ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3049/02

υποβολή: Wolfgang Ilgenfritz (NI) προς την Επιτροπή

(24 Οκτωβρίου 2002)

Θέμα: Αποτελεσματικότητα της διαδικασίας Peer-Review

Η Επιτροπή της ΕΕ συνιστά, όλα τα άτομα που αναλαμβάνουν την εξέταση λογαριασμών ναπάγονται σε ένα σύστημα εξασφάλισης της ποιότητας με σκοπό την επίτευξη ενός ενιαίουψηλού επιπέδου των νομίμων ελέγχων των λογαριασμών. Ως ενδεδειγμένη διαδικασία προτείνεται είτε μίαπηρεσιακή εποπτεία (Monitoring) ή η διαδικασία Peer-Review, κατά την οποία οι ποιοτικοί έλεγχοι γίνονται από ασκούμενους ελεγκτές λογαριασμών, τους Peers. Η Επιτροπή άφησε στην ευχέρεια των κρατών μελών να θεσπίσουν εντός 3 ετών παρόμοια συστήματα και θεωρεί ως αποδεκτή μια δεκαετή περίοδο ελέγχου για μικρότερες εταιρείες οικονομικού ελέγχου

Προς το παρόν, μόνο σε λίγα κράτη της Ευρώπης είναιποχρεωτικοί τέτοιοι ποιοτικοί έλεγχοι. Στην Αυστρία,ποχρεούνται από το 2002 οι οικονομικοί ελεγκτές και ελεγκτές λογιστικών βιβλίων, ναποβάλλονται στη διαδικασία Peer-Review κάθε 4 χρόνια όταν προβαίνουν σε ελέγχους επιχειρήσεων εισηγμένων στο χρηματιστήριο, χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ή ασφαλιστικών εταιρειών. Αυτό από το 2003 θα ισχύει και για τους οικονομικούς ελεγκτές και τους ελεγκτές λογιστικών βιβλίων που εξετάζουν τους ισολογισμούς μετοχικών εταιρειών. Η προβλεπόμενη αρχικά για το 2004 επέκταση σε όλους τους οικονομικούς ελεγκτές και ελεγκτές λογιστικών βιβλίων, δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.

Οι εκπρόσωποι των θιγόμενων εταιρειών στην Αυστρία διαμαρτύρονται δικαιολογημένα για το γεγονός ότι με τηνποχρεωτική θέσπιση γενικών συστημάτων ελέγχου της ποιότητας, προκύπτουν για τις μικρότερες εταιρείες δυσανάλογα κόστη που τις φέρνουν σε μειονεκτική θέση σε σχέση με τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Κατά την μαρτυρία τους, πολλές μικρές εταιρείες κλείνουν και αφήνουν ελεύθερο ένα μεγαλύτερο ακόμα μέρος της αγοράς στις μεγάλες επιχειρήσεις. Για τις μικρότερες εταιρείες διογκώθηκε η διαχείριση και οι επί πλέον δαπάνες για κάθε έλεγχο, αυξάνονται δραματικά, ενώ οι Peers μπορούν να διαπιστώνουν συνεχώς αυξήσεις του κύκλου εργασιών.

Με τη διαδικασία Peer-Review δεν καταπολεμούνται οι πραγματικές αιτίες των ατελειών στον τομέα του ελέγχου. Οι αιτίες αυτές είναι στην πράξη η ελλιπής ανεξαρτησία των ελεγκτών από τις ελεγχόμενες επιχειρήσεις, επειδή ο ελεγκτής για παράδειγμα είναι ταυτόχρονα και φορολογικός ή επιχειρηματικός σύμβουλος της εταιρείας, καθώς και η περιορισμένη εξειδίκευση του φτηνού δυναμικού που χρησιμοποιείται συχνά για τους ελέγχους. Η διαδικασία Peer-Review χρησιμεύει κατά συνέπεια μόνο στο να δυσχεράνει τη λειτουργία μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων οικονομικού ελέγχουψηλής ποιότητας, χωρίς να εξασφαλίζει πραγματικά την ποιότητα.

Αυτό επιβεβαιώνεται πλέον και με την εξέλιξη στις ΗΠΑ, όπου η μέθοδος Peer-Review εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες. Οι οικονομικοί ελεγκτές που ενεπλάκησαν στα πρόσφατα σκάνδαλα ισολογισμών των ΗΠΑ για τις 5 μεγάλες εταιρείες (τώρα πλέον 4)πόκεινταν εδώ και πολύ καιρό στο σύστημα Peer-Review. Το SWK (Περιοδικό για φορολογικά και οικονομικά θέματα), ένα από τα παλαιοτέρα και πιο φημισμένα εξειδικευμένα περιοδικά της Αυστρία, αναφέρει ότι οι ΗΠΑ αντιδρούν με μια ρηξικέλευθη μεταρρύθμιση: από τα τέλη Ιουλίου κατήργησαν το σύστημα Peer-Review λόγω πρόδηλης αναποτελεσματικότητας και τοποκατέστησαν με μια αυστηρήπηρεσιακή εποπτεία επί των οικονομικών ελεγκτών.

