ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-1100/01

υποβολή: Olivier Dupuis (TDI) προς το Συμβούλιο

(28 Μαρτίου 2001)

Θέμα: Η Τσετσενία

Στις 25 Φεβρουαρίου, σε προάστειο του Grozny, στο Khankala, σε απόσταση μικρότερη του ενός χιλιομέτρου από το στρατηγείο των ρωσικών δυνάμεων στην Τσετσενία, ανακαλύφθηκε λάκκος με εξήντα τουλάχιστον

πτώματα. Σύμφωνα με τις οργανώσεις ασκούν τις δραστηριότητές τους στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και διαφόρους εκπροσώπους του τύπου, 16 από τα πτώματα αναγνωρίσθηκαν ως ανήκοντα σε τσετσένους πολίτες οι οποίοι θεωρούντο εξαφανισθέντες μετά από τη σύλληψη και την κράτησή τους από τις ρωσικές δυνάμεις. Κατά πάσα πιθανότητα, τα άτομα αυτάπήρξαν θύματα εξωδικαστικών εκτελέσεων. Κατόπιν τούτου συνελέγησαν οι μαρτυρίες ατόμων που είχαν δηλώσει την εξαφάνιση προσφιλούς προσώπου και αναγνώρισαν το πτώμα του στο νεκροτομείο του Υπουργείου Εκτάκτων Καταστάσεων, στο Grozny. Μεταξύ των 16 πτωμάτων που αναγνωρίσθηκαν από τα εν λόγω άτομα, τα δώδεκα ανήκουν σε πολίτες που είχαν συλληφθεί τον περασμένο Δεκέμβριο και ταπόλοιπα τέσσερα σε πολίτες που είχαν συλληφθεί τον περασμένο Ιούνιο και Αύγουστο.

Αντιλαμβάνεται το Συμβούλιο τη σοβαρότητα των ανωτέρω; Εάν ναι, ποιές πρωτοβουλίες έχει ήδη ή προτίθεται να αναλάβει το Συμβούλιο για τη σύσταση διεθνούς εξεταστικής επιτροπής η οποία θα έχει ως απαοστολή να διαλευκάνει πλήρως την ως άνωπόθεση, καθώς και όλες τις περιπτώσεις καταγγελθείσας εξαφάνισης; Γενικότερα, δεν κρίνει το Συμβούλιο ότι η πολιτική του έναντι της Ρωσίας προσλαμβάνει όλο και περισσότερο τη μορφή συνενοχής με την εγκληματική πολιτική που εφαρμόζουν οι ρωσικές αρχές στην Τσετσενία;

Απάντηση

(27 Σεπτεμβρίου 2001)

Θλίψη και αποτροπιασμό προκάλεσε στο Συμβούλιο η δραματική είδηση της ανακάλυψης εξήντα πτωμάτων σε προάστιο του Γκρόζνι. Όπως σε κάθε τέτοια περίπτωση, το Συμβούλιο παρακολούθησε τις αναφορές σχετικά με την ανακάλυψη αυτή, καθώς και τις αντικρουόμενες κατηγορίες που τη συνόδευσαν.

Η ΕΕ έχει διατρανώσει σαφώς την αντίθεσή της προς όλες τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας του ανθρώπου στην Τσετσενία, ανεξαρτήτως της ταυτότητας του δράστη. Αν και αναγνωρίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ρωσία στα προς νότον σύνορά της, η ΕΕ έχει ασκήσει ιδιαίτερα έντονη κριτική στη ρωσική κυβέρνηση για την πολιτική της στη Δημοκρατία της Τσετσενίας και έχει θέσει επανειλημμένως το ζήτημα αυτό ενώπιον των ρωσικών αρχών στο ανώτατο δυνατό επίπεδο. Το θέμα αναφέρθηκε κατά τη συνάντηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με τον Πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, τις 23 Μαρτίου στη Στοκχόλμη, στο Συμβούλιο Συνεργασίας ΕΕ-Ρωσίας στο Λουξεμβούργο, στις 10 Απριλίου, και πιο πρόσφατα κατά τη Σύνοδο Κορυφής με τον κ. Πούτιν, στις 17 Μαΐου στη Μόσχα.

