ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1151/02

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(22 Απριλίου 2002)

Θέμα: Ο ανταγωνισμός για το εμπόριο έργων τέχνης μεταξύ των ΗΠΑ και της Ε.Ε. και οι εναλλακτικές μέθοδοι διατήρησης του ευρωπαϊκού μεριδίου στο εμπόριο αυτό

1. Μπορεί η Επιτροπή να επιβεβαιώσει τα πορίσματα της μελέτης του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Καλών Τεχνών TEFAF (The European Fine Art Foundation) από τα οποία προκύπτει ότι το 1999 η αξία των εισαχθέντων από τα κράτη μέλη της Ε.Ε. έργων τέχνης ανήρθε σε 1.53 εκατ. ευρώ και αυτή των εξαχθέντων σε 1,81 εκατ. ευρώ, καθώς και ότι το ευρωπαϊκό μερίδιο στην διεθνή αγορά έργων τέχνης μειώθηκε κατά τα τελευταία τέσσερα χρόνια κατά 7 %, ενώ το αμερικανικό μερίδιο αυξήθηκε ταυτόχρονα κατά 7 %·

2. Σημαίνουν άραγε οι αριθμοί αυτοί απλώς ότι οι έμποροι μεταθέτουν, λόγω τωνψηλότερων κερδών, τις δραστηριότητες τους εκτός Ευρώπης ή μήπως σημαίνουν επίσης ότι όλο και περισσότερα παραγόμενα στην Ευρώπη αντικείμενα τέχνης εξάγονται από την ήπειρο και αποκτούνται από πλούσιους αγοραστές αλλού στον κόσμο, κυρίως από Αμερικανούς·

3. Προβάλλονται άραγε οι προαναφερθέντες αριθμοί από το TEFAF προκειμένου ναποστηρίξει τις αντιρρήσεις του ως προς τη διατήρηση ή τη θέσπιση νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων για τη ρύθμιση της αγοράς εντός της Ε.Ε., όπως οι εισαγωγικοί δασμοί επί των έργων τέχνης και τα παρεπόμενα δικαιώματα (droit de suite);

4. Πώς κρίνει η Επιτροπή το επιχείρημα του TEFAF ότι για τους έμπορους είναι ευνοϊκότερο να εξάγουν και να πωλούν τα έργα στην Αμερική, επειδή εκεί ούτε επιβάλλονται φόροι ούτεφίστανται οι επί 70 έτη ισχύουσεςποχρεώσεις που απορρέουν από το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, με αποτέλεσμα όχι μόνο το κέρδος να είναιψηλότερο για τους εμπόρους, αλλά και το κόστος χαμηλότερο για τους αγοραστές·

5. Μήπως η Επιτροπή διαβλέπει κάποια δυνατότητα τροποποίησης των αριθμών κατά τρόπο εντελώς διαφορετικό από αυτό που ζητεί το TEFAF, π. χ. εισάγοντας ή επεκτείνοντας εξαγωγικούς φόρους που θα καθιστούν λιγότερο ελκυστική την πώληση εκτός της Ε.Ε. των έργων τέχνης από τα κράτη μέλη της Ε.Ε.·

6. Σε ποια άλλα διαβήματα προτίθεται η Επιτροπή να προβεί ενδεχομένως, κατά τα προσεχή έτη, ως προς το εν λόγω πρόβλημα·

Πηγή: Η ολλανδική εφημερίδα De Volkskrant της 8ης Μαρτίου 2002.

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(12 Ιουνίου 2002)

Το αξιότιμο μέλος ανησυχεί αναφορικά με τον ανταγωνισμό μεταξύ της Κοινότητας και των Ηνωμένων Πολιτειών στον τομέα του εμπορίου έργων τέχνης. Και οι έξη ερωτήσεις προέκυψαν κατόπιν των ευρημάτων πρόσφατης μελέτης, που δημοσιεύτηκε από το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Καλών Τεχνών (TEFAF), διοργανωτή της ετήσιας Διεθνούς Έκθεσης Καλών Τεχνών και Αντίκας. Η Επιτροπή πρόσφατα απάντησε σε άλλη Γραπτή Ερώτηση, την P-0861/02(1),ποβληθείσα από τον λόρδο Inglewood. Πέραν εκείνης της προηγούμενης απάντησης η Επιτροπή θα επιθυμούσε να προβεί στα εξής σχόλια.

Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η παραπάνω έκθεση παραγγέλθηκε από την TEFAF, ολλανδικό οργανισμό, με τηνποστήριξη άλλων οργανώσεων που εκπροσωπούν εμπόρους έργων τέχνης. Ορισμένες από αυτές τις οργανώσεις επέδειξαν δραστηριότητα στη σύνταξη καιποβολή προς το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή διάφορα έγγραφα όπου ισχυρίζονται ότι η Κοινοτική εναρμόνιση θα οδηγούσε σε αρνητικές συνέπειες για την αγορά έργων τέχνης της Κοινότητας. Αυτό ίσχυε ιδιαίτερα κατά το χρόνο της διαπραγμάτευσης της 2001/84/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Σεπτεμβρίου, σχετικά με το δικαίωμα παρακολούθησηςπέρ του δημιουργού ενός πρωτότυπου έργου τέχνης(2) (droit de suite). Παρομοίως, η οικονομική και κανονιστική ανάλυση που έγινε στο πλαίσιο της έκθεσης TEFAF αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό αποκλειστικά τις απόψεις ορισμένων οργανισμών εμπορίας.

Στόχοι των επικρίσεων της TEFAF είναι ειδικότερα το καθεστώς ΦΠΑ για έργα τέχνης, που θεσπίστηκε με την Οδηγία του Συμβουλίου 94/5/ΕΚ της 14ης Φεβρουαρίου 1994, που συμπλήρωνε το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας και τροποποιούσε την Οδηγία 77/388/ΕΟΚ -Ειδικές ρυθμίσεις εφαρμοστέες σε αγαθά από δεύτερο χέρι, έργα τέχνης, συλλεκτικά αντικείμενα και αντίκες(3) και εναρμόνιση του δικαιώματος μεταπώλησης σε Κοινοτικό επίπεδο (Οδηγία 2001/84/ΕΚ). Πραγματικά πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την εξέλιξη της αγοράς έργων τέχνης, όπως ο παγκόσμιος χαρακτήρας του, οι συναλλαγματικές διακυμάνσεις, η τάση των πωλητών να επιλέγουν την αγορά όπου μπορούν να επιτύχουν την καλύτερη τιμή πώλησης, το πιθανό αποτέλεσμα της έκρηξης του 1999 στη χρηματιστηριακή αγορά των Ηνωμ. Πολιτειών στον τομέα των καταναλωτικών δαπανών και αυτό ιδιαίτερα αναφορικά με αγαθά πολυτελείας, το ουσιαστικό δυοπώλιο σε ότι αφορά τις πωλήσεις μέσω πλειστηριασμού (πρβλ. Την πρόσφατη διατύπωση αντιρρήσεων της Επιτροπής(4) που εστάλη στους οίκους Christie's και Sotheby's σχετικά με την συνεργία τους να ορίσουν τέλη κατά τη δεκαετία του 90). Για το λόγο αυτό φαίνεται τουλάχιστο παράτολμος ο ισχυρισμός ότι ηποβάθμιση της Κοινοτικής αγοράς έργων τέχνης κατά τα τελευταία τέσσερα έτη θα μπορούσε να αποδοθεί μόνο σε φορολογία και κανονισμούς που θεσπίστηκαν σε επίπεδο Κοινότητας από το 1995.

Το επιχείρημα ότι είναι ευνοϊκότερο για τους εμπόρους να εξάγουν τα έργα τέχνης που έχουν στην κατοχή τους στις Ηνωμένες πολιτείες και να τα πωλούν εκεί λόγω της απουσίας φορολογίας και τελών μεταπώλησης στη χώρα αυτή καταρρίπτεται από το ότι κατά τη θέσπιση, το 1995, ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ για έργα τέχνης λόγω της κοινοτικής εναρμόνισης δεν παρατηρήθηκε αρνητική επίπτωση στην ανταγωνιστικότητα της αγοράς έργων τέχνης της Κοινότητας σε σύγκριση με τις αντίστοιχες αγορές μη κοινοτικών χωρών (βλ. την έκθεση της Επιτροπής(5) ως προς τον αντίκτυπο της οδηγίας 94/5/ΕΚ). Περαιτέρω, το τέλος μεταπώλησης δεν επέφερε καμία αλλαγή στα κράτη μέλη καθόσον η οδηγία 2001/84/ΕΚ πρόκειται να εφαρμοστεί μόνο από 1ης Ιανουαρίου 2006. Κανένα κράτος μέλος δεν έχει ακόμη αρχίσει την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας.

