ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1490/97 υποβολή: Angela Sierra Gonzαlez (GUE/NGL) προς την Επιτροπή (30 Απριλίου 1997)

Θέμα: Προστασία των κητοειδών στην Τενερίφη και τη Γομέρα (Κανάριοι Νήσοι)

Το θαλάσσιο δίαυλο ανάμεσα στην Τενερίφη και τη Γομέρα (Κανάριοι Νήσοι), υπάρχει μια περιοχή μεγάλης φυσικής και επιστημονικής σπουδαιότητας, στην οποία συχνάζουν πολυάριθμα κητοειδή, όπως η φάλαινα Globicephala macrorhynchus και το δελφίνι Tursiaps trucatus. Αμφότερα τα είδη έχουν συμπεριληφθεί στην οδηγία 92/43/ΕΟΚ ((ΕΕ L 206 της 22.7.1992, σελ. 7. )) του Συμβουλίου για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, και συγκεκριμένα στα Παραρτήματα ΙΙ και IV. Ο αριθμός των εν λόγω κητοειδών στην περιοχή αυτή υπερβαίνει τα 250 και φαίνεται ότι διατηρείται σταθερός, πράγμα που μεταβάλει την περιοχή σε σημαντικό παρατηρητήριο για όσους επιθυμούν να δουν τα προειρημένα είδη.

Πράγματι, σήμερα επισκέπτονται τον οικότοπο των εν λόγω θηλαστικών περισσότερο από 500.000 άτομα ετησίως. Για τη μεταφορά των τουριστών αυτών χρησιμοποιούνται δεκάδες νόμιμα και παράνομα σκάφη, σε μια δραστηριότητα της οποίας ο ετήσιος τζίρος πλησιάζει τα 2 δισεκατομμύρια πεσέτες.

Η δραστηριότητα αυτή προκαλεί υπερβολική οικολογική επιβάρυνση εις βάρος των κητοειδών, τα οποία, όπως αναγνωρίζει η υπηρεσία περιβάλλοντος της αυτόνομης κυβέρνησης των Καναρίων Νήσων, αντιμετωπίζουν καθόλη τη διάρκεια του έτους μια κατάσταση συνεχούς παρενόχλησης και καταδίωξης, με αποτέλεσμα τη δημιουργία στρες και νευρικού κλωνισμού στα κήτη, το διασκορπισμό τους και τα ατυχήματα εις βάρος τους σε προσκρούσεις με τα σκάφη. Τα μέτρα που έλαβε η περιφερειακή κυβέρνηση των Καναρίων Νήσων για την αντιμετώπιση της κατάστασης δεν είναι επαρκή για να εμποδίσουν αυτού του είδους τις ανωμαλίες.

Γνωρίζει η Επιτροπή τα προειρηθέντα;

Θεωρεί ότι η κατάσταση αυτή αντιβαίνει το πνεύμα και τους στόχους της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ;

Έχει εξετάσει η Επιτροπή αν οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στη θαλάσσια αυτή περιοχή είναι συμβατές με την προστασία της φάλαινας Globicephala macrorhynchus, που συμπεριλαμβάνεται στο Παράρτημα IV της οδηγίας, του αναφερόμενου στα «ζωϊκά και φυτικά είδη κοινοτικού ενδιαφέροντος που απαιτούν αυστηρή προστασία»;

Δε νομίζει ότι οι ανωμαλίες που προαναφέρθηκαν συνιστούν παραβίαση του άρθρου 12 της οδηγίας για τους οικοτόπους, λαμβανομένου υπόψη ότι η διάταξη αυτή απαγορεύει την εσκεμμένη παρενόχληση των ειδών που περιλαμβάνονται στο μέρος Α του Παραρτήματος IV καθώς και την υποβάθμιση των οικοτόπων;

Ποιά μέτρα προτίθεται να λάβει η Επιτροπή για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική τήρηση της οδηγίας στην περίπτωση αυτών των ειδών;

Απάντηση της κας Bjerregaard εξ ονόματος της Επιτροπής (30 Ιουνίου 1997)

Το μόνο από τα είδη των κητωδών που έχει συμπεριληφθεί στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ είναι το δελφίνι φυσητήρας (Tursiops truncatus). Όλα τα είδη της οικογένειας αυτής μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται και το Globicephala macrorynchus, περιλαμβάνονται στο παράρτημα IV της ως άνω οδηγίας.

