ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-1688/01

υποβολή: Renato Brunetta (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(1 Ιουνίου 2001)

Θέμα: Αγορά από την Electricit de France (EDF) του 20 % της Montedison

Στις 24 Μαΐου 2001 η Electricit de France (EDF), επιχείρηση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Γαλλία, ανακοίνωσε επισήμως την κατοχή του 20 % των κεφαλαίων της εταιρίας Montedison, εταιρίας χαρτοφυλακίου που ελέγχει την εταιρία Edison-Sondel η οποία αποτελεί ιδιωτικό φορέα εκμετάλλευσης στον τομέα της ενέργειας (ηλεκτρισμός και φυσικό αέριο).

Η Electricit de France κατόρθωσε, χάρη στην ανοχή της γαλλικής κυβέρνησης και της γαλλικής νομοθεσίας, να διατηρήσει μέχρι σήμερα αναλλοίωτο έναν μονοπωλιακό ρόλο στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Γαλλία, εκμεταλλευόμενη τη δεσπόζουσα θέση της σε μία σημαντικών διαστάσεων εθνική αγορά και επιχειρώντας επανειλημμένως να αγοράσει σημαντικά ποσοστά κεφαλαίων ιδιωτικών επιχειρήσεων του ενεργειακού τομέα, οι οποίες ασκούν δραστηριότητα σε άλλα κράτη μέλη.

Ανάλογες απόπειρες επέκτασης σε άλλα κράτη μέλη προκάλεσαν αρνητικές αντιδράσεις· στην προκειμένη περίπτωση, ένας φορέας κράτους μέλους, με την ιδιότητα της αμιγώς δημόσιας επιχείρησης μονοπωλιακού χαρακτήρα μη εισηγμένης στο χρηματιστήριο, δύναται να διεισδύσει σε αγορές άλλων κρατών μελών χρησιμοποιώντας για τη χρηματοδότησή του τα έσοδα του μονοπωλίου και δημιουργώντας με τον τρόπο αυτό ανισότητες και στρέβλωση ανταγωνισμού.

Προτίθεται η Επιτροπή - και ιδίως ο Πρόεδρός της και οι Επίτροποι που είναι αρμόδιοι σε θέματα ανταγωνισμού και ενέργειας - να διευκρινίσουν με ποιον τρόπο σκοπεύουν να εγγυηθούν την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς διασφαλίζοντας συνθήκες πλήρους ανταγωνισμού και ποια μέτρα σκοπεύει ναιοθετήσει η Επιτροπή για να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο να δημιουργηθούν ανάλογες ανισοτήτες;

Κοινή απάντηση του κας de Palacio εξ ονόματος της Επιτροπής στις γραπτές ερωτήσεις P-1664/01 και P-1688/01

(13 Ιουλίου 2001)

Από πολλές πλευρές, η σταδιακή δημιουργία της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρισμούπήρξε ιδιαίτερα επιτυχής. Ενώ στις οδηγίες απαιτείται το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού σε ποσοστό 30 % μόνο (αύξηση σε ± 35 % το 2003), η συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών αποφάσισαν να προχωρήσουν πολύ περισσότερο. Τέσσερα κράτη μέλη έχουν ήδη προβεί στο άνοιγμα των οικείων αγορών ηλεκτρισμού, τέσσερα ακόμη θα το πράξουν μέχρι το 2003, ενώ άλλα τρία θα έχουν ανοίξει τελείως τις αγορές τους το αργότερο μέχρι το 2007.

Ομόλογη είναι η εικόνα και όσον αφορά το ποιοτικό άνοιγμα της αγοράς - για την εξασφάλιση πραγματικής πρόσβασης τρίτων στα δίκυα. Σπάνια αμφισβητείται το γεγονός ότι η αποδοτικότερη μέθοδος εξασφάλισης της ισότιμης πρόσβασης στις βασικές αυτέςπηρεσίες είναι η διεπόμενη απο ρυθμίσεις πρόσβαση τρίτων με την ενίσχυση ανεξάρτητης ρυθμιστικής αρχής, καθώς και ο πραγματικός και αποτελεσματικός διαχωρισμός της μεταφοράς και διανομής από την παραγωγή και προμήθεια.

