ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3258/01

υποβολή: Paul Lannoye (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(23 Νοεμβρίου 2001)

Θέμα: Χρησιμοποίηση ζώων για πειραματικούς σκοπούς

1. Δεδομένου ότι οι χιμπατζήδες δεν ανταποκρίνονται στον HIV (τον ιό που προκαλεί ανοσολογική ανεπάρκεια στους ανθρώπους) και ότι επηρεάζονται ελάχιστα από τον ιό της ηπατίτιδας Β (που προκαλεί χρόνια ηπατίτιδα και καρκίνο ήπατος στους ανθρώπους), θεωρεί η Επιτροπή ότι ο χιμπατζής, που είναι εξελικτικά ο πιο κοντινός μας συγγενής, αποτελεί αξιόπιστο δείγμα για τις βιολογικές αντιδράσεις στους ανθρώπους· Γενικότερα, δεδομένου ότι όλα τα είδη καθορίζονται από την αναπαραγωγική τους απομόνωση, σε συσχετισμό με το μοναδικό τους γενετικό συνδυασμό που καθορίζει όλες τις βιολογικές τους δραστηριότητες, και τις ιδιαίτερες αντιδράσεις τους σε τοξικές μολύνσεις, θεωρεί η Επιτροπή ότι οι τα τοξικά συμπεράσματα που προέρχονται από ζωικά δείγματα είναι αξιόπιστα για τους ανθρώπους· Θεωρεί η Επιτροπή ότι οι μακροπρόθεσμες τοξικές επιδράσεις (καρκινογενείς επιδράσεις, νευροτοξικότητα που προκαλεί νευρολογικές παθήσεις, τοξικότητα που προκαλεί ανεπάρκεια ήπατος ή νεφρική ανεπάρκεια κτλ.),οι οποίες συνήθως διαγιγνώσκονται χρόνια, μερικές φορές δεκαετίες, μετά την έναρξη της έκθεσης σε βλαβερούς παράγοντες, μπορούν να διαγνωσθούν αξιόπιστα από ζωικά δείγματα με προσδοκώμενη διάρκεια ζωής που περιορίζεται σε 20 με 30 μήνες·

2. Η τοξικολογία είναι η μελέτη της βιολογικής συμπεριφοράς ενός ζωντανού οργανισμού στο περιβάλλον του τοξικού φορέα. Μπορεί συνεπώς να κάνει χρήση της μεγάλης ποικιλίας των εννοιών και των μεθόδων που έχουν αναπτυχθεί στην μοντέρνα βιολογία τις τελευταίες δεκαετίες, πράγμα το οποίο επέτρεψε να σημειωθεί πρωτοφανής πρόοδος σε αυτό τον τομέα Δεδομένου ότι ένας κατάλληλος συνδυασμός αυτών των μεθόδων, εφαρμοσμένος στην έρευνα της τοξικότητας στα ανθρώπινα κύτταρα, όργανα, ιστούς και σε σφαιρικό επίπεδο στον άνθρωπο, αποκαλύπτουν τους στόχους, τα αποτελέσματα και τους μηχανισμούς της δράσης και της μακροπρόθεσμης επίδρασης του τοξικού προϊόντος με επιστημονικό σθένος. θεωρεί η Επιτροπή αυτή την επιστημονικά βασισμένη τοξικολογία πιο αξιόπιστη από τα εμπειρικά πειράματα σε ζωικά δείγματα, τα οποία μπορούν να επαναληφθούν σε περιορισμένο βαθμό, είναι άσχετα με την ανθρώπινη τοξικότητα και επιτρέπουν βλαβερά προϊόντα να διατεθούν στον καταναλωτή· Δεν πιστεύει η Επιτροπή ότι πρέπει να απαγορεύσουμε τη χρησιμοποίηση ζώων για πειραματικούς σκοπούς το συντομότερο δυνατό·

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(28 Ιανουαρίου 2002)

