ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2365/96 υποβολή: Thomas Megahy (PSE) προς την Επιτροπή (27 Αυγούστου 1996)

Θέμα: Ελλείμματα των ταμείων συντάξεων και ΟΝΕ

Έχει υπολογίσει η Επιτροπή τον κίνδυνο, μετά την καθιέρωση της νομισματικής ένωσης, των υπερβολικών επιτοκίων που θα ανακύψουν από τις πιέσεις που θα δημιουργηθούν από τα τεράστια ελλείματα των ταμείων συντάξεων σε ορισμένα κράτη μέλη;

Εάν τον έχει υπολογίσει, τί μέτρα προτίθεται να λάβει για να αποφύγει αυτό το πρόβλημα;

Απάντηση του κ. de Silguy εξ ονόματος της Επιτροπής (25 Νοεμβρίου 1996)

Τα σύστηματα συνταξιοδότησης των κρατών μελών παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις όσον αφορά τον τρόπο χρηματοδότησής τους. Τα συστήματα που στηρίζονται στην κεφαλαιοποίηση αντιπροσωπεύουν μία μειοψηφία στο επίπεδο αυτό.

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, τα συστήματα που βασίζονται περισσότερο στην κατανομή παρά στην κεφαλαιοποίηση θα επιβαρύνουν όλο και περισσότερο τον προϋπολογισμό των κρατών μελών τα οποία τα εφαρμόζουν ακολουθώντας μια αμετάβλητη πολιτική, δεδομένης της γήρανσης του πληθυσμού τους. Ωστόσο:

- η γήρανση του πληθυσμού, όπως και τα περισσότερα δημογραφικά φαινόμενα, αποτελεί έναν αργό μηχανισμό ο οποίος θα αρχίσε να δημιουργεί πραγματικά προβλήματα μετά το 2005-2010. Τα εθνικά συστήματα συνταξιοδότησης έχουν λοιπόν στη διάθεσή τους αρκετό χρονικό διάστημα για να προετοιμαστούν κατάλληλα προκειμένου να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα αυτό 7

- ακόμη και αν η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί δημογραφικό φαινόμενο που αντικατοπτρίζεται στην εξέλιξη του ενεργού πληθυσμού, η χρηματοοικονομική επιβάρυνση που συνδέεται με τη χρηματοδότηση των συντάξεων πρέπει να συνδέεται με το ποσοστό του απασχολούμενου πληθυσμού στο σύνολο του πληθυσμού. Συνεπώς, αν η Κοινότητα καταφέρει να επιτύχει και πάλι, μακροπρόθεσμα, τα ποσοστά απασχόλησης που είχαν επιτευχθεί στις αρχές της δεκαετίας του '60, με την επιστροφή σε μία σχεδόν πλήρη απασχόληση (η οποία θα έχει διευκολυνθεί από τη μείωση των δημογραφικών πιέσεων στην προσφορά εργατικού δυναμικού), η επιβάρυνση λόγω της γήρανσης, ανά απασχολούμενο, θα διέφερε ελάχιστα σε σχέση με την σημερινή κατάσταση 7

- εξάλλου, η δημοσιονομική σύγκλιση, κατά κύριο λόγο στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ) και στη συνέχεια στο πλαίσιο του συμφώνου σταθερότητας στο πλαίσιο της ΟΝΕ, θα εξασφαλίσει και πάλι στους προϋπολογισμούς των κρατών μελών τα περιθώρια ελιγμών που θα είναι ενδεχομένως απαραίτητα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που θα δημιουργηθούν από την γήρανση του πληθυσμού 7