Επίσης, θα πρέπει ναπομνησθεί ότι, γενικά, ο ΦΠΑ εφαρμόζεται σε όλες τις πωλήσεις αγαθών καιπηρεσιών στην Κοινότητα. Οι συναλλαγές σε έργα τέχνης είναι όπως κάθε άλλη συναλλαγή καιπόκεινται στους ίδιους κανόνες. Κατά συνέπεια αν έργα τέχνης πωλούνται από καλλιτέχνη που κατοικεί στην Κοινότητα σε κατοίκους της Κοινότητας η συναλλαγή επιβαρύνεται με το προβλεπόμενο ποσοστό ΦΠΑ. Αν τα έργα τέχνης πωλούνται σε μη κατοίκους της Κοινότητας και εξάγονται εκτός αυτής δεν οφείλεται ΦΠΑ. Αν τα έργα τέχνης εισάγονται στην Κοινότητα και αγοράζονται από κατοίκους αυτής ή αγοράζονται εκτός Κοινότητας και εισάγονται τότε οφείλεται ΦΠΑ στην Κοινότητα. Αν αφετέρου τα έργα τέχνης που εισάγονται προς μεταπώληση αγοράζονται απλώς για εξαγωγή δεν καταβάλλεται ΦΠΑ. Κατόπιν των παραπάνω η μεταχείριση των έργων τέχνης από πλευράς ΦΠΑ δεν μπορεί να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την απόφαση του πωλητή να τοποθετήσει ένα έργο τέχνης προς πώληση στην αγορά της Κοινότητας ή των Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι σαφές ότι οι πωλητές έργων τέχνης γενικά θα πωλούν εκεί όπου νομίζουν ότι θα επιτύχουν καλύτερη τιμή. Ενώ μικρές είναι οι διαφορές μεταξύ των τελών που εισπράττουν οι οίκοι δημοπρασιών, το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης όταν τα έργα τέχνης μεταφέρονται από τον ένα τόπο στον άλλο μπορεί να είναι σημαντικό. Ένας πωλητής λαμβάνει, γενικά,πόψη του αυτό το πρόσθετο κόστος όταν αποφασίζει που θα πωλήσει. Εντούτοις, τις περισσότερες φορές η επιλογή γίνεται με κριτήριο το σθένος της ίδιας της αγοράς. Ανπάρχει η αντίληψη ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί καλύτερη τιμή σ'ένα τόπο αντί άλλου, για οιοδήποτε λόγο, τότε ο πωλητής θα λάβει την κατάλληλη επιχειρηματική απόφαση.

Το αξιότιμο μέλος ερωτά ποια μέτρα προτίθεται να λάβει η Επιτροπή ώστε να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα της αγοράς έργων τέχνης της Κοινότητας. Σύμφωνα με τιςποχρεώσεις της, η Επιτροπή. Εξετάζει την ανάληψη της αναγκαίας δράσης για την επέκταση της εφαρμογής του τέλους μεταπώλησης σε διεθνές επίπεδο. Επιπλέον, πριν από την 1η Ιανουαρίου 2009 η Επιτροπή θα εκτελέσει οικονομική μελέτη επί της ανταγωνιστικότητας της αγοράς έργων μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης στην Κοινότητα. Η Επιτροπή θα δώσει τη δέουσα προσοχή στην αξιοπιστία των αριθμητικών στοιχείων που θα περιέχονται σε αυτή.

(1) βλέπε σελίδα 21.

(2) ΕΕ L 272 της 13.10.2001.

(3) ΕΕ L 60 της 3.3.1994.

(4) IP/02/595, 19.4.2002.

(5) COM(1999)185 τελικό.