
prijzen, P60 × P60,
vijfjaarlijks1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 552
▼M8
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
17 Symmetrische input-
outputtabel tegen
basisprijzen,
P60 × P60, vijfjaar-
lijkskapitaalgoederenvoor-
raadniet te leveren 2005
18 Symmetrische input-
outputtabel voor de
binnenlandse
productie tegen basis-
prijzen, P60 × P60,
vijfjaarlijks
19 Symmetrische input-
outputtabel voor de
invoer tegen basis-
prijzen, P60 × P60,
vijfjaarlijks
21 Productierekening per
bedrijfstak en per
sector, A60 × 5
sectoren (S.11, S.12,
S.13, S.14, S.15), vijf-
jaarlijkssector private huishou-
dens
sector IZW's ten
behoeve van huishou-
densbeide sectoren
tezamen2005
3. DUITSLAND
3.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
3 Tabellen per bedrijfstak t + 9 maand alleen A17, A31 alleen
op termijn t + 21 maand2005
5 Consumptieve bestedingen van
huishoudens naar functiedeels alleen 1-digit posities 2005
9 Belastingontvangsten per sector; in
detailgeen letterposities aan het einde
van de code2005
10 Tabellen per bedrijfstak en per
regio, NUTS II, A17alleen NUTS I en A6 2005
12 Tabellen per bedrijfstak en per
regio, NUTS III, A3termijn: t + 30 maand, alleen
tweejaarlijks2005
13 Rekeningen van huishoudens per
regio, NUTS IItermijn: t + 30 maand, alleen
NUTS I2005
15 Aanbodtabel tegen basisprijzen,
resp. tegen aankoopprijzen,
A60 × P60alleen tweejaarlijks 2005
16 Gebruikstabel tegen aankoop-
prijzen, A60 × P60alleen tweejaarlijks 2005
3.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
3 Tabellen per
bedrijfstaksaldo aan- en
verkopen van kost-
baarheden per
bedrijfstak; verande-
ringen in voorraden
per bedrijfstakbeide variabelen
tezamen, niet per
bedrijfstak20051996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 553
▼M8
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
6 Financiële rekeningen
per sector (transacties)Sector overheid S.1311/S.1312 en
S.1313 alleen tezamen2005
7 Balansen van vorde-
ringen en schulden
10 Tabellen per
bedrijfstak en per
regio, NUTS II, A17investeringen in vaste
activa (bruto)termijn: t + 30 maand 2005
4. GRIEKENLAND
4.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
3 Tabellen per bedrijfstak t + 9 maand alleen A17, A31 alleen
op termijn t + 21 maand2005
5 Consumptieve bestedingen van
huishoudens naar functiedeels alleen 1-digit posities 2005
9 Belastingontvangsten per sector; in
detailgeen letterposities aan het einde
van de code2005
10 Tabellen per bedrijfstak en per
regio, NUTS II, A17alleen NUTS I en A6 2005
12 Tabellen per bedrijfstak en per
regio, NUTS III, A3termijn: t + 30 maand, alleen
tweejaarlijks2005
13 Rekeningen van huishoudens per
regio, NUTS IItermijn: t + 30 maand, alleen
NUTS I2005
15 Aanbodtabel tegen basisprijzen,
resp. tegen aankoopprijzen,
A60 × P60alleen tweejaarlijks 2005
16 Gebruikstabel tegen aankoop-
prijzen, A60 × P60alleen tweejaarlijks 2005
4.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
3 Tabellen per
bedrijfstaksaldo aan- en
verkopen van kost-
baarheden per
bedrijfstakeerste indiening 2005 2005
3 Tabellen per
bedrijfstakgewerkte uren per
bedrijfstakeerste indiening 2005 2005
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorverdeling van
vennootschappen naar
eigenaareerste indiening 2005 2005
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorverdeling van huis-
houdens naar groepeerste indiening 2005 20051996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 554
▼M8
5. SPANJE
5.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
11 Overheidsuitgaven naar functie termijn: t + 21 maand 2005
5.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
1 belangrijkste aggre-
gaten, driemaandelijkssaldo aan- en
verkopen van kost-
baarhedeneerste indiening 2005 2005
