ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-3185/02

υποβολή: Alejo Vidal-Quadras Roca (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(31 Οκτωβρίου 2002)

Θέμα: Φόροςπέρ των Αυτονομιών για την χρήση χώρων από μεγάλα εμπορικά κέντρα

Η Επιτροπή, κατά τις προενταξιακές διαπραγματεύσεις με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, απαιτεί από τις κυβερνήσεις των χωρών αυτών την κατάργηση ή την τροποποίηση ρυθμίσεων που αφορούν το λιανικό εμπόριο οι οποίες περιορίζουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό ή παραβιάζουν την αρχή της ελεύθερης εγκατάστασης.

Παρά ταύτα, παρόμοιες ρυθμίσεις εξακολουθούν ναφίστανται σε νομοθεσίες κρατών που είναι ήδη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι, στην Ισπανία, και συγκεκριμένα στην Αυτόνομη Κοινότητα της Καταλωνίας, ψηφίστηκε νόμος (16/2000) με τον οποίο επιβάλλεται φόρος για την χρήση χώρων από μεγάλα εμπορικά κέντρα, το προϊόν του οποίου θα διατίθεται για την χορήγηση ενισχύσεων προς το παραδοσιακό εμπόριο στην εν λόγω Αυτόνομη Κοινότητα. Κατά συνέπεια, οι ενισχύσεις που θα λαμβάνει το παραδοσιακό εμπόριο θα χρηματοδοτούνται από τους ανταγωνιστές του.

Η έγκριση του μέτρου αυτού έρχεται να προστεθεί στους ήδη ισχύοντες περιορισμούς στην Καταλωνία για την δημιουργία μεγάλων εμπορικών κέντρων και οι οποίοι απορρέουν από τον Νόμο (17/2000) σχετικά με τους Εμπορικούς Εξοπλισμούς.

Αντιλαμβάνεται η Επιτροπή ότι είναι αντιφατικό να επιτρέπεται, αφενός, η διατήρηση τέτοιου είδους ρυθμίσεων στην ΕΕ και να απαιτείται, αφετέρου, η κατάργησή τους από τιςπό ένταξη χώρες·

Ποια είναι η άποψη της Επιτροπής όσον αφορά την χορήγηση ενισχύσεων σε κάποιον τομέα από πόρους προερχόμενους από τους ανταγωνιστές του και, με την έννοια αυτή, προβλέπει η Επιτροπή κάποια διαδικασία κατά των δημόσιων ενισχύσεων που απορρέουν από τον νόμο 17/2000 που ισχύει στην Καταλωνία·

Ποια μέτρα σκοπεύει να λάβει η Επιτροπή όσον αφορά τις ρυθμίσεις για το λιανικό εμπόριο, όπως η ισχύουσα στην Καταλωνία, που περιορίζουν δραστικά την ελευθερία της εγκατάστασης των κοινοτικών επιχειρήσεων·

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(17 Δεκεμβρίου 2002)

Υποβλήθηκε καταγγελία στην Επιτροπή κατά του νόμου 16/2000 της Αυτόνομης Κοινότητας της Καταλονίας. Ο καταγγέλλων ισχυρίζεται ότι ο νόμος αυτός προβλέπει έναν φόρο για τη χρήση χώρων από μεγάλα εμπορικά κέντρα με στόχο τη χρηματοδότηση του παραδοσιακού λιανικού εμπορίου σε αστικά κέντρα. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, το εν λόγω μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 87, παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΚ. Η Επιτροπή ζήτησε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το θέμα αυτό από τις ισπανικές αρχές.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες πουποβλήθηκαν εκ μέρους των ισπανικών αρχών, τα έσοδα που συλλέχθηκαν από το νέο φόρο ο οποίος θεσπίστηκε με το νόμο 16/2000 θα χρησιμοποιηθούν ιδίως για τη χρηματοδότησηποδομών και μόνον δευτερευόντως για την άμεση χορήγηση ενισχύσεων προς το παραδοσιακό λιανικό εμπόριο.

Ειδικότερα, όσον αφορά την επένδυση σεποδομές, αυτές απευθύνονται σε ένα ευρύ κοινό και δεν ευνοούν μια συγκεκριμένη επιχείρηση ή τομέα. Όσον αφορά τις άμεσες ενισχύσεις προς το τοπικό λιανικό εμπόριο, οι περιφερειακές αρχές τιςπήγαγαν στο όριο των καλούμενων de minimis ενισχύσεων. Κατά συνέπεια, οποιαδήποτε ενδεχομένως χορηγηθείσα ενίσχυση δεν θα εμπίπτει στις διατάξεις του άρθρου 87, παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

Για τους λόγους αυτούς, βάσει των πληροφοριών που διαθέτει η Επιτροπή κατά το παρόν στάδιο της έρευνας, μια τέτοια εισφοράπέρ τρίτων φαίνεται να μην εμπίπτει στους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις της συνθήκης ΕΚ.

