ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2955/97 υποβολή: Patricia McKenna (V) προς την Επιτροπή (17 Σεπτεμβρίου 1997)

Θέμα: Κίνδυνοι κλοπής πλουτωνίου (βαθμού αντιδραστήρα) εκ μέρους εγκληματικών στοιχείων

Δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα στις ΗΠΑ, δυνάμει του νόμου περί ελευθερίας της πληροφόρησης, μιά απόρρητη έκθεση του 1993 σχετικά με την παράνομη χρήση πλουτωνίου εκ μέρους εγκληματικών στοιχείων. Η έκθεση αυτή που έχει τίτλο «εξαγωγή και χρησιμοποίηση πλουτωνίου βαθμού αντιδραστήρα για την κατασκευή πυρηνικών όπλων» βασίσθηκε σε δεδομένα που ανακοίνωσαν σε ενημερωτικές συνεντεύξεις εμπειρογνώμονες από τα κέντρα πυρηνικών όπλων του Los Alamos και του Lawrence Livermor.

Σύμφωνα με την προαναφερθείσα έκθεση οι πιθανότητες κατασκευής ενός πυρηνικού μηχανισμού εκ μέρους εγκληματικών στοιχείων είναι μικρές αλλά υφίσταται ένας «υπολογίσημος κίνδυνος», δοθέντος ότι «οι συνέπειες είναι ιδιαίτερα σοβαρές». Σε περίπτωση που περιέλθει στην κατοχή εγκληματικών στοιχείων πλουτώνιο βαθμού αντιδραστήρα που χρησιμοποιείται για ειρηνικές χρήσεις, είναι δυνατή η κατασκευή «με σχετικώς απλές εγκαταστάσεις και μέσα» ένας πυρηνικός μηχανισμός ισχύος τουλάχιστον ενός χιλιοτόνου.

Μία από τις μείζονες ανησυχίες που διατυπώνονται στην έκθεση είναι το ενδεχόμενο κλοπής πλουτωνίου από εγκαταστάσεις στις οποίες ευρίσκεται αποθηκευμένο πλουτώνιο ή οξείδιο του πλουτωνίου, συμπεριλαμβανομένου του μικτού οξειδίου πλουτωνίου-ουρανίου (ΜΟΧ).

Η British Nuclear Fuels Ltd ζητεί επί του παρόντος να λάβει άδεια για τη λειτουργία μιάς μονάδας μικτού οξειδίου (ΜΟΧ) στο Sellafield.

Δεδομένων των κινδύνων που συνδέονται με το μικτό οξείδιο πλουτωνίου-ουρανίου (ΜΟΧ) από άποψη εξάπλωσης των πυρηνικών όπλων, ποιά μέτρα προτίθεται να λάβει η Επιτροπή ενόψει της σχεδιαζόμενης λειτουργίας μονάδας μικτού οδειξίου (ΜΟΧ) στο Sellafield;

Aπάντηση του κ. Παπουτσή εξ ονόματος της Επιτροπής (30 Οκτωβρίου 1997)

Η Επιτροπή συμφωνεί με το Αξιότιμο Μέλος ότι η εξαφάνιση πλουτωνίου ή διοξειδίου του πλουτωνίου από εγκαταστάσεις, για αγνώστους σκοπούς, συνιστά μέγιστη απειλή. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή επενδύει σημαντικούς χρηματοδοτικούς και ανθρωπίνους πόρους για την ασφάλεια των εργοστασίων που διαχειρίζονται μεγάλες ποσότητες πλουτωνίου. Επιπλέον, η Επιτροπή, μέσω του Κοινού Κέντρου Ερευνών, αφιερώνει μεγάλο μέρος του προϋπολογισμού στις διασφαλίσεις και στην εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος ενίσχυσης του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η διαχείριση του πλουτωνίου ανήκει στις ύψιστες προτεραιότητές της.

Τόσο για την παρασκευή, όσο και για την αποθήκευση νέων στοιχείων καυσίμων από μεικτά οξείδια (ΜΟΧ), αναπτύχθηκαν ειδικά σχέδια ασφαλείας, προκειμένου να επιτευχθούν οι αυστηροί στόχοι ασφαλείας που έχουν ορισθεί για τέτοιου είδους εργοστάσια. Η Επιτροπή διαθέτει συσσωρευμένη επαγγελματική πείρα στην ασφάλεια μεγάλων εγκαταστάσεων μεικτών οξειδίων. Η συγκεκριμένη τεχνογνωσία αποτέλεσε τη βάση της ασφαλιστικής προσέγγισης για το εργοστάσιο μεικτών οξειδίων του Sellafield. Ο ασφαλιστικός σχεδιασμός Ευρατόμ για το εργοστάσιο μεικτών οξειδίων του Sellafield στηρίζεται σε συνεχείς επιθεωρήσεις και σε ένα πλήρες σύστημα υπερσύγχρονου εξοπλισμού μέτρησης, παρακολούθησης και επιτήρησης, το οποίο έχει ειδικά σχεδιασθεί, βαθμονομηθεί και βελτιστοποιηθεί, προκειμένου να παρακολουθούνται τα πυρηνικά υλικά στο σύνολο της εν λόγω εγκατάστασης.

Πρέπει να σημειωθεί ότι το συνολικό κόστος του εξοπλισμού ασφαλείας που έχει εγκατασταθεί στο εργοστάσιο μεικτών οξειδίων του Sellafield θα ανέλθει σε τουλάχιστον 4,5 εκατ. Ecu. Οι αναμενόμενες ετήσιες εργασίες επιθεώρησης θα είναι της τάξεως των 600 ανθρωποημερών. Η Επιτροπή έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα, στο πλαίσιο των υποχρεώσεών της, βάσει του κεφαλαίου VII της Συνθήκης Ευρατόμ, προκειμένου να διασφαλίσει ότι τα υλικά ΜΟΧ που παράγονται στο εργοστάσιο ΜΟΧ του Sellafield δεν εκτρέπονται από την επιδιωκόμενη χρήση τους.