1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 1
Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen
►B REGLEMENT VOOR DE PROCESVOERING VAN HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE
EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VAN 19 JUNI 1991
(PB L 176 van 4.7.1991, blz. 7)
Gewijzigd bij:
Publicatieblad
nr. blz. datum
►M1 Wijzigingen op hetReglementvoor de procesvoering van hetHof van
Justitie van de Europese Gemeenschappen van 19 juni 1991L 44 61 28.2.1995
►M2 Besluitvan hetHof t otwijziging van bijlage II van hetreglementvoor
de procesvoeringL 103 3 19.4.1997
►M3 WIJZIGINGEN VAN HET REGLEMENT VOOR DE PROCESVOE-
RING VAN HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESEGEMEENSCHAPPENL 103 1 19.4.1997
►
M4 Wijziging van hetreglementvoor de procesvoering van hetHof van
Justitie van 16 mei 2000L 122 43 24.5.2000
Gerectificeerd bij:
►C1 Rectificatie PB L 351 van 23.12.1997, blz. 72 (419/97)
►C2 Rectificatie PB L 328 van 23.12.2000, blz. 55 (524/2000)
►C3 Rectificatie PB L 43 van 14.2.2001, blz. 40 (524/2000)
NB: Deze geconsolideerde versie bevat referenties naar de Europese rekeneenheid en/of ecu. Vanaf 1 januari 1999 moeten
beide worden gelezen als referentie naar de euro — Verordening (EEG) nr. 3308/80 van de Raad (PB L 345 van20.12.1980, blz. 1) en Verordening (EG) nr. 1103/97 van de Raad (PB L 162 van 19.6.1997, blz. 1).
▼B
REGLEMENT VOOR DE PROCESVOERING VAN HET HOF
VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
VAN 19 JUNI 1991
INHOUD
Algemene bepaling (art. 1)Eerste titel — Van de organisatie van het Hof
Eerste hoofdstuk — Van de rechters en de advocaten-generaal (art. 2—6)
Tweede hoofdstuk — Van het presidentschap van het Hof en de vorming
van de kamers (art. 7—11)
Derde hoofdstuk — Van de griffie
Eerste afdeling — Van de griffier en de adjunct-griffiers (art. 12—19)Tweede afdeling — Van de diensten van het Hof (art. 20—23)
Vierde hoofdstuk — Van de toegevoegd rapporteurs (art. 24)
Vijfde hoofdstuk — Van de werkwijze van het Hof (art. 25—28)Zesde hoofdstuk — Van het taalgebruik (art. 29—31)
Zevende hoofdstuk — Van de rechten en verplichtingen van de gemach-
tigden, raadslieden en advocaten (art. 32—36)
Tweede titel — Van de procedure
Eerste hoofdstuk — Van de schriftelijke behandeling (art. 37—44 bis)
Tweede hoofdstuk — Van de instructie
Eerste afdeling — Van de maatregelen van instructie (art. 45—46)Tweede afdeling — Van de oproeping en hetverhoor van get uigen en
deskundigen (art. 47—53)
Derde afdeling — Van de sluiting van de instructie (art. 54)
Derde hoofdstuk — Van de mondelinge behandeling (art. 55—62)
Vierde hoofdstuk — Van de arresten (art. 63—68)Vijfde hoofdstuk — Van de proceskosten (art. 69—75)
Zesde hoofdstuk — Van de kosteloze rechtsbijstand (art. 76)
Zevende hoofdstuk — Van de afstand van instantie (art. 77—78)Achtste hoofdstuk — Van de betekeningen (art. 79)
Negende hoofdstuk — Van de termijnen (art. 80—82)
Tiende hoofdstuk — Van de schorsing van de behandeling (art. 82 bis)
Derde titel — Van de bijzondere procedures
Eerste hoofdstuk — Van de verzoeken tot opschorting van tenuitvoerleg-
ging en tot verkrijging van andere voorlopige
maatregelen in kort geding (art. 83—90)
Tweede hoofdstuk — Van de procesincidenten (art. 91—92)
Derde hoofdstuk — Van de tussenkomst of interventie (art. 93)Vierde hoofdstuk — Van de arresten bij verstek gewezen en het verzet
(art. 94)
Vijfde hoofdstuk — Van de toewijzing van beroepen aan de kamers (art.
95)
Zesde hoofdstuk — Van de buitengewone rechtsmiddelen
Eerste afdeling — Van het derdenverzet (art. 97)Tweede afdeling — Van de herziening (art. 98—100)
Zevende hoofdstuk — Van het beroep tegen beslissingen van de Arbitrage-
Commissie (art. 101)
Achtste hoofdstuk — Van de interpretatie van arresten (art. 102)Negende hoofdstuk — Van de prejudiciële verwijzingen en de andere uitleg-
gingsprocedures (art. 103—104)1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 2
▼B
Tiende hoofdstuk — Van de bijzondere procedures bedoeld in de artikelen
103 tot en met 105 EGA-Verdrag (art. 105—106)
Elfde hoofdstuk — Van de adviezen (art. 107—109)Vierde titel — Van de hogere voorziening tegen beslissingen van het
Gerecht van eerste aanleg
(art. 110—123)
Vijfde titel — Van de procedures bedoeld in de EER-Overeenkomst (art.
123 bis—123 ter)
Slotbepalingen (art. 124—127)Bijlage I — Besluit betreffende de wettelijk erkende feestdagen
Bijlage II — Besluit betreffende de termijnen wegens afstand1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 3
▼B
HET HOF,
Gelet op de bevoegdheden, aan het Hof van Justitie toegekend bij het
Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen enStaal, het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeen-
schap voor Atoomenergie (Euratom),
Gelet op artikel 55 van het Protocol betreffende het Statuut van het Hof
van Justitie van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal,
Gelet op artikel 188, derde alinea, van het Verdrag tot oprichting van
de Europese Economische Gemeenschap,
Gelet op artikel 160, derde alinea, van het Verdrag tot oprichting van
de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie,
Overwegende datde t ekstvan hetreglementvoor de procesvoering
dient te worden herzien teneinde de coherentie en uniformiteit ervanin alle talen te verzekeren;
Na de goedkeuring van de Raad, meteenparigheid van st emmen aan
deze herziening verleend op 29 april 1991,
En overwegende dat, na de talrijke wijzigingen die in het reglement
voor de procesvoering zijn aangebracht, het om wille van de duidelijk-heid en eenvoud noodzakelijk is een gecoördineerde authentieke tekstop te stellen,
VERVANGT,Metgoedkeuring van de Raad, meteenparigheid van st emmen verleend
op 7 juni 1991,
ZIJN REGLEMENT VOOR DE PROCESVOERING DOOR HET VOLGENDE
REGLEMENT:
ALGEMENE BEPALING
Artikel 1
In ditreglementworden de hieronder genoemde Verdragen en Prot o-
collen telkens op de volgende wijze aangeduid:
— hetVerdrag bet reffende de Europese Unie „EU-Verdrag”
— het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap „EG-
Verdrag”
— het Protocol betreffende het Statuut van het Hof van Justitie van de
Europese Gemeenschap „Statuut-EG”
— het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor
Kolen en Staal „EGKS-Verdrag”
— het Protocol betreffende het Statuut van het Hof van Justitie van de
Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal „Statuut-EGKS”
— het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor
Atoomenergie (Euratom) „EGA-Verdrag”
— het Protocol betreffende het Statuut van het Hof van Justitie van de
Europese Gemeenschap voor Atoomenergie „Statuut-EGA”
— de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte
„EER-Overeenkomst”.
Voor de toepassing van dit reglement:
— worden met de term „instellingen” aangeduid de instellingen van de
Gemeenschappen en lichamen die zijn opgerichtbij de Verdragenof bij een besluit ter uitvoering daarvan, en die voor het Hof partij
kunnen zijn;
— wordt met de term „Toezichthoudende Autoriteit EVA” aangeduid
de toezichthoudende autoriteit bedoeld in de EER-Overeenkomst.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 4
▼M1
▼M4
▼M1
▼B
EERSTE TITEL
VAN DE ORGANISATIE VAN HET HOF
Eerste hoofdstuk
VAN DE RECHTERS EN DE ADVOCATEN-GENERAAL
Artikel 2
De ambtstermijn van een rechter vangt aan op de hiertoe in de benoe-
mingsakte vastgestelde dag. Indien bedoelde akte die dag niet vermeldt,vangt de ambtstermijn aan op de datum van deze akte.
Artikel 3
1. Iedere rechter legt, alvorens zijn ambt te aanvaarden, op de eerste
openbare zitting van het Hof, die hij na zijn benoeming bijwoont, de
volgende eed af:
„Ik zweer in volkomen onpartijdigheid en geheel overeenkomstig
mijn geweten mijn functie te zullen uitoefenen; ik zweer nietsbekend te zullen maken van het geheim der beraadslagingen.”.
2. Iedere rechter ondertekent terstond na de eedsaflegging een
verklaring waarbij hij zich plechtig verbindt, gedurende zijn ambtster-mijn en na afloop daarvan de uit zijn taak voortvloeiendeverplichtingen na te komen en in het bijzonder eerlijkheid en kiesheid
te betrachten bij het aanvaarden van bepaalde functies of voordelen na
afloop van die ambtstermijn.
Artikel 4
Wanneer het Hof heeft te beslissen of een rechter heeft opgehouden
aan de gestelde voorwaarden of aan de uit zijn ambt voortvloeiendeverplichtingen te voldoen, nodigt de president de betrokken rechter uit
voor het Hof in raadkamer te verschijnen ten einde zijn opmerkingen te
maken; de griffier is hierbij niett egenwoordig.
Artikel 5
De artikelen 2, 3 en 4 zijn van overeenkomstige toepassing op de advo-
caten-generaal.
Artikel 6
De rangorde van de rechters en advocaten-generaal wordt zonder
onderscheid door hun anciënniteit bepaald.
Bij gelijke anciënniteit wordt de rangorde door de leeftijd bepaald.
De aftredende rechters en advocaten-generaal behouden bij herbenoe-
ming de anciënniteit welke zij tevoren bezaten.
Tweede hoofdstuk
VAN HET PRESIDENTSCHAP VAN HET HOF EN DE VORMING VAN DE
KAMERS
Artikel 7
1. De rechters kiezen onmiddellijk na hun gedeeltelijke vervanging,
bedoeld in artikelen ►M1►M4223◄van hetEG-Verdrag, 32 t er
EGKS-Verdrag en 139 EGA-Verdrag ◄, uithun midden voor drie jaar
de presidentvan hetHof.
2. Wanneer de presidentvan hetHof ophoudtzijn ambtt e bekleden
vóór het verstrijken van de normale ambtstermijn, wordt voor het reste-
rende gedeelte van die termijn in zijn vervanging voorzien.
3. De in dit artikel bedoelde verkiezing heeft bij geheime stemming
plaats. Verkozen is de rechter die de volstrekte meerderheid vanstemmen heeft verkregen. Indien geen van de rechters de volstrektemeerderheid heeft verkregen, wordt tot een tweede stemming overge-1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 5
▼B
gaan; in dat geval is verkozen de rechter die de meeste stemmen heeft
verkregen. Bij staking van stemmen is de oudste rechter verkozen.
Artikel 8
De presidentleidtde werkzaamheden en de dienst en van hetHof; hij
presideert de zittingen, alsmede de beraadslagingen in raadkamer.
Artikel 9
1. Het Hof vormt, overeenkomstig het bepaalde bij de artikelen
►M1►M4221◄, tweede alinea, EG-Verdrag, 32, tweede alinea,
EGKS-Verdrag en 137, tweede alinea, EGA-Verdrag ◄, uitzijn
midden kamers en voegt daaraan rechters toe.
De samenstelling van de kamers wordt bekendgemaakt in het Publika-
tieblad van de Europese Gemeenschappen .
2. De president van het Hof wijst de zaken terstond na indiening van
hetverzoekschriftaan een van de kamers t oe methetoog op event uele
maatregelen van instructie, en benoemt uit haar midden de rechter-rapporteur.
3. Het Hof stelt criteria vast volgens welke de zaken in beginsel
over de kamers worden verdeeld.
4. De bepalingen van ditreglementzijn van overeenkomst ige
toepassing op de procesvoering voor de kamers.
In de zaken die aan de kamers zijn toegewezen, worden de bevoegd-
heden van de presidentvan hetHof uit geoefend door de
kamerpresident.
Artikel 10
1. HetHof benoemtvoor één jaar de president en van de kamers,
alsmede een eerste advocaat-generaal.
De bepalingen van artikel 7, leden 2 en 3, zijn van overeenkomstige
toepassing.
De krachtens dit lid verrichte benoemingen worden bekendgemaakt in
hetPublikatieblad van de Europese Gemeenschappen .
2. Terstond na de benoeming van de rechter-rapporteur door de
president wijst de eerste advocaat-generaal de zaak toe aan een van de
advocaten-generaal. Hij treft de noodzakelijke maatregelen bij afwezig-
heid of verhindering van een advocaat-generaal.
Artikel 11
Bij afwezigheid of verhindering van de presidentvan hetHof, alsmede
wanneer hetpresident schap vacantis, wordtditwaargenomen door eenvan de kamerpresidenten volgens de in artikel 6 bepaalde rangorde.
Bij gelijktijdige verhindering van de president van het Hof en van de
kamerpresidenten, alsmede wanneer hun ambten gelijktijdig vacantzijn, wordthetpresident schap waargenomen door een van de andererechters volgens de in artikel 6 bepaalde rangorde.
Derde hoofdstuk
VAN DE GRIFFIE
Eerste afdeling — Van de griffier en de adjunct-griffiers
Artikel 12
1. HetHof benoemtde griffier.
De president doet twee weken voor de datum waarop de benoeming zal
plaatsvinden, aan de leden van het Hof mededeling van de ingekomenkandidaatstellingen.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 6
▼B
2. De kandidaatstellingen gaan vergezeld van de nodige gegevens
betreffende de leeftijd, de nationaliteit, de academische graden, detalenkenis, de huidige en vroegere werkzaamheden, alsmede de even-
tuele juridische en internationale ervaring van de kandidaten.
3. De benoeming geschiedtovereenkomst ig de procedure, bepaald in
artikel 7, lid 3.
4. De griffier wordtbenoemd voor de t ijd van zes jaar. Hij kan
worden herbenoemd.
5. Het bepaalde in artikel 3 is van overeenkomstige toepassing op de
griffier.
6. De griffier kan slechts van zijn functie worden ontheven, wanneer
hij aan de gestelde voorwaarden of aan de uit zijn ambt voortvloeiende
verplichtingen niet meer voldoet; het Hof beslist, na de griffier in de
gelegenheid te hebben gesteld zijn opmerkingen te maken.
7. Indien de griffier ophoudt zijn functie uit te oefenen vóór het
einde van zijn ambtstermijn, benoemt het Hof een griffier voor de tijdvan zes jaar.
