ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0294/02

υποβολή: Marie Isler Bguin (Verts/ALE) και Lucio Manisco (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(11 Φεβρουαρίου 2002)

Θέμα: Συμμετοχή των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στα κοινοτικά προγράμματα εκπαίδευσης

Τα κοινοτικά προγράμματα κατάρτισης και εκπαίδευσης όπως το Σωκράτης, Νεολαία και Leonardo da Vinci γνωρίζουν αυξημένη συμμετοχή και ενδιαφέρον εκ μέρους των νέων της ΕΕ. Ενθαρρύνοντας τις πολιτιστικές ανταλλαγές και την οικοδόμηση ενός κοινού ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού χώρου, τα προγράμματα αυτά αποτελούν τη βάση για τη δημιουργία κοινής ευρωπαϊκής συνείδησης και ταυτότητας καθώς και κοινών αντιλήψεων και πρακτικών.

Με την προοπτική της διεύρυνσης της ΕΕ, αυτά τα τρία κοινοτικά προγράμματα επεκτάθηκαν στιςποψήφιες προς προσχώρηση χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, τις συνδεδεμένες χώρες ΕΖΕΣ/ΕΟΧ καθώς και στην Τουρκία.

Αυτή η προγραμματισμένη διεύρυνση, που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, χαράζει τα νέα ανατολικά σύνορα της ΕΕ, σε άμεση γειτνίαση με τις Δημοκρατίες της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας και της Μολδαβίας, οι οποίες δεν έχουν ακόμη αναγνωρισθεί επίσημα ωςποψήφιες προς προσχώρηση χώρες, έχουν αναμφισβήτητα ευρωπαϊκή ταυτότητα και ανήκουν στον ευρωπαϊκό χώρο. Σήμερα η Ουκρανία διεκδικεί την προσέγγισή της στην ΕΕ, όπως έπραξαν παλαιότερα οι ηγεσίες και οι κυβερνήσεις της Λευκορωσίας και της Μολδαβίας.

Αυτή η ίδια προοπτική της προσεχούς διεύρυνσης της ΕΕ και της προσέγγισής της με τις τρίτες γειτονικές χώρες δεν συνεπάγεται, ως αναγκαία και στρατηγική συνέπεια, το άνοιγμα των προγραμμάτων Σωκράτης, Νεολαία και Leonardo da Vinci, στο σύνολό τους, καθώς και άλλων όπως ο Πολιτισμός 2000 και οι Έδρες Jean Monnet, στους πολίτες της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας και της Μολδαβίας, οι οποίοι μέχρι τώρα επωφελούνται μόνο από το περιορισμένο πρόγραμμα Tempus;

Εκτιμά η Επιτροπή ότι μία τέτοια επέκταση του ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού αυτού χώρου θα ενίσχυε την κινητήρια δύναμη της διαδικασίας προσχώρησης και εναρμόνισης στην ΕΕ και θα αποδεικνυόταν κατάλληλη για να ευαισθητοποιήσει, στις τρεις αυτές δημοκρατίες της Ανατολικής Ευρώπης, το τμήμα της νεολαίας που θα οικοδομήσει την κοινωνία των πολιτών και την ηγετική ομάδα της επόμενης γενιάς·

Είναι έτοιμη η Επιτροπή να χορηγήσει ειδικές πιστώσεις για καθένα από αυτά τα προγράμματαπέρ αυτών των τριών δημοκρατιών, που να λαμβάνουνπόψη και να αντισταθμίζουν την οικονομική απόσταση των πληθυσμών τους από εκείνους των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών, έχοντας επίγνωση ότι αυτό το επιπλέον κόστος θα ήταν οριακό για τα προγράμματα που εφαρμόζονται ήδη σε περισσότερες από τριάντα χώρες·

Απάντηση της κυρίας Reding Εξ ονόματος της Επιτροπής

(3 Απριλίου 2002)

Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του αξιότιμου μέλους του Κοινοβουλίου σχετικά με το ρόλο που μπορεί να έχει η εκπαίδευση και οι πολιτιστικές ανταλλαγές στην προσέγγιση μεταξύ των λαών και επιθυμεί να αναπτύξει τη συνεργασία με χώρες όπως η Ουκρανία που θα γίνουν άμεσοι γείτονες της Ένωσης μετά από τη διεύρυνσή της. Η Επιτροπή δεν νομίζει όμως ότι η επέκταση των προγραμμάτων Σωκράτης, Leonardo da Vinci, Νεολαία και Πολιτισμός 2000 στις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης είναι σωστή για τις χώρες που δεν έχουν αναγνωριστεί ακόμη ως επίσημεςποψήφιες προς ένταξη στην Ένωση χώρες.

Τα προγράμματα Σωκράτης, Leonardo da Vinci, Νεολαία και Πολιτισμός 2000, είναι εσωτερικά κοινοτικά προγράμματα και έχουν ως προορισμό την ανάπτυξη της συνεργασίας κυρίως μεταξύ των κρατών μελών. Μέσα στο ειδικό πλαίσιο της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) ή της προενταξιακής στρατηγικής κατέστη δυνατό το άνοιγμα των προγραμμάτων αυτών για άλλες χώρες. Έτσι τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) που είναι μέλη του ΕΟΧ, οι χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης που συνδέονται με την Ένωση βάσει ευρωπαϊκών συμφωνιών σύμφωνα με τις οποίες αναγνωρίζεται η ιδιότητά τους ωςποψήφιες χώρες, η Κύπρος, η Μάλτα ή η Τουρκία έχουν το δικαίωμα πλήρους συμμετοχής στα διάφορα εσωτερικά προγράμματα της Κοινότητας — σε όλες τις διάφορες δέσμες τους — λόγω του είδους ιδιαιτέρων σχέσεων που τις συνδέουν (Δικαιώματα καιποχρεώσεις εντός του ΕΟΧ, ως αναπόσπαστο σύνολο, καθεστώς τωνποψηφίων χωρών που πρέπει να προετοιμαστούν για την ένταξη με την προοδευτική αποδοχή των κεκτημένων). Για το λόγο αυτόν οι αποφάσεις του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που θεσπίζουν τα προγράμματα δεν προβλέπουν το άνοιγμά των κοινοτικών προγραμμάτων σε άλλες τρίτες χώρες. Ο στόχος της πολιτικής ανοίγματος των κοινοτικών προγραμμάτων στιςποψήφιες χώρες, που δεν έχουν σχέση με τα εκπαιδευτικά προγράμματα αλλά με όλα τα κοινοτικά προγράμματα, δεν είναι ο ίδιος με αυτόν των προγραμμάτων βοήθειας ή συνεργασίας· στόχος του ανοίγματος είναι η εξοικείωση αυτών των χωρών με τις μεθόδους και τις κοινοτικές διαδικασίες. Αυτό το άνοιγμα έχει τη σημασία μιας προδιεύρυνσης και οιποψήφιες χώρες εξάλλου να καταβάλλουν μια συνεισφορά στον κοινοτικό προϋπολογισμό για να συμμετάσχουν στα προγράμματα αυτά.

Αλλάπάρχουν και άλλα πιο κατάλληλα όργανα για την ανάπτυξη της συνεργασίας με τις χώρες που αναφέρει το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου (Ουκρανία, Λευκορωσία και Μολδαβία) και άλλες χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης δεν είναι επίσημαποψήφιες προς ένταξη.

Αντίθετα με τα εσωτερικά προγράμματα της Κοινότητας, το πρόγραμμα Tempus είναι ένα πρόγραμμα που προορίζεται ειδικά για τη συνεργασία με τις χώρες αυτές και μπορεί να προσαρμοστεί με ευέλικτο τρόπο στην εξέλιξη της κατάστασής τους. Το πρόγραμμα έχαιρε μεγάλης εκτίμησης στιςποψήφιες χώρες, οι οποίες επωφελήθηκαν από αυτό πολλά έτη πριν να συμμετάσχουν στα προγράμματα Σωκράτης και Leonardo da Vinci στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής και το οποίο αποδείχθηκε ότι ήταν ένα πολύ αποδοτικό όργανο από την άποψη ανταπόκρισης στις συνεχείς ανάγκες τους όπως βοήθεια για την αναδιάρθρωση, για την ανάπτυξη αναλυτικών προγραμμάτων διδακτικής ύλης, δημιουργία επαφών μεταξύ των πανεπιστημίων και των εκπαιδευτικών κύκλων, κινητικότητα των σπουδαστών, institution building και προοδευτικός επαναπροσανατολισμός των προτεραιοτήτων ανάλογα με την εξέλιξη των σχέσεων με την Κοινότητα. Το δυναμικό αυτού του προγράμματος πρέπει να χρησιμοποιηθεί πλήρως για τις χώρες στις οποίες απευθύνεται.

Εξάλλου, το πρόγραμμα Νεολαία περιέχει ενέργειες που προορίζονται ειδικά για τη διευκόλυνση της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες. Στο πλαίσιο αυτών των ενεργειών, η Επιτροπή έλαβεπόψη τις περιφέρειες προτεραιότητας των χωρών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης που δεν είναι επίσημεςποψήφιες προς προσχώρηση χώρες αλλά θα γίνουν αύριο γείτονες της διευρυμένης Ένωσης (ευρωπαϊκές χώρες της Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών (ΚΑΚ) και η νοτιοανατολική Ευρώπη). Αυτή η μορφή συνεργασίας, που απευθύνεται στους νέους εκτός των τυπικών εκπαιδευτικών δομών, είναι πράγματι ένας ισχυρός φορέας για την προώθηση της γνωριμίας, της αμοιβαίας κατανόησης και της προσέγγισης μεταξύ των κοινωνιών των πολιτών.

Τέλος, η ενέργεια Jean Monnet που αναφέρει το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου, σε αντίθεση με τα πρόγραμμα εσωτερικού χαρακτήρα όπως ο Σωκράτης, είναι ανοικτά στα πανεπιστήμια όλου του κόσμου. Μεταξύ των σχεδίων που επιλέχθηκαν το 2001πήρχε και μια ευρωπαϊκή ενότητα στην Ουκρανία και μία στη Λευκορωσία.