ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1778/99

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(11 Οκτωβρίου 1999)

Θέμα: Ο αύξανόμενος αριθμός συγχωνεύσεως περιουσιακών στοιχείων στον τομέα των τροφίμων

1. Έχει ενημερωθεί η Επιτροπή για το άρθρο «Supermarkets go shopping for a merger»(Τα σουπερμάρκετ σπεύδουν σε συγχωνεύσεις ) που δημοσιεύθηκε στους Financial Times της 4.9.1999 και αναφέρεται στις συγχωνεύσεις περιουσίας εντός του τομέα των τροφίμων και έχειπόψη της τα εξής εδάφια:

α) «Κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο στον τομέα της λιανικής πώλησης τροφίμων διαπιστώνεται μεγαλύτερη αύξηση των συγχωνεύσεων σε απόλυτους αριθμούς απ' ότι στα τελευταία 12 χρόνια»"

β) «Πριν το 2009, οι μεγαλύτερες αλυσίδες καταστημάτων λιανικής πώλησης τροφίμων θα ελέγχουν το 40 % του συνόλου λιανικών πωλήσεων»

γ) «Μόνον 5 έως 6 θα ηγούνται πραγματικά διεθνώς με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 140 δισ. δολαρίων»;

2. Γνωρίζει επίσης η Επιτροπή ότι οι προαναφερόμενες καταστάσεις:

α) παρεμποδίζουν τον θεμιτό ανταγωνισμό που ευνοεί τους καταναλωτές"

β) συνιστούν απειλή για την κατάσταση των μικρών ανεξάτητων επιχειρήσεων που προσφέρουν αξιόλογες δυνατότητες για τις προμήθειες όλων εκείνων οι οποίοι δεν είναι εις θέση να επισκεφθούν τα μεγάλαπερκαταστήματα λόγω π.χ.ψηλού κόστους μεταφοράς, μεγάλης ηλικίας ή σωματικών αναπηριών;

γ) εντείνουν περαιτέρω την τάση των επιχειρήσεων χονδρικής πωλήσεως να χορηγούν στις επιχειρήσεις λιανικής πωλήσεως (υπεραγορές, αποθήκες, «megastores»κλπ) πλεονεκτήματαπό την μορφήψηλών εκπτώσεων και διαφορών στις τιμές και στους όρους πληρωμής;

δ) έχουν καταστρεπτικό αντίκτυπο στιςπάρχουσες θέσεις εργασίας στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις;

3. Προτίθεται η Επιτροπή, λαμβάνονταςπόψη τα μειονεκτήματα αυτής της αύξησης κλίμακος τα οποία δεν αντισταθμίζονται από τα πλεονεκτήματα που παρέχονται σ' ένα μέρος του αγοραστικού κονού να καταρτίσει προτάσεις σχετικά με την προστασία των ανεξάρτητων επιχειρήσεων έναντι της επιθετικής συμπεριφοράς των «megastores» λαμβάνονταςπόψη τα αδιαμφισβήτητα πλεονεκτήματα από την διατήρηση των μικρών ανεξάρτητων του τομέα λιανικής πωλήσεως τροφίμων όσον αφορά την απασχόληση, τους καταναλωτές και την κοινωνία γενικώς;

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(22 Νοεμβρίου 1999)

Στο πλαίσιο των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού και ιδίως του κανονισμού του Συμβουλίου αριθ. 1310/97 της 30ης Ιουνίου 1997, που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 σχετικά με τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων(1) (κανονισμός συγκεντρώσεων), η Επιτροπή εξετάζει τις συγκεντρώσεις και τις εξαγορές ότανπάρχει ένα ελάχιστο όριο κύκλου εργασιών εκ μέρους των ενεχομένων επιχειρήσεων (συγκεντρώσεις που έχουν κοινοτική διάσταση). Τα μέρη στο πλαίσιο των συγκεντρώσεων αυτών οφείλουν να κοινοποιούν το σχέδιο συγκέντρωσης στην Επιτροπή και κατά κανόνα δεν επιτρέπεται να το εφαρμόσουν προτού παραλάβουν απόφαση έγκρισης της Επιτροπής. Εάν η συγκέντρωση απειλεί τον ανταγωνισμό σε μια χωριστή αγορά εντός ενός κράτους μέλους, η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού συγκεντρώσεων, έχει τη δυνατότητα να παραπέμψει μία περίπτωση κοινοποιούμενης συγκέντρωσης στις αρμόδιες αρχές του οικείου κράτους,πό την προϋπόθεση της αιτιολογημένης αίτησης παραπομπής εκ μέρους των αρχών αυτών.

