ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3676/00

υποβολή: Bob van den Bos (ELDR) προς την Επιτροπή

(29 Νοεμβρίου 2000)

Θέμα: Βοήθεια εκτάκτου ανάγκης και προγράμματα αρωγής για τη Μοζαμβίκη που επλήγη από τις πλημμύρες

Έχει παρέλθει περισσότερο από ένα εξάμηνο από όταν τεράστιες πλημμύρες έπληξαν τη Μοζαμβίκη και είναι καιρός να διεξαχθεί αποτίμηση της βοήθειας που έχει παράσχει η Ευρωπαϊκή Ένωση έως σήμερα.

1. Πώς αποτιμά η Επιτροπή την συνεργασία με τους διεθνείς οργανισμούς και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις μέσω των οποίων εκτελούνται στη Μοζαμβίκη" τα έργα βοηθείας; Τί χρήζει βελτιώσεως;

2. Οδήγησε η εμπειρία της φυσικής καταστροφής στη Μοζαμβίκη την Επιτροπή σε αναθώρηση ή βελτίωση της συνεργασίας της με τα κράτη μέλη σε καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης; Επί παραδείγματι έχει λάβει τώρα η Επιτροπή μέτρα προς βελτίωση της συνεργασίας με τα κράτη μέλη ΕΕ στην πράξη όσον αφορά τη μεταφορά και διανομή των προϊόντων βοηθείας εκτάκτου ανάγκης; Υπάρχει συμφωνημένο πλαίσιο με τα κράτη μέλη για παράδειγμα σχετικά με τη βοήθεια από στρατό/στόλο ενός κράτους μέλους ΕΕ που έχει βάση πλησίον μιας περιοχής που επλήγη από καταστροφή σε ό,τι αφορά δραστηριότητες μεταφοράς ή ενδεχομένως εκκενώσεως;

3. Αμέσως μετά τις πλημμύρες στη Μοζαμβίκη η διεθνής βοήθεια, συμπεριλαμβανομένης και εκείνης από την Ευρώπη, δέχθηκε δριμεία επίκριση για τονπερβολικά βραδύ ρυθμό με τον οποίον παρεσχέθη (με εξαίρεση τη βοήθεια που παρέσχε η γειτονική Νότιος Αφρική). Σκοπεύει η Επιτροπή να λάβει μέτρα προς βελτίωση της δράσεως που αναλαμβάνει η ΕΕ σε καταστάσεις παρόμοιες προς αυτή στη Μοζαμβίκη; Εάν ναι, ποία είναι αυτά τα μέτρα;

4. Θα μπορούσε η Επιτροπή να παρουσιάσει έκθεση με θέμα τη διαρθρωτική αναμόρφωση της αντιπροσωπείας της Επιτροπής στο Μαπούτο, όπως είχε ανακοινώσει τον Ιούλιο 1999;

Απάντηση του κ. Nielson εξ ονόματος της Επιτροπής

(8 Φεβρουαρίου 2001)

1. Η αντιμετώπιση από την Επιτροπή της κατάστασης που δημιούργησαν οι πλημμύρες στη Μοζαμβίκη το 2000 αντικατοπτρίζει τοψηλό επίπεδο συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς και μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ). Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται και ο εξαίρετος συντονισμός με την Υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών για το Συντονισμό Ανθρωπιστικών Υποθέσεων και με το Ινστιτούτο Διαχείρισης Εθνικών Καταστροφών της κυβέρνησης της Μοζαμβίκης στο Μαπούτο. Περιελάμβανε επισταμένη επιλογή εταίρων από την Επιτροπή, σε συνεργασία με την αντιπροσωπεία της στη Μοζαμβίκη στα πρώτα στάδια αντιμετώπισης των πλημμυρών, όπου χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά εταίροι με μακρόχρονη παρουσία στη Μοζαμβίκη και αποδεδειγμένη ικανότητα εκτέλεσης προγραμμάτων βοήθειας. Το έργο αυτό διευκολύνθηκε από την άμεση αποστολή στη Μοζαμβίκη εμπειρογνώμονα της ECHO για διενέργεια στρατηγικού προγραμματισμού επιτόπου και εκτίμηση των έργων, παρακολούθηση της εκτέλεσης και αξιολόγηση. Η στρατηγική της Επιτροπής προέβλεπε τη σταδιακή διακοπή της έκτακτης βοήθειας μετά το πέρας εννέα μηνών, την αποχώρηση της ECHO μέχρι τα τέλη του 2000 και την εφαρμογή από τη ΓΔ Ανάπτυξης πιο μακροπρόθεσμων έργων αποκατάστασης από το 2001.

Η ανωτέρω προσέγγιση είχε εξαιρετικά αποτελέσματα, όπως παρατήρησαν ορισμένα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατά τη διάρκεια πρόσφατων επισκέψεων στη Μοζαμβίκη.

