ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1505/97 υποβολή: Guido Podestΰ (UPE) προς την Επιτροπή (30 Απριλίου 1997)

Θέμα: Άνθρακας

Κατά τη διάρκεια της 5ης Διάσκεψης EURACOM σχετικά με το μέλλον του άνθρακα - που πραγματοποιήθηκε στο Στρασβούργο στις 17 Φεβρουαρίου 1995 στα πλαίσια των κατευθύνσεων της ενεργειακής πολιτικής της Ένωσης - ο αρμόδιος Επίτροπος για την ενέργεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Παπουτσής δήλωσε ότι:

«Είναι προφανές ότι τα στερεά καύσιμα βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση από απόψεως ανταγωνιστικότητας και ασφάλειας ανεφοδιασμού και αποτελούν την πλουσιότερη και ανταγωνιστικότερη πηγή διαθέσιμης ενέργειας».

Ωστόσο, όλοι οι οικονομικοί δείκτες φανερώνουν - σε καταφανή αντίθεση με τις σχετικές αποφάσεις που λαμβάνουν οι σημαντικότερες τρίτες χώρες - ότι τα κράτη μέλη επιδίδονται σε ένα ανησυχητικό και έντονο ανταγωνισμό με στόχο τη μείωση της χρησιμοποίησης του άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Διαπιστώνεται, πράγματι, ότι οι ενεργειακές πολιτικές που ασκούν σήμερα τα κράτη μέλη ευνοούν, σε βάρος του άνθρακα, δαπανηρότερες και λιγότερο διαδεδομένες πηγές, τόσο σε ό,τι αφορά τα εξακριβωμένα αποθέματα των οποίων η εκμετάλλεση επιτρέπεται με τις σημερινές τεχνολογικές μεθόδους, όσο και σε ό,τι αφορά την κατανομή τους στο υπέδαφος.

Το αποτέλεσμα είναι μια πραγματική ενεργειακή σπατάλη. Ωστόσο, τα δεδομένα δεν είναι μόνο οικονομικού χαρακτήρα, αλλά αφορούν και την ασφάλεια των πηγών ανεφοδιασμού και την προστασία του περιβάλλοντος, πτυχές για τις οποίες τα στερεά καύσιμα αντιπροσωπεύουν καλύτερες και ανταγωνιστικότερες πηγές, λαμβανομένων υπόψη και των τεχνολογικών προόδων που έχουν σημειωθεί όσον αφορά τις διαδικασίες εξόρυξης και επεξεργασίας.

Έχοντας υπόψη τα προαναφερθέντα, θα μπορούσε άραγε η Επιτροπή να αναφέρει αν οι απόψεις της στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής έχουν μεταβληθεί, σε σχέση με την προαναφερθείσα δήλωση του Επιτρόπου κ. Παπουτσή; Σε αντίθετη περίπτωση, η Επιτροπή δεν θεωρεί σκόπιμο να ζητήσει από τα κράτη μέλη αυστηρότερη ερμηνεία των ενεργειακών πολιτικών και να προτείνει κατευθύνσεις και πολιτικές περισσότερο συνεκτικές με τις απόψεις που εξέφρασε ο Επίτροπος κ. Παπουτσής, με σκοπό την ενθάρρυνση της μεγαλύτερης δυνατής εκμετάλλευσης των πλέον πρόσφορων ενεργειακών πηγών όπως ο άνθρακας, και κατά τρόπο ώστε να επιτευχθεί ο καταλληλότερος, από οικονομικής άποψης, ενεργειακός συνδυασμός για κάθε κράτος μέλος;

Απάντηση του κ. Παπουτσή εξ ονόματος της Επιτροπής (13 Ιουνίου 1997)

Το απόσπασμα της ομιλίας στο οποίο αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου φέρνει στην επιφάνεια ορισμένα χαρακτηριστικά της παγκόσμιας βιομηχανίας του άνθρακα. Η Επιτροπή εκτιμά ότι ο άνθρακας διαθέτει ουσιαστικά πλεονεκτήματα από πλευράς παγκόσμιων αποθεμάτων, ασφάλειας του εφοδιασμού, κόστους παραγωγής και σταθερότητας των τιμών σε σχέση με τα ανταγωνιστικά προς αυτόν ορυκτά καύσιμα.

Τα στερεά καύσιμα - λιθάνθρακας και λιγνίτης - είναι οι σε μεγαλύτερη αφθονία ευρισκόμενοι ορυκτοί ενεργειακοί πόροι (εκμεταλλεύσιμα αποθέματα για 230 χρόνια) και με τον καλύτερο τρόπο κατανεμημένοι στον πλανήτη τόσο από γεωγραφικής όσο και γεωπολιτικής πλευράς. Οι τιμές συνεπώς του άνθρακα στη διεθνή αγορά είναι σταθερές και μάλιστα οι πιο ανταγωνιστικές σε σχέση με τις τιμές άλλων ορυκτών καυσίμων.

