ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1715/01

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(14 Ιουνίου 2001)

Θέμα: Η απόσταση ανάμεσα στο ευρώ ως κοινό νόμισμα και στις όλο και μεγαλύτερες αποκλίσεις μεταξύ κρατών μελών ως προς το ύψος των συνταξιοδοτικών αποθεματικών

1. Έχει λάβει γνώση η Επιτροπή του δημοσιευθέντος στις 16 παρελθόντος Μαΐου οδηγού ευρωπαϊκών συνταξιοδοτικών ταμείων του γραφείου μελετών William Mercer του Λονδίνου, όπου αποδεικνύεται ότι τα συνταξιοδοτικά αποθεματικά στην Ολλανδία, Σουηδία και Δανία αντιπροσωπεύουν το 100 έως 162 % του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος ενώ αντίθετα στη Γερμανία, Αυστρία, Βέλγιο, Πορτογαλία, Γαλλία και Ισπανία αντιπροσωπεύουν το 5 έως 13 %·

2. Μπορεί η Επιτροπή να επιβεβαιώσει ότι οι διαφορές μεταξύ συνταξιοδοτικών αποθεματικών στα διάφορα κράτη μέλη αυξήθηκαν τόσο ώστε όσα κράτη μέλη είχαν ήδη καλύτερη συνταξιοδοτική μέριμνα να βελτιώσουν ακόμη περισσότερο το πλεονέκτημά τους τα χρόνια που πέρασαν λόγω της αύξησης των τιμών στις αγορές αξιών·

3. Μπορεί επίσης η Επιτροπή να επιβεβαιώσει ότι η Ιταλία και η Σουηδία αύξησαν τις συνταξιοδοτικές εισφορές, η Ισπανία και η Γερμανία ετοιμάζουν σχετική νομοθεσία και, κατά τα φαινόμενα, η Γαλλία δεν κάνει τίποτε απολύτως για τη δημιουργία συνταξιοδοτικών αποθεματικών·

4. Ποιες συνέπειες θα έχει κατά την Επιτροπή η από 1ης Ιανουαρίου 2002 καθιέρωση του ευρώ ως κοινού νομίσματος σε έντεκα κράτη μέλη για το μέλλον των τόσο διαφορετικών μεταξύ τους συνταξιοδοτικών συστημάτων των κρατών αυτών·

5. Αναμένει άραγε η Επιτροπή μελλοντικά:

α) ότι θα γίνουν αποδεκτές τελικά αυτές οι ακραίες εισοδηματικές διαφορές μεταξύ ηλικιωμένων·

β) ότι θα μειωθούν ταπάρχοντα συνταξιοδοτικά αποθεματικά με μια μεγάληποτίμηση του ευρώ, που είναι απαραίτητη προκειμένου να δημιουργηθούν και σε άλλα κράτη μέλη μεγάλα συνταξιοδοτικά αποθεματικά·

γ) ότι θα εφαρμοστεί κάποια πολιτική προκειμένου τα κράτη μέλη με μεγάλη αποταμίευση να μοιραστούν τα αποθέματά τους με τα κράτη μέλη εκείνα που είχαν μικρή ή και μηδενική αποταμίευση·

δ) ότι θα καταργηθούν τα συνταξιοδοτικά ταμεία και γενικώς οι συντάξεις γήρατος που δημιουργήθηκαν με κρατική προσπάθεια και ότι θα αφεθούν οι συνταξιοδοτικές παροχές στα χέρια διεθνών ιδιωτικών συνταξιοδοτικών οργανισμών χωρίς δικαίωμα λόγου για τις δημοκρατικά ελεγχόμενες κυβερνήσεις, τα συνδικάτα ή τις ενώσεις ηλικιωμένων·

Πηγή: Ολλανδική εφημερίδα De Volkskrant της 17.05.2001.

Απάντηση του κ. Solbes Mira Εξ ονόματος της Επιτροπής

(18 Σεπτεμβρίου 2001)

1. Η Επιτροπή έχει γνώση των σημαντικών διαφορών πουφίστανται μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τα συνταξιοδοτικά αποθεματικά.

