ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2806/00

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(4 Σεπτεμβρίου 2000)

Θέμα: Καθυστερήσεις ετών κατά την παράδοση κατεπείγουσας και αναπτυξιακής βοήθειας της ΕΕ

1. Έχει λάβει γνώση η Επιτροπή της έκθεσης του Select Committee on International Development της Βουλής των Κοινοτήτων στην οποία αναφέρεται ότι απαιτούνται κατά μέσο όρο 4 έτη και 2 μήνες για να τεθεί σε εφαρμογή ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα της Επιτροπής ή να φθάσει κατεπείγουσα βοήθεια στον προορισμό της;

2. Η έκθεση καταγράφει διάφορες καθυστερήσεις σχεδίων αναπτυξιακής ή κατεπείγουσας βοήθειας. Για παράδειγμα, δύο χρόνια μετά την καταστροφή που προκάλεσε ο τυφώνας Mitch στην Κεντρική Αμερική δεν έχει ληφθεί ούτε μια πεντάρα βοήθειας στην περιοχή. Παρομοίως φαίνεται να έχει λήξει η προθεσμία για σχέδιο χερσαίων ναρκών στη Βοσνία. Είναι αληθή αυτά τα περιστατικά και μπορεί η Επιτροπή να παράσχει πλήρη κατάλογο των σχεδίων στα οποία έχουν σημειωθεί καθυστερήσεις;

3. Η έκθεση προσδιορίζει ως αίτια των καθυστερήσεων την κακοδιαχείριση και την Καφκαϊκή γραφειοκρατία της Επιτροπής. Συμφωνεί η Επιτροπή με αυτό το συμπέρασμα, και αν όχι, ποια είναι κατά τη γνώμη της τα αίτια;

4. Συμφωνεί η Επιτροπή ότι αυτές οι καθυστερήσεις πρέπει να τερματισθούν και έχει προετοιμασθεί ώστε να καταβάλλει επιπλέον προσπάθειες για τον τερματισμό τους; Επιπρόσθετα προς τιςφιστάμενες προσπάθειες, ποια είναι η δράση που προτίθεται να αναλάβει προκειμένου να επιτευχθεί πιο συνεκτική πολιτική; Ποιος είναι, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, ο στόχος που πρέπει να αναζητηθεί για την ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα της ανάπτυξης και κατεπείγουσας βοήθειας;

5. Οδήγησε η κριτική που εκφράστηκε στην έκθεση ότι το ευρωπαϊκό χρήμα κατευθύνεται κυρίως σε χώρες που γειτονεύουν με κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενώ ελάχιστο πηγαίνει σε άλλες χώρες του κόσμου όπου επικρατεί τυρρανική φτώχεια την Επιτροπή να αναπροσασμόσει την πολιτική της στο σημείο αυτό;

6. Συμμερίζεται η Επιτροπή την άποψή μου ότι οι συνέπειες των καθυστερήσεων καθίστανται ολοένα και πιο απειλητικές; Ποια διδάγματα έχουν αντληθεί σε αυτή τη συνάρτηση από τη χορήγηση επισιτιστικής βοήθειας για την ανακούφιση των δεινών που προκαλεί η ανεπάρκεια τροφίμων στη Βορειοανατολική Αφρική όπου, ως αποτέλεσμα της ξηρασίας, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι αντιμετωπίζουν τη λιμοκτονία; Η Επιτροπή είχε εκφράσει σχετικά την ανησυχία της τον Απρίλιο (στην έκθεση Λιμός στην Αιθιοπία της 5ης Απριλίου 2000). Μπορεί να αναφέρει το είδος της κατεπείγουσας βοήθειας για την περιοχή (ποσότητες, προορισμός, διανομή κλπ.) και κατά πόσον επιτεύχθηκαν οι στόχοι που είχε θέσει; Εάν όχι ποια είναι τα αίτια και οι συνέπειες και ποια συμπεράσματα συνάγει ως προς τον τρόπο οργάνωσης της ευρωπαϊκής βοήθειας για περιπτώσεις ανάγκης;

