ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3369/02

υποβολή: Olivier Dupuis (NI) προς την Επιτροπή

(27 Νοεμβρίου 2002)

Θέμα: Αναγκαστικοί επαναπατρισμοί και ασφάλεια του προσωπικού των ανθρωπιστικών οργανώσεων στην Τσετσενία

Σε συνέντευξη στο πρακτορείο Reuters που αναμεταδόθηκε από το Radi Liberty, ο ευρωπαίος Επίτροπος αρμόδιος για την ανάπτυξη και την ανθρωπιστική βοήθεια, Poul Nielson, δήλωσε συγκεκριμένα ότι οι ρωσικές αρχές θα πρέπει να θέσουν τέλος στις πρακτικές του αναγκαστικού επαναπατρισμού προσφύγων στην Τσετσενία. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης αυτής ο Επίτροπος τόνισε επίσης ότι είναι ανάγκη να ληφθούν μέτρα για την κατοχύρωση της ασφάλειας τωνπαλλήλων ανθρωπιστικών οργανώσεων που εργάζονται στο Βόρειο Καύκασο, οι οποίοι αντιμετωπίζουν καθημερινά τεράστιες δυσκολίες και διακινδυνεύουν τη ζωή τους.

Θα πρέπει να ερμηνευθούν οι δηλώσεις αυτές ως αλλαγή της στάσης του Επιτρόπου Poul Nielson και ολόκληρης της Επιτροπής όσον αφορά την τραγωδία της Τσετσενίας και ως εκδήλωση βούλησης για δράση, νέας από την πλευρά τους, ώστε να τεθεί τέλος στις βαρύτατες παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Τσετσενία·

Επίσης, ο Επίτροπος Poul Nielson γνωρίζει ότι η Σύμβαση της Γενεύης απαγορεύει κατηγορηματικώς τον αναγκαστικό επαναπατρισμό πληθυσμών και ότι αν οι ρωσικές αρχές δεν θέσουν τέλος στις πρακτικές αυτές, η Επιτροπή οφείλει να ασκήσει εναντίον τους δίωξη ενώπιον των αρμόδιων διεθνών δικαστηρίων·

Ως προς την ασφάλεια τωνπαλλήλων ανθρωπιστικών οργανώσεων που εργάζονται στην Τσετσενία, δεν θεωρεί ο Επίτροπος ότι το γεγονός ότι δεν μετέβη αυτοπροσώπως στην Τσετσενία από την έναρξη του δεύτερου ρωσο-τσετσενικού πολέμου και μετά, εδώ και τρία χρόνια, ερμηνεύεται αναγκαστικά ως έλλειψη βούλησης εκ μέρους της Επιτροπής να διασφαλίσει πράγματι την ασφάλεια του προσωπικού των ανθρωπιστικών οργανώσεων που εργάζεται επί τόπου και ότι ο μόνος τρόπος επανόρθωσης προϋποθέτει, κατά συνέπειαν, μια πραγματική επίσκεψη — όχι καθοδηγούμενη από τις αρχές της Μόσχας — το συντομότερο δυνατόν του αρμόδιου για την ανθρωπιστική βοήθεια Επιτρόπου στην Τσετσενία, ώστε να μπορέσει να αντιληφθεί άμεσα ποια είναι η πραγματική κατάσταση·

Απάντηση του κ. Nielson εξ ονόματος της Επιτροπής

(17 Ιανουαρίου 2003)

Το μέλος της Επιτροπής, αρμόδιο για την ανάπτυξη και την ανθρωπιστική βοήθεια παρενέβη όντως πρόσφατα σε δύο περιπτώσεις: τη μία σε συνέντευξη προς το πρακτορείο Reuters στις 14 Νοεμβρίου 2002 και τη δεύτερη με δήλωση προς τον τύπο στις 27ης Νοεμβρίου 2002 κατά την οποία εξέφρασε τις έντονες ανησυχίες του σχετικά με το κλείσιμο των στρατοπέδων για τον μετακινηθέντα πληθυσμό στην Ινγκουτσία

Οι δηλώσεις αυτές δεν αποτελούν σε καμία περίπτωση αλλαγή της στάσης του Επιτρόπου ή της Επιτροπής. Η Επιτροπή προσδίδει πάντα μεγάλη σημασία στον πόλεμο στην Τσετσενία και στην συνεπακόλουθη ανθρώπινη τραγωδία, ιδίως μέσω της Υπηρεσίας Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ECHO).

Aξίζει ναπενθυμιστεί κατά πρώτο λόγο ότι η Επιτροπή παραμένει ο μεγαλύτερος χορηγός ανθρωπιστικής βοήθειας στο Βόρειο Καύκασο. Μέσω της ECHO, χορήγησε από την αρχή του δευτέρου πολέμου, δηλαδή από το φθινόπωρο 1999, πάνω από 90 εκατ. ευρώ για βοήθεια στον πληγέντα πληθυσμό λόγω των συγκρούσεων.

