ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3776/02

υποβολή: Christoph Konrad (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(23 Δεκεμβρίου 2002)

Θέμα: Μη συμβατή με τον ανταγωνισμό διαχείριση των απορριμμάτων στη Γερμανία

1. Οι πόλεις Herne, Wuppertal, Remscheid, Bochum, η περιφέρεια Ennepe-Ruhr και η περιφέρεια Recklinghausen καθώς και η Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων της περιοχής του Ruhr (KVR) ίδρυσαν την Ένωση

Διαχείρισης Απορριμμάτων ΕΚΟ-City (ως φορέα διαχείρισης) καθώς και την ΕΚΟ-City ΕΠΕ (ως ανάδοχο 100 %). Η ΕΚΟ-City ΕΠΕ θα είναι αρμόδια για τη συνολική θερμική και μηχανική επεξεργασία, την προεπεξεργασία και για την διάθεση των αστικών και βιομηχανικών αποβλήτων που συγκεντρώνονται στην περιοχή της ως άνω ένωσης.

Γνωρίζει η Επιτροπή την ίδρυση της εν λόγω Ένωσης Διαχείρισης Αποβλήτων ή της ΕΠΕ·

2. Πως αξιολογεί η Επιτροπή το γεγονός ότι το 100 % της διάθεσης των απορριμμάτων θα ανατίθεται από την ΕΚΟ-City στην ΕΚΟ-City ΕΠΕ επ'αόριστον και χωρίς προκήρυξη διαγωνισμού, πράγμα που αποκλείει κάθε μορφή ανταγωνισμού, δεδομένου ότι παρεμποδίζεται εκ προοιμίου κάθε ανταγωνισμός μεταξύ ιδιωτικών φορέων για τη διάθεση των αποβλήτων·

3. Πως κρίνει η Επιτροπή το γεγονός ότι με το προαναφερθέν σχήμα (ένωση για την επιδίωξη σκοπού και ΕΠΕ) παρακάμπτεται η επιβαλλόμενη κανονικήποχρέωση προκήρυξης διαγωνισμού για τιςπηρεσίες αποκομιδής·

4. Μπορεί η Επιτροπή να αποκλείσει ότι με την εν λόγω συμπεριφορά των προαναφερθέντων δήμων παραβιάζεται το ευρωπαϊκό δίκαιο ανταγωνισμού·

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(28 Φεβρουαρίου 2003)

Η Ένωση Διαχείρισης Αποβλήτων στην οποία αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου δεν έχει μέχρι στιγμήςποπέσει στην προσοχή της Επιτροπής.

Σύμφωνα με τις διατάξεις που ορίζονται στην οδηγία αριθ. 92/50/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 1992 για το συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεωνπηρεσιών, πρέπει κανονικά να προκηρυχθεί σύμβαση για την παροχήπηρεσιών διάθεσης αποβλήτων αξίας άνω των ευρώ 200,000(1). Εντούτοις, δε απαιτείται διαγωνισμός στην περίπτωση σύμβασης που κατακυρώνεται σε μονάδα επί της οποίας η κατακυρώνουσα αρχή ασκεί έλεγχο ανάλογο προς εκείνον που ασκεί επί των δικών τηςπηρεσιών και ταυτόχρονα η εν λόγω μονάδα πραγματοποιεί το ουσιώδες της δραστηριότητάς της με την κατακυρώνουσα αρχή(2).

Για να διαπιστωθεί κατά πόσον η μεταφοράποχρέωσης να παρασχεθούν οιπηρεσίες διάθεσης αποβλήτων στην ένωση διαχείρισης αποβλήτων EKO-City πληροί τις περιγραφόμενες προϋποθέσεις για αυτή την εξαίρεση από τηνποχρέωση προκήρυξης διαγωνισμού, θα απαιτείτο ενδελεχής ανάλυση της σχέσης μεταξύ των αρχικώνπόχρεων και της ένωσης διαχείρισης αποβλήτων. Ομοίως, η μετέπειτα ανάθεση σύμβασης παροχήςπηρεσιών διάθεσης αποβλήτων στην EKO-City GmbH θα απαιτούσε ανάλυση της σχέσης μεταξύ της ένωσης διαχείρισης αποβλήτων και της EKO-City GmbH. Η Επιτροπή θα κινήσει εξέταση τηςπόθεσης και θα έρθει σχετικά σε επαφή με τις γερμανικές αρχές.

