ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3770/98

υποβολή: Susan Waddington (PSE) προς την Επιτροπή

(11 Δεκεμβρίου 1998)

Θέμα: Βιοποικιλότητα - Μέλισσες

Οι μελισσοκόμοι στο Ηνωμένο Βασίλειο ανησυχούν όλο και περισσότερο για την εισαγωγή στη χώρα μελισσών από άλλα κράτη μέλη και χώρες από όλον τον κόσμο. Ανησυχούν ότι ένας συνδιασμός υβριδοποίησης και προσβολής από τους ιούς varroa και Kashmir θα οδηγήσει στην εξάλειψη του ιθαγενούς πληθυσμού μελισσών γένους Apis Mellifera Mellifera.

Οι μελισσοκόμοι ζήτησαν ως εκ τούτου να απαγορευθούν οι εισαγωγές με το σκεπτικό ότι μία τέτοια ενέργεια αιτιολογείται στο πλαίσιο της Οδηγίας περί Βιοτόπων και της Διεθνούς Σύμβασης περί Βιοποικιλότητας. Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ωστόσο, ισχυρίζεται ότι η οποιαδήποτε τέτοια απαγόρευση θα συνιστούσε παραβίαση του ισχύοντος κοινοτικού δικαίου και συγκεκριμένα της οδηγίας 92/65/ΕΚ(1) σχετικά με το ελεύθερο εμπόριο μελισσών.

Συμφωνεί η Επιτροπή με τη βρετανική κυβέρνηση ότι η οδηγία 92/65/ΕΚ επικρατεί στην περίπτωση αυτή και ότι η οποιαδήποτε απαγόρευση με στόχο την προστασία των τοπικών ειδών θα ήταν παράνομη; Έχει η επιτροπή υπόψη της άλλες παρόμοιες περιπτώσεις ή νομικές αντιπαραθέσεις σε άλλα κράτη μέλη;

Απάντηση του κ. Fischler εξ ονόματος της Επιτροπής

(19 Φεβρουαρίου 1999)

Η υγειονομική προστασία της μελισσοκομίας εξασφαλίζεται με την οδηγία 92/65/ΕΟΚ του Συμβουλίου, στην οποία καθορίζονται, ιδίως όσον αφορά τις μέλισσες, οι όροι του υγειονομικού καθεστώτος που διέπει τις συναλλαγές και τις εισαγωγές στην Κοινότητα. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να μην απαγορεύονται ή περιορίζονται οι εμπορικές συναλλαγές μελισσών για λόγους υγειονομικού καθεστώτος διαφορετικούς από εκείνους που εκπηγάζουν από την εφαρμογή της οδηγίας ή της κοινοτικής νομοθεσίας, και μάλιστα τα λαμβανόμενα ενδεχομένως μέτρα διασφάλισης. Η διάταξη αυτή δεν αφορά τον τομέα του υγειονομικού καθεστώτος και δεν δημιουργεί γενική υποχρέωση των κρατών μελών να κατοχυρώνουν την ελευθερία εμπορικών συναλλαγών μελισσών στο εσωτερικό της Κοινότητας. Αντίθετα, μια τέτοια υποχρέωση απορρέει από το άρθρο 30 της συνθήκης ΕΚ.

Ως προς τη ζωοτεχνική προστασία των μελισσών, η οδηγία 91/174/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τους ζωοτεχνικούς και γενεαλογικούς όρους που διέπουν την εμπορία ζώων φυλής (ράτσας)(2) δεν είναι ενεργοποιημένη στον τομέα των μελισσών, επειδή δεν έχουν ακόμη θεσπιστεί οι λεπτομέρειες εφαρμογής της οδηγίας. Εξακολουθούν επομένως να ισχύουν οι εθνικές νομοθεσίες, εντός των ορίων τήρησης των γενικών διατάξεων της Συνθήκης.