Artikel 13
HetHof kan, volgens de hierboven voor de griffier bepaalde procedure,
een of meer adjunct-griffiers benoemen, die tot taak hebben de griffierter zijde te staan en hem te vervangen, zulks overeenkomstig deinstructies voor de griffier, bedoeld in artikel 15.
Artikel 14
De presidentwijstde ambt enaren of personeelsleden aan die, bij afwe-
zigheid of verhindering van de griffier en van de adjunct-griffiers danwel bij vacature van hun ambt, belast zijn met de waarneming van defunctie van griffier.
Artikel 15
De instructies voor de griffier worden op voorstel van de president
door het Hof vastgesteld.
Artikel 16
1. Ter griffie wordtonder verant woordelijkheid van de griffier een
door de president te paraferen register gehouden, waarin achterelkander, in de volgorde van indiening, alle processtukken en de terondersteuning daarvan neergelegde bescheiden worden ingeschreven.
2. De griffier doet van de inschrijving in het register aantekening op
de originele stukken en, op verzoek van de partijen, op de afschriftenwelke deze hiertoe overleggen.
3. De inschrijving in hetregist er en de in hetvoorgaande lid
bedoelde aantekeningen hebben kracht van authentieke akte.
4. De wijze waarop hetregist er wordtgehouden, wordtgeregeld in
de instructies voor de griffier, bedoeld in artikel 15.
5. Iedere belanghebbende kan het register ter griffie raadplegen en
daarvan afschriften of uittreksels verkrijgen tegen de voorwaarden,
bepaald in hett arief van de griffie, datdoor hetHof op voorst el van
de griffier wordt vastgesteld.
Partijen in hangende gedingen kunnen voorts tegen genoemde voor-
waarden afschriften van de processtukken verkrijgen, alsmedeexpedities van de beschikkingen en arresten.
6. In het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen wordt
een mededeling opgenomen, inhoudende de dag van inschrijving vanhet inleidend verzoekschrift, de naam en de woonplaats van partijen,hetvoorwerp van hetgeding en de conclusies van hetverzoekschrift ,alsmede aanduiding van de aangevoerde middelen en de voornaamstevoorgedragen argumenten.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 7
▼B
7. Wanneer de Raad of de Commissie geen partij bij een zaak is,
zendt het Hof deze instelling een afschrift toe van het verzoekschriften het verweerschrift, met uitzondering van de daaraan gehechte
bijlagen, om haar in staat te stellen te constateren of de niet-toepasse-
lijkheid van een van haar handelingen wordtaangevoerd in de zin van►
M1artikel►M4241◄EG-Verdrag, artikel 36, derde alinea,
EGKS-Verdrag of artikel 156 EGA-Verdrag ◄.
Artikel 17
1. Onder gezag van de presidentis de griffier belastmetde
ontvangst, de doorzending en de bewaring van alle stukken, alsmedemet de betekeningen die krachtens dit reglement moeten geschieden.
2. De griffier staat het Hof, de kamers, de president en de rechters
terzijde bij het verrichten van hun ambtshandelingen.
Artikel 18
De griffier fungeertals zegelbewaarder. Hij is verant woordelijk voor de
archieven en de publikaties van het Hof.
Artikel 19
Behoudens hetbepaalde in de art ikelen 4 en 27, woontde griffier de
zittingen van het Hof en van de kamers bij.
Tweede afdeling — Van de diensten van het Hof
Artikel 20
1. De ambtenaren en andere personeelsleden van het Hof worden
benoemd overeenkomstig de bepalingen van het personeelsstatuut.
2. Alvorens hun ambt te aanvaarden, leggen de ambtenaren ten
overstaan van de president in tegenwoordigheid van de griffier de
volgende eed af:
„Ik zweer de functie welke mij door het Hof van Justitie van de
Europese Gemeenschappen is opgedragen, getrouwelijk, naar mijngeweten en onder gepaste geheimhouding te zullen uitoefenen.”.
Artikel 21
Op voorst el van de griffier bepaaltof wijzigthetHof hetorganisat ie-
schema van zijn diensten.
Artikel 22
Het Hof vormt een taalkundige dienst, samengesteld uit deskundigen
van genoegzame rechtswetenschappelijke vorming en met een uitge-
breide kennis van meerdere officiële talen van het Hof.
Artikel 23
Onder gezag van de president is de griffier belast met de administratie
van hetHof, hetbeheer van de financiën en de boekhouding; hij wordt
daarin bijgestaan door een administrateur.
Vierde hoofdstuk
VAN DE TOEGEVOEGD RAPPORTEURS
Artikel 24
1. Wanneer het Hof dit voor het onderzoek en de instructie van de
aanhangige zaken noodzakelijk acht, doet het overeenkomstig►
M1artikel 12 van het Statuut-EG, artikel 16 van het Statuut-EGKS
en artikel 12 van het Statuut-EGA ◄voorstellen tot benoeming van
toegevoegd rapporteurs.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 8
▼B
2. De toegevoegd rapporteurs zijn in het bijzonder belast met:
— het bijstaan van de president, rechtsprekende in kort geding;
— het bijstaan van de rechters-rapporteur bij de uitoefening van hun
taak.
3. De toegevoegd rapporteurs oefenen hun functie uit onderscheide-
lijk onder hetgezag van de president , van een kamerpresidentof vaneen rechter-rapporteur.
4. Alvorens hun ambt te aanvaarden, leggen de toegevoegd rappor-
teurs voor het Hof de in artikel 3 bedoelde eed af.
Vijfde hoofdstuk
VAN DE WERKWIJZE VAN HET HOF
Artikel 25
1. De president stelt de dag en het uur van de zittingen van het Hof
vast.
2. De kamerpresidenten stellen de dag en het uur van de zittingen
van hun kamers vast.
3. HetHof en de kamers kunnen voor een of meer bepaalde
zittingen een andere plaats bepalen dan die waar het Hof is gevestigd.
Artikel 26
1. Wanneer, wegens afwezigheid of verhindering, de rechters even
in aantal zijn, neemt de jongste rechter in de zin van artikel 6 niet aande beraadslaging deel, tenzij het de rechter-rapporteur betreft. In ditgeval neemt de rechter met de onmiddellijk hogere anciënniteit nietaan de beraadslaging deel.
2. Indien, nadathetHof bijeen is geroepen, blijktdathetquorum
bedoeld in artikel 15 van het Statuut-EG, artikel 18 van het Statuut-EGKS en artikel 15 van het Statuut-EGA, niet aanwezig is, verdaagtde president de zitting totdat het quorum is bereikt.
3. Indien in een kamer hetquorum bedoeld in art ikel 15 van het
Statuut-EG, artikel 18 van het Statuut-EGKS en artikel 15 van hetStatuut-EGA niet aanwezig is, deelt de president van de kamer ditmede aan de president van het Hof, die daarop een andere rechter teraanvulling van de kamer aanwijst.
Artikel 27
1. HetHof en de kamers beraadslagen in raadkamer.
2. Aan de beraadslaging wordt uitsluitend deelgenomen door de
rechters die bij de mondelinge behandeling tegenwoordig waren, en in
voorkomend geval door de toegevoegd rapporteur die met het onder-zoek van de zaak is belast.
3. Elke rechter draagt bij de beraadslaging zijn gevoelen, met
redenen omkleed, voor.
4. Op verzoek van een rechter wordt elke vraag, alvorens in stem-
ming te worden gebracht, in de bij dit verzoek aangeduide taal
geformuleerd en schriftelijk aan het Hof of aan de kamer voorgelegd.
5. De beslissing van hetHof wordtbepaald door hetgevoelen van
de meerderheid, gelijk ditbij de eindberaadslaging werd gevormd. Devolgorde waarin de stemmen worden uitgebracht, is omgekeerd aan die
welke in artikel 6 is vastgesteld.
6. Bij verschil van mening ten aanzien van het onderwerp, de
bewoordingen of de volgorde van de vragen, alsmede metbet rekkingtot de interpretatie van een stemming, beslist het Hof of de kamer.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 9
▼M3
▼B
▼B
7. Aan de besprekingen van hetHof bet reffende huishoudelijke
aangelegenheden nemen de advocaten-generaal als stemgerechtigdendeel. Tenzij hetHof anders bepaalt , woontde griffier de besprekingen
bij.
8. Wanneer hetHof vergadertbuit en aanwezigheid van de griffier,
belast het, zo nodig, de jongste rechter in de zin van artikel 6 met hetopmaken van hetproces-verbaal, datdan door de presidenten dierechter wordt ondertekend.
Artikel 28
1. Behoudens afwijkend besluitvan hetHof, worden de gerecht e-
lijke vakanties bepaald als volgt:
— van 18 december tot 10 januari;
— van de zondag voor Pasen tot en met de tweede zondag na Pasen;
— van 15 juli tot 15 september.
Gedurende de gerechtelijke vakanties wordt in het presidentschap voor-
zien ter plaatse waar het Hof is gevestigd, hetzij doordat de president
verbinding onderhoudtmetde griffier, het zij doordathij zich door een
kamerpresidentof een andere recht er doetvervangen.
2. In dringende gevallen kan de presidentde recht ers en de advo-
caten-generaal gedurende de gerechtelijke vakanties bijeenroepen.
3. Het Hof neemt de erkende feestdagen van de plaats waar het is
gevestigd, in acht.
4. HetHof kan wegens geldige redenen aan de recht ers en aan de
advocaten-generaal buitengewoon verlof verlenen.
Zesde hoofdstuk
VAN HET TAALGEBRUIK
Artikel 29
1. De procest alen zijn hetDeens, hetDuit s, hetEngels, hetFins, het
Frans, hetGrieks, hetIers, hetIt aliaans, hetNederlands, hetPort ugees,
hetSpaans en hetZweeds.
2. De procestaal wordt door de verzoeker gekozen, behoudens de
volgende bepalingen:
a) wanneer de verwerende partij een lidstaat is, of een natuurlijke of
rechtspersoon die tot het rechtsgebied van een lidstaat behoort, is
de procestaal de officiële taal van die staat; zijn er meer officiëletalen, dan staat het de verzoeker vrij daaruit een keuze te doen;
b) op gemeenschappelijk verzoek van partijen kan verlof worden
verleend tot het geheel of gedeeltelijk bezigen van een andere van
de in lid 1 van dit artikel vermelde talen;
c) op verzoek van een partij, de wederpartij en de advocaat-generaal
gehoord, kan in afwijking van hetonder a) en b) bepaalde, verlofverleend worden tot het geheel of gedeeltelijk bezigen van eenandere dan de in lid 1 van dit artikel vermelde talen als procestaal;
datverzoek kan nietworden ingediend door een Inst elling van de
Europese Gemeenschappen.
In de gevallen bedoeld in artikel 103, is de procestaal de taal van de
nationale rechterlijke instantie die zich tot het Hof heeft gewend. Op
een naar behoren gemotiveerd verzoek van een partij in het hoofdge-
ding, de andere partij in het hoofdgeding en de advocaat-generaalgehoord, kan verlof verleend worden tot het bezigen van een anderevan de in lid 1 van dit artikel vermelde talen tijdens de mondelingebehandeling.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 10
▼M3
▼C1
▼M3
▼M3
De beslissing over de hierboven vermelde verzoeken kan worden
genomen door de president; deze kan en wanneer hij daarin wiltoestemmen zonder akkoord van alle partijen, moet, het verzoek
verwijzen naar hetHof.
3. De procestaal wordt in het bijzonder gebezigd voor de memories
en pleidooien van partijen, de bijlagen en produkties daaronderbegrepen, alsmede voor de processen-verbaal en de beslissingen vanhetHof.
Alle stukken en bijlagen die in een andere dan de procestaal zijn
gesteld, gaan van een vertaling in de procestaal vergezeld.
In geval van omvangrijke bescheiden en documenten kunnen evenwel
uittreksels in vertaling worden overgelegd. Het Hof of de kamer kan teallen tijde, hetzij ambtshalve hetzij op verzoek van een partij, een meeruitvoerige of volledige vertaling eisen.
In afwijking van het hiervoor bepaalde kunnen de Lid-Staten hun eigen
officiële taal bezigen wanneer zij in een voor het Hof aanhangig gedingtussenkomen of deelnemen aan een van de prejudiciële procedures alsbedoeld in artikel 103. Deze bepaling is zowel op de schriftelijke
stukken als op de mondelinge verklaringen van toepassing. De griffier
draagt in beide gevallen zorg voor de vertaling in de procestaal.
Aan de staten — niet zijnde Lid-Staten — die partij zijn bij de EER-
Overeenkomst, alsmede aan de Toezichthoudende Autoriteit EVA kantoestemming worden verleend, in plaats van de procestaal een van deandere in lid 1 vermelde talen te bezigen wanneer zij in een voor hetHof aanhangig geding tussenkomen of deelnemen aan een van deprejudiciële procedures als bedoeld in artikel 20 van het Statuut-EG.
Deze bepaling is zowel op de schriftelijke processtukken als op de
mondelinge verklaringen van toepassing. De griffier draagt in beidegevallen zorg voor de vertaling in de procestaal.
4. Wanneer een getuige of een deskundige verklaart, dat hij zich niet
genoegzaam in een van de in lid 1 van dit artikel vermelde talen kanuitdrukken, machtigt het Hof of de kamer hem, zijn verklaringen in eenandere taal af te leggen. De griffier draagt zorg voor de vertaling in de
procestaal.
5. Het gebruik van een van de in lid 1 van dit artikel vermelde talen,
welke niet de procestaal is, is toegestaan aan de president van het Hofen de kamerpresidenten bij de leiding van de zittingen, aan de rechter-rapporteur voor het voorlopig rapport en het rapport ter terechtzitting,
aan de rechters en advocaten-generaal voor het stellen van vragen en
aan laatstgenoemden voor het nemen van hun conclusie. De griffierdraagt zorg voor de vertaling in de procestaal.
Artikel 30
1. Op verzoek van een rechter, van de advocaat-generaal of van een
partij draagt de griffier zorg voor de vertaling van al hetgeen gedu-
rende de procedure voor hetHof of de kamer is gezegd ofgeschreven, in de bij ditverzoek aangeduide en in art ikel 29, lid 1,vermelde talen.
2. De publikaties van het Hof geschieden in de talen bedoeld in
artikel 1 van verordening nr. 1 van de Raad.
