ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2416/00

υποβολή: Mara Sornosa Martnez (PSE) προς την Επιτροπή

(18 Ιουλίου 2000)

Θέμα: Ανάγκη για μιάς νέας οδηγίας για την αξιολόγηση των επιπτώσεων μερικών δημοσίων και ιδιωτικών έργων επί της ιστορικο-πολιτιστικής και καλλιτεχνικής κληρονομιάς

Η περιοχή Cabanyal-Canyamelar στην πόλη της Valencia στη Sierra de Alconera ανακηρύχθηκε πολιτιστικό αγαθό από την αυτόνομη κυβέρνηση της Generalitat και απειλείται σήμερα από ένα έργο το οποίο εγκρίθηκε από το Δήμο που πρόκειται να επιμηκύνει την Avenida Blasco Ibez μέχρι την ακτή. Αν τελικά πραγματοποιηθεί το έργο, θα έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή 1500 κτηρίων του ιστορικού κέντρου που χρονολογούνται από τον 19ο αιώνα και μέχρι σήμερα τύγχαναν της προστασίας της κυβέρνησης της Valencia δεδομένων των χαρακτηριστικών των ιδιαιτεροτήτων τους και της πολιτιστικής τους σημασίας. Μεταξύ τωνπό κατεδάφιση κτηρίων βρίσκεται, για παράδειγμα ένας από τους πλέον εμβληματικούς τόπους της ισπανικής πολιτιστικής κληρονομιάς συγκεκριμένα η Lonja de los Pescadores, που είναι μία από τις πιό παλιές ευρωπαϊκές αγορές και η ποιό παλιά στην Ισπανία.

Πολυάριθμες ομάδες περιοίκων και πολιτιστικές και πανεπιστημιακές οργανώσεις κατήγγειλαν την βλαπτική ενέργεια που επιφέρεται εναντίον της περιοχής την οποία χαρακτηρίζουν ως υπαίθριο μουσείου και

εκφράζουν τη βεβαιότητα ότι ο Δήμος ενέκρινε τηνποβάθμιση του χώρου για να δυνηθεί να επιτύχει την ολοκλήρωση του σχεδίου που αποσκοπεί σε προέκταση της λεωφόρου. Εξάλλου, οι οργανώσεις περιοίκων απέδειξαν ότι τα κονδύλια τα οποία προορίζονται για τις απαλλοτριώσεις και για τις μετεγκαταστάσεις (9 δισ. πεσέτες), θα μπορούσαν να διατεθούν για παλαίωση της περιοχής δείχνοντας ταυτόχρονα σεβασμό στο ζήτημα της επίσημης προστασίας που καθιέρωσε η Generalitat.

Η περίπτωση του Cabanyal-Canyamelar είναι ένα τυπικό παράδειγμα που αντιπροσωπεύει πολυάριθμα πολεοδομικά σχέδια που πραγματοποιούνται σήμερα στο έδαφος της ΕΕ και τα οποία θίγουν την ιστορική και πολιτιστική τους κληρονομιά αντίθετα με τις διατάξεις του άρθρου 151 της Συνθήκης ΕΚ.

Για να αποφευχθούν και να διορθωθούν καταστάσεις όπως αυτή που περιγράφεται εδώ κατά την οποία μία κυβέρνηση ή μία ομάδα συμφερόντων έχουν τη δυνατότητα να λάβουν αποφάσεις για κοινούς θησαυρούς του πολιτισμού των λαών μας, δεν εκτιμά η Επιτροπή ότι θα έπρεπε ναποβάλει σχέδιο οδηγίας σχετικά με την αξιολόγηση των επιπτώσεων μερικών δημοσίων και ιδιωτικών έργων επί της ιστορικο-πολιτιστικής και καλλιτεχνικής κληρονομιάς των λαών της ΕΕ, για να διασφαλισθεί η εκπλήρωση των διατάξεων του άρθρου 151 της Συνθήκης ΕΟΚ ώστε οποιοδήποτε έργο ναποβάλλεται σε προκαταρκτική μελέτη επιπτώσεων ενδεχόμενης απώλειας της κληρονομιάς;

Κοινή απάντηση του κ. Reding εξ ονόματος της Επιτροπής στις γραπτές ερωτήσεις E-2416/00, E-2417/00 και E-2418/00

(11 Οκτωβρίου 2000)

Το άρθρο 151 (πρώην άρθρο 128) της συνθήκης ΕΚ αναγνωρίζει στην Κοινότητα περιορισμένες μόνο αρμοδιότητες στον τομέα του πολιτισμού. Η δράση της Κοινότητας πρέπει να αποβλέπει στην ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών και, εφόσον είναι απαραίτητο, ναποστηρίζει και να συμπληρώνει τη δράση τους σε ορισμένους τομείς.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή του αξιότιμου μέλους στο γεγονός ότι αυτή δεν μπορεί να δικαιοδοτεί σε έναν τομέα ο οποίος είναι και παραμένει αυστηρά στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.

Όσον αφορά την κατάρτιση οδηγίας που να καθιστάποχρεωτική τη σύσταση 75/65/ΕΟΚ(1) (η οποία, το 1974, συνιστούσε στα κράτη μέλη ναπογράψουν τη σύμβαση για την προστασία της παγκόσμιας πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς που κατάρτισε η Unesco το 1972), αρμόζει να σημειωθεί ότι μέχρι σήμερα όλα τα κράτη μέλη έχουν ήδη επικυρώσει ή δεχθεί την εν λόγω σύμβαση.

Πρέπει επίσης να αναφερθεί η οδηγία 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27.06.1985 για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον, όπως τροποποιήθηκε από τη οδηγία 97/11/ΕΚ του Συμβουλίου της 3.03.1997, η οποίαποχρεώνει τα κράτη μέλη να αξιολογούν την επίπτωση των έργων κατασκευής αυτοκινητοδρόμων και οδών ταχείας κυκλοφορίας στην πολιτιστική κληρονομιά (βλ. άρθρο 3 και παράρτημα Ι της οδηγίας). Η κατασκευή άλλου είδους δρόμων καθώς και τα έργα πολεοδομίαςπόκεινται σε αξιολόγηση επιπτώσεων εφόσον τα κράτη μέλη αποφασίζουν βάσει εξέτασης κατά περίπτωση ή βάσει κατωφλίων ή κριτηρίων που καθορίζονται από το κράτος μέλος εάν το έργο πρέπει ναποβληθεί σε αξιολόγηση (άρθρο 4 § 2 και παράρτημα II της οδηγίας). Για την απόφαση αυτή, τα κράτη μέλη οφείλουν να λαμβάνουνπόψη κατάλληλα κριτήρια επιλογής (άρθρο 4 § 3 και παράρτημα III της οδηγίας).

Τέλος όσον αφορά τη δυνατότητα σύστασης δικτύου τόπων που παρουσιάζουν πολιτιστικό και ιστορικό ενδιαφέρον στο κοινοτικό έδαφος, το πρόγραμμα πολιτιστικής συνεργασίας Πολιτισμός 2000 που εγκρίθηκε από τα ευρωπαϊκά όργανα για την περίοδο 2000-2004, προβλέπει τηνποστήριξη σχεδίων συνεργασίας με θέμα τον πολιτισμό, καθώς και τηνποστήριξη έργων συντήρησης και διαφύλαξης της πολιτιστικής κληρονομιάς εξαιρετικής σημασίας, που έχουν χαρακτηριστεί ως ευρωπαϊκά εργαστήρια της πολιτιστικής κληρονομιάς.

(1) ΕΕ L 21 της 28.1.1975.