ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1794/02

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(24 Ιουνίου 2002)

Θέμα: Δικαστική απόφαση παρακωλύει τους προστατευτικούς μηχανισμούς του δημοσίου για ιδιωτικοποιημένες κυρίως επιχειρήσεις

1. Ενθυμείται η Επιτροπή ότι, κατά το παρελθόν, αντέκρουσε τις αντιρρήσεις για την ιδιωτικοποίηση δημοσίων επιχειρήσεων με το επιχείρημα ότι μολονότι θα προσελκύοντο μη κρατικά κεφάλαια, οι αρχές, με προστατευτικούς μηχανισμούς, όπως μετοχές μειοψηφίας με δικαίωμα αρνησικυρίας, θα διατηρούσαν σε μεγάλο βαθμό τον έλεγχο για τον χώρο εγκατάστασης, την φύση της παραγωγής, τον αριθμό των θέσεων εργασίας, για την συγχώνευση ή την εξαγορά από άλλες επιχειρήσεις και για την επιρροή που η επιχείρηση ασκεί στις ανάγκες της κοινωνίας και του περιβάλλοντος·

2. Ποιες είναι οι συνέπειες της αποφάσεως που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής σχετικά με τις golden sharesτου γαλλικού και του πορτογαλικού κράτους και οι οποίες τώρα θεωρείται ότι δεν εξυπηρετούν κανένα γενικό συμφέρον αλλά αντιβαίνουν προς την ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων εντός της Ε Ε·

3. Μπορείτε να επιβεβαιώσετε ότι ανάλογη συμμετοχή τόσο του Βελγικού δημοσίου στην Distigas όσο και του Ολλανδικού δημοσίου στην επιχείρηση ταχυδρομείων TPG και στον φορέα παροχής τηλεπικοινωνιών KPN θεωρούνται εκ μέρους σας ως βαρύνον γενικό συμφέρον· Κατά τι διαφέρουν οι ολλανδικοί και βελγικοί μηχανισμοί από εκείνους της Γαλλίας και της Πορτογαλίας·

4. Μπορούν οι εθνικές αρχές των κρατών μελών, μετά την εννοούμενη στην παράγραφο 2 απόφαση, να εξακολουθούν να προστατεύουν τα θεωρούμενα εκ μέρους τους ζωτικά συμφέροντα στους τομείς παροχής ενέργειας, ύδρευσης, ταχυδρομικώνπηρεσιών και δημόσιων συγκοινωνιών καθώς και στον τομέα του περιβάλλοντος και της απασχόλησης, εάν δεν κατέχουν πλέον την πλειοψηφία των μετοχών·

5. Εάν η απάντηση στο ερώτημα 4 είναι καταφατική, με ποιόν τρόπο καιπό ποιές συνθήκες παρέχεται αυτή η προστασία·

6. Εάν ή εφόσον η απάντηση στο ερώτημα 4 είναι αρνητική, σημαίνει άραγε τούτο ότι ο στόχος της προστασίας μπορεί να διασφαλισθεί μόνον εάν το δημόσιο διατηρήσειπό την κατοχή του όλη την επιχείρηση ή τουλάχιστον την πλειοψηφία των μετοχών δηλ. εάν αποκτήσει εκ νέου την πλειοψηφία των μετοχών της επιχείρησης·

(Πηγή: Εφημερίδες De Volksrant και Metro — ολλανδική έκδοση, 5.6.2002).

Απάντηση του κ. Solbes Mira εξ ονόματος της Επιτροπής

(9 Αυγούστου 2002)

1. Το άρθρο 295 της Συνθήκης ΕΚ έχει ορίζει ότι Η παρούσα Συνθήκη δεν προδικάζει με κανένα τρόπο το καθεστώς της ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη. Αυτό σημαίνει ότι κάθε κράτος μέλος είναι ελεύθερο να καθορίζει το καθεστώς της ιδιοκτησίας που ισχύει σάυτό, αφού η συνθήκη ούτε επιβάλλει ούτε εισάγει στην κοινοτική έννομη τάξη καμία νέα έννοια ή κανονιστική ρύθμιση της ιδιοκτησίας. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα είτε να εθνικοποιούν είτε να ιδιωτικοποιούν. Εντούτοις, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η εκτέλεση μιας απόφασης ιδιωτικοποίησης (π.χ.) πρέπει να σέβεται τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου, και ιδίως την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων.

2. Σύμφωνα με το άρθρο 228, παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ, Εάν το Δικαστήριο διαπιστώσει ότι κράτος μέλος έχει παραβείποχρέωσή του εκ της παρούσας Συνθήκης, το κράτος αυτό οφείλει να λάβει τα μέτρα που συνεπάγεται η εκτέλεση της αποφάσεως του Δικαστηρίου. Στην παρούσα περίπτωση, η Πορτογαλία και η Γαλλία οφείλουν τώρα να τροποποιήσουν, αντιστοίχως, τον νόμο-πλαίσιο για τις ιδιωτικοποιήσεις (μαζί με τα συναφή νομοθετικά διατάγματα) και το διάταγμα με το οποίο είχε θεσπιστεί το χρυσό μερίδιο του κράτους στην εταιρεία Elf-Aquitaine, έτσι ώστε να συμμορφωθούν με τις κοινοτικές απαιτήσεις όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων. Για να επαληθευτεί ότι οι προβλεπόμενες τροποποιήσεις είναι ικανοποιητικές, η Επιτροπή θα ζητήσει από αμφότερα τα προαναφερόμενα κράτη μέλη περιγραφή των μέτρων που προτίθενται να λάβουν προς αυτόν τον σκοπό, καθώς επίσης και χρονοδιάγραμμα της λήψης τους.

3. Όπως αποφάνθηκε το Δικαστήριο, ορισμένες ανησυχίες μπορούν να αποτελούν δικαιολογία για τη διατήρηση εκ μέρους των κρατών μελών ενός βαθμού επιρροής σε επιχειρήσεις που αρχικά ήταν δημόσιες και εν συνεχεία ιδιωτικοποιήθηκαν, όταν οι επιχειρήσεις αυτές δρουν σε τομείςπηρεσιών γενικού συμφέροντος ή στρατηγικής σημασίας. Εντούτοις, η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων, ως θεμελιώδης γενική αρχή της Συνθήκης ΕΚ, δεν μπορεί να περιορίζεται από κάποια εθνική κανονιστική ρύθμιση παρά μόνο εφόσον αυτό δικαιολογείται με έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 58 της Συνθήκης ΕΚ (π.χ., λόγοι δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας) ή για επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος, και εφόσον εφαρμόζονται για κάθε πρόσωπο ή επιχείρηση που ασκεί δραστηριότητες στο έδαφος του κράτους μέλουςποδοχής. Επιπλέον, για να δικαιολογείται κατ' αυτόν τον τρόπο, η εθνική κανονιστική ρύθμιση πρέπει να είναι σε θέση να εγγυάται την επίτευξη του στόχου που επιδιώκεται, χωρίς ναπερβαίνει ότι είναι απαραίτητο γι' αυτή την επιδίωξη, ούτως ώστε να ανταποκρίνεται στη γενική αρχή της αναλογικότητας.

Όσον αφορά τον βελγικό μηχανισμό προστασίας, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι, πρώτον, το εν λόγω καθεστώς ήταν καθεστώς εναντίωσης (δεν απαιτείται προηγούμενη έγκριση). Επιπλέον, το καθεστώς αυτό περιορίζεται σε ορισμένες αποφάσεις που αφορούν τα στοιχεία ενεργητικού στρατηγικού χαρακτήρα των εν λόγω επιχειρήσεων (συμπεριλαμβανομένων, ιδίως, των δικτύων παροχής ενέργειας) και στις συναφείς ειδικές αποφάσεις διαχείρισης, που μπορούν, κατά περίπτωση, να τεθούν σε αμφισβήτηση. Τέλος, οι παρεμβάσεις τουπουργού σύμφωνα με το Βασιλικό Διάταγμα για θέσπιση χρυσού μεριδίου προς όφελος του κράτους,

δεν μπορούν να λαμβάνουν χώρα παρά μόνο σε περίπτωση που κινδυνεύουν οι στόχοι της ενεργειακής πολιτικής. Κατ' αυτόν τον τρόπο, το εν λόγω καθεστώς δίνει στο κράτος μέλος τη δυνατότητα να παρεμβαίνει για να εξασφαλίζει, σε μια δεδομένη κατάσταση, την τήρηση τωνποχρεώσεων δημόσιαςπηρεσίας οι οποίες βαρύνουν τη Distrigaz, με ταυτόχρονο σεβασμό των απαιτήσεων νομικής ασφάλειας. Όσον αφορά τη συμμετοχή των ολλανδικών αρχών στην TPG και την KPN, η Επιτροπή αποφάσισε να απευθύνει επίσημη ανακοίνωση στις ολλανδικές αρχές, οι οποίες της απάντησαν. Τα επιχειρήματα που προβάλλουν οι ολλανδικές αρχές για να δικαιολογήσουν τα ειδικά δικαιώματα που συνεπάγονται τα χρυσά μερίδια πουφίστανται σε αμφότερες αυτές τις περιπτώσεις, αποτελούν επί του παρόντος αντικείμενο ανάλυσης εκ μέρους της Επιτροπής, ιδίωςπό το πρίσμα των προαναφερομένων αποφάσεων του Δικαστηρίου της 4ης Ιουνίου 2002.

4. Όπως προαναφέρεται στην απάντηση στην ερώτηση 3, τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν έναν ορισμένο βαθμό επιρροής στις ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητες σε τομείς παροχήςπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος ή στρατηγικής σημασίας. Εντούτοις, οποιοσδήποτε περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων πρέπει να δικαιολογείται με έναν απ' τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 58 της Συνθήκης ΕΚ, ή για επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος. Επιπλέον, για να δικαιολογείται κατ' αυτόν τον τρόπο, η εθνική νομοθεσία πρέπει να επιτρέπει την επίτευξη του στόχου που επιδιώκεται, χωρίς ναπερβαίνει ότι είναι απαραίτητο για την επίτευξη αυτή, ούτως ώστε να πληροί τη γενική αρχή της αναλογικότητας.

Επιπλέον, θα πρέπει ναπενθυμιστεί ότι το επί του παρόντος ισχύον κοινοτικό πλαίσιο που διέπει έναν ορισμένο αριθμό τομέων που αναφέρονται στην ερώτηση, περιλαμβάνει κατά γενικό κανόνα διατάξεις που αποσκοπούν στην προάσπιση του δημοσίου συμφέροντος, ή θεσπίζει πολιτικές που αποσκοπούν στην εγγύησή του, με παράλληλη τήρηση των κανόνων της εσωτερικής αγοράς.

5. Οι τρόποι με τους οποίους, και οι περιστάσειςπό τις οποίες είναι δυνατόν να περιορίζεται η ελευθερία της κίνησης των κεφαλαίων, με σκοπό την προστασία του γενικού συμφέροντος σύμφωνα με τις κοινοτικές απαιτήσεις, περιλαμβάνονται στις απαντήσεις στα ερωτήματα 3 και 4.

6. Το ερώτημα αυτό έχει λάβει καταφατική απάντηση.