Η Επιτροπή έχει υπόψη της τα προβλήματα που αφορούν την διατήρηση των ως άνω ειδών, ιδίως σε ό,τι αφορά την εναρμόνιση της προστασίας τους και της τουριστικής βιομηχανίας παρατήρησης των κητωδών που έχει δημιουργηθεί σε ορισμένες ζώνες του αρχιπελάγους των Καναρίων νήσων. Για το λόγο αυτό κατά την πρώτη συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε με τις ισπανικές αρχές για την επιλογή των τοποθεσιών που θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο δίκτυο Natura 2000, η Επιτροπή εξέφρασε την ανησυχία της για την απουσία, από την πρόταση του Ισπανικού καταλόγου θαλασσίων ζωνών καταλλήλων για την διατήρηση των ειδών αυτών.

Προκειμένου να ανταποκριθεί στο αίτημα της Επιτροπής και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την οδηγία αυτή καθώς και να εξασφαλίσουν τη διατήρηση των οικολογικών ενδιαιτημάτων του δελφινιού φυσητήρα, η κυβέρνηση των Καναρίων πρότεινε πρόσφατα να συμπεριληφθούν στο δίκτυο Νatura 2000 δύο ζώνες ειδικής συντήρησης, όπου μεταξύ άλλων απαντώνται μερικοί από τους σημαντικότερους πληθυσμούς του είδους Clobicephala macrorynchus στα νησιά αυτά. Σύμφωνα με το κείμενο της οδηγίας και ειδικότερα το άρθρο 6 αυτής, τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να αναλάβουν τα απαραίτητα μέτρα συντήρησης προκειμένου να εξασφαλίσουν τη διαφύλαξη των οικολογικών ενδιαιτημάτων και των αντιστοίχων ειδών που απαντώνται σε αυτές τις τοποθεσίες.

Πέραν της διατήρησης των οικολογικών ενδιαιτημάτων, η κυβέρνηση των Καναρίων νήσων δημοσίευσε το διάταγμα 320/95, που αφορά την κανονιστική ρύθμιση των τουριστικών δραστηριοτήτων παρατήρησης κητωδών στα ύδατα της ως άνω περιοχής. Η κυβέρνηση των Καναρίων επωμίζεται επίσης την εφαρμογή των μέτρων που αναφέρονται στο κείμενο αυτό.

Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Επιτροπής με στόχο την προστασία των εν λόγω κητωδών, αξιολογείται το «έργο για τη στήριξη των προσπαθειών που καταβάλλονται υπέρ της διατήρησης των ειδών Caretta caretta και του Tursiops truncatus στις Κανάριες νήσους», που υπέβαλλε η γραμματεία χωροταξικής πολιτικής της κυβέρνησης των Καναρίων νήσων για το πρόγραμμα Life - Nature 97.

Η Επιτροπή επί του παρόντος υποστηρίζει ένα πρόγραμμα που έχει ως στόχο να αποδείξει τις δυνατότητες που προσφέρουν τα προγράμματα εθελοντικής χρηματοδότησης στον κλάδο του ευρωπαϊκού τουρισμού, για τη δημιουργία χρηματικών πόρων από τους επισκέπτες που διατίθενται υπέρ της διατήρησης της φύσης και της διαχείρισης των τουριστικών δραστηριοτήτων στους διάφορους ταξιδιωτικούς προορισμούς. Ένα από τα προγράμματα αυτά αφορά εκτεταμένες έρευνες μεταξύ των επισκεπτών της Τενερίφης βάσει της διατήρησης των δελφινιών και των φαλαινών. Ένα άλλο πρόγραμμα αποσκοπεί στην προαγωγή των δύο διακοπών που σχετίζονται με την διατήρηση της φύσης και ειδικότερα με την πειραματική παρακολούθηση φαλαινών στην Τενερίφη, έχει ως αποτέλεσμα τα έσοδα από τους τουρίστες να διατίθενται για την κάλυψη του κόστους των ερευνών με θέμα τις επιπτώσεις του τουρισμού στα κητώδη της περιοχής. Το έργο, που επιλέχθηκε κατά το 1995 στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης της Κοινότητας για την ενίσχυση του τουρισμού, θα ολοκληρωθεί τον Ιούλιο του 1997.