Από την έναρξη της σύγκρουσης, η ΕΕποστηρίζει απόλυτα τόσο την ομάδα βοήθειας του ΟΑΣΕ, όσο και το Συμβούλιο της Ευρώπης. Η ΕΕ αναγνωρίζει ότι τα όργανα αυτά μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τσετσενία, ακόμη και με βοήθεια για τη διερεύνηση όλων των περιπτώσεων αγνοουμένων που έχουν αναφερθεί. Η ΕΕ εκφράζει, ως εκ τούτου, τη λύπη της για τις καθυστερήσεις στην επιστροφή του ΟΑΣΕ στην περιοχή και κάλεσε τη Ρωσία να άρει τις αντιρρήσεις της. Ωστόσο, όσον αφορά μια πιο θετική εξέλιξη, η ΕΕ χαιρετίζει τη σύσταση κοινής ομάδας εργασίας από τα γραφεία του Ρώσου Γενικού Εισαγγελέα, του Τσετσένου Εισαγγελέα και του ειδικού αντιπρόσωπου του Ρώσου Προέδρου για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τσετσενία, κ. Καλαμάνωφ, επικουρούμενη από εμπειρογνώμονες του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Η ΕΕ έχειιοθετήσει μια θέση αρχών, με συνέπεια και παρρησία, και όχι μικρό κόστος ως προς τις άμεσες σχέσεις της με τη Ρωσία. Η εν λόγω θέση ευθυγραμμίζεται πλήρως με τη συνολική θέση της ΕΕ όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως περιέχεται στο πρόσφατο ψήφισμα πουπέβαλε στη σύνοδο του έτους 2001 της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα (2001/24). Η ΕΕ συνεχίζει να ασκεί πίεση στη Ρωσία προκειμένου οι ρωσικές αρχές να λάβουν ταχέως τα απαραίτητα μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης στην Τσετσενία.

Παρά ταύτα, αποτελεί σταθερή και εμπεριστατωμένη πεποίθηση του Συμβουλίου ότι οι επαφές συνιστούν την καλύτερη οδό διά της οποίας η ΕΕ μπορεί να εργαστεί προς τη βελτίωση της κατάστασης στη Δημοκρατία της Τσετσενίας της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Χωρίς διάλογο δεν θαπήρχε τρόπος να παρουσιάσουμε τις απόψεις μας στη Ρωσία, η οποία θα μπορούσε να αγνοεί το βάθος της ευρωπαϊκής ανησυχίας επ' αυτού του σημαντικού ζητήματος. Κατά τη γνώμη του Συμβουλίου, το γεγονός ότι η Ρωσία λαμβάνει μέτρα προς τη σωστή κατεύθυνση - μολονότι καθυστερημένα και ανεπαρκή - δικαιολογεί την προσέγγιση αυτή. Κατά την πρόσφατη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Ρωσίας στη Μόσχα, ο κ. Πούτιν αναγνώρισε ότι η Ρωσία δεν έχει πράξει αρκετά ώστε να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη του τσετσενικού πληθυσμού. Συμφώνησε ότι η ανθρωπιστική κατάσταση στην Τσετσενία είναι σοβαρή και κάλεσε την ΕΕ να ορίσει κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση του έργου των οργανώσεων ανθρωπιστικής βοήθειας στην περιοχή. Ο κ. Πούτιν συνέστησε επίσης αναδιάρθρωση τωνφιστάμενων δραστηριοτήτων παροχής βοήθειας προκειμένου να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες και κίνητρα για επιστροφή των εκτοπισθέντων.

Οι εργασίες του γραφείου του κ. Καλαμάνωφ, στο οποίο συμμετέχουν συνεργάτες του Συμβουλίου της Ευρώπης, η σύσταση πολιτικού δικαστηρίου, οι πρώτες απαγγελίες κατηγοριών για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η λήψη ορισμένων μέτρων ανοικοδόμησης, αποτελούν τα πρώτα βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση παρ' ότι είναι ακόμη ανεπαρκή. Ωστόσο, το Συμβούλιο θα εξακολουθήσει να πιέζει τις ρωσικές αρχές προκειμένου να παραπέμψουν στη δικαιοσύνη όλους τουςπευθύνους παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.