Όσον αφορά τους κανόνες σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία στην εσωτερική αγορά, η Επιτροπή δεν προτίθεται καθόλου να επιτρέψει τη διατήρηση κανόνων που θα εθεωρούντο ότι αντίκειντο στις διατάξεις του άρθρου 43 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την ελευθερία εγκατάστασης, είτε προέρχονται από κράτη μέλη είτε από τις προς ένταξη χώρες. Ως προς αυτό,πενθυμίζει στο αξιότιμο μέλος ότι έκανε σχετική αναφορά, στην έκθεσή της για την κατάσταση στην εσωτερική αγοράπηρεσιών(1), σε ορισμένα μέτρα πουπάρχουν αυτή τη στιγμή στα κράτη μέλη, ιδίως στον τομέα των εγκαταστάσεων μεγάλων εμπορικών κέντρων, χωρίς να αποφανθεί σχετικά με το συμβιβάσιμο προς τις διατάξεις του άρθρου 43 της συνθήκης ΕΚ. Τώρα οφείλει να προβεί σε λεπτομερή νομική ανάλυση των διαφόρων κανονιστικών ρυθμίσεων, ιδίως όσον αφορά τον χαρακτήρα τους που προκαλεί διακρίσεις ή είναι μη αναλογικός, ώστε να προτείνει, ενδεχομένως, τις κατάλληλες λύσεις.

Όσον αφορά ειδικότερα την εισφοράπέρ τρίτων αυτή καθαυτήν και ανεξάρτητα της χρήσης της, μπορεί ναπενθυμιστεί ότι τα εθνικά μέτρα που δύνανται να ενοχλήσουν ή να καταστήσουν λιγότερο ελκυστική την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών που εγγυώνται από τη συνθήκη οφείλουν να πληρούν τέσσερις όρους: να εφαρμόζονται με τρόπο που δεν προκαλεί διακρίσεις, να αιτιολογούνται για λόγους γενικού συμφέροντος, να είναι σε θέση να εγγυηθούν τηνλοποίηση του στόχου τον οποίο επιδιώκουν και να μηνπερβαίνουν ό,τι είναι απαραίτητο για την επίτευξή του.(2). Η πρώτη αιτιολόγηση πουποβλήθηκε εκ μέρους των ισπανικών αρχών, συνδέεται με την παγίωση τωνπαρχόντων εμπορίων που είναι εγκατεστημένα σε αστικό κέντρο, και επειδή πρόκειται ουσιαστικά για στόχο οικονομικής φύσης, εγείρει επιφυλάξεις ως προς το αποδεκτό της για λόγους γενικού συμφέροντος. Αντίθετα, η δεύτερη αιτιολόγηση που συνδέεται με την ανακαίνιση των ζωνών που περιβάλλουν τα μεγάλα εμπορικά κέντρα ώστε να ελαχιστοποιήσουν τις περιβαλλοντικές και πολεοδομικές επιπτώσεις που απορρέουν από την εγκατάστασή τους, θα μπορούσε να γίνει δεκτή για λόγους γενικού συμφέροντος. Εξάλλου, οι μέθοδοιπολογισμού του φόρου λαμβάνουνπόψη, πέραν της επιφάνειας του εμπορικού κέντρου, την ύπαρξη ή όχι μέσων μαζικής μεταφοράς ώστε να καθορίσουν τον όγκο των προβλέψιμων επιπτώσεων στην οδική κυκλοφορία. Πάντως, η έλλειψη διευκρινίσεων στις πληροφορίες που τέθηκαν στη διάθεση της Επιτροπής, σχετικά με την αιτιολόγηση του καθορισμού διαφόρων ορίων και σχετικά με τις δυνατότητες χορήγησης απαλλαγών και επιδοτήσεων σε ορισμένα είδη εμπορίων (εργαλεία καιλικά, είδη κηπουρικής, έπιπλα ), καθιστά δυσχερή, κατά το παρόν στάδιο, μια εκτίμηση της Επιτροπής για την αναλογικότητα του εν λόγω μέτρου.

(1) Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, η κατάσταση της εσωτερικής αγοράςπηρεσιών, 30 Ιουλίου 2002, έγγρ. COM(2002)441 τελικό.

(2) ΔΕΚ, 30 Νοεμβρίου 1995, Gebhard, C-55/94, Συλ.1995 σ.I-4165, σημείο 37.