ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-3173/00

υποβολή: Valter Veltroni (PSE) προς την Επιτροπή

(4 Οκτωβρίου 2000)

Θέμα: Μέτρα για τον περιορισμό των μηχανισμών στήριξης της παραγωγής και διανομής κινηματογραφικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων

Στο πρόσφατο σεμινάριο που πραγματοποιήθηκεπό την αιγίδα της γαλλικής Προεδρίας στο Ινστιτούτο Lumire της Λυόν στις 11 και 12 Σεπτεμβρίου 2000, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Επιτροπής, την οποία εκπροσωπούσε έναςπάλληλός της, ανακοίνωσε επίσημα τα μελλοντικά κριτήρια αξιολόγησης των εθνικών συστημάτων στήριξης για την προώθηση της κινηματογραφικής και οπτικοακουστικής βιομηχανίας. Τα κριτήρια φαίνεται ότι έχουν ως εξής: 1. Η κρατική βοήθεια που χορηγείται σε οποιοδήποτε έργο δεν μπορεί να ξεπερνά το 50 % του συνόλου της επένδυσης "2. Ο παραγωγός θαποχρεούται να επενδύει τουλάχιστον το 20 % της χρηματοδότησης έξω από την εθνική επικράτεια. Εξάλλου, φαίνεται πώς η έννοια της κρατικής βοήθειας ερμηνεύεται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να καλύπτει κάθε επένδυση που αποφασίζεται από το κράτος και, ως εκ τούτου, και την ενδεχόμενηποχρέωση επένδυσης που προβλέπει ο νόμος για τις επιχειρήσεις του δημοσίου, με αποτέλεσμα οι επενδύσεις αυτής της κατηγορίας να λαμβάνονταιπόψη στονπολογισμό του συνολικού ποσού της βοήθειας πουπόκειται στο όριο του 50 %.

Τα μέτρα αυτά, σε περίπτωση που εφαρμοστούν, θα θέσουν σε σοβαρό κίνδυνο την ευρωπαϊκή κινηματογραφική οπτικοακουστική βιομηχανία, η οποία ήδη αντιμετωπίζει δυσκολίες, ιδίως σε μικρές χώρες με περιορισμένου μεγέθους εθνικές αγορές και γλωσσική επιφάνεια. Εκείνο που διακυβεύεται, κατά συνέπεια, είναι το μέλλον

του ευρωπαϊκού πολιτισμού και της πολιτικής για τη στήριξη της πολιτισμικής ποικιλομορφίας της Ένωσης. Μια τέτοια προσέγγιση έρχεται, εξάλλου, σε αντίθεση με τις επανειλημμένες δηλώσεις ότι ο οπτικοακουστικός τομέας έχει στρατηγική σημασία τόσο για την εν γένει οικονομική ανάπτυξη όσο και για την ευρωπαϊκή πολιτισμική πολιτική.

Εν όψει των προαναφερθέντων, προτίθεται άραγε η Επιτροπή να επιβεβαιώσει τις επίσημες δηλώσεις τουπαλλήλου της και να αναφέρει τι σκοπεύει να πράξει προκειμένου να αναγνωρισθεί ο οπτικοακουστικός τομέας ως πολιτισμική βιομηχανία για τους σκοπούς της ενιαίας εσωτερικής αγοράς, σύμφωνα με το προηγούμενο που έχει ήδη καθιερωθεί στα πλαίσια των διεθνών διαπραγματεύσεων; Ειδικότερα, προτίθεται άραγε η Επιτροπή να αποδεχθεί τιςποχρεώσεις που προβλέπονται από το νόμο περί επενδύσεων για την παραγωγή οπτικοακουστικών έργων και να προβλέψει εξαιρέσεις οι οποίες θα λαμβάνουνπόψη τις γλωσσικές ιδιαιτερότητες που διέπουν ορισμένες οπτικοακουστικές αγορές, λαμβάνονταςπόψη ότι ο εν λόγω τομέας διαδραματίζει ένα σημαντικό ρόλο στην προστασία και την ανάπτυξη των διαφόρων ταυτοτήτων και πολιτισμών της Ευρώπης;

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(30 Νοεμβρίου 2000)

Η Επιτροπή θεωρεί την προώθηση του πολιτισμού ως ένα σημαντικό στόχο. Αν και τα άρθρα της συνθήκης ΕΚ σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις δεν μπορούν να αποτελέσουν ένα μέσον γι' αυτό τον σκοπό, η Επιτροπή λαμβάνειπόψη της αυτό το στόχο κατά την εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.