1 belangrijkste aggre-
gaten, jaarlijkssaldo aan- en
verkopen van kost-
baarhedeneerste indiening 2005 2005
3 Tabellen per
bedrijfstakverbruik van vaste
activa per bedrijfstakeerste indiening 2005 2005
3 Tabellen per
bedrijfstaksaldo aan- en
verkopen van kost-
baarheden per
bedrijfstakeerste indiening 2005 2005
3 Tabellen per
bedrijfstakgewerkte uren per
bedrijfstakeerste indiening 2005 2005
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorsaldo aan- en
verkopen van kost-
baarhedeneerste indiening 2005 2005
9 Belastingontvangsten
per sector, in detailverdeling van directe
belastingen op
inkomen, vermogen,
enz., belastingen en
heffingen op invoer
exclusief BTW en
overige belastingen
op productie voor de
subsectoren provin-
ciale overheid
(S1312) en lokale
overheid (S1313)termijn: t + 21 maand 2005
16 Gebruikstabel tegen
aankoopprijzen,
A60 × P60verbruik van vaste
activa per bedrijfstak
(A60)eerste indiening 2005 2005
17 Symmetrische input-
outputtabel tegen
basisprijzen,
P60 × P60, vijfjaar-
lijksverbruik van vaste
activa (P60)eerste indiening 2005 2005
18 Symmetrische input-
outputtabel voor de
binnenlandse
productie tegen basis-
prijzen, P60 × P60,
vijfjaarlijks
19 Symmetrische input-
outputtabel voor de
invoer tegen basis-
prijzen, P60 × P60,
vijfjaarlijks1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 555
▼M8
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
17 Symmetrische input-
outputtabel tegen
basisprijzen,
P60 × P60, vijfjaar-
lijkskapitaalgoederenvoor-
raad (P60)eerste indiening 2005 2005
18 Symmetrische input-
outputtabel voor de
binnenlandse
productie tegen basis-
prijzen, P60 × P60,
vijfjaarlijks
19 Symmetrische input-
outputtabel voor de
invoer tegen basis-
prijzen, P60 × P60,
vijfjaarlijks
6. FRANKRIJK
6.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
10 Tabellen per bedrijfstak en per
regio, NUTS II, A17termijn: t + 36 maand 2005
12 Tabellen per bedrijfstak en per
regio, NUTS III, A3termijn: t + 36 maand 2005
13 Rekeningen van huishoudens per
regio, NUTS IItermijn: t + 42 maand 2005
6.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
3 Tabellen per
bedrijfstakalle variabelen verdeling naar bran-
ches te berekenen
voor homogene bran-
ches2005
10 Tabellen per
bedrijfstak en per
regio, NUTS II, A17
12 Tabellen per
bedrijfstak en per
regio, NUTS III, A3
15 Aanbodtabel tegen
basisprijzen, resp.
tegen aankoopprijzen,
A60 × P60
16 Gebruikstabel tegen
aankoopprijzen,
A60 × P60
20 Vaste activa per
bedrijfstak en per
product, A31 × Pi3,
vijfjaarlijks
21 Productierekening per
bedrijfstak en per
sector, A60 × 5
sectoren (S.11, S.12,
S.13, S.14, S.15), vijf-
jaarlijks1996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 556
▼M8
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
22 Investeringen in vaste
activa (bruto) per
bedrijfstak en per
product, A31 × P60,
vijfjaarlijks
7. IERLAND
7.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
1 Belangrijkste aggregaten, jaarlijks
en driemaandelijkstermijn eerste indiening t + 90 dagen
20042004
1 Belangrijkste aggregaten, jaarlijks
en driemaandelijkstermijn eerste indiening t + 70 dagen
20082008
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidretropolaties:
herberekening alleen de jaren
1985-19942005
2' Belangrijkste aggregaten van de
overheidtermijn: t + 3 maand 2002
3 Tabellen per bedrijfstak eerste indiening 2005 2005
3 Tabellen per bedrijfstak retropolaties:
jaren 1970-1994 niet her te bere-
kenen2005
5 Consumptieve bestedingen van
huishoudens naar functieretropolaties:
herberekening alleen de jaren
1985-19942005
6 Financiële rekeningen per sector
(transacties)eerste indiening 2005 2005
7 Balansen van vorderingen en
schuldeneerste indiening 2005 2005
8 Niet-financiële rekeningen per
sectoreerste indiening 2005 2005
