ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1141/02

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς το Συμβούλιο

(22 Απριλίου 2002)

Θέμα: Εξώσεις, άστεγοι και εξάπλωση των εθνικών εχθροτήτων λόγω του εξωτερικού ενδιαφέροντος για τα δύο δημοκρατικά κρατίδια της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης

1. Μπορεί το Συμβούλιο να επιβεβαιώσει ότι το 2002 τόσο στο σερβικό όσο και στο μουσουλμανικό-κροατικό δημοκρατικό κρατίδιο Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ακολουθείται ενεργός πολιτική στέγασης βάσει της οποίας οι κάτοικοι πρέπει να εγκαταλείψουν εντός σύντομης προθεσμίας τις κατοικίες τους εάν δεν μπορούν να αποδείξουν ότι είναι οι έννομοι ιδιοκτήτες και ότι η πολιτική αυτή πλήττει κυρίως άτομα τα οποία μετά την απώλεια ή τηνποχρεωτική εγκατάλειψη της παλαιάς τους οικείας σε περιοχές όπου η εθνοτική τους ομάδα αποτελούσε μειονότητα έχουν βρει καταφύγιο σε ένα κενό αυτή τη στιγμή οίκημα σε περιοχές όπου η ομάδα τους αποτελεί πλειοψηφία·

2. Μπορεί επίσης το Συμβούλιο να επιβεβαιώσει ότι αυτή η έξωση γίνεται ακόμη και εάν έχει ως συνέπεια το κενό αυτό σπίτι να παραμένει κενό λόγω του ότι οι αρχικοί κάτοικοι — εφόσον έχουν επιβιώσει του πολέμου — ήδη προτιμούν να κατοικούν σε περιφέρειες όπου αισθάνονται ασφαλέστεροι λόγω του ότι η εθνική τους ομάδα δεν βρίσκεται εκεί σε θέση μειονότητας·

3. Σε τι βαθμό θα αυξηθεί ο αριθμός εσωτερικών προσφύγων στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη ο οποίος σήμερα ανέρχεται σε 450 000, εάν αυτή η οικιστική πολιτική ακολουθηθεί με συνέπεια όσον αφορά κάθε οίκημα το οποίο λαμβάνεταιπόψη στη ρύθμιση αυτή·

4. Ποια ευθύνη φέρουν φορείς οι οποίοι από το εξωτερικό επεμβαίνουν στην εξέλιξη της καταστάσεως στη χώρα αυτή, μεταξύ δε αυτών και η Ευρωπαϊκή Ένωση, γι' αυτήν την μισητή πολιτική — εκ μέρους των ενδιαφερομένων κατοίκων από όλες τις εθνοτικές ομάδες — της καταναγκαστικής αδιαφανούς εθνικής κάθαρσης δια μέσου της οποίας και πάλι οι άνθρωποι και λόγω της εθνοτικής τους προέλευσης πλήττονται, ενώ επίσης δημιουργείται έναπόβαθρο για αισθήματα πικρίας εναντίον ανθρώπων οι οποίοι προέρχονται από άλλες εθνοτικές ομάδες·

5. Έχει δυνατότητες το Συμβούλιο ναποστηρίξει ότι τα δικαιώματα ιδιοκτησίας κατά τρόπο αποδεκτό από όλους θα ρυθμισθούν μέσω συμφωνίας, εθελουσίας πώλησης και ανταλλαγής περιουσιών ούτως ώστε να μπορούν οι άνθρωποι στο μέτρο του δυνατού να εξακολουθήσουν να ζουν με ηρεμία στο χώρο που επιλέγουν·

6. Με ποιες περαιτέρω πρωτοβουλίες σκέπτεται το Συμβούλιο ότι μπορεί να προληφθούν νέα προβλήματα δημιουργίας αστέγων, ρεύματος προσφύγων και εθνοτικών εχθροτήτων·

Πηγή: Τηλεοπτικός Σταθμός Nederland 3, πρόγραμμα επικαιρότητας Nova, 5.4.2002.

