ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2544/01

υποβολή: Stavros Xarchakos (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(19 Σεπτεμβρίου 2001)

Θέμα: Προώθηση της χρήσης αιολικής ενέργειας

Η Ε.Ε συχνά διακηρύσσει την πρόθεσή της να προωθήσει τη χρήση των ήπιων μορφών ενεργείας, όπως της αιολικής. Στα πλαίσια αυτά έχουν δημιουργηθεί αρκετά αιολικά πάρκα, ιδιαίτερα στις χώρες με μεγάλο αιολικό δυναμικό όπως την Ελλάδα. Παρόλα αυτά, πολλές από τις γεννήτριες αυτών των αιολικών πάρκων έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας, με αποτέλεσμα να μένουν ανενεργές, παρουσιάζοντας ένα μάλλον αποκαρδιωτικό θέαμα σε περιοχές που δεν έχουν άλλους ενεργειακούς πόρους όπως π.χ. στη Σκύρο, την Ικαρία, την Εύβοια, την Κρήτη κ.λ.π.

Μπορεί να με ενημερώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αν γνωρίζει πόσες από τις γεννήτριες που έχει συγχρηματοδοτήσει και έχουν εγκατασταθεί σε αιολικά πάρκα στην Ελλάδα λειτουργούν σήμερα· Πόσες από αυτές έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας· Ποια είναι τα ακριβή κονδύλια που έχει διαθέσει η Ε.Ε. για την εγκατάσταση αιολικών γεννητριών στην Ελλάδα· Σε ποιους φορείς έχουν δοθεί τα κονδύλια αυτά·

Έχει ερευνήσει η Επιτροπή για ποιο λόγο οι γεννήτριες αυτές παρουσιάζουν μεγάλα ποσοστά αστοχίας· Ποιες είναι οι πρωτοβουλίες της Γενικής Διεύθυνσης Έρευνας για την προώθηση αυτής της ήπιας μορφής ενέργειας και ποιες είναι οι προβλέψεις που έγιναν στα πλαίσια του νέου Προγράμματος που διαδέχθηκε το 5ο Πρόγραμμα — Πλαίσιο ώστε ναπάρχουν επαρκείς πόροι στο διηνεκές και να μην επαναληφθούν δυσάρεστες καταστάσεις όπως έγινε π.χ. με την περικοπή κονδυλίων στο Προσχέδιο Προϋπολογισμού για το 2002 για την περιβαλλοντικά φιλική πυρηνική σύντηξη·

Συμπληρωματική απάντησητης κας de Palacio εξ ονόματος της Επιτροπής

(5 Δεκεμβρίου 2001)

Η Επιτροπή ενισχύει έργα σχετικά με την αιολική ενέργεια μέσω τριών Γενικών Διευθύνσεων:

Η Γενική Διεύθυνση Έρευνα χρηματοδότησε άνω των 130 έργων αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του 3ου, 4ου και 5ου Προγράμματος Πλαισίου Δράσεων Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Επίδειξης (ΕΤΑ). Τα έργα αυτά αφορούσαν βασική και εφηρμοσμένη έρευνα και απέβλεπαν στο να καταστεί η αιολική ενέργεια αξιόπιστη επιλογή ενεργειακού εφοδιασμού, βελτιώνοντας την ποιότητα και την διάρκεια ζωής των μερών των αεροστροβίλων καθώς και του περιορισμού του κόστους της παραγωγής αιολικής ενέργειας.

Λίγες ήταν οι περιπτώσεις κατά τις οποίες τα έργα Έρευνας και Ανάπτυξης (E & A) περιελάμβαναν την κατασκευή πλήρους αεροστροβίλου και, εν τοιαύτη περιπτώσει, συνήθως σε πειραματική βάση, ενόψει παρατεταμένων δοκιμών των καινοτόμων χαρακτηριστικών. Μόνο ένα σημαντικό έργο που συνδυάζει την αιολική ενέργεια (0.5 Megawatt (MW)) και την αφαλάτωσηλοποιήθηκε προσφάτως στην Ελλάδα, πλην όμως ακόμη δεν λειτουργεί.

