ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1647/01

υποβολή: Ilda Figueiredo (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(12 Ιουνίου 2001)

Θέμα: Ενώσεις επιχειρήσεων και απολύσεις

Στη Πορτογαλία, όπως και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι πολυεθνικές επιχειρήσεις κλείνουν η μία μετά την άλλη για να μεταφερθούν στην Ανατολική Ευρώπη ή στην Ασία, παρασύροντας στην ανεργία χιλιάδες εργαζομένους, αυξάνοντας την ανασφάλεια της απασχόλησης και προξενώνταςψηλό κοινωνικο-οικονομικό κόστος, ιδίως δε στις ζώνες οι οποίες πλήττονται άμεσα, με αποτέλεσμα να διακυβεύεται η οικονομική και κοινωνική συνοχή.

Από τις πλέον πρόσφατες περιπτώσεις επισημαίνω την πρόθεση του αγγλικού ομίλου Marks & Spencer να κλείσει τα καταστήματά του στην Πορτογαλία, τις προτάσεις της J. C. Clark να απολύσει εκατοντάδες εργαζομένων, το κλείσιμο της Moda Real, εταιρείας γαλλικού κεφαλαίου, και της Vesticom, του αγγλικού ομίλου Coats e Clark, καθώς και διάφορες περιπτώσεις πολυεθνικών του τομέα του ηλεκτρολογικούλικού που περιορίζουν τις δραστηριότητές τους στην Πορτογαλία, όπως η Delfhy και η Indelma, καθώς και τις πιέσεις της Siemens στην Tyco για να λύσουν οι εργαζόμενοι τις συμβάσεις τους.

Ας σημειωθεί ότι, σε πολλές περιπτώσεις, οι πολυεθνικές αυτές που στηρίζονται με κοινοτικά και εθνικά κεφάλαια εξακολουθούν να λειτουργούν με αποκλειστικό γνώμονα τα οικονομικά τους συμφέροντα, όπερ απαιτεί τη λήψη άμεσων μέτρων για να εμποδιστεί η διαιώνιση αυτής της κατάστασης.

Για τον λόγο αυτό ζητώ από την Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με τα έκτακτα μέτρα που σκοπεύει να λάβει για την προστασία των εργαζομένων των επιχειρήσεων αυτών.

Απάντηση της κ. Διαμαντοπούλου εξ ονόματος της Επιτροπής

(3 Σεπτεμβρίου 2001)

Η Επιτροπή αποδίδει τεράστια σημασία στις κοινωνικές επιπτώσεις της αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων.

Όσον αφορά την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων, ισχύει η εθνική νομοθεσία για την εφαρμογή αρκετών οδηγιών στον τομέα του εργατικού δικαίου και των εργασιακών σχέσεων και πρέπει να τηρείται, ιδίως η οδηγία 98/59/ΕΚ του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 1998 για προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν τις ομαδικές απολύσεις(1) και η οδηγία 77/187/ΕΚ του Συμβουλίου της 14ης Φεβρουαρίου 1977 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων(2), η οποία τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/50/ΕΚ του Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 1998(3).

Καθώς οι οδηγίες αυτές έχουν μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία, εναπόκειται στις εθνικές διοικητικές ή δικαστικές αρχές να αποφασίσουν εάν έγιναν παραβάσεις στις περιπτώσεις που αναφέρει η κ. βουλευτής.

Η Επιτροπή έχει τονίσει επανειλημμένως την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων πραγματοποιείται με κοινωνικά αποδεκτό τρόπο και κατά συνέπεια έχειπογραμμίσει την επείγουσα ανάγκη να ενισχυθούν τα δικαιώματα των εργαζομένων για ενημέρωση και διαβούλευση, ιδίως στο πλαίσιο των αλλεπάλληλων αναδιαρθρώσεων και των πολυάριθμων συγχωνεύσεων και εξαγορών που αντιμετωπίζουμε σχεδόν σε καθημερινή βάση.

