ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1808/01

υποβολή: Stavros Xarchakos (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(19 Ιουνίου 2001)

Θέμα: Λαθροανασκαφές και αρχαιοκαπηλεία στις χώρες της Ε.Ε.

Στον κατάλογο της Έκθεσης Μινωϊκών Αρχαιοτήτων που έγινε στη γερμανική πόλη της Καλσρούης από 27.1.01 - 29.4.01 περιλαμβάνονται μινωϊκά έργα τέχνης όπως αγγεία, χάλκινα ανθρώπινα ειδώλια, σφραγίδες, περιδέραια κ.α. Έγκριτοι αρχαιολόγοιποστηρίζουν ότι τα αντικείμενα αυτά προέρχονται από λαθροανασκαφές στην Κρήτη και βρέθηκαν, με ανεξήγητο τρόπο, να ανήκουν στη συλλογή ενός ιδιοκτήτη αρχαιοπωλείου στην ελβετική πόλη της Βασιλείας.

Θα ήθελα να πληροφορηθώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το πώς τοποθετείται έναντι των φαινομένων των λαθροανασκαφών και της αρχαιοκαπηλείας, τα οποία έχουν λάβει ενδημικές διαστάσεις σε χώρες με πλήθος αρχαιοτήτων όπως στην Ελλάδα και στην Ιταλία. Πώς θα μπορούσαν να αναχαιτιστούν τα φαινόμενα αυτά που οδηγούν στην καταλήστευση των πολιτιστικών θησαυρών της ηπείρου μας· Γνωρίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στοιχεία σχετικά με τον όγκο των λαθροανασκαφών και της αρχαιοκαπηλείας στην Ελλάδα·

Ποια άμεσα μέτρα θα μπορούσε να λάβει ώστε να σταματήσει η ροή πολιτιστικών θησαυρών σε ιδιωτικές συλλογές συλλεκτών, χωρίς ποτέ το κράτος από το οποίο προέρχονται οι θησαυροί αυτοί να λαμβάνει γνώση· Αληθεύει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εισπράττει έσοδα από το φόρο προστιθέμενης αξίας ύψους 2,5 % που επιβάλλει στην πώληση αρχαίων αντικειμένων· Ελέγχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αν ο φόρος αυτός προέρχεται και από την πώληση αντικειμένων που είναι προϊόντα λαθροανασκαφών και αρχαιοκαπηλείας·

Απάντηση του κ. Vitorino Εξ ονόματος της Επιτροπής

(11 Σεπτεμβρίου 2001)

Η Επιτροπή είναι ενήμερη και ευαισθητοποιημένη όσον αφορά τις επιπτώσεις των λαθροανασκαφών και της αρχαιοκαπηλίας για την πολιτιστική κληρονομιά των κρατών μελών, ιδιαίτερα στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, παρότι δεν διαθέτει λεπτομερή στατιστικά στοιχεία όσον αφορά την εν λόγω διακίνηση. Επισημαίνει ωστόσο ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και ιδίως η προστασία των αρχαιολογικών μνημείων και χώρων,πάγεται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, η δε δράση της Κοινότητας περιορίζεται στη στήριξη και συμπλήρωση των ενεργειών τους.

Η Επιτροπή διαπιστώνει ότιπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τα μέσα και τη δομή που έχουν εγκαθιδρύσει για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου πολιτιστικών αγαθών και ότι ο τομέας δεν αποτελεί πάντα προτεραιότητα κατά την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και των δικτύων εγκληματιών.

Η Επιτροπή προτίθεται να συμβάλει στη μείωση του λαθρεμπορίου δρώντας προληπτικά. Για το σκοπό αυτό, κίνησε στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Forum για την πρόληψη του εγκλήματος που ξεκίνησε το Μάιο 2001, μια μελέτη που συνδέει ταυτόχρονα τις δημόσιες αστυνομικές αρχές και τις δημόσιες αρχές διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς, τις ασφαλιστικές εταιρείες, τον εμπορικό τομέα και τους συλλέκτες και έχει ως στόχο την εξεύρεση βελτιωμένων μεθόδων. Οι μέθοδοι αυτές αφορούν την εντατικότερη αστυνομική και διοικητική διεθνή συνεργασία μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τα αναζητούμενα αντικείμενα, με κανόνες για την επίδειξη ιδιαίτερης επιμέλειας κατά τη διακίνηση ευαίσθητων αντικειμένων, με συνεργασία με τις αρχές των χωρών καταγωγής των λαθροδιακινουμένων αγαθών, ιδίως όσον αφορά την κατάρτιση και την ευαισθητοποίηση και με την ενημέρωση των συλλεκτών σχετικά με τους κινδύνους που διατρέχουν, ιδίως βάσει των ισχυουσών διεθνών συμβάσεων.

