ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1182/00

υποβολή: Cristiana Muscardini (UEN) προς την Επιτροπή

(12 Απριλίου 2000)

Θέμα: Διεύρυνση και πυρηνική ασφάλεια

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, από το 1993 μέχρι σήμερα τα ατυχήματα στις θερμοπυρηνικές μονάδες ανήλθαν σε 508, δηλαδή άνω του ενός για κάθε μια από τις 433 μονάδες που λειτουργούν παγκοσμίως, όπου το 16 % της χρησιμοποιούμενης ενέργειας είναι πλέον πυρηνικής προέλευσης. Στην Ευρώπη το ποσοστό είναιψηλότερο ακριβώς στις χώρες όπου οι εγκαταστάσεις είναι και οι περισσότερο απαρχαιωμένες στην Ουκρανία 45 % και στη Λιθουανία ούτε λίγο ούτε πολύ 77 % , μεγάλο δε μέρος της ενέργειας παράγεται από μονάδες δυνάμει επικίνδυνες όπως εκείνες της Ingalina ή της Kola στη Ρωσία, του Bouhunice στη Σλοβακία του Κοζλοντούι στη Βουλγαρία και του Metsamor στην Αρμενία. Ακόμη και σήμερα στην Πρώην Σοβιετική Ένωση 15 από τις 58 μονάδες που λειτουργούν είναι τύπου Rbmk ακριβώς ίδιες με εκείνη του Τσερνομπύλ και έχουν κατασκευαστεί χωρίς κελύφη ασφαλείας γύρω από τον αντιδραστήρα.

Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων προσχώρησης με τιςποψήφιες χώρες και των εμπορικών σχέσεων με τις άλλες χώρες,

1. Ποιες εγγυήσεις ελήφθησαν όσον αφορά τις ενέργειες για τη διάλυση των μονάδων αυτών;

2. Υπό ποιους όρους οιποψήφιες χώρες θα ήσαν διατεθειμένες να δεχθούν τα αιτήματα της Ένωσης στον τομέα αυτό;

3. Εντός ποιας προθεσμίας θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί η εν λόγω διάλυση;

Απάντηση του κ. Verheugen εξ ονόματος της Επιτροπής

(5 Ιουνίου 2000)

Οι συμφωνίες για το κλείσιμο των πυρηνικών σταθμών οι οποίες συνήφθησαν με τη Σλοβακία, τη Λιθουανία και τη Βουλγαρία το φθινόπωρο του 1999 αναφέρονται στις ακόλουθες ημερομηνίες διακοπής λειτουργίας των πυρηνικών σταθμών και βασίζονται στις αναφερόμενες αποφάσεις των εθνικών αρχών των τριών αυτώνποψηφίων χωρών.

Ως αποτέλεσμα εντατικού διαλόγου με την Επιτροπή, η κυβέρνηση της Σλοβακίας αποφάσισε στις 14 Σεπτεμβρίου 1999 (Απόφαση της κυβέρνησης αριθ. 801/1999), το κλείσιμο του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής Bohunice V1. Ο αντιδραστήρας 1 θα κλείσει το 2006, και ο αντιδραστήρας 2 το 2008.

Παρομοίως, στις 5 Οκτωβρίου 1999, το κοινοβούλιο της Λιθουανίας αποφάσισε να εγκρίνει την εθνική ενεργειακή στρατηγική πουπεβλήθη από την κυβέρνηση της Λιθουανίας (Απόφαση του κοινοβουλίου αριθ. VIII-1348). Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει τη δέσμευση για το κλείσιμο του πυρηνικού σταθμού της Ignalina. Η μονάδα 1 του αντιδραστήρα πρόκειται να κλείσει πριν από το 2005. Η οριστική απόφαση για το κλείσιμο της μονάδας 2 του αντιδραστήρα θα ληφθεί με την ευκαιρία της αναθεώρησης της εθνικής ενεργειακής στρατηγικής του έτους 2004. Το κλείσιμο της εν λόγω μονάδας αναμένεται έως το 2009 δεδομένου ότι στη σχετική απόφαση του κοινοβουλίου καλείται η κυβέρνηση να θεσπίσει σχέδιο δράσης για την αντικατάσταση των αντιδραστήρων της Ignalina τύπου RBMK έως αυτή την ημερομηνία.

Ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας συναντήθηκε με τον αρμόδιο Επίτροπο για θέματα διεύρυνσης στις 29 Νοεμβρίου 1999. Με αυτήν την ευκαιρία, η Επιτροπή και η Βουλγαρία κατέληξαν σε συμφωνία, η οποίαπεγράφη από τονπουργό Εξωτερικών της Βουλγαρίας, σχετικά με το θέμα της διακοπής της λειτουργίας και του παροπλισμού των μονάδων 1 έως 4 του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής του Kozloduy. Η κυβέρνηση της Βουλγαρίας ανέλαβε τη δέσμευση να κλείσει οριστικά τις μονάδες 1 και 2 Νοεμβρίου 2003. Η οριστική απόφαση σχετικά με τις ημερομηνίες διακοπής λειτουργίας όσον αφορά τις μονάδες 3 και 4 θα ληφθεί με την ευκαιρία της αναθεώρησης της ενεργειακής στρατηγικής της Βουλγαρίας του έτους 2002. Σύμφωνα με τη σχετική συμφωνία, οι μονάδες 3 και 4 θα κλείσουν πριν από τις προβλεπόμενες σήμερα για τον σκοπό αυτό ημερομηνίες, ήτοι, το 2008 και 2010, αντίστοιχα. Θέση της Επιτροπής είναι ότι οι εν λόγω μονάδες πρέπει να κλείσουν οριστικά το αργότερο εντός του 2006.

