ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2774/97 υποβολή: Marjo Matikainen-Kallstrφm (PPE) προς την Επιτροπή (1 Σεπτεμβρίου 1997)

Θέμα: Σεξουαλική εκτομή γυναικών στην Αίγυπτο

Με απόφασή του, αιγυπτιακό δικαστήριο κατήργησε διάταξη της κυβέρνησης της χώρας η οποία απαγόρευε τη σεξουαλική εκτομή γυναικών. Η απόφαση αυτή του δικαστηρίου είναι σοβαρό πλήγμα τόσο για τις ομάδες που αγωνίζονται για τα δικαιώματα του ανθρώπου όσο και - ιδίως - τις γυναίκες στην Αίγυπτο. Με την απόφασή του αυτή το δικαστήριο τάσσεται υπέρ των γιατρών, των οποίων η κυριότερη πηγή εισοδήματος είναι οι επεμβάσεις αυτές, στη διένεξή τους με όσους επιθυμούν να καταργηθούν οι σεξουαλικές εκτομές των γυναικών.

Ως αποτέλεσμα των εκτομών αυτών, πολλές γυναίκες υποφέρουν από συνεχείς αιμοραγίες, αποκτούν ψυχικά τραύματα και χάνουν τελείως την επιθυμία τους για γεννετήσια επαφή. Δεν είναι σπάνιο ακόμη και να πεθαίνουν γυναίκες κατά τις εν λόγω επεμβάσεις δεδομένου ότι αυτές πραγματοποιούνται πολλές φορές από ερασιτέχνες χειρούργους, κυρίως κουρείς. Ως γνωστόν, η Ευρωπαϊκή Ενωση στηρίζει την Αίγυπτο με δεκάδες εκατ. Εcu ετησίως. Ενας από τους λόγους της ενίσχυσης αυτής είναι η βελτίωση της κοινωνικής κατάστασης στην χώρα.

Αναφορικά με τα ανωτέρω ερωτώ: Ποιά μέτρα προτίθεται να λάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να επιτύχει βελτίωση της θέσης των γυναικών στην Αίγυπτο και να συμβάλει στην οριστική κατάργηση των σεξουαλικών εκτομών στις γυναίκες;

Απάντηση του κ. Marin εξ ονόματος της Επιτροπής (26η Σεπτεμβρίου 1997)

Η Επιτροπή αποδοκιμάζει την πρακτική της σεξουαλικής εκτομής (ΣΕΓ) των γυναικών θεωρώντας την επικίνδυνη από άποψης υγείας, καθώς και παρέμβαση κατά της φυσικής ακεραιότητας των γυναικών και των κοριτσιών. Η Επιτροπή καταδικάζει την πρακτική και στηρίζει μέτρα εξάλλειψής της μέσω των ίδιων της των προγραμμάτων, καθώς και σε συνεργασία με άλλους φορείς. Η Επιτροπή τάσσεται ανεπιφύλακτα υπέρ των σκληρών θέσεων που ελήφθησαν κατά της ΣΕΓ στη διάρκεια της διάσκεψη του Καΐρου το 1994 και της διάσκεψης του Πεκίνου το 1995.

Η κυβέρνηση της Αιγύπτου κατεδίκασε επίσης την πρακτική και ανέβαλε την υποχρέωση να την εξαλλείψει. Το 1996, η σεξουαλική εκτομή των γυναικών απαγορέυθηκε με υπουργικό διάταγμα του υπουργείου υγείας. Αυτό είναι το διάταγμα το οποίο παρεβιάστηκε πρόστατα από αιγιαπτικό δικαστήριο και δεν υφίσταται σήμερα στη πράξη νομικό εμπόδιο στην πραγματοποίηση εκτομών στο πλαίσιο του δημοσίου συστήματος υγείας. Ωστόσο, η κατάσταση είναι περίπλοκη και τα πρόσφατα συμβάντα δεν αποτελούν, επ' ουδενί λόγω, θρίαμβο αυτών που τάσσονται υπέρ της σεξουαλικής εκτομής έναντι αυτών που πρεσβεύουν τη λογική και τον ανθρωπισμό.

