ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2557/02

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(13 Σεπτεμβρίου 2002)

Θέμα: Δημοσιονομικός έλεγχος 1: Πρόσληψη και διατήρησηπαλλήλων με κριτικό πνεύμα, ως απαραίτητη απάντηση στην αρνητική κοινή γνώμη

1. Γνωρίζει η Επιτροπή ότι μεγάλες ομάδες των πολιτών στα κράτη μέλη εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις όσον αφορά τη χρησιμότητα, την αποτελεσματικότητα, τις δυνατότητες δράσης και τη διαφάνεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επειδή οι περισσότεροι βλέπουν την ΕΕ ως μια απέραντη οργάνωση που χαρακτηρίζεται από μια περιττή συγκεντρωτική γραφειοκρατία, κατασπατάληση των πόρων, ευνοιοκρατία, αισχροκέρδεια και απάτη, έχονταςπόψη ότι όλα αυτά τα στοιχεία συνέβαλαν αφενός στην παραίτηση της Επιτροπής, την Άνοιξη του 1999, αφετέρου δε σε μειωμένη συμμετοχή στις επόμενες εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

2. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή εάν επιθυμεί να θέσει τέρμα στιςποψίες της κοινής γνώμης, παρέχοντας δημοσίως πειστικές αποδείξεις ή προτιμά να συνεχισθεί επ' αόριστον η κατάσταση που περιγράφεται στην ερώτηση 1·

3. Δεν κρίνει η Επιτροπή ότι η κακή αυτή παράδοση που περιγράφεται στην παράγραφο 1 θα πρέπει να την ωθήσει σε ακόμη πιο προσεκτική στάση από ό,τι οι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, οι εθνικές κυβερνήσεις των κρατών μελών, οιποδεέστερες αρχές, και οι επιχειρήσεις, όσον αφορά τη δημοσιονομική διαχείριση και την κατανόηση των διαφόρων δυσλειτουργιών, ούτως ώστε να επιφέρει βελτιώσεις·

4. Δεν κρίνει επίσης η Επιτροπή ότιπό τις συνθήκες αυτές αντενδείκνυται πλήρως η απόλυσηπαλλήλων που εκφράζουν κριτικές όσον αφορά τη δημοσιονομική διαχείριση ή ο περιορισμός των δυνατοτήτων κριτικής στάσης εκ μέρους τους, τούτο δε και στις περιπτώσεις όπου κρίνει ότι διαθέτει τα κατάλληλα επιχειρήματα για να ανατρέψει τις διατυπωθείσες κατηγορίες, επειδή θα μπορούσε να δημιουργηθεί έτσι η εντύπωση ότι οι παράνομες πρακτικές πρέπει να παραμείνουν κρυφές και να συνεχισθούν ατιμώρητες·

5. Συμμερίζεται η Επιτροπή την άποψη ότι η πρόσληψη και η διατήρησηπαλλήλων με κριτικό πνεύμα μπορεί να αποτελέσει μια αναγκαία και αναπόφευκτη απάντηση στις προαναφερθείσες μόνιμεςποψίες, καθώς και ένα αναγκαίο μέσον για την άρση τους·

6. Δεν κρίνει η Επιτροπή ότι θα ήταν φρόνιμο, τόσοπό την ιδιότητά της ως διαχειριστή των δημοσίων πόρων σε επίπεδο ΕΕ, όσο και για τη διασφάλιση του κύρους της, να προβάλει μια θετική εικόνα της ΕΕ, προσλαμβάνονταςπαλλήλους με κριτική στάση και προσφεύγοντας μονίμως σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες προκειμένου να ακτινογραφήσειτην οργάνωση τωνπηρεσιών της·

Απάντηση της κας Schreyer εξ ονόματος της Επιτροπής

(7 Ιανουαρίου 2003)

1. Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη που διατυπώνεται στην πρώτη παράγραφο της ερώτησης.

Η Επιτροπή τάσσεται αυστηράπέρ μιας προσέγγισης μηδενικής ανοχής έναντι της απάτης και της διαφθοράς.

Έχουν προβλεφθεί σημαντικοί μηχανισμοί για την αποτελεσματική αντιμετώπιση τέτοιου είδους περιπτώσεων:

- Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για την Καταπολέμηση της Απάτης (OLAF) κινεί και διεξάγει τις έρευνές της εντελώς ανεξάρτητα

- θεσπίστηκαν κανόνες σχετικά με την καταγγελία δυσλειτουργιών

- ιδρύθηκε μηχανισμός για με τη θωράκιση των νέων νομοθετικών προτάσεων κατά της απάτης

- η νέα νομοθεσία παρέχει νέα μέσα για την πρόληψη και την καταπολέμηση της απάτης- παραδείγματος χάρη το νέο δημοσιονομικό κανονισμό· και

- ιδρύθηκε μια επιτροπή ερευνών και πειθαρχίας.

