ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-1216/96 υποβολή: Giorgio Ruffolo (PSE) προς την Επιτροπή (10 Μαΐου 1996)

Θέμα: Εφαρμογή του άρθρου 92 της Συνθήκης σε ό,τι αφορά τον τραπεζικό τομέα

1. Αληθεύει το γεγονός ότι οι κρατικές τράπεζες της Γερμανίας απολαμβάνουν δύο κρατικών εγγυήσεων απεριορίστου χαρακτήρα κατά τρόπο που να αποκλείεται το ενδεχόμενο να περιέλθουν οι εν λόγω τράπεζες σε πτώχευση και, παράλληλα, να εξασφαλίζεται η επιστροφή των καταθέσεων σε όλους τους πιστωτές;

2. Αληθεύει το γεγονός ότι οι εγγυήσεις αυτές επιτρέπουν στις εν λόγω τράπεζες να δέχονται τις αποταμιεύσεις πελατών με ευνοϊκούς για αυτές όρους, ασχέτως των αντικειμενικών κριτηρίων της χρηματοπιστωτικής φερεγγυότητάς τους;

3. Συμφωνεί η Επιτροπή ότι οι εγγυήσεις αυτές χορηγούνται υπό όρους που αποκλίνουν από τις διατάξεις περί εμπορικών συναλλαγών;

4. Συμφωνεί εξάλλου η Επιτροπή ότι οι εγγυήσεις αυτές αποτελούν ουσιαστικά κρατικές ενισχύσεις ασυμβίβαστες με το άρθρο 92 της Συνθήκης;

5. Συμφωνεί επίσης με το γεγονός ότι οι κρατικές ενισχύσεις που αποτελούν τις εν λόγω εγγυήσεις μπορούν χωρίς υπερβολή να υπολογισθούν σε αρκετά δισ. Ecu σύμφωνα με τις αναλύσεις που πραγματοποίησαν αρκετά διεθνή γραφεία αξιολόγησης κινδύνου τίτλων (international rating agencies), όπως αναφέρεται άλλωστε και στο εβδομαδιαίο περιοδικό «Der Spiegel» της 8ης Απριλίου 1996, σελ. 105-106;

6. Συμφωνεί επίσης η Επιτροπή με το ότι οι εγγυήσεις αυτές συνιστούν στρέβλωση πολύ πιο σημαντική από ό,τι η απεριόριστη ευθύνη του μόνου μετόχου η οποία προβλέπεται στο άρθρο 2362 του Αστικού Κώδικα της Ιταλίας;

7. Δεν θεωρεί η Επιτροπή ότι οι εγγυήσεις αυτές δικαιολογούνται για λόγους οικονομικής σταθερότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών και, εάν ισχύει αυτό, ποιά μέτρα προτίθεται να προτείνει ώστε να επεκταθεί το σύστημα αυτό και στις ιδιωτικές τράπεζες καθώς και στις τράπεζες των άλλων κρατών μελών;

8. Ποίες πρωτοβουλίες πρόκειται να αναληφθούν προκειμένου να ωθηθούν τα κράτη μέλη να προσαρμόσουν αυτά τα συστήματα εγγυήσεων στις διατάξεις της Συνθήκης σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις;

9. Συμφωνεί η Επιτροπή ότι η διεργασία προς τη νομισματική ένωση προϋποθέτει την καθιέρωση στην πράξη ενός πλαισίου ίσης αντιμετωπίσεως προς όλους (level playing field) στον τραπεζικό τομέα;

Απάντηση του κ. Van Miert εξ ονόματος της Επιτροπής (10 Ιουνίου 1996)

1. έως 5. Είναι σαφές ότι για τη δημιουργία μιας πραγματικά κοινής αγοράς όσον αφορά τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, πρέπει οι κανόνες της συνθήκης ΕΚ για τις κρατικές ενισχύσεις να εφαρμόζονται με συνέπεια και χωρίς διακρίσεις στον τραπεζικό τομέα. Ωστόσο, κατά την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τις ιδιαιτερότητες και τον ευπαθή χαρακτήρα των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Η Επιτροπή έχει αρχίσει την ανάλυση των συστημάτων των κρατών μελών για την εγγύηση των χρεών των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ανεξάρτητα από τον δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα των εμπλεκόμενων τραπεζών. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη της τα διαφορετικά τραπεζικά συστήματα που υπάρχουν στα κράτη μέλη. Οι μηχανισμοί δημόσιας στήριξης έχουν εισαχθεί για ποικίλους λόγους και ενδέχεται να έχουν μακρά προϊστορία. Για παράδειγμα, το γερμανικό σύστημα δημιουργήθηκε αρχικά όταν τα ταμιευτήρια μετατράπηκαν σε ανεξάρτητους οργανισμούς με διάταγμα του προέδρου του Γερμανικού Ράϊχ το 1931. Κατά συνέπεια, το εν λόγω διάταγμα χρονολογείται πολύ πριν τη σύναψη της συνθήκης.

Η Επιτροπή είναι σε επαφή με τις γερμανικές αρχές προκειμένου να πληροφορηθεί τις λεπτομέρειες, τη λειτουργία και το σκοπό του γερμανικού συστήματος και να εκτιμήσει τις επιπτώσεις του στη δανειοδοτική κατάσταση των γερμανικών δημόσιων τραπεζών. Η εν λόγω διαδικασία, η οποία από χρηματοοικονομική και πολιτική άποψη αποτελεί λεπτό θέμα, συνεχίζεται. Η Επιτροπή δεν επιθυμεί να αποκαλύψει τις προκαταρκτικές διαπιστώσεις της για ένα εξαιρετικά πολύπλοκο θέμα που ενδέχεται να αποτελέσουν αντικείμενο παρερμηνειών.