1. Ποια διδάγματα αντλεί η Επιτροπή από την κατάργηση της διαδικασίας Peer-Review στις ΗΠΑ·

2. Μπορεί η εξέλιξη αυτή να σηματοδοτήσει και το τέλος της εφαρμογής του συστήματος Peer-Review στην ΕΕ·

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(5 Δεκεμβρίου 2002)

Η εξασφάλιση της ποιότητας είναι το πρωταρχικό μέσο του ελεγκτικού κλάδου να διαβεβαιώνει το κοινό και τις ρυθμιστικές αρχές ότι οι ελεγκτές και οι ελεγκτικές εταιρείες παρέχουνπηρεσίες επιπέδου που πληροί τα καθιερωμένα κριτήρια ελέγχου και ηθικών κανόνων. Η εξασφάλιση της ποιότητας παρέχει επίσης στον κλάδο τη δυνατότητα να προβαίνει σε ποιοτικές βελτιώσεις.

Η σύσταση της Επιτροπής της 15 Νοεμβρίου 2000(1) αναγνωρίζει ως εν γένει ισοδύναμα αμφότερα τα βασικά είδη συστημάτων εξασφάλισης της ποιότητας, δηλ. τηνπηρεσιακή εποπτεία (Monitoring) και το σύστημα αξιολόγησης από ομότιμους Peer Review.

Ο νόμος Sarbanes-Oxley που τέθηκε σε ισχύ στα τέλη Ιουλίου 2002 οδήγησε στη λήξη της αυτορρύθμισης στον αμερικανικό ελεγκτικό κλάδο. Τέθηκε έτσι τέλος και στη συνήθη πρακτική peer review. Αντιθέτως, ο νέος νόμος Sarbanes-Oxley προβλέπει όσον αφορά τους ελεγκτές των λογαριασμών εταιρειών εισηγμένων στο χρηματιστήριο την εισαγωγή ενός προγράμματος εποπτείας από το νεοσύστατο σώμα εποπτείας της λογιστικής δημοσίων επιχειρήσεων, το PCAOB. Τούτο δεν απέχει πολύ από την ιδέα τηςπηρεσιακής εποπτείας, απλώς ο νόμος Sarbanes-Oxley περιλαμβάνει πλαίσιο διατάξεων. Τα μέλη του συμβουλίου PCAOB, τα οποία διορίστηκαν στις 28 Οκτωβρίου 2002, θα πρέπει να συμπληρώσουν τις λεπτομέρειες του νόμου καταρτίζοντας συγκεκριμένους κανόνες σχετικά με τους μηχανισμούς εποπτείας.

Τούτο συνεπάγεται σαφώς εξελίξεις στις ΗΠΑ, οι οποίες δεν έχουν επιζήμια επίπτωση στην Ένωση. Η σύσταση της Επιτροπής περιλαμβάνει όλους του ελεγκτές λογαριασμών -εισηγμένων και μη εισηγμένων εταιρειών —, ενώ ο νόμος Sarbanes-Oxley αφορά μόνο τους ελεγκτές που παρέχουνπηρεσίες σε εισηγμένες εταιρείες. Η σύσταση δεν επιβάλλει τόσο σημαντικές απαιτήσεις σε ορκωτούς ελεγκτές που δεν ελέγχουν εταιρείες δημοσίου συμφέροντος.

Η εφαρμογή της σύστασης για την εξασφάλιση της ποιότητας θα αναθεωρηθεί μετά την παρέλευση τριετίας. Η αναθεώρηση θα πραγματοποιηθεί το 2003. Οι προπαρασκευαστικές προτάσεις θα συζητηθούν στην κοινοτική επιτροπή για τον έλεγχο των λογαριασμών. Η περαιτέρω δυνατότητα εφαρμογής της μεθοδολογίας peer review στην Κοινότητα θα εξεταστεί διεξοδικότερα στη διάρκεια της αναθεώρησης.

Βάσει της σύστασης, ενδεχόμενες ανησυχίες σχετικά με την απώλεια της ανεξαρτησίας του ομότιμου επόπτη θα αποτραπούν μέσω της ικανοποιητικής δημόσιας εποπτείας επί της διαχείρισης, της εκτέλεσης και της παρουσίασης των αποτελεσμάτων των αξιολογήσεων. Η εφαρμογή ανάλογων μέτρων θα παίξει σημαντικό ρόλο στην αξιολόγηση της μεθοδολογίας peer review, η οποία θα πραγματοποιηθεί το 2003.

Η Επιτροπή προγραμματίζει επίσης να εκδώσει στο εγγύς μέλλον μία πληρέστερη ανακοίνωση για τη λειτουργία του θεσμικού ελέγχου.

(1) ΕΕ L 91 της 31.3.2001.