ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-0830/00

υποβολή: Maria Berger (PSE) προς την Επιτροπή

(10 Μαρτίου 2000)

Θέμα: Παρακολούθηση των διεθνών τηλεπικοινωνιακών συνδιαλέξεων

Κατά τη δημόσια συζήτηση με θέμα προστασία των δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που πραγματοποιήθηκε στις 22/23 Φεβρουαρίου 2000 στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο εντεταλμένος του STOA κ. Duncan Campbell παρουσίασε την κατάσταση που επικρατεί σήμερα σχετικά με το διεθνές δίκτυοποκλοπής συνδιαλέξεων Echelon. Στο πλαίσιο αυτό κατέστη σαφές ότι μέσω του Echelonποκλέπτονται στην Ευρώπη δεδομένα μεγάλης οικονομικής σημασίας, με αποτέλεσμα ναφίσταται ζημία η ευρωπαϊκή οικονομία.

Αντιθέτως ο Γενικός Διευθυντής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. John Mogg, και ο Επίτροπος κ. Martin Bangemann, δήλωσαν επ' αυτού ότι το δίκτυο Echelon αποτελεί διαδόσεις του Τύπου, άποψη η οποία αντικρούστηκε με σαφήνεια από τις καταθέσεις ηγετικών αξιωματούχων, όπως ο διευθυντής των αυστραλιανών μυστικώνπηρεσιών (Defense Signal Directorate) κ. Martin Brady.

Πολλές ενδείξεις συνηγορούνπέρ του γεγονότος ότι το Συμβούλιο και η Επιτροπή γνώριζαν την ύπαρξη του εν λόγω δικτύουποκλοπών χωρίς ωστόσο να προβούν σε συγκεκριμένες ενέργειες και χωρίς να ενημερώσουν εσκεμμένα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Παρόλα αυτά μάλιστα το Συμβούλιο και η Επιτροπή τροποποίησαν την ευρωπαϊκή νομοθεσία προς μία φιλοαμερικανική κατεύθυνση,ιοθετώντας τα βασικά στοιχεία ενός αμερικανικού νόμου του έτους 1994 (CALEA) και λαμβάνονταςπόψη τις αμερικανικές επιθυμίες στο ψήφισμα του Συμβουλίου της 17.1.1995(1) σχετικά με τη νόμιμη παρακολούθηση των τηλεπικοινωνιών.

1. Ποιεςπηρεσίες της Επιτροπής και σε ποια χρονική στιγμή γνώριζαν τις παρακολουθήσεις των τηλεπικοινωνιακών συνδιαλέξεων στην Ευρώπη και ποια μέτρα ελήφθησαν για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού;

2. Ποια μέτρα προτίθεται να λάβει η Επιτροπή προκειμένου να προστατεύσει στο μέλλον την ηλεκτρονική επικοινωνία στην Ευρώπη από αθέμιτες παρακολουθήσεις ή/και να εγγυηθεί την προστασία των προσωπικών και οικονομικών δεδομένων;

3. Γνώριζε η Επιτροπή ότι τα έγγραφα Enfopol απορρέουν από τη συνάντηση ILETS (International Law Enforcement Telecommunications Seminar Διεθνές Σεμινάριο για τη Νόμιμη Εξουσιοδότηση στις Τηλεπικοινωνίες) που πραγματοποιήθηκεπό αμερικανική προεδρία και για ποιο λόγο τα έγγραφα Enfopol 90 ουδέποτε αποτέλεσαν αντικείμενο συζητήσεων αλλά εξετάστηκαν μόνο μέσω μιας έγγραφης διαδικασίας;

(1) ΕΕ C 329 της 4.11.1996, σελ. 1.

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(6 Ιουνίου 2000)

Ούτε το αρμόδιο μέλος για την Εσωτερική Αγορά, ούτε ο Γενικός Διευθυντής, που εκπροσώπησαν την Επιτροπή κατά την κοινοβουλευτική ακρόαση στις 12 και 13 Φεβρουαρίου 2000, έλαβαν θέση στη συγκεκριμένη περίπτωση όσον αφορά την ύπαρξη του Echelon. Η Επιτροπή πληροφορήθηκε για το Echelon με τον ίδιο τρόπο και ταυτόχρονα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μέσω της μελέτης που συντάχθηκε από το πάνελ STOA του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Ιανουάριο του 1998.

