ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2658/00

υποβολή: Antonio Tajani (PPE-DE), Guido Podest (PPE-DE), Giuseppe Gargani (PPE-DE) και Renato Brunetta (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(1 Σεπτεμβρίου 2000)

Θέμα: Διαδικασία επί παραβάσει κατά της Ιταλίας για τη μη ορθή ενσωμάτωση της οδηγίας 97/67/ΕΚ

Η ΓΔ Ανταγωνισμού της Επιτροπής κίνησε διαδικασία επί παραβάσει για ταχυδρομικά θέματα κατά της Δημοκρατίας της Ιταλίας δυνάμει του άρθρου 86, παράγραφος 3, της Συνθήκης βάσει ένστασης πουπέβαλε η ολλανδική δημόσια ταχυδρομικήπηρεσία ΤΝΤ Post Group (TPG) σχετικά με τη μη ορθή μεταφορά της οδηγίας 97/67/ΕΚ(1) με σκοπό να μειωθεί η οικονομική κάλυψη της καθολικής ταχυδρομικήςπηρεσίας στην Ιταλία. Η διαδικασία αυτή έχει ως στόχο να παράγει τα ίδια αποτελέσματα που επιδιώκονται με την πρόταση της δεύτερης οδηγίας για το θέμα αυτό την οποία εκπόνησε η Επιτροπή, και η οποία δεν έχει ακόμαποβληθεί για εξέταση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Δυόμισι χρόνια μετά την έκδοση της οδηγίας 97/67/ΕΚ, αυτή δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί από την Ολλανδία η οποία, στο νομοθετικό καθεστώς της, συνεχίζει να επιφυλάσσει στην TPG ένα χώρο ιδιαίτερα σημαντικό σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες κάλυψης της καθολικήςπηρεσίας. Η TPG, χάρη στα δημόσια κονδύλια, εφαρμόζει μια στρατηγική επέκτασης κυρίως στην Ιταλία.

Η πρόταση οδηγίας πουπέβαλε η Επιτροπή τείνει προς την κατεύθυνση που επιθυμούσε η ολλανδική κυβέρνηση, της ελευθέρωσης της ταχυδρομικήςπηρεσίας προκειμένου να ευνοηθεί άμεσα ο δικός της δημόσιος φορέας, όπως αποδεικνύεται από ένα έγγραφο της συμβουλευτικής επιτροπής μεταφορών, δημοσίων έργων καιδάτων που διαβιβάστηκε στον Υπουργό Εξωτερικών.

Διαμορφώνεται έτσι ένα παράδοξο, τελείως προς όφελος της TPG, δηλαδή ένας άνισος ανταγωνισμός στον οποίον ο δημόσιος φορέας,ποκείμενος στηνποχρέωση της καθολικότητας, πρέπει ναποστεί τις δαπάνες ενώ ο ιδιωτικός φορέας μπορεί να πάρει την αφρόκρεμα της αγοράς επιλέγοντας με λογικές αγοράς τα καλύτερα και πλουσιότερα και πλούσια κομμάτια της ζήτησης.

Ζητείται, λοιπόν, από την Επιτροπή:

- να επιβεβαιώσει το αληθές των προαναφερθέντων"

- να καταδείξει τους λόγους που οδηγούν την Επιτροπή να θέλει να επισπεύσει τα στάδια της ελευθέρωσης ακριβώς στην Ιταλία, όπου η TPG αντιπροσωπεύει σήμερα ήδη το ένα τρίτο του κύκλου εργασιών των Ιταλικών Ταχυδρομείων"

- να πει τους λόγους που οδηγούν την Επιτροπή να πιστεύει ότι στην Ιταλία θα πρέπει να ελευθερωθούν οιπηρεσίες που θεωρούνται καθολικές και να επιφυλαχθούν στον δημόσιο φορέα σε άλλα κράτη μέλη"

- να πει τους λόγους για τους οποίους επελέγη η διαδικασία βάσει του άρθρου 86, παράγραφος 3, της Συνθήκης και όχι βάσει του πρώην άρθρου 226, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα της εκατέρωθεν ακροάσεως μεταξύ του κράτους αποδέκτη και της Επιτροπής, διαδικασία η οποία εφαρμόσθηκε για άλλα κράτη μέλη σε ανάλογα θέματα"

- να επιβεβαιώσει εάν οι αποφάσεις αυτές για την Ιταλία συνεπάγονται αδικαιολόγητο περιορισμό των δικαιωμάτων των ιταλών πολιτών έναντι των άλλων ευρωπαίων πολιτών"

- εάν προτίθεται να κινήσει διαδικασία κατά της Ολλανδίας για την ανάκτηση των εθνικών επιδοτήσεων που έλαβε αδικαιολόγητα ο φορέας TNT Post Group (TPG).

(1) ΕΕ L 15 της 21.1.1998, σελ. 14.

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(23 Οκτωβρίου 2000)

Η προσφυγή κατά της Ιταλίας για παράβαση του άρθρου 86 (πρώην άρθρο 90) σε σύνδεση με το άρθρο 82 (πρώην άρθρο 86) της Συνθήκης ΕΚ αφορά την επέκταση του μονοπωλίου των ταχυδρομείων σε μία σειρά από ειδικές προστιθέμενης αξίαςπηρεσίες διανομής που παρέχουν ιδιωτικοί φορείς στην Ιταλία. Η Επιτροπή αποφάσισε την έναρξη προσφυγής παράβασης όταν έλαβε αρκετές καταγγελίες μικρών και μεσαίων ιδιωτικών φορέων που παρέχουν ταχυδρομικέςπηρεσίες προστιθέμενης αξίας στην Ιταλία σε ένα σύστημα ανοικτού ανταγωνισμού. Αν και το TNT Postal Groupπέβαλε επίσης καταγγελία, ο λόγος της παρούσας προσφυγής είναι να διασφαλίσει ότι νέες ή προστιθέμενης αξίαςπηρεσίες, που προηγουμένως παρείχοντο από αυτούς τους μικρού και μεσαίου μεγέθους ιταλούς φορείς σε ένα καθεστώς ανοικτού ανταγωνισμού, δεν συμπεριλαμβάνονται στο εγκαθιδρυμένο μονοπώλιο των ταχυδρομείων το οποίο εκμεταλλεύεται ένας και μόνο φορέας. Είναι προφανές ότι η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία προσφυγής για να προστατεύσει αυτό το καθεστώς ανοικτού ανταγωνισμού στην Ιταλία και όχι τα εμπορικά συμφέροντα ενός συγκεκριμένου ταχυδρομικού φορέα.

Η προσφυγή κατά της Ιταλίας δεν έχει ως στόχο να επισπεύσει ακόμη περισσότερο την απελευθέρωση της ιταλικής ταχυδρομικής αγοράς αλλά να διατηρήσει το επίπεδο ανταγωνισμού της αγοράς πουπήρχε στην Ιταλία πριν από την έναρξη ισχύος του διατάγματος αριθ. 261/99. Δεν αποσκοπεί τόσο στην απελευθέρωση όσο στην ενίσχυση των κανόνων περί ανταγωνισμού που περιέχονται στα άρθρα 81 (πρώην άρθρο 85) και επόμενα της Συνθήκης ΕΚ. Σύμφωνα με το άρθρο 82 της Συνθήκης ΕΚ μια κατάχρηση κατά την έννοια αυτού του άρθρου διαπράττεται όταν, χωρίς καμία αντικειμενική ανάγκη, μια επιχείρηση που έχει δεσπόζουσα θέση σε μια ειδική αγορά επιφυλάσσει για τον εαυτό της άλλες δραστηριότητες σε ξεχωριστές και όμορες αγορές, παρόλο που αυτές οι δραστηριότητες θα μπορούσαν επίσης να ασκηθούν από μια άλλη επιχείρηση ως μέρος των δραστηριοτήτων της σε αυτήν την ξεχωριστή και όμορη αγορά(1). Εκεί όπου η επέκταση μιας δεσπόζουσας θέσης μιας δημόσιας επιχείρησης ή επιχείρησης στην οποία το κράτος έχει χορηγήσει ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα καταλήγει σε ένα κρατικό μέτρο, αυτό το μέτρο, εάν δεν δικαιολογείται σύμφωνα με το άρθρο 86, παράγραφος 2, μπορεί να αποτελεί παράβαση του άρθρου 86 σε σύνδεση με το άρθρο 82 της Συνθήκης ΕΚ. Υπό αυτές τις συνθήκες είναι ενδεδειγμένο για την Επιτροπή να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 86, παράγραφος 3 της Συνθήκης το οποίο ορίζει: Η Επιτροπή μεριμνά για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου και απευθύνει, εφόσον είναι αναγκαίο, κατάλληλες οδηγίες ή αποφάσεις προς τα κράτη μέλη.

Η έρευνα της Επιτροπής σύμφωνα με τους κανόνες περί ανταγωνισμού της Συνθήκης ΕΚ αρκετών καταγγελιών πουποβλήθηκαν κατά του ιταλικού διατάγματος αριθ. 261/99, αποκαλύπτει ότι το διάταγμα αυτό, για λόγους πρακτικής, επεκτείνει το πεδίο του ταχυδρομικού μονοπωλίουπέρ του μονοπωλιακού φορέα σε μια σειρά ειδικών προστιθέμενης αξίαςπηρεσιών. Αυτές οι ειδικέςπηρεσίες παρείχοντο προηγουμένως από ιδιωτικούς φορείς σε ανταγωνισμό με το εγκαθιδρυμένο μονοπώλιο. Οιπό αμφισβήτηση ειδικές προστιθέμενης αξίαςπηρεσίες περιλαμβάνουν ιδιαιτερότητες όπως i) διάφορες προσπάθειες για την παράδοση, ii) παράδοση σε διάφορους εναλλακτικούς προορισμούς, iii) εξεύρεση και ανίχνευση κατά τη διάρκεια της μεταφοράς, iv) παράδοση με ειδικό ραντεβού, ή v) τήρηση και ενημέρωση ταχυδρομικών καταλόγων.

Η Επιτροπή έλαβε προκαταρκτικά τη θέση πως η εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 86, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΚ όπως ερμηνεύεταιπό το φως της ταχυδρομικής οδηγίας του 1997(2), δεν θα μπορούσε να δικαιολογήσει αυτήν την επέκταση. Η οδηγία καταδεικνύει ότι οιπηρεσίες που δεν αποτελούν μέρος της καθολικήςπηρεσίας δεν μπορούν να παρέχονται αποκλειστικά από το φορέα καθολικήςπηρεσίας. Συνεπώς, ηπό εξέταση προσφυγή δεν έχει τόσο ως στόχο την απελευθέρωση αυτών τωνπηρεσιών όσο τη διατήρηση της πριν από την έναρξη ισχύος του διατάγματος αριθ. 261/99 ανταγωνιστικής κατάστασης στην Ιταλία. Σε κάθε περίπτωση, σε αυτό το στάδιο η Επιτροπή αναλύει την απάντηση της ιταλικής κυβέρνησης στην επιστολή της επίσημης κοινοποίησης καθώς και τις παρατηρήσεις των ιταλικών ταχυδρομείων.

Η παρούσα προσφυγή δεν κάνει διάκριση μεταξύ της Ιταλίας και των άλλων κρατών μελών, αφού η ίδια προσέγγιση θα χρησιμοποιείτο και σε ό,τι αφορά τα μονοπώλια των άλλων κρατών μελών.

Η προσφυγή κατά της παράβασης με κανέναν τρόπο δεν βλάπτει τα δικαιώματα των ιταλώνπηκόων να απολαύουν μιας καθολικής ταχυδρομικήςπηρεσίας ή τον ιταλό καταναλωτή σε σύγκριση με τους καταναλωτές των άλλων κρατών μελών. Χωρίς να περιορίζει το ύψος των ταχυδρομικώνπηρεσιών που διατίθενται σε αυτά τα κράτη μέλη, η προσφυγή της Επιτροπής έχει ως στόχο να διασφαλίσει την ευρύτερη δυνατόν επιλογή στους καταναλωτές να ζητήσουν νέες και προστιθέμενης αξίαςπηρεσίες από ιδιωτικούς φορείς ή από το κρατικό μονοπώλιο. Πράγματι, η παρέμβαση της Επιτροπής στον ταχυδρομικό τομέα δεν κατέληξε ποτέ σε περιορισμό των διαθέσιμωνπηρεσιών, απεναντίας κατέληξε στη διατήρηση ή στην αύξηση του ανταγωνισμού και συνεπώς της επιλογής του καταναλωτή στις ταχυδρομικέςπηρεσίες.

Όσο για την επιλογή του άρθρου 86, παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΚ για την προσφυγή,πενθυμίζεται ότι η προσφυγή αφορά την πιθανή παράβαση των κανόνων περί ανταγωνισμού από το ιταλικό κράτος και όχι το ασυμβίβαστο της ιταλικής νομοθεσίας με την ταχυδρομική οδηγία του 1997.

Σε ό,τι αφορά την κατ' ισχυρισμό κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε από τις Κάτω Χώρες στο TPG, η Επιτροπή άρχισε μια σχετική έρευνα, στέλνοντας αίτημα για πληροφορίες στις ολλανδικές αρχές. Οι ολλανδικές αρχές απάντησανποβάλλοντας τις αιτηθείσες πληροφορίες. Η Επιτροπή προς το παρόν αναλύει τις πληροφορίες που έλαβε. Σε αυτό το στάδιο η Επιτροπή δεν μπορεί να προβλέψει την έκβαση της έρευνας.

(1) Βλέπεπόθεση 311/84 CBEM [1985] ECR 3261.

(2) Οδηγία 97/67/ΕΚ του Ευρωπαϊκό Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 1997, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς κοινοτικών ταχυδρομικώνπηρεσιών και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένωνπηρεσιών, ΕΕ L 15 της 21.1.1998 στην αιτιολογική σκέψη 21: εκτιμώντας ότι νέεςπηρεσίες (υπηρεσίες πολύ διαφορετικές από τις παραδοσιακές) και η ανταλλαγή εγγράφων δεν αποτελούν μέρος της καθολικήςπηρεσίας και επομένως δενπάρχει λόγος να παρέχονται αποκλειστικά από τους φορείς παροχής της καθολικήςπηρεσίας.