ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3575/01

υποβολή: Bart Staes (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(8 Ιανουαρίου 2002)

Θέμα: Μέτρα κατά του αφθώδους πυρετού

Κατά την επιδημία του αφθώδους πυρετού η κοινή γνώμη αποδοκίμασε τη μαζική σφαγή μολυσμένων ζώων και ζώων για τα οποίαπήρχε ηποψία ότι μολύνθηκαν.

Μπορεί η Επιτροπή να ανακοινώσει

1. Ποια μέτρα εξετάζει να λάβει η Επιτροπή προκειμένου να αποτρέψει τον κίνδυνο μόλυνσης των ζώων με αφθώδη πυρετό εντός της ΕΕ και να τον θέσειπό έλεγχο·

2. Ποία πρόοδος έχει σημειωθεί όσον αφορά την ανάπτυξη νέων μεθόδων δοκιμών και νέων εμβολίων και πώς σχεδιάζει η Επιτροπή να επιταχύνει την ανάπτυξη αυτών των προϊόντων·

3. Ποιο είναι το άμεσο κόστος με το οποίο έχει έως τώρα επιβαρυνθεί η Επιτροπή εξ αιτίας της επιδημίας του αφθώδους πυρετού και πώς παρουσιάζεται η ανάλυση κόστους-ωφελειών, κυρίως για την ύπαιθρο χώρα, σε ό,τι αφορά τις δαπάνες και τα οφέλη διαφόρων μεθόδων για την καταπολέμηση αυτής της ασθένειας·

4. Ποια θέση του προϋπολογισμού σκέπτεται η Επιτροπή ότι μπορεί να καλύψει την πρόληψη και την καταπολέμηση ενδεχόμενης μελλοντικής επιδημίας·

5. Ποιο πρόγραμμα δράσης πρόκειται η Επιτροπή να προτείνει για τη μελλοντική καταπολέμηση και τον έλεγχο του αφθώδους πυρετού·

Απάντηση του κ. Byrne εξ ονόματος της Επιτροπής

(13 Μαρτίου 2002)

Όσον αφορά τις ερωτήσεις που έθεσε το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου, η Επιτροπή εφιστά την προσοχή του στις απαντήσεις που έδωσε στη γραπτή ερώτηση E-1143/01 του κ. Meijer(1) και E-1195/01 