Απάντηση του κυρίου Nielson Εξ ονόματος της Επιτροπής

(13 Νοεμβρίου 2000)

1. Η Επιτροπή έχει επίγνωση της έκθεσης που αναφέρει το Αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου, και χαιρετίζει το ενδιαφέρον του Κοινοβουλίου και την ευκαιρία να αποσαφηνιστούν τα γεγονότα. Η Επιτροπή θαπογράμμιζε επίσης ότι ενίοτε δημιουργείται σύγχυση μεταξύ της βοήθειας έκτακτης ανάγκης, όπου δενπάρχουν καθυστερήσεις, και της αναπτυξιακής βοήθειας.

2. Το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου αναφέρει δύο παραδείγματαποτιθέμενων καθυστερήσεων στην παροχή βοήθειας: την περιοχή που έπληξε ο τυφώνας Mitch και το σχέδιο ναρκών ξηράς στη Βοσνία.

Ειδικότερα, όσον αφορά τη βοήθεια μετά τον τυφώνα Mitch, η Επιτροπή μπόρεσε να αρχίσει αμέσως την παροχή βοήθειας τις εβδομάδες που ακολούθησαν την καταστροφή (Οκτώβριος 1998) βασιζόμενη στα μέσα ανθρωπιστικής βοήθειας. Πριν από το τέλος του 1998, χορηγήθηκαν 9,8 εκατ. ευρώ, ενώ πριν από το τέλος του 1999 χορηγήθηκαν 35,3 εκατ. ευρώ. Με το ποσό αυτό έγινε δυνατή η κατασκευή 9 500 αποχωρητηρίων, 300 συστημάτων διανομής νερού, 1 700 φρεάτων και 7 100 κατοικιών, και η συνδρομή κατά αυτόν τον τρόπο, έμμεσα ή άμεσα, 2 000 000 ατόμων στην περιοχή.

Εξάλλου, μεταξύ του Ιουνίου 1999 και του Ιουνίου 2000, στο πλαίσιο του μέσου επισιτιστικής βοήθειας (για την προώθηση της παραγωγής προϊόντων διατροφής),λοποιήθηκαν 11 σχέδια ύψους 13 εκατ. ευρώ, ακολουθούμενα από νέο σχέδιο ύψους 5 εκατ. ευρώ. Έτσι, χορηγήθηκε συνδρομή σε 45 000 οικογένειες για τη σπορά, χρηματοδοτήθηκαν 8 000 καλλιέργειες οπωροκηπευτικών, 200 συστήματα άρδευσης, 5 700 μέθοδοι ορνιθοτροφίας και χοιροτροφίας και 1 800 κεφαλές ζώων.

Εκτός από τη βοήθεια έκτακτης ανάγκης και την επισιτιστική βοήθεια, η Επιτροπή συμβάλλει στην ανασυγκρότηση της περιοχής, μέσω προγράμματος ύψους 250 εκατ. ευρώ οι αναλήψειςποχρεώσεων του οποίου αναμένεται να κατανεμηθούν σε τέσσερα χρόνια και η εκτέλεσή του να ολοκληρωθεί σε εφτά χρόνια. Η έναρξη του προγράμματος καθυστέρησε αδικαιολόγητα ένα χρόνο, εξαιτίας της έλλειψης των αναγκαίων, για τη διαχείριση της δράσης, κονδυλίων και λόγω του αναπροσανατολισμού της πολιτικής των γραφείων τεχνικής βοήθειας. Στο μεταξύ, ενισχύθηκε η αντιπροσωπεία στη Νικαράγουα και έχει δρομολογηθεί η πρόσληψη εμπειρογνωμόνων. Οι επιτόπιες ομάδες διαχειρίζονται επί του παρόντος τις προκηρύξεις διαγωνισμών, τις διαδικασίες επιλογής και την προετοιμασία των συμβάσεων για ένα πρώτο μέρος σχεδίων ύψους 82 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά το σχέδιο των ναρκών ξηράς στη Βοσνία, αναλήφθηκεποχρέωση ύψους 1 εκατ. ευρώ στο Διεθνές Ταμείο Αρωγής για τη Σλοβενία, για δραστηριότητες εκκαθάρισης ναρκοπεδίων τόσο στην Κροατία όσο και στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Η εν λόγω ανάληψηποχρέωσης δεν εκτελέστηκε. Ο κυριότερος λόγος ήταν η έλλειψη περιφερειακής νομικής βάσης για το κονδύλιο του προϋπολογισμού από το οποίο θα έπρεπε να χρηματοδοτηθούν τα σχέδια αυτά. Το κονδύλιο του προϋπολογισμού για τις δράσεις εκκαθάρισης ναρκοπεδίων (B7-661), που δημιουργήθηκε από το Κοινοβούλιο το 1996, δεν παρείχε νομική βάση με παγκόσμιο πεδίο εφαρμογής. Κάτι τέτοιο είχε προταθεί στο σχέδιο κανονισμού(1), της 14ης Μαρτίου 2000, το οποίο συζητείται επί του παρόντος στο Κοινοβούλιο και στην Επιτροπή.