Η Γενική Διεύθυνση Ενέργεια και Μεταφορές, ενίσχυσε, από το 1983 και μετά, 264 έργα αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη, στο πλαίσιο των προγραμμάτων αιολικήςποστήριξης Επίδειξη (1983-1989) και Thermie (1990-1994), καθώς και με το 4ο (1995-1998) και 5ο (1999-2002) Προγράμματα Πλαίσια για ΕΤΑ. Τα εν λόγω έργα απέβλεπαν στην ανάπτυξη, την προανταγωνιστική επίδειξη και διάχυση της χρήσης καινοτόμων έργων σχετικών με αεροστρόβιλους, πολλά εκ των οποίων αφορούσαν πρότυπα μηχανήματα. Τα τελευταία 18 έτη, 13 από τα εν λόγω έργαλοποιήθηκαν στην Ελλάδα· από αυτά έξι αεροστρόβιλοι δεν είναι επιχειρησιακοί, ενώ ένας παροπλίστηκε.

Τα ανωτέρω έργα απέβλεπαν κυρίως στην δοκιμή και διάχυση καινοτόμων τεχνικών,λικών και εξοπλισμών· όλα πλην ενός αφορούσαν εγκαταστάσεις μιας και μόνης μονάδας,λοποιηθείσες κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '80, όταν η τεχνολογία της αιολικής ενέργειας βρισκόταν ακόμη στα πρώτα στάδια ανάπτυξής της και, κατά συνέπεια, επρόκειτο για έργαψηλού τεχνολογικού και χρηματοδοτικού κινδύνου. Παρά κάποιες αποτυχίες, οι οποίες χρησίμευσαν επίσης ως πολύτιμες εμπειρίες, τα προγράμματαποβοήθησαν και επιτάχυναν την ανάπτυξη αξιόπιστων και αποδοτικών αεροστροβίλων και στήριξαν την επακόλουθη ραγδαία αύξηση των εγκαταστάσεων αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη. Οι περισσότεροι αεροστρόβιλοι που διατίθενται σήμερα στο εμπόριο έχουνποστηριχθεί, στο αντίστοιχο στάδιο έρευνας, ανάπτυξης ή επίδειξης, από κάποιο από τα ενεργειακά προγράμματα στήριξης της Επιτροπής.

Η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής συγχρηματοδότησε αιολικές γεννήτριες/αιολικά πάρκα στην Ελλάδα, μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), από το 1990, μέσω των ακόλουθων παρεμβάσεων: 1) Ενέργεια εκτός ποσοστώσεων, 2) Ολοκληρωμένα Μεσογειακά Προγράμματα (ΟΜΠ), 3) Valoren (πρωτοβουλία της Κοινότητας) και 4) Επιχειρησιακό πρόγραμμα (ΕΠ) Ενέργεια (CSF II, 1994-99). Οι πρώτες τρεις παρεμβάσεις συγχρηματοδότησαν 21 έργα από το 1994. Έκτοτε, το τρέχον ΕΠ Ενέργεια συγχρηματοδοτεί 16 έργα αιολικών γεννητριών/αιολικών πάρκων. Μετά τηνποβολή των τελικών εκθέσεων των ανωτέρω παρεμβάσεων εκ μέρους των ελληνικών αρχών, η Επιτροπή δεν γνωρίζει για την ύπαρξη προβλημάτων στη λειτουργία των εν λόγω αιολικών γεννητριών· εξαίρεση αποτελούν δύο έργα στο πλαίσιο του Valoren, δηλαδή ένα στη Νότιο Εύβοια και ένα στην Κρήτη, στα οποία παρουσιάστηκαν προσωρινά τεχνικά προβλήματα. Τα εν λόγω προβλήματα αντιμετωπίστηκαν και τα μηχανήματα λειτουργούν και πάλι. Επιπλέον, η Επιτροπή γνωρίζει για την ύπαρξη τριών, σχετικά παλαιών, μικρών αιολικών γεννητριών, οι οποίες, επίσης, χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος Valoren, σε απόμακρες περιοχές, οι οποίες δεν λειτουργούν.

Στην Ελλάδα, οιπεύθυνοι οργανισμοί για τα έργα αιολικών γεννητριών που συγχρηματοδοτήθηκαν από την Επιτροπή ήταν η ΔΕΗ, ο ΟΤΕ, τοπικές αναπτυξιακές εταιρείες, οι τοπικές αρχές, και, πιο πρόσφατα, ιδιώτες επενδυτές.