2. Είναι προφανές ότι η αξία των αποθεματικών των κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών καθεστώτων, τα οποία επενδύουν σε κοινές μετοχές, επηρεάζεται από τις αλλαγές των τιμών των μετοχών. Εντούτοις, αυτός δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που έχει επηρεάσει την αξία των συνταξιοδοτικών αποθεματικών τα τελευταία χρόνια. Τα αποθεματικά των κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών καθεστώτων έχουν αυξηθεί λόγω των δημογραφικών εξελίξεων του ενεργού πληθυσμού, δεδομένου ότι η πολυπληθής μεταπολεμική γενιά του baby-boom πλησιάζει πλέον στην ηλικία τηςποχρεωτικής συνταξιοδότησης.

3. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 90, τόσο η Ιταλία όσο και η Σουηδία πραγματοποίησαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις των δημοσίων συνταξιοδοτικών καθεστώτων τους· οι μεταρρυθμίσεις των συντελεστών των συνεισφορών ήταν μόνο ένα από αυτά τα στοιχεία. Μεταξύ άλλων, οι μεταρρυθμίσεις αυτές αφορούσαν επίσης τα κριτήρια επιλεξιμότητας, τις παραμέτρους που επηρεάζουν τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα και τους κανόνες που διέπουν την τιμαριθμική αναπροσαρμογή. Μια ουσιαστική μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος αποτέλεσε προσφάτως αντικείμενο συμφωνίας στη Γερμανία, ενώ οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις της Ισπανίας ήταν πιο περιορισμένες. Η Γαλλία έχει θεσπίσει ένα αποθεματικό κεφάλαιο, μικρού όμως μεγέθους, για να καλύψει ορισμένες από τις επιπλέον δαπάνες με τις οποίες επιβαρύνονται οι δημόσιες συντάξεις ως συνέπεια της γήρανσης του πληθυσμού: εδώ και πολλά χρόνια βρίσκεταιπό συζήτηση η πλήρης μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η οποία όμως δεν έχει ακόμα καταλήξει.

4. Η εισαγωγή του ευρώ θα έχει έναν ορισμένο αριθμό επιπτώσεων για τα συνταξιοδοτικά συστήματα των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών συστημάτων. Κατά πρώτο λόγο, έχει ουσιαστική σημασία τα κράτη μέλη να προετοιμαστούν για να αντιμετωπίσουν τις δημοσιονομικές επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού, έτσι ώστε οι απαιτήσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης να μπορούν να τηρούνται ανά πάσα στιγμή, πράγμα που θα διευκολύνει την εφαρμογή της ενιαίας νομισματικής πολιτικής. Κατά δεύτερο λόγο, η εισαγωγή του ευρώ έχει εξουδετερώσει τους κινδύνους των διακυμάνσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών μεταξύ των 12 συμμετεχόντων νομισμάτων, κι έχει διευκολύνει τη διαμόρφωση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής χρηματοοικονομικής αγοράς. Τα χαρτοφυλάκια των συνταξιοδοτικών ταμείων έχουν αποτελέσει και θα πρέπει ακόμα να αποτελέσουν αντικείμενο επανεξισορρόπησης ούτως ώστε να αντικατοπτρίζουν τις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς.

5. α) Στην ανακοίνωσή της σχετικά με τις ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις(1), η Επιτροπή είχεπογραμμίσει την ανάγκη να ληφθούνπόψη τόσο οι κοινωνικοί όσο και οι χρηματοοικονομικοί παράγοντες κατά τον σχεδιασμό των μεταρρυθμίσεων των συντάξεων, κι είχε επισημάνει την ανάγκη να διατηρηθεί ο ικανοποιητικός χαρακτήρας των εσόδων των συνταξιούχων ως καθοριστικής σημασίας παράγοντας για μιαγιή μεταρρύθμιση των συντάξεων. Παρόλα αυτά, είναι προφανές ότιφίστανται σημαντικές διαφορές μεταξύ των επιπέδων των συντάξεων που λαμβάνουν οι ηλικιωμένοι, τόσο μεταξύ συνταξιούχων της ίδιας χώρας όσο και μεταξύ συνταξιούχων από τη μία χώρα στην άλλη. Οι διαφορές αυτές είναι ιδιαιτέρως σημαντικές στην περίπτωση των συντάξεων που προχρηματοδοτούνται από εισφορές, δεδομένου ότι οι συντάξεις αυτές κατά γενικό κανόνα συνδέονται άμεσα με εισφορές του παρελθόντος. Εντούτοις, οι συντάξεις, και όλως ιδιαιτέρως οι δημόσιες συντάξεις, δεν είναι παρά ένα μόνο στοιχείο του συνόλου των εσόδων των συνταξιούχων, και χρειάζεται να ληφθούνπόψη επίσης κι οι άλλες πηγές εσόδων, όπως η ιδιωτική αποταμίευση και οι άλλες παροχές τις οποίες ενδέχεται να απολαμβάνουν οι ηλικιωμένοι.

