ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1999/00

υποβολή: Armando Cossutta (GUE/NGL) προς το Συμβούλιο

(21 Ιουνίου 2000)

Θέμα: Λεττονία: Αντιναζισμός

Ο Vasili Kononov ήταν 20 Ιουνίου 1943 και όπως πολλοί ευρωπαίοι νέοι πολέμησε τότε ως αντάρτης κατά των ναζιστικών στρατευμάτων που κατείχαν τη Λεττονία και τιμήθηκε μετά το τέλος του πολέμου με διάφορα παράσημα.

Σήμερα, σε ηλικία σχεδόν 80 ετών, κρατείται στη Ρήγα με την κατηγορία ότι σκότωσε 9 πολίτες κατά τη διάρκεια μιας αντάρτικης επιχείρησης σε ένα χωριό 300 χιλιόμετρα μακριά από την πρωτεύουσα. Η κατηγορία βασίζεται στη διήγηση μιας αυτόπτιδας μάρτυρος της Maria Kuznetsova, η οποία εξάλλου διέψευσε την εκδοχή που δέχθηκε το δικαστήριο και τονίζει ότι τα πτώματα που βρέθηκαν τότε στο χωριό δεν ανήκαν σε πολίτες που σκοτώθηκαν από τους αντάρτες αλλά σε αντάρτες που σκοτώθηκαν από τους ναζιστές.

Ένας άλλος Λεττονός πολίτης ο Konrad Kalejs, κατατάχθηκε αντίθετα σε μία στρατιωτική μονάδα γνωστή ως Arajs Kommando που συνεργαζόταν με τους ναζιστές και κατηγορείται για το θάνατο 30 000 ατόμων εβραίων, κομμουνιστών και τσιγγάνων. Αφού ανακαλύφθηκε στο Λονδίνο και απελάθηκε από τη Μεγάλη Βρετανία, επέστρεψε στην Αυστραλία, χώρα της οποίας είχε λάβει τηνπηκοότητα όπου και σήμερα ζει κρυμμένος. Η Πρόεδρος της Λεττονίας Vaira Vika-Friberga, εξέφρασε ενώπιον του διεθνούς Τύπου τις επιφυλάξεις της σχετικά με το αν θα ήταν σκόπιμη η δίωξη του παλαιού συνεργάτη των ναζιστών τονίζοντας ότι πιστεύει στη θεία δίκη.

1. Θεωρεί το Συμβούλιο ότι η συμπεριφορά των αρχών της Λεττονίας στις δύο περιπτώσεις συνάδει με τις αξίες επί των οποίων βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, στην οποία η Λεττονία θα έπρεπε προσεχώς να προσχωρήσει;

2. Δεν πιστεύει ότι θα έπρεπε να παρέμβει στις αρχές της Λεττονίας προκειμένου να ευνοηθεί πρώτα απ' όλα η αποφυλάκιση του Kononov και σε δεύτερο λόγο η προστασία των δικαιωμάτων του ως πολίτη και ως αντιναζιστή μαχητή;

3. Δεν πιστεύει ότι χρειάζεται να ζητήσει από τις αρχές της Λεττονίας να προβούν σε κάθε ενέργεια για τον εντοπισμό του Kalejs, και την εξακρίβωση των ευθυνών του στη γενοκτονία που σε όλη την Ευρώπη είχε θύματα εκτός από τους εβραίους και τους τσιγγάνους και τους κομμουνιστές;

Απάντηση

(23 Οκτωβρίου 2000)

To Συμβούλιοπερασπίζεται σε κάθε ευκαιρία, και ιδίως στο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησης, τις θεμελιώδεις αξίες στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση και περιέχονται στο άρθρο 6 (πρώην άρθρο ΣΤ) της Συνθήκης.

Όσον αφορά τη Λετονία, η Ευρωπαϊκή Συμφωνία μεταξύ της χώρας αυτής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία άρχισε να ισχύει από 1ης Φεβρουαρίου 1998, προβλέπει στο άρθρο 2 ότι ο σεβασμός των δημοκρατικών αρχών και των δικαιωμάτων του ανθρώπου, που καθιερώθηκε με την Τελική Πράξη του Ελσίνκι και τον Χάρτη των Παρισίων για μια Νέα Ευρώπη, καθώς και οι αρχές της οικονομίας αγοράς, διέπουν τις εσωτερικές και εξωτερικές πολιτικές των μερών και αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της παρούσας συμφωνίας.. Το Συμβούλιο Σύνδεσης, που ιδρύθηκε με την Ευρωπαϊκή Συμφωνία, είναι το πολιτικό όργανο που διασφαλίζει την ορθή εφαρμογή της Συμφωνίας και, με την ιδιότητα αυτή, μπορεί να προσεγγίσει κάθε σημαντικό σημείο ή διαφορά στην εφαρμογή ή την ερμηνεία της Συμφωνίας.

Επιπλέον, η Λετονία συμπεριλαμβάνεται στη διαδικασία προσχώρησης που βρίσκεται εν εξελίξει και, ωςποψήφια χώρα, οφείλει να τηρεί τα σαφώς καθορισμένα κριτήρια, ιδίως τα πολιτικά κριτήρια που καθορίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης. Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση διαθέτει δυο σημαντικά εργαλεία που επιτρέπουν τον έλεγχο της τήρησης των εν λόγω κριτηρίων. Πρόκειται, αφενός, για τις εταιρικές σχέσεις προσχώρησης που καθορίζουν ένα σημαντικό αριθμό αρχών, ενδιάμεσων στόχων και προϋποθέσεων για την προσχώρηση της Λετονίας στην Ένωση, συμπεριλαμβανομένων και των σχετιζόμενων με την εγγύηση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του σεβασμού των μειονοτήτων και της προστασίας τους και, αφετέρου, για τις τακτικές εκθέσεις που συντάσσει κάθε χρόνο η Επιτροπή, οι οποίες επιτρέπουν στο Συμβούλιο να παρακολουθεί τις προόδους που έχει πραγματοποιήσει η Λετονία ενόψει της προσχώρησης. Η τελευταία τακτική έκθεση της Επιτροπής εκτιμά ότι η Λετονία ανταποκρίνεται στα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης, ιδίως δε ότι διαθέτει σταθερούς θεσμούς που εγγυώνται τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Με την εκτίμηση αυτή συμφώνησε και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι το οποίο, στην αντίθετη περίπτωση, δεν θα είχε αποφασίσει την έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Λετονία. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την κατάσταση στιςποψήφιες χώρες και θα αντιδράσει δεόντως στην περίπτωση που διαπιστωθούν παραβιάσεις των προαναφερόμενων θεμελιωδών αρχών.