Το άρθρο 5 της οδηγίας 97/66/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 1997, περί της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της προστασίας της ιδιωτικής ζωής στον τηλεπικοινωνιακό τομέα(1) επιβάλλει στα κράτη μέλη την απαγόρευση οποιασδήποτε μορφήςποκλοπής ή παρακολούθησης των επικοινωνιών που διενεργούνται μέσω του δημόσιου τηλεπικοινωνιακού δικτύου και των διαθέσιμων στο κοινό τηλεπικοινωνιακώνπηρεσιών. Το άρθρο 14, παράγραφος 1, της ίδιας οδηγίας επιτρέπει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν νομοθετικά μέτρα για τον περιορισμό της εμβέλειας ορισμένων αρχών προστασίας των δεδομένων οι οποίες θεσπίζονται από το εν λόγω κείμενο, εφόσον ο περιορισμός αυτός αποτελεί αναγκαίο μέτρο για τη διαφύλαξη της ασφάλειας του κράτους, της εθνικής άμυνας, της δημόσιας ασφάλειας και της δίωξης ποινικών παραβάσεων. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου όσον αφορά τη στενή ερμηνεία του πεδίου εφαρμογής των εξαιρέσεων από τις θεμελιώδεις αρχές δικαίου και τις πολιτικές ελευθερίες, η Επιτροπή θα εκπληρώσει τιςποχρεώσεις της που απορρέουν από τη Συνθήκη ΕΚ και αφορούν τον έλεγχο της μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο και της προσήκουσας εφαρμογής των οδηγιών από τα κράτη μέλη. Στα πλαίσια των ελεγκτικών της καθηκόντων, η Επιτροπή θα εξετάσει κυρίως την αναλογικότητα των νομοθετικών μέτρων που έχουν εκδοθεί βάσει του άρθρου 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 97/66/ΕΚ.

Εξάλλου, οι τεχνολογίες ενίσχυσης της προστασίας της ιδιωτικής ζωής μπορούν να ενισχύσουν τον έλεγχο των ατόμων επί των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τα αφορούν και να συμβάλουν στη διατήρηση του απορρήτου παρόμοιων δεδομένων που βρίσκονται σε δίκτυα. Η Επιτροπή έχει θεσπίσει δράσεις για την ευρύτερη διάδοση των εν λόγω τεχνολογικών εξελίξεων (π.χ. εργαστήριο για τις τεχνολογίες ενίσχυσης της προστασίας της ιδιωτικής ζωής). Τέλος, το πρόγραμμα για τις τεχνολογίες της κοινωνίας των πληροφοριών (IST, το οποίο αποτελεί μέρος του 5ου προγράμματος πλαισίου για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη) περιλαμβάνει μια γραμμή δράσης που παραπέμπει στα τεχνολογικά δομικά στοιχεία για εμπιστοσύνη και ασφάλεια, μέσω των οποίων δίνεται έμφαση στις τεχνολογίες που επιτρέπουν στους χρήστες τη συνειδητή και αποτελεσματική διαχείριση καθώς και τη διαπραγμάτευση των προσωπικών τους δικαιωμάτων (IST II.4.1).

Η Επιτροπήπενθυμίζει ότι το αρκτικόλεξο Enfopol αποτελεί απλώς και μόνο τη διοικητική αναφορά των εγγράφων εργασίας της ομάδας εργασίας για την αστυνομική συνεργασία. Η εν λόγω ομάδα προπαρασκευάζει τις εργασίες της επιτροπής του άρθρου 36, καθώς και αυτές της Coreper και του Συμβουλίου στους τομείς που αφορούν τη συνεργασία μεταξύ των αστυνομικώνπηρεσιών των κρατών μελών. Οι αναφορές Enfopol επιτρέπουν απλώς την οργάνωση της καλής κυκλοφορίας των εγγράφων της συνεδρίασης. Τα εν λόγω έγγραφα δεν αποτελούν σε καμία περίπτωση πορίσματα του Διεθνούς Σεμιναρίου για την επιβολή του νόμου στον τομέα των τηλεπικοινωνιών (ILETS), το οποίο, σε σχέση με τα κοινοτικά θεσμικά όργανα, είναι ένα εξωτερικό όργανο που αποτελείται από εμπειρογνώμονες σε θέματα τηλεπικοινωνιών.

Όσον αφορά το Enfopol 90, πρόκειται για ένα ψήφισμα του Συμβουλίου του 1995 σχετικά με τη νόμιμη παρακολούθηση των τηλεπικοινωνιών(2), με το οποίο θεσπίσθηκε ένας κατάλογος που περιλαμβάνει τις απαιτήσεις των νομίμως εξουσιοδοτημένων αρχών στον εν λόγω τομέα, με στόχο τον καθορισμό κοινών τεχνικών προτύπων για την παρακολούθηση των τηλεπικοινωνιών. Το εν λόγω ψήφισμα, που ας σημειωθεί ότι δεν είναι δεσμευτικό, εγκρίθηκε και δημοσιεύθηκε με γραπτή διαδικασία στις 17 Ιανουαρίου 1995(3). Η Επιτροπή, η οποίαπενθυμίζεται ότι δεν λαμβάνει μέρος στην ψηφοφορία, δεν γνωρίζει τους λόγους για τους οποίους επελέγη η γραπτή διαδικασία.

(1) ΕΕ L 24 της 30.1.1998.

(2) ΕΕ C 329 της 4.11.1996.

(3) ΕΕ L 24 της 30.1.1998.