Artikel 31
Rechtskracht heeft de tekst opgesteld in de procestaal of, in voorko-
mend geval, in een andere krachtens artikel 29 toegestane taal.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 11
▼B
▼M1
▼B
▼B
Zevende hoofdstuk
VAN DE RECHTEN EN VERPLICHTINGEN VAN DE GEMACHTIGDEN,
RAADSLIEDEN EN ADVOCATEN
Artikel 32
1.►M1De gemachtigden, raadslieden en advocaten die voor het
Hof of voor een bij rogatoire commissie aangewezen rechter
verschijnen, zijn vrijgesteld van rechtsvervolging voor hetgeen zij met
betrekking tot de zaak of de partijen hebben gezegd en geschreven. ◄
2. De gemachtigden, raadslieden en advocaten genieten voorts de
volgende voorrechten en faciliteiten:
a) de op het proces betrekking hebbende stukken en bescheiden zijn
aan onderzoek en inbeslagneming onttrokken. In geval van geschilten aanzien van de aard van die stukken en bescheiden kunnen zijdoor de douane of de politie worden verzegeld; zij worden onver-wijld aan het Hof doorgezonden, ten einde in tegenwoordigheid
van de griffier en de betrokkene te worden geverifieerd;
b) aan de gemachtigden, raadslieden en advocaten worden de ter
uitvoering van hun taak nodige deviezen toegewezen;
c) de gemachtigden, raadslieden en advocaten genieten de voor de
uitvoering van hun taak noodzakelijke bewegingsvrijheid.
Artikel 33
Teneinde de in het voorgaande artikel bedoelde voorrechten, immuni-
teiten en faciliteiten te kunnen genieten, wordt de vereistehoedanigheid op de volgende wijze bewezen:
a) ten aanzien van de gemachtigden door een officiële verklaring,
daartoe afgegeven door hun lastgever, die een afschrift ervan onver-wijld aan de griffier betekent;
b) ten aanzien van de raadslieden en advocaten door een legitimatiebe-
wijs ondertekend door de griffier. De geldigheidsduur van dit bewijs
is bepert tot een daartoe vastgestelde termijn; zij kan evenwel in deloop van de procedure worden verlengd of verkort.
Artikel 34
De voorrechten, immuniteiten en faciliteiten, bedoeld in artikel 32,
worden uitsluitend in het belang van de procedure verleend.
HetHof kan de immunit eitopheffen, wanneer ditnaar zijn mening niet
strijdig is met het belang van de procedure.
Artikel 35
1. De raadsman of advocaatdie zich voor hetHof, een kamer of een
magistraat gedraagt op een wijze die met de waardigheid van het Hof
onverenigbaar is, of die van de hem met het oog op zijn functie toege-
kende rechten een ander gebruik maakt dan waartoe die rechten hemzijn verleend, kan te allen tijde bij beschikking van het Hof of van dekamer, de advocaat-generaal gehoord, van de procedure worden uitge-sloten, na in de gelegenheid te zijn gesteld verweer te voeren.
Deze beschikking is onmiddellijk uitvoerbaar.2. Wanneer een raadsman of advocaatvan de procedure is uit ge-
sloten, wordt het geding voor een door de president te bepalen termijngeschorst, ten einde de betrokken partij in de gelegenheid te stellen eenandere raadsman of advocaataan t e wijzen.
3. De krachtens dit artikel gegeven beschikkingen kunnen worden
ingetrokken.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 12
▼M1
▼B
▼B
Artikel 36
De bepalingen van dit hoofdstuk zijn van toepassing op de hoogleraren
die het recht hebben voor het Hof te pleiten overeenkomstig►
M1artikel 17 van het Statuut-EG, artikel 20 van het Statuut-EGKS
en artikel 17 van het Statuut-EGA ◄.
TWEEDE TITEL
VAN DE PROCEDURE
Eerste hoofdstuk
VAN DE SCHRIFTELIJKE BEHANDELING
Artikel 37
1. Het origineel van elk processtuk wordt ondertekend door de
gemachtigde of de advocaat van de partij.
Ditprocesst uk, vergezeld van alle bijlagen waarnaar daarin wordt
verwezen, wordt overgelegd tezamen met vijf afschriften voor het Hof
en één voor elke andere partij. De afschriften worden voor eensluidend
gewaarmerkt door de partij van wie zij afkomstig zijn.
2. Binnen de daartoe door het Hof bepaalde termijn leggen de instel-
lingen bovendien van elk processtuk vertalingen over in de andere talen
bedoeld in artikel 1 van verordening nr. 1 van de Raad. De laatstealinea van hetvoorgaande lid is van t oepassing.
3. De processtukken zijn gedagtekend. Voor de berekening van de
procestermijnen geldt slechts de dag van nederlegging ter griffie.
4. Elk processtuk gaat vergezeld van een dossier bevattende de
stukken en bescheiden waarop een beroep wordt gedaan, alsmede vaneen staat van die stukken en bescheiden.
5. Wanneer wegens de omvang van een stuk of document slechts
uittreksels zijn bijgevoegd, wordt het gehele stuk of document of eenvolledig afschriftervan t er griffie neergelegd.
Artikel 38
1. Hetverzoekschriftbedoeld in ►
M1artikel 19 van het Statuut-
EG, artikel 22 van het Statuut-EGKS en artikel 19 van het Statuut-
EGA◄bevat:
a) de naam en de woonplaats van de verzoeker;
b) de aanduiding van de partij tegen wie het verzoekschrift is gericht;
c) het voorwerp van het geschil en een summiere uiteenzetting van de
aangevoerde middelen;
d) de conclusies van de verzoeker;
e) zo nodig, de bewijsaanbiedingen.
2. In hetverzoekschriftwordtvoor de mededeling van alle proces-
stukken domicilie gekozen ter plaatse waar het Hof gevestigd is. Hetverzoekschrift bevat voorts de naam van de persoon die gemachtigd isen zich verbonden heeft tot het in ontvangst nemen van alle te bete-
kenen stukken.
Indien hetverzoekschriftnietaan deze voorwaarden beant woordten
zolang dit verzuim niet is hersteld, geschieden alle betekeningen aan
de betrokken partij per aangetekende post aan het adres van haar
gemachtigde of raadsman. In afwijking van artikel 79 wordt de regel-matige betekening dan geacht plaats te vinden door bezorging van deaangetekende zending op het postkantoor van de plaats waar het Hofis gevestigd.
3.►
M1De advocaat die een partij bijstaat of vertegenwoordigt, is
gehouden ter griffie een legitimatiebewijs te deponeren waaruit blijkt,dat hij bevoegd is voor een rechterlijke instantie van een Lid-Staat of1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 13
▼B
van een andere staat die partij is bij de EER-Overeenkomst, op te
treden.◄
4. Bij hetverzoekschriftworden, indien nodig, de st ukken gevoegd,
bedoeld in ►M1artikel 19, tweede alinea, van het Statuut-EG, artikel
22, tweede alinea, van het Statuut-EGKS en artikel 19, tweede alinea,van het Statuut-EGA ◄.
5. Indien de verzoeker een privaatrechtelijke rechtspersoon is, voegt
hij aan hetverzoekschriftt oe:
a) zijn statuten, of een recent uittreksel uit het handelsregister of een
recent uittreksel uit het verenigingenregister, of enig ander bewijsvan zijn bestaan rechtens;
b) hetbewijs, datde aan de advocaatgegeven volmachtop regelmat ige
wijze werd verstrekt door een daartoe gerechtigd vertegenwoordiger.
6. De verzoekschriften, ingediend op grond van de artikelen
►
M1►M4238 en 239 ◄EG-Verdrag, 42 en 89 EGKS-Verdrag
en 153 en 154 EGA-Verdrag ◄, gaan, naar gelang van hetgeval,
vergezeld van een exemplaar van hetarbit ragebeding, vervatin de
door of namens de Gemeenschappen gesloten publiekrechtelijke ofprivaatrechtelijke overeenkomst, of van een exemplaar van de tussende betrokken Lid-Staten aangegane arbitrage-overeenkomst.
7. Indien hetverzoekschriftnietbeant woordtaan de voorwaarden,
vermeld in de leden 3 tot en met 6 van dit artikel, stelt de griffier de
verzoeker een redelijke termijn om de verzuimen in het verzoekschrift
te herstellen dan wel de bovenbedoelde stukken over te leggen. Wordtaan deze aanwijzingen binnen bedoelde termijn geen gevolg gegeven,dan beslisthetHof, de advocaat -generaal gehoord, of hetnietin achtnemen van genoemde voorwaarden tot de formele niet-ontvankelijkheidvan hetverzoekschriftleidt .
Artikel 39
Het verzoekschrift wordt aan de verwerende partij betekend. In het
geval bedoeld in lid 7 van het voorgaande artikel, vindt de betekening
plaats, zodra de in die bepaling bedoelde verzuimen zijn hersteld ofzodra hetHof, geletop de vormvoorschrift en van hetvoorgaandeartikel, het verzoekschrift ontvankelijk heeft geoordeeld.
Artikel 40
1. Binnen een maand na de betekening van het verzoekschrift dient
de verwerende partij een verweerschrift in. Dit stuk bevat:
a) de naam en de woonplaats van de verwerende partij;
b) de aangevoerde gronden, zowel feitelijk als rechtens;
c) de conclusies van de verwerende partij;
d) de bewijsaanbiedingen.
De bepalingen van artikel 38, leden 2 tot en met 5, zijn van toepassing.
2. Op metredenen omkleed verzoek van de verwerende part ij kan
de presidentde in hetvoorgaande lid bedoelde t ermijn verlengen.
Artikel 41
1. Hetverzoekschriften hetverweerschriftkunnen worden aange-
vuld meteen repliek van de verzoeker en een dupliek van deverwerende partij.
2. De president bepaalt de termijn waarbinnen deze processtukken
worden ingediend.
Artikel 42
1. Partijen kunnen nog in de repliek en in de dupliek aanbieden hun
stellingen nader te bewijzen. De vertraging waarmee zodanig bewijs-aanbod geschiedt, dient te worden gemotiveerd.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 14
▼B
2. Nieuwe middelen mogen in de loop van hetgeding nietworden
voorgedragen, tenzij zij steunen op gegevens, hetzij rechtens of feite-lijk, waarvan eerstin de loop van de behandeling is gebleken.
Indien een partij tijdens de behandeling een nieuw middel voordraagt,
als in de voorgaande alinea bedoeld, kan de presidentna hetverst rijkenvan de normale procestermijnen, op rapport van de rechter-rapporteuren de advocaat-generaal gehoord, aan de wederpartij een termijn voorantwoord stellen.
De beslissing over de ontvankelijkheid van het middel wordt aange-
houden tot het eindarrest.
Artikel 43
De president kan in iedere stand van het geding, partijen en, indien de
zaken overeenkomstig artikel 10, lid 2, reeds aan een kamer zijn toege-wezen, de advocaat-generaal gehoord, meerdere zaken die op hetzelfdeonderwerp betrekking hebben, wegens verknochtheid voegen, zowel
voor de schriftelijke of mondelinge behandeling als ter gelijktijdige
berechting bij het eindarrest. Hij kan de voeging weer ongedaanmaken.►
M3De presidentkan deze beslissingen overlat en aan het
Hof.◄
Artikel 44
1. Na de indiening van de in artikel 41, lid 1, bedoelde dupliek
bepaalt de president de dag waarop de rechter-rapporteur een voorlopig
rapport zal uitbrengen. Dit rapport bevat voorstellen betreffende even-
tueel noodzakelijke maatregelen van instructie of andere preparatoiremaatregelen, alsmede betreffende de eventuele verwijzing van de zaaknaar de overeenkomstig artikel 9, lid 2, aangewezen kamer.
HetHof, de advocaat -generaal gehoord, beslistover hetaan de voor-
stellen van de rechter-rapporteur te geven gevolg.
Dezelfde procedure wordtgevolgd:
a) indien de repliek of dupliek nietis ingediend vóór hetverst rijken
van de krachtens artikel 41, lid 2, bepaalde termijn;
b) indien een partij verklaart af te zien van haar recht op repliek of
dupliek.
2. Indien het Hof tot instructie besluit, doch deze niet aan zich
houdt, draagt het de instructie aan de kamer op.
Indien het Hof besluit zonder instructie tot de mondelinge behandeling
over te gaan, stelt de president de dag daartoe vast.
Artikel 44 bis
Onverminderd de bijzondere bepalingen van ditreglement , omvatde
procedure voor het Hof tevens een mondeling gedeelte. Na de indie-ning van de memories bedoeld in artikel 40, lid 1, en, in voorkomend
geval, artikel 41, lid 1, kan het Hof evenwel, op rapport van de rechter-
rapporteur, de advocaat-generaal gehoord, anders beslissen, indien geenvan de partijen een verzoek indient waarin wordt aangegeven om welkeredenen zij wenstt e worden gehoord. Ditverzoek wordtingediendbinnen een maand nadat de sluiting van de schriftelijke behandelingaan de partij is betekend. De president kan deze termijn verlengen.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 15
▼M4
▼B
Tweede hoofdstuk
VAN DE INSTRUCTIE EN DE VOORBEREIDENDE MAATREGELEN
Eerste afdeling — Van de maatregelen van instructie
Artikel 45
1. Het Hof, de advocaat-generaal gehoord, bepaalt de maatregelen
die nodig worden geacht; de ter zake gegeven beschikking omschrijft
de te bewijzen feiten. Alvorens het Hof beslist tot de maatregelen vaninstructie, bedoeld in lid 2, sub c), d) en e), worden partijen gehoord.
De beschikking wordt aan partijen betekend.
2. Onverminderd hetbepaalde in de art ikelen ►
M121 en 22 van
het Statuut-EG, 24 en 25 van het Statuut-EGKS en 22 en 23 van hetStatuut-EGA ◄, kunnen de volgende maatregelen van instructie
worden bevolen:
a) comparitie van partijen;
b) verzoek om inlichtingen en overlegging van stukken;
c) getuigenbewijs;
d) deskundigenonderzoek;
e) plaatsopneming.
3. Het Hof gaat tot de bevolen maatregelen van instructie over of
belast de rechter-rapporteur hiermee.
De advocaat-generaal neemt aan de instructie deel.
4. Het tegenbewijs staat vrij; nadere bewijsaanbiedingen zijn toege-
laten.
Artikel 46
1. Indien de instructie aan de kamer is opgedragen, oefent zij de
bevoegdheden uit die in de artikelen 45 en 47 tot en met 53 aan het
Hof zijn toegekend; de aan de president van het Hof toekomende
bevoegdheden worden dan door de kamerpresidentuit geoefend.
2. De artikelen 56 en 57 zijn van toepassing op de procedure voor
de kamer.
3. Partijen zijn gerechtigd de instructie bij te wonen.
Tweede afdeling — Van de oproeping en het verhoor van getuigen en
deskundigen
Artikel 47
1. Het Hof beveelt ambtshalve of op verzoek van partijen, de advo-
caat-generaal gehoord, het bewijs van bepaalde feiten door
getuigenverhoor. De beschikking van het Hof vermeldt de te bewijzenfeiten.
De getuigen worden door het Hof opgeroepen, hetzij ambtshalve hetzij
op verzoek van partijen of van de advocaat-generaal.
De partij dit het horen van een getuige verzoekt, geeft daarbij nauw-
keurig de feiten aan waarop dit verhoor betrekking zal hebben,
alsmede de redenen die ditverhoor recht vaardigen.