8 Niet-financiële rekeningen per
sectorretropolaties:
jaren 1990-1994 niet her te bere-
kenen2005
8 Niet-financiële rekeningen per
sectorretropolaties:
jaren 1980-1989 niet her te bere-
kenen2005
15 Aanbodtabel tegen basisprijzen,
resp. tegen aankoopprijzen,
A60 × P60eerste indiening 2005 2005
16 Gebruikstabel tegen aankoop-
prijzen, A60 × P60eerste indiening 2005 2005
17 Symmetrische input-outputtabel
tegen basisprijzen, P60 × P60, vijf-
jaarlijkseerste indiening 2005 20051996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 557
▼M8
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
18 Symmetrische input-outputtabel
voor de binnenlandse productie
tegen basisprijzen, P60 × P60, vijf-
jaarlijkseerste indiening 2005 2005
19 Symmetrische input-outputtabel
voor de invoer tegen basisprijzen,
P60 × P60, vijfjaarlijkseerste indiening 2005 2005
20 Vaste activa per bedrijfstak en per
product, A31 × Pi3, vijfjaarlijkseerste indiening 2005 2005
21 Productierekening per bedrijfstak
en per sector, A60 × 5 sectoren
(S.11, S.12, S.13, S.14, S.15), vijf-
jaarlijkseerste indiening 2005 2005
22 Investeringen in vaste activa
(bruto) per bedrijfstak en per
product, A31 × P60, vijfjaarlijkseerste indiening 2005 2005
7.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
1 Belangrijkste aggre-
gaten, jaarlijks en
driemaandelijksconsumptieve beste-
dingen van IZW's
t.b.v. huishoudensniet te leveren 2005
2 Belangrijkste aggre-
gaten van de overheidP52 + P53 + K2 niet te leveren 2003
8. ITALIË
8.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidretropolaties:
jaren 1970-1994 niet te leveren2005
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidretropolaties:
jaren 1980-1994 te leveren in
december 20012001
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidtermijn: t + 9 maand 2005
20 Vaste activa per bedrijfstak en per
product, A31 × Pi3, vijfjaarlijksniet te berekenen 2005
22 Investeringen in vaste activa
(bruto) per bedrijfstak en perproduct, A31 × P60, vijfjaarlijkseerste indiening 2005 2005
8.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
1 Belangrijkste aggre-
gaten, jaarlijks en
driemaandelijkswerkzame personen
volgens de parameter
gewerkte ureneerste indiening 2004 20041996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 558
▼M8
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
3 Tabellen per
bedrijfstakverbruik van vaste
activa per bedrijfstakverdeling A17, eerste
indiening 20022002
3 Tabellen per
bedrijfstakverbruik van vaste
activa per bedrijfstakverdeling A31, eerste
indiening 20052005
3 Tabellen per
bedrijfstaksaldo aan- en
verkopen van kost-
baarheden per
bedrijfstaktezamen met verande-
ringen in voorraden2005
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorsaldo aan- en
verkopen van kost-
baarheden per
bedrijfstaktezamen met verande-
ringen in voorraden2005
9. LUXEMBURG
9.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
1 Belangrijkste aggregaten, jaarlijks
en driemaandelijkseerste indiening termijn t + 90 dagen
20032003
1 Belangrijkste aggregaten, jaarlijks
en driemaandelijkseerste indiening termijn t + 70 dagen
20102010
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidretropolaties:
herberekening alleen de jaren
1990-19942005
3 Tabellen per bedrijfstak retropolaties:
herberekening alleen de jaren
1980-19942005
6 Financiële rekeningen per sector
(transacties)eerste indiening 2005 2005
7 Balansen van vorderingen en
schuldeneerste indiening 2005 2005
8 Niet-financiële rekeningen per
sectorretropolaties:
jaren 1990-1994 niet her te bere-
kenen2005
8 Niet-financiële rekeningen per
sectorretropolaties:
jaren 1980-1989 niet her te bere-
kenen2005
10 Tabellen per bedrijfstak en per
regio, NUTS II, A17niet te berekenen 2005