Ωστόσο, η ταχύτερη του αναμενομένου αυτή πορεία προς το πλήρες άνοιγμα της αγοράς και η εξάρτηση από διεπόμενη από ρυθμίσεις πρόσβαση τρίτων βάσει κανονιστικής ρύθμισης είχε ως αποτέλεσμα σημαντικότατες στρεβλώσεις της αγοράς και αύξουσες ανισότητες μεταξύ ανταγωνιζόμενων κοινοτικών εταιρειών. Ορισμένα κράτη μέλη περιόρισαν το άνοιγμα αγοράς στα ελάχιστα νομικώς απαιτούμενα επίπεδα. Η ευρεία αυτή διάσταση τόσο στο ποσοτικό όσο και στο ποιοτικό άνοιγμα της αγοράς, είχε ως αποτέλεσμα τη σταδιακή ανάπτυξη μιας εξαιρετικά ανομοιογενούς εσωτερικής αγοράς.

Η Επιτροπή συζήτησε στις 20 Ιουνίου τρέχοντος έτους τους περιορισμούς των διασυνοριακών επενδύσεων και τις στρεβλώσεις της ενεργειακής αγοράς.

Όσον αφορά τις διαφορές στα τρέχοντα επίπεδα απελευθέρωσης στον ενεργειακό τομέα, η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι αυτές πρέπει να αντιμετωπιστούν με την ταχεία έγκριση, εκ μέρους του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου, των προτάσεων της Επιτροπής του Μαρτίου του 2001 για την περαιτέρω απελευθέρωση των ενεργειακών αγορών (άνοιγμα στον ανταγωνισμό, μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2003, του συνόλου του μη εγχωρίως παραγόμενου ηλεκτρισμού· άνοιγμα στον ανταγωνισμό, μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2004, για το μη εγχωρίως παραγόμενο αέριο· όλοι οι πελάτες (περιλαμβανομένων των εντοπίων) με πρόσβαση στον ανταγωνισμό μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2001 - πρβλ. IP/01/356).

Η Επιτροπή συμφώνησε ότι για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και των ανισοτήτων, σε βραχυπρόθεσμη βάση, πριν από την έγκριση των προτάσεων για περαιτέρω απελευθέρωση, θα:

- παρακολουθεί τα κράτη μέλη ώστε να εξασφαλίζεται η έγκαιρη και κατάλληλη εφαρμογή τωνφιστάμενων οδηγιών για την απελευθέρωση των αγορών ηλεκτρισμού και αερίου·

- εξασφαλίζει την πλήρη εφαρμογή στον ενεργειακό τομέα των περί ανταγωνισμού διατάξεων της Συνθήκης. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να εφαρμόζει τους κανόνες της Συνθήκης σχετικά με τις περιοριστικές εμπορικές πρακτικές και την κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά, κατά των περιορισμών και στρεβλώσεων στον ανταγωνισμό του τομέα της προμήθειας και κατά των διακρίσεων στην πρόσβαση στα δίκτυα· θα εξακολουθήσει επίσης να παρακολουθεί κάθε κρατική ενίσχυση που χορηγείται σε εταιρείες ηλεκτρισμού και αερίου

(συμπεριλαμβανομένων των κρατικών ενισχύσεων στον κλάδο της πυρηνικής ενέργειας) και να εφαρμόζει τους περί ανταγωνισμού κανόνες κατά των περιορισμών των δικαιωμάτων του καταναλωτή όσον αφορά την επιλογή προμηθευτή. Παραδείγματα τέτοιων περιπτώσεων που αντιμετώπισε η Επιτροπή την τελευταία διετία είναι οι παρεμβάσεις σε κοινές πωλήσεις (π.χ. GFU και EDF/CNR), κατά της ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης μέσω συγχωνεύσεων (π.χ. VEBA/VIAG, EDF/EnBW), κατά προνομιούχου πρόσβασης στα δίκτυα (π.χ. αγωγοί διασύνδεσης Δανίας/Γερμανίας και Γαλλίας/ΗΒ), κατά των καθεστώτων διαλανθάνοντος κόστους και κατά της δέσμευσης βασικών πελατών (Gasnatural/Endesa).

Η Επιτροπή συμφώνησε επίσης ότι εάνπάρξουν καθυστερήσεις στην έγκριση των προτάσεων περαιτέρω απελευθέρωσης των ενεργειακών αγορών, θα εξετάσει το ενδεχόμενο να προβεί η ίδια στην έκδοση αποφάσεων ή οδηγιών, βάσει του άρθρου 86 (πρώην άρθρο 90) της Συνθήκης ΕΚ, και ιδίως της τρίτης παραγράφου του, για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκύπτουν από τα διαφορετικά επίπεδα απελευθέρωσης. Μια τέτοια προσέγγιση, στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή εξέδωσε οδηγίες απευθυνόμενες στα κράτη μέλη βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΚ, χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν στον τομέα των τηλεπικοινωνιών.