Όσον αφορά την εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, η Επιτροπή κρατά ουδέτερη θέση σχετικά με τη δημόσια ή ιδιωτικήπόσταση των εταιριών διαχείρισης αποβλήτων και τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν αποκλειστικά δικαιώματα σε τέτοιες εταιρίες. Εντούτοις, οι δημόσιες εταιρίες ή εταιρίες με αποκλειστικά δικαιώματα πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες του ανταγωνισμού όπως ακριβώς και οι ιδιωτικές εταιρίες.

Εξετάζοντας κατά πόσο ένα κράτος μέλος παραβαίνει σε μια συγκεκριμένηπόθεση το άρθρο 86 παρ. 1 σε συνδυασμό με τα άρθρα 81 ή/και 82 της συνθήκης ΕΚ, είναι αναγκαίο να προσδιοριστεί αν το προνομιακό καθεστώς μιας εταιρίας οδηγεί σε συμφωνίες για στρέβλωση του ανταγωνισμού ή σε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης. Για να διαπιστωθεί ανφίσταται δεσπόζουσα θέση, είναι αναγκαίο να οριστεί η σχετική αγορά και να αποδειχθεί ότι θίγεται τουλάχιστον ένα σημαντικό τμήμα της κοινής αγοράς. Μόνο αν καταδειχθεί η ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης μπορεί στη συνέχεια να εξεταστεί το θέμα ενδεχόμενης κατάχρησης. Στην απόφασή του για τηνπόθεση της Κοπεγχάγης, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων επιβεβαίωσε ότι η παραχώρηση αποκλειστικού δικαιώματος σε τμήμα του εθνικού εδάφους για περιβαλλοντικούς σκοπούς δεν συνιστά από μόνη της κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης(3).

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι κοινοτικοί κανόνες περί ανταγωνισμού εφαρμόζονται μόνο όπου η εν λόγω συμπεριφορά είναι πιθανό να θίγει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Όσον αφορά τους κανόνες αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, τα άρθρα 81 και 82 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή έχει παρατηρήσει

ότι δραστηριότητες που θίγουν σε ασήμαντο μόνο βαθμό την αγορά — και αυτή ίσως είναι και η περίπτωση ορισμένωνπηρεσιών τοπικού χαρακτήρα — δεν θίγουν κανονικά τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών και ως εκ τούτου δενπόκεινται σε κοινοτικούς κανόνες(4). Εξάλλου, τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να εφαρμόζουν τις αρχές της γειτνίασης και της αυτάρκειας όσον αφορά τα απόβλητα που προορίζονται προς διάθεση, έτσι ώστε η διαχείρισή τους να γίνεται σε τοπικό επίπεδο. Εντούτοις ορισμένεςπηρεσίες διαχείρισης αποβλήτων που παρέχονται εντός της Κοινότητας ενδέχεται να έχουν ορισμένες διασυνοριακές επιπτώσεις(5).

Σύμφωνα με το άρθρο 86 παρ. 2 της συνθήκης ΕΚ, ορισμένα περιοριστικά μέτρα των κρατών μελών μπορεί να αιτιολογούνται, με την επιφύλαξη ότι είναι αναγκαία για την πλήρωση έργου γενικού οικονομικού συμφέροντος και ότι είναι αναλογικά. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων επιβεβαίωσε, στηνπόθεση της Κοπεγχάγης(6), ότι η διαχείριση συγκεκριμένων αποβλήτων μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι δυνατό να αποτελέσει αντικείμενοπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, ειδικότερα όταν η εν λόγωπηρεσία αποβλέπει στην αντιμετώπιση περιβαλλοντικού προβλήματος(7). Το κρίσιμο θέμα της αναλογικότητας μπορεί να κριθεί μόνο μετά από προσεκτική εξέταση τηςπόθεσης.

(1) ΕΕ L 209 της 24.7.1992.

(2) Υπόθεση C-107/98 Teckal, παράγραφος 50.

(3) Υπόθεση C-209/98 FFAD v Kobenhavens Kommune [2000] ΔΕΚ I-3743, παράγραφος 68.

(4) Ανακοίνωση της Επιτροπής του 2001 entitled Ύπηρεσίες κοινής ωφέλειας στην Ευρώπη', ΕΕ C 17 της 19.1.2001, σελ. 32.

(5) Βλ. ειδικότερα, κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 259/93 της 1ης Φεβρουαρίου 1993 για την παρακολούθηση και τον έλεγχο των μεταφορών αποβλήτων στο εσωτερικό της Κοινότητας καθώς και κατά την είσοδο και έξοδό τους, ΕΕ L 30 της 6.2.1993.

(6) Υπόθεση C-209/98 FFAD v Kobenhavens Kommune [2000] ΔΕΚ I-3743.

(7) Στην παράγραφο 75 της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.