2. De getuigen wier verhoor noodzakelijk wordt geacht, worden
opgeroepen krachtens een beschikking van het Hof. Deze beschikking
bevat:
a) de naam, de voornamen, de hoedanigheid en de verblijfplaats van de
getuigen;
b) de feiten waarover de getuigen zullen worden gehoord;1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 16
▼M4
▼B
▼B
c) zo nodig, de door hetHof get roffen regeling voor de vergoeding van
de door de getuigen gemaakte kosten en de vermelding van de opniet-verschijnende getuigen toepasselijke strafbepalingen.
Deze beschikking wordt aan partijen en de getuigen betekend.3. Het Hof kan de oproeping van de getuigen die door partijen zijn
opgegeven, afhankelijk stellen van de storting van een voorschot in dekas van het Hof ter dekking van de geschatte onkosten; het Hof stelthetbedrag van ditvoorschotvast .
De voor het horen van de ambtshalve opgeroepen getuigen nodige
middelen worden door de kas van hetHof voorgeschot en.
4. Na de vaststelling van de identiteit van de getuigen houdt de
president hun voor, dat zij hun verklaring zullen moeten bevestigenop de in ditreglementbepaalde wijze.
De getuigen worden door het Hof gehoord; partijen worden daartoe
opgeroepen. Nadatde get uigen hun verklaring hebben afgelegd, kande president hun, hetzij op verzoek van partijen hetzij ambtshalve,vragen stellen.
Gelijke bevoegdheid komt toe aan iedere rechter en aan de advocaat-
generaal.
Onder leiding van de presidentkunnen aan de get uigen vragen worden
gesteld door de vertegenwoordigers van partijen.
5. Na zijn verklaring legtde get uige de volgende eed af:
„Ik zweer de waarheid te hebben gezegd, de volle waarheid en
niets dan de waarheid.”.
Het Hof, partijen gehoord, kan de getuige vrijstellen van het afleggen
van de eed.
6. De griffier maakteen proces-verbaal op waarin de get uigenver-
klaring wordtweergegeven.
Het proces-verbaal wordt ondertekend door de president of de rechter-
rapporteur die met het getuigenverhoor was belast, alsmede door de
griffier, nadat de getuige in de gelegenheid is gesteld, de inhoud vanhet procesverbaal te verifiëren en het te ondertekenen.
Het proces-verbaal vormt een authentieke akte.
Artikel 48
1. De getuigen, mits behoorlijk opgeroepen, zijn gehouden aan de
oproeping gevolg te geven en ter terechtzitting te verschijnen.
2. Wanneer een getuige, hoewel behoorlijk opgeroepen, niet ter
terechtzitting verschijnt, kan het Hof hem een geldboete opleggen van
ten hoogste 5 000 ecu en bevelen, dat hij op zijn eigen kosten opnieuwzal worden opgeroepen.
Gelijke straf kan worden uitgesproken tegen een getuige die zonder
wettige reden weigert te getuigen of de eed of de in voorkomend geval
daarvoor in de plaats komende verklaring af te leggen.
3. De getuige die zich voor het Hof op geldige wijze verontschul-
digt, kan van de hem opgelegde geldboete worden ontheven. De
opgelegde geldboete kan op verzoek van de getuige worden verlaagd,wanneer deze aantoont dat zij niet in verhouding staat tot zijn inkomen.
4. De tenuitvoerlegging van de krachtens dit artikel opgelegde sanc-
ties of maatregelen geschiedt met inachtneming van het bepaalde in deartikelen ►
M1►M4244 en 256 ◄EG-Verdrag, 44 en 92 EGKS-
Verdrag en 159 en 164 EGA-Verdrag ◄.
Artikel 49
1. HetHof kan een deskundigenonderzoek bevelen. In de beschik-
king waarbij de deskundige wordtbenoemd, wordtdiens t aak1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 17
▼B
nauwkeurig omschreven en de termijn bepaald waarbinnen hij zijn
rapportzal indienen.
2. De deskundige ontvangt een afschrift van de beschikking,
alsmede alle voor de uitvoering van zijn taak benodigde stukken. Hijstaat onder toezicht van de rechter-rapporteur, die het deskundigenon-
derzoek kan bijwonen en van hetverloop daarvan op de hoogt e wordt
gehouden.
Het Hof kan van partijen of van een hunner de storting van een voor-
schot verlangen, ter dekking van de kosten van het
deskundigenonderzoek.
3. HetHof kan op verzoek van de deskundige get uigen horen; het
verhoor vindt plaats op de wijze als in artikel 47 voorzien.
4. De deskundige mag zijn oordeel slechts geven over de punten die
hem uitdrukkelijk zijn voorgelegd.
5. Na de nederlegging van hetrapportkan hetHof bevelen, datde
deskundige zal worden gehoord; partijen worden hiertoe opgeroepen.
Onder leiding van de presidentkunnen aan de deskundige vragen
worden gesteld door de vertegenwoordigers van partijen.
6. Na zijn rapportt e hebben neergelegd, legtde deskundige voor het
Hof de volgende eed af:
„Ik zweer mijn taak naar geweten en in volkomen onpartijdigheid
te hebben vervuld.”.
Het Hof kan, partijen gehoord, de deskundige vrijstellen van het
afleggen van de eed.
Artikel 50
1. Wanneer een partij een getuige of deskundige wraakt wegens
onbekwaamheid, onwaardigheid of enige andere reden, of wanneereen getuige of deskundige weigert te getuigen of de eed of de daarvoorin de plaats komende verklaring af te leggen, beslist het Hof.
2. De wraking van een getuige of van een deskundige geschiedt
binnen twee weken na de betekening van de beschikking krachtenswelke de getuige wordt opgeroepen of waarbij de deskundige wordtbenoemd, en bij een akte, bevattende de redenen van de wraking
alsmede hetbewijsaanbod.
Artikel 51
1. De getuigen en deskundigen hebben recht op vergoeding van hun
reis- en verblijfkosten. Hun kan ter zake door de kas van het Hof eenvoorschot worden verstrekt.
2. De getuigen hebben recht op een schadeloosstelling wegens
gederfd inkomen; de deskundigen ontvangen voor hun werkzaamhedeneen honorarium. Deze bedragen worden door de kas van hetHof aande getuigen en deskundigen betaald, nadat zij aan hun plicht hebbenvoldaan of hun taak hebben volbracht.
Artikel 52
Het Hof kan op verzoek van partijen dan wel ambtshalve rogatoire
commissies verlenen tot het horen van getuigen of deskundigen over-eenkomstig de bepalingen van het reglement, bedoeld in artikel 125.
Artikel 53
1. De griffier maakt van elke terechtzitting een proces-verbaal op.
Ditproces-verbaal wordtdoor de presidenten de griffier ondert ekend.Het vormt een authentieke akte.
2. Partijen kunnen ter griffie kennis nemen van elk proces-verbaal
en van het deskundigenrapport, en daarvan op eigen kosten afschriftverkrijgen.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 18
▼B
Derde afdeling — Van de sluiting van de instructie
Artikel 54
Zodra de instructie is beëindigd, bepaalt de president de dag voor de
mondelinge behandeling, tenzij het Hof besluit partijen een termijn teverlenen voor hetindienen van schrift elijke opmerkingen.
In dit laatste geval bepaalt de president de dag voor de mondelinge
behandeling, wanneer bedoelde termijn verstreken is.
Vierde afdeling — Van de voorbereidende maatregelen
Artikel 54 bis
De rechter-rapporteur en de advocaat-generaal kunnen partijen
verzoeken, binnen een bepaalde termijn alle inlichtingen over de feiten,alle stukken of alle gegevens te verstrekken, die naar hun oordeel rele-vant zijn. De ontvangen antwoorden en stukken worden aan de anderepartijen medegedeeld.
Derde hoofdstuk
VAN DE MONDELINGE BEHANDELING
Artikel 55
1. Onverminderd de aan de in artikel 85 bedoelde beslissingen
toekomende voorrang, neemt het Hof van de aanhangig gemaaktezaken kennis in de volgorde waarin de instructie is gesloten. Indien inmeerdere zaken de instructie gelijktijdig werd gesloten, wordt de volg-orde bepaald door de datum van inschrijving van de verzoekschriften in
hetregist er.
2. De presidentkan op grond van bijzondere omst andigheden
beslissen, dateen zaak bij voorrang zal worden berecht .
De president, partijen en de advocaat-generaal gehoord, kan op grond
van bijzondere omstandigheden, ambtshalve dan wel op verzoek vaneen partij, besluiten de berechting van een zaak tot een latere datumuit te stellen. Indien partijen gezamenlijk om uitstel verzoeken, kan depresidentin ditverzoek bewilligen.
Artikel 56
1. De president opent en leidt de terechtzitting; hij handhaaft de
orde ter terechtzitting.
2. Indien behandeling metgeslot en deuren wordtbevolen, mag het
gesprokene nietopenbaar worden gemaakt .
Artikel 57
De president kan ter terechtzitting aan de gemachtigden, raadslieden of
advocaten van partijen vragen stellen.
Gelijke bevoegdheid komt toe aan de rechters en de advocaat-generaal.
Artikel 58
Partijen kunnen slechts bij monde van hun gemachtigden, raadslieden
of advocaten pleiten.
Artikel 59
1. De advocaat-generaal neemt zijn mondelinge met redenen
omklede conclusie vóór de sluiting van de mondelinge behandeling.
2. Nadatde advocaat -generaal heeftgeconcludeerd, verklaartde
presidentde mondelinge behandeling geslot en.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 19
▼M4
▼B
▼B
Artikel 60
Het Hof kan, de advocaat-generaal gehoord, in iedere stand van het
geding overeenkomstig artikel 45, lid 1, een maatregel van instructie
bevelen of gelasten dat een instructiehandeling opnieuw of in uitgebrei-
dere vorm wordt verricht. Het kan de kamer of de rechter-rapporteurmet de uitvoering van die maatregelen belasten.
Artikel 61
HetHof kan, de advocaat -generaal gehoord, de heropening van de
mondelinge behandeling bevelen.
Artikel 62
1. De griffier maakt van elke terechtzitting een proces-verbaal op.
Ditproces-verbaal wordtdoor de presidenten de griffier ondert ekend.Het vormt een authentieke akte.
2. Partijen kunnen ter griffie kennis nemen van elk proces-verbaal
en daarvan op eigen kosten afschrift verkrijgen.
Vierde hoofdstuk
VAN DE ARRESTEN
Artikel 63
Hetarrestbevat :
— de vermelding dathetdoor hetHof is gewezen;
— de dag van de uitspraak;
— de naam van de president en van de rechters die hebben beslist;
— de naam van de advocaat-generaal;— de naam van de griffier;— de aanduiding van partijen;— de namen van de gemachtigden, raadslieden of advocaten van
partijen;
— de conclusies van partijen;
— de vermelding datde advocaat -generaal is gehoord;
— een summier overzichtvan de feit en;— de rechtsoverwegingen;— het dictum, de beslissing ten aanzien van de proceskosten daaronder
begrepen.
Artikel 64
1. Het arrest wordt ter openbare terechtzitting uitgesproken, partijen
worden daartoe opgeroepen.
2. Nadat de minuut van het arrest is ondertekend door de president,
de rechters die aan de beraadslaging hebben deelgenomen, en de grif-fier, wordthetvan hetzegel van hetHof voorzien en t er griffie
gedeponeerd; een voor eensluidend gewaarmerktafschriftwordtaan
elk van de partijen betekend.
3. De griffier t ekentop de minuutvan hetarrestde dag van de
uitspraak aan.
Artikel 65
Hetarrestheeftverbindende krachtvanaf de dag van de uit spraak.
Artikel 66
1. Onverminderd de bepalingen over de interpretatie van arresten,
kan het Hof, hetzij ambtshalve hetzij op verzoek van een van departijen, binnen twee weken na de uitspraak van het arrest gedaan, deschrijf- en rekenfouten alsmede kennelijke onnauwkeurigheden doenherstellen.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 20
▼B
2. De griffier doet hiervan aan partijen vooraf behoorlijk bericht; zij
kunnen binnen een door de president te bepalen termijn schriftelijkeopmerkingen indienen.
3. HetHof beslistin raadkamer, de advocaat -generaal gehoord.4. De minuut van de beschikking waarbij de rectificatie wordt
bevolen, wordt aan de minuut van het gerectificeerde arrest gehecht.In margine van laatstbedoelde minuut wordt van de beschikking aante-
kening gedaan.
Artikel 67
Indien hetHof verzuimd heeftt e beslissen op een afzonderlijk puntvan
de conclusies of ten aanzien van de proceskosten, wendt de partij dieter zake wenst te klagen, zich binnen een maand na de betekening van
hetarrestmeteen verzoekschriftt othetHof.
Dit verzoekschrift wordt aan de wederpartij betekend; de president stelt
haar een termijn voor het indienen van schriftelijke opmerkingen.
Nadatdeze opmerkingen zijn ingediend, beslisthetHof, de advocaat -
generaal gehoord, tegelijkertijd over de ontvankelijkheid en de
gegrondheid van hetverzoek.
Artikel 68
De griffier is belast met de publikatie van de rechtspraak van het Hof.
Vijfde hoofdstuk
VAN DE PROCESKOSTEN
Artikel 69
1. Ten aanzien van de proceskosten wordt beslist in het arrest of de
beschikking waardoor een einde komtaan hetgeding.
2. Voor zover ditis gevorderd, wordtde in hetongelijk gest elde
partij in de kosten verwezen.
Indien meer partijen in het ongelijk zijn gesteld, bepaalt het Hof het
door elk hunner te dragen deel van de proceskosten.
3. Het Hof kan de proceskosten over de partijen verdelen of
beslissen dat elke partij haar eigen kosten zal dragen, indien zij onder-
scheidenlijk op een of meer punten in het ongelijk worden gesteld, envoorts wegens bijzondere redenen.
Het Hof kan een partij, ook wanneer zij in het gelijk wordt gesteld,
veroordelen tot vergoeding van de door haar toedoen aan de weder-partij opgekomen kosten die naar 's Hofs oordeel nodeloos of vexatoirzijn veroorzaakt.
4. De Lid-Staten en de instellingen die in het geding zijn tussenge-
komen, dragen hun eigen kosten.
De staten — niet zijnde Lid-Staten — die partij zijn bij de EER-Over-
eenkomst, alsmede de Toezichthoudende Autoriteit EVA drageneveneens hun eigen kosten, wanneer zij in het geding zijn tussenge-
komen.
Het Hof kan bepalen, dat andere interveniënten dan de in de voor-
gaande alinea's bedoelde, hun eigen kosten zullen dragen.
