ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-1987/02

υποβολή: Carlos Lage (PSE) προς την Επιτροπή

(1 Ιουλίου 2002)

Θέμα: Ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων στο χώρο Σένγκεν

Στις 22 Ιουνίου 2002, ισπανικές αστυνομικές δυνάμεις απαγόρευσαν, με τη χρήση βίας, σε ομάδα πεντακοσίων περίπου πορτογάλων πολιτών που κατευθυνόταν προς την Ισπανία για να συμμετάσχει σε διαδήλωση, για την πραγματοποίηση της οποίας στο περιθώριο της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είχε δοθεί άδεια, να εισέλθει στο έδαφος της χώρας αυτής. Το επεισόδιο συνέβη στην παραμεθόρια περιοχή Vila Verde do Ficalho, στο Αλεντέζο καιπήρξε δράση καταστολής από τις ισπανικές αρχές με ξυλοκοπήσεις και σπρωξίματα εις βάρος πορτογάλων πολιτών (μεταξύ των οποίων περιλαμβανόταν και βουλευτής της Πορτογαλικής Βουλής), οι οποίοι απλώς προσπαθούσαν να μάθουν για ποιο λόγο δεν τους επιτρεπόταν να διέλθουν τα σύνορα. Η ισπανική αστυνομία έφθασε μάλιστα στο σημείο να εισέλθει στα λεωφορεία που μετέφεραν την ομάδα αυτή και να κατάσχει φωτογραφικό και κινηματογραφικόλικό. Τίποτε δεν δικαιολογεί το είδος αυτό συμπεριφοράς και δράσης, το οποίο είναι απολύτως απαράδεκτο σε μια Ένωση που θεωρεί το σεβασμό των θεμελιωδών ελευθεριών και δικαιωμάτων ως μία από τις θεμελιώδεις αρχές της· ούτε καν λόγοι εθνικής ασφάλειας, όπως αυτοί που επιτρέπουν σε κάθε κράτος που έχειπογράψει τη Σύμβαση Σένγκεν να κάνει χρήση του άρθρου 2 της Σύμβασης και να επαναφέρει, με τον τρόπο αυτό, τον έλεγχο των εσωτερικών συνόρων του. Στην περίπτωση αυτή,

δεν μου φαίνεται ότι η ομάδα των πορτογάλων πολιτών αποτελούσε ειδικό κίνδυνο, ή κίνδυνο ούτως ή άλλως, για το ισπανικό κράτος. Αλλά, ακόμη και αν αυτό συνέβαινε, είναι ανεπίτρεπτη, στη Ισπανία, την Πορτογαλία ή σε οιαδήποτε άλλη χώρα της Ένωσης, μια δυναμική και καταχρηστική αντίδραση, όπως αυτή στην οποία, δυστυχώς, πρωταγωνίστησαν οι αστυνομικές αρχές της Ισπανίας.

Ως εκ τούτου, ερωτάται η Επιτροπή: Ποια μέτρα πρόκειται να θέσει σε εφαρμογή, ως θεματοφύλακας των Συνθηκών, για να αποφευχθεί, στο μέλλον, η καταστρατήγηση των θεμελιωδών ελευθεριών (συγκεκριμένα, της κυκλοφορίας και της διαδήλωσης) και δικαιωμάτων, πράγμα που συνέβη στην προαναφερθείσα περίπτωση·

Κοινή απάντησητου κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπήςστις γραπτές ερωτήσεις P-1975/02 και P-1987/02

(25 July 2002)

Το άρθρο 2 παρ. 2 της σύμβασης εφαρμογής της συμφωνίας του Σένγκεν ορίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καθιερώσουν συνοριακούς ελέγχους για μια περιορισμένη χρονική περίοδο, όταν το επιβάλλει η δημόσια τάξη ή η εθνική ασφάλεια. Αυτό γίνεταιπό έκτακτες περιστάσεις, ως προληπτικό μέτρο για να αποφευχθεί να εκμεταλλευτούν ορισμένα άτομα την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών και να θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη ή την εθνική ασφάλεια κράτους μέλους, μεταξύ άλλων όταν προγραμματίζεται κάποια διαδήλωση στον χώρο του.

Οι μεθοριακοί έλεγχοι διεξάγονται σύμφωνα με την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών της Ένωσης. Πρέπει εντούτοις ναπενθυμιστεί ότι το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας, το οποίο δίδεται από τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση σε όλους τους πολίτες της Ένωσης, μπορεί να περιοριστεί για λόγους δημόσιας τάξης και ασφάλειας ή δημόσιαςγείας.

Τα μέτρα που λαμβάνονται για αυτούς τους λόγους στηρίζονται αποκλειστικά στην ατομική διαγωγή του συγκεκριμένου προσώπου και αιτιολογούνται από την παρουσία επαρκώς σοβαρής απειλής που θίγει ένα από τα θεμελιώδη συμφέροντα της κοινωνίας. Επί πλέον, αυτά τα μέτρα εφαρμόζονται σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας.

Δενπάρχει αμφιβολία ότι οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να εκφράζουν ελεύθερα τη γνώμη τους και να συνέρχονται ειρηνικά — δικαιώματα που περιλαμβάνονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον Χάρτη της Ένωσης για τα θεμελιώδη δικαιώματα. Πρέπει ως εκ τούτου να είναι σε θέση να απολαύουν τα δικαιώματα αυτά χωρίς να απειλείται η ασφάλειά τους, η ασφάλεια άλλων ή η ασφάλεια της περιουσίας τους. Τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν μερικές φορές την κατάχρηση αυτών των δικαιωμάτων από άτομα που εκμεταλλεύονται τις νόμιμες διαδηλώσεις για να προβούν σε διεξαγωγή πράξεων βίας.

Η Επιτροπήπενθυμίζει ότι η κύρια αρμοδιότητα για τη φύλαξη του νόμου και της τάξης βαρύνει τα κράτη μέλη.

Σύμφωνα με την προαναφερόμενη διάταξη, τα κράτη μέλη αποφασίζουν να καθιερώσουν συνοριακούς ελέγχους για μια περιορισμένη χρονική περίοδο, όταν το επιβάλλει η δημόσια τάξη ή η εθνική ασφάλεια. Συνεπώς, εξαρτάται από την εκτίμηση των κρατών μελών κατά πόσο θα επαναθεσπίσουν συνοριακούς ελέγχους κατά τις μελλοντικές συνόδους κορυφής.