ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1023/97 υποβολή: Hiltrud Breyer (V) προς την Επιτροπή (19 Μαρτίου 1997)

Θέμα: Κίνδυνοι για την υγεία από τρόφιμα που παράγονται με μεθόδους γενετικής μηχανικής

Οι W. Doerfler και R. Schubbert δημοσίευσαν μια έρευνα σχετικά με την λήψη DNA που προέρχεται από την τροφή στο πεπτικό σύστημα των θηλαστικών (W. Doerfler/R. Schubbert: Medizinisch-genetische Implikationen. Aufnahme fremder DNA όber den Gastrointestinaltrakt. Στο περιοδικό Deutsches Δrzteblatt - Δrztliche Mitteilungen αριθ. 25/26, Κολωνία 1994). Οι Doerfler και Schubbert καταλήγουν, αντίθετα προς την κρατούσα θεωρία, στο συμπέρασμα ότι το DNA που εισέρχεται με την τροφή στο πεπτικό σύστημα δεν καταστρέφεται εντελώς με τη χώνευση αλλά ορισμένα μικρά τμήματά του, μεγέθους έως 1/4 του αρχικού DNA, περνά στο πεπτικό σύστημα, καθώς επίσης γονιδιακές αλληλουχίες. Αυτό το DNA μπορεί να εισαχθεί σε μικροοργανισμούς και μικρόβια και να ανασυνδυασθεί. Το εξωγενές αυτό DNA βρέθηκε επίσης σε αιμοκύτταρα και κατέστη δυνατό να απορροφηθεί επίσης από δέκτες των μυικών κυττάρων.

1. Ποιά είναι η εκτίμηση της Επιτροπής όσον αφορά τον κίνδυνο από το ενδεχόμενο να περάσουν κωδικοποιημένα στο εξωγενές DNA λευκώματα σωματικών κυττάρων και μικροοργανισμών στο ανθρώπινο σώμα;

2. Συμφωνεί η Επιτροπή με την εκτίμηση ότι πρέπει να επανεκτιμηθούν ιδίως οι ανθεκτικότητες σε αντιβιοτικά οι οποίες υπάρχουν ως γονίδια δείκτες σε διαγονιδιακά ωφέλιμα φυτά;

3. Ποιά είναι η θέση της Επιτροπής έναντι του ενδεχομένου να διασταυρωθούν κατόπιν και μικρόβια που είναι ανθεκτικά στα αντιβιοτικά μέσα στον ανθρώπινο οργανισμό;

4. Μήπως θα έπρεπε, λόγω της απόκτησης αυτών των νέων επιστημονικών γνώσεων, να επανεξετασθεί και ενδεχομένως να αποσυρθεί η άδεια κυκλοφορίας στην αγορά του γενετικώς τροποποιημένου αραβοσίτου του Novartis (παλαιότερα: Ciba-Geigy και Sandoz) που είναι ανθεκτικός στην αμπλικιλίνη;

5. Συμμερίζεται η Επιτροπή την άποψη ότι θα έπρεπε τουλάχιστον να αποφεύγονται τα γονίδια που είναι ανθεκτικά στα αντιβιοτικά στην περίπτωση των διαγονιδιακών ωφέλιμων φυτών;

6. Είναι διατεθειμένη η Επιτροπή να λάβει μελλοντικά υπόψη, κατά την προσεχή έγκριση της κυκλοφορίας στην αγορά γενετικώς τροποποιημένων και παραχθέντων τροφίμων, τις νέες αυτές επιστημονικές γνώσεις;

7. Συμφωνεί η Επιτροπή με την εκτίμηση ότι γενικότερα με την βοήθεια των νέων επιστημονικών γνώσεων η μεταφορά γενετικού υλικού πέρα από τους φραγμούς που διαχωρίζουν τα είδη αποτελεί κίνδυνο per se, λόγω του διαρκούς κινδύνου της πιθανής σύνθεσης αλλεργιογόνων ουσιών μετά τον ανασυνδυασμό τους;

Απάντηση του κ. Bangemann εξ ονόματος της Επιτροπής (12 Ιουνίου 1997)

1-3. Η Επιτροπή εφιστά την προσοχή του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου στην γνώμη των τριών επιστημονικών επιτροπών των οποίων ζητήθηκε η γνώμη στο πλαίσιο του φακέλου του αραβοσίτου της Ciba-Geigy, που θα δημοσιευθεί τις προσεχείς εβδομάδες. Η επιστημονική επιτροπή για την διατροφή των ζώων συνεπέρανε ότι «η πιθανότητα μεταφοράς λειτουργικού γονιδίου bla από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο σε βακτηρίδιο είναι πρακτικά μηδέν, και ακόμη και σε περίπτωση που θα συνέβαινε το αδύνατον, αυτό δεν θα είχε κλινική σημασία». Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων δήλωσε ότι «η πιθανότητα μεταφοράς φυτικού DNA σε βακτηρίδια είναι μικρή, όπως και η πιθανότητα του να καταστεί το μεταποιημένο DNA λειτουργικό στα βακτηρίδια. Και στην απίθανη ακόμη περίπτωση που επραγματοποιείτο η εν λόγω αλληλουχία γεγονότων, δεν θα παρατηρούνταν πρόσθετα ανιχνεύσιμα αποτελέσματα, δεδομένου ότι το γονίδιο bla είναι ήδη ευρέως διαδεδομένο στην φύση, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπινων και ζωικών γαστρεντερικών οδών».

4. Στην ίδια γνώμη η επιστημονική επιτροπή τροφίμων (ΕΕΤ) συμπεραίνει ότι «η χρήση του εν λόγω διαγονιδιακού αραβοσίτου δεν δημιουργεί ανησυχίες από πλευράς διατροφής», ότι «τα παρεμβαλλόμενα χαρακτηριστικά δεν δημιουργούν τοξικολογικής φύσεως ανησυχίες για τον άνθρωπο» και ότι «δεν φαίνεται πιθανή η δημιουργία νέου αλλεργιογόνου δυναμικού λόγω των γενετικών μεταβολών». Η επιστημονική επιτροπή για την διατροφή συμφωνεί με το συμπέρασμα της ΕΕΤ στο ότι «δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η χρήση του γενετικώς τροποποιημένου αραβοσίτου στην διατροφή των ζώων θα έχει ανεπιθύμητα αποτελέσματα στην υγεία των ζώων».

Προσφάτως, η κυκλοφορία του αραβοσίτου της Ciba-Geigy απαγορεύθηκε στην Αυστρία, βάσει του άρθρου 16 της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ ((ΕΕ L 117 της 8.5.1990 )). Τα περαιτέρω επιχειρήματα της αρμόδιας αυστριακής αρχής τα οποία αναφέρονται, μεταξύ άλλων, στο πρόσφατο δημοσίευμα των Schubbert, Renz, Schmitz και Doerfler (Proc. Natl. Acad. Sci. USA 94, 961-966, 1997) μελετήθηκαν από την ΕΕΤ. Η τελευταία σημείωσε ότι κανένα από τα συμπεράσματα της ΕΕΤ σχετικά με την τοξικότητα, την θρεπτική αξία, την αλλεργιογόνο ικανότητα και τις δευτερογενείς μεταβολές δεν τίθεται εν αμφιβόλω από τα αυστριακά επιχειρήματα. Η Επιτροπή αναμένει τώρα την γνώμη των δύο άλλων επιστημονικών επιτροπών.

5.,6. Σε σχέση με τα ανωτέρω, η Επιτροπή εφιστά την προσοχή του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου στην γνώμη της επιστημονικής επιτροπής για την διατροφή των ζώων: «Μολονότι η παρουσία αντιβιοτικών δεικτών δεν συνεπάγεται, κατ' ανάγκην, κινδύνους για την υγεία του ανθρώπου ή των ζώων, ή για το περιβάλλον, πρέπει να διενεργείται εκτίμηση κατά περίπτωσιν, όπως και με τον αραβόσιτο Ciba-Geigy». Η ΕΕΤ καταλήγει: « Η επιτροπή είχε υπόψη της το γενικότερο θέμα της χρήσεως γονιδιακής κωδικοποίησης της ανθεκτικότητας σε αντιβιοτικά σε γονιδιακά κατασκευάσματα σήμανσης κατά την ανάπτυξη νέων τροφίμων και προτείνει την ενδελεχή εξέταση των μελλοντικών αναγκών και της εφαρμογής των γονιδίων σήμανσης».

7. Όσον αφορά την σύνθεση αλλεργιογόνων ουσιών κατόπιν ανασυνδυασμού, η μεταφορά γενετικού υλικού από είδος σε είδος δεν δημιουργεί αυτομάτως γενικότερους κινδύνους. Η σχετική εκτίμηση πρέπει να διενεργείται κατά περίπτωσιν. Υπάρχουν πειραματικές μέθοδοι ανάλυσης των νέων πρωτεϊνών όσον αφορά την αλλεργιογόνο ικανότητά τους. Πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Συμβουλίου για την Βιοτεχνολογία των Τροφίμων (International food biotechnology council - IFBC) και του Ιδρύματος Αλλεργιών και Ανοσολογίας (Allergy and immunology institute - AII) του ILSI, με τίτλο «Η αλλεργιογόνος ικανότητα των τροφίμων που παράγονται με γενετική τροποποίηση» (Allergenicity of food produced by genetic modifications) και η οποία δημοσιεύθηκε ως ειδικό συμπλήρωμα στο Critical reviews in food science and nutrition (τόμος 36, 1996), είναι αφιερωμένη στην αξιολόγηση των τροφίμων που προέρχονται από βιοτεχνολογικές μεθόδους.