ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0178/03

υποβολή: Antonios Trakatellis (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(30 Ιανουαρίου 2003)

Θέμα: Πάρκο οχιάς στη Μήλο: προστασία της δημόσιαςγείας και παραβίασης της περιβαλλοντικής νομοθεσίας

Τοπικοί σύλλογοι και επαγγελματικές ενώσεις της Μήλου καταγγέλλουν την προσπάθεια, βάσει μιας ειδικής περιβαλλοντικής μελέτης πρόγραμμα βιοτόπου οχιάς της Μήλου, για τη δημιουργία πάρκου οχιάς στη Μήλο, κατά παράβαση της κοινοτικής νομοθεσίας, καθώς και την απειλή της δημόσιαςγείας από ένα δηλητηριώδες είδος φιδιού του οποίου η παρουσία δεν απειλείται στην Ελλάδα. Ειδικότερα, καταγγέλλεται ότι δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ(1) για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, και ειδικά του άρθρου 6, παράγραφος 3, στο οποίο αναφέρεται ότι οι αρμόδιες εθνικές αρχές συμφωνούν για το οικείο σχέδιο μόνον αφού βεβαιωθούν ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα του τόπου και αφού εκφραστεί πρώτα η δημόσια γνώμη. Επιπλέον, με βάση την εν λόγω μελέτη, προτείνεται σε προεδρικό διάταγμα να συμπεριληφθεί το 60 % της έκτασης του νησιού στο πάρκο προστασίας φιδιών, γεγονός που συνιστά παραβίαση και στρέβλωση των σκοπών και του περιεχομένου της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και του δικτύου Φύση 2000 λόγω της απειλής της δημόσιαςγείας καθώς και της ανεξέλεγκτης εισαγωγής άλλων φιδιών, ξένων προς την τοπική πανίδα του νησιού.

1. Ποιά μέτρα θα λάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αφενός, για την περίπτωση της παραβίασης της οδηγίας για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας και του δικτύου Φύση 2000, δεδομένου ότι παραβιάστηκαν συγκεκριμένες διατάξεις στη διαδικασία για τη δημιουργία πάρκου οχιάς στη Μήλο, και, αφετέρου, για την παραβίαση των διατάξεων της εν λόγω οδηγίας λόγω της εισαγωγής φιδιών ξένων προς την τοπική πανίδα της Μήλου·

2. Ποιά μέτρα θα λάβει η Επιτροπή απέναντι στους κινδύνους και την απειλή για τη δημόσιαγεία στο νησί της Μήλου, και ειδικά στις κατοικημένες περιοχές, την οποία συνιστά η δημιουργία, στο 60 % του νησιού, πάρκου οχιάς και η ανεξέλεγκτη εισαγωγή άλλων φιδιών, ξένων προς την τοπική πανίδα του νησιού της Μήλου·

3. Ποιά έργα ή μελέτες συγχρηματοδοτήθηκαν από την Κοινότητα ή προτάθηκαν για τη δημιουργία πάρκου οχιάς στη Μήλο και πώς θα αντιμετωπίσει η Επιτροπή γενικότερα φαινόμενα κακοδιαχείρισης της κοινοτικής χρηματοδότησης έργων ή σχεδίων για την προστασία του περιβάλλοντος, όταν στρεβλώνονται από δυσανάλογα μέτρα προστασίας (π.χ. 60 % της επιφάνειας του νησιού της Μήλου) οι σκοποί και το περιεχόμενο της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και του δικτύου Φύση 2000.

(1) ΕΕ L 206 της 22.7.1992, σελ. 7.

