ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1891/96 υποβολή: Klaus-Heiner Lehne (PPE) προς την Επιτροπή (11 Iουλίου 1996)

Θέμα: Εθνικά ωράρια καταστημάτων έναντι φιλελευθεροποίησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Είναι συμβατές με τους κανόνες του ανταγωνισμού και τις διατάξεις περί φιλελευθεροποίησης των Ευρωπαϊκών Συνθηκών, σύμφωνα με την άποψη της Επιτροπής, οι επιμέρους εθνικές νομοθετικές ρυθμίσεις στα κράτη μέλη όσον αφορά το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων;

Είναι συμβατές οι ανωτέρω ρυθμίσεις με τους κανόνες περί ελευθερίας παροχής υπηρεσιών, του άρθρου 59 και επ.;

Αντιβαίνει η μείωση του νομίμου ωραρίου λειτουργίας των καταστημάτων, όπως προβλέπεται από τον αντίστοιχο νέο νόμο στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας για το απόγευμα του Σαββάτου από τις 6 μ.μ. στις 4 μ.μ., στην απαγόρευση νέων περιορισμών του άρθρου 62 των Συνθηκών;

Εξετάζει η Επιτροπή τη δυνατότητα, να επιδιώξει σε ευρωπαϊκό επίπεδο την εναρμόνιση των διατάξεων όσον αφορά το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων;

Aπάντηση του κ. M.Monti εξ ονόματος της Επιτροπής (9 Οκτωβρίου 1996)

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κλήθηκε επανειλημμένως, στο πλαίσιο των αιτήσεωνγια την έκδοση προδικαστικής απόφασης, να αποφανθεί σχετικά με εθνικές ρυθμίσεις για τα ωράρια λειτουργίας των καταστημάτων, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης άσκησης εμπορικών δραστηριοτήτων την Κυριακή, στο πλαίσιο των προδικαστικών ερωτημάτων ((Υποθέσεις «B και Q», C-169/91, απόφαση 16.12.1992, «Punto Casa και PVV», απόφαση της 24.11.1993, C-267/91 και C-268/91, καθώς και υπόθεση «Semeraro Casa Uno Srl», απόφαση της 20.6.1996, C-418/93, C-419/93, C-420/93, C-421/93, C-460/93, C-461/93, C-462/93, C-464/93, C-9/94, C-10/94, C-11/94, C-14/94, C-15/94, C-23/94, C-24/94 και C-332/94. )). Επιβεβαίωσε το συμβιβάσιμο τέτοιων εθνικών κανόνων ως προς τις διατάξεις της συνθήκης ΕΚ, για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και για το δικαίωμα εγκατάστασης.

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η εξέταση του ίδιου ζητήματος από την οπτική γωνία άλλων διατάξεων της συνθήκης ΕΚ δεν καταλήγει σε διαφορετικό αποτέλεσμα. ΕΔεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι ο καθορισμός ωραρίων λειτουργίας για καταστήματα εγκατεστημένα σε ένα κράτος μέλος παρεμποδίζει τις διασυνοριακές παροχές υπηρεσιών, εφόσον το άρθρο 59 της συνθήκης ΕΚ είναι εφαρμόσιμο μόνο στην περίπτωση όπου ένας οικονομικός φορέας ασκεί τις δραστηριότητες του σε κράτος μέλος στο οποίο δεν είναι εγκατεστημένος. Μια ρύθμιση για τα ωράρια λειτουργίας ισχύει για όλους τους φορείς που ασκούν δραστηριότητες στην επικράτεια του εν λόγω κράτους μέλους. Άλλωστε, δεν έχει ως αντικείμενο τον καθορισμό των όρων που διέπουν την διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, ενώ, τελικά, τα περιοριστικά αποτελέσματα που θα έχει ενδεχομένως όσον αφορά την ελεύθερη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών είναι τόσο τυχαία και έμμεσα ώστε η προκύπτουσα από τη ρύθμιση αυτή υποχρέωση δεν μπορεί να θεωρηθεί εμπόδιο για την ελεύθερη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών. Επειδή μια τέτοια εθνική ρύθμιση δεν παραβιάζει, καταρχήν, το άρθρο 59 της συνθήκης ΕΚ, το ίδιο ισχύει και για το άρθρο 62 της συνθήκης ΕΚ.

Τα άρθρα 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ εφαρμόζονται στη συμπεριφορά των επιχειρήσεων και όχι στη συμπεριφορά των κρατών μελών (εθνικές νομοθεσίες). Ωστόσο, σύμφωνα με σταθερή νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, το άρθρο 85, σε συνδυασμό με το άρθρο 5 της συνθήκης ΕΚ, επιβάλλει στα κράτη μέλη να μην θέτουν ή διατηρούν σε ισχύ διατάξεις, ακόμη και νομικής ή ρυθμιστικής φύσεως, οι οποίες ενδέχεται να καταργούν την πρακτική αποτελεσματικότητα των κανόνων ανταγωνισμού που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις. Αυτό συμβαίνει, ιδιαίτερα, όταν ένα κράτος μέλος επιβάλλει ή ευνοεί τη σύναψη συμπράξεων αντίθετες προς το άρθρο 85 ή ενισχύει τις επιπτώσεις τέτοιων συμπράξεων ((Απόφαση της 21ης Σεπτεμβρίου 1988 στην υπόθεση 267/86 «Van Eycke» και απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 1993 στην υπόθεση C-2/91 «Meng». )). Είναιαπίθανο να εμπίπτει σε κάποια από αυτές τις κατηγορίες μια εθνική ρύθμιση η οποία καθορίζει τα ωράρια καταστημάτων, καθ'οτι οι τυχόν συμπράξεις μεταξύ εμπορικών επιχειρήσεων, οι οποίες ενδέχεται να προκύψουν από αυτούτου είδους τις ρυθμίσεις, δεν μπορούν να επηρεάσουν το ενδοκοινοτικό εμπόριο. Όμως, μια σύμπραξη εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού της συνθήκης ΕΚ μόνο αν ενδέχεται να επηρεάζει το διακρατικό εμπόριο σε σημαντικό βαθμό.

Παρά τις διαφορές μεταξύ των εθνικών ρυθμίσεων για τα ωράρια των καταστημάτων, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι, προς το παρόν, υφίσταται ανάγκη ανάληψης πρωτοβουλίας. Πέρα από την πιθανή ευκαιρία για ανάληψη κοινοτικής πρωτοβουλίας, μια τέτοια ανάγκη δεν φαίνεται να δικαιολογείται από νομική απόψη. Πράγματι, η πιθανή μείωση των εθνικών ρυθμίσεων στις οποίες υπόκεινται τα καταστήματα δεν θα είχε ως συνέπεια την κατάργηση των εμποδίων στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές εμπορευμάτων και υπηρεσιών.