Στην Κοινότητα, ο ρόλος των ορυκτών καυσίμων - σήμερα ή αργότερα - συνδέεται οπωσδήποτε μερικώς με τα παραπάνω χαρακτηριστικά της παγκόσμιας αγοράς άνθρακα. Η Κοινότητα εισάγει το ήμισυ των αναγκών της σε άνθρακα ((Το 1996, επί 272 Mt που διανεμήθηκαν, η Κοινότητα εισήγαγε 130 Mt. )). Το περιεχόμενο της προσφοράς άνθρακα στην Ευρώπη είναι μοιραίως πολύ διαφορετικό. Οι αναδιαρθρώσεις και το κλείσιμο ορυχείων ήδη από το 1960 έχουν ανατρέψει τις συνθήκες τις ευρωπαϊκής αγοράς. Έτσι, η Ευρώπη των 12, από 600 εκατομ. τόννους (Mt) που παρήγε όταν υπεγράφη η συνθήκη ΕΚΑΧ, παράγει σήμερα λιγότερο από 130 εκατομ. τόννους (Mt). Αντίθετα, η προσφορά λιγνίτη στην Ευρώπη, του οποίου η εξέλιξη ήταν ανάλογη με αυτήν του άνθρακα, παρουσιάζει σήμερα χαρακτηριστικά παραπλήσια εκείνων που αναφέρθηκαν για τα παγκόσμια αποθέματα άνθρακα.

Εντούτοις, και παρά τις οικονομικές δυσκολίες που επιμένουν σημαντικού τμήματος της κοινοτικής παραγωγής του κλάδου (έλλειψη ανταγωνιστικότητας, επιχορηγήσεις και κοινωνικά προβλήματα), η εγκατάλειψη των στερεών καυσίμων δεν είναι στην ημερήσια διάταξη. Το 1996, η Κοινότητα κατανάλωσε 272 Mt λιθάνθρακα και 258 Mt λιγνίτη, ποσότητες των οποίων τα δύο τρίτα περίπου προορίζονται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Τα στερεά καύσιμα συμμετέχουν κατά πλέον του ενός τρίτου (34%) στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Κοινότητα. Το ποσοστό αυτό υποκρύπτει σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Στη Δανία, ο λιθάνθρακας συμμετέχει κατά 87,5% ((Στοιχεία EUROSTAT 1993 )) στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, στο Λουξεμβούργο εξέλιπε εντελώς, ενώ στην Ελλάδα ποσοστό 71% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται με πρώτη ύλη τον λιγνίτη.

Η κοινοτική ζήτηση άνθρακα θα καθορίζεται στο μέλλον από πλήθος παραγόντων ανεξαρτήτων μιας βουλησιοκρατικής ενδεχομένως πολιτικής στον τομέα - όπως φαίνεται να υπονοεί το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου - είτε πρόκειται για γενικούς ενεργειακούς παράγοντες, όπως η ενεργειακή ζήτηση και η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, είτε για την επίπτωση οριζόντιων πολιτικών, όπως η φορολογική πολιτική και η περιβαλλοντική πολιτική.

Η ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα της ενέργειας, όπως καθορίζεται στη Λευκή Βίβλο της Επιτροπής ((Λευκή Βίβλος της Επιτροπής «Ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση» COM(95) 682 τελικό )), εστιάζεται κυρίως στις έννοιες της ανταγωνιστικότητας, της ασφάλειας του εφοδιασμού και της προστασίας του περιβάλλοντος. Με την έννοια αυτή, η Επιτροπή έχει αναλάβει διπλή δράση:

- μια πολιτική που θα δίνει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να στηρίζουν την ευρωπαϊκή παραγωγή άνθρακα. Το 1996 ενέκρινε κρατικές ενισχύσεις, που είχαν γνωστοποιηθεί από τα κράτη μέλη, ύψους μεγαλύτερου από 6 000 MECU 7

- μια πολιτική υποστήριξης της τεχνολογίας (εξόρυξη και καύση) του άνθρακα, τεχνολογίας προσαρμοσμένης στις απαιτήσεις των καιρών και πιο συγκεκριμένα στις ανάγκες του περιβάλλοντος, μέσω ερευνητικών προγραμμάτων (έρευνα ΕΚΑΧ και πρόγραμμα THERMIE) και προγραμμάτων διάδοσης των τεχνολογιών (THERMIE).

Οι συντονισμένες και συμπληρωματικές αυτές δράσεις πρέπει να δώσουν τη δυνατότητα στους καταναλωτές ενέργειας και κυρίως στους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας να επιλέγουν πιο αντικειμενικά μεταξύ των διαφόρων ορυκτών καυσίμων.