5. De partij die afstand doet van instantie, wordt, voor zover dit
door de wederpartij ►
M3in haar opmerkingen over de afstand van
instantie ◄is gevorderd, in de proceskosten veroordeeld. Op vorde-
ring van eerstbedoelde partij wordt ►M3in de proceskosten
veroordeeld ◄evenwel de wederpartij in de kosten veroordeeld,
indien dit op grond van de houding van deze partij gerechtvaardigdlijkt.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 21
▼M1
▼B
▼B
Ingeval partijen ten aanzien van de proceskosten tot een akkoord zijn
gekomen, wordt overeenkomstig dit akkoord beslist.
Bij gebreke van een conclusie ten aanzien van de proceskosten, draagt
elk van de partijen haar eigen kosten.
6. Wanneer hetgeding zonder voorwerp is geraakt , beslisthetHof
vrijelijk over de kosten.
Artikel 70
Onverminderd het bepaalde in artikel 69, lid 3, tweede alinea, blijven
in de gedingen tussen de Gemeenschappen en hun personeelsleden de
kosten door de instellingen gemaakt, te hunnen laste.
Artikel 71
De kosten van de tenuitvoerlegging worden door de geëxecuteerde aan
de executant vergoed op de voet van het tarief, geldend in de staatwaar de executie plaatsvindt.
Artikel 72
De procedure voor hetHof is kost eloos, behoudens de navolgende
bepalingen:
a) Het Hof kan, de advocaat-generaal gehoord, een partij veroordelen
tot terugbetaling van de onnodige kosten die zij ten laste van het
Hof heeftveroorzaakt .
b) De kosten van afschriften en vertalingen die op verzoek van een
partij zijn verstrekt, zullen, voor zover zij door de griffier overmatigworden geacht, door die partij op de voet van het tarief bedoeld inartikel 16, lid 5, worden vergoed.
Artikel 73
Onverminderd hetbepaalde in hetvoorgaande art ikel, worden als
invorderbare kosten aangemerkt:
a) de krachtens artikel 51 aan getuigen en deskundigen verschuldigde
gelden;
b) de door partijen in verband met de procedure gemaakte noodzake-
lijke kosten, in het bijzonder de reis- en verblijfkosten en hethonorarium van de gemachtigde, de raadsman of de advocaat.
Artikel 74
1. In geval van geschil over de invorderbare kosten beslist de met de
behandeling van de zaak belaste kamer op verzoek van de belangheb-
bende partij bij een niet voor hogere voorziening vatbare beschikking,
na kennis te hebben genomen van de opmerkingen van de wederpartijen de advocaat-generaal gehoord.
2. Partijen kunnen ter fine van executie een expeditie van de
beschikking verlangen.
Artikel 75
1. De kas van het Hof doet zijn betalingen in de valuta van het land
waar hetHof is gevest igd.
Op verzoek van de belanghebbende geschieden de betalingen in de
valuta van het land waar de invorderbare kosten zijn gemaakt, of waarde handelingen zijn verricht die tot schadeloosstelling aanleiding
geven.
2. De overige schuldenaren doen hun betalingen in de valuta van
hun land van herkomst.
3. De omrekening van de valuta's geschiedt volgens de officiële
wisselkoers die op de dag van bet aling geldtin hetland waar hetHofis gevestigd.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 22
▼B
Zesde hoofdstuk
VAN DE KOSTELOZE RECHTSBIJSTAND
Artikel 76
1. De partij die niet of slechts ten dele tot betaling van de proces-
kosten in staat is, kan in iedere stand van het geding om kostelozerechtsbijstand verzoeken.
Hetverzoek gaatvergezeld van de nodige gegevens waaruitvan het
onvermogen van de verzoeker blijkt, in het bijzonder van een daartoestrekkende verklaring van de bevoegde autoriteiten.
2. Indien hetverzoek vooraf gaataan hetdoor de verzoeker in t e
stellen beroep, bevat het tevens een summiere uiteenzetting van hetvoorwerp van datberoep.
Hetverzoek kan zonder bijst and van een advocaatworden ingediend.
3. De president wijst de rechter-rapporteur aan. De kamer waartoe
de rechter-rapporteur behoort, beslist, na kennis te hebben genomenvan de schriftelijke opmerkingen van de wederpartij en de advocaat-generaal gehoord, of de kosteloze rechtsbijstand voor het geheel of
voor een gedeelte zal worden verleend dan wel moet worden gewei-
gerd. Zij onderzoekt, of het beroep niet kennelijk ongegrond is.
De kamer beslistbij een nietmetredenen omklede en nietvoor hogere
voorziening vatbare beschikking.
4. Wanneer in de loop van hetgeding blijkt , datde omst andigheden
op grond waarvan de kosteloze rechtsbijstand is verleend, zijn gewij-
zigd, kan de kamer, ambtshalve dan wel op verzoek, dedesbetreffende beschikking te allen tijde intrekken.
5. Indien kosteloze rechtsbijstand is verleend, worden de kosten
door de kas van hetHof voorgeschot en.
Bij de beslissing over de proceskosten kan worden bepaald, dat een
bedrag, dat ter zake van de kosteloze rechtsbijstand is voorgeschoten,zal worden terugbetaald aan de kas van het Hof.
De griffier vordert deze bedragen in van de partij die tot betaling ervan
is veroordeeld.
Zevende hoofdstuk
VAN DE AFSTAND VAN INSTANTIE
Artikel 77
Indien partijen, alvorens het Hof uitspraak heeft gedaan, het Hof mede-
delen dat zij overeenstemming hebben bereikt ten aanzien van deoplossing van hetgeschil en datzij van hun vorderingen afzien, gelast
de presidentde doorhaling van de zaak in hetregist er en beslisthij
over de kosten overeenkomstig artikel 69, lid 5, in voorkomend gevalna kennis te hebben genomen van de voorstellen dienaangaande vanpartijen.
Deze bepaling is nietvan t oepassing op de beroepen, bedoeld in de
artikelen ►
M1►M4230 en 232 ◄EG-Verdrag, 33 en 35 EGKS-
Verdrag en 146 en 148 EGA-Verdrag ◄.
Artikel 78
Indien de verzoeker schriftelijk aan het Hof bericht, dat hij afstand doet
van instantie, gelast de president de doorhaling van de zaak in hetregister en beslist hij over de kosten overeenkomstig artikel 69, lid 5.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 23
▼B
Achtste hoofdstuk
VAN DE BETEKENINGEN
Artikel 79
De in ditreglementvoorziene bet ekeningen geschieden door de griffier
aan de gekozen woonplaats, hetzij door toezending bij aangetekendepostzending met bericht van ontvangst van een afschrift van de aktewelke wordt betekend, hetzij door terhandstelling van dit afschrift
tegen ontvangstbewijs.
De kopieën van het te betekenen origineel worden door de griffier
opgemaakt en voor eensluidend afschrift gewaarmerkt, tenzij die
afschriften afkomstig zijn van partijen zelf overeenkomstig artikel 37,lid 1.
Negende hoofdstuk
VAN DE TERMIJNEN
Artikel 80
1. De procestermijnen voorzien in ►M1hetEG-Verdrag, het
EGKS-Verdrag en hetEGA-Verdrag ◄, in de Statuten van het Hof
en in ditreglementworden berekend als volgt :
a) wanneer een in dagen, weken, maanden of jaren omschreven termijn
ingaatop hetogenblik waarop een gebeurt enis of een handeling
plaatsvindt, wordt de dag waarop deze gebeurtenis of deze hande-ling plaatsvindt, niet bij de termijn inbegrepen;
b) een in weken, maanden of jaren omschreven termijn loopt af bij het
einde van de dag die — in de laatste week, de laatste maand of het
laatste jaar — dezelfde naam of dezelfde cijferaanduiding heeft als
de dag waarop de gebeurtenis of handeling plaatsvindt die determijn doet ingaan. Indien in de laatste maand van een in maandenof jaren omschreven termijn de dag die bepalend is voor het eindevan de termijn, ontbreekt, loopt de termijn af bij het einde van delaatste dag van die maand;
c) wanneer een termijn is omschreven in maanden en in dagen, worden
eerstde volle maanden get eld en vervolgens de dagen;
d) de wettelijk erkende feestdagen, de zondagen en de zaterdagen zijn
bij de termijnen inbegrepen;
e) de termijnen worden door de gerechtelijke vakanties niet geschorst.
2. De termijn waarvan de laatste dag een zaterdag, een zondag of en
wettelijk erkende feestdag is, verstrijkt aan het einde van de daarop
volgende werkdag.
De lijst van de wettelijk erkende feestdagen wordt door het Hof vastge-
steld en bekendgemaakt in het Publikatieblad van de Europese
Gemeenschappen .
Artikel 81
1. Wanneer de termijn voor het instellen van beroep tegen een
handeling van een instelling begint te lopen bij de bekendmaking van
de handeling, wordthij berekend, in de zin van art ikel 80, lid 1, ondera), vanaf heteinde van de veert iende dag volgend op die waarop dehandeling in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen is
bekendgemaakt.
2. De verlenging van de termijnen wegens afstand wordt door het
Hof geregeld; deze regeling wordtbekendgemaaktin het Publikatie-
blad van de Europese Gemeenschappen .1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 24
▼M3
▼B
▼B
Artikel 82
De krachtens dit reglement bepaalde termijnen kunnen worden
verlengd door de autoriteit die ze heeft vastgesteld.
De president en de kamerpresidenten kunnen de griffier machtigen,
termijnen waarvan de vaststelling ingevolge dit reglement tot hunbevoegdheid behoort, te bepalen of verlenging ervan toe te staan.
Tiende hoofdstuk
VAN DE SCHORSING VAN DE BEHANDELING
Artikel 82 bis
1. De behandeling kan worden geschorst:
a) in de gevallen bedoeld in ►M1artikel 47, derde alinea, van de
Statuten-EG en EGKS en artikel 48, derde alinea, van het Statuut-EGA◄, bij een beschikking van hetHof of van de kamer waarnaar
de zaak is verwezen, de advocaat-generaal gehoord;
b) in alle andere gevallen, bij een beslissing van de president, genomen
nadatde advocaat -generaal en, behalve bij de prejudiciële verwij-zingen bedoeld in artikel 103, partijen zijn gehoord.
De hervatting van de behandeling kan worden gelast bij een volgens
dezelfde modaliteiten gegeven beschikking of beslissing.
De in ditlid bedoelde beschikkingen of beslissingen worden aan
partijen betekend.
2. De schorsing van de behandeling gaatin op de in de schorsings-
beschikking of -beslissing vermelde datum of, indien die vermeldingontbreekt, op de datum van die beschikking of beslissing.
Door de schorsing worden de procestermijnen gestuit.3. Wanneer in de schorsingsbeschikking of -beslissing geen eind-
datum is bepaald, eindigt de schorsing op de datum vermeld in de
beschikking of beslissing tot hervatting van de behandeling, of, indiendie vermelding ontbreekt, op de datum van die beschikking of beslis-sing.
Op de datum van hervatting van de behandeling vangen de procester-
mijnen opnieuw aan.
DERDE TITEL
VAN DE BIJZONDERE PROCEDURES
Eerste hoofdstuk
VAN DE VERZOEKEN TOT OPSCHORTING VAN TENUITVOERLEG-
GING EN TOT VERKRIJGING VAN ANDERE VOORLOPIGE
MAATREGELEN IN KORT GEDING
Artikel 83
1. Een verzoek tot opschorting van de tenuitvoerlegging van een
handeling van een instelling, bedoeld in de artikelen►
M1►M4242◄EG-Verdrag, 39, tweede alinea, EGKS-Verdrag
en 157 EGA-Verdrag ◄, kan slechts worden ontvangen indien de
verzoeker tegen die handeling beroep heeft ingesteld bij het Hof.
Een verzoek tot verkrijging van enige andere voorlopige maatregel,
bedoeld in de artikelen ►M1►M4243◄EG-Verdrag, 39, derde
alinea, EGKS-Verdrag en 158 EGA-Verdrag ◄, kan slechts worden
ontvangen indien de verzoeker partij is in een voor het Hof aanhangige
zaak en ditverzoek metdie zaak verband houdt .
2. De verzoeken bedoeld in het voorgaande lid, bevatten een duide-
lijke omschrijving van hetvoorwerp van hetgeding en van deomstandigheden waaruit het spoedeisend karakter van het verzoekblijkt, alsmede de middelen, zowel feitelijk als rechtens, op grond1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 25
▼B
waarvan de voorlopige maatregel waartoe wordt geconcludeerd,
aanvankelijk gerechtvaardigd voorkomt.
3. Het verzoek wordt gedaan bij afzonderlijke akte en met inachtne-
ming van hetbepaalde in de art ikelen 37 en 38.
Artikel 84
1. Het verzoek wordt aan de wederpartij betekend; de president
verleent haar een korte termijn voor schriftelijk of mondeling
antwoord.
2. De president beoordeelt, of er aanleiding bestaat een instructie te
bevelen.
De president kan het verzoek toestaan nog vóór de wederpartij haar
opmerkingen heeftvoorgedragen. Deze maat regel kan nadien, ook
ambtshalve, worden gewijzigd of ingetrokken.
Artikel 85
De presidentkan de beslissing aan zich houden dan wel hetverzoek
naar hetHof verwijzen.
In geval van afwezigheid of verhindering van de presidentis art ikel 11
van toepassing.
Indien hetverzoek naar hetHof is verwezen, doetdituit spraak met
voorrang boven iedere andere beslissing, de advocaat-generaal gehoord.De bepalingen van het voorgaande artikel zijn van toepassing.
Artikel 86
1. Op hetverzoek wordtbeslistbij een metredenen omklede, niet
voor hogere voorziening vatbare beschikking. Zij wordt onverwijld
aan partijen betekend.
2. De tenuitvoerlegging van de beschikking kan worden onder-
worpen aan de voorwaarde, dat de verzoeker zekerheid stelt tot eenbedrag en op de wijze als op grond van de omstandigheden bepaald.
3. In de beschikking kan de dag worden bepaald metingang
waarvan de maatregel zijn kracht verliest. Bij gebreke van zodanigeaanduiding verliest de maatregel zijn kracht terstond nadat het eindar-restis uit gesproken.
4. De beschikking is van voorlopige aard en prejudicieertde door
het Hof in de hoofdzaak te geven beslissing niet.
Artikel 87
Op verzoek van een van de partijen kan de beschikking te allen tijde op
grond van een wijziging in de omstandigheden worden ingetrokken of
gewijzigd.
Artikel 88
De afwijzing van een verzoek tot verkrijging van een voorlopige maat-
regel beletgeenszins, datde verzoeker andermaal een verzoek indientop grond van nieuwe feiten.
Artikel 89
Het verzoek tot opschorting van de tenuitvoerlegging van een beslis-
sing van hetHof of van een handeling van een andere inst elling,gedaan krachtens de artikelen ►
M1►M4244 en 256 ◄EG-
Verdrag, 44 en 92 EGKS-Verdrag en 159 en 164 EGA-Verdrag ◄,
wordtnaar de bepalingen van dithoofdst uk behandeld.