Ωστόσο, οι μηχανισμοί αυτοί δεν μπορεί να θίγουν τις θεμελιώδεις αρχές του δικαιώματος για δίκαιη μεταχείριση βάσει της νομοθεσίας, της προστασίας των δικαιωμάτωνπεράσπισης και του τεκμηρίου αθωότητας.

Η Επιτροπή θέσπισε 36 ειδικά μέτρα οικονομικής διαχείρισης βάσει της Λευκής Βίβλου για τη μεταρρύθμιση που παρουσιάστηκε το Μάρτιο του 2000(1) Οι ενέργειες αυτές έχουν προχωρήσει ικανοποιητικά και, σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 2002, ο νέος δημοσιονομικός κανονισμός τίθεται σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2003.

Η Επιτροπή απορρίπτει την καταγγελία της συγκεντρωτικής γραφειοκρατίας. Περίπου 80 % του κοινοτικού προϋπολογισμού εκτελείται με επιμερισμένη διαχείριση με τα κράτη μέλη.

Όσον αφορά τη χαμηλή συμμετοχή στις ευρωπαϊκές εκλογές, θα πρέπει να τεθούν γενικότερα ερωτήματα σχετικά με τη μείωση του ενδιαφέροντος του κοινού στις εκλογές, δεδομένου ότι φαινόμενο δεν περιορίζεται στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η Επιτροπή συμμερίζεται την ανησυχία του αξιότιμου μέλους σχετικά με την μικρή συμμετοχή στις ευρωπαϊκές εκλογές και καταβάλλει κάθε προσπάθεια, από κοινού με τα άλλα θεσμικά όργανα, για τη βελτίωση και την ενίσχυση της επικοινωνίας με το κοινό.

2. Η Επιτροπή διώκει με αποφασιστικότητα κάθε αδίκημα που επηρεάζει τα οικονομικά συμφέροντα της Κοινότητας ή την ακεραιότητα τωνπαλλήλων της. Υπόκειται στον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η Επιτροπή απαντά σε ερωτήματα ατόμων, της κοινωνίας των πολιτών και του τύπου. Ωστόσο, το αξιότιμο μέλος κατανοεί ότιπάρχουν νομικές αρχές που επιβάλλουν περιορισμούς στις πληροφορίες που συνδέονται με τις τρέχουσες έρευνες, τόσο προς το συμφέρον των ίδιων των ερευνών όσο και για τη διαφύλαξη του τεκμηρίου της αθωότητας (βλέπε απάντηση στο σημείο 1 ανωτέρω).

3. Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του αξιότιμου μέλους για τη σπουδαιότητα της αυστηρής και συνετής οικονομικής διαχείρισης, η οποία πρέπει να είναι τουλάχιστον τόσο αποτελεσματική όσο εκείνη οργανισμών αντίστοιχου μεγέθους και αρμοδιοτήτων και ασφαλώς τόσο αυστηρή όσο εκείνη των μη κυβερνητικών οργανώσεων, των εθνικών ή περιφερειακών αρχών και των μεγάλων επιχειρήσεων.

4. Η Επιτροπή αναγνωρίζει πλήρως το θεμελιώδες δικαίωμα ελευθερίας έκφρασης τωνπαλλήλων και άλλων ατόμων που εργάζονται στις Κοινότητες. Το δικαίωμα συμπεριλαμβάνει την ελευθερία διατύπωσης γνωμών που διαφέρουν από τη θέση της Επιτροπής. Ωστόσο, είναι προφανές, όπως επιβεβαιώθηκε και από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ότι η ελευθερία έκφρασης, όπως και κάθε θεμελιώδες δικαίωμα, δεν αποτελεί απόλυτο προνόμιο, αλλάπόκειται σε εύλογους περιορισμούς κατά την άσκησή του προς το συμφέρον τηςπηρεσίας.

