EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης CE 78/229

(2004/C 78 E/0232)

ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ Ε-3151/03

υποβολή: Herman Schmid (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(23 Οκτωβρίου 2003)

Θέμα: Αντιλήψεις όσον αφορά την ευημερία

Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι για τη μέτρηση της ευημερίας. Ο ΟΟΣΑ υπολογίζει την ευημερία βάσει του ΑΕΠ της ιδιωτικής αγοράς προϊόντων και υπηρεσιών. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η Σουηδία καταλαμβάνει την 17η θέση.

Μια άλλη μέθοδος, που εφαρμόζεται από το Υπουργείο Εργασίας των ΗΠΑ, ερευνά την εξέλιξη της βιομηχανικής παραγωγικότητας (International comparisons of manufacturing productivity and unit labor cost trends 2002, Newsletter September 9, 2003 — Bureau of Labor Statistics, Washington DC). Από τους σχετικούς αριθμούς προκύπτει, για το 2002, ότι η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγικότητας στη Σουηδία ήταν υψηλότερη απ' ο, τι οπουδήποτε αλλού. 'Ετσι, η Σουηδία κατέχει την πρώτη θέση.

Είναι σαφές ότι διάφορες μέθοδοι μέτρησης οδηγούν σε διαφορετικά αποτελέσματα. Μπορεί, λοιπόν, η Επιτροπή να αναφέρει εάν, κατά τη γνώμη της, κάποια από τις εν λόγω μεθόδους θα μπορούσε να προσφέρει έγκυρη, χρήσιμη και ορθή εικόνα της ευημερίας ενός κράτους μέλους; Μήπως στην πραγματικότητα οι μετρήσεις αυτές δεν προσφέρουν παρά μόνο μια πολύ περιορισμένη εικόνα της ευημερίας στην ΕΕ, η ταυτότητα της οποίας υποτίθεται ότι βασίζεται στο ευρωπαϊκό πρότυπο της ευημερίας, το οποίο συνίσταται σε ισορροπία μεταξύ ανταγωνισμού και κοινωνικής ευθύνης;

Υφίστανται μάλιστα άλλες ακόμη μέθοδοι μέτρησης που δεν λαμβάνουν μόνο υπόψη καθαρά οικονομικά, στατιστικά στοιχεία. Οι μέθοδοι αυτές εκπονήθηκαν κατόπιν εντολής ορισμένων οργανισμών, μεταξύ άλλων και του OHE, που θεωρούν ότι η ευημερία περιλαμβάνει και τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αντιλαμβάνονται την κατάστασή τους. Αύξηση του βιοτικού επιπέδου για λίγους ή για πολλούς δεν σημαίνει αυτόματα υψηλότερη ευημερία. Kať αρχάς, οι πολίτες πρέπει να αξιολογήσουν εάν και με ποιον τρόπο η βελτίωση της οικονομίας, είτε σε εθνικό είτε σε ατομικό επίπεδο, βελτιώνει την ευημερία τους. Για να επιτευχθεί η αξιολόγηση αυτή χρειάζονται ακριβέστερα κριτήρια.

Σε ορισμένες μετρήσεις περιλαμβάνονται παράγοντες όπως η μακροβιότητα, το καλό περιβάλλον ή η νομική ασφάλεια Ένας διεθνής δείκτης βασίζεται σε 40 κριτήρια και αποκαλείται WISC, Weighted Index of Social Development. Στη μέθοδο αυτή συνυπολογίζονται μεταβλητά όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η ισότητα, η κοινωνική οικονομία, η δημογραφία, το περιβάλλον, το κοινωνικό χάος (πολιτικά δικαιώματα, διαφθορά και θύματα πολέμου) κλπ. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή η Σουηδία καταλαμβάνει και πάλι την πρώτη θέση.

Θεωρεί άραγε η Επιτροπή ότι η μέθοδος WISC και άλλες παρόμοιες μετρήσεις θα έπρεπε να χρησιμοποιηθούν συχνότερα όταν τα κράτη μέλη της ΕΕ συγκρίνονται μεταξύ τους; Ενδέχεται άραγε αυτή η ισορροπία μεταξύ ανταγωνισμού και κοινωνικής διάστασης, την οποία η ΕΕ επιδιώκει να επιτύχει σύμφωνα με τη στρατηγική της Λισσαβόνας, να υπονομευθεί υπέρ της αύξησης του ανταγωνισμού και εις βάρος της κοινωνικής ευθύνης, εάν η μόνη κλίμακα αναφοράς που χρησιμοποιείται στην ΕΕ είναι αυτή του ΟΟΣΑ; Υπό το πρίσμα αυτό, δεν θα έπρεπε πάντοτε η μέθοδος WISC (ή άλλοι δείκτες της ΕΕ όσον αφορά την ευημερία) να συμπληρώνει τη μέθοδο του ΟΟΣΑ (ή άλλους δείκτες της ΕΕ για τη μέτρηση της παραγωγικότητας) όταν υπολογίζεται η ευημερία στην ΕΕ;

Απάντηση του κ. Solbes Mira εξ ονόματος της Επιτροπής

(20 Νοεμβρίου 2003)

Πολλοί ξεχωριστοί αλλά συναφείς παράγοντες συμβάλλουν στην ευημερία, και τούτο καθιστά τον προσδιορισμό και τη μέτρηση της «ποιότητας ζωής», ένα θέμα πολύπλοκο και αρκετά υποκειμενικό.

Το επίπεδο παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών σε μια χώρα, το οποίο εκφράζεται ως το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ), είναι μέτρο της υλικής ευημερίας που σε γενικές γραμμές θεωρείται σημαντική συνιστώσα της γενικής ευημερίας. Η ευημερία όμως σαφώς δεν είναι μόνο υλική, και η Επιτροπή δεν έχει παρουσιάσει ποτέ εκτιμήσεις όπου τα επίπεδα ή το ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ ισοδυναμούν με αύξηση της ευημερίας.

Η ερώτηση αναφέρεται συγκεκριμένα στο δείκτη WISP (Weighted Index of Social Progress). Αυτό είναι ένα από τα διάφορα παρόμοια μέτρα που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια για να λάβουν υπόψη τις ευρύτερες πτυχές της ευημερίας. Στα παραδείγματα περιλαμβάνεται ο δείκτης περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και ο δείκτης ανθρώπινης ευημερίας. Υπάρχουν δύο κρίσιμα στάδια στην κατασκευή των δεικτών αυτών· κατάρχάς, πρέπει να επιλεγεί ένα σύνολο μεταβλητών, και στη συνέχεια πρέπει να αθροιστούν για να δώσουν έναν αριθμό που αποκαλείται δείκτης της κοινωνικής προόδου ή της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας ή της ανθρώπινης ευημερίας, και ούτω καθεξής, ανάλογα με το συντάκτη του δείκτη.

Και τα δύο στάδια (η επιλογή των μεταβλητών και η απόφαση για το πως θα αθροιστούν), συνεπάγονται σημαντικό βαθμό υποκειμενικότητας και αυτό αποτελεί μεγάλο μειονέκτημα για όλους τους παρόμοιους συνθετικούς δείκτες. Αλλάζοντας το σύνολο των μεταβλητών ή τη μέθοδο στάθμισης μπορούν να υπολογιστούν διάφορα μέτρα και έτσι διάφορες κατατάξεις των χωρών, γιάυτό και αμφισβητείται το κατά πόσο τέτοιοι δείκτες μπορούν να μετρήσουν καλύτερα την ποιότητα ζωής σε σχέση με τις συμβατικές στατιστικές.

Αντί να προσπαθήσει κανείς να συμπιέσει σε ένα και μοναδικό αριθμό ένα τόσο πολυδιάστατο θέμα όπως η ευημερία, είναι ενδεχομένως πιο ενδεδειγμένο να χρησιμοποιηθεί μια σειρά μέτρων που απεικονίζουν αυτόν τον πολυδιάστατο χαρακτήρα και αποφεύγουν την υποκειμενικότητα που είναι αναπόφευκτη αδυναμία των προσεγγίσεων που βασίζονται σε δείκτες. Πράγματι αυτή είναι η προσέγγιση διεθνών οργανισμών, όπως του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και του OHE, οι οποίοι έχουν αποφασίσει να αντιμετωπίσουν τα ζητήματα σχετικά με τη βιώσιμη ανάπτυξη, επινοώντας σύνολο δεικτών βιώσιμης ανάπτυξης. Η Eurostat έχει προσαρμόσει το σύνολο των δεικτών των Ηνωμένων Εθνών στα κράτη μέλη — βλ. τη δημοσίευση «Measuring progress towards a sustainable Europe» — και αναπτύσσει την περίοδο αυτή σύνολο δεικτών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση της προόδου κατά την εφαρμογή της στρατηγικής της Ένωσης για βιώσιμη ανάπτυξη.

Η μέθοδος αυτή έχει υιοθετήθηκε και για την παρακολούθηση της στρατηγικής της Λισσαβόνας, όπου, για παράδειγμα, η Επιτροπή και το Συμβούλιο συμφώνησαν στην κατάρτιση συνόλου διαρθρωτικών δεικτών που σχετίζονται με τα διάφορα στοιχεία της στρατηγικής, ενώ η Επιτροπή έχει αναπτύξει βάση δεδομένων που περιέχει πρόσθετα στοιχεία σχετικά με τη στρατηγική. Με τον τρόπο αυτόν μπορεί να μετρηθεί η πρόοδος προς καθένα από τους στόχους της Λισσαβόνας, επιτρέποντας τη διαμόρφωση μιας ισορροπημένης εικόνας των γενικών εξελίξεων.