ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3873/00

υποβολή: Cristiana Muscardini (UEN) προς το Συμβούλιο

(20 Δεκεμβρίου 2000)

Θέμα: Εμπόριο όπλων

Χάρη στα κέρδη από το πετρέλαιο οι χώρες της Μέσης Ανατολής πραγματοποιούν επενδύσεις στον στρατιωτικό τομέα. Φέτος, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ και τα Αραβικά Εμιράτα θα διαθέσουν για στρατιωτικές δαπάνες 60 δισ. δολάρια, ήτοι 5 % επιπλέον του προϋπολογισμού.

Κατά συνέπεια, οι ΗΠΑ διαθέτουν και πάλι νέους πόρους για την άμυνα ενώ η Ευρώπη, με εξαίρεση τη Μεγάλη Βρετανία, μειώνει κατά 6 % τον προϋπολογισμό της για τις στρατιωτικές δαπάνες.

Θα μπορούσε άραγε το Συμβούλιο να μεριμνήσει για τη θέσπιση δέσμης μέτρων για την αποθάρρυνση της εμπορίας και πώλησης όπλων:

1. υπενθυμίζοντας στις πετρελαιοπαραγωγούς χώρες τηςποχρέωσης που έχουν να σέβονται τα μέτρα τα οποία θεσπίσθηκαν κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης Κορυφής του Καράκας σχετικά με τη μείωση της τιμής του πετρελαίου;

2. απαγορεύοντας την παράνομη εμπορία διαμαντιών προκειμένου τα έσοδα να μετατρέπονται σε όπλα;

3. απευθύνοντας έκκληση προς τις χώρες της ΕΕ να αυξήσουν τους πόρους που διαθέτουν για την έρευνα και την ανάπτυξη στον δικό τους στρατιωτικό τομέα, προκειμένου να τηρήσουν τη δέσμευση που έχουν αναλάβει όσον αφορά τη σύσταση ενός κοινού ευρωπαϊκού στρατού;

Απάντηση

(7 Μαΐου 2001)

Οι κύριες αρχές της ΕΕ όσον αφορά το εμπόριο όπλων περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα της ΕΕ για την πρόληψη και την καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας συμβατικών όπλων, το οποίο θεσπίστηκε στις 28 Ιουνίου 1997 στον Κώδικα Συμπεριφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις εξαγωγές όπλων, ο οποίος θεσπίστηκε στις 8 Ιουνίου 1998 στην κοινή δράση της ΕΕ σχετικά με τη συμβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην καταπολέμηση της αποσταθεροποιητικής συσσώρευσης και διάδοσης φορητών όπλων και ελαφρού οπλισμού, η οποίαιοθετήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 1998.

Ειδικότερα, ο Κώδικας Συμπεριφοράς καθορίζει τους συγκεκριμένους όρους τους οποίους πρέπει να τηρούν τα κράτη μέλη όταν εξάγουν όπλα. Το τέταρτο κριτήριο του Κώδικαπογραμμίζει την ανάγκη διασφάλισης της περιφερειακής ειρήνης, ασφάλειας και σταθερότητας. Συνεπώς, τα κράτη μέλη δεν θα χορηγούν άδεια εξαγωγής, εφόσονπάρχει σαφής κίνδυνος να χρησιμοποιήσει ο επίδοξος αποδέκτης τα εξαγόμενα όπλα επιθετικά έναντι άλλης χώρας ή για ναποστηρίξει δια της βίας εδαφικές διεκδικήσεις. Επιπλέον, το κριτήριοπ' αριθμ. οκτώ του εν λόγω Κώδικα ορίζει ότι πρέπει να εξετάζεται η συμβατότητα των εξαγωγών όπλων με την τεχνική και οικονομική ικανότητα της αποδέκτριας χώρας. Συνεπώς, τα κράτη μέλη θα λαμβάνουνπόψη,πό το φως των πληροφοριών των εκθέσεων σχετικών αρμοδίων πηγών, όπως το UNDP (Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών), η Διεθνής Τράπεζα, το ΔΝΤ και ο ΟΟΣΑ, κατά πόσον η σχεδιαζόμενη εξαγωγή θα παρακωλύσει σοβαρά την αειφόρο ανάπτυξη της αποδέκτριας χώρας. Στα πλαίσια αυτά, τα κράτη μέλη θα εξετάζουν τα σχετικά επίπεδα των στρατιωτικών και των κοινωνικών δαπανών της αποδέκτριας χώρας, λαμβάνοντας επίσηςπόψη τους οιαδήποτε ενωσιακή ή διμερή βοήθεια.