Συνεπώς, η δίκαιη και αιτιολογημένη κριτική των συστημάτων, των διαδικασιών και των δραστηριοτήτων της Επιτροπής είναι αποδεκτή. Όταν πρόκειται για σοβαρές παρατυπίες, οιπάλληλοι είναιποχρεωμένοι ναποβάλλουν αναφορά σχετικά με τιςποψίες τους. Ηποχρέωση αυτή ορίζεται στην απόφαση της Επιτροπής της 4ης Απριλίου 2002 σχετικά με την έκφραση ανησυχίας για σοβαρές παρανομίες,(2), η οποία προστατεύει επίσης τα μέλη του προσωπικού που συμμορφώνονται με το καθήκον αυτό(3). Η απόφαση αυτή, στηριζόμενη στις αποτελεσματικότερες πρακτικές που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη, παρέχει τη δυνατότητα, σε έσχατη ανάγκη, να αποκαλύπτουν πληροφορίες για ενδεχόμενες παρατυπίες εκτός της Επιτροπής στην απίθανη περίπτωση κατά την οποία ούτε η Επιτροπή ούτε η OLAF έχουν αναλάβει κατάλληλες ενέργειες εντός εύλογου χρονικού διαστήματος και παρά το γεγονός ότι οπάλληλος εξέφρασε με καλή πίστη τις ανησυχίες του σχετικά με σοβαρές παρατυπίες.

Στο πλαίσιο της τρέχουσας μεταρρύθμισης, η Επιτροπή προτείνει να ενσωματωθούν παρόμοιες διατάξεις στο νέο κανονισμόπηρεσιακής κατάστασης. Το Συμβούλιο ζήτησε τη γνώμη του Κοινοβουλίου για τις προτάσεις αυτές, τον Ιούνιο του 2002.

Ωστόσο, αν οιπάλληλοι κάνουν χρήση του δικαιώματος αυτού όταν διαφωνούν με σύννομες πολιτικές με τρόπο που αμαυρώνει τις πολιτικές αυτές ή το θεσμικό όργανο στο οποίο εργάζεται ο εν λόγωπάλληλος, τότε οι ενέργειες αυτές είναι προφανές ότι μπορεί να θίξουν ανεπανόρθωτα τη σχέση εμπιστοσύνης που πρέπει ναπάρχει μεταξύ τουπαλλήλου και της Επιτροπής. Αυτή η σχέση εμπιστοσύνης δεν είναι μόνο προς το συμφέρον τηςπηρεσίας, αλλά και προς το κοινό συμφέρον. Η άσκηση γραπτής κριτικής δεν απαλλάσσει τουπαλλήλους από τηνποχρέωσή τους να ασκούν τα καθήκοντά τους. Όταν ανώτεροιπάλληλοι αναλαμβάνουν το έργο δρομολόγησης μεταρρυθμίσεων και εκσυγχρονισμού, είναι εύλογο ότι θα αναλάβουν ενέργειες με άλλα μέλη της διοίκησης για την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που έχουν συμφωνηθεί. Το αξιότιμο μέλος γνωρίζει αναμφίβολα ότι ο κανονισμόςπηρεσιακής κατάστασης περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις σχετικά με τηνποχρέωση του προσωπικού να συμπεριφέρεται με ακεραιότητα και διακριτικότητα, ακόμα και αν έχει παύσει πλέον να ασκεί τα καθήκοντά του στηνπηρεσία.

5. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι, ανεξάρτητα από οποιουσδήποτε λόγους που συνδέονται με την κοινή γνώμη, οιπάλληλοι με κριτικό πνεύμα είναι απαραίτητοι για κάθεπεύθυνο οργανισμό, δεδομένου ότι επιτρέπουν τον εντοπισμό και τη διόρθωση αδυναμιών που είναι αναπόφευκτο να παρουσιάζονται σε συστήματα και δομές με κάποιο βαθμό πολυπλοκότητας. Διάφοροι τρόποι για την αναφορά αυτών των αδυναμιών χρησιμοποιούνται συστηματικά και αποτελεσματικά εντός της Επιτροπής.

6. Η Επιτροπή παραπέμπει στην απάντηση που έδωσε ανωτέρω στην ερώτηση 5. Η οργάνωσή της, τα συστήματα, οι διαδικασίες και οι δραστηριότητές της βρίσκονται κάτω από τον στενό και συνεχή έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, του Συμβουλίου, του Κοινοβουλίου και του Διαμεσολαβητή, βάσει της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και των θεσμικών ρυθμίσεων.

(1) COM(2000)200 τελικό.

(2) Εγκρίθηκε με τον αριθ. C (2002) 845.

(3) Το νέο καθεστώς ενισχύει και επεκτείνει τις ρυθμίσεις που θεσπίστηκαν το 1999 (Απόφαση αριθ. 396/1999 της 2ας Ιουνίου 1999, ΕΕ L 149 της 16.6.1999).