De beschikking waarbij hetverzoek wordtt oegewezen, bepaaltin voor-
komend geval de dag waarop de voorlopige maatregel zijn krachtverliest.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 26
▼B
Artikel 90
1. De verzoeken bedoeld in artikel 81, derde en vierde alinea, EGA-
Verdrag, bevatten:
a) de naam en woonplaats van de personen of ondernemingen die aan
de controle zijn onderworpen;
b) hetvoorwerp en hetdoel van de cont role.
2. De president beslist bij beschikking. Artikel 86 is van toepassing.In geval van afwezigheid of verhindering van de presidentis art ikel 11
van toepassing.
Tweede hoofdstuk
VAN DE PROCESINCIDENTEN
Artikel 91
1. Indien een partij verzoekt, dat het Hof uitspraak zal doen op een
exceptie of een incident zonder daarbij op de zaak ten gronde in tegaan, neemt zij daartoe een afzonderlijke akte.
Het verzoek bevat een uiteenzetting van de aangevoerde middelen,
zowel rechtens als feitelijk, en de conclusies; de stukken waaropberoep wordtgedaan, worden bijgevoegd.
2. Na de indiening van de inleidende akte bepaalt de president een
termijn waarbinnen de wederpartij schriftelijk haar middelen en conclu-sies kan voordragen.
3. Tenzij hetHof anders beslist , geschiedtde verdere behandeling
van hetverzoek mondeling.
4. HetHof, de advocaat -generaal gehoord, beslistover hetverzoek
of voegthetmetde zaak t en gronde.
Indien het Hof het verzoek afwijst of met de zaak ten gronde voegt,
bepaalt de president nieuwe termijnen voor de voortzetting van hetgeding.
Artikel 92
1. Wanneer hetHof kennelijk onbevoegd is kennis t e nemen van een
beroep, of wanneer dit kennelijk niet-ontvankelijk is, kan het, de advo-
caat-generaal gehoord, zonder de behandeling voort te zetten, beslissenbij metredenen omklede beschikking.
2. Het Hof kan in iedere stand van het geding ambtshalve middelen
van niet-ontvankelijkheid die van openbare orde zijn in behandelingnemen of, na de partijen te hebben gehoord, vaststellen dat het beroepzonder voorwerp is geraakten dater nietmeer op behoeftt e wordenbeslist; de beslissing wordt genomen met inachtneming van het
bepaalde in artikel 91, leden 3 en 4.
Derde hoofdstuk
VAN DE TUSSENKOMST OF INTERVENTIE
Artikel 93
1. Het verzoek tot tussenkomst moet worden gedaan binnen een
termijn van drie maanden na de publikatie van de mededeling bedoeld
in artikel 16, lid 6.
Hetverzoek bevat :
a) de aanduiding van de zaak;
b) de aanduiding van partijen;
c) de naam en de woonplaats van de interveniënt;1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 27
▼M3
▼B
▼B
d) de domiciliekeuze van de interveniënt ter plaatse waar het Hof is
gevestigd;
e) de conclusies ter ondersteuning waarvan de interveniënt wenst
tussen te komen;
f) een uiteenzetting van de omstandigheden waaruit blijkt van het
recht om tussen te komen, wanneer het verzoek daartoe wordt inge-
diend krachtens artikel 37, tweede of derde alinea, van het Statuut-
EG, artikel 34 van het Statuut-EGKS of artikel 38, tweede alinea,van het Statuut-EGA.
De interveniënt wordt vertegenwoordigd volgens het bepaalde in artikel
17 van het Statuut-EG, artikel 20 van het Statuut-EGKS, en artikel 17van het Statuut-EGA.
De artikelen 37 en 38 zijn van overeenkomstige toepassing.
2. Het verzoek tot tussenkomst wordt aan partijen betekend.
Alvorens op het verzoek te beslissen, stelt de president partijen in de
gelegenheid schriftelijk of mondeling opmerkingen te maken.
De presidentbeslistbij beschikking dan wel verwijsthetverzoek t ot
tussenkomst naar het Hof.
3. Indien de tussenkomst wordt toegestaan, ontvangt de interveniënt
afschriften van alle aan partijen betekende processtukken. Op verzoekvan een partij kan de president evenwel toezending van afschriftenvan geheime of vertrouwelijke stukken weigeren.
4. De interveniënt aanvaardt het geding in de stand op het ogenblik
van tussenkomst.
5. De president bepaalt de termijn waarbinnen de interveniënt een
memorie in interventie kan indienen.
De memorie in interventie bevat:
a) de conclusies van de interveniënt, strekkende tot gehele of gedeelte-
lijke ondersteuning of verwerping van de conclusies van een van departijen;
b) de door de interveniënt aangevoerde middelen en argumenten;
c) zo nodig, de bewijsaanbiedingen.
6. Na de indiening van de memorie in interventie bepaalt de presi-
dent in voorkomend geval een termijn waarbinnen partijen op diememorie kunnen antwoorden.
Vierde hoofdstuk
VAN DE ARRESTEN BIJ VERSTEK GEWEZEN EN HET VERZET
Artikel 94
1. Wanneer de verwerende partij, ofschoon regelmatig in het geding
geroepen, nalaatt ijdig en in de voorgeschreven vormen op hetverzoek-schrift te antwoorden, kan de verzoeker vorderen dat het Hof zijnconclusies toewijst.
Dit verzoek wordt aan de verwerende partij betekend. ►
M3HetHof
kan besluiten de mondelinge behandeling van het verzoek teopenen.◄
2. Alvorens bij verstek arrest te wijzen, onderzoekt het Hof, de
advocaat-generaal gehoord, de ontvankelijkheid van het verzoekschrift,alsmede of de vormvoorschriften behoorlijk in acht zijn genomen en ofde conclusies van verzoeker gegrond voorkomen. HetHof kan maat re-
gelen van instructie bevelen.
3. Het bij verstek gewezen arrest is uitvoerbaar. Het Hof kan de
uitvoerbaarheid evenwel opschorten, totdat op het ingevolge lid 4gedane verzet is beslist, dan wel de uitvoerbaarheid onderwerpen aan1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 28
▼M1
▼B
▼B
de voorwaarde, dat zekerheid wordt gesteld tot een bedrag en op de
wijze als op grond van de omstandigheden bepaald; de zekerheid wordtvrijgegeven, wanneer hetverzetacht erwege blijftof wordtverworpen.
4. Tegen het bij verstek gewezen arrest staat verzet open.Hetverzetmoetworden aangebrachtbinnen een maand na de bet eke-
ning van hetarrest ; hetwordtaanhangig gemaaktin de vormen,
bepaald in de artikelen 37 en 38.
5. Nadat het verzet is betekend, bepaalt de president de termijn
waarbinnen de wederpartij schriftelijk van antwoord kan dienen.
De procedure verloopt overeenkomstig de bepalingen van de artikelen
44 en volgende.
6. Het Hof doet uitspraak bij een arrest dat niet vatbaar is voor
verzet.
De minuutvan ditarrestwordtgehechtaan die van hetbij verst ek
gewezen arrest. In margine van laatstgenoemde minuut wordt van het
op hetverzetgewezen arrestaant ekening gedaan.
Vijfde hoofdstuk
VAN DE TOEWIJZING VAN BEROEPEN AAN DE KAMERS
Artikel 95
1.►M1HetHof kan iedere zaak die bij hem aanhangig is
gemaakt, naar de kamers verwijzen, voor zover het wegens de moei-lijkheid of hetbelang van de zaak dan wel wegens bijzondereomst andigheden nietnoodzakelijk is dathetHof in volle samenst ellingbeslist.◄
2. Het besluit tot verwijzing wordt aan het einde van de schriftelijke
behandeling door hetHof genomen, na kennisneming van hetvoorlopig
rapport van de rechter-rapporteur en de advocaat-generaal gehoord.
Zodanige verwijzing is evenwel niet toegestaan, wanneer een Lid-Staat
of een instelling ►
M1van de Gemeenschappen ◄die procespartij is,
heeftverzochtdathetHof in volle samenst elling zal beslissen. Onderprocespartij in de zin van deze bepaling is te verstaan elke Lid-Staat ofinstelling die partij of interveniënt is in het geding zelf of die schrifte-
lijke opmerkingen heeftingediend in hetkader van een van de
prejudiciële procedures bedoeld in artikel 103.
Hetin de voorgaande alinea bedoelde verzoek kan nietworden gedaan
in gedingen tussen de Gemeenschappen en hun personeelsleden.
3. De kamer kan een zaak in elke stand van het geding naar het Hof
verwijzen.
Artikel 96
(vervallen)
Zesde hoofdstuk
VAN DE BUITENGEWONE RECHTSMIDDELEN
Eerste afdeling — Van het derdenverzet
Artikel 97
1. Op hetderdenverzetzijn de bepalingen van de art ikelen 37 en 38
van toepassing; het verzoek bevat voorts:
a) een nauwkeurige aanduiding van het bestreden arrest;
b) de vermelding van de punten waarop het bestreden arrest de derde-
opposant in zijn rechten benadeelt;
c) een opgave van de redenen waarom de derde-opposantnietaan het
hoofdgeding heeftkunnen deelnemen.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 29
▼B
Het verzoek wordt gericht tegen alle partijen in het hoofdgeding.
Indien van hetarrestmededeling is gedaan in het Publikatieblad van de
Europese Gemeenschappen , wordthetverzoek gedaan binnen t wee
maanden na de dag van die mededeling.
2. Op verzoek van de derde-opposant kan opschorting van de tenuit-
voerlegging van het bestreden arrest worden gelast. De bepalingen van
het eerste hoofdstuk van de derde titel zijn van overeenkomstigetoepassing.
3. Hetbest reden arrestwordtgewijzigd voor zover hetderdenverzet
wordtt oegewezen.
De minuutvan hetop hetderdenverzetgewezen arrestwordtgehecht
aan die van het bestreden arrest. In margine van laatstgenoemde minuut
wordtvan hetop hetderdenverzetgewezen arrestaant ekening gedaan.
Tweede afdeling — Van de herziening
Artikel 98
Het verzoek tot herziening van een arrest moet worden gedaan uiterlijk
binnen drie maanden na de dag waarop hetfeitdataan hetverzoek t engrondslag ligt, ter kennis van de verzoeker is gekomen.
Artikel 99
1. Op het verzoek tot herziening zijn de bepalingen van de artikelen
37 en 38 van overeenkomstige toepassing; het verzoek bevat voorts:
a) een nauwkeurige aanduiding van het bestreden arrest;
b) de punten waarop het arrest wordt bestreden;
c) de omschrijving van hetfeitwaarop hetverzoek berust ;
d) een vermelding van de middelen strekkende tot het bewijs dat de
herziening gerecht vaardigd is en datde in hetvoorgaande art ikel
bedoelde termijn in acht is genomen.
2. Het verzoek tot herziening wordt gericht tegen hen die partij
waren bij hetarrestwaarvan herziening wordtverzocht .
Artikel 100
1. Zonder de grond van de zaak te prejudiciëren, beslist het Hof, de
advocaat-generaal gehoord en gezien de schriftelijke opmerkingen van
partijen, bij een in raadkamer gewezen arrest over de ontvankelijkheid
van hetverzoek.
2. Indien hetHof hetverzoek ont vankelijk oordeelt , onderzoekthet
de zaak ten gronde en doet het uitspraak bij arrest, met inachtneming
van de bepalingen van ditreglement .
3. De minuutvan hetarresthoudende herziening wordtgehechtaan
die van het herziene arrest. In margine van laatstgenoemde minuutwordtaant ekening gedaan van hetarresthoudende herziening.
Zevende hoofdstuk
VAN HET BEROEP TEGEN BESLISSINGEN VAN DE ARBITRAGE-
COMMISSIE
Artikel 101
1. Hetverzoekschriftwaarbij hetberoep bedoeld in art ikel 18,
tweede alinea, EGA-Verdrag, aanhangig wordt gemaakt, bevat:
a) de naam en de woonplaats van de verzoeker;
b) de hoedanigheid van de ondertekenaar;
c) de aanduiding van de bestreden beslissing van de Arbitrage-
Commissie;
d) de aanduiding van de partijen tegen wie het verzoek is gericht;1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 30
▼B
e) een summiere uiteenzetting van de feiten;
f) de middelen en conclusies van de verzoeker.
2. De bepalingen van de artikelen 37, leden 3 en 4, en 38, leden 2, 3
en 5, zijn van overeenkomstige toepassing.
Bij hetverzoekschriftwordtvoort s een voor eensluidend gewaarmerkt
afschriftvan de best reden beslissing overgelegd.
3. Na de nederlegging van hetverzoekschriftnodigtde griffier van
het Hof de griffie van de Arbitrage-Commissie uit, het dossier van dezaak aan hetHof t e zenden.
4. Op de procedure zijn de artikelen 39, 40, 55 en volgende van
overeenkomstige toepassing.
5. Het Hof doet uitspraak bij arrest. In geval van vernietiging van de
beslissing kan hetHof de zaak naar de Commissie verwijzen.
Achtste hoofdstuk
VAN DE INTERPRETATIE VAN ARRESTEN
Artikel 102
1. Het verzoek tot interpretatie wordt ingediend overeenkomstig de
bepalingen van de artikelen 37 en 38. Het bevat voorts een nauwkeu-
rige aanduiding van:
a) het arrest waarop het verzoek betrekking heeft;
b) de teksten waarvan interpretatie wordt verzocht.
Het verzoek wordt gericht tegen hen die partij waren bij bedoeld arrest.
2. Het Hof, de advocaat-generaal gehoord, beslist bij arrest, na
partijen in de gelegenheid te hebben gesteld hun opmerkingen voor te
dragen.
De minuutvan ditarrestwordtgehechtaan de minuutvan hetgeïnt er-
preteerde arrest. In margine van laatstgenoemde minuut wordt
aantekening gedaan van het ter interpretatie gewezen arrest.
Negende hoofdstuk
VAN DE PREJUDICIËLE VERWIJZINGEN EN DE ANDERE UITLEG-
GINGSPROCEDURES
Artikel 103
1. In hetgeval bedoeld in art ikel 20 van het ►M1Statuut-EG ◄
en artikel 21 van het Statuut-EGKS, wordt de procedure geregeld door
de bepalingen van ditreglement , behoudens de aanpassingen die
wegens de aard van de prejudiciële verwijzing noodzakelijk zijn.
2. Hetbepaalde in lid 1 is van t oepassing op de prejudiciële verwij-
zingen, bedoeld in het protocol betreffende de uitlegging door het Hofvan Justitie van het Verdrag van 29 februari 1968 betreffende de onder-linge erkenning van vennootschappen en rechtspersonen, en in hetprotocol betreffende de uitlegging door het Hof van Justitie van hetVerdrag van 27 september 1968 betreffende de rechterlijke bevoegd-
heid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en
handelszaken, beide ondertekend te Luxemburg op 3 juni 1971,alsmede op de procedures bedoeld in artikel 4 van laatstgenoemdprotocol.
