ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1310/02

υποβολή: Kathalijne Buitenweg (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(7 Μαΐου 2002)

Θέμα: Η έλλειψη ελαχίστων διαδικαστικών εγγυήσεων, η παραβίαση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και οι επιπτώσεις τους στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης από τον Απρίλιο του 2003

Στο πλαίσιο της ενισχυμένης δικαστικής συνεργασίας και ειδικότερα της απόφασης-πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών (14867/01 COPEN), η αμοιβαία αναγνώριση βασίζεται στο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Η εν λόγω αμοιβαία εμπιστοσύνη δεν είναι όμως συχνά παρά μόνο μια πολιτική ευχή, όπως το αποδεικνύει μια πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας σχετικά με τις επανειλημμένες περιπτώσεις εξευτελιστικής μεταχείρισης και βασανιστηρίων εκ μέρους κρατικώνπαλλήλων στην Ισπανία, μεταξύ του 1995 και του 2002. Τόσο ο Ευρωπαϊκός Χάρτης των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 16) όσο και η πρόταση απόφασης-πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης (αιτιολογική σκέψη 12 α) ορίζουν ότι ουδείς δύναται να απομακρυνθεί, να απελαθεί ή να εκδοθεί προς ένα κράτος όπου θα διέτρεχε σοβαρά τον κίνδυνο να καταδικασθεί σε θάνατο ή ναποβληθεί σε βασανιστήρια ή άλλες απάνθρωπες ή εξευτελιστικές ποινές ή μεταχείριση.

Δεν είναι σαφές ποια μέτρα διαθέτει η Επιτροπή για τον εντοπισμό και τη δημοσίευση ενδεχομένων παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

1. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή εάν γνώριζε ή εάν είχεποψίες σχετικά με τις ως άνω ρατσιστικές και εξευτελιστικές πράξεις που καταγγέλλει η Διεθνής Αμνηστία στην Ισπανία·

2. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή με ποιόν τρόπο ελέγχει και καταγγέλλει τις παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων, σύμφωνα με το άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΕ·

3. Ποιές τροποποιήσεις προτίθεται να επιφέρει η Επιτροπή στις εν λόγω σημερινές πρακτικές με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Νίκαιας και την προβλεπόμενη στο άρθρο 7 δυνατότητα να κοινοποιεί στο Συμβούλιο την ύπαρξη περιπτώσεων σοβαρής και συνεχιζόμενης παραβίασης των αρχών του άρθρου 6 εκ μέρους κράτους μέλους και ενδεχομένως την αναστολή των δικαιωμάτων του εν λόγω κράτους μέλους·

Απάντηση του κυρίου Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(2 Ιουλίου 2002)

Η Επιτροπή έλαβε γνώση της έκθεσης της Διεθνούς Αμνηστίας Spain, crisis of identity, Race-related Torture and Ill treatment by State Agents πουποβλήθηκε στις 16 Απριλίου του 2002. Η αίτηση αυτή αφορά το θέμα της τήρησης σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων των μεταναστών και των εθνικών μειονοτήτων από τους κρατικούςπαλλήλους. Στην ετήσια έκθεσή του για το 2000, το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο των ρατσιστικών και ξενοφοβικών φαινομένων αναφέρθηκε στην έκθεση 2001 της Διεθνούς Αμνηστίας η οποία ανέφερε αστυνομικές βιαιότητες καθώς και αύξηση των ισχυρισμών που ανέφεραν κακοποίηση των μεταναστών από τους αστυνομικούς της δημοτικής, περιφερειακής και εθνικής αστυνομίας στην Ισπανία.

Η Επιτροπή καταδικάζει σταθερά κάθε μορφή ρατσισμού ή ξενοφοβίας που αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών που είναι κοινές σε όλα τα κράτη μέλη. Επαναλαμβάνει τη δέσμευση της Επιτροπής να καταπολεμηθούν όλα τα ρατσιστικά και ξενοφοβικά φαινόμενα με όλα τα μέσα που προβλέπουν οι συνθήκες

Στα πρόσφατα συμπεράσματά του της 25ης και 26ης Απριλίου 2002 για την καταπολέμηση του ρατσισμού, του αντισημιτισμού και της ξενοφοβίας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσηςπενθύμισε, μεταξύ άλλων, ότι είναι απαραίτητο να προσεγγισθούν οι εθνικές νομοθεσίες για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, φροντίζοντας για τη τήρηση των συνταγματικών κανόνων και των αρχών σχετικά με την τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών καιπογράμμισε τη σημασία του σχεδίου απόφασης πλαισίου σχετικά με την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας πουπέβαλε η Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2001 και το οποίο συζητείται στο Συμβούλιο. Ως προς αυτό, η Επιτροπή πρέπει ναπενθυμίσει ότι δεν έχει αρμοδιότητες όσον αφορά την απονομή της δικαιοσύνης στα κράτη μέλη και ότι η λήψη ποινικών μέτρων εναπόκειται στις δικαστικές αρχές των κρατών μελών.