11 Overheidsuitgaven naar functie retropolaties:
jaren 1990-1994 niet her te bere-
kenen2005
12 Tabellen per bedrijfstak en per
regio, NUTS III, A3niet te berekenen 2005
13 Rekeningen van huishoudens per
regio, NUTS IIniet te berekenen 20051996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 559
▼M8
9.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
3 Tabellen per
bedrijfstakinvesteringen in vaste
activa (bruto) per
bedrijfstaktermijn: t + 36 maand 2005
3 Tabellen per
bedrijfstaksaldo aan- en
verkopen van kost-
baarhedeneerste indiening 2005 2005
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorS11, S12, S14 + 45,
S211, S212eerste indiening 2005 2005
20 Vaste activa per
bedrijfstak en per
product, A31 x Pi3,
vijfjaarlijkstabel in historische
kostprijzeneerste indiening 2005 2005
10. NEDERLAND
10.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidretropolaties:
jaren 1986-1994 te leveren juli
20012001
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidretropolaties:
jaren 1970-1985 te leveren in
december 20012001
2' Belangrijkste aggregaten van de
overheidtermijn: t + 3 maand 2003
3 Tabellen per bedrijfstak retropolaties:
jaren 1986-1994 te leveren in juli
20012001
3 Tabellen per bedrijfstak retropolaties:
jaren 1970-1985 te leveren in
december 20012001
5 Consumptieve bestedingen van
huishoudens naar functieretropolaties:
jaren 1986-1994 te leveren in juli
20012001
5 Consumptieve bestedingen van
huishoudens naar functiesretropolaties:
jaren 1980-1985 te leveren in
december 20012001
7 Balansen van vorderingen en
schuldentermijn: t + 19 maand 2003
8 Niet-financiële rekeningen per
sectorretropolaties:
jaren 1986-1994 te leveren in juli
2001
jaren 1980-1985 te leveren in
december 20012001
10 Tabellen per bedrijfstak en per
regio, NUTS II, A17termijn: t + 30 maand 20051996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 560
▼M8
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
13 Rekeningen van huishoudens per
regio, NUTS IItermijn: t + 36 maand 2005
10.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
10 Tabellen per
bedrijfstak en per
regio, NUTS II, A17investeringen in vaste
activa (bruto) per
regioNiet te berekenen 2005
10 Tabellen per
bedrijfstak en per
regio, NUTS II, A17totale werkzame
beroepsbevolking per
regioNiet te berekenen 2005
12 Tabellen per
bedrijfstak en per
regio, NUTS III, A3
11. PORTUGAL
11.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidretropolaties:
herberekening alleen de jaren
1977-1994, te leveren in december
20002005/2000
3 Tabellen per bedrijfstak retropolaties:
herberekening alleen de jaren
1977-19942005
5 Consumptieve bestedingen van
huishoudens naar functietermijn: t + 12 maand 2005
5 Consumptieve bestedingen van
huishoudens naar functieretropolaties:
niet her te berekenen2005
6 Financiële rekeningen per sector
(transacties)termijn: t + 12 maand 2005
7 Balansen van vorderingen en
schuldentermijn: t + 12 maand 2005
8 Niet-financiële rekeningen per
sectorretropolaties:
jaren 1990-1994 te leveren in
december 19991999
11 Overheidsuitgaven naar functies retropolaties:
niet her te berekenen2005
11.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
1 Belangrijkste aggre-
gaten, jaarlijks en
driemaandelijkswerkzame personen
volgens de parameter
„gewerkte uren”eerste indiening 2007 20071996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 561
▼M8
12. FINLAND
12.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidretropolaties:
herberekening alleen de jaren
1975-19942005
3 Tabellen per bedrijfstak retropolaties:
herberekening alleen de jaren
1975-19942005
12.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
3 Tabellen per
bedrijfstaksaldo aan- en
verkopen van kost-
baarhedenniet te berekenen 2005
15 Aanbodtabel tegen
basisprijzen, resp.