Απάντηση

(30 Σεπτεμβρίου 2002)

Το Συμβούλιο δεν διαθέτει πληροφορίες σχετικά με μια ενεργό πολιτική έξωσης στα δύο κρατίδια της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Εντούτοις, το Συμβούλιο διαπιστώνει με ικανοποίηση το ενδιαφέρον που επιδεικνύει ο αξιότιμος κ. βουλευτής για τα επιμέρους ζητήματα που αφορούν την επιστροφή των προσφύγων.

Το παράρτημα 7 της γενικής συμφωνίας-πλαισίου Ντέιτον/Παρισιού αναφέρεται στους πρόσφυγες και εκτοπισθέντες. Ταπογράφοντα μέρη, τα οποίαπήρξαν οι πρωταγωνιστές της σύρραξης, συμφώνησαν ότι όλοι οι πρόσφυγες και εκτοπισθέντες έχουν το δικαίωμα να επιστρέψουν ελεύθερα στις εστίες τους, καθώς και το δικαίωμα είτε να ανακτήσουν την περιουσία τους την οποία αποστερήθηκαν κατά τις εχθροπραξίες που άρχισαν το 1991 είτε να αποζημιωθούν για περιουσιακά στοιχεία που είναι πλέον αδύνατο να ανακτήσουν. Τα μέρη δήλωσαν ότι η επιστροφή των προσφύγων και εκτοπισθέντων αποτελεί σημαντικό στόχο ενόψει της διευθέτησης της σύρραξης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

Η ΕΕ συμμερίζεται την ανωτέρω εκτίμηση και έχει δηλώσει επανειλημμένα, και μάλιστα πρόσφατα κατά τη σύνοδο της 15ης Απριλίου, τη σημασία που αποδίδει στο δικαίωμα επιστροφής. Οποιαδήποτε άλλη πολιτική θα παγίωνε απλώς τα αποτελέσματα της εθνοκάθαρσης που έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αν ίσως πικραίνονται όσοιποχρεώνονται να αφήσουν σπίτια που δεν τους ανήκουν, πολύ μεγαλύτερη είναι ασφαλώς η πικρία όσων εξακολουθούν να στερούνται την περιουσία τους ως αποτέλεσμα της εθνοκάθαρσης κατά τον πόλεμο.

Η διεθνής κοινότητα χειρίζεται τα ανωτέρω θέματα μέσω της Ειδικής Δύναμης για την Ανασυγκρότηση και την Επιστροφή (RRTF), ένα διοργανικό φορέα που συγκροτήθηκε το 1997 και τελείπό την προεδρία του Ύπατου Εκπροσώπου. Στο φορέα αυτό συμμετέχουν: το Γραφείο του Ύπατου Εκπροσώπου (ΟΗR), ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Γραφείο επείγουσας ανθρωπιστικής βοήθειας (ΕCΗΟ), οι κυβερνήσεις της Γερμανίας, των ΗΠΑ και των Κάτω Χωρών, η Διεθνής Τράπεζα, η αποστολή των Ηνωμένων Εθνών στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (UNMIBH) και η Διεθνής Αστυνομική Δύναμή της (IPTF), ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), το Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP), η Διεθνής Διαχειριστική Ομάδα (ΙΜG), ο ΔΟΜ (Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης), η Επιτροπή για τη διεκδίκηση ακινήτων εκτοπισθέντων και προσφύγων (CRPC) και η SFOR (Πολυεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης). Διευκρινίζεται ότι το Συμβούλιο δεν συμμετέχει στον ανωτέρω φορέα.

Μολονότι δεν συμμετέχει στον ανωτέρω φορέα, το Συμβούλιο θα επιχειρήσει να απαντήσει όσο καλύτερα μπορεί στα ερωτήματα του αξιότιμου κ. βουλευτή.