6. Το άρθρο 2362 του ιταλικού αστικού κώδικα προβλέπει την απεριόριστη ευθύνη του μόνο μετόχου μιας ιταλικής μετοχικής εταιρείας, ανεξάρτητα από την δημόσια ή ιδιωτική νομική υπόσταση των μετόχων. Προβλήματα κρατικής ενίσχυσης ενδέχεται να προκύψουν όταν το ιταλικό κράτος ή άλλη ιταλική δημόσια αρχή κατέχει το 100% των μετοχών σε εταιρεία και κατά συνέπεια φέρει απεριόριστη ευθύνη όσον αφορά το χρέος της εταιρείας. Δεδομένου ότι η ιταλική νομοθεσία ισχύει στις επιχειρήσεις όλων των τομέων, το πεδίο εφαρμογής της είναι ευρύτερο από αυτό του γερμανικού συστήματος.

Το θέμα του άρθρου 2362 εξετάσθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ, όταν προέκυψε ότι η ιταλική κρατική εταιρεία χαρτοφυλακίου EFIM είχε τη δυνατότητα να συνάψει δάνεια υπό ευνοϊκότερους όρους ως αποτέλεσμα της απεριόριστης ευθύνης του ιταλικού κράτους. Η Επιτροπή επισήμανε ότι η νομικά καθοριζόμενη, απεριόριστη δημόσια ευθύνη για το χρέος μιας εταιρείας ενδέχεται να αποτελεί διάκριση σε βάρος άλλων εταιρειών, διότι το κράτος διαθέτει ουσιαστικά απεριόριστα χρηματοοικονομικά μέσα ((Ανακοίνωση της Επιτροπής βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 2 της συνθήκης, ΕΕ αριθ. C 349, 29.12.1993. )). Μετά από συμφωνία μεταξύ των ιταλικών αρχών και της Επιτροπής, η ιταλική κυβέρνηση δήλωσε ότι θα μειώσει τις συμμετοχές της στις μετοχικές εταιρείες και όλες τις άλλες εταιρείες που ανήκουν καθ'ολοκληρία στο υπουργείο οικονομικών, προκειμένου να αποκλείσει το ενδεχόμενο της απεριόριστης ευθύνης του μόνου δημόσιου μετόχου για τα μελλοντικά χρέη της εταιρείας ((Παράρτημα 3 σε ανακοίνωση της Επιτροπής βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 2 της συνθήκης, ΕΕ αριθ. C 349, της 29.12.1993. )). Δεδομένου ότι η ιταλική κυβέρνηση τηρεί τις υποχρεώσεις της βάσει της συμφωνίας, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το στρεβλωτικό αποτέλεσμα της εφαρμογής του άρθρου 2362 του αστικού κώδικα στις δημόσιες εταιρείες μειώνεται σταθερά και τελικά θα εξουδετερωθεί.

Η σύγκριση μεταξύ των δύο συστημάτων όσον αφορά το βαθμό της ενδεχόμενης στρέβλωσης του ανταγωνισμού που προκαλούν, είναι αδύνατη μέχρι να διευκρινισθεί η γερμανική κατάσταση.

7. Η προστασία των καταθετών των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων αποτελεί ταυτόχρονα μέσο προστασίας του τραπεζικού τομέα κατά των κρίσεων εμπιστοσύνης. Κατ'αυτόν τον τρόπο, η προστασία των καταθέσεων συμβάλλει στην σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών. Συνεπώς, το λόγο αυτό, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έλαβαν υπόψη τους τα σχετικά προβλήματα κατά την έγκριση της οδηγίας 94/19/ΕΟΚ της 30ης Μαΐου 1994 όσον αφορά τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων ((ΕΕ L 135, 31.5.1994. )).

8. Η Επιτροπή έχει αρχίσει μια γενική ανάλυση όλων των συστημάτων εγγύησης που υπάρχουν στα κράτη μέλη. Υπό το πρίσμα των αποτελεσμάτων της ανάλυσης αυτής η Επιτροπή θα αποφασίσει εάν πρέπει να διευκρινίσει την ανακοίνωση προς τα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης ΕΚ επί των δημοσίων επιχειρήσεων στον κλάδο της μεταποίησης ((ΕΕ C 307, της 13.11.1993. )).

Όσον αφορά τις κρατικές εγγυήσεις για τις τράπεζες, ισχύουν οι γενικοί κανόνες σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις. Όπως προαναφέρθηκε, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τις ιδιαιτερότητες του τραπεζικού τομέα καθώς και τον ευπαθή χαρακτήρα των χρηματοοικονομικών αγορών.

9. Για διάφορους λόγους οι ανταγωνιστικές πιέσεις στον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα έχουν αυξηθεί κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας. Στην εξέλιξη αυτή έχουν συμβάλει σημαντικά, αφ'ενός, η εναρμόνιση των κανόνων εποπτείας των τραπεζών στα κράτη μέλη και, αφ'ετέρου, η ελευθέρωση της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς. Ως αποτέλεσμα, η Επιτροπή διαπιστώνει μια μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση όσον αφορά τα θέματα του ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή τραπεζική κοινότητα.

Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η εισαγωγή ενός κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος θα προωθήσει περαιτέρω την ανάπτυξη του ανταγωνισμού στον τραπεζικό τομέα. Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις ενδεχόμενες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στον τραπεζικό τομέα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι η εν λόγω εξέλιξη δεν θα αποβεί αδικαιολόγητα σε βάρος ορισμένων ανταγωνιστών όταν τεθεί σε εφαρμογή η νομισματική ένωση. Μια συνεπής πολιτική κρατικών ενισχύσεων στον τραπεζικό τομέα αποτελεί στοιχείο πρωταρχικής σημασίας για την επιτυχία της νομισματικής ένωσης.