ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-3269/02

υποβολή: Maria Sanders-ten Holte (ELDR) προς την Επιτροπή

(12 Νοεμβρίου 2002)

Θέμα: Η ελεύθερη κυκλοφορίαπηρεσιών και προσώπων και η παρακολούθηση ειδικής εκπαίδευσης σε άλλο κράτος μέλος

Παρόλο που η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων,πηρεσιών και κεφαλαίων προβλέπεται στη Συνθήκη ΕΚ,πάρχουν ακόμα τομείς όπου η ελευθερία αυτή δενφίσταται στην πράξη. Μαθητές π.χ. στην Βόρεια Ρηνανία- Βεστφαλία, που επιθυμούν να παρακολουθήσουν μαθήματα σε ειδικό εκπαιδευτικό ίδρυμα που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος — στην συγκεκριμένη περίπτωση στην Ολλανδία — αντιμετωπίζουν συχνά μεγάλα προβλήματα εξαιτίας του γεγονότος ότι η Ρηνανία-Βεστφαλία δεν επιτρέπει σε μαθητές να παρακολουθούν τηνποχρεωτική εκπαίδευση στο εξωτερικό.

Γνωρίζει άραγε η Επιτροπή εάν οι διατάξεις σχετικά με την ελευθερία παροχήςπηρεσιών και εγκατάστασης σε περίπτωση διασυνοριακών δραστηριοτήτων εφαρμόζονται στην παρακολούθηση, την εγκατάσταση και τη συντήρηση σχολείων ειδικής εκπαίδευσης, ακόμα και όταν συγχρηματοδοτούνται κυρίως από το κράτος·

Συμβιβάζεται άραγε με την ελεύθερη παροχήπηρεσιών και με τη γενική απαγόρευση διακρίσεων βάσει του άρθρου 12 της Συνθήκης ΕΚ (Απαγορεύεται κάθε διάκριση λόγω ιθαγένειας) το γεγονός ότι, με το επιχείρημα ότι ηποχρεωτική εκπαίδευση δεν μπορεί να παρακολουθείται παρά μόνο στο ίδιο κράτος μέλος, απαγορεύεται σε μαθητές ενός κράτους μέλους να παρακολουθούν εκπαίδευση σε σχολείο γενικής εκπαίδευσης ειδικού χαρακτήρα σε άλλο κράτος μέλος, ακόμα και όταν η εκπαίδευση καλύπτει ολόκληρη την περίοδο τηςποχρεωτικής εκπαίδευσης και το σχολείο αναγνωρίζεται και χρηματοδοτείται από το κράτος αυτό·

Εάν ναι, ισχύει άραγε το ίδιο όταν τα πιστοποιητικά και τα τελικά πτυχία που εκδίδουν τα σχολεία στο άλλο κράτος μέλος αναγνωρίζονται τόσο στο κράτος αυτό όσο και στο κράτος καταγωγής ασχέτως εάν πρόκειται για πολίτες του πρώτου ή του δεύτερου κράτους που έχουν εγκατασταθεί εκεί·

Γνωρίζει άραγε η Επιτροπή εάν εφαρμόζεται το άρθρο 45 της Συνθήκης ΕΚ (μη εφαρμογή του δικαιώματος ελεύθερης εγκατάστασης σε δραστηριότητες που συνδέονται, έστω και περιστασιακά, με την άσκηση δημόσιας εξουσίας) στην παρακολούθηση και εγκατάσταση σχολείων ειδικής εκπαίδευσης σε άλλο κράτος μέλος·

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(17 Δεκεμβρίου 2002)

Τα στοιχεία που προσκόμισε το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου, αναφορικά με τα προβλήματα που αντιμετώπισαν μαθητές στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, δεν παρέχουν τον απαραίτητο αριθμό πληροφοριών προκειμένου να αποφανθεί η Επιτροπή σχετικά με το εάν πρόκειται για πιθανή παράβαση του κοινοτικού δικαίου. Η Επιτροπή δύναται, ωστόσο, ναπογραμμίσει σε γενικές γραμμές τα παρακάτω:

Σύμφωνα με την απόφαση που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στηνπόθεση Wirth(1), τα μαθήματα που διδάσκονται σε ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα χρηματοδοτούμενο κυρίως από τον δημόσιο προϋπολογισμό δεν αποτελούνπηρεσίες κατά την έννοια του άρθρου 60 της Συνθήκης ΕΚ, στο μέτρο που το ουσιώδες χαρακτηριστικό της αμοιβής δεν συντρέχει προκειμένου για τέτοιου είδους μαθήματα. Πράγματι, τα δίδακτρα που τα εν λόγω ιδρύματα εισπράττουν από τους σπουδαστές, δεν θεωρούνται οικονομική αντιπαροχή της αντίστοιχης παροχής.

