ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-0214/03

υποβολή: Olivier Dupuis (NI) προς την Επιτροπή

(27 Ιανουαρίου 2003)

Θέμα: Οικονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση της Τυνησίας

Η συμφωνία σύνδεσης μεταξύ της ΕΕ και της Τυνησίας πλησιάζει σε μία σημαντική φάση, αλλά οι πληροφορίες σχετικά με την πορεία της διαδικασίας παρακολούθησης τηςλοποίησης ζώνης ελεύθερων συναλλαγών είναι ιδιαιτέρως περιορισμένες. Η ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια είναι ανάλογη με τα διακυβεύματα της εν λόγω συμφωνίας σύνδεσης. Επίσης, έχει ιδιαίτερη σημασία η ενημέρωση του Κοινοβουλίου σχετικά με την εκτίμηση της Επιτροπής όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των χρηματοδοτήσεων MEDA κατά τα επτά προηγούμενα έτη. Ως προς τα προγράμματα εκσυγχρονισμού σημαντικών επιχειρήσεων και τομέων της οικονομίας της Τυνησίας, από την τυνησιακή πλευρά δενπάρχουν παρά εκδηλώσεις αυτοϊκανοποίησης, ενώ είναι προφανές ότιπάρχουν σοβαρές δυσκολίες. Την κατάσταση αυτή φαίνεται ότι εικονογραφεί η μεταρρύθμιση του τραπεζικού συστήματος, η οποία στην Τυνησία αποτελεί το αντικείμενο μιας ενημέρωσης ιδιαιτέρως αδιαφανούς. Το πρόσφατο χρηματοπιστωτικό σκάνδαλο της επιχείρησης Batam και της αλυσίδας Bonprix ξανάφερε στην ημερήσια διάταξη το ζήτημα των επισφαλών και μη ανακτήσιμων απαιτήσεων, πουποθηκεύουν σοβαρά τη μεταρρύθμιση του τραπεζικού συστήματος την οποία στηρίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αδιαφάνεια αυτή ευνοεί επιπλέον την ανάπτυξη μιας εκτεταμένης διαφθοράς στους κύκλους της εξουσίας, η οποία αποτελεί εδώ και μερικούς μήνες, στο εξωτερικό, το αντικείμενο ιδιαιτέρως επίμονων σχολείων του τύπου.

Ποια είναι η εκτίμηση της Επιτροπής για τη χρησιμοποίηση εκ μέρους των αρχών της Τυνησίας των συνοδευτικών πόρων MEDA κατά τα τελευταία αυτά επτά έτη· Ποιες πληροφορίες διαθέτει η Επιτροπή σχετικά με την πρόοδο και τα προβλήματα της μεταρρύθμισης του τραπεζικού τομέα· Ποιες πληροφορίες διαθέτει η Επιτροπή για τα πρόσφατα χρηματοπιστωτικά σκάνδαλα και την διάδοση πρακτικών αθέμιτου πλουτισμού που φαίνεται να σχετίζονται κυρίως με τους πλησιέστερους στην εξουσία κύκλους και ποιες πρωτοβουλίες σκοπεύει να αναλάβει για το θέμα αυτό·

Απάντηση του κ. Patten εξ ονόματος της Επιτροπής

(19 Φεβρουαρίου 2003)

Η Τυνησία κατέχει ιδιαίτερη θέση στο πλαίσιο του προγράμματος MEDA: για την περίοδο 1995-2004 δικαιούται 841 εκατ. ευρώπό τη μορφή διμερών δωρεών βάσει του MEDA I και II.

Σήμερα, το πρόγραμμα MEDA στην Τυνησία — που χορηγεί αποκλειστικά δωρεές — απαριθμεί 18 τρέχοντα σχέδια και προγράμματα και δύο ακόμηπό κατάρτιση, αξίας 440 εκατ.ευρώ ως δεσμεύσεις. Από το ποσό αυτό, έχει επιστραφεί ήδη 41 %. Τα προγράμματα και τα σχέδια που χρηματοδοτούνται από το MEDA στην Τυνησία διέπονται από δύο διαφορετικούς τρόπους χρηματοδότησης: τις άμεσες δημοσιονομικές επιδοτήσεις στο κράτος της Τυνησίας (διευκολύνσεις διαρθρωτικής προσαρμογής και κλαδικήποστήριξη) και τη χρηματοδότηση σχεδίων άμεσων επί τόπου επενδύσεων (σχέδια αγροτικής ανάπτυξης, σχέδια ενίσχυσης στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, κλπ.). Κατά το έτος 2002 σημειώθηκαν οι περισσότερες επιδοτήσεις που ανήλθαν σε 93 εκατ. ευρώ.

Η αξιολόγηση που μπορούμε να κάνουμε για τη χρησιμοποίηση κονδυλίων του MEDA από την Τυνησία είναι γενικά θετική. Η χώρα δείχνει καλή ικανότητα απορρόφησης χάριν στις πολιτικές που εφαρμόστηκαν από την κυβέρνηση. Αυτό επέτρεψε ιδίως τη μετάβαση από ένα συνηθισμένο πρόγραμμα βοήθειας σε πιο περίπλοκα μέσα όπως οι διευκολύνσεις διαρθρωτικής και τομεακής προσαρμογής. Από το 2002, τα προγράμματα τρίτης γενιάς συμπεριλήφθηκαν στον προγραμματισμό του MEDA για την Τυνησία. Τα προγράμματα αυτά στοχεύουν στο να στηρίξουν την ορθή διακυβέρνηση και την κοινωνία των πολιτών.