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(27 Μαρτίου 2003)

1. Η Vipera schweizeri αποτελεί είδος που ενδημεί στην Ελλάδα, εγγεγραμμένο στο παράρτημα II της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ(1) ως είδος προτεραιότητας, καθώς και στο παράρτημα IV της εν λόγω οδηγίας, ως είδος κοινοτικού ενδιαφέροντος που χρήζει αυστηρής προστασίας. Η Vipera schweizeri αποτελεί ένα απειλούμενο με εξαφάνιση είδος σε παγκόσμιο επίπεδο, δεδομένου ότι η παρουσία του βεβαιούται μόνο σε τέσσερα μικρά νησιά των δυτικών Κυκλάδων. Το 90 % του πληθυσμού του είδους είναι συγκεντρωμένο στη Μήλο και ειδικότερα στο δυτικό τμήμα του νησιού, σε αραιοκατοικημένη περιοχή που διατηρεί, σε μεγάλο βαθμό, τις φυσικές ιδιαιτερότητές της καθώς καιψηλή περιβαλλοντική ποιότητα.

Στο πλαίσιο της πρότασής της όσον αφορά έναν εθνικό κατάλογο για το δίκτυο Natura 2000, η Ελλάδα πρότεινε τρεις τόπους για την προστασία του είδους: έναν τόπο στο νησί της Μήλου, ειδικότερα δε τις δυτικές ακτές της Μήλου (κώδικας GR422005), και δύο τόπους στα νησιά της Κιμώλου και της Σίφνου: νήσος Πολύαιγος-Κίμωλος (κώδικας GR4220006) και Σίφνος-Προφήτης Ηλίας (κώδικας GR4220008). Το τελευταίο βιογεωγραφικό μεσογειακό σεμινάριο που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες (29-31 Ιανουαρίου 2003), κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εκπροσώπηση του είδους ήταν ικανοποιητική. Ωστόσο, στο βαθμό πουφίστανται ακόμη επιστημονικά πάρκα, η Ελλάδα οφείλει να εξετάσει πληρέστερα την οριοθέτηση των τόπων, καθώς και την παρουσία του είδους στον τόπο του Προφήτη Ηλία Μήλου (κώδικας GR4220020), ο οποίος, αρχικά, περιλαμβανόταν στον ελληνικό κατάλογο των προτεινόμενων τόπων κοινοτικής σημασίας.

Βάσει καταγγελίας της οποίας έγινε αποδέκτης τον Απρίλιο του 2000, σχετικής με την απουσία προστασίας της οχιάς στη Μήλο, ιδίως εις ό,τι αφορά τις εξορυκτικές δραστηριότητες, η Επιτροπή δρομολόγησε έρευνα. Βάσει των στοιχείων που κατέθεσε η Ελλάδα, εκπονήθηκε ειδική περιβαλλοντική μελέτη για την κατάλληλη οριοθέτηση των ζωνών Natura 2000 στο νησί. Μετά την έγκρισή του, το εν λόγω σχέδιο διαχείρισης αναμένεται να έχει ως αποτέλεσμα τηνιοθέτηση πλήρους και αποτελεσματικού συστήματος προστασίας του είδους και των ενδιαιτημάτων του. Το σύστημα αυτό προβλέπεται να συνίσταται σε ειδική εγκεκριμένη περιβαλλοντική μελέτη, σε προεδρικό διάταγμα για την προστασία του είδους και των ενδιαιτημάτων του, καθώς και σε διαχειριστικό φορέα επιφορτισμένο με την εφαρμογή των διατάξεων του νομικού αυτού πλαισίου.

Υπό το φως των διαθέσιμων πληροφοριών, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ελλάδα δεν έλαβε όλα τα αναγκαία μέτρα για την εγκατάσταση και εφαρμογή αποτελεσματικού συστήματος αυστηρής προστασίας της Vipera schweizeri στη Μήλο, προκειμένου να αποτρέπεται η σκόπιμη θανάτωση δειγμάτων των εν λόγω ειδών στη φύση, η σκόπιμη όχληση των εν λόγω ειδών κατά την περίοδο αναπαραγωγής, εξάρτησης, διαχείμασης και αποδήμησης, καθώς και ηποβάθμιση ή η καταστροφή των τόπων αναπαραγωγής ή ανάπαυσης. Η Επιτροπή πιστεύει ότι η Ελλάδα δεν τήρησε τιςποχρεώσεις πουπέχει δυνάμει του άρθρου 12 παράγραφος 1 στοιχεία α), β) και δ) της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο κινήθηκε, τον Οκτώβριο 2002, η επί παραβάσει διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 226 της Συνθήκης ΕΚ.

2. Για τα είδη του παραρτήματος IV, όπως για το Vipera schweizeri, το άρθρο 12 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, όπως ερμηνεύθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στηνπόθεση Caretta caretta(2), προβλέπει την εγκατάσταση και αποτελεσματική λειτουργία συστήματος αυστηρής προστασίας. Βεβαίως, όταν πρόκειται για λόγους δημόσιαςγείας και ασφάλειας, τα κράτη μέλη δύνανται να παρεκκλίνουν των διατάξεων του άρθρου

12. Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 16 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, μία τέτοια παρέκκλιση προϋποθέτει την απουσία άλλης ικανοποιητικής λύσης και δεν πρέπει να βλάπτει την διαφύλαξη της ικανοποιητικής, εις ό,τι αφορά τη διατήρηση, κατάστασης των πληθυσμών του είδους, στην περιοχή φυσικής εξάπλωσής του.

Η Επιτροπή δεν έχει πληροφορίες για ανεξέλεγκτη εισαγωγή άλλων, ξένων ειδών, στην τοπική νησιωτική πανίδα. Σημειωτέον ότι το άρθρο 92/43/ΕΟΚ αφήνει εν προκειμένω στα κράτη μέλη μεγάλα περιθώρια εκτιμήσεων. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η σκόπιμη εισαγωγή μη ιθαγενούς είδους στην επικράτειά τους να ρυθμίζεται κατά τρόπον ώστε να μην θίγονται τα φυσικά ενδιαιτήματα στην περιοχή της φυσικής εξάπλωσης, ούτε η ιθαγενής άγρια πανίδα και χλωρίδα και, εφόσον το κρίνουν αναγκαίο, να απαγορεύουν μια τέτοια εισαγωγή. Σημειωτέον ότι η ειδική περιβαλλοντική μελέτη απαγορεύει την ανεξέλεγκτη εισαγωγή άλλων, ξένων ειδών, στην τοπική πανίδα.

3. Δενφίσταται άλλο, σχετικό με την προστασία της Vipera schweizeri, έργο, συγχρηματοδοτούμενο από το χρηματοδοτικό μέσο LIFE.

Έργο σχετικό με την προστασία της οχιάς της Μήλου συγχρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος (ΕΠ) Περιβάλλον 1994-1999 και ιδίως το οικείο μέτρο αριθ. 3.1 σχετικά με την προστασία τωνπό προστασίαν ειδών.

Το έργο αυτό, με τίτλο προστασία του βιότοπου της οχιάς της Μήλου (κωδικός αριθ. 3.1.01), έτυχε ενισχύσεως μέχρις ύψους 75 %, επί αρχικού συνολικού προϋπολογισμού 221 641 ECU. Στα τέλη του έτους 2000, είχαν δαπανηθεί 127 253 ECU. Τα κονδύλια αυτά διοχετεύθηκαν σε δράσεις ενημέρωσης — ευαισθητοποίησης, στην εκπόνηση μελέτης για τα ληπτέα μέτρα όσον αφορά την προστασία της οχιάς της Μήλου, καθώς και σε μελέτη για την κατασκευή Κέντρου Ενημέρωσης Επισκεπτών.

(1) Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992, περί της διατηρήσεως των φυσικών οικοτόπων (ενδιαιτημάτων) καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, ΕΕ L 206 της 22.7.1992.

(2) Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 30ής Ιανουαρίου 2002, Επιτροπή κατά Ελληνικής Δημοκρατίας,πόθεση C-103/00, Συλλογή νομολογίας.