Η Επιτροπή ανησυχεί σε μεγάλο βαθμό από την έκταση των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τσετσενία και από τη συνεχή παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, βάσει του οποίου προβλέπεται προστασία του άμαχου πληθυσμού. Είναι προφανές ότι κανένας πολιτικός στόχος δεν μπορεί να δικαιολογήσει το γεγονός αυτό και ότι όλα τα κράτη δεσμεύονται από το διεθνές δίκαιο να σέβονται τους εν λόγω βασικούς κανόνες στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως αυτοί προκύπτουν δυνάμει των συμβάσεων της Γενεύης και των συμπληρωματικών πρωτοκόλλων τους, συμβάσεων των οποίων η Ρωσία είναι μέρος.

Για το λόγο αυτό ο Επίτροπος προέβη σε νέα δήλωση για να καλέσει τις ρωσικές αρχές να μην κλείσουν το στρατόπεδο Aki Yurt, στο οποίο είχαν βρει καταφύγιο πλέον των 1700 ατόμων και να τουςπενθυμίσει ότι η αναγκαστική μετακίνηση πληθυσμών αποτελεί παραβίαση του διεθνούς δικαίου στον ανθρωπιστικό τομέα. Δυστυχώς, τα διαβήματα που ανέλαβαν η Επιτροπή και η Ένωση προς τις ρωσικές αρχές απεδείχθησαν άκαρπα. Η Επιτροπή θα συνεχίσει ωστόσο τα διαβήματα αυτά προς τις ρωσικές αρχές με σκοπό να αποτραπεί το κλείσιμο των άλλων στρατοπέδων. Με το σκεπτικό αυτό διαβιβάστηκε ένα σθεναρό μήνυμα στονπουργό εξωτερικών κ. Ivanov και στονφυπουργό κ. Chizov. Στις 16 Δεκεμβρίου 2002 πραγματοποιήθηκε συνάντηση της τρόικας με τονπουργό κ. Ilyasov, αρμόδιο για την ανασυγκρότηση της Τσετσενίας, με στόχο να εξετασθεί το θέμα αυτό.

Όσον αφορά την ασφάλεια του προσωπικού των ανθρωπιστικών οργανώσεων, πρόκειται για ζήτημα το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο της παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας στην Τσετσενία και το οποίο εγείρει σε τακτική βάση η Επιτροπή. Το μέλος της Επιτροπής, αρμόδιο για την ανάπτυξη και την ανθρωπιστική βοήθεια επεσκέφθη την Τσετσενία το 2000, για να εκφράσει τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στο θέμα αυτό. Από τότε, το ζήτημα της πρόσβασης και των πολλαπλών εμποδίων που εγείρουν οι ρωσικές αρχές στο επιτόπου έργο των ανθρωπιστικών οργανώσεων θίγεται σε όλες τις συζητήσεις της Ένωσης με τη Ρωσία. Ο διευθυντής της ECHO έθιξε το ζήτημα αυτό κατά την αποστολή του στην Τσετσενία το Μάρτιο 2001, όπως επίσης και ο αρμόδιος προϊστάμενος μονάδας για το φάκελο αυτό στηνπηρεσία ECHO, ο οποίος επεσκέφθη και αυτός το Grozny το Μάιο 2002, συνοδευόμενος από τον αρχηγό της αντιπροσωπείας. Τα παραπάνω προβλήματα αναφέρθηκαν επίσης πιο πρόσφατα κατά τη συνάντηση κορυφής Ένωσης-Ρωσίας καθώς επίσης και κατά τη συνάντηση στη Μόσχα του μέλους της Επιτροπής, αρμόδιου για τις εξωτερικές σχέσεις, με τονπουργό εξωτερικών κ. Ivanov, τον Οκτώβριο 2002, όπως επίσης και κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της τελευταίας επιτροπής συνεργασίας με τη Ρωσία στις Βρυξέλλες. Στο πρόβλημα αυτό αναφέρθηκαν επίσης κατ'επανάληψη τόσο ο αρχηγός της αντιπροσωπείας της Επιτροπής στη Μόσχα όσο και η ECHO.

Είναι προφανές ότι με τη διαμορφωθείσα κατάσταση, η Ένωση καλείται να λάβει θέση. Εκτός από τη δράση την οποία μπορεί να αναλάβει η Επιτροπή στο επίπεδό της, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην καταγγελία των μαζικών και κατ' επανάληψη παραβιάσεων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Παράλληλα, η Επιτροπή θα μεριμνά ώστε η Ένωση να συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τσετσενία και θα εγείρει το ζήτημα αυτό σε κάθε κατάλληλο φόρουμ, είτε κατά τη διάρκεια διμερούς πολιτικού διαλόγου με τη Ομοσπονδία της Ρωσίας, είτε στο πλαίσιο συζητήσεων και πρωτοβουλιών σχετικά με την Τσετσενία στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη.