ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3112/01

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(13 Νοεμβρίου 2001)

Θέμα: Συνέπειες από το προτεινόμενο αντιτρομοκρατικό πλαίσιο και το ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως για ήδηφιστάμενα πολιτικά δικαιώματα.

Λαμβάνονταςπόψη το εκπονηθέν στις 19 Σεπτεμβρίου από την Επιτροπή πλαίσιο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (12103/01 Droipen 81) και τους λόγω αυτού αυξανόμενους φόβους που διακατέχουν τους ευρωπαίους πολίτες σχετικά με αιφνιδιαστικές συλλήψεις βάσει ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεων για πράξεις οι οποίες, βάσει του περί δικαιοσύνης αισθήματος, ουδέποτε ήταν ή πρέπει να καταστούν αξιόποινες και για τις οποίες κατά συνέπεια δεν πρέπει να θίγεται η αξιοπιστία των πολιτών.

Μμπορεί η Επιτροπή — όσον αφορά τις εσκεμμένες ή μη συνέπειες μιάς ενδεχόμενης εφαρμογής αυτών των προτάσεων — να απαντήσει στα κατωτέρω ερωτήματα, ήτοι:

1. Παρέχεται δυνατότητα στους δικαστές να αφαιρούν δικαιώματα τα οποία τώρα είναι αυτονόητα π.χ. μεγαλύτερη προφυλάκισηπόπτων απ' ότι συμβαίνει σήμερα με/ή χωρίς την παρουσίαπεράσπισης·

2. Κατά την φάση της διαδικασίας, μπορεί ο ύποπτος να διαθέτει νομική αρωγή και να την διατηρεί και εκτός των συνόρων κατά τη διάρκεια της συνολικής διαδικασίας χωρίς ναποχρεούται να καταβάλει περαιτέρω δαπάνες·

3. Είναι άραγε γεγονός ότι με κάποιο τρόπο θα καταστούν αξιόποινες οι πολιτικές αντιλήψεις δηλαδή η προσπάθεια για την αλλαγή της πολιτικής κατάστασης ή των αποφάσεων σχετικά με την οικονομία, και στο πλαίσιο αυτό, η επικέντρωση της προσοχής του κοινού και η απόκτηση οπαδών·

4. Θαπάρχει άραγε δυνατότητα για εξωκοινοβουλευτική δράση όπως διαδηλώσεις και εκδηλώσεις σε δημόσιους εξωτερικούς χώρους, απεργίες και για το δικαίωμα των εργαζομένων να χρησιμοποιούν τις καταλήψεις των επιχειρήσεων ως μέσο πίεσης·

5. Θαπάρχει η δυνατότητα διώξεως ήδη νομίμων οργανώσεων ή η απαγόρευση λειτουργίας τους λόγω της συμπεριφοράς μερικών από τα μέλη τους·

6. Είναι δυνατόν οι συνθήκεςπό τις οποίες πράξεις οι οποίες σε ένα κράτος επιτρέπονται — όπως η έκτρωση, η εκούσια ευθανασία και η κατανάλωση ήπιων ναρκωτικών ουσιών — να θεωρηθούν ως αξιόποινες λόγω του ότι σε ένα άλλο κράτος μέλος κρίνονται ως αξιόποινες·

Απάντηση του κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(11 Ιανουαρίου 2002)

Τα κράτη μέλη έχουν καταλήξει πλέον σε συμφωνία σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως η οποία θα αντικαταστήσει το τρέχον σύστημα έκδοσης από μια πλήρως δικαστική διαδικασία για την παράδοση. Δεν θαπάρξουν αρνητικές συνέπειες επί των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Η προφυλάκιση θα είναι μικρότερης διάρκειας σε σχέση με το σημερινό σύστημα απέλασης, δεδομένου ότι θα θεσπιστεί χρονική προθεσμία για την παράδοση. Θα εξακολουθήσει να παρέχεται νομική βοήθεια καθόλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Επιπλέον, τα κράτη μέλη επέλεξαν τη θέσπιση θετικού καταλόγου αδικημάτων που περιλαμβάνει μόνο τα σοβαρά αδικήματα που αναγνωρίζονται από όλα τα κράτη μέλη. Για τα εν λόγω αδικήματα δεν απαιτείται διπλό αξιόποινο. Το κατώτατο όριο για τα αδικήματα στο θετικό κατάλογο θα είναι τουλάχιστον τρία έτη. Τα εν λόγω αδικήματα θα καθοριστούν με νόμο του εκδίδοντος κράτους. Το γενικό κατώτατο όριο για άλλα αδικήματα — για τα οποία θα απαιτείται διπλό αξιόποινο — θα είναι ένα έτος για την προφυλάκιση και τέσσερις μήνες για μετά τη δίκη. Η δίωξη για αδικήματα όπως η έκτρωση, η εθελοντική ευθανασία και η κατανάλωση μαλακών ναρκωτικών θα συνεχίσει να βασίζεται στο εθνικό δίκαιο. Το είδος αυτό αδικημάτων δεν περιλαμβάνεται στον θετικό κατάλογο (ερωτήματα 1 — 2 και 6).

Όσον αφορά την πρόταση για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, μπορούν να αναφερθούν τα ακόλουθα.

Δεν θεωρείται αδίκημα να πρεσβεύει κανείς ορισμένες πολιτικές για άλλες απόψεις εφόσον αυτές δενπάγονται στο πεδίο των τρομοκρατικών εγκλημάτων που απαριθμούνται στο άρθρο 1 της απόφασης πλαισίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (ερώτηση 3). Το άρθρο αυτό ορίζει τα τρομοκρατικά εγκλήματα ως εξής:

Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ώστε να θεωρούνται ως τρομοκρατικά εγκλήματα οι εκ προθέσεως πράξεις οι οποίες εκ της φύσεώς τους ή των συνθηκών τους είναι δυνατόν να προσβάλουν σοβαρά χώρα ή διεθνή οργανισμό και οι οποίες μνημονεύονται κατωτέρω όπως ορίζονται ως εγκλήματα από το εθνικό δίκαιο, όταν ο δράστης τις διαπράττει με σκοπό,

(i) να εκφοβίσει σοβαρά έναν πληθυσμό, ή

(ii) να εξαναγκάσει αδικαιολόγητα τις δημόσιες αρχές ή ένα διεθνή οργανισμό να εκτελέσουν οποιαδήποτε πράξη ή να απόσχουν από την εκτέλεσή της, ή

(iii) να αποσταθεροποιήσει σοβαρά ή να καταστρέψει τις θεμελιώδεις πολιτικές, συνταγματικές, οικονομικές ή κοινωνικές δομές μιας χώρας ή ενός διεθνούς οργανισμού.

Η διατύπωση αυτή είναι παρεμφερής με το κείμενο της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την καταστολή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (1999), η οποία φαίνεται να αποτελεί την πηγή έμπνευσης για την προσεχή γενική σύμβαση για τη διεθνή τρομοκρατία.

Η δυνατότητα για εξωκοινοβουλευτική δράση παραμένει ως έχει σήμερα (ερώτηση 4). Μια ειρηνική διαδήλωση δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση ναπαχθεί στο εν λόγω άρθρο. Στο κείμενο έχουν περιληφθεί περαιτέρω διευκρινίσεις προκειμένου να ικανοποιηθούν οι ανησυχίες που διατυπώθηκαν για διακύβευση της πολιτικής δράσης και του ελεύθερου λόγου, για παράδειγμα στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων των συνδικαλιστικών ενώσεων ή των κινημάτων κατά της παγκοσμιοποίησης. Έχει καταστεί σαφές ότι οι εν λόγω συμπεριφορές δεν εμπίπτουν στο πεδίο της απόφασης πλαισίου και ειδικότερα η αιτιολογική σκέψη 10 αναφέρει:

Η παρούσα απόφαση πλαίσιο σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται από το άρθρο 6 παράγραφος 2 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και εκφράζονται στο Χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κυρίως το κεφάλαιο VI. Καμία από τις διατάξεις της παρούσας απόφασης πλαισίου δεν μπορεί να ερμηνευτεί κατά τρόπο ώστε να περιορίζει ή να καταργεί θεμελιώδη δικαιώματα ή ελευθερίες όπως η ελευθερία της απεργίας, η ελευθερία του συνέρχεσθαι, του συνεταιρίζεσθαι ή της έκφρασης, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος κάθε προσώπου να ιδρύει με άλλους συνδικαλιστικές ενώσεις και να προσχωρεί σε αυτές για τηνπεράσπιση των συμφερόντων του και του συναφούς δικαιώματος διαδηλώσεως.

Το κείμενο συνοδεύεται από δήλωση του Συμβουλίου η οποία διατυπώνεται ως εξής:

Το Συμβούλιο δηλώνει ότι η απόφαση πλαίσιο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας καλύπτει πράξεις που θεωρούνται από όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σοβαρές παραβάσεις των ποινικών τους δικαίων, τις οποίες διαπράττουν άτομα, οι στόχοι των οποίων αποτελούν απειλή για τις δημοκρατικές του κοινωνίες που σέβονται το κράτος δικαίου και τον πολιτισμό στον οποίο θεμελιώνονται. Η εν λόγω απόφαση πρέπει

να εννοείται με αυτόν τον τρόπο, δεν επιτρέπεται δε να ερμηνευθεί κατά τρόπο ώστε ναποστηριχθεί ότι η συμπεριφορά εκείνων που ενήργησαν προκειμένου να προστατεύσουν ή να αποκαταστήσουν τις εν λόγω δημοκρατικές αξίες, όπως συνέβη ιδίως σε ορισμένα κράτη μέλη κατά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, θα μπορούσε τώρα να θεωρηθεί ωςτρομοκρατικήπράξη. Ούτε επιτρέπεται να ερμηνευθεί η απόφαση κατά τέτοιο τρόπο ώστε να κατηγορηθούν ως ασκούντες τρομοκρατία άτομα που ασκούν το νόμιμο δικαίωμά του να εκδηλώνουν τη γνώμη τους ακόμη και αν κατά την άσκηση αυτού του δικαιώματος διέπραξαν εγκλήματα.

Είναι επίσης σαφές ότι οι νόμιμες οργανώσεις δεν επηρεάζονται από το εν λόγω μέσο, ακόμη και αν κάποιο από τα μέλη του διαπράξει τρομοκρατικό αδίκημα (ερώτηση 5).

Το Αξιότιμο Μέλος καλείται επίσης να συμβουλευτεί το κείμενο που αποφασίστηκε στο Συμβούλιο ΔΕΥ στις 6-7 Δεκεμβρίου 2001 από το οποίο θα διαπιστώσει ότι πολλές από τις ανησυχίες του έχουν ληφθείπόψη.