Τα οικονομικά αποτελέσματα που έδειξε η χώρα τα τελευταία έτη δείχνουν ότι η βοήθεια MEDA εισήχθη σε ένα θετικό πλαίσιο ανάπτυξης.

Οι δυσκολίες που μπορεί να επισημανθούν όσον αφορά την παρούσα και μελλοντική χρησιμοποίηση του MEDA από την Τυνησία είναι διπλής φύσεως. Αφενός, η αντικειμενική δυσκολία της εφαρμογής ορισμένων μεταρρυθμίσεων όπως η μεταρρύθμιση της ασφάλειας ασθένειας ή του λιμενικού κλάδου. Αφετέρου, η εμμονή ορισμένων αδυναμιών της οικονομίας της Τυνησίας που αφορούν, π.χ., το νομοθετικό και ρυθμιστικό πλαίσιο, τιςπηρεσίες προς τους επενδυτές, που πρέπει να εξαλειφθούν ώστε να μπορέσει η χώρα να ολοκληρώσει τη διαδικασία οικονομικού εκσυγχρονισμού και να εκμεταλλευθεί πλήρως την εταιρική της σχέση με την Ένωση. Συνεπώς, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αποφανθούμε σχετικά με τον αντίκτυπο της τρίτης γενιάς.

Η Ένωσηποστηρίζει ενεργά τη διαδικασία μεταρρύθμισης του τραπεζικού συστήματος στην Τυνησία και του χρηματοπιστωτικού συστήματος γενικότερα. Στο πλαίσιο της τρέχουσας επιχείρησης διαρθρωτικής προσαρμογής που χρηματοδοτείται από κοινού με τη Διεθνή Τράπεζα και με την Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης, η Ένωσηποστηρίζει τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης δύο κρατικών τραπεζών, τον ρυθμιστικό εκσυγχρονισμό που θα επιτρέψει την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος τηςψηλής επιβάρυνσης λόγω των επισφαλών απαιτήσεων που επιβαρύνουν τον ισολογισμό των τραπεζών και εμποδίζουν την ανάπτυξή τους και την ανάπτυξη μιας αναπτυξιακής στρατηγικής των οικονομικών αγορών που θα δώσουν στις επιχειρήσεις εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης. Τέλος, η Κοινότηταποστηρίζει ενέργειες κατάρτισηςπέρ του προσωπικού της κεντρικής τράπεζας της Τυνησίας και των εμπορικών τραπεζών της χώρας, ώστε να εξοικειωθεί με τις ρυθμιστικές διαδικασίες και τις μεθόδους τραπεζικής διαχείρισης που ισχύουν στα τραπεζικά ιδρύματα της Ένωσης.

Η καθυστέρηση της οικονομικής ανάπτυξης το 2002 ύστερα από τη σύγκλιση σειράς εξωτερικών και εσωτερικών κραδασμών είχε ισχυρό αντίκτυπο στις επισφαλείς απαιτήσεις του τραπεζικού συστήματος και οδήγησε στην παύση της κίνησης μείωσης αυτών των επισφαλών απαιτήσεων στον ισολογισμό των τραπεζών.

Στο πλαίσιο αυτό και δεδομένης της μεγάλης επιβάρυνσης της τραπεζικής χρηματοδότησης στην οικονομία και στα κρατικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στο σύνολο των τραπεζικών πιστώσεων, η συνέχιση της μεταρρύθμισης του τραπεζικού συστήματος παραμένει στο επίκεντρο των ανησυχιών της Επιτροπής στο πλαίσιο της οικονομικής της συνεργασίας με την Τυνησία. Η μεταρρύθμιση αυτή θα πρέπει να περάσει κυρίως από την έγκριση μεθόδων χορήγησης κονδυλίων με βάση μια σοβαρή αξιολόγηση της δημοσιονομικής και οικονομικής απόδοσης των σχεδίων, τη συνέχιση της προσπάθειας μείωσης της προμήθειας επισφαλών απαιτήσεων και την ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις.

Η Επιτροπή παρακολουθεί συστηματικά τα πολιτικά και οικονομικά τεκταινόμενα στην Τυνησία και ενημερώνεται για τα γεγονότα που αφορούν την πτώχευση της εταιρείας Batam. Ο όμιλος Batam, που περιλαμβάνει κυρίως το δίκτυο των μαγαζιών διανομής Bonprix, είχε ταχύτατη εξέλιξη λόγω μιας μειωμένης οικονομικής βάσης. Στο πλαίσιο της επιβράδυνσης της εσωτερικής ζήτησης για αύξηση της πίεσης του ανταγωνισμού, αυτή η ευάλωτη οικονομική διάρθρωση οδήγησε τις τράπεζες στο να αναστείλουν την ενίσχυσή τους και στην συνακόλουθη πτώχευση της εταιρείας.

Όσον αφορά τις πρακτικές αθέμιτου πλουτισμού στις οποίες αναφέρεται ο κ. βουλευτής, η Επιτροπή δεν διαθέτει ακριβείς πληροφορίες.