Η συνολική εγκατεστημένη αιολική δυναμικότητα στην Ελλάδαπολογίζεται ότιπερβαίνει τα 254 MW, εκ των οποίων 152 MW συγχρηματοδοτήθηκαν από τα προγράμματα της Επιτροπής. Οι 11 αεροστρόβιλοι που είναι γνωστό ότι δεν λειτουργούν, αντιπροσωπεύουν συνολική δυναμικότητα μόνο 1.7 MW ή 0.68 % της εγκατεστημένης δυναμικότητας. Μολονότι αυτό αποτελεί αρνητικό φαινόμενο, δεν μπορεί να θεωρηθεί ωςψηλό ποσοστό αποτυχίας, ιδίωςπό το πρίσμα του συνολικού στόχου των έργων ΕΤΑ για την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών, οι οποίες πάντοτε περιλαμβάνουν ένα στοιχείο ρίσκου.

Έχειποβληθείποχρέωσηποβολής περιοδικών εκθέσεων στην Επιτροπή για τα επιχειρησιακά αποτελέσματα των έργων που ενισχύθηκαν, ηποχρέωση όμως αυτή τερματίζεται με την ολοκλήρωση της συμβατικής περιόδου. Οιπηρεσίες της Επιτροπής είναι ικανοποιημένες όταν γίνονται αποδέκτες στοιχείων σχετικά με την επακόλουθη λειτουργία των έργων ανανεώσιμης ενέργειας στα κράτη μέλη.

Στην πρόταση της Επιτροπής για το νέο Πρόγραμμα Πλαίσιο(1) Δράσεων Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Επίδειξης (ΕΤΑ) (2002-2006) και στο επακόλουθο Ειδικό Πρόγραμμα(2), το οποίο εξετάζεται (με την διαδικασία της συναπόφασης) από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η χρηματοδότηση ΕΤΑ για τις ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές (συμπεριλαμβανομένης της αιολικής ενέργειας) προβλέπεταιπό το θεματικό πεδίο προτεραιότητας Βιώσιμη ανάπτυξη και πλανητική μεταβολή. Σε βραχυ- και μεσο-πρόθεσμη βάση, οι κοινοτικές προσπάθειες θα επικεντρωθούν στην μετατόπιση της σημερινής ενεργειακής ισορροπίας προς την κατεύθυνση περισσότερο αειφόρων ενεργειακών συστημάτων, τα οποία συνδυάζουν την θερμότητα και τον ηλεκτρισμό καθώς και τις νέες και ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές, καθώς και προς την αύξηση του μεριδίου των συστημάτων ανανεώσιμης ενέργειας από 6 % σε 12 % το 2010. Η έρευνα θα επικεντρωθεί στην αύξηση της οικονομικής αποδοτικότητας και της αξιοπιστίας των κύριων νέων και ανανεώσιμων πηγών, καθώς και στον συνδυασμό με την συμβατική ηλεκτροπαραγωγή. Σε μακροπρόθεσμη βάση, ο εν προκειμένω στόχος συνίσταται στην ανάπτυξη εγγενώς καθαρών ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών, ικανών να ενσωματωθούν κατάλληλα σε αειφόρο μίγμα ενεργειακού εφοδιασμού, τόσο για σταθερές εφαρμογές, όσο και για εφαρμογές μεταφορών.

Στο πλαίσιο της πρότασης για νέο Πρόγραμμα Πλαίσιο, η ΕΤΑ για τις ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές μπορεί επίσης να περιληφθεί σε δραστηριότητες στήριξης πολιτικών της Ένωσης και ενίσχυσης του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας, μέσω του συντονισμού των δραστηριοτήτων της Κοινότητας και των κρατών μελών. Αναμένεται ότι η κοινοτική έρευνα θα διαδραματίσει καίριο ρόλο, διευκολύνοντας την αλληλοπροσέγγιση των κυριότερων φορέων και, ως εκ τούτου, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της θέσης της Ευρώπης στον διεθνή ανταγωνισμό.

(1) ΕΕ C 180 E της 26.6.2001.

(2) ΕΕ C 240 E της 28.8.2001.