Η Επιτροπή ενημερώνει το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου ότι τα πολιτιστικά αγαθά που έχουν προκύψει από λαθροανασκαφές ή αρχαιοκαπηλία προστατεύονται στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο από τον κανονισμό αριθ. 3911/92 του Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1992 για την εκμετάλλευση των πολιτιστικών αγαθών(1), και από την οδηγία 93/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 1993, για την επιστροφή των πολιτιστικών αγαθών που έχουν παράνομα εξαχθεί από την επικράτεια κράτους μέλους(2). Η επιστροφή προβλέπεται επίσης σε διεθνές επίπεδο, μεταξύ των κρατών που έχουν κυρώσει τη σύμβαση Unidroit του 1995, για τα κλαπέντα ή παράνομα εξαχθέντα πολιτιστικά αγαθά.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι γενικά, ο φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) επιβάλλεται σε όλες τις πωλήσεις αγαθών και παροχέςπηρεσιών στην Κοινότητα. Οι συναλλαγές αρχαίων ή παλαιών αντικειμένων ισοδυναμούν με οποιαδήποτε άλλη συναλλαγή και ως εκ τούτου φορολογούνται. Κατά συνέπεια, εάν τα αντικείμενα αυτά πωληθούν από έναν φορολογούμενο σε κάτοικο χώρας της Ένωσης, επιβάλλεται το αντίστοιχο ποσοστό ΦΠΑ. Εάν τα αντικείμενα αυτά πουληθούν σε κατοίκους χωρών εκτός της Ένωσης και εξαχθούν από την Ένωση, δεν επιβάλλεται ΦΠΑ. Εάν τα αρχαία ή παλαιά αντικείμενα εισαχθούν στην Ένωση και αγορασθούν από κάτοικο χώρας της Ένωσης, ή αγορασθούν εκτός Ένωσης και εισαχθούν τότε καταβάλλεται στην Ένωση ο ΦΠΑ. Εάν αντίθετα τα αρχαία ή παλαιά αντικείμενα εισαχθούν για μεταπώληση αγοράζονται για εξαγωγή χωρίς επιβολή ΦΠΑ.

Όσον αφορά το συντελεστή του ΦΠΑ, εφαρμόζεται και στα αρχαία ή παλαιά αντικείμενα η ίδια γενική αρχή που εφαρμόζεται στα άλλα εμπορεύματα. Τούτο σημαίνει ότι πρέπει να επιβληθεί ο σταθερός συντελεστής ΦΠΑ, δεδομένου ότι τα αρχαία ή παλαιά αντικείμενα δενπάγονται στο παράρτημα Η της 6ης οδηγίας ΦΠΑ(3), που είναι ο πίνακας εμπορευμάτων καιπηρεσιών στα οποία μπορεί να εφαρμοστεί μειωμένος συντελεστής.

Ωστόσο, βάσει της 6ης οδηγίας ΦΠΑ επιτρέπεται τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ (όχι κατώτερο του 5 %), σε εισαγωγές αρχαίων ή παλαιών αντικειμένων όπως ορίζονται στο παράρτημα Ι της οδηγίας αυτής. Πίνακας των συντελεστών ΦΠΑ που επιβάλλουν τα κράτη μέλη στα αρχαία ή παλαιά αντικείμεναπάρχει στη δημοσίευση Συντελεστές ΦΠΑ που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Το εν λόγω έγγραφο ευρίσκεται στη θέση: http://europa.eu.int/comm/taxation_customs/publications/info_doc/taxation/tva/taux_tva-2001-5-1en.pdf.

Η Επιτροπή δεν είναι αρμόδια για να ελέγχει κατά πόσον τα έσοδα των κρατών μελών από τον ΦΠΑ προέρχονται από νόμιμες ή παράνομες συναλλαγές.

(1) ΕΕ L 395 της 31.12.1992.

(2) ΕΕ L 74 της 27.3.1993.

(3) Οδηγία του Συμβουλίου αριθ. 77/388/ΕΟΚ της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών - Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση. ΕΕ L 145, 13.6.1977, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία του Συμβουλίου 2001/41/ΕΚ της 19ης Ιανουαρίου 2001 (ΕΕ L 22 της 24.1.2001).