Αντιθέτως, αποτελούνπηρεσίες κατά την έννοια του άρθρου 60 της Συνθήκης τα μαθήματα που διδάσκονται σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα που σκοπούν στην προσπόριση εμπορικού κέρδους και χρηματοδοτούνται κυρίως από ιδιώτες, ιδίως δε από τις αμοιβές που ζητούνται από τους σπουδαστές ή τους γονείς.

Κατά συνέπεια, με βάση αυτές τις γενικές κατευθύνσεις που προκύπτουν από τη νομολογία του Δικαστηρίου στο συγκεκριμένο τομέα, είναι δυνατόν να εκτιμηθεί, ανάλογα με την περίπτωση, εάν η εγκατάσταση και η διαχείριση ορισμένων εκπαιδευτικών ιδρυμάτωνπόκεινται στις διατάξεις που αφορούν την ελευθερία εγκαταστάσεως (άρθρο 43 της συνθήκης ΕΚ) και εάν η παρακολούθηση μαθημάτων τους από σπουδαστέςπόκειται στις διατάξεις σχετικά με την ελεύθερη παροχήπηρεσιών (άρθρο 49 της συνθήκης ΕΚ).

Όσον αφορά περιπτώσεις οι οποίες έχουν σχέση με τις εν λόγω ελευθερίες που πηγάζουν από τη συνθήκη ΕΚ, τα εμπόδια που θέτουν οι αρχές (κεντρικές ή περιφερειακές) ενός κράτους μέλους ως προς την παρακολούθηση, από σπουδαστές, μαθημάτων σε άλλο κράτος μέλος, τα οποία είναι αντίστοιχου περίπου επιπέδου με το εθνικό, είναι πιθανόν να συνιστούν παράβαση της απαγόρευσης μέτρων που εισάγουν διακρίσεις, η οποία προβλέπεται από τα άρθρα 43 και 49 της συνθήκης ΕΚ. Αυτό προκύπτει από τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, το οποίο, για παράδειγμα, αποφάνθηκε ότι κανονιστική ρύθμιση κράτους μέλους με την οποία παρέχονται οικονομικά οφέλη για τη συμμετοχή σε μαθήματα κατάρτισης που οργανώνονται στην επικράτεια του οικείου κράτους μέλους, συγκριτικά με αντίστοιχα μαθήματα που λαμβάνουν χώρα στο εξωτερικό, συνιστά άνιση μεταχείριση με βάση τον τόπο παροχής τηςπηρεσίας, η οποία απαγορεύεται βάσει του άρθρου 49 της συνθήκης ΕΚ(2).

Για τέτοιου είδους περιπτώσεις οι οποίες ανήκουν στο πεδίο εφαρμογής της συνθήκης ΕΚ, δεν είναι δυνατόν ούτε το άρθρο 45 της συνθήκης ΕΚ να δικαιολογήσει τον περιορισμό του δικαιώματος παρακολούθησης και εγκατάστασης ενός εκπαιδευτικού ιδρύματος. Πράγματι, κατά την πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η εν λόγω διάταξη της συνθήκης ΕΚ ως εξαίρεση από το θεμελιώδη κανόνα της ελευθερίας εγκαταστάσεως πρέπει να ερμηνεύεται αυστηρά και να περιορίζεται στις δραστηριότητες οι οποίες συνιστούν, αυτές καθαυτές, άμεση και ειδική συμμετοχή στην άσκηση της δημόσιας εξουσίας(3).

(1) Βλέπε απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 1993,πόθεση C-109/92.

(2) Βλέπε απόφαση Vestergaard της 28ης Οκτωβρίου 1999,πόθεση C-55/98, σκέψη 22.

(3) Βλέπε απόφαση Επιτροπή κατά Ισπανίας της 29/10/1998,πόθεση C-114/97, σκέψεις 34 και 35.