EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης CE 88/586

(2004/C 88 E/0599)

ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ Ε-0079/03

υποβολή: Margot Keßler (PSE) προς την Επιτροπή

(23 Ιανουαρίου 2003)

Θέμα: Η κατάσταση των ατόμων με διανοητική καθυστέρηση στις υποψήφιες χώρες

Σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης «European Association of Societies of Persons with Intellectual Disability and their Families», εν συντομία γνωστή ως «Inclusion Europe», η κατάσταση ατόμων με διανοητική καθυστέρηση είναι ανησυχητική σε πολλά από τα μελλοντικά κράτη μέλη. Ενώ η κατάσταση των παιδιών που παρουσιάζουν διανοητική καθυστέρηση έχει βελτιωθεί σε ορισμένες περιοχές από το 1989, τούτο δεν συμβαίνει δυστυχώς στην περίπτωση των ενηλίκων. Η έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο 2002, με τίτλο «People with mental disabilities hidden far away from society» παρουσιάζει ως παράδειγμα την κατάσταση που επικρατεί στη Βουλγαρία. Η ζωή των ατόμων με προβλήματα διανοητικής διαταραχής εξακολουθεί σε πολλές περιπτώσεις να χαρακτηρίζεται από την απομόνωση, την άρνηση κάθε τομέα ιδιωτικής ζωής και από ανεπαρκή περίθαλψη.

Ο συντάκτης της ερώτησης ζητά να μάθει:

— Πώς σκοπεύει η Επιτροπή να αντιδράσει στις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που εξακολουθούν να διαπράττονται σε περιπτώσεις ατόμων με διανοητική καθυστέρηση στις υποψήφιες χώρες;

— Πιστεύει η Επιτροπή ότι απαιτούνται ιδιαίτερες ενέργειες για τη βελτίωση της κατάστασης των ατόμων με διανοητική καθυστέρηση στα μελλοντικά κράτη μέλη;

— Εάν τούτο συμβαίνει, πώς θα μπορούσαν, κατά την κρίση της Επιτροπής, να επέλθουν τέτοιους είδους βελτιώσεις;

— Πώς σκοπεύει η Επιτροπή να ευαισθητοποιήσει ως προς το πρόβλημα αυτό τόσο την κοινή γνώμη όσο και τις κυβερνήσεις των μελλοντικών κρατών μελών;

Απάντηση του κ. Verheugen εξ ονόματος της Επιτροπής

(28 Φεβρουαρίου 2003)

Τα δικαιώματα των ατόμων με διανοητική καθυστέρηση είναι ανθρώπινα δικαιώματα στα οποία η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη σημασία. Επομένως η Επιτροπή παρακολούθησε την κατάσταση των ατόμων με ειδικές ανάγκες στις περιοδικές ετήσιες εκθέσεις της για την πρόοδο που σημειώνουν οι υποψήφιες χώρες ενόψει της προσχώρησης.

Ειδικότερα η κατάσταση των ατόμων με ειδικές ανάγκες εξετάστηκε στις περιοδικές εκθέσεις του 2002 που εξέδωσε η Επιτροπή στις 9 Οκτωβρίου 2002 (1) για τη Βουλγαρία, την Κύπρο, την Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία, την Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Μάλτα, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, τη Σλοβενία και την Τουρκία. Στις περισσότερες περιπτώσεις τονίστηκε η ανάγκη να σημειωθεί περαιτέρω σημαντική πρόοδος.

Στην ανακοίνωσή της «Για ένα νομικά δεσμευτικό μέσο των Ηνωμένων Εθνών για την προώθηση και την προστασία των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας των ατόμων με ειδικές ανάγκες» (2), που υιοθετήθηκε πρόσφατα, η Επιτροπή υπογραμμίζει την πλήρη υποστήριξή της για την επεξεργασία ενός τέτοιου μέσου και αναφέρει ότι «μολονότι, όσον αφορά το διεθνές νομικό πλαίσιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα, στα άτομα με ειδικές ανάγκες παραχωρούνται τα ίδια ανθρώπινα δικαιώματα με όλους, στην πραγματικότητα αντιμετωπίζουν ελλείψεις όσον αφορά την ίση αποτελεσματική απόλαυση των δικαιωμάτων τους». Σημειώνει ότι ενώ αυτή η κατάσταση έχει τονιστεί σε διεθνές πλαίσιο, αντανακλάται επίσης και στις ευρωπαϊκές χώρες.