- τέλος, οι πρόσφατες μελέτες (οι οποίες πραγματοποιήθηκαν από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) αποδεικνύουν ότι, δεδομένου του αργού ρυθμού με τον οποίο εξελίσσεται το φαινόμενο αυτό, τα σημερινά συστήματα θα μπορούσαν να διατηρηθούν με τη σταδιακή διεξαγωγή μεταρρυθμίσεων, αποδεκτών από το κοινωνικό σύνολο, όπως, για παράδειγμα, με την εισαγωγή συμπληρωματικών χρηματοδοτήσεων οι οποίες θα βασίζονται στην κεφαλαιοποίηση. Θα πρέπει, ωστόσο, να έχουμε υπόψη μας ότι η γενικευμένη εισαγωγή της κεφαλαιοποίησης θα οδηγήσει σε σημαντική επιβάρυνση για τη σημερινή γενιά η οποία θα πρέπει, όχι μόνο να χρηματοδοτήσει τις υπάρχουσες συντάξεις, αλλά να χρηματοδοτήσει εξ ολοκλήρου και τις δικές της.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η Επιτροπή δεν πιστεύει ότι τα συστήματα συνταξιοδότησης που δεν στηρίζονται στην κεφαλαιοποίηση θα δημιουργήσουν υπερβολικές πιέσεις στα επιτόκια στο πλαίσιο της ΟΝΕ. Θα πρέπει επίσης να τονίσουμε ότι η προοπτική εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών και της χαλάρωσης του πλέγματος οικονομικής πολιτικής που συνοδεύει τη διαδικασία της ΟΝΕ προκαλεί αφ'εαυτής μία τάση μείωσης των επιτοκίων, τάση που μπορεί κανείς να διαπιστώσει ακόμη και σήμερα δεδομένου ότι η διαδικασία αυτή αποκτά όλο και μεγαλύτερη αξιοπιστία.

Τέλος, όσον αφορά τη συζήτηση που διεξάγεται στο Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με την επιβάρυνση του προϋπολογισμού που ενδέχεται να προκαλέσουν οι δαπάνες των άλλων κρατών μελών για τη χορήγηση συντάξεων, η Επιτροπή πιστεύει ότι δεν υπάρχει τέτοιο ενδεχόμενο. Πράγματι:

- ακόμη και με την ΟΝΕ, οι δημοσιονομικές πολιτικές παραμένουν κατά κύριο λόγο στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και, εφόσον τηρούν τους κανόνες χρηστής διαχείρισης που προβλέπονται στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (άρθρο 104γ της συνθήκης ΕΚ), οι πολιτικές αυτές θα συνεχίσουν να καθορίζονται με βάση τις ανάγκες και τις περιστάσεις κάθε κράτους μέλους, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας 7

- όλα τα κράτη μέλη αποδέχθηκαν και επικύρωσαν τη συνθήκη ΕΚ. Είναι λοιπόν υποχρεωμένα να την σέβονται. Η συνθήκη αυτή προβλέπει ρητά στο άρθρο 104β ότι «κανένα κράτος μέλος δεν ευθύνεται για τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν οι κεντρικές κυβερνήσεις, οι περιφερειακές, τοπικές ή άλλες δημόσιες αρχές, άλλοι οργανισμοί δημοσίου δικαίου ή δημόσιες επιχειρήσεις άλλου κράτους μέλους, ούτε τις αναλαμβάνει με την επιφύλαξη των αμοιβαίων χρηματοοικονομικών εγγυήσεων για την από κοινού εκτέλεση ενός συγκεκριμένου έργου» 7

- επιπλέον, το Σύμφωνο Σταθερότητας θα επιτρέψει τον έλεγχο της εξέλιξης του δημοσιονομικού ελλείμματος αλλά και του δημοσίου χρέους κάθε κράτους μέλους με την επιβολή κυρώσεων, εμποδίζοντας με τον τρόπο αυτό τον υπερβολικό δανεισμό που είναι δυνατό να επηρεάσει αρνητικά την εύρυθμη λειτουργία της ΟΝΕ.

Είναι λοιπόν αδύνατο να επιβαρυνθούν οι φορολογούμενοι του Ηνωμένου Βασιλείου ή άλλου κράτους μέλους με το κόστος των συντάξεων οποιουδήποτε κράτους μέλους.