ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2671/02

υποβολή: Stavros Xarchakos (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(24 Σεπτεμβρίου 2002)

Θέμα: Καταστροφή πολιτιστικής κληρονομιάς και διώξεις στην Ίμβρο και την Τένεδο

Σύμφωνα με καταγγελίες Χριστιανών που γεννήθηκαν και ζούσαν μέχρι σχετικά πρόσφατα στα νησιά Ίμβρο και Τένεδο (που ανήκουν σήμερα στην Τουρκία), οι χιλιάδες χριστιανοί κάτοικοι των δύο αυτών νησιών αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους ενώ οι Χριστιανικές εκκλησίες λεηλατήθηκαν και μετατράπηκαν σε τζαμιά. Αξίζει να σημειωθεί ότι μόνο στην Ίμβρο ζούσαν μέχρι το 1964 9 000 Χριστιανοί ενώ σήμερα δεν ξεπερνούν τους 200, λόγω των πάσης φύσεως διώξεων πουπέστησαν, της μεταφοράς χιλιάδων εποίκων από την Ανατολία και της έναρξης λειτουργίας ανοικτών φυλακών (!) για βαρυποινίτες στο νησί. Επισημαίνεται, επίσης, ότι η Συνθήκη της Λωζάνης (η οποίαπεγράφη επισήμως από την Τουρκία και ρυθμίζει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις από το 1923) προβλέπει αυξημένα δικαιώματα αυτοδιοίκησης για τα δύο αυτά νησιά, κάτι που η Τουρκία ουδέποτε δέχθηκε να εφαρμόσει.

Με την παράκληση να μηνπάρξει — για άλλη μια φορά — γενικόλογη απάντηση της Επιτροπής περί ανάγκης ενθάρρυνσης των φιλικών σχέσεων Ελλάδας — Τουρκίας κλπ θα ήθελα να πληροφορηθώ τα εξής: ποια είναι η άποψη της Επιτροπής για την εφαρμογή της Συνθήκης της Λωζάνης εκ μέρους της Τουρκίας· Γνωρίζει την καταλήστευση και καταστροφή του πολιτιστικού πλούτου της Ίμβρου και της Τενέδου· Πώς τοποθετείται σχετικά με την θρησκευτική καταπίεση και τις διώξεις των Χριστιανών Ιμβρίων και Τενεδίων·

Απάντηση του κ. Verheugen εξ ονόματος της Επιτροπής

(4 Νοεμβρίου 2002)

Η παρακολούθηση της εφαρμογής της συνθήκης της Λωζάνης του 1923 δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Επιτροπής. Ωστόσο, στο πλαίσιο της αξιολόγησης της πορείας τωνποψηφίων χωρών προς την προσχώρηση, η Επιτροπή παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την κατάσταση των εθνοτικών και θρησκευτικών μειονοτήτων και κοινοτήτων στην Τουρκία. Ωςποψήφια για προσχώρηση χώρα, η Τουρκία οφείλει να συμμορφωθεί προς τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης όσον αφορά το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων και την προστασία των μειονοτήτων.

Στην περιοδική έκθεση πουπέβαλε στις 9 Οκτωβρίου 2002, η Επιτροπή έθεσεπό σημείωση ότι οι μη μωαμεθανικές θρησκευτικές κοινότητες που ζουν στην Τουρκία, είτε αναγνωρίζονται αυτές από τη συνθήκη της Λωζάνης (και συγκεκριμένα οι Έλληνες, οι Αρμένιοι και οι Εβραίοι) είτε όχι, αντιμετωπίζουν προβλήματα, ιδίως όσον αφορά την έλλειψη νομικής προσωπικότητας και δικαιωμάτων ιδιοκτησίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν δημευθεί περιουσίες και σε άλλες κινδυνεύουν να δημευθούν.

Σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης ορισμένων προβλημάτων που συνδέονται με τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων πουιοθέτησε το τουρκικό Κοινοβούλιο τον Αύγουστο του 2002 επιτρέπει, με την επιφύλαξη ορισμένων προϋποθέσεων, σε ορισμένες μη μωαμεθανικές μειονότητες την κτήση περιουσιακών στοιχείων, τη διάθεση και καταγραφή τους σε μητρώο.

Ωστόσο, η Επιτροπή έχει επίγνωση του γεγονότος ότι οι διατάξεις του προγράμματος μεταρρύθμισης δεν καλύπτουν όλα τα προβλήματα των θρησκευτικών μειονοτήτων όσον αφορά τα δικαιώματα ιδιοκτησίας τους. Ειδικότερα, ορισμένες δυσχέρειες καταγραφής των περιουσιακών στοιχείων ανακύπτουν για ορισμένους μειονοτικούς θεσμούς, των οποίων η διοίκηση δεν αναγνωρίζεται από τις τουρκικές αρχές. Τούτο φέρεται ότι ισχύει για αρκετούς ελληνικούς ορθόδοξους θεσμούς, συμπεριλαμβανομένων των θεσμών στις νήσους Ίμβρο και Τένεδο που ανέφερε το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις όσον αφορά την κατάσταση των μειονοτήτων στην Τουρκία, με βάση τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης.

Η Επιτροπή περιμένει από την Τουρκία να συνεχίσει τις προσπάθειές της για την εκπλήρωση των προτεραιοτήτων της εταιρικής σχέσης προσχώρησης, καθώς και της μεσοπρόθεσμης απαίτησης να αναπτυχθούν περαιτέρω οι συνθήκες για τη διασφάλιση του πλήρους σεβασμού της θρησκευτικής ελευθερίας.