Αυτή ήταν η κύρια μέριμνα της Επιτροπής κατά την προετοιμασία της πρότασής της για οδηγία του Συμβουλίου περί της θέσπισης ενός γενικού πλαισίου για την ενημέρωση των εργαζομένων και τη διαβούλευση με αυτούς μέσα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα(4) για την οποία επιτεύχθηκε πολιτική συμφωνία από το Συμβούλιο στις 11 Ιουνίου 2001 όσον αφορά την κοινή θέση. Στόχος της οδηγίας είναι να βελτιώσει τα δικαιώματα για ενημέρωση και διαβούλευση των εργαζομένων που εργάζονται σε μεμονωμένες επιχειρήσεις καθώς και να καλύψει την έλλειψη διατάξεων για την ενημέρωση και τη διαβούλευση των εργαζομένων σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. Η οδηγία αυτή πρέπει να θεωρηθεί ως συγκεκριμένη απάντηση σε κοινοτικό επίπεδο στις ανησυχίες των Ευρωπαίων πολιτών ως αποτέλεσμα της ανασφάλειας που προκύπτει από τα αλλεπάλληλα κύματα μαζικών ενεργειών αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων με αποτέλεσμα συγχωνεύσεις, εξαγορές κτλ. που συνήθως συνοδεύονται από την απώλεια θέσεων εργασίας.

Η οδηγία αυτή, μόλις εκδοθεί από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο και τεθεί σε ισχύ στα κράτη μέλη θα παρέχει στους εργαζόμενους σε εταιρίες με τουλάχιστον 50 εργαζομένους (ακόμα και αν είναι θυγατρικές πολυεθνικών ομίλων) ορισμένα βασικά δικαιώματα: το δικαίωμα να ενημερώνονται σχετικά με τις πρόσφατες και προσεχείς εξελίξεις στις δραστηριότητες της εταιρίας, την οικονομική κατάσταση της εταιρίας, το δικαίωμα να ενημερώνονται και να ζητείται η γνώμη τους σχετικά με θέματα που αφορούν την απασχόληση και με αποφάσεις που ενδέχεται να οδηγήσουν σε σημαντικές αλλαγές στην οργάνωση της εργασίας, καθώς και το δικαίωμα να γνωρίζουν πώς σκοπεύει η εταιρία να χειριστεί τις αλλαγές αυτές.

Επίσης, στις 18 Ιουλίου 2001 η Επιτροπή εξέδωσε μία πράσινη βίβλο για την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων η οποίαπογραμμίζει ότι η αναδιάρθρωση με κοινωνικάπεύθυνο τρόπο σημαίνει ότι ισοσταθμίζονται τα συμφέροντα και οι ανησυχίες όλων των ενδιαφερομένων που θίγονται από τις αλλαγές και τις αποφάσεις.

Στην ατζέντα κοινωνικής πολιτικής(5), η Επιτροπή πρότεινε τη δημιουργία ενός παρατηρητηρίου της αλλαγής το οποίο θα αναπτυχθεί στο ίδρυμα του Δουβλίνου. Η πρόταση εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης αναφέροντας ότι το παρατηρητήριο αυτό (Ευρωπαϊκό κέντρο παρακολούθησης της αλλαγής (EMCC)) πρέπει να ιδρυθεί το συντομότερο δυνατό. Η πρώτη συνεδρίαση της συντονιστικής επιτροπής του EMCC πραγματοποιήθηκε στις 6 Ιουνίου 2001 και η εναρκτήρια συνεδρίαση θα πραγματοποιηθεί στις 23 Οκτωβρίου 2001.

Επομένως, η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας — που μπορεί να συνεισφέρει σε μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα και οικονομική ανάπτυξη — και τις κοινωνικές της συνέπειες συνδυάζοντας την καινοτομία με την κοινωνική συνοχή και βελτιώνοντας την ικανότητά της να αντιμετωπίζει την αλλαγή. Η Επιτροπή ακολουθεί μια πλήρη προσέγγιση, η οποία περιγράφηκε παραπάνω, βελτιώνοντας την ικανότητά μας να προβλέπουμε και να αντιμετωπίζουμε την αλλαγή με το παρατηρητήριο του Δουβλίνου· δημιουργώντας τους νομικούς μηχανισμούς που εξασφαλίζουν επαρκή προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας· και αναπτύσσοντας την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων.

(1) ΕΕ L 225 της 12.8.1998.

(2) ΕΕ L 61 της 5.3.1977.

(3) ΕΕ L 201 της 17.7.1998.

(4) COM(98)612 τελικό.

(5) COM(2000)379 τελικό.