3. Δενπάρχει αμφιβολία ότι οι εξωτερικές δαπάνες τις οποίες διαχειρίζεται η Επιτροπή έχουν τριπλασιαστεί τα τελευταία δέκα χρόνια, χωρίς αντίστοιχη αύξηση του προσωπικού, και ότι η ταχύτητα εκτέλεσης των σχεδίων έχει πληγεί σημαντικά. Ωστόσο, και οι τέσσερις αρμόδιεςπηρεσίες, οι Γενικές Διευθύνσεις Ανάπτυξης και Εξωτερικών Σχέσεων, η Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας και η Κοινή Υπηρεσία Εξωτερικών Σχέσεων (SCR) εργάζονται από κοινού για να συντονίσουν τις προσπάθειές τους και να βελτιώσουν την κατάσταση αυτή.

Η Επιτροπή θεωρεί ότιπάρχουν πολλαπλοί λόγοι. Όσον αφορά τις καθυστερήσεις στην εκτέλεση της αναπτυξιακής βοήθειας, τα τελευταία χρόνια, η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι ο ρυθμός των αναλήψεωνποχρεώσεων και των πληρωμών για την εκτέλεση της εξωτερικής της βοήθειας δενπήρξε ικανοποιητικός. Αυτό δεν οφείλετο μόνο σε απρόβλεπτα γεγονότα και κρίσεις σε όλο και περισσότερες χώρες, με αποτέλεσμα την αναστολή ή τη μείωση της συνεργασίας με τις χώρες αυτές, αλλά και σε αναποτελεσματικές εσωτερικές διαδικασίες, σε πλημμελή οργάνωση τωνπηρεσιών της Επιτροπής και σε χρόνια έλλειψη προσωπικού. Η Επιτροπή έκανε μια πρώτη απόπειρα καταπολέμησης των προβλημάτων αυτών όταν το 1998 ίδρυσε την Κοινή Υπηρεσία για τηνλοποίηση της κοινοτικής βοήθειας σε τρίτες χώρες (SCR), αλλά σύντομα προκλήθηκε αποδιοργάνωση με αποτέλεσμα τη διάσπαση και τη σύγχυση των ευθυνών.

4. Η Επιτροπή αναλαμβάνει την εξάλειψη αυτών των καθυστερήσεων και ήδη λαμβάνει μέτρα προς την κατεύθυνση αυτή. Η αναδιοργάνωση που προτάθηκε στη μεταρρύθμιση της διαχείρισης της εξωτερικής βοήθειας αποφασίστηκε τον περασμένο Μάιο, μαζί με την ανακοίνωση της Επιτροπής για την κοινοτική πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο, στοχεύει στην αντιμετώπιση αυτών των ανεπαρκειών επικεντρώνοντας τους πόρους σε βασικούς τομείς και στην αποτελεσματικότερη οργάνωση. Οι ενέργειες αυτές περιλαμβάνουν τη σύσταση ενιαίου φορέα αρμόδιου για το σύνολο του κύκλου του προγράμματος εξωτερικής βοήθειας (από τον προσδιορισμό των στοιχείων του προγράμματος έως την εκτέλεση) και ειδική προσπάθεια με στόχο την αποτελεσματική αποκέντρωση από τις κεντρικέςπηρεσίες στις αντιπροσωπείες.