Hetbepaalde in lid 1 is eveneens van t oepassing op verwijzingen die in
andere overeenkomsten kunnen worden voorzien.
3. In de gevallen bedoeld in artikel 35, lid 1, van het EU-Verdrag en
artikel 41 van het EGKS-Verdrag, wordt de verwijzingsbeslissing bete-kend aan de partijen in het hoofdgeding, aan de lidstaten, aan deCommissie en aan de Raad.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 31
▼M4
▼M4
Binnen twee maanden na deze betekening kunnen de in de voorgaande
alinea bedoelde belanghebbenden memories of schriftelijke opmer-kingen indienen.
Hetbepaalde in lid 1 is van t oepassing.
Artikel 104
1. Van de beslissingen van de nationale rechterlijke instanties,
bedoeld in artikel 103, wordt aan de Lid-Staten afschrift in de
oorspronkelijke versie gezonden, tezamen met een vertaling in de offi-
ciële taal van de betrokken Lid-Staat.
In de gevallen bedoeld in artikel 20 van het Statuut-EG wordt van de
beslissingen van de nationale rechterlijke instanties een afschrift in de
oorspronkelijke versie gezonden aan de staten — niet zijnde Lid-Staten
— die partij zijn bij de EER-Overeenkomst, alsmede aan de Toezicht-houdende Autoriteit EVA, te zamen met een vertaling in een van detalen genoemd in artikel 29, lid 1, naar keuze van de betrokken staatof van de Toezichthoudende Autoriteit EVA.
2. Voor de vertegenwoordiging en het verschijnen in prejudiciële
procedures van de part ijen in hethoofdgeding houdthetHof rekeningmet de procedurevoorschriften die van toepassing zijn bij de nationalerechterlijke instantie die de zaak naar het Hof heeft verwezen.
►
C23. Wanneer een prejudiciële vraag identiek is met een
vraag◄waarover hetHof zich reeds heeftuit gesproken, wanneer het
antwoord op een dergelijke vraag duidelijk uit de rechtspraak kanworden afgeleid of wanneer over hetant woord op de vraag redelijker-
wijs geen twijfel kan bestaan, kan het Hof beslissen bij een met
redenen omklede beschikking waarin, in voorkomend geval, naar heteerdere arrest of de betrokken rechtspraak wordt verwezen, na deverwijzende rechterlijke instantie daarvan in kennis te hebben gestelden na de belanghebbenden bedoeld in artikel 20 van het Statuut-EG,artikel 21 van het Statuut-EGA en artikel 103, lid 3, van dit reglement,
in hun eventuele opmerkingen zomede de advocaat-generaal te hebben
gehoord.
4. Onverminderd hetbepaalde in hetvoorgaande lid, omvatde
procedure voor hetHof in prejudiciële zaken t evens een mondelinggedeelte. Na de indiening van de memories of opmerkingen bedoeldin artikel 20 van het Statuut-EG, artikel 21 van het Statuut-EGA enartikel 103, lid 3, van dit reglement, kan het Hof, op rapport van derechter-rapporteur en gehoord de advocaat-generaal, evenwel anders
beslissen, na de belanghebbenden die overeenkomstig genoemde bepa-
lingen hetrechthebben memories of opmerkingen in t e dienen,daarvan in kennis te hebben gesteld, en indien geen van die belangheb-benden een verzoek indientwaarin wordtaangegeven om welkeredenen hij wenstt e worden gehoord. Ditverzoek wordtingediendbinnen een maand nadatde neergelegde memories of schrift elijke
opmerkingen aan de partij of belanghebbende zijn betekend. De presi-
dentkan deze t ermijn verlengen.
5. Het Hof kan, de advocaat-generaal gehoord, de nationale rechter-
lijke instantie om nadere verduidelijking vragen.
►
M46.◄ De nationale rechterlijke instantie beslist over de
kosten van de prejudiciële procedure.
In bijzondere gevallen kan hetHof een part ij een bijdrage in de proces-
kosten verlenen, ten einde haar vertegenwoordiging en verschijnen tevergemakkelijken.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 32
▼B
▼M1
▼B
▼M4
▼B
▼M4
Artikel 104 bis
Op verzoek van de nationale rechterlijke instantie kan de president, op
voorstel van de rechter-rapporteur, de advocaat-generaal gehoord, inuitzonderlijke gevallen beslissen een prejudiciële verwijzing te behan-
delen voglens een versnelde procedure die afwijktvan de bepalingen
van dit reglement, wanneer uit de aangevoerde omstandigheden blijkt,dat op de gestelde prejudiciële vraag met buitengewone spoed dient teworden beslist.
In dat geval bepaalt de president onmiddellijk de datum van de terecht-
zitting, die aan de partijen in het hoofdgeding en de andere
belanghebbenden bedoeld in artikel 20 van het Statuut-EG, artikel 21
van het Statuut-EGA en artikel 103, lid 3, van dit reglement wordtmedegedeeld bij de betekening van de verwijzingsbeslissing.
Partijen en de in de voorgaande alinea bedoelde andere belangheb-
benden kunnen binnen een door de president te bepalen termijn, dienietminder van 15 dagen kan bedragen, memories of schrift elijkeopmerkingen indienen. De presidentkan part ijen en bedoelde andere
belanghebbenden uitnodigen, zich in hun memories of schriftelijke
opmerkingen te beperken tot de door de prejudiciële vraag opgeworpenwezenlijke rechtspunten.
De eventuele memories of schriftelijke opmerkingen worden voor de
terechtzitting aan partijen en de hiervoor bedoelde andere belangheb-benden toegezonden.
Het Hof doet uitspraak, de advocaat-generaal gehoord.
Tiende hoofdstuk
VAN DE BIJZONDERE PROCEDURES BEDOELD IN DE ARTIKELEN 103
TOT EN MET 105 EGA-VERDRAG
Artikel 105
1. In hetgeval bedoeld in art ikel 103, derde alinea, EGA-Verdrag,
wordthetverzoekschriftingediend in vier voor eensluidend gewaar-merkte exemplaren. Het wordt aan de Commissie betekend.
2. Bij hetverzoekschriftworden gevoegd hetont werp-akkoord of de
ontwerp-overeenkomst, de door de Commissie tot de betrokken Staat
gerichte opmerkingen, alsmede alle verdere stukken waarop beroep
wordtgedaan.
Binnen een termijn van tien dagen doet de Commissie haar opmer-
kingen aan het Hof toekomen; deze termijn kan door de president, debetrokken Staat gehoord, worden verlengd.
Een voor eensluidend gewaarmerktafschriftvan bedoelde opmerkingen
wordt aan die Staat betekend.
3. Nadathetverzoek is ingediend, wijstde presidentde recht er-
rapporteur aan en onmiddellijk daarna wijst de eerste advocaat-generaal
een advocaat-generaal aan.
4. HetHof beslistin raadkamer, de advocaat -generaal gehoord. Op
hun verzoek worden de gemachtigden en raadslieden van de betrokkenStaat en van de Commissie gehoord.
Artikel 106
1. In de gevallen bedoeld in de artikelen 104, laatste alinea, en 105,
laatste alinea, EGA-Verdrag, zijn de artikelen 37 en volgende van over-eenkomstige toepassing.
2. Het verzoekschrift wordt betekend aan de Staat tot wiens rechts-
gebied de persoon of de onderneming behoortt egen wie hetverzoek isgericht.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 33
▼B
▼B
Elfde hoofdstuk
VAN DE ADVIEZEN
Artikel 107
1.►M3Indien hetverzoek om prealabel advies bedoeld in art ikel
►M4300◄EG-Verdrag, wordtingediend door de Raad, wordthet
betekend aan de Commissie en het Europees Parlement. Indien het
wordtingediend door de Commissie, wordthetbet ekend aan de Raad,
aan het Europees Parlement en aan de lidstaten. Indien het wordt inge-diend door een van de lidstaten, wordt het betekend aan de Raad, deCommissie, het Europees Parlement en de overige lidstaten. ◄
De president bepaalt de termijn waarbinnen de instellingen en de Lid-
Staten aan wie het verzoek is betekend, schriftelijke opmerkingen
kunnen indienen.
2. Hetadvies kan bet rekking hebben zowel op de verenigbaarheid
van hetakkoord metde bepalingen van het ►
M1EG-Verdrag ◄,
als op de bevoegdheid van de Gemeenschap of van een van haar instel-lingen om dit akkoord te sluiten.
Artikel 108
1. Na de indiening van hetverzoek om prealabel advies, bedoeld in
het voorgaande artikel, wijst de president de rechter-rapporteur aan.
2. HetHof geefteen metredenen omkleed advies in raadkamer, de
advocaten-generaal gehoord.
3. Het advies wordt ondertekend door de president, de rechters die
aan de beraadslaging hebben deelgenomen, en de griffier; hetwordtbetekend aan de Raad, de Commissie, het Europees Parlement en delidstaten.
Artikel 109
Wanneer het Hof een advies heeft uit te brengen krachtens artikel 95,
vierde alinea, EGKS-Verdrag, wordtdaart oe door de Commissie en deRaad een gemeenschappelijk verzoek ingediend.
Het advies wordt uitgebracht met inachtneming van de bepalingen van
het voorgaande artikel. Het wordt betekend aan de Commissie, de Raaden hetEuropees Parlement .
Twaalfde hoofdstuk
VAN DE VERZOEKEN OM UITLEGGING BEDOELD IN ARTIKEL 68
VAN HET EG-VERDRAG
Artikel 109 bis
1. Indien het verzoek om een uitspraak over een vraag van uitleg-
ging bedoeld in artikel 68, lid 3, van het EG-Verdrag, wordtingediend door de Raad, wordthetbet ekend aan de Commissie en aande lidstaten; indien het wordt ingediend door de Commissie, wordt het
betekend aan de Raad en aan de lidstaten; indien het wordt ingediend
door een van de lidstaten, wordt het betekend aan de Raad, deCommissie en de overige lidstaten.
De president bepaalt de termijn waarbinnen de instellingen en de
lidstaten aan wie het verzoek is betekend, schriftelijke opmerkingenkunnen indienen.
2. Na de indiening van hetverzoek bedoeld in hetvoorgaande lid,
wijst de president de rechter-rapporteur aan. Onmiddellijk daarna wijstde eerste advocaat-generaal het verzoek toe aan een advocaat-generaal.
3. Nadatde advocaat -generaal conclusie heeftgenomen, doethet
Hof op het verzoek uitspraak bij arrest.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 34
▼M3
▼B
▼M4
▼M4
De procedure betreffende het verzoek omvat een mondeling gedeelte,
wanneer een lidstaat of een van de in lid 1 bedoelde instellingendaarom verzoekt.
Dertiende hoofdstuk
VAN DE BESLECHTING VAN DE GESCHILLEN BEDOELD IN ARTIKEL
35 VAN HET EU-VERDRAG
Artikel 109 ter
1. Een geschil tussen lidstaten, bedoeld in artikel 35, lid 7, van het
EU-Verdrag, wordtaan hetHof voorgelegd door middel van eenverzoek van een partij bij het geschil. Het verzoek wordt betekend
aan de overige lidstaten en aan de Commissie.
Een geschil tussen lidstaten en de Commissie, bedoeld in artikel 35, lid
7, van hetEU-Verdrag, wordtaan hetHof voorgelegd door middel vaneen verzoek van een partij bij het geschil. Het verzoek wordt aan deoverige lidstaten, de Raad en de Commissie betekend, indien het door
een lidstaat is ingediend. Het verzoek wordt betekend aan de lidstaten
en aan de Raad, indien hetdoor de Commissie is ingediend.
De president bepaalt een termijn waarbinnen de instellingen en de
lidstaten aan wie het verzoek wordt betekend, schriftelijke opmer-kingen kunnen indienen.
2. Na de indiening van hetverzoek bedoeld in hetvoorgaande lid,
wijst de president de rechter-rapporteur aan. Onmiddellijk daarna wijstde eerste advocaat-generaal het verzoek toe aan een advocaat-generaal.
3. Nadatde advocaat -generaal conclusie heeftgenomen, doethet
Hof op het verzoek uitspraak bij arrest.
De procedure betreffende het verzoek omvat een mondeling gedeelte,
wanneer een lidstaat of een van de in lid 1 bedoelde instellingendaarom verzoekt.
4. Dezelfde procedure is van toepassing, wanneer bij een tussen de
lidstaten gesloten overeenkomst aan het Hof de bevoegdheid wordtverleend uitspraak te doen in een geschil tussen lidstaten of tussenlidstaten en een instelling.
VIERDE TITEL
VAN DE HOGERE VOORZIENING TEGEN BESLISSINGEN VAN HET
GERECHT VAN EERSTE AANLEG
Artikel 110
In de procedure van hogere voorziening tegen beslissingen van het
Gerecht, als bedoeld in de ►M1artikelen 49 en 50 van de Statuten-
EG en EGKS en de artikelen 50 en 51 van het Statuut-EGA ◄,i sd e
procestaal die van de beslissing van het Gerecht van eerste aanleg,waartegen de hogere voorziening is gericht, onverminderd artikel 29,leden 2, sub b) en c), en 3, vierde alinea.
Artikel 111
1. Hogere voorziening wordtingest eld door nederlegging van een
verzoekschriftt er griffie van hetHof of van hetGerecht .
2. De griffie van hetGerechtzendthetdossier van de eerst e aanleg
en, in voorkomend geval, hetverzoekschriftin hogere voorziening
onverwijld door aan de griffie van hetHof.
Artikel 112
1. Hetverzoekschriftin hogere voorziening bevat :
a) de naam en de woonplaats van de verzoekende partij, genoemd: de
requirant;1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 35
▼B
▼B
b) de aanduiding van de andere partijen in de procedure voor het
Gerecht;
c) de aangevoerde middelen en argumenten rechtens;
d) de conclusies van de requirant.
De artikelen 37 en 38, leden 2 en 3, zijn op het verzoekschrift van
toepassing.
2. De beslissing van het Gerecht, waartegen de hogere voorziening
is gericht, moet bij het verzoekschrift worden gevoegd, met vermeldingvan de datum waarop zij aan de requirant is betekend.
3. Indien hetverzoekschriftnietbeant woordtaan hetbepaalde bij
artikel 38, lid 3, of bij lid 2 van dit artikel, is artikel 38, lid 7, vantoepassing.
Artikel 113
1. Hogere voorziening moet strekken tot:
— gehele of gedeeltelijke vernietiging van de beslissing van het
Gerecht;
— gehele of gedeeltelijke toewijzing van het in eerste aanleg gevor-
derde; nieuwe conclusies zijn niet toegelaten.
2. In hogere voorziening mag hetvoorwerp van hetgeding voor het
Gerechtnietworden gewijzigd.