Δυνάμει του Κώδικα Συμπεριφοράς τα κράτη μέλη αναλαμβάνουν τη δέσμευση να εκτιμούν την κατάσταση των αποδεκτών και των ενδεχόμενων αποδεκτών των εξαγωγών όπλων. Επίσης, θα καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να παροτρύνουν και άλλα κράτη που εξάγουν όπλα να προσυπογράψουν τις αρχές του Κώδικα Συμπεριφοράς.

Η Ευρωπαϊκή Ένωσηποστήριζε ανέκαθεν ανεπιφύλακτα κάθε προσπάθεια που καταβάλλεται σε διεθνές επίπεδο για τον τερματισμό της παράνομης εκμετάλλευσης των διαμαντιών και των άλλων μορφών πλούτου. Προς το σκοπό αυτό, σχεδιάζει ιδίως να καταρτίσει ένα αποτελεσματικό διεθνές σύστημα πιστοποίησης των ακατέργαστων διαμαντιών προκειμένου να σταματήσει το εμπόριο των παρανόμως εξορυσσόμενων διαμαντιών. Το Συμβούλιο ωστόσο εκτιμά ότι πρέπει να ληφθείπόψη το γεγονός ότι η νόμιμη εμπορία διαμαντιών έχει για πολλές χώρες μεγάλη οικονομική σημασία η οποία μπορεί να συμβάλλει στη σταθερότητα και την ευημερία και ότι, συνεπώς, δεν πρέπει να πέσει σε ανυποληψία η νόμιμη βιομηχανία διαμαντιών στο σύνολό της.

Στο πλαίσιο διάσκεψης για τη διάθεση στρατιωτικού δυναμικού που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 20 Νοεμβρίου 2000, τα κράτη μέλη της ΕΕ ανακοίνωσαν τα στρατιωτικά μέσα που είναι πρόθυμα να διαθέσουν για αποστολές τύπου Πέτερσμπεργκ, που θα διεξάγονται από την ΕΕ, σύμφωνα με το συνολικό στόχο που διετύπωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι. Κατά την ίδια διάσκεψη, στις 21 Νοεμβρίου 2000 τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ που δεν ανήκουν στην ΕΕ και είναιποψήφια προς προσχώρηση ανακοίνωσαν επίσης τα στρατιωτικά μέσα που είναι πρόθυμα να διαθέσουν.

Στόχος είναι να αυξηθεί η ικανότητα της ΕΕ να χειρίζεται στρατιωτικές κρίσεις προσφεύγοντας στοπάρχον δυναμικό. Ως εκ τούτου, δεν αποκλείεται να χρειασθεί να βελτιωθούν οι στρατιωτικές δυνατότητες σε ορισμένους τομείς. Διεξάγονται ήδη σχετικές μελέτες.

Σημειωτέον ότι η ΚΕΠΑΑ δε συνεπάγεται τη δημιουργία ευρωπαϊκού στρατού αλλά τη συγκρότηση, από εθελοντικές συμβολές, Δύναμης Ταχείας Αντιδράσεως (το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι αποφάσισε ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση μέχρι το 2003 να αναπτύσσουν εντός 60 ημερών και να συντηρούν επί τουλάχιστον ένα έτος στρατιωτική δύναμη 50 000 έως 60 000 ατόμων, ικανή να διεξάγει όλες τις αποστολές Πέτερσμπεργκ).