Στο πλαίσιο του ελέγχου των συγκεντρώσεων, η Επιτροπή εξετάζει κατά πόσον οι συγκεντρώσεις είναι συμβατές προς την κοινή αγορά ή όχι. Εάν η Επιτροπή, μετά την έρευνα της αγοράς στην οποία προβαίνει καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συγκέντρωση θα μπορούσε να δημιουργήσει ή να ενισχύσει μια δεσπόζουσα θέση με αποτέλεσμα την παρεμπόδιση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού (μονοπωλιακή ή κοινή δεσπόζουσα θέση διαφόρων επιχειρήσεων), κηρύσσει την προταθείσα συμφωνία ως ασυμβίβαστη προς την κοινή αγορά.

Πάντως, η Επιτροπή εξέτασε περίπου δώδεκαποθέσεις στον τομέα της λιανικής πώλησης τροφίμων σε πολλά κράτη μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ). Συνήθως εξετάζονται δύο αγορές από την Επιτροπή: πρώτον, η λιανική αγορά, όπου οι λιανοπωλητές και οι προμηθευτές καθώς και οι πελάτες τους είναι οι τελικοί καταναλωτές, και δεύτερον, η αγορά στο προηγούμενο στάδιο της παραγωγής, όπου οι παραγωγοί τροφίμων και μη τροφίμων προϊόντων είναι οι προμηθευτές και οι μεταπωλητές είναι οι πελάτες τους.

Σε μίαπόθεση, η προταθείσα συγκέντρωση μεταξύ της Kesko και της Tuko (Μ. 784" 1996), και οι δύο φινλανδικές εταιρείες που ασκούν ενεργό δραστηριότητα στην πώληση τροφίμων ημερησίας κατανάλωσης στη Φινλανδία, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πράξη θα μπορούσε να δημιουργήσει μία μονοπωλιακή διάρθρωση της προμήθειας σε μεγάλα τμήματα της φινλανδικής αγοράς, με συνδυασμένα μερίδια αγοράς ύψους 50 % σε εθνικό επίπεδο. Κατά συνέπεια, η συγκέντρωση κηρύχθηκε ασυμβίβαστη προς την κοινή αγορά. Σε μία άλληπόθεση, Tesco/ABF (Μ. 914" 1997), σχετικά με τον τομέα λιανικής πώλησης τροφίμων στην Ιρλανδία και τη Βόρεια Ιρλανδία, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση επί τηςποθέσεως λαμβάνονταςπόψη τις δεσμεύσεις που έγιναν εκ μέρους των μερών προς την ιρλανδική κυβέρνηση όσον αφορά την πλευρά της προμήθειας. Στηνπόθεση Rewe/Meinl (Μ. 1221" 1998), σχετικά με τον τομέα λιανικής πώλησης τροφίμων της Αυστρίας, η Επιτροπή εξέδωσε αρνητική πιστοποίηση σχετικά με την συγκέντρωση πουπόκειται σε σοβαρές δεσμεύσεις εκ μέρους των μερών, που περιορίζουν την προταθείσα συμφωνία στο ένα τρίτο του συνολικού κύκλου εργασιών και σε ορισμένες περιοχές της Αυστρίας. Δύο άλλεςποθέσεις, η Promodes/Casino (τα μέρη στη συνέχεια εγκατέλειψαν το σχέδιο) (Μ. 991" 1997) και Promodes/S21/Gruppo GS (Μ. 1086" 1998) παραπέμφθηκαν εν μέρει στο οικείο κράτος μέλος και κατόπιν τούτου εξετάστηκαν από τις αρμόδιες γαλλικές και ιταλικές αρχές επί του ανταγωνισμού, οι οποίες ενέκριναν τις συμφωνίες μετά από ορισμένες δεσμεύσεις εκ μέρους των ενδιαφερομένων μερών.

Στο πλαίσιο της εξέτασής της των σχετικών αγορών, η Επιτροπή λαμβάνειπόψη ποικίλα κριτήρια, ιδίως την ανάγκη διατήρησης και ανάπτυξης πραγματικού ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς ενόψει τουπάρχοντος και δυνητικού ανταγωνισμού, τη θέση στην αγορά των ενεχομένων επιχειρήσεων και την οικονομική και χρηματοπιστωτική τους ισχύ, τηνπάρχουσα ζήτηση και προσφορά για τα σχετικά προϊόντα καιπηρεσίες, τα συμφέροντα των ενδιάμεσων και τελικών καταναλωτών καθώς και της τεχνικής και οικονομικής προόδου, εφόσον τίθεται στηνπηρεσία των καταναλωτών. Στις πρόσφατες αποφάσεις στον τομέα της μεταπώλησης ένα ζήτημα το οποίο η Επιτροπή έπρεπε να εξετάσει λεπτομερέστερα ήταν το ζήτημα της «αγοραστικής δύναμης» που σημαίνει κατά πόσον και πώς η αύξηση της διαπραγματευτικής ισχύος των μεγάλων αλυσίδων σουπερμάρκετ επηρεάζει

την ανταγωνιστική θέση των προμηθευτών τους, ήτοι των παραγωγών τροφίμων ημερήσιας κατανάλωσης και επίσης κατά πόσον θέτει προβλήματα ανταγωνισμού όταν οι αλυσίδες σουπερμάρκετ ασκούν δραστηριότητα ως πωλητές, ήτοι σε σχέση με άλλους μεταπωλητές και όσον αφορά τους τελικούς καταναλωτές. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει με ιδιαίτερη προσοχή την πλευρά αυτή στο πλαίσιο του ελέγχου μιας συγκέντρωσης.

Ένας άλλος τρόπος να προστατευτούν οι μικρές ανεξάρτητες επιχειρήσεις είναι να ενθαρρυνθούν στο να συνεργαστούν, εφόσον θα έχουν ελάχιστες πιθανότητες να γίνουν ή να παραμείνουν ανταγωνιστικές εκτός εάν προωθήσουν ορισμένες ή όλες τους τις δραστηριότητες. Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες θα πρέπει να επιτύχουν μία κρίσιμη μάζα πριν να μπορέσουν να αγοράσουν και να πωλήσουν με τους καλύτερους δυνατούς όρους. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συνεργασία μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) όταν η εν λόγω συνεργασία τους επιτρέπει να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους και να επεκτείνουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητά τους.

Το σχέδιο κανονισμού για τη χορήγηση απαλλαγής όσον αφορά τους κάθετους περιορισμούς το οποίο επεξεργάζεται αυτή τη στιγμή η Επιτροπή σημειώνει σημαντική πρόοδο στον τομέα αυτό. Ο εν λόγω κανονισμός λαμβάνει ιδίωςπόψη τις ειδικές συνθήκες που επικρατούν στις ενώσεις ανεξάρτητων μεταπωλητών. Βάσει του νομικού αυτού πλαισίου, η Επιτροπή θα καταστήσει ικανές τις ενώσεις μικρών μεταπωλητών να συνάψουν κάθετες συμφωνίες συγχρόνως και με τους προμηθευτές τους και με τα μέλη τους, μεταξύ εμπορικών ΜΜΕ, και ιδίως με την ανταλλαγή ιδεών και πληροφοριών για τους κανόνες δεοντολογίας στον τομέα αυτό.

(1) ΕΕ L 180 της 9.7.1997.