Λόγω απουσίας συγκεκριμένης κοινοτικής κανονιστικής ρύθμισης που να εφαρμόζεται στον υπόψη τομέα, αυτός εξακολουθεί να υπάγεται στις διατάξεις και μόνο των άρθρων 30 και 36 της συνθήκης ΕΚ. Επί του θέματος αυτού, το Δικαστήριο, στην υπόθεση C 67/97 που αφορούσε την προστασία των φαιών μελισσών της νήσου Lζsψ της Δανίας, απεφάνθη στις 3 Δεκεμβρίου 1998 ότι τα μέτρα διατήρησης ενός ιθαγενούς ζωικού πληθυσμού που παρουσιάζει διακεκριμένα χαρακτηριστικά συμβάλλουν στη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας, κατοχυρώνοντας την επιβίωση του πληθυσμού. Κατάυτόν τον τρόπο, τα μέτρα αποβλέπουν στην προστασία της ζωής των υπόψη ζώων και είναι δυνατόν να δικαιολογηθούν δυνάμει του άρθρου 36 της συνθήκης ΕΚ. Υπό το πρίσμα αυτής της διατήρησης της βιοποικιλότητας, είναι αδιάφορο εάν το αντικείμενο της προστασίας είναι ένα υποείδος, μία διακριτή φυλή στους κόλπους ενός οποιουδήποτε είδους ή ένα τοπικό βιοστέλεχος, και ως εκ τούτου εάν πρόκειται για πληθυσμούς που παρουσιάζουν χαρακτηριστικά τα οποία τους διακρίνουν από άλλους και που επομένως κρίνονται άξιοι προστασίας.

Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη στην σύμβαση για τη βιοποικιλότητα (CBD)(3), όπου ορίζεται ότι "κάθε συμβαλλόμενο μέρος, στο μέτρο του δυνατού και του ενδεδειγμένου [...], προλαμβάνει την εισαγωγή, ελέγχει ή εξαλείφει τα ξένα είδη που απειλούν τα οικοσυστήματα, τους οικοτόπους ή τα είδη". Στο πλαίσιο αυτό, η κοινοτική στρατηγική για τη βιοποικιλότητα(4) αναφέρει ότι "η παρουσία ή εισαγωγή ξένων ειδών ή υποειδών μπορεί δυνητικώς να προκαλέσει ανισορροπίες και αλλαγές των οικοσυστημάτων. Μπορεί ενδεχομένως να έχει μη αναστρέψιμες επιπτώσεις, με υδριδοποίηση ή ανταγωνισμό, στα γηγενή συστατικά της βιοποικιλότητας"

Από την προαναφερόμενη απόφαση του Δικαστηρίου συνάγεται ότι μία εθνική κανονιστική διάταξη που απαγορεύει την κατοχή και εισαγωγή σε ένα νησί όπως το Lζsψ ενός οποιουδήποτε είδους μελισσών διαφορετικού από μέλισσες του υποείδους apis mellifera mellifera πρέπει να θεωρείται ότι είναι δικαιολογημένη, δυνάμει του άρθρου 36 της συνθήκης ΕΚ, για την προστασία της ζωής των ζώων. Η Επιτροπή εξετάζει τώρα το ζήτημα του κατά πόσο οι αρχές που έταξε το Δικαστήριο για νήσους όπως το Lζsψ μπορούν να εφαρμοστούν σε ένα κράτος μέλος όπως η Αυστρία, προκειμένου να του επιτρέψουν να κρατήσει το σύνολο ή μεγάλο τμήμα του εδάφους της χώρας για τη μελισσοκομία με βάση ένα μόνο υποείδος μελισσών, υπό το φως των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη σύμβαση για τη βιοποικιλότητα.

(1) ΕΕ L 268 της 14.9.1992, σελ. 54.

(2) ΕΕ L 85 της 5.4.1991.

(3) Απόφαση 93/626/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 1993 σχετικά με τη σύναψη της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλομορφία, ΕΕ L 309 της 13.12.1993.

(4) COM(98)42.