ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3511/02

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(10 Δεκεμβρίου 2002)

Θέμα: Απόφαση του Δικαστηρίου σχετικά με διμερείς συμφωνίες στον τομέα των εναέριων μεταφορών που έχουν συνάψει τα κράτη μέλη της ΕΕ με άλλα κράτη και οι συνέπειες της μη συμμετοχής ορισμένων κρατών μελών

1. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή εάν η απόφαση που εξέδωσε το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 5 Νοεμβρίου σχετικά με τη συμμετοχή των κρατών μελών της ΕΕ σε διμερείς συμφωνίες με τις ΗΠΑ, στον τομέα των εναέριων μεταφορών, δημιούργησε αντιφατική κατάσταση, δεδομένου ότι το Δικαστήριο, αφενός επιβεβαιώνει ότι η σύναψη παρομοίων συμφωνιών δεν ανήκει στην αρμοδιότητα των επιμέρους κρατών μελών αλλά της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύνολό της, αφετέρου δε ορίζει ότι οιφιστάμενες διμερείς συμφωνίες διατηρούν την ισχύ τους επειδή έλκουν από αυτές δικαιώματα όχι μόνο τα ενεχόμενα κράτη μέλη αλλά και ένα τρίτο κράτος·

2. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή εάν η ως άνω αντίφαση είναι ο λόγος για τον οποίο στις 20 Νοεμβρίου 2002 έκρινε ότι θα ήταν ευκταίο να χρησιμοποιήσουν τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να καταγγείλουν εθελουσίως σε ένα χρόνο τις εναέριες συμφωνίες με τις ΗΠΑ, αντί να θεωρήσει αμέσως ή αναδρομικά ως άκυρες τιςπάρχουσες συμφωνίες·

3. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή για ποιο λόγο περίμενε να εκδώσει το Δικαστήριο απόφαση προτού απευθύνει τις σχετικές συστάσεις στα κράτη μέλη, παρά το γεγονός ότι ήταν ήδη πεπεισμένη για τη σκοπιμότητα να αναλάβει η ίδια την αρμοδιότητα σύναψης διμερών συμβάσεων στον τομέα των εναέριων μεταφορών με τρίτες χώρες, καθώς και ότι ήταν εκ των προτέρων αναμενόμενο να μην είναι επαρκώς δεσμευτική η απόφαση του Δικαστηρίου·

4. Τι προβλέπεται σε περίπτωση που ένα ή περισσότερα κράτη μέλη αρνηθούν να καταγγείλουν τη συμφωνία που έχουν ήδη συνάψει με τις ΗΠΑ·

5. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή εάν, όσον αφορά τις συμφωνίες στον τομέα των εναέριων μεταφορών,πάρχει ο κίνδυνος να προκύψει η ίδια κατάσταση με εκείνη που αναφέρεται στη γραπτή ερώτηση Ε-1609/02(1) σχετικά με εθνικές φορολογικές εκπτώσεις για τα προϊόντα πετρελαίου που προορίζονται για τις επαγγελματικές οδικές εμπορευματικές μεταφορές, αφής στιγμής τα κράτη μέλη αποφασίζουν μεταξύ τους να συσπειρωθούν προκειμένου να μην ακολουθήσουν τις συστάσεις της Επιτροπής, να μην κατακρίνουν τη συμπεριφορά άλλων κρατών μελών, να μην επιβάλλουν κυρώσεις για παράβαση των κανόνων που δεν επιθυμούν πλέον να εφαρμόζουν και να μη δρομολογήσουν διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ σε επίπεδο ΕΕ·

(1) ΕΕ C 309 E της 12.12.2002, σελ. 145.

Απάντηση της κας de Palacio εξ ονόματος της Επιτροπής

(13 Φεβρουαρίου 2003)

1. Η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 5ης Νοεμβρίου 2002 επιβεβαίωσε ότι οι λεγόμενες ρήτρες εθνικότητας στις διμερείς συμφωνίες παροχής αεροπορικώνπηρεσιών αντίκεινται στο κοινοτικό δίκαιο. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω συμφωνίες πρέπει να καταστούν συμβατές με την κοινοτική νομοθεσία το ενωρίτερο δυνατόν, ούτως ώστε να δημιουργήσουν νομική βεβαιότητα. Το Δικαστήριο απεφάνθη επίσης ότι ορισμένα στοιχεία των εν λόγω συμφωνιών εμπίπτουν στην αποκλειστική εξωτερική αρμοδιότητα της Κοινότητας. Μολονότι οιπάρχουσες συμφωνίες μεταξύ κρατών μελών και των Ηνωμένων Πολιτειών κρίθηκαν ως παραβαίνουσες την κοινοτική νομοθεσία, αυτό δεν σημαίνει ότι οι συμφωνίες θα μπορούσαν να κηρυχθούν άκυρες βάσει του διεθνούς δικαίου.

2. Τα κράτη μέληπέχουν νομικήποχρέωση άμεσης εκτέλεσης των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Εν προκειμένω, η καταγγελία των επίμαχων συμφωνιών θα ήταν η κατάλληλη συνέχεια της απόφασης του Δικαστηρίου. Μέχρις ότου αρχίσει η καταγγελία να παράγει αποτελέσματα, καλώς εχόντων των πραγμάτων εντός έτους μετά την κατάθεσή της, οι συμφωνίες που παραμένουν εν ισχύι βάσει του διεθνούς δικαίου, ενώ η Κοινότητα πρέπει να είναι σε θέση να διαπραγματευθεί προκειμένου ναποκαταστήσει τιςπάρχουσες συμφωνίες με συμφωνία Κοινότητας/Ηνωμένων Πολιτειών.

3. Μετά την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς για την πολιτική αεροπορία, το 1993, η Επιτροπή ζήτησε επανειλημμένως και επισήμως από τα κράτη μέλη να ευθυγραμμίσουν τις οικείες διμερείς αεροπορικές συμφωνίες με το κοινοτικό δίκαιο, ενδεχομένως ενεργοποιώντας τις διαδικασίες καταγγελίας που προβλέπονται στις συμφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, και τις οποίες επεσήμανε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της της 19ης Νοεμβρίου 2002(1).

4. Σε περίπτωση που τα κράτη μέλη δεν λάβουν τα μέτρα που είναι αναγκαία για να συμμορφωθούν με την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή θαποχρεωθεί να κινήσει τις διαδικασίες που προβλέπει το άρθρο 228 της συνθήκης ΕΚ. Βεβαίως, οι φορείς εκμετάλλευσης που θίγονται από τις παραβάσεις που επισημαίνει το Δικαστήριο δικαιούνται να χρησιμοποιήσουν τα κατάλληλα ένδικα μέτρα προκειμένου να προστατεύσουν τα οικεία δικαιώματα που απορρέουν απευθείας από τη συνθήκη ΕΚ.

5. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι κράτη μέλη επιβεβαίωσαν την πρόθεσή τους να προβούν στις ενδεδειγμένες ενέργειες εκτέλεσης της απόφασης του Δικαστηρίου.

(1) COM(2002)649 τελικό.