Η Επιτροπή γνωρίζει ότι η χρησιμότητα της διενέργειας πειραμάτων σε ζώα προκειμένου να προσδιοριστεί ο βαθμός επικινδυνότητας κάποιων επιβλαβών ουσιών στον άνθρωπο, ενδέχεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, να είναι περιορισμένη. Η αναγκαιότητα της διενέργειας πειραμάτων σε ζώα πρέπει να εκτιμάται προσεκτικά κατά περίπτωσιν, και η χρήση πρωτευόντων πλην του ανθρώπου θεωρείται ως ένα ιδιαίτερο ζήτημα. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιστημονική Διευθύνουσα Επιτροπή εξέφρασε την άποψη ότι, με τα σημερινά γνωστικά δεδομένα, πέραν των εκτιμήσεων για την μελλοντική στρατηγική όσον αφορά τα εμβόλια, οι χιμπατζήδες δεν χρειάζεται να χρησιμοποιούνται στην έρευνα για τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες (TSE), μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η μακροπρόθεσμης επενέργειας βόεια σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια (BSE). Ωστόσο, η επιτροπή θέωρησε ότι οι λέμουροι, οι μακάκοι και οι σκιουροπίθηκοι αποτελούν ένα πολύτιμο επιστημονικό μοντέλο για τις ανθρώπινες TSE.

Η Επιτροπή ενστερνίζεται τον στόχο της μείωσης, αντικατάστασης και εξευγενισμού των πειραμάτων στα ζώα, καθώς και της ανάπτυξης κατάλληλων εναλλακτικών μεθόδων. Προς την κατεύθυνση αυτή, σειρά μελετών, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης νέων μεθόδων in vitro, τυγχάνουν της στήριξης του τρέχοντος προγράμματος Ποιότητα Ζωής, του Πέμπτου Προγράμματος Πλαισίου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης. Στην τροποποιημένη πρότασή της για το Έκτο πολυετές Πρόγραμμα Πλαίσιο(1), η Επιτροπή προβλέπει την συνέχιση της ενίσχυσης για την ανάπτυξη εναλλακτικών μεθόδων.

Μία από τις κυριότερες αποστολές του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Επικύρωση Εναλλακτικών Μεθόδων (European Centre for the Validation of Alternative Methods — ECVAM) του Κοινού Κέντρου Έρευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είναι η αναγνώριση εναλλακτικών μεθόδων που μειώνουν, εξευγενίζουν ήποκαθιστούν πειράματα σε ζώα (reduce, refine, replace: η προσέγγιση των (Τριών R). Αφ'ης στιγμής αναγνωριστεί

μία εναλλακτική μέθοδος, η Επιτροπή προτείνει τηνπαγωγή της στην σχετική κοινοτική νομοθεσία και οι αντίστοιχες δοκιμασίες σε ζώα δεν πρέπει πλέον να εκτελούνται. Προσφάτως η Επιτροπή ενέγραψε τρεις μεθόδους in vitro στην οδηγία 67/548/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1967 περί της προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων όσον αφορά την ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών(2)· οι μέθοδοι αυτές είναι τώρα διαθέσιμες για κανονιστικούς σκοπούς. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δενπάρχουν εναλλακτικές μέθοδοι που να καλύπτουν όλους τους τοξικολογικούς ερευνητικούς στόχους, και, ως εκ τούτου, ορισμένες δοκιμασίες σε ζώα εξακολουθούν να είναι αναγκαίες.

Στην πρόσφατη Λευκή Βίβλο Στρατηγική για μια μελλοντική πολιτική για τα χημικά προϊόντα(3) η Επιτροπή θεωρεί την προαγωγή της διενέργειας δοκιμασιών με άλλες, πλην της χρήσεως ζώων, μεθόδους, ως πολιτικό στόχο και πρότεινε την μεγιστοποίηση της χρήσης τους, την ενθάρρυνση της ανάπτυξης νέων μεθόδων δοκιμασιών στις οποίες δεν χρησιμοποιούνται ζώα, και τον περιορισμό των προγραμμάτων δοκιμασιών στο ελάχιστο.

(1) COM(2001)709 τελικό.

(2) ΕΕ P 196 της 16.8.1967.

(3) COM(2001)88 τελικό.