ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1942/97 υποβολή: Friedhelm Frischenschlager (ELDR) προς την Επιτροπή (4 Iουνίου 1997)

Θέμα: Δεσμευτικές τιμές βιβλίων στον γερμανόφωνο χώρο - στρέβλωση του ανταγωνισμού από τα κλαμπ βιβλίων - νομικοί περιορισμοί του ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή αγορά βιβλίου

Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι περιορισμών του ανταγωνισμού στις αγορές βιβλίων στους επιμέρους γλωσσικούς τομείς στην Ευρώπη (δεσμευτικές τιμές, προτεινόμενες τιμές, κ.λπ.). Υπάρχει μία προφανής αντίθεση μεταξύ της αρχής του ελεύθερου ανταγωνισμού και της δεσμευτικής τιμής για τα βιβλία. Επί του παρόντος πωλούνται στην Αυστρία περίπου 25% των βιβλίων, για τα οποία ισχύουν θεωρητικά δεσμευτικές τιμές, μέσω διαφόρων κλαμπ βιβλίων σε χαμηλότερες τιμές. Σε αντίθεση με τα μικρά βιβλιοπωλεία, τα κλαμπ των βιβλίων έχουν τη νομική δυνατότητα να παράγουν τις ειδικές τους εκδόσεις κατόπιν άδειας και να προσφέρουν αυτές τις εκδόσεις σε χαμηλότερες τιμές. Ούτε οι βιβλιοπώλες, ούτε οι εκδότες στην Αυστρία έχουν τα οικονομικά μέσα να τυπώνουν δικές τους εκδόσεις κατόπιν ειδικής άδειας. Ως εκ τούτου ισχύει ότι η σημερινή δέσμευση τιμών για βιβλία εξασφαλίζει στους μεγάλους (γερμανικούς) εκδοτικούς οίκους σημαντικά πλεονεκτήματα στον τομέα του ανταγωνισμού.

Υπάρχουν επιχειρήματα, που δικαιολογούν αυτή την πρακτική στον γερμανόφωνο χώρο αγοράς βιβλίων και η οποία αποτελεί στρέβλωση του ανταγωνισμού για τους μικρούς βιβλιοπώλες; Εάν όχι, ποιές ενέργειες προτίθεται να αναλάβει η Επιτροπή για να εμποδίσει αυτήν την πρακτική;

Πιστεύει η Επιτροπή ότι είναι λογικό για όλα τα βιβλία, συμπεριλαμβανομένων των μπεστ σέλερς τα οποία δεν χρειάζονται μάλλον παρόμοια προστασία, να προστατεύονται από δεσμευτικές τιμές πώλησης;

Ερευνά η Επιτροπή σήμερα τους περιορισμούς από απόψεως ανταγωνισμού στις διάφορες ευρωπαϊκές αγορές του βιβλίου; Εάν όχι γιατί; Εάν ναι, παρόμοιες έρευνες έχουν οδηγήσει ήδη σε πρώτα αποτελέσματα; Εάν ναι, τα χρησιμοποίησε ήδη η Επιτροπή ως μία βάση για να εγκρίνει μέτρα ή για να εκφράσει απόψεις και σκέψεις στον τομέα του ανταγωνισμού; Εάν ναι ποιές; Ποιές είναι οι 5 σημαντικότερες απόψεις που καθοδηγούν την Επιτροπή όσον αφορά την εκτίμηση εκ μέρους της της κατάστασης της αγοράς βιβλίου στην Ευρώπη; Πώς εκτιμά η Επιτροπή το επιχείρημα ότι, η αγορά βιβλίου λόγω της ειδικότητάς της (παιδεία, πολιτισμός, γλωσσική και εθνική ταυτότητα που θίγονται άμεσα) χρήζει ειδικών κανόνων από απόψεως του δικαίου στον τομέα του ανταγωνισμού τόσο όσον αφορά την παραγωγή (έκδοση) όσο και την πώληση βιβλίων;

Απάντηση του κ. Van Miert εξ ονόματος της Επιτροπής (4 Ιουλίου 1997)

Η Επιτροπή ερευνά σήμερα, ύστερα από την ανακοίνωση των εκδοτών της Γερμανίας και της Αυστρίας καθώς και ύστερα από διάφορες καταγγελίες, το συμβιβάσιμο του καθεστώτος των δεσμευτικών τιμών για βιβλία που υφίσταται στη Γερμανία και στην Αυστρία με το άρθρο 85 της συνθήκης ΕΚ. Η εξέταση αυτή περιλαμβάνει όλες τις πτυχές των διασυνοριακών πρακτικών σχετικά με τις δεσμευτικές τιμές και κατά συνέπεια, τα τεθέντα ζητήματα σχετικά με τις προνομιακές τιμές των «κλαμπ» βιβλίων, την κάλυψη των μπεστ-σέλλερς από δεσμευτικές τιμές και τα πολιτιστικά θέματα (ιδιαιτερότητα της αγοράς βιβλίου όσον αφορά θέματα πολιτιστικά, εκπαιδευτικά καθώς και θέματα γλωσσικής και εθνικής ταυτότητας).

Σε προηγούμενες αποφάσεις σχετικά με τις διασυνοριακές πρακτικές που αφορούν δεσμευτικές τιμές, η Επιτροπή διαφώνησε με την εξαίρεση των συστημάτων αυτών από τις απαγορευμένες συμφωνίες του άρθρου 85 παράγραφος 1 της Συνθήκης διότι θεώρησε ότι δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις εξαίρεσης. Ακόμη και οι πολιτιστικές πτυχές που χρησιμοποιήθηκαν ως επιχείρημα σε διάφορες αιτήσεις και τις οποίες εξέτασε η Επιτροπή, δεν είχαν θετικό αποτέλεσμα (βλ. αποφάσεις VBBB/VBVB της 25ης Νοεμβρίου 1981 ((ΕΕ L 54 της 25.2.1982 )) καθώς και Net Book Agreement της 12 Δεκεμβρίου 1988 ((ΕΕ L 22 της 26.1.1989 ))). Στις αποφάσεις αυτές αναφέρεται το σκεπτικό που οδήγησε την Επιτροπή στις σχετικές αποφάσεις κατά την εξέταση των αντιστοίχων αγορών βιβλίου.

Η Επιτροπή δεν εξετάζει με συστηματικό τρόπο, όσον αφορά θέματα ανταγωνισμού, τις ευρωπαϊκές αγορές βιβλίου αλλά αναλαμβάνει δράση κατά περίπτωση ύστερα από επιστολές και καταγγελίες.