Η σεξουαλική εκτομή των γυναικών στην Αίγυπτο αποτελεί σχεδόν απαράβατο κανόνα στην ύπαιθρο και στις ημιαγροτικές περιοχές, ενώ είναι επίσης πολύ διαδεδομένη και στις πόλεις. Παρά το γεγονός ότι η συζήτηση σχετικά με την παραβίαση του διατάγματος του 1996 επικεντρώθηκε στη συμμετοχή του επίσημου τομέα της υγείας, η ΣΕΓ πραγματοποιείται σε συντρηπτικό ποσοστό (93%) από «παραδοσιακούς» επαγγελματίες της υγείας. Τα κορίτσια 7-11 ετών είναι τα κύρια θύματα. Η σημασία της παράδοσης διαδραματίζει μεγαλύτερο ρόλο από τη θρησκεία ή το νόμο και αποτελεί βασικό παράγοντα εξήγησης του φαινομένου. Τόσο μουσουλμάνοι, όσο και χριστιανοί υποστηρικτές της ΣΕΓ αναφέρουν παλαιές προγονιαίες παραδόσεις και η πολιτιστική αποδοχή της ΣΕΓ είναι πολύ μεγάλη, ακόμα και μεταξύ των γυναικών. Οι μελέτες της ίδιας της Κοινότητας σχετικά με τη ΣΕΓ στη Νότιο Αίγυπτο (όπου η εκτομή αποτελεί καθολικό φαινόμενο) δείχνουν ότι το 90% των γυναικών στηρίζουν τη ΣΕΓ, κυρίως για πολιτιστικούς και υποτιθέμενους λόγους υγείας.

Δεδομένης της ευρύτατης αποδοχής της εκτομής από τον ίδιο τον πληθυσμό που πλήττεται το περισσότερο δεν αποτελεί έκπληξη ότι τα μέτρα καταπολέμησης της ΣΕΓ εξαρμόζονται με τόση δυσκολία. Είναι επίσης προφανές ότι η κατάργηση της ΣΕΓ αποτελεί πολύ περισσότερο από ένα θέμα υγείας ή δικαιωμάτων του ανθρώπου. Τα νομοθετικά μέτρα έχουν κάποια σημασία αλλά το κύριο ζήτημα είναι να επιτευχθεί αλλαγή νοοτροπίας και να ξεριζώσουν βαθειά ριζωμένες λανθασμένες ιδέες μέσω της εκπαίδευσης και της πληροφόρησης.Η κυβέρνηση της Αιγύπτου ενεργεί με μεγάλη προσοχή στον κρίσιμο αυτό τομέα. Λόγω της ανησυχίας ότι το διάταγμα του 1996 θα έθετε σε αναβρασμό όλα τα θέματα γύρω από τη ΣΕΓ, το υπουργείο συνέχισε να επιτρέπει στους γιατρούς των δημοσίων κέντρων υγείας να πραγματοποιούν εκτομές, με την προϋπόθεση ότι θα γινόντουσαν προτροπές προς τις ενδιαφερόμενες οικογένειες για να αλλάξουν οι τελευταίες γνώμη και να μη προβούν σε εκτομή.

Επίσης, υπήρξαν και άλλες εκστρατείες, τόσο σε εθνικό επίπεδο, όσο και χρηματοδοτούμενες από το εξωτερικό, προκειμένου να μεταπιστούν οι οικογένειες και να εγκαταλείψουν την πρακτική αυτή, αλλά ο αντίκτυπός τους ήταν περιορισμένος και δεν φαίνεται πιθανό να επιτευχθεί, έως το τέλος του αιώνα ο στόχος που έθεσε το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για έκτακτες ανάγκες των παιδιών. Ωστόσο, η αιγυπτιακή εθνική επιτροπή για θέματα πληθυσμού και ανάπτυξης και ο νυν υπουργός υγείας και πληθυσμού τάσσονται πάντα ανεπιφύλακτα και δημοσίως υπέρ της προόδου στο θέμα αυτό.

Η κοινοτική βοήθεια προς την Αίγυπτο αναμένεται ότι θα συμβάλλει στη διαδικασία αυτή. Η πλέον σημαντική συνεισφορά πραγματοποιείται με το πρόγραμμα 10 εκατ. ECU για τον πλυθησμό στη Νότιο Αίγυπτο καθώς και μέσω άλλων προγραμμάτων για τον πλυθησμό και των προγραμμάτων υγείας για την πρόληψη της υπεργεννητικότητας. Όλα αυτά υπογραμμίζουν τη σημασία της πληροφόρησης και της εκπαίδευσης γύρω από θέματα υγείας σχετικά με τη γεννητικότητα, οι οποίες δεν θα περιοριστούν μόνο στο ζήτημα της ΣΕΓ αλλά θα συμβάλλουν στην απαραίτητη κατανόηση των πραγμάτων η οποία πρέπει πρώτα να επιτευχθεί προτού εξαλειφθεί αυτή η απάνθρωπη και βαθειά ριζωμένη πρακτική. Η παροχή βασικής εκπαίδευσης στις γυναίκες και στα κορίτσια που αποτελεί βασικό σκέλος του προτεινομένου προγράμματος αναβάθμισης της εκπαίδευσης θα έχει επίσης θετικό αντίκτυπο, αν και ίσως έμμεσο. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να εστιάζει τις προσπάθειες της ώστε να βοηθήσει κατά τον καλύτερο τρόπο στην κατάργηση της ΣΕΓ, γνωρίζοντας ότι μόνο μιά στρατηγική η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις πολιτιστικές αξίες και τις ευαισθησίες του πληθυσμού έχει πιθανότητες επιτυχίας.