ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3418/02

υποβολή: Joaquim Miranda (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(2 Δεκεμβρίου 2002)

Θέμα: Συντάξεις γήρατος διακινούμενων εργαζομένων

Σύμφωνα με πληροφορίες προερχόμενες από πορτογάλους πολίτες που κατοικούν και εργάζονται σε άλλα κράτη μέλη, μπόρεσα να διαπιστώσω ότι οι πολίτες αυτοί ζημιώνονται κατά τουςπολογισμούς των συντάξεων γήρατος επειδή η επαγγελματική τους δραστηριότητα είναι μοιρασμένη μεταξύ της χώρας προέλευσης, της Πορτογαλίας, και άλλου κράτους μέλους.

Η κατάσταση αυτή παρατηρείται, κυρίως, όταν στα κράτη μέλη στα οποία έχουν καταβάλει συνταξιοδοτικές εισφορές προβλέπεται ως προϋπόθεση για την χορήγηση της μεγίστης σύνταξης η άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας επί μία ελάχιστη χρονική περίοδο. Συγκεκριμένα και ως παράδειγμα, αναφέρουμε την περίπτωση ενός εργαζομένου που ενώ άσκησε την επαγγελματική του δραστηριότητα στην Πορτογαλία επί 19 έτη και, εν συνεχεία, στη Γερμανία για άλλα 27 έτη (δηλαδή 47 συνολικά συντάξιμα έτη σύμφωνα με τα συστήματα κοινονικής ασφάλισης των δύο αντίστοιχων χωρών), θα λαμβάνει δύο μεν συντάξεις που θα αντιστοιχούν όμως σε ποσό μικρότερο εκείνου το οποίο θα εδικαιούτο με μία μόνο σύνταξη, εάν είχε εργασθεί μόνον επί 35ετία στην δεύτερη από τις δύο χώρες.

Ερωτώ την Επιτροπή πώς αντιλαμβάνεται ότι θα μπορούσε να επιλυθεί η κατάσταση αυτή που, εξ αντικειμένου, αποτελεί εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και, λαμβάνοντας κυρίωςπόψη την τελούμενη αναθεώρηση της οδηγίας 1408/71 — που αφορά ακριβώς τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης — ποιές τροποποιήσεις σκοπεύει να επιφέρει με σκοπό την διευθέτηση της περιγραφόμενης κατάστασης.

Απάντηση της κ. Διαμαντοπούλου εξ ονόματος της Επιτροπής

(14 Ιανουαρίου 2003)

Ο στόχος του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 1971 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας(1) είναι ο συντονισμός των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης έτσι ώστε να αποφεύγεται η απώλεια των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης των διακινούμενων εργαζομένων λόγω της μετακίνησής τους στο εσωτερικό της Ένωσης.

Πράγματι, όπως έχειπενθυμίσει το Δικαστήριο σε πολυάριθμες αποφάσεις του, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 δεν έχει αντικείμενο την εναρμόνιση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, αλλά το συντονισμό τους. Στην απόφαση της 28ης Απριλίου 1998 (υπόθεση C-120/95(2)), το Δικαστήριο αναφέρει ότι ελλείψει εναρμόνισης σε κοινοτικό επίπεδο, η νομοθεσία κάθε κράτους μέλους είναι αρμόδια να αποφασίζει, αφενός ως προς τις προϋποθέσεις του δικαιώματος ή τηςποχρέωσης εγγραφής σε ένα σύστημα κοινωνικής ασφάλισης (αποφάσεις της 24ης Απριλίου 1980, Coonan, 110/79, Συλ. σ. 1445, σημείο 12, και της 4ης Οκτωβρίου 1991, Parashi, C-349/87, Συλ. σ. I-4501, σημείο 15) και αφετέρου, ως προς τις προϋποθέσεις έγερσης του δικαιώματος παροχών (απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 1997, Stber και Piosa Pereira, C-4/95 και C-5/95, Συλ. σ. I-511, σημείο 36). Κατά συνέπεια, κάθε κράτος μέλος είναι αρμόδιο να αποφασίζει σχετικά με το δικό του σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένου του ποσοστού των συντάξεων γήρατος.

Επίσης, ο στόχος του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 αναφέρεται με σαφήνεια στην ίδια τη συνθήκη ΕΚ, άρθρο 42, το οποίο ορίζει ότι ο εν λόγω κανονισμός πρέπει να εξασφαλίζει την αποτελεσματική ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων με τη θέσπιση ενός συστήματος συντονισμού που θεμελιώνεται ιδίως στην αρχή του συνυπολογισμού, για την έγερση και τη διατήρηση του δικαιώματος παροχών καθώς και για τονπολογισμό τους, όλων των περιόδων που λαμβάνονταιπόψη από τις διάφορες εθνικές νομοθεσίες.

Η αρχή αυτή έχει μεταφερθεί ιδίως στον τομέα των συντάξεων γήρατος. Επομένως, ο στόχος δεν είναι να εξασφαλίζεται ένα ποσό σύνταξης που θα ανταποκρίνεται στοψηλότερο ποσό σύνταξης το οποίο θα μπορούσε να λαμβάνει ο εργαζόμενος εάν είχε πραγματοποιήσει ολόκληρη την επαγγελματική του σταδιοδρομία σε ένα κράτος μέλος, αλλά να εξασφαλίζεται η αρχή του συνυπολογισμού που αναφέρεται παραπάνω. Πράγματι, το κράτος μέλος πρέπει να συνυπολογίζει τις ασφαλιστικές περιόδους που έχουν πραγματοποιηθεί στα άλλα κράτη μέλη είτε πρόκειται για την έγερση του δικαιώματος -εάν η νομοθεσία του προβλέπει μια προϋπόθεση ελάχιστης διάρκειας της σταδιοδρομίας- είτε για τονπολογισμό του ποσού της σύνταξης. Ο προαναφερόμενος κανονισμός προβλέπει επίσης ότι σε κάθε κράτος μέλος πρέπει να πραγματοποιείται διπλόςπολογισμός της σύνταξης: ο πρώτος αποκλειστικά σύμφωνα με τη νομοθεσία του σχετικού κράτους μέλους (χωρίς να συνυπολογίζονται οι ασφαλιστικές περίοδοι που πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με άλλες νομοθεσίες· πρόκειται για την εθνική σύνταξη) και ο δεύτερος μέσω του καθορισμού ενός θεωρητικού ποσού σύνταξης, το οποίοπολογίζεται με βάση όλες τις ασφαλιστικές περιόδους που πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις διάφορες νομοθεσίες στις οποίες είχεπαχθεί ο εργαζόμενος. Στη συνέχεια, κάθε κράτοςπολογίζει το ποσό της παροχής με βάση το θεωρητικό ποσό και κατ' αναλογία προς τις ασφαλιστικές περιόδους που πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τη νομοθεσία που εφαρμόζει ο φορέας (αναλογική σύνταξη). Τέλος, κάθε κράτος πρέπει να χορηγεί το ευνοϊκότερο ποσό, δηλ. είτε την εθνική, είτε την αναλογική σύνταξη.

Για όλους τους παραπάνω λόγους, η πρόταση απλοποίησης του κανονισμού πουπέβαλε η Επιτροπή το 1998(3), δεν περιλαμβάνει ουσιαστικές τροποποιήσεις του συστήματοςπολογισμού των συντάξεων γήρατος.

(1) ΕΕ L 149 της 5.7.1971.

(2) Decker, Συλ. 1998, σ. I-1831.

(3) Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου σχετικά με τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, πουποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 4 Ιανουαρίου 1998, COM(98)779 τελικό.