β) Η Επιτροπή δεν συμφωνεί ότι η δημιουργία μεγάλων συνταξιοδοτικών αποθεματικών θα μπορούσε να οδηγήσει σεποτίμηση του ευρώ και σε επιπτώσεις επιζήμιες για την αξία τωνφισταμένων συνταξιοδοτικών αποθεματικών. Αντιθέτως, πιστεύει ότι η λήψη μέτρων για τη βελτίωση της βιωσιμότητας των συνταξιοδοτικών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένης, κατά περίπτωση, της μεγέθυνσης της προσφυγής στην κεφαλαιοποίηση, είναι πιθανό ότι θα ενισχύσουν την εμπιστοσύνη στην ικανότητα των χωρών της ζώνης ευρώ να αντιμετωπίζουν τις διαρθρωτικές και δημογραφικές αλλαγές.

γ) Σύμφωνα με τη συνθήκη ΕΚ, τα κράτη μέλη εξακολουθούν να είναιπεύθυνα για την πολιτική των συντάξεων και, κατά συνέπεια, για τα μέτρα που αποσκοπούν να εξασφαλίσουν ότι προβλέπεται η ικανοποιητική συνταξιοδότηση τωνπηκόων τους. Δεν προβλέπεται κανένα μοίρασμα των αποθεματικών των συνταξιοδοτικών καθεστώτων μεταξύ των κρατών μελών. Η συνθήκη ΕΚ (άρθρο 103) περιλαμβάνει μια διάταξη η οποία απαγορεύει ρητά σε ένα κράτος μέλος να αναλαμβάνει την ευθύνη τωνποχρεώσεων ενός άλλου κράτους μέλους. Επιπλέον, πρέπει ναπενθυμιστεί ότι ένα σημαντικό ποσοστό των αποθεματικών των συνταξιοδοτικών καθεστώτων δενπάγεται στον δημόσιο τομέα αλλά ότι αποτελείται από επαγγελματικά καθεστώτα και από ιδιωτική αποταμίευση ενόψει της συνταξιοδότησης.

δ) Η πρόκληση που συνιστά η γήρανση του πληθυσμού δεν επιβάλλει την εξάλειψη των δημοσίων καθεστώτων συνταξιοδότησης και την αντικατάσταση τους από ιδιωτικά καθεστώτα χρηματοδοτούμενα από κεφαλαιοποίηση. Όπως αναφέρεται σαφώς στην ανακοίνωση της Επιτροπής, αυτό που χρειάζεται είναι εκσυγχρονισμός

των καθεστώτων συνταξιοδότησης ο οποίος να επιτρέπει την εξασφάλιση της χρηματοοικονομικής τους βιωσιμότητας και της ικανότητας τους να επιτυγχάνουν τους κοινωνικούς τους στόχους, να βελτιώνουν τα κίνητρα που παρέχουν στους πιο ηλικιωμένους εργαζομένους ώστε να παραμένουν στην αγορά της εργασίας, και να παρακολουθούν τις κοινωνικές εξελίξεις ώστε να ανταποκρίνονται στις διάφορες ατομικές προτιμήσεις. Η Επιτροπή τονίζει επίσης την ανάγκη εκτεταμένου διαλόγου και συναίνεσης μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων και των συμμετεχόντων.

(1) COM(2000)622 τελικό.