Όσον αφορά τον έλεγχο της τήρησης του άρθρου 6 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα μέσα της Επιτροπής διαφέρουν ανάλογα με το νομικό πλαίσιο στο οποίο ένα κράτος μέλος θα μπορούσε να παραβιάσει τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Εάν το κράτος μέλος προβεί σε παραβίαση στα πλαίσια του κοινοτικού δικαίου, παραδείγματος χάρη μεταφέροντας μια κοινοτική οδηγία λανθασμένα, η Επιτροπή μπορεί να κινήσει τη νομική διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 226 της συνθήκης ΕΚ, ζητώντας από το Δικαστήριο να διαπιστώσει την παραβίαση. Στην περίπτωση που το κράτος μέλος δεν συμμορφώνεται με την απόφαση, το Δικαστήριο μπορεί να επιβάλλει την πληρωμή προστίμου.

Εάν το κράτος μέλος προβεί σε παραβίαση εκτός του πλαισίου του κοινοτικού δικαίου, παραδείγματος χάρη κατά την ποινική δίωξη εγκλημάτων που δεν έχουν σχέση με τις κοινοτικές πολιτικές, η Επιτροπή μπορεί να κινήσει την πολιτική διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 7 της Συνθήκης, προτείνοντας στο Συμβούλιο, συνερχόμενοπό τη σύνθεση σε επίπεδο Αρχηγών Κρατών ή Κυβερνήσεων, να διαπιστώσει την ύπαρξη παραβίασης. Αυτή η διαδικασία προϋποθέτει ότι η παραβίαση είναι σοβαρή και διαρκής και θίγει τις αρχές που ορίζονται στο άρθρο 6 της Συνθήκης. Η απόφαση απαιτεί τη σύμφωνη γνώμη του Κοινοβουλίου και την ομοφωνία των 14 αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων. Στη συνέχεια το Συμβούλιο μπορεί, ενδεχομένως, να αναστείλει ορισμένα δικαιώματα του εν λόγω κράτους μέλους και ιδίως το δικαίωμα ψήφου του στο Συμβούλιο.

Η σύγχρονη έκδοση του άρθρου 7 της συνθήκης δεν επιτρέπει στο Συμβούλιο να επέμβει παρά μόνον εάν η παραβίαση έχει ήδη διαπραχθεί και δεν έχει παύσει. Η συνθήκη της Νίκαιας θα προσθέσει τη δυνατότητα να διαπιστώνεται σαφής κίνδυνος σοβαρής παραβίασης και θα δώσει στο Κοινοβούλιο δικαίωμα πρωτοβουλίας σε αυτή τη νέα φάση πρόληψης.

Όσον αφορά το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, πρέπει ναπενθυμιστεί ότι στην εφαρμογή του, τα εθνικά δικαστήρια των κρατών μελώνπόκεινται πλήρως στην τήρηση των διατάξεων της Ευρωπαϊκής σύμβασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το άρθρο 1 παράγραφος 3 του σχεδίου απόφασης — πλαισίου παραπέμπει στις διατάξεις του άρθρου 6 της Συνθήκης που παραπέμπει, επίσης, στην Ευρωπαϊκή σύμβαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων η οποία επιβάλλεται στα εθνικά δικαστήρια όταν θα έχουν να εκτελέσουν ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης. Στο προοίμιο, ιδίως στα σημεία 12 και 13 της αιτιολογικής σκέψης, προστέθηκαν διατάξεις πουπενθυμίζουν ότι το σύνολο του μηχανισμούπόκειται στην τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως διατυπώνονται στον Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με άλλα λόγια, η Επιτροπή κρίνει ότι, εάν προκύψει ότι η εκτέλεση ενός ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης κινδυνεύει να αποτελέσει, για το πρόσωπο στο οποίο επιδίδεται, σοβαρό κίνδυνο ναποβληθεί σε βασανιστήρια ή σε απάνθρωπη ήποτιμητική μεταχείριση, η δικαστική αρχή εκτέλεσης θα πρέπει να αρνηθεί την εκτέλεση του εντάλματος. Ωστόσο, μεταξύ δημοκρατικών κρατών, πουπόκεινται όλα στον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων μπορεί να θεωρείται δεδομένη και η εμπιστοσύνη να αποτελεί τον κανόνα.