2. Η μεγάλης κλίμακας βοήθεια στη Μοζαμβίκη για την αντιμετώπιση της καταστροφής περιελάμβανε τέσσερα στάδια. Το πρώτο στάδιο συνίστατο σε ενέργειες έρευνας και διάσωσης, που κάλυψαν την πρώτη εβδομάδα. Το δεύτερο ήταν το στάδιο της βοήθειας, κατά τους πρώτους έξι μήνες. Το τρίτο στάδιο ήταν η μετεγκατάσταση, από το δεύτερο έως τον ένατο μήνα, ενώ το τέταρτο στάδιο, η αποκατάσταση, καλύπτει την περίοδο από τον έκτο έως τον δέκατο όγδοο μήνα. Η αναπτυξιακή βοήθεια, όπως είναι φυσικό, συνεχίζεται. Όσον αφορά το πρώτο στάδιο, οι δραστηριότητες έρευνας και διάσωσης μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο από την άμεσα διαθέσιμη ικανότητα. Στη Μοζαμβίκη, αυτό σήμαινε νοτιοαφρικανικά ελικόπτερα τα οποία αντεπεξήλθαν με πλήρη επιτυχία. Είναι αδύνατο να διατεθεί η ικανότητα αυτή απόπερπόντιες περιοχές και εγκαίρως ώστε ναπάρξουν απτά αποτελέσματα. Όσον αφορά το δεύτερο στάδιο, ηλικοτεχνική ικανότητα για την παροχή βοήθειας ήταν περισσότερο από κατάλληλη, και ουδείς πέθανε από έλλειψη βοήθειας. Η βοήθεια για τη μετεγκατάσταση και την αποκατάσταση (τρίτο και τέταρτο στάδιο) συνεχίζεται ικανοποιητικά, και εξασφαλίζει τη μεταστέγαση των θυμάτων των πλημμυρών σε ασφαλέστερες περιοχές, με παροχή καθαρού νερού και αποκατάσταση της γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής, καθώς και κατάλληλη προστασία τηςγείας.

Συμπερασματικά, η ταχεία και αποτελεσματική αντίδραση της Επιτροπής στη φυσική καταστροφή που επήλθε στη Μοζαμβίκη δε δημιούργησε την ανάγκη βελτίωσης της συνεργασίας σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Ο στενός συντονισμός ήταν έργο των αρχών της Μοζαμβίκης, με τη συνδρομή της Υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών για το Συντονισμό Ανθρωπιστικών Υποθέσεων. Όλα τα κράτη μέλη και οι διεθνείς ΜΚΟ συμμετείχαν στο συντονισμό αυτό. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν πολλές συναντήσεις σε ημερήσια βάση, μεταξύ της Επιτροπής και εκπροσώπων των κρατών μελών, σε επίπεδο πρέσβη ή επικεφαλής αντιπροσωπείας, δεδομένου του μεγέθους της καταστροφής.

3. Οι καταστροφές στη Μοζαμβίκη εξελίχθησαν σε τρία στάδια, που άρχισαν με τις ραγδαίες βροχοπτώσεις στις αρχές Φεβρουαρίου 2000 στο Μαπούτο, και συνεχίστηκαν με τον κυκλώνα Eline στις 21 και 22 Φεβρουαρίου 2000, στις επαρχίες Sofala και Inhambane. Τέλος, στις 25 Φεβρουαρίου 2000, το άνοιγμα των ρουφρακτών μεγάλων φραγμάτων στους ποταμούς Limpopo, Save και Buzi για διοχέτευση της πίεσης, προκάλεσε εκτεταμένες πλημμύρες και μετατοπίσεις. Η Επιτροπή ήταν από την αρχή σε συνεχή επαφή με την αντιπροσωπεία της στο Μαπούτο και, από τις 6 Φεβρουαρίου 2000, διατέθηκαν οι κατάλληλοι πόροι. Ωστόσο, η κατάσταση κατέστη κρίσιμη από το τρίτο στάδιο. Εντός σαράντα οκτώ ωρών από την έναρξή του, (στις 27 Φεβρουαρίου 2000), μετέβη επιτόπου εμπειρογνώμοναςψηλού επιπέδου, απεσταλμένος του γραφείου περιφερειακής στήριξης της ECHO στο Ναϊρόμπι. Ο χρόνος αντίδρασης είναι καλύτερος σε σύγκριση με εκείνον άλλων χορηγών βοήθειας, όπως το αμερικανικό Γραφείο Συνδρομής σε Καταστροφές στο Εξωτερικό, του οποίου η ομάδα αντιμετώπισης καταστροφών αφίχθη μόλις στις 4 Μαρτίου 2000.

Όλες οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις και οι εξωτερικές παρατηρήσεις συμφωνούν ότι η ανταπόκριση της Επιτροπής στη Μοζαμβίκη ήταν έγκαιρη, κατάλληλη και αποτελεσματική και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να χρησιμεύσει ως παράδειγμα.

4. Η Επιτροπή χορηγεί πόρους για αντιπροσωπείες σε τρίτες χώρες σύμφωνα με εγκεκριμένα σχέδια, τα οποία λαμβάνουνπόψη ειδικές τοπικές ανάγκες. Η Επιτροπή δεν δύναται να προσδιορίσει την ειδική αναμόρφωση στην οποία αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου.