ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3151/02

υποβολή: Ilda Figueiredo (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(4 Νοεμβρίου 2002)

Θέμα: Απαγόρευση της διάθεσης νέων γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών

Στις 17 Οκτωβρίου 2002, η Επιτροπή εξέφρασε την ικανοποίησή της για την εφαρμογή της οδηγίας 2001/18/ΕΚ(1) σχετικά με τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ) στο περιβάλλον. Η Επιτροπή θεώρησε ότι έχουν συγκεντρωθεί οι προϋποθέσεις για να ξαναρχίσει η διαδικασία έγκρισης ΓΤΟ ή, εν άλλοις, η άρση της απαγόρευσης που, στην πραγματικότητα, εφαρμόζεται από

τετραετίας περίπου. Η Επιτροπή αναμένει τώρα την έγκριση από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο του κανονισμού του σχετικού με την επισήμανση και την ανιχνευσιμότητα. Η Επιτροπή διαβεβαιώνει ότι πρώτιστη μέριμνά της είναι η ανθρώπινηγεία και το περιβάλλον. Οι λόγοι αυτοί, όμως, έρχονται σε αντίθεση με τον στόχο που επιδιώκεται με την άρση της απαγόρευσης.

Πέραν αυτών των δεοντολογικών ζητημάτων που έχουν σχέση με τη διάθεση στο εμπόριο και την κατοχύρωση της ζωής και της φυσικής κληρονομιάς με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, η ελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον έχει χαρακτήρα αμετάκλητο και δεν δύναται να ελεγχθεί, καθώς έχει άμεσες συνέπειες στη ρύπανση της συμβατικής γεωργίας, στη μείωση της βιοποικιλότητας και ανυπολόγιστες συνέπειες σε επίπεδο οικοσυστημάτων. Τούτο σημαίνει ότι οι βιολογικοί και συμβατικοί καλλιεργητές δεν έχουν δυνατότητα επιλογής. Μεσο-μακροπρόθεσμα, ο βαθμός μόλυνσης θα είναι αμετάκλητος, κίνδυνοι τους οποίους άλλωστε επισημαίνουν διάφορες ΜΚΟ και ενώσεις καλλιεργητών, κυρίως δε βιολογικών. Άλλωστε, ελλείψει συγκεκριμένων μελετών σχετικά με τις επιπτώσεις στηνγεία των ανθρώπων και των ζώων, θα έπρεπε να προέχει η αρχή της προφύλαξης. Πρέπει να επισημανθεί επίσης το ζήτημα της οικονομικής εξάρτησης των καλλιεργητών από τις μεγάλες πολυεθνικές του τομέα και των χωρών σε επίπεδο επισιτιστικής τους πολιτικής. Απ' ό,τι φαίνεται, επικρατούν μόνο τα εμπορικά ζητήματα, κυρίως δε αυτό της εισαγωγής ορισμένων αγαθών, όπως η σόγια, από τις ΗΠΑ.

Πώς συνδυάζει η Επιτροπή την αρχή της προφύλαξης και της προστασίας του περιβάλλοντος με την άρση της απαγόρευσης· Σε ποιες μελέτες βασίζεται για να διαβεβαιώσει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις και πώς προτίθεται να ελέγξει την ελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον·

Ποιοςπολογίζει ότι θα είναι ο αντίκτυπος της ελευθέρωσης ΓΤΟ στις συμβατικές και βιολογικές καλλιέργειες·

Πώς αξιολογεί η Επιτροπή την απόφαση σχετικά με τα κατώτερα όρια για τη επισήμανση των προϊόντων λόγω τυχαίων ή τεχνικώς αναπόφευκτων ιχνών· Δεν θεωρεί ότι, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, αυτό το κατώτατο όριο θα έπρεπε να είναι μηδενικό·

(1) ΕΕ L 106 της 17.4.2001, σελ. 1.

Απάντηση της κας Wallstrm Εξ ονόματος της Επιτροπής

(27 Ιανουαρίου 2003)

Η Επιτροπή κρίνει ότι οι πιο αυστηρές και πιο διαφανείς διατάξεις της νέας οδηγίας 2001/18/ΕΚ παρέχουν τις αναγκαίες νομοθετικές προϋποθέσεις και μέτρα για να εξασφαλισθείψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινηςγείας και του περιβάλλοντος, με βάση τις οποίες πρέπει να εξετάζονται οι νέες αιτήσεις έγκρισης. Όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 8, η αρχή της προφύλαξης ελήφθηπόψη κατά την εκπόνηση της οδηγίας και πρέπει να λαμβάνεταιπόψη και κατά την εφαρμογή της οδηγίας.

Ο έλεγχος της ελευθέρωσης γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (GMO) στο περιβάλλον δεν είναι άμεση ευθύνη της Επιτροπής. Την ευθύνη αυτή πραγματεύεται το άρθρο 4, παράγραφος 5 της οδηγίας, το οποίο ορίζει με σαφήνεια ότι τα κράτη μέλη θα διοργανώνουν επιθεωρήσεις και άλλα μέτρα ελέγχου, αναλόγως, για να εξασφαλίζουν τη συμμόρφωση προς την οδηγία 2001/18/ΕΚ. Η Επιτροπή κρίνει ότι έχει διαμορφώσει τους αναγκαίους νομοθετικούς όρους για να αρχίσει εκ νέου η διαδικασία έγκρισης για τους GMO. Η οδηγία 2001/18/ΕΚ απαιτεί οι αιτήσεις έγκρισης ενός GMO να περιλαμβάνει, ανά περίπτωση, αναλυτική εκτίμηση των πιθανών κινδύνων για την ανθρώπινηγεία και το περιβάλλον. Είναι σαφές ότι οι αιτούντες πρέπει να δίνουν την εκτίμησή τους με βάση τα τρέχοντα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με τον συγκεκριμένο GMO. Η αξιολόγηση της εκτίμησης αυτής από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών και τις ευρωπαϊκές επιστημονικές επιτροπές, την οποία επίσης απαιτεί η οδηγία ως προϋπόθεση για την έγκριση, θα βασίζεται και αυτή στα εν λόγω στοιχεία.

