ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-2691/99

υποβολή: Pernille Frahm (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(11 Ιανουαρίου 2000)

Θέμα: Σύμβαση του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες

Στη δήλωση του Τάμπερεπογραμμίζεται ότι το Συμβούλιο αποδίδει μεγάλο βάρος στο γεγονός ότι η Σύμβαση του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες θα πρέπει, στο σύνολό της, να αποτελέσει τη βάση για την πολιτική που η Ε.Ε. ακολουθεί στον τομέα των προσφύγων και ζητούντων άσυλο.

Μπορεί η Επιτροπή να επιβεβαιώσει ότι η απόφαση αυτή συνεπάγεται ότι τα κράτη μέλη της Ε.Ε. είναιποχρεωμένα να εξετάζουν κάθε αίτηση για άσυλο ασχέτως από την χώρα καταγωγής του ζητούντος;

Απάντηση του κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(3 Φεβρουαρίου 2000)

Τα συμπεράσματα της Προεδρίας από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε της 15ης-16ης Οκτωβρίου 1999 περιλαμβάνουν τις ακόλουθες δηλώσεις:

«Στόχος είναι μία ανοικτή και ασφαλής Ευρωπαϊκή Ένωση, σεβόμενη πλήρως τιςποχρεώσεις που απορρέουν από τη Σύμβαση της Γενεύης για τους πρόσφυγες και από άλλες σχετικές πράξεις περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων mldr» (παράγραφος 4) και

«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαιώνει εκ νέου τη σημασία την οποία αποδίδουν η Ένωση και τα κράτη μέλη στον απόλυτο σεβασμό του δικαιώματος αίτησης ασύλου. Έχει συμφωνηθεί να αρχίσουν εργασίες με σκοπό την εγκαθίδρυση ενός ευρωπαϊκού συστήματος χορήγησης ασύλου, που θα βασίζεται στην πλήρη και συμπεριληπτική εφαρμογή της Σύμβασης της Γενεύης, ώστε να εξασφαλίζεται ότι κανείς δεν θα αποστέλλεται πίσω εκεί όπου θαποστεί διώξεις, δηλαδή να διατηρηθεί η αρχή της μη επαναπροώθησης.» (παράγραφος 13).

Η Επιτροπή δέχεται και επιδοκιμάζει αυτές τις δηλώσεις. Οι πολιτικές αυτές δεσμεύσεις θα αποτελέσουν τη βάση μελλοντικών νομοθετικών προτάσεων στον τομέα του ασύλου.

Όσον αφορά τιςποχρεώσεις των κρατών μελών στον τομέα του ασύλου, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ τωνποχρεώσεών τους βάσει του διεθνούς δικαίου και τωνποχρεώσεών τους βάσει των συνθηκών. Όλα τα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών του 1951 περί του καθεστώτος των προσφύγων. Η σύμβαση αυτή επιβάλλειποχρεώσεις στα κράτη σε σχέση με τους πρόσφυγες, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης της «επαναπροώθησης», βάσει του άρθρου 33, το οποίο εφαρμόζεται ανεξάρτητα από τη χώρα καταγωγής ενός πρόσφυγα. Πράγματι, το άρθρο 3 της σύμβασης προβλέπει ειδικά ότι τα συμβαλλόμενα κράτη εφαρμόζουν τις διατάξεις της σύμβασης στους πρόσφυγες ανεξάρτητα από τη φυλή, τη θρησκεία ή τη χώρα καταγωγής. Όλα τα κράτη μέλη είναι επίσης συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης του Δουβλίνου, στο δεύτερο άρθρο της οποίας επιβεβαιώνουν τιςποχρεώσεις τους σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης, όπως τροποποιήθηκε από το Πρωτόκολλο της Νέας Υόρκης και τη δέσμευσή τους όσον αφορά τη συνεργασία με τον Ύπατο Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες κατά την εφαρμογή των μέσων αυτών.

Ως προς τιςποχρεώσεις βάσει των συνθηκών, προς το παρόν δενπάρχει κοινοτική νομοθεσία στον τομέα του ασύλου. Το άρθρο 63(1) (πρώην άρθρο 7K) της συνθήκης ΕΚ απαιτεί από το Συμβούλιο να θεσπίσει μέτρα περί ασύλου τα οποία πρέπει να είναι «σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης της 28ης Ιουλίου 1951 και το Πρωτόκολλο της 31ης Ιανουαρίου 1967 περί του καθεστώτος των προσφύγων και σύμφωνα με άλλες σχετικές συμβάσεις».

Η εφαρμογή του άρθρου 63(1) θα αποτελέσει το μηχανισμό με τον οποίο το Συμβούλιο θαλοποιήσει τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που αναφέρθηκαν παραπάνω. Δύο από τις τέσσερις παραγράφους του άρθρου 63(1) προβλέπουν μέτρα που αφορούνπηκόους τρίτων χωρών, ενώ οι άλλες δύο παράγραφοι δεν καθορίζουν ποια άτομα αφορούν τα μέτρα που θα ληφθούν.

Η συνθήκη του Άμστερνταμ περιλαμβάνει ένα Πρωτόκολλο για τουςπηκόους των κρατών μελών, που προσαρτάται στη συνθήκη ΕΚ. Αυτό προβλέπει ότι οποιαδήποτε αίτηση ασύλουποβαλλόμενη απόπήκοο κράτους μέλους μπορεί να ληφθείπόψη ή να κηρυχθεί παραδεκτή μόνο όταν πληρείται μία από τις τέσσερις προϋποθέσεις. Τρεις από αυτές τις προϋποθέσεις αφορούν αποκλίσεις από τη νομοθεσία για τα ανθρώπινα δικαιώματα ή σοβαρή και διαρκή παραβίαση των αρχών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το κράτος μέλος του οποίου ο αιτών άσυλο είναιπήκοος. Η τέταρτη προϋπόθεση προσφέρει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποφασίσουν μονομερώς για την αίτησηπηκόου άλλου κράτους μέλους.

Ηπ' αριθ. 48 Δήλωση στη συνθήκη του Άμστερνταμ ορίζει ότι: «το πρωτόκολλο για το άσυλο τωνπηκόων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν προδικάζει το δικαίωμα κάθε κράτους μέλους να λαμβάνει τα οργανωτικά μέτρα τα οποία κρίνει αναγκαία προκειμένου να εκπληρώσει τιςποχρεώσεις του βάσει της Σύμβασης της Γενεύης της 28ης Ιουλίου 1951 περί του Καθεστώτος των Προσφύγων». Εναπόκειται σε κάθε κράτος να ορίσει ποια οργανωτικά μέτρα πρέπει να λάβει για να συμμορφωθεί με τιςποχρεώσεις του βάσει της Σύμβασης της Γενεύης κατά την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου.

Τίποτα στο Πρωτόκολλο δεν εμποδίζει ένα κράτος μέλος να εξετάζει όλες τις αιτήσεις για άσυλο ανεξάρτητα από τη χώρα καταγωγής του αιτούντος. Η Επιτροπήπενθυμίζει ότι το Βέλγιο προέβη σε σχετική

δήλωση: «Εγκρίνοντας το Πρωτόκολλο για το άσυλο τωνπηκόων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Βέλγιο δηλώνει ότι, σύμφωνα με τιςποχρεώσεις του βάσει της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 και του Πρωτοκόλλου της Νέας Υόρκης του 1967, θα προβαίνει, σύμφωνα με τη διάταξη που προβλέπεται στο στοιχείο δ) του μόνου άρθρου αυτού του Πρωτοκόλλου, σε ατομική εξέταση κάθε αίτησης ασύλουπηκόου άλλου κράτους μέλους»(1).

(1) Βλέπε συνθήκη του Άμστερνταμ, Δηλώσεις τις οποίες η Διάσκεψη έλαβεπό σημείωση αριθ. 5, Δήλωση του Βελγίου για το Πρωτόκολλο για το άσυλο τωνπηκόων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.