Τηρώντας τις δεσμεύσεις αυτές για το κλείσιμο των πυρηνικών σταθμών, η Επιτροπή ανέλαβε τηνποχρέωση να παράσχει χρηματοδοτική βοήθεια για την εφαρμογή του σχεδίου παροπλισμού των πυρηνικών αντιδραστήρων Bohunice V1, Ignalina και Kozloduy 1-4 καθώς και για τηνποστήριξη των συνοδευτικών μέτρων στον ενεργειακό τομέα. Χρηματοδοτικά μνημόνια για την εν λόγω στήριξη από τα σχετικά κονδύλια PHARE του προϋπολογισμού του έτους 1999 έχουν ήδηπογραφεί με τη Σλοβακία και τη Λιθουανία, δεσμεύοντας 10 εκατ. ευρώ για κάθε χώρα. Η Επιτροπή δήλωσε ότι προτίθεται να παράσχει επιπλέον ετήσια βοήθεια ύψους 20 εκατ. ευρώ σε κάθε χώρα κατά τα προσεχή έτη. Έως το τέλος της τρέχουσας περιόδου δημοσιονομικών προοπτικών 2000-2006, η στήριξη αυτή αναμένεται να ανέλθει σε 150 εκατομμύρια ευρώ για τη Σλοβακία και τη Λιθουανία. Ως αποτέλεσμα της συμφωνίας που επετεύχθη με τη Βουλγαρία, η Επιτροπή προσέφερε πολυετή δέσμη βοήθειας ύψους 200 εκατ. ευρώ για το χρονικό διάστημα έως το 2006. Η παροχή του ημίσεος αυτού του ποσού θα εξαρτηθεί από την επιβεβαίωση της συμφωνίας για τις ημερομηνίες της οριστικής διακοπής της λειτουργίας των μονάδων 3 και 4 το 2002. Η Επιτροπή προέβη επίσης σε προπαρασκευαστικές ενέργειες για την παροχή του μεγαλύτερου μέρους της χρηματοδοτικής βοήθειας μέσω διεθνώς παρεχομένων μη επιστρεπτέων ενισχύσεων που διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους. Επιπροσθέτως, στις τρεις αυτές χώρες χορηγήθηκαν δάνεια της Ευρατόμ. Στις 18 Απριλίου 2000, η Επιτροπή ενέκρινε τη χορήγηση δανείου ύψους 212 εκατ. ευρώ στη Βουλγαρία.

Όσον αφορά τους ειδικούς όρους που έθεσαν οι τρεις χώρες ως αντιστάθμισμα των αποφάσεών τους ναι κλείσουν αυτούς τους αντιδραστήρες, σημειώνεται ότι η Λιθουανία και η Βουλγαρία επιφυλάχθηκαν να λάβουν την τελική απόφαση αναφορικά με το κλείσιμο των μονάδων 3 και 4 του πυρηνικού σταθμού του Kozloduy και της μονάδας 2 του πυρηνικού σταθμού της Ignalina στο πλαίσιο των αναθεωρημένων εθνικών ενεργειακών στρατηγικών που θα εγκριθούν το 2002 (Βουλγαρία) και το 2004 (Λιθουανία). Κατά τις συζητήσεις που διεξήχθησαν σε μερικές από αυτές τις χώρες διατυπώθηκε επίσης η επιθυμία ορισμένων πολιτικών δυνάμεων να συνδέσουν την οριστική διακοπή λειτουργίας των πυρηνικών σταθμών με την παροχή χρηματοδοτικής βοήθειας από την Κοινότητα. Η Επιτροπή απέρριψε κατηγορηματικά μία τέτοιου είδους σύνδεση, ενώ δέχθηκε να παράσχει στήριξη για την εφαρμογή των αποφάσεων παροπλισμού όπως αναφέρθηκε ανωτέρω. Η Επιτροπή παρακολουθεί με προσοχή την εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων για το κλείσιμο και τον παροπλισμό και έθεσε ως όρο της παροχής χρηματοδοτικής βοήθειας τη συμμόρφωση των δικαιούχων χωρών με τις δεσμεύσεις όσον αφορά το κλείσιμο των πυρηνικών σταθμών. Στις δεσμεύσεις αυτές περιλαμβάνεται η θέσπιση των κατάλληλων ρυθμίσεων στο πλαίσιο της εθνικής νομοθεσίας.

Πέραν αυτού, δεν συμφωνήθηκε η παροχή ιδιαίτερων εγγυήσεων από την άποψη των ενεργειών που πρέπει να αναληφθούν για τον παροπλισμό των αντιδραστήρων. Ωστόσο, η Επιτροπή και οιποψήφιες χώρες γνωρίζουν ότι η διαδικασία διαπραγμάτευσης για την προσχώρηση, ειδικότερα, η έναρξη και η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για το κεφάλαιο της ενέργειας και η κύρωση των προενταξιακών μέσων, παρέχουν στην Κοινότητα τα κατάλληλα μέσα για την εξασφάλιση της συμμόρφωσης με τις δεσμεύσεις για το κλείσιμο των πυρηνικών σταθμών.

Στο παρόν στάδιο δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί η ημερομηνία περάτωσης της διαδικασίας παροπλισμού. Η διαδικασία αυτή καλύπτει περίοδο 50 έως πλέον των 100 ετών (οριστική αποθήκευση του αναλωθέντος καυσίμου, των πυρηνικών αποβλήτων και των μολυσμένωνπολειμμάτων). Η ακριβής ημερομηνία περάτωσης της διαδικασίας παροπλισμού εξαρτάται επίσης από τις τεχνικές λύσεις που θα επιλεγούν μεταξύ των διαφόρων εναλλακτικών μεθόδων παροπλισμού.