Το θέμα της συνύπαρξης τέθηκε ευρέως όσον αφορά τις πιθανές συνέπειες των γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών στις οργανικές και συμβατικές καλλιέργειες. Στην Κοινότητα έχουνπάρξει κάποιες εμπορικές γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες και έχουν ελευθερωθεί πειραματικά εκατοντάδες GMO την τελευταία δεκαετία, χωρίς αξιόλογο αντίκτυπο στις οργανικές και συμβατικές καλλιέργειες. Ωστόσο, είναι σαφές ότι ο πιθανός αντίκτυπος ποικίλλει ανάλογα με την καλλιέργεια. Συνεπώς, απαιτούνται περισσότερα επιστημονικώς αποδεδειγμένα στοιχεία, και το ζήτημα αναλύεται προς το παρόν στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής για τις βιοεπιστήμες και τη βιοτεχνολογία(1).

Σημειώνεται πάντως ότι η εμπορική καλλιέργεια και χρήση των GMO στην Ένωση έχει ρυθμισθεί αυστηρά από κοινοτικό νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει την έγκρισή της με βάση αναλυτική εκτίμηση των πιθανών κινδύνων για την ανθρώπινηγεία και το περιβάλλον. Στόχος της νομοθεσίας αυτής είναι η επίτευξηψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινηςγείας και του περιβάλλοντος. Εάν εντοπισθεί κίνδυνος, τότε είτε η έγκριση δεν χορηγείται είτε περιλαμβάνει διαχειριστικά μέτρα ελέγχου του κινδύνου σε αποδεκτά επίπεδα.

Η συνύπαρξη αφορά την εναρμονισμένη ύπαρξη διαφορετικών συστημάτων γεωργικής παραγωγής και όχι τον αποκλεισμό μεμονωμένων συστημάτων. Η συνύπαρξη πρέπει επομένως να νοείται κατ'αρχήν ως θέμα γεωργικής διαχείρισης κυρίως και όχι εξ ορισμού ως κίνδυνος. Πρέπει να παρέχει στους αγρότες την αρχή της ελεύθερης επιλογής μεταξύ των διαφόρων συστημάτων γεωργικής παραγωγής. Αυτό απαιτεί να εξετάζεται ο πιθανός κίνδυνος κάποιων συστημάτων παραγωγής σε άλλα συστήματα και κατάλληλα μέσα για την αντιμετώπιση του αντίκτυπου αυτού. Το θέμα της συνύπαρξης διαφόρων τύπων καλλιεργειών δεν περιλαμβάνεται στο πεδίο εφαρμογής της δεδομένης νομοθεσίας και δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για την αναβολή της εκ νέου έναρξης της διαδικασίας έγκρισης. Η Επιτροπή έχει πλήρη επίγνωση της σημασίας που έχει η συνύπαρξη συστημάτων γεωργικής παραγωγής και διερευνά προς το παρόν ποια είναι τα πιο κατάλληλα μέσα για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού. Στα μέσα αυτά συμπεριλαμβάνονται η χρηματοδότηση ερευνητικών έργων μέσω του 6ου προγράμματος-πλαισίου και άλλες μελέτες του Κοινού Κέντρου Έρευνών, το οποίο θα συνεχίσει να αναλύει τις διαχειριστικές πρακτικές που συνδέονται με τη συνύπαρξη διαφορετικών συστημάτων γεωργικής παραγωγής.

Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει πρώτον το γεγονός ότι τα κατώτατα όρια με βάση την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία και τις προτάσεις για (i) την ιχνηλασιμότητα και την επισήμανση και (ii) τις γενετικά τροποποιημένες τροφές και ζωοτροφές καλύπτουν μόνον τα συμπτωματικά ίχνη των GMO που έχουν εγκριθεί για τη διάθεσή τους στην αγορά ή που έχουν αξιολογηθεί θετικά από κοινοτική επιστημονική επιτροπή ή αρχή. Συνεπώς, αυτοί οι GMO έχουνποβληθεί σε διεξοδική επιστημονική εκτίμηση κινδύνου και έχει ληφθείπόψη η αρχή της προφύλαξης κατά την αξιολόγηση. Η αρχή της προφύλαξης δεν εφαρμόζεται επομένως στον καθορισμό τέτοιων κατώτατων ορίων, τα οποία συνδέονται μόνον με την επισήμανση. Σκοπός της επισήμανσης των GMO είναι να επιτρέπεται στους καταναλωτές και τους χρήστες η ενημερωμένη επιλογή μεταξύ γενετικά τροποποιημένων και μη τροποποιημένων προϊόντων: δεν συνεπάγεται ότι τα προϊόντα είναι επιβλαβή για τηνγεία ή το περιβάλλον.

Η Επιτροπή θεωρεί αναγκαία τα όρια ανοχής διότι κρίνει ότι, στην πράξη, τα ίχνη των GMO στα προϊόντα είναι ίσως από τεχνική άποψη αναπόφευκτα και άρα η μηδενική ανοχή είναι αδύνατη. Στην παραγωγή τροφίμων, ζωοτροφών και σπόρων, είναι πρακτικά αδύνατον να επιτευχθούν τελικά προϊόντα 100 % αγνά και χωρίς καθόλου ξένες ουσίες.

(1) COM(2002)27 τελικό.