Artikel 114
Hetverzoekschriftwordtbet ekend aan alle in de procedure voor het
Gerecht betrokken partijen. Artikel 39 is van toepassing.
Artikel 115
1. Iedere partij in de procedure voor het Gerecht kan een memorie
van antwoord indienen binnen twee maanden te rekenen vanaf de bete-kening van het verzoekschrift. Deze termijn wordt niet verlengd.
2. De memorie van antwoord bevat:
a) de naam en de woonplaats van de partij die de memorie indient;
b) de datum waarop het verzoekschrift haar is betekend;
c) de aangevoerde middelen en argumenten rechtens;
d) de conclusies.
Artikel 38, leden 2 en 3, is van toepassing.
Artikel 116
1. De conclusies van de memorie van antwoord moeten strekken tot:
— gehele of gedeeltelijke verwerping van de hogere voorziening dan
wel gehele of gedeeltelijke vernietiging van de beslissing van het
Gerecht;
— gehele of gedeeltelijke toewijzing van het in eerste aanleg gevor-
derde; nieuwe conclusies zijn niet toegelaten.
2. In de memorie van ant woord mag hetvoorwerp van hetgeding
voor hetGerechtnietworden gewijzigd.
Artikel 117
1. Hetverzoekschriftin hogere voorziening en de memorie van
antwoord kunnen worden aangevuld door een memorie van repliek envan dupliek of door iedere andere memorie, wanneer de president, na
een desbetreffend verzoek, dat binnen zeven dagen te rekenen vanaf
de betekening van de memorie van antwoord of van repliek moetworden ingediend, zulks noodzakelijk oordeelt en uitdrukkelijk toestaatten einde de betrokken partij in staat te stellen haar standpunt te verde-digen, dan wel om de beslissing in hogere voorziening voor tebereiden.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 36
▼B
2. Wanneer de conclusies van een memorie van antwoord strekken
tot gehele of gedeeltelijke vernietiging van de beslissing van hetGerechtop een grond die in hetverzoekschriftnietis aangevoerd, kan
de requirant of iedere andere partij een memorie van repliek betref-
fende uitsluitend die grond indienen, en wel binnen een termijn vantwee maanden te rekenen vanaf de betekening van de betrokkenmemorie van antwoord. Lid 1 is van toepassing op elke nieuwememorie waarmee die repliek wordtbeant woord.
3. Wanneer de presidentde nederlegging van een memorie van
repliek of van dupliek of van enige andere memorie toestaat, bepaalthij de termijn waarbinnen dat dient te geschieden.
Artikel 118
Onverminderd de volgende bepalingen, zijn de artikelen 42, lid 2, 43,
44, 55 tot en met 90, 93, 95 tot en met 100 en 102 van toepassing opde procedure voor hetHof in hogere voorziening t egen een beslissingvan hetGerecht .
Artikel 119
Wanneer de hogere voorziening geheel of gedeeltelijk kennelijk niet-
ontvankelijk of kennelijk ongegrond is, kan het Hof op ieder moment,
op rapport van de rechter-rapporteur, de advocaat-generaal gehoord, bij
metredenen omklede beschikking de hogere voorziening geheel ofgedeeltelijk afwijzen.
Artikel 120
Na de indiening van de in artikel 115, lid 1, en, in voorkomend geval,
artikel 117, leden 1 en 2, bedoelde memories kan het Hof, op rapportvan de rechter-rapporteur, de advocaat-generaal en partijen gehoord,besluiten om zonder mondelinge behandeling in hogere voorziening
uitspraak te doen, tenzij een van de partijen een verzoek indient waarin
zij aangeeftom welke redenen zij wenstt e worden gehoord. Ditverzoek wordtingediend binnen een maand nadatde sluit ing van deschriftelijke behandeling aan de partij is betekend. De president kandeze termijn verlengen.
Artikel 121
Hetin art ikel 44, lid 1, bedoelde rapportwordtaan hetHof voorgelegd
na de indiening van de memories bedoeld in artikel 115, lid 1, en, in
voorkomend geval, artikel 117, leden 1 en 2. Dit rapport bevat, naastde in artikel 44, lid 1, bedoelde voorstellen, een voorstel omtrent detoepassing van artikel 120. Zijn dergelijke memories niet ingediend,dan geldt dezelfde procedure na het verstrijken van de termijn voor deindiening van de memories.
Artikel 122
Wanneer de hogere voorziening ongegrond is of wanneer, bij gegrond-
heid ervan, het Hof zelf de zaak afdoet, beslist het Hof ten aanzien vande proceskosten.
In de geschillen tussen de Gemeenschappen en hun personeelsleden:
— is artikel 70 slechts van toepassing indien de hogere voorziening
door een instelling is ingesteld;
— kan hetHof, in afwijking van art ikel 69, lid 2, in geval van hogere
voorziening ingesteld door een ambtenaar of ander personeelslid
van een instelling, de kosten over de partijen verdelen indien de
billijkheid ditvergt .
Wordt de hogere voorziening ingetrokken, dan is artikel 69, lid 5, van
toepassing.
In geval van gegrondheid van hogere voorziening ingesteld door een
Lid-Staat of een instelling die in de zaak voor het Gerecht niet is1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 37
▼M4
▼B
▼B
tussengekomen, kan het Hof de kosten over de partijen verdelen of de
requirant verwijzen in de kosten die een verliezende partij wegens dehogere voorziening heeftgemaakt .
Artikel 123
Het verzoek tot tussenkomst in de hogere-voorzieningsprocedure voor
hetHof moetworden gedaan binnen een t ermijn van één maand na de
publicatie van de mededeling bedoeld in artikel 16, lid 6.
VIJFDE TITEL
VAN DE PROCEDURES BEDOELD IN DE EER-OVEREENKOMST
Artikel 123 bis
1. In hetgeval bedoeld in art ikel 111, lid 3, van de EER-Overeen-
komst(1), wordtde zaak bij hetHof aanhangig gemaaktdoor een
verzoek dat wordt ingediend door de overeenkomstsluitende partijen
die bij het geschil zijn betrokken. Het verzoek wordt betekend aan de
andere overeenkomstsluitende partijen, de Commissie, de Toezichthou-dende Autoriteit EVA en, in voorkomend geval, aan anderebelanghebbenden aan wie een prejudiciële verwijzing betreffendedezelfde vraag van uitlegging van de Gemeenschapswetgeving terkennis is gebracht.
De president stelt de overeenkomstsluitende partijen en de andere
belanghebbenden aan wie het verzoek is betekend, een termijn waar-binnen zij schriftelijke opmerkingen kunnen indienen.
Het verzoek wordt ingediend in een van de talen genoemd in artikel 29,
lid 1. Het bepaalde in de leden 3 tot en met 5 van dat artikel is vantoepassing. Het bepaalde in artikel 104, lid 1, is van overeenkomstigetoepassing.
2. Terst ond na de indiening van hetin hetvoorgaande lid bedoelde
verzoek wijst de president de rechter-rapporteur aan. De eerste advo-caat-generaal wijst onmiddellijk daarna de zaak toe aan een advocaat-
generaal.
HetHof, de advocaat -generaal gehoord, beslistover hetverzoek in
raadkamer bij een metredenen omklede beslissing.
3. De beslissing van het Hof wordt ondertekend door de president,
de rechters die aan de beraadslaging hebben deelgenomen, en door degriffier. Zij wordt betekend aan de overeenkomstsluitende partijen enaan de andere belanghebbenden bedoeld in lid 1.
Artikel 123 ter
In het geval bedoeld in artikel 1 van Protocol 34 bij de EER-Overeen-
komst, wordt het verzoek van de nationale rechterlijke instantie
betekend aan de betrokken partijen, de overeenkomstsluitende partijen,de Commissie, de Toezichthoudende Autoriteit EVA en, in voorko-mend geval, aan andere belanghebbenden aan wie een prejudiciëleverwijzing betreffende dezelfde vraag van uitlegging van de Gemeen-
schapswetgeving ter kennis is gebracht.
Indien het verzoek niet gesteld is in een van de in artikel 29, lid 1,
genoemde talen, gaat het vergezeld van een vertaling in een van dietalen.
Binnen twee maanden na de betekening kunnen de partijen, de over-
eenkomstsluitende partijen en de andere belanghebbenden bedoeld inde eerste alinea, memories of schriftelijke opmerkingen indienen.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 38
(1) PB nr. L 1 van 3. 1. 1994, blz. 27.▼M3
▼M1
▼M1
De procedure wordtgeregeld door de bepalingen van ditreglement ,
behoudens de aanpassingen die wegens de aard van hetverzoek nood-zakelijk zijn.
SLOTBEPALINGEN
Artikel 124
1. Wie als getuige of deskundige voor het Hof een eed dient af te
leggen, wordtdoor de presidentvermaand de waarheid t e spreken,respectievelijk zijn opdracht overeenkomstig zijn geweten en onpar-tijdig te vervullen. De president vestigt zijn aandacht op destrafrechtelijke gevolgen bij niet-nakoming van deze plicht, zoals neer-
gelegd in zijn nationale wetgeving.
2. De getuige legt de eed af, hetzij overeenkomstig artikel 47, lid 5,
eerste alinea, hetzij op de wijze als bepaald in zijn nationale wetgeving.
Indien het nationale recht de getuige toestaat om in een gerechtelijke
procedure naast de eed, in plaats daarvan of tegelijk daarmee, een daar-
voor in de plaats komende verklaring af te leggen, kan hij deze
verklaring afleggen op de wijze als bepaald in zijn nationale wetge-ving.
Indien hetnat ionale rechtnietvoorzietin de mogelijkheid een eed of
een zodanige verklaring af te leggen, wordt volstaan met de procedure
bedoeld in lid 1.
3. Voor deskundigen geldtlid 2 op overeenkomst ige wijze, doch in
plaats van artikel 47, lid 5, eerste alinea, wordt artikel 49, lid 6, eerstealinea, in achtgenomen.
Artikel 125
Behoudens hetbepaalde in de art ikelen ►
M4245◄►M1EG-
Verdrag ◄en 160 EGA-Verdrag, stelt het Hof, na overleg met de
betrokken regeringen, ten behoeve van de eigen procesvoering eenadditioneel reglement vast, houdende bepalingen ten aanzien van:
a) de rogatoire commissies;
b) de kosteloze rechtsbijstand;
c) de aangifte welke het Hof krachtens ►
M1artikel 27 van het
Statuut-EG en artikel 28 van de Statuten-EGKS en EGA ◄doet
ter zake van meineed gepleegd door getuigen of deskundigen.
Artikel 125 bis
Het Hof kan praktische aanwijzingen geven met betrekking tot, met
name, de voorbereiding en het verloop van de terechtzittingen, alsmedede indiening van memories of schriftelijke opmerkingen.
Artikel 126
Dit reglement treedt in de plaats van het reglement voor de procesvoe-
ring van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappenvastgesteld op 4 december 1974 ( Publikatieblad van de Europese
Gemeenschappen nr. L 350 van 28 december 1974, blz. 1), laatstelijk
gewijzigd op 15 mei 1991 (
1).1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 39
(1) Zie bladzijde 1 van ditPublikat ieblad.▼B
▼M4
▼B
▼B
Artikel 127
Dit reglement, zijnde authentiek in de talen bedoeld in artikel 29, lid 1,
wordtbekendgemaaktin het Publikatieblad van de Europese Gemeen-
schappen en treedt in werking op de eerste dag van de tweede maand
volgend op die van zijn bekendmaking.
Vastgesteld te Luxemburg op 19 juni 1991.1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 40
▼B
BIJLAGE I
„BESLUIT BETREFFENDE DE WETTELIJK ERKENDE FEESTDAGEN
HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Geletop art ikel 80, lid 2, van hetreglementvoor de procesvoering, waarbij het
Hof wordt opgedragen een lijst van wettelijk erkende feestdagen vast te stellen,
BESLUIT:
Artikel 1
De lijst van de wettelijk erkende feestdagen, bedoeld in artikel 80, lid 2, tweede
alinea, van het reglement voor de procesvoering, is vastgesteld als volgt:
— Nieuwjaarsdag;
— Tweede Paasdag;— de 1e mei;— Hemelvaartsdag;
— Tweede Pinksterdag;
— de 23e juni;— de 24e juni, indien de 23e juni op een zondag valt;— de 15e augustus;— de 1e november;— Eerste Kerstdag;— Tweede Kerstdag.
De in de voorgaande alinea bedoelde wettelijk erkende feestdagen zijn die
welke worden gevierd ter plaatse waar het Hof is gevestigd.
Artikel 2
Artikel 80, lid 2, eerste alinea, van het reglement voor de procesvoering doelt
slechts op de in artikel 1 van dit besluit vermelde wettelijk erkende feestdagen.
Artikel 3
Ditbesluitt reedtals bijlage I bij hetreglementvoor de procesvoering in
werking op hetzelfde tijdstip als genoemd reglement, waaraan het wordt
gehecht.
Hetwordtbekendgemaaktin het Publikatieblad van de Europese Gemeen-
schappen .
Vastgesteld te Luxemburg op 19 juni 1991.”1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 41
▼B
BIJLAGE II
„BESLUIT BETREFFENDE DE TERMIJNEN WEGENS AFSTAND
HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op artikel 81, lid 2, van het reglement voor de procesvoering, betreffende
de procestermijnen wegens afstand,
BESLUIT:
Artikel 1
Tenzij partijen hun gewone verblijfplaats in het Groothertogdom Luxemburg
hebben, worden de termijnen, uit hoofde van afstand, verlengd als volgt:
— voor hetKoninkrijk België: mett wee dagen;
— voor de Bondsrepubliek Duitsland, het Europese grondgebied van de Franse
Republiek en hetEuropese grondgebied van hetKoninkrijk der Nederlanden:metzes dagen;
— voor hetEuropese grondgebied van hetKoninkrijk Denemarken, de
Helleense Republiek, Ierland, de Italiaanse Republiek, de Republiek Oosten-
rijk, de Portugese Republiek (met uitzondering van de Azoren en Madeira),
hetKoninkrijk Spanje, de Republiek Finland, hetKoninkrijk Zweden en het
Verenigd Koninkrijk: mett ien dagen;
— voor de overige landen en gebieden in Europa: metveert ien dagen;
— voor de autonome gebieden Azoren en Madeira van de Portugese Republiek:
metdrie weken;
— voor de overige landen, departementen en gebieden: met een maand.
Artikel 2
Ditbesluitt reedtals bijlage II bij hetreglementvoor de procesvoering in
werking op hetzelfde tijdstip als genoemd reglement, waaraan het wordt
gehecht.
Hetwordtbekendgemaaktin het Publikatieblad van de Europese Gemeen-
schappen .
Vastgesteld te Luxemburg op 19 juni 1991.”1991Q0704 — NL — 01.07.2000 — 004.001 — 42
▼M2
▼B