Από την εισαγωγή στη Συνθήκη της εξαίρεσης του άρθρου 87 (πρώην άρθρο 92), παράγραφος 3, σημείο δ) της συνθήκης ΕΚπέρ των ενισχύσεων στον πολιτισμό, η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να διακρίνει τις ενισχύσεις στον πολιτισμό από τις ενισχύσεις στη βιομηχανία. Η Επιτροπή ενέκρινε τον Ιούνιο 1998 το γαλλικό καθεστώςποστήριξης στην κινηματογραφική παραγωγή (Ν 3/98). Σ' αυτή την απόφαση η Επιτροπή καθόρισε για πρώτη φορά τα κριτήρια που σκόπευε να χρησιμοποιήσει για να αξιολογήσει το συμβιβάσιμο των ενισχύσεων σε αυτούς τους τομείς και να εξουσιοδοτήσει ταφιστάμενα καθεστώτα ενισχύσεων στα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή αυτής της εξαίρεσης. Σε όλες τις πρόσφατες αποφάσεις της σχετικά με κρατικές ενισχύσεις σε κινηματογραφικές ταινίες και σε τηλεοπτικές παραγωγές η Επιτροπή εφαρμόζει τους ίδιους κανόνες και τις ίδιες αρχές.

Μια στήριξη στις ταινίες, για να τύχει της εξαίρεσης του άρθρου 87, παράγραφος 3, σημείο δ) της συνθήκης ΕΚ, πρέπει να πραγματοποιηθεί σε μια πολιτισμική βάση, δηλαδή: η ενίσχυση πρέπει να χορηγηθεί σε ένα συγκεκριμένο πολιτιστικό προϊόν, δηλαδή σε μια ταινία. Ο παραγωγός πρέπει να δαπανήσει τουλάχιστον 20 % του συνολικού προϋπολογισμού της ταινίας σε άλλα κράτη μέλη για να μη χάσει την ενίσχυση" η ανώτατη ένταση της ενίσχυσης είναι καταρχάς περιορισμένη στο 50 % του συνολικού προϋπολογισμού της ταινίας, με την εξαίρεση των δύσκολων ταινιών και των ταινιών μικρού προϋπολογισμού" και κάθε επιχορήγηση, δηλαδή κάθε συμπληρωματική ενίσχυση που χορηγείται σε μια ειδική τεχνική παροχή τηλεοπτικής παραγωγής, πρέπει να απαγορεύεται.

Ορισμένα κράτη μέλη συνδέουν τη χορήγηση ενισχύσεων με τηνλοποίηση ενός ποσοστού του συνολικού προϋπολογισμού της ταινίας στην εθνική επικράτειά τους (εδαφικότητα των δαπανών). Πρόκειται για έναν όρο που δεν έχει, κατά ένα μεγάλο μέρος, καμία πολιτιστική βάση. Η εφαρμογή των ειδικών κριτηρίων συμβιβασιμότητας που προαναφέρθηκαν επιτρέπει τη μείωση του διακριτικού αποτελέσματος αυτού του όρου. Προβλέπει ότι ένα μέρος του κινδύνου παραμένει εις βάρος του παραγωγού και επιτρέπει την αντιμετώπιση της πλειοδοσίας μεταξύ των κρατών μελών για να προσελκύσουν ή να συγκρατήσουν την εκτέλεση τεχνικών παροχών της οπτικοακουστικής παραγωγής στο έδαφός τους.

Η προαναφερθείσα εφαρμογή των ειδικών κριτηρίων συμβιβασιμότητας, επειδή έχει ως αποτέλεσμα το άνοιγμα αγορών, αποκτά μεγάλη χρησιμότητα, ειδικά για τα μικρά και μεσαία κράτη, δεδομένου ότι συνεισφέρει στη δημιουργία ενός κοινοτικού πολιτιστικού χώρου χωρίς σύνορα μειώνοντας την πολυδιάσπαση και την στεγανοποίηση της αγοράς της κινηματογραφικής παραγωγής.

Δεδομένης της πιο μικρής πολιτισμικής επίδρασης των μικρών κρατών μελών και δεδομένης της πιο μικρής διάδοσης των πολιτισμικών τους προϊόντων στην κοινοτική αγορά που προκύπτει, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι η εφαρμογή του κανόνα του ανώτατου ορίου έντασης ενίσχυσης του 50 % μπορεί να θέσει προβλήματα κατά την εξέταση των καθεστώτων ενισχύσεων σε αυτά τα κράτη μέλη. Βέβαια, η Επιτροπή θα μπορούσε να μελετήσει το κατάλληλο μιας συμπληρωματικής εξαίρεσης αυτού του κανόνα εάν έπρεπε να θεωρήσει ότι η στενή εφαρμογή του θα ήταν ασυμβίβαστη με την ανάπτυξη και την πολιτισμική δημιουργία στα κράτη μέλη ή σε ορισμένους τομείς. Στο μέτρο που η εδαφικότητα των δαπανών θα ήταν περιορισμένη στο αναγκαίο για τη διατήρηση του ελάχιστου βιομηχανικού ιστού, απαραίτητου για τη δημιουργία πολιτισμικών προϊόντων όπως είναι οι ταινίες, θα μπορούσε να ληφθείπόψη μια ένταση ενίσχυσης ανώτερη του 50 %. Η γαλλική απόφαση του 1998 περιέχει ήδη μια σχετική εξαίρεση για τις δύσκολες ταινίες και για τις ταινίες μικρού προϋπολογισμού.