ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1095/97 υποβολή: Jesϊs Cabezσn Alonso (PSE) προς την Επιτροπή (21 Μαρτίου 1997)

Θέμα: Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ΕΕ μετά τη Διακυβερνητική Διάσκεψη

Κατά τη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο Δουβλίνο (Δεκέμβριος 1996), η ιρλανδική Προεδρία πρότεινε την ένταξη στις νέες αναθεωρημένες Συνθήκες ενός νέου άρθρου 3γ το οποίο να διασφαλίζει ρητά τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που αναφέρονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Πρότεινε επίσης τη διατύπωση νέων άρθρων ΣΤα και 3Γ, με στόχο τη δημιουργία μηχανισμών αντίδρασης σε ενδεχόμενες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τα κράτη μέλη.

Θα μπορούσε η Επιτροπή να αναφέρει σε ποιό σημείο βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη των προτεινόμενων άρθρων στη νέα Συνθήκη; Ποιά εμπόδια διακρίνει η Επιτροπή στην προσπάθεια αυτή;

Απάντηση του κ. Santer εξ ονόματος της Επιτροπής (12 Μαΐου 1997)

Οι δύο προτάσεις άρθρων που αναφέρει το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου είχαν ως αντικείμενο να αποτελέσει η τήρηση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων,γενική αρχή που θα δεσμεύει τα κράτη μέλη της Ένωσης και την ίδια την Ένωση.

Υπό την έννοια αυτή, το άρθρο ΣΤ α προβλέπει τη δυνατότητα να ληφθούν μέτρα στην περίπτωση σοβαρής παράβασης από ένα κράτος μέλος των γενικών αυτών αρχών της Ένωσης, μεταξύ των οποίων η τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελεί βασικό στοιχείο. Κατά τους τελευταίους μήνες της διαπραγμάτευσης για την διακυβερνητική διάσκεψη επιτεύχθηκε ευρεία συμφωνία όσον αφορά την πρόταση αυτή.

Όσον αφορά την προσθήκη στην συνθήκη ΕΚ νέου άρθρου 3γ, η αρχική ιδέα ήταν να δοθεί στο Δικαστήριο η δυνατότητα άμεσου και σαφούς ελέγχου της τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων από την Κοινότητα.

Στην ουσία, μετά την απόφαση του Δικαστηρίου της 27ης Μαρτίου 1996 ότι δεν υφίσταται στις συνθήκες νομική βάση που να επιτρέπει στις Κοινότητες να προσχωρήσουν στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών του 1950, οι διαπραγματευτές της διακυβερνητικής διάσκεψης έκριναν ότι ο καλύτερος τρόπος να βελτιωθεί η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Κοινότητα ήταν να καθιερωθεί άμεσος εσωτερικός δικαστικός έλεγχος από το Δικαστήριο. Για να επιτευχθεί αυτό το άρθρο 3γ ελάμβανε τη διατύπωση του παρόντος άρθρου ΣΤ.2, περιορίζοντας κατ' αυτό τον τρόπο το πεδίο εφαρμογής του δικαστικού αυτού ελέγχου αποκλειστικά στην Κοινότητα.

Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η Κοινότητα ευθυγραμμίστηκε με διάφορες αντιπροσωπείες για την σημασία της πρόβλεψης νομικής βάσης που θα επιτρέπει, μελλοντικά και εφόσον πληρούνται οι τεχνικές και πολιτικές προϋποθέσεις, στην Κοινότητα να προσχωρήσει στην συμφωνία του 1950, επέμενε στο να μην περιοριστεί ο έλεγχος του Δικαστηρίου μόνο στην συνθήκη ΕΚ.

Έτσι, στην προσθήκη της 20ης Μαρτίου 1997, στο γενικό πλαίσιο που κατάρτισε η ιρλανδική προεδρία το Δεκέμβριο του 1996, υποχωρεί η ιδέα να προστεθεί το νέο αυτό άρθρο 3γ. Πρόκειται όμως περισσότερο για την επανάληψη του άρθρου ΣΤ.2 που υποχρεώνει την Ένωση - και όχι μόνον την Κοινότητα - να τηρεί τα θεμελιώδη δικαιώματα με συνέπεια την μεταρρύθμιση του άρθρου Λ της Συνθήκης, καθιστώντας το άρθρο ΣΤ.2 υπαγόμενο στην δικαιοδοσία του Δικαστηρίου.

Η Επιτροπή κρίνει ότι η συνδυασμένη μεταρρύθμιση των άρθρων ΣΤ και Λ αποτελεί την μικρότερη βάση για την ενίσχυση των δικαστικών εγγυήσεων του συστήματος προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.