tegen aankoopprijzen,
A60 x P60alle verdeling A31 en P31
alleen in lopende
prijzen2005
16 Gebruikstabel tegen
aankoopprijzen,
A60 × P60alle
17 Symmetrische input-
outputtabel tegen
basisprijzen, P60 x
P60, vijfjaarlijksalle
18 Symmetrische input-
outputtabel voor de
binnenlandse
productie tegen basis-
prijzen, P60 x P60,
vijfjaarlijksalle
19 Symmetrische input-
outputtabel voor de
invoer tegen basis-
prijzen, P60 x P60,
vijfjaarlijksalle
21 Productierekening per
bedrijfstak en per
sector, A60 x 5
sectoren (S.11, S.12,
S.13, S.14, S.15), vijf-
jaarlijksalle verdeling A31 2005
13. ZWEDEN
13.1. Afwijking voor de tabellen
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
2 Belangrijkste aggregaten van de
overheidretropolaties:
herberekening alleen de jaren
1980-19942005
3 Tabellen per bedrijfstak termijn: t + 12 maand 20051996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 562
▼M8
Tabel nr. Tabel Afwijking tot
3 Tabellen per bedrijfstak retropolaties:
herberekening alleen de jaren
1980-19942005
6 Financiële rekeningen per sector
(transacties)termijn: t + 12 maand 2005
7 Balansen van vorderingen en
schuldentermijn: t + 12 maand 2005
11 Overheidsuitgaven naar functie termijn: t + 16 maand 2005
13.2. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
2 Belangrijkste aggre-
gaten van de overheidsaldo aan- en
verkopen van kost-
baarhedeneerste indiening 2005 2005
2 Belangrijkste aggre-
gaten van de overheidverdeling van de
consumptieve beste-
dingen van de over-
heid in individuele en
collectieve beste-
dingentermijn t + 16 maand 2005
2 Belangrijkste aggre-
gaten van de overheidwerkelijke consumptie
van huishoudenstermijn t + 16 maand 2005
2 Belangrijkste aggre-
gaten van de overheidwerkelijke individuele
consumptietermijn t + 16 maand 2005
3 Tabellen per
bedrijfstaksaldo aan- en
verkopen van kost-
baarhedeneerste indiening 2005 2005
3 Tabellen per
bedrijfstakverdeling A31 termijn: t + 12 maand 2005
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorsaldo aan- en
verkopen van kost-
baarhedeneerste indiening 2005 2005
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorverdeling van de
consumptieve beste-
dingen van de over-
heid in individuele en
collectieve beste-
dingentermijn t + 16 maand 2005
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorwerkelijke consumptie
van huishoudenstermijn t + 16 maand 2005
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorwerkelijke individuele
consumptietermijn t + 16 maand 20051996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 563
▼M8
14. VERENIGD KONINKRIJK
14.1. Afwijking voor bepaalde variabelen/sectoren in de tabellen
Tabel nr. Tabel Variabele/sector Afwijking tot
3 Tabellen per
bedrijfstaksaldo aan- en
verkopen van kost-
baarhedenexclusief transacties
door banken in goud
als het vastleggen van
vermogen2005
4 Uitvoer en invoer EU/
derde landenuitvoer en invoer EU/
derde landenexclusief transacties
door banken in goud
als het vastleggen van
vermogen2005
6 Financiële rekeningen
per sector (transacties)monetair goud en
bijzondere trekkings-
rechteninclusief transacties
door banken in goud
als het vastleggen van
vermogen2005
6 Financiële rekeningen
per sector (transacties)financiële hulpbe-
drijveninbegrepen bij niet-
financiële vennoot-
schappen2002
7 Balansen van vorde-
ringen en schuldenmonetair goud en
bijzondere trekkings-
rechteninclusief transacties
door banken in goud
als het vastleggen van
vermogen2005
7 Balansen van vorde-
ringen en schuldenfinanciële hulpbe-
drijveninbegrepen bij niet-
financiële vennoot-schappen2002
8 Niet-financiële reke-
ningen per sectorsaldo aan- en
verkopen van kost-
baarheden en uitvoer
en invoer van
goederen en dienstenexclusief transacties
door banken in goud
als het vastleggen van
vermogen2005
10 Tabellen per
bedrijfstak en per
regio, NUTS II, A17BBP voor NUTS II
alleen A1720011996R2223 — NL — 07.08.2003 — 008.001 — 564