ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3016/01

υποβολή: Feleknas Uca (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(29 Οκτωβρίου 2001)

Θέμα: Τροποποίηση του τουρκικού συντάγματος

Οι βουλευτές της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης ψήφισαν με μεγάλη πλειοψηφίαπέρ της τροποποίησης του συντάγματος, το οποίο είχε επιβληθεί από στρατιωτικούς το 1982. Στο αναθεωρημένο σύνταγμα κατοχυρώνεται η ισότητα γυναικών και ανδρών, δυσχεραίνεται η απαγόρευση πολιτικών κομμάτων, ενώ στο μέλλον θα επιτρέπονται ραδιοτηλεοπτικά προγράμματα, βιβλία και εφημερίδες και στην κουρδική γλώσσα. Ωστόσο, ορισμένα προγράμματα μπορούν να συνεχίσουν να απαγορεύονται για λόγους εθνικής ασφαλείας. Η επιρροή των στρατηγών στην πολιτική μειώνεται, διότι οι αποφάσεις του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας θα έχουν μόνον χαρακτήρα σύστασης. Η θανατική ποινή δεν καταργείται τελείως, αλλά μόνον περιορίζεται, π.χ. με την ποινή του θανάτου θα εξακολουθήσουν να τιμωρούνται τρομοκράτες και εγκληματίες πολέμου.

Πώς κρίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την τροποποίηση του τουρκικού συντάγματος·

Η αναθεώρηση του συντάγματος ανταποκρίνεται στις προσδοκίες της Επιτροπής·

Ποιες συνέπειες έχει η αναθεώρηση του τουρκικού συντάγματος στη διαδικασία προσχώρησης·

Απάντηση του κ. Verheugen εξ ονόματος της Επιτροπής

(13 Δεκεμβρίου 2001)

Η Επιτροπή κάνει θερμά δεκτή την έγκριση του πακέτου συνταγματικών μεταρρυθμίσεων από το τουρκικό κοινοβούλιο στις 3 Οκτωβρίου 2001. Εκτιμά τη μεταρρύθμιση αυτή ως σημαντική εξέλιξη για την ενίσχυση της δημοκρατίας και της βελτίωσης της προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών.

Οι τροποποιήσεις μειώνουν τους λόγους για τους οποίους είναι δυνατόν να περιοριστούν θεμελιώδεις ελευθερίες όπως η ελευθερία έκφρασης και διάδοσης της σκέψης, η ελευθερία του τύπου και του συνεταιρίζεσθαι.

Για να είναι αποτελεσματική, η συνταγματική μεταρρύθμιση θα πρέπει να συνοδευτεί από σημαντικές αλλαγές στη νομοθεσία. Αυτό ισχύει ιδίως για θέματα όπως είναι η ελευθερία της έκφρασης και πολιτιστικά δικαιώματα που περιλαμβάνουν ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές σε γλώσσες άλλες από την τουρκική.

Η τουρκική κυβέρνηση θα ολοκληρώσει σύντομα πακέτο νέων νομοσχεδίων που αποσκοπούν στην εφαρμογή σειράς συνταγματικών τροποποιήσεων, ιδίως όσον αφορά την ελευθερία έκφρασης και σκέψης. Αυτό αναμένεται να συμβάλει στην πρόοδο όσον αφορά την ικανοποίηση των προτεραιοτήτων που αφορούν την εταιρική σχέση προσχώρησης.

Παρά τις αλλαγές αυτές, εξακολουθεί ναφίσταται σειρά περιορισμών στην άσκηση θεμελιωδών ελευθεριών. Ο βαθμός στον οποίο οι τούρκοι πολίτες θα διαπιστώσουν πραγματική βελτίωση στην άσκηση θεμελιωδών ελευθεριών θα εξαρτηθεί από λεπτομέρειες που αφορούν την εφαρμογή της νομοθεσίας και την πρακτική εφαρμογή του νόμου. Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό το ότι εισήχθη μια γενική αρχή αναλογίας και ότι ο δεδηλωμένος γενικός στόχος της μεταρρύθμισης είναι πράγματι η ανάδειξη του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και του νόμου.

Το αναθεωρημένο άρθρο 38 του συντάγματος περιορίζει την ποινή του θανάτου σε περιπτώσεις εγκλημάτων τρομοκρατίας και σε περιόδους πολέμου ή επικείμενης απειλής πολέμου. Η εξαίρεση των εγκλημάτων τρομοκρατίας δεν ευθυγραμμίζεται με το πρωτόκολλο 6 του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (το οποίο δεν επιτρέπει εξαιρέσεις), ενώ η εξαίρεση στην περίπτωση εγκλημάτων πολέμου επιτρέπεται βάσει του πρωτοκόλλου 6.

Οι μεταρρυθμίσεις που αφορούν οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα περιέχουν σειρά θετικών στοιχείων. Οι διατάξεις που απαγορεύουν τη χρήση απαγορευμένων από το νόμο γλωσσών, στα άρθρα 26 και 28, έχουν πλέον απαγορευθεί. Αυτό μπορεί να ανοίξει το δρόμο για τη χρήση γλωσσών άλλων της τουρκικής και αποτελεί θετική εξέλιξη.

Ηφιστάμενη περιοριστική νομοθεσία και πρακτικές θα πρέπει να τροποποιηθούν ώστε να εφαρμοστεί αυτή η συνταγματική μεταρρύθμιση, όπως αναγνώρισαν και οι τουρκικές αρχές.

Οι αλλαγές αυτές, όταν εφαρμοστούν, θα αποφέρουν σαφή οφέλη στον τουρκικό λαό και θα βοηθήσουν τη χώρα να προχωρήσει στις προετοιμασίες για την προσχώρηση στην Ένωση.

Για περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με το θέμα αυτό μπορείτε να ανατρέξετε στην Τακτική Έκθεση της Επιτροπής για την Τουρκία που εγκρίθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2001(1).

(1) SEC(2001)1756.