ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2398/98

υποβολή: Heidi Hautala (V) προς την Επιτροπή

(27 Ιουλίου 1998)

Θέμα: Αγορά ηλεκτρισμού

Τα κράτη μέλη της ΕΕ ελευθερώνουν σταδιακά τις αγορές τους ηλεκτρισμού στον ανταγωνισμό. Ο ανταγωνισμός αυτός στην αγορά ηλεκτρισμού θα αφορά την παραγωγή και τις δραστηριότητες στον τομέα πωλήσεων του ηλεκτρικού ρεύματος. Η λειτουργία, όμως, των σχετιζομένων με την μεταφορά και τη διανομή ηλεκτρισμού δικτύων θα παραμείνει υπό μονοπωλιακό καθεστώς.

Μετά την ελευθέρωση της αγοράς τόσο στη Σουηδία όσο και στη Φινλανδία, εμφανής είναι η διάθεση των μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων παραγωγής να εισχωρήσουν στο κύκλωμα διανομής του ηλεκτρισμού αγοράζοντας εταιρίες διανομής.

Στη Φινλανδία έχει αποφασισθεί να αναλάβουν οι αρμόδιες για θέματα ανταγωνισμού αρχές τον έλεγχο των αγοραπωλησιών επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών στον τομέα των δικτύων διανομής προκειμένου να αποφευχθεί ενδεχόμενη υπερβολική συγκέντρωση ιδιοκτησίας σε ένα πρόσωπο. Στη Σουηδία οι παραγωγοί είχαν ανέκαθεν το δικαίωμα να αγοράζουν εταιρίες διανομής. Τελευταίως, όμως, έχουν αρχίσει και στην εν λόγω χώρα συζητήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις της κάθετης ενοποίησης στην λειτουργία της αγοράς ηλεκτρισμού.

Η δομή της αγοράς ηλεκτρισμού και το εύρος των καθέτων συγκεντρώσεων ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρισμού. Οι επιπτώσεις αυτές αναμένεται να επηρεάσουν κυρίως τους μικρότερους από τους τελικούς καταναλωτές δεδομένων των περιορισμένων δυνατοτήτων τους συμμετοχής σε διαπραγματεύσεις.

Με την κάθετη ενοποίηση εξαλείφεται ο ανταγωνισμός από την χοντρική αγορά διότι οι εταιρίες διανομής που ανήκουν σε παραγωγούς δεν εφοδιάζονται, πλέον, με ηλεκτρική ενέργεια μέσω ανταγωνισμού. Η ενοποίηση αυτή συμβάλει και στη μείωση των δυνατοτήτων νέων επιχειρήσεων χοντρικής πώλησης να εισέλθουν στην αγορά ηλεκτρισμού. Μια εκτεταμένη κάθετη ενοποίηση ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα τη συγκέντρωση του μεγαλύτερου μεριδίου της αγοράς στα χέρια ολίγων διαχειριστών, γεγονός το οποίο αναμένεται να συμβάλει στον περιορισμό των επιλογών των καταναλωτών ηλεκτρικού ρεύματος. Επιπλέον, λόγω της ενοποίησης αυτής η υποκείμενη σε ανταγωνισμό δραστηριότητα αναμένεται να ενωθεί με την μονοπωλιακή δραστηριότητα, μια εξέλιξη η οποία ενδέχεται να οδηγήσει στην απευκτέα κατάσταση όπου η πρώτη θα στηρίζεται από τη δεύτερη.

Έχει αποτιμήσει η Επιτροπή τις συνέπειες της κάθετης συγκέντρωσης στην αγορά ηλεκτρισμού; Ποια μέτρα θα ληφθούν, αφενός, για την εξακρίβωση της σοβαρότητας των συνεπειών και, αφετέρου, για την πρόληψη των ενδεχομένων αρνητικών επιπτώσεων της ενοποίησης;

Απάντηση του κ. Van Miert εξ ονόματος της Επιτροπής

(2 Οκτωβρίου 1998)

Το ερώτημα που έθεσε το Αξιότιμο Μέλος σχετίζεται με την πολιτική και πρακτική της Επιτροπής όσον αφορά τις συγχωνεύσεις και εξαγορές που οδηγούν σε κάθετη ενοποίηση των επιπέδων παραγωγής και διανομής στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.

Συγκεκριμένα, η ερώτηση αφορά την κατάσταση που επικρατεί στη Φινλανδία και τη Σουηδία. Ωστόσο, η πολιτική της Κοινότητας στον εν λόγω σημαντικό τομέα θα εφαρμοστεί αναμφίβολα σε όλη την Κοινότητα.

Στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας έχει αρχίσει μία διαδικασία απελευθέρωσης. Όπου παρίσταται ανάγκη, η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι δυνατότητες αυξημένου ανταγωνισμού που δημιουργούνται μέσω της απελευθέρωσης των αγορών, δεν περιορίζονται από ιδιωτικές πρωτοβουλίες των μεγάλων παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας.

Ωστόσο, οι συγκεντρώσεις εμπίπτουν στη δικαιοδοσία τόσο της Επιτροπής όσο και των κρατών μελών, με αποτέλεσμα η Επιτροπή να εξετάζει τις πολύ μεγάλες συναλλαγές με αντίκτυπο στο διασυνοριακό εμπόριο. Οι συγκεντρώσεις τοπικού βεληνεκούς εξετάζονται από τις αρχές των κρατών μελών.

Το νομικό μέσο που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για την εκτίμηση των συγκεντρώσεων είναι ο κανονισμός συγκεντρώσεων (κανονισμός (ΕΟΚ) 4064/89(1) του Συμβουλίου). Βάσει του εν λόγω κανονισμού, η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι συγκεντρώσεις δεν θα δημιουργήσουν ούτε θα ενισχύσουν δεσπόζουσα θέση, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται σημαντικά η άσκηση πραγματικού ανταγωνισμού στην κοινή αγορά ή σε μεγάλο τμήμα της.

Σε πρόσφατη υπόθεση που αφορούσε τις φινλανδικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας (υπόθεση Μ.931 Neste/IVO), η Επιτροπή είχε επιφυλάξεις όσον αφορά τον ανταγωνισμό στο επίπεδο των καυσίμων που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η συναλλαγή εγκρίθηκε αφού οι συμβαλλόμενοι ανέλαβαν τη δέσμευση να εκχωρήσουν τον έλεγχο της Gasum OY, εταιρείας που αναπτύσσει δραστηριότητες στον τομέα του φυσικού αερίου.

Μολονότι η προκειμένη περίπτωση δεν αφορά την κάθετη ενοποίηση παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας προς το επίπεδο της διανομής, αλλά προς το επίπεδο των καυσίμων, μπορεί να θεωρηθεί ως ένδειξη ότι η Επιτροπή δεσμεύεται να χρησιμοποιήσει τον κανονισμό συγκεντρώσεων για να παρεμποδίσει την απομόνωση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας μέσω ιδιωτικών πρωτοβουλιών.

Τέλος, η οδηγία 96/92/ΕΚ της 19ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας(2), περιέχει διατάξεις για το διαχωρισμό και τη διαφάνεια των λογαριασμών, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης των ενοποιημένων επιχειρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας να τηρούν ξεχωριστούς λογαριασμούς για τις δραστηριότητές τους όσον αφορά την παραγωγή, μεταβίβαση και διανομή. Ο στόχος των εν λόγω διατάξεων είναι να αποφευχθούν οι διακρίσεις, οι εξοντωτικές για τους ανταγωνιστές τιμές και άλλες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

(1) ΕΕ L 395 της 30.12.1989.

(2) ΕΕ L 27 της 30.1.1997.