Πριν ακόμη πραγματοποιηθεί η μεταρρύθμιση αυτή, τα τελευταία δύο χρόνια έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για τη βελτίωση του ρυθμού των ετήσιων αναλήψεωνποχρεώσεων. Σε συνεργασία με τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής, η Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης έχει καθιερώσει ένα σύστημα τακτικής και λεπτομερούς παρακολούθησης και επανεξέτασης των στόχων των ετήσιων αναλήψεωνποχρεώσεων σε μηνιαία, ανά χώρα, βάση.

Επίσης, έχουν ληφθεί μέτρα για τη διευθέτηση της κατάστασης μακροπρόθεσμα. Παραδείγματος χάρη, το Συμβούλιο ΑΚΕ-ΕΕ, στην απόφασή του, της 27ης Ιουλίου, συμφώνησε την εκ των προτέρων εφαρμογή του νέου κυλιόμενου συστήματος προγραμματισμού που περιέχεται στη συμφωνία του Κοτονού. Το σύστημα αυτό θα τεθεί σε εφαρμογή από την Επιτροπή ήδη από το τέλος του τρέχοντος έτους. Τα μέτρα αυτά, μαζί με τη μεταρρύθμιση των εξωτερικών σχέσεων το Μάιο 2000, αναμένεται να εξασφαλίσουν την αύξηση των ετήσιων αναλήψεωνποχρεώσεων στο ποσό των 3 500 εκατ. ευρώ από την έναρξη ισχύος του ένατου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης το 2002, και την αύξηση των ετήσιων πληρωμών στο ίδιο επίπεδο το 2004.

Επίσης, η Επιτροπήπέβαλε προτάσεις ορισμένες εκ των οποίων αρκετά ριζοσπαστικές για τη βελτίωση των τρεχουσών διαδικασιών και πρακτικών που ρυθμίζουν τον διάλογο Επιτροπής και κρατών μελών προκειμένου να επιτραπεί η ταχύτερη έγκριση των σχεδίων (πχ. αναπροσανατολισμός των καθηκόντων των επιτροπών των κρατών μελών προς τις πλέον στρατηγικές πτυχές της συνεργασίας, και απλοποίηση του δημοσιονομικού κανονισμού). Οι προτάσεις αυτές έχουν συζητηθεί ή πρόκειται να συζητηθούν στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο. Η Επιτροπή δήλωσε, στις συζητήσεις αυτές, ότι χρειάζεται τηνποστήριξη των κρατών μελών, και ότι, χωρίς ουσιαστική εξέταση του θεσμικού πλαισίου για την εφαρμογή της αναπτυξιακής βοήθειας, θα μειωθεί σημαντικά ο αντίκτυπος της προόδου στον εσωτερικό κανονισμό της Επιτροπής που θα συμβάλει στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή.

Επιπλέον, η Επιτροπή έχει λάβει ορισμένα μέτρα, μεταξύ των οποίων: εξάλειψη, μέχρι τα μέσα του 1999, του διαδεδομένου πρόσθετου προβλήματος της καθυστερημένης πληρωμής των έγκυρων τιμολογίων" απλούστευση και εναρμόνιση μέχρι το τέλος του 1999 των διαδικασιών ανάθεσης συμβάσεων" προετοιμασία τυποποιημένων, απλοποιημένων συμβάσεων επιδοτήσεων,πηρεσιών, έργων και προμηθειών μέχρι το τέλος του έτους" ρευστοποίηση, μέχρι τα μέσα του 2000, του ενός τρίτου περίπου των κυριότερων μη ενεργών αναλήψεωνποχρεώσεων πουπήρχαν πριν από το 1995" εκσυγχρονισμό των διαδικασιών εσωτερικού ελέγχου" μεταβίβαση πολύ περισσότερων ευθυνών στις αντιπροσωπείες μας, αρχής γενομένης από μια πρώτη ομάδα 20 περίπου αντιπροσωπειών στις αναπτυσσόμενες χώρες" καιποβολή προτάσεων για αύξηση, το επόμενο έτος, του προσωπικού που προορίζεται για το σχεδιασμό και τη διαχείριση των προγραμμάτων αυτών.

Το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου θα πρέπει επίσης να γνωρίζει τις προτάσεις που αποτελούν αντικείμενο συζητήσεων με το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο πλαίσιο του οικονομικού έτους 2001, που αποδεικνύουν την προθυμία της Επιτροπής να αντιμετωπίσει ενεργά τα προβλήματα αυτά. Αν και η Επιτροπή θα πρέπει να περιμένει το αποτέλεσμα της δεύτερης ανάγνωσης του προϋπολογισμού του 2001 κατά τη σύνοδο της ολομέλειας, έχει ήδη ζητήσει άμεσους συμπληρωματικούς πόρους από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή στη διορθωτική επιστολή 1/2001 για τον προϋπολογισμό του 2001 (ακολουθώντας τις συστάσεις της ομάδας αξιολόγησης από ομοτίμους των πόρων και προτεραιοτήτων). Επίσης, η διορθωτική επιστολή περιέχει διατάξεις για τη δημιουργία μεγαλύτερης ευελιξίας κατά τη χρησιμοποίηση μέρους των χρημάτων για τη χρηματοδότηση των γραφείων τεχνικής βοήθειας για το απαραίτητο προσωρινό εσωτερικό προσωπικό.

5. Όσον αφορά την κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική, αποτελεί σήμερα ένα από τα τρία βασικά συστατικά στοιχεία της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, μαζί με την εμπορική πολιτική και την πολιτική διάσταση. Μία από τις προτεραιότητες είναι η σταθερότητα και η ανάπτυξη των γειτονικών χωρών. Ωστόσο, η αναπτυξιακή πολιτική έχει έναν στόχο ύψιστης σημασίας: την καταπολέμηση της φτώχειας στις αναπτυσσόμενες χώρες και την επιδίωξη της αειφόρου ανάπτυξης. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, παράλληλα με την προσήλωση στη φτώχεια, όπως αναφέρεται στη δήλωση πολιτικής του Απριλίου 2000.

6. Τέλος, όσον αφορά τη βοήθεια στο Κέρας της Αφρικής, η Επιτροπή ανταποκρίνεται γρήγορα και αποτελεσματικά στη δυσχερή θέση των πολυάριθμων θυμάτων της ξηρασίας στο Κέρας της Αφρικής αναλαμβάνοντας και αποστέλλοντας σημαντικές ποσότητες τροφίμων στην περιοχή. Μόνο στην περίπτωση της Αιθιοπίας, έχει προγραμματιστεί, για αυτήν τη χρονιά, η παράδοση συνολικά 432 000 τόνων σιτηρών, την οποία θα ακολουθήσει αποστολή άλλων 110 000 τόνων στις αρχές του 2001. Από την αρχή της χρονιάς, έχουν αποσταλεί στην Αιθιοπία 736 000 τόνοι τροφίμων. Παρά τους μεγάλους περιορισμούςλικοτεχνικής φύσεως που οφείλονται στις περιορισμένες δυνατότητες λιμενικών και τοπικών μεταφορών στην περιοχή, μέχρι στιγμής τηρείται το χρονοδιάγραμμα των παραδόσεων. Παρά τη σχεδόν διαρκή κοινοτική παροχή επισιτιστικής βοήθειας και ασφάλειας τα τελευταία 15 χρόνια (μόνο τα τελευταία 5 χρόνια εκτιμάται σε 365 εκατ. ευρώ) η Αιθιοπία, δυστυχώς, δεν έχει κατορθώσει να ξεπεράσει τα διαρθρωτικά της προβλήματα στο θέμα της επισιτιστικής ασφάλειας. Συνολικά, σχεδιάζεται η παράδοση άνω των 660 000 τόνων κοινοτικής επισιτιστικής βοήθειας σε ολόκληρη την περιοχή της Ανατολικής Αφρικής για την αντιμετώπιση της σοβαρής ξηρασίας.

Εκτός από την παροχή αυτών των σημαντικών ποσοτήτων επισιτιστικής βοήθειας στην Αιθιοπία, η Επιτροπή μέσω της ECHO, διέθεσε βοήθεια έκτακτης ανάγκης ύψους 7 εκατ. ευρώ περίπου στους πληθυσμούς που επλήγησαν από την ξηρασία. Τα προγράμματα αρωγής που χρηματοδοτούνται από την ECHO επικεντρώνονται στην περιφέρεια Ogaden και συμπληρώνουν τις γενικές διανομές τροφίμων. Οι δραστηριότητες πουποστηρίζει η ECHO κυμαίνονται από τα συμπληρωματικά προγράμματα επισιτιστικής βοήθειας στην παροχή επισιτιστικής βοήθειας για θεραπευτικούς λόγους, περίθαλψης, στην παροχή πόσιμου νερού,λικοτεχνικήςποδομής, και στη διανομή σπόρων και εργαλείων. Συμπληρωματικές συνεισφορές είναι σε προπαρασκευαστικό στάδιο.

Η Επιτροπή θα επιθυμούσε επίσης να τονίσει πολλά άλλα παραδείγματα παροχής βοήθειας από την ECHO. Τους τελευταίους μήνες, η πληθώρα των καταστροφών που έπληξαν χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, κυρίως δε της Αφρικής, κατέστησαν απαραίτητη την ταχεία αντίδραση της Επιτροπής με την παροχή βοήθειας έκτακτης ανάγκης, για να σωθούν ζωές. Μέσω της ECHO, η Επιτροπή μπόρεσε να παρέμβει γρήγορα σε περιπτώσεις όπως οι πλημμύρες στη Μοζαμβίκη, ο τυφώνας στη Μαδαγασκάρη και ο πόλεμος στα σύνορα της Ερυθραίας. Οι αποφάσεις για την παροχή αρχικής χρηματοδότησης ελήφθησαν αμέσως μετά τις καταστροφές. Ειδικά στην περίπτωση της Μοζαμβίκης, η πρώτη απόφαση χρηματοδότησης ελήφθη εντός οκτώ ημερών.

Καθώς η ίδια η ECHO δεν είναι εκτελεστική αρχή της επισιτιστικής βοήθειας, η χορήγηση των κεφαλαίων μπορεί να γίνει μόνο μετά τηνποβολή αιτήσεων από εταίρους όπως οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, ο Ερυθρός Σταυρός ή οργανώσεις των Ηνωμένων Εθνών, για χρηματοδότηση σχεδίων έκτακτης βοήθειας. Επιπλέον, η χρησιμοποίηση των χρημάτων των φορολογουμένων απαιτεί ένα ελάχιστο βαθμό ελέγχου καιπευθυνότητας. Η ECHO μπορεί να αναλαμβάνειποχρεώσεις για χρηματοδοτήσεις μόνο εφόσον διασφαλίζεται ευλόγως ότι θα διατεθούν με αποδοτικό τρόπο.

Οι εξωτερικές αξιολογήσεις επιβεβαιώνουν ότι η ανθρωπιστική βοήθεια που αποστέλλεται από την ECHO είναι, γενικά, εξαιρετικά ταχεία και αποτελεσματική. Ωστόσο, δεδομένου ότι η Επιτροπή επανεξετάζει διαρκώς τις επιδόσεις της και καταβάλλει προσπάθειες βελτίωσης, η ECHO εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να συντομευτεί ακόμη περισσότερο η διαδικασία λήψεως αποφάσεων.

(1) COM(2000)111.