Σύμφωνα με τις διατάξεις των περί περιουσίας νόμων οι οποίοι θεσπίστηκαν το 1998, όσα άτομα έχουν εγκατασταθεί σε σπίτια εκτοπισθέντων και προσφύγων οι οποίοι τα διεκδικούν,ποχρεούνται να τα εκκενώσουν εντός επιβεβλημένων προθεσμιών. Η διάρκεια των προθεσμιών καθορίζεται ανάλογα με την κατάσταση των ατόμων που κατοικούν επί του παρόντος στα σπίτια, κυμαίνεται δε μεταξύ 90 ημερών (σε συνδυασμό ενίοτε με το δικαίωμα εναλλακτικής στέγης η οποία παρέχεται από τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης βάσει της κοινωνικής κατάστασης του ενοίκου) και 15 ημερών (για όσους χρησιμοποιούσαν την ιδιοκτησία παράνομα ή/και είναι σε θέση να εξασφαλίσουν στέγη). Κατά το γραφείο του Ύπατου Εκπροσώπου, η συντριπτική πλειονότητα των ατόμων τα οποία έχουν κληθεί να εκκενώσουν σπίτια που δεν τους ανήκουν διαθέτουν επαρκή μέσα διαβίωσης (διαθέτουν προσωπική ή οικογενειακή περιουσία ή τα έσοδά τους τους επιτρέπουν να νοικιάσουν).

Η νομοθεσία περί περιουσίας δεν εφαρμόστηκε πάντοτε ορθά από τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, οι οποίοι σε ορισμένες περιπτώσεις δεν επέδειξαν ιδιαίτερη προθυμία να ανατρέψουν έμπρακτα τα αποτελέσματα του πολέμου. Ο Ύπατος Εκπρόσωπος Βοσνίας-Ερζεγοβίνης κ. W. Petritsch προέβη το Δεκέμβριο 2001 στην τροποποίηση των περί περιουσίας νόμων, καθιστώντας τα κριτήρια αυστηρότερα, ώστε να εξασφαλιστεί ο περιορισμός της δυνατότητας των αρχών να χειραγωγούν ή να παρακωλύουν τη διοικητική διαδικασία.

Οι περί περιουσίας νόμοι αποσκοπούν στην παροχή σε όλους τους πρώην ιδιοκτήτες της δυνατότητας ανάκτησης της περιουσίας τους, ώστε να παύσει η τεράστιας κλίμακας αφαίρεση περιουσιών την οποία προκάλεσε ο πόλεμος. Αν ένας πρώην ιδιοκτήτης προτιμήσει να μην επιστρέψει στην οικία του, μπορεί να την πουλήσει ή να την ενοικιάσει. Το Συμβούλιο δεν διαθέτει αποδείξεις ότι η εν λόγω νομοθεσία οδήγησε στην κατάσταση που περιγράφει ο αξιότιμος κ. βουλευτής στην ερώτησή του.

Η διαδικασία τηςλοποίησης της νομοθεσίας περί περιουσίας έχει προχωρήσει σε σημαντικό βαθμό τα τελευταία έτη, λόγω της αύξησης της αποδοχής καιποστήριξής της σε τοπικό επίπεδο. Η ΕΕ εκφράζει την ικανοποίησή της γι' αυτό. Ωστόσο, αποτέλεσμα της πολιτικής αυτής δεν θα είναι η αύξηση των 450 000 εσωτερικών προσφύγων, όπωςποστηρίζει ο αξιότιμος κ. βουλευτής, αφού στον αριθμό αυτό περιλαμβάνονται ήδη όσοι έχουν εγκατασταθεί σε σπίτια που διεκδικούν άλλοι.

Η Ειδική Δύναμη για την Ανασυγκρότηση και την Επιστροφή, πέραν του έργου της με στόχο την ανάκτηση των περιουσιών, μεριμνά ώστε οι επιστρέφοντες να αποκτήσουν πρόσβαση σε όλα τα οφέλη και τιςπηρεσίες που απαιτούνται για μια ομαλή επανένταξη στην κοινότητα:γειονομική πρόνοια, συντάξεις, παιδεία σε αποδεκτά επίπεδα, ευκαιρίες αποδοτικής απασχόλησης, κλπ. Ο αξιότιμος κ. βουλευτής θα πρέπει να απευθύνει το ερώτημά του στο όργανο αυτό για λεπτομερέστερη ενημέρωση.