Επιπλέον, η μη εισαγωγή διακρίσεων και η βελτίωση της κατάστασης ατόμων με ειδικές ανάγκες είναι επίσης σύμφωνες με τις αρχές που αναγνωρίζονται από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρα 21 και 26 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

Η Επιτροπή θα εξετάσει την κατάσταση στα αρμόδια όργανα των σημερινών και μελλοντικών κρατών μελών. Τα τελικά αποτελέσματα αναμένονται για τα μέσα του 2005.

Με βάση το άρθρο 13 της συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο θέσπισε την οδηγία 2000/78/ΕΚ της 27ης Νοεμβρίου 2000 για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία (3), η οποία απαγορεύει τις διακρίσεις, άμεσες ή έμμεσες, κατά των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Επιπλέον, αυτή η οδηγία υποχρεώνει τους εργοδότες να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για να επιτρέπουν στα άτομα με ειδικές ανάγκες να συμμετέχουν στην εργασία, εκτός αν αυτό αποτελεί δυσανάλογο βάρος γις τον εργοδότη. Αυτή η οδηγία αποτελεί μέρος του κοινοτικού κεκτημένου, το οποίο θα μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία των υποψηφίων χωρών κατά την ημερομηνία προσχώρησής τους.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το Ευρωπαϊκό Έτος 2003 για τα άτομα με ειδικές ανάγκες θα συμβάλει στην ευαισθητοποίηση στο θέμα και οι υποψήφιες χώρες καλούνται να ετοιμάσουν την κατάλληλη νομοθεσία σε εθνικό επίπεδο. Έτσι, πολλές υποψήφιες χώρες προγραμματίζουν εθνικές εκδηλώσεις σ'αυτό το πλαίσιο.

Πρέπει επίσης να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα για να μπορούν οι υποψήφιες χώρες να συμμετέχουν στο κοινοτικό πρόγραμμα κατά των διακρίσεων, το οποίο προβλέπει την εφαρμογή μέτρων για την καταπολέμηση των διακρίσεων που οφείλονται, μεταξύ άλλων, σε διανοητική καθυστέρηση. Υπάρχει επίσης και ένα ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης σ'αυτόν τον τομέα που χρηματοδοτείται από το Phare.

Η βελτίωση της κατάστασης ατόμων με διανοητική καθυστέρηση απαιτεί την ανάπτυξη συντονισμένων πολιτικών και στρατηγικών. Προϋποθέτει ειδικότερα τη βελτίωση της υποδομής κοινωνικής πρόνοιας, την εισαγωγή της διάστασης «ειδικής ανάγκης» στους αντίστοιχους τομείς διατύπωσης πολιτικής, στην θέσπιση σφαιρικής νομοθεσίας κατά των διακρίσεων και την ευαισθητοποίηση του κοινού.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να στηρίζει τις προετοιμασίες για την προσχώρηση στον τομέα της μη εισαγωγής διακρίσεων. Επιπλέον, με στόχο την ορθή εφαρμογή των αντίστοιχων οδηγιών της Επιτροπής για τη μη εισαγωγή διακρίσεων, η Επιτροπή ξεκίνησε μια μελέτη για να εξεταστεί η κατάσταση στις υποψήφιες χώρες σχετικά με τις νομικές διατάξεις σε εθνικό επίπεδο όσον αφορά την μη εισαγωγή διακρίσεων λόγω, μεταξύ άλλων, διανοητικής καθυστέρησης. Τα τελικά αποτελέσματα αναμένονται τον Ιούνιο 2003.

(1) COM(2002)700 τελικό.

(2) COM(2003)16 τελικό.

(3) EE L 303 της 2.12.2000.