ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1299/01

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(3 Μαΐου 2001)

Θέμα: Η προστασία της φύσης και του περιβάλλοντος στην Πολωνία, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση

1. Με ποιον τρόπο θα ήταν δυνατόν να αποφευχθεί το να εξασθενήσει στην Πολωνία και τα άλλαποψήφια κράτη μέλη η ισχύουσα καλή νομοθεσία τους όσον αφορά την προστασία της φύσης, του περιβάλλοντος και της ευεξίας των ζώων, μέσω προσφυγής στους ενδεχομένως λιγότερο αυστηρούς κανόνες που επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Ένωση ως ελάχιστες προδιαγραφές·

2. Ποια λύση είναι δυνατόν να επιλυθεί το πρόβλημα των λύκων, οι οποίοι στην Πολωνία αποτελούν αντικείμενο προστασίας, σε εθνικού δρυμούς των Καρπαθίων, ενώ οι ίδιοι αυτοί λύκοι θανατώνονται μόλις διέλθουν τα σύνορα του κράτους και περάσουν στο γειτονικό εθνικό δρυμό της Σλοβακίας·

3. Με ποιον τρόπο θα μπορούσε να συμβάλει η Ευρωπαϊκή Ένωση στη διευθέτηση της αποτελματωθείσας κατάστασης όσον αφορά την εκχώρηση του πολωνικού τμήματος (η επιφάνεια του οποίου ανέρχεται σε 62 500 εκτάρια) του πρώην αυτοκρατορικού κυνηγότοπου μεταξύ Hajnvka (Podlaskie) και των συνόρων της Λευκορωσίας, που χρησιμοποιείται σήμερα από το κράτος για τηνλοτομία, στον Εθνικό Δρυμό Bialowieza;

4. Πώς είναι δυνατόν να αποφευχθεί η κατάσταση στην οποία η Πολωνία, στον αγώνα δρόμου για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα αγνοήσει στο μέτρο του δυνατού τις μελέτες και τις συζητήσεις σχετικά με τη δυνατότητα εναλλακτικών λύσεων, τη διαβούλευση με τα ενεχόμενα μέρη και τον έλεγχο της συμμόρφωσης προς τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προβαίνοντας το ταχύτερο δυνατόν στην κατασκευή νέων φραγμάτων στους ποταμούς Wisla και Odra, κοντά στοην πόλη Legnica, καταστρέφοντας έτσι τις όχθες και την πολύτιμη πανίδα και χλωρίδα τους·

5. Συμμερίζεται η Επιτροπή την άποψη ότι η θέση της πολωνικής κυβέρνησης, σύμφωνα με την οποία το φράγμα που ήδηπάρχει στον ποταμό Wisla, κοντά στο Wloclawek κινδυνεύει να διαρραγεί κατά τα επόμενα εννέα έτη και ότι, για λόγους ασφάλειας, θα πρέπει να κατεδαφισθεί το ταχύτερο και να ξανακτισθεί ή να αντικατασταθεί από ένα εντελώς νέοδραυλικό σύστημα· Ποια θα ήταν, εν προκειμένω, η καλύτερη λύση και πώς θα μπορούσε ναλοποιηθεί με τον καλύτερο τρόπο·

6. Πώς κρίνει η Επιτροπή ότι θα ήταν δυνατόν, πριν από την ένταξη της Πολωνίας στην ΕΕ, να ενισχυθούν οι μη κυβερνητικές οργανώσεις της χώρας αυτής, οι οποίες ασκούν δράση στον τομέα της προστασίας της φύσης και του περιβάλλοντος, μέσω της χορήγησης χρηματο-οικονομικών ενισχύσεων αναλόγων προς εκείνες των οποίων απολάβουν οι αντίστοιχες οργανώσεις των σημερινών κρατών μελών στο πλαίσιο των κονδυλίων που προορίζονται για το περιβάλλον, οι οποίες όμως δεν θα εξαρτώνται από μια δομή συνεργασίας με οργανώσεις των κρατών μελών που αποσκοπούν στηνλοποίηση πανευρωπαϊκού σχεδίου·

Απάντηση του κ. Verheugen εξ ονόματος της Επιτροπής

(24 Ιουλίου 2001)

1. Μέχρι την ημερομηνία προσχώρησης, οιποψήφιες χώρες θα πρέπει να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις των κοινοτικών οδηγιών για το περιβάλλον. Σε γενικές γραμμές, οι κοινοτικές οδηγίες αναμένεται να βελτιώσουν το επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας στιςποψήφιες χώρες, δεδομένου ότι οι κοινοτικοί κανόνες είναι σημαντικά αυστηρότεροι από την εθνική τους νομοθεσία. Ωστόσο, όπως ορθά παρατηρήθηκε, οι κοινοτικές οδηγίες συχνά επιβάλλουν τους λιγότερο αυστηρούς κανόνες. Στην περίπτωση αυτή, οιποψήφιες χώρες θα μπορούν να διατηρήσουν ή να εισαγάγουν αυστηρότερα περιβαλλοντικά πρότυπαπό την προϋπόθεση ότι συμφωνούν με τους διαδικαστικούς και τους ουσιαστικούς κανόνες των άρθρων 95 (πρώην άρθρο 100A) ή 176 (πρώην άρθρο 130T) της Συνθήκης ΕΚ. Η Επιτροπή δεν γνωρίζει καμία απόφαση τωνποψήφιων χωρών γιαποβιβασμό των περιβαλλοντικών προτύπων με στόχο την προσαρμογή τους στις κοινοτικές οδηγίες. Οιποψήφιες χώρες τείνουν να διατηρήσουν τα πρότυπα αυτά τα οποία είναι αυστηρότερα από εκείνα των κοινοτικών οδηγιών δεδομένου ότι είναι συχνά απαραίτητο να αντιμετωπίσουν συγκεκριμένα περιβαλλοντικά προβλήματα.

2. Η οδηγία 92/43/ΕΟΚ, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας(1) προβλέπει την προστασία των λύκων. Το ίδιο ισχύει και για τη Σύμβαση της Βέρνης, σύμφωνα με την οποία, πρέπει να διασφαλιστεί η προστασία των λύκων. Η Σλοβακική Δημοκρατία είναι μέρος της Σύμβασης της Βέρνης. Ωστόσο, στα κράτη μέλη εφαρμόζονται γεωγραφικοί περιορισμοί. Επομένως, το θέμα αυτό θα πρέπει να εξεταστεί από κοινού με τη Σλοβακική Δημοκρατία στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων προσχώρησης. Η Σλοβακική Δημοκρατία, εάν δεν επιθυμεί να διασφαλίσει την πλήρη προστασία των λύκων στο δικό της τμήμα των Καρπαθίων, θα πρέπει να το αιτιολογήσει δεόντως προβάλλοντας αντικειμενικά επιστημονικά στοιχεία που θα βασίζονται στο μέγεθος του πληθυσμού των λύκων.

3. Οιποψήφιες χώρες δεν είναιποχρεωμένες, πριν από την προσχώρηση, να προσδιορίσουν προστατευόμενες περιοχές κατά την έννοια της κοινοτικής νομοθεσίας. Ωστόσο, η Επιτροπή συνιστά επισταμένα στιςποψήφιες χώρες να σεβαστούν τις διατάξεις των κοινοτικών οδηγιών, ιδίως όσον αφορά την προστασία της φύσης. Όσον αφορά τον δρυμό Bialowieza, η Επιτροπή γνωρίζει την πρόταση του πολωνού Υπουργού Περιβάλλοντος για επέκταση του φυσικού πάρκου και παρακολουθεί το θέμα εκ του σύνεγγυς. Ο δρυμός Bialowieza είναι εξαιρετικής οικολογικής αξίας δεδομένου ότι αποτελεί ένα από τα τελευταία παρθένα δάση της Ευρώπης με φυλλώδη δένδρα. Επί του παρόντος, η απόφαση για την επέκταση του εθνικού δρυμού αποτελεί εσωτερικό ζήτημα της Πολωνίας. Με την προσχώρηση, η Πολωνία οφείλει να παρουσιάσει κατάλογο τόπων επιλέξιμων ως τόπων κοινοτικής σημασίας. Στη βάση αυτή, εφαρμόζεται η διαδικασία που προβλέπεται στα άρθρα 4 και 5 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, ήτοι, η Επιτροπή αξιολογεί τις προτάσεις και καταρτίζει, σε συμφωνία με την Πολωνία, σχέδιο καταλόγου τόπων κοινοτικής σημασίας. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν η Επιτροπή διαπιστώσει ότι ο εθνικός κατάλογος δεν περιλαμβάνει έναν σημαντικό τόπο, προβαίνει σε διμερείς διαβουλεύσεις και, εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, το Συμβούλιο αποφασίζει με ομοφωνία.

4.-5. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 24ης Σεπτεμβρίου 1988, για τις στρατηγικές προσχώρησης ως προς το περιβάλλον, η Επιτροπή θεωρεί ότι όλες οι νέες επενδύσεις στιςποψήφιες χώρες πρέπει να συμφωνούν με το περιβαλλοντικό κεκτημένο. Σ' αυτό περιλαμβάνεται η δέουσα εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και η τήρηση κανόνων παρόμοιων με τους κανόνες της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με την προστασία της φύσης.

Η Επιτροπή κάλεσε την Πολωνία να προσδιορίσει τόπους ιδιαίτερου φυσικού ενδιαφέροντος για να τους συμπεριλάβει στο δίκτυο Natura 2000, καθώς και να μεταφέρει και να εφαρμόσει την οδηγία 97/11/ΕΚ του Συμβουλίου, της 3ης Μαρτίου 1997, περί τροποποιήσεως της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον(2) (εφεξής οδηγία εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων). Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να σημειωθεί ότι η Πολωνία ψήφισε πρόσφατα το νόμο περί εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, με τον οποίο, σύμφωνα με την επίσημη θέση της Πολωνίας, επιτυγχάνεται η πλήρης μεταφορά της οδηγίας.

Η Επιτροπή δεν διαθέτει επαρκείς πληροφορίες για να λάβει θέση στο ζήτημα του φράγματος του Wloclawek και της μελλοντικής διαχείρισης τωνδάτων του ποταμού Βιστούλα. Ωστόσο, συνεχίζει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την πρόταση κατασκευής φραγμάτων στους ποταμούς Βιστούλα και Όντερ. Συγκεκριμένα, το μέλος της Επιτροπής, αρμόδιο σε θέματα περιβάλλοντος, έχει επανειλημμένα θέσει το θέμα αυτό στις πολωνικές αρχές και, σύμφωνα με την προαναφερθείσα αρχή, συνέστησε στην Πολωνία να διενεργήσει εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες, όσον αφορά τα φράγματα. Επομένως, η Επιτροπή χαιρετίζει την πρόσφατη απόφαση της Πολωνίας να αναλάβει ολοκληρωμένη εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σύμφωνα με τις κοινοτικές απαιτήσεις, και τονίζει ότι η μελέτη αυτή θα πρέπει να συμπεριλάβει την αξιολόγηση όλων των εναλλακτικών λύσεων.

6. Η Επιτροπή έχει δημιουργήσει ομαλές και τακτικές επαφές με περιβαλλοντικές μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) τωνποψήφιων χωρών καιποστηρίζει τις δραστηριότητές τους. Δύο φορές το έτος, διοργανώνεται άτυπος διάλογος με τις περιβαλλοντικές ΜΚΟ. Κατά τη διάρκεια του εν λόγω διαλόγου, οι ΜΚΟ ενημερώνονται σχετικά με την πρόοδο της διαδικασίας διεύρυνσης και έχουν την ευκαιρία να εκφράσουν τις απόψεις τους προκειμένου να βελτιώσουν τη διαφάνεια της διαδικασίας προσχώρησης ως προς το περιβάλλον. Ο 4ος διάλογος με τις ΜΚΟ πραγματοποιήθηκε στις 23-24 Απριλίου 2001.

Η Κοινότητα στηρίζει άμεσα τις περιβαλλοντικές ΜΚΟ σε ορισμένεςποψήφιες χώρες μέσω του προγράμματος Access, το οποίο αποσκοπεί στην ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών τωνποψήφιων χωρών στον τομέα του περιβάλλοντος και της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης. Ακόμη, η Επιτροπή ανέλαβε την πρωτοβουλία να καθιερώσει σύστημα επιχορηγήσεων για να ενισχύσει την ικανότητα των ΜΚΟ στη διαδικασία προσχώρησης ως προς το περιβάλλον και παρέχει τη δυνατότητα στήριξης των περιβαλλοντικών ΜΚΟ μέσω της νεοσυσταθείσας διευκόλυνσης REAP.

Επιπλέον,πενθυμίζεται ότι οι οδηγίες της Επιτροπής για το περιβάλλον θα προωθήσουν σημαντικά τη συμμετοχή του κοινού, καθώς και των ΜΚΟ, στιςποψήφιες χώρες. Αυτό προβλέπεται ήδη από ορισμένες πράξεις του περιβαλλοντικού κεκτημένου. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι οδηγίες για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, την ελεύθερη πληροφόρηση(3), την ποιότητα του αέρα του περιβάλλοντος(4) και το νέο πλαίσιο στον τομέα της πολιτικής τωνδάτων(5). Συνεπεία της εναρμόνισης τωνποψήφιων χωρών με τις κοινοτικές οδηγίες, η κοινωνία των πολιτών και, συγκεκριμένα, οι ΜΚΟ, ενέχονται ήδη περισσότερο στις αποφάσεις. Η συμμετοχή αυτή θα ενισχυθεί ακόμη περισσότερο με την πλήρη εφαρμογή των κοινοτικών οδηγιών.

(1) ΕΕ L 206 της 22.7.1992.

(2) ΕΕ L 73 της 14.3.1997.

(3) Οδηγία 90/313/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 7ης Ιουνίου 1990, σχετικά με την ελεύθερη πληροφόρηση για θέματα περιβάλλοντος, ΕΕ L 158 της 23.6.1990.

(4) Οδηγία 96/62/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Σεπτεμβρίου 1996, για την εκτίμηση και τη διαχείριση της ποιότητας του αέρα του περιβάλλοντος, ΕΕ L 296 της 21.11.1996.

(5) Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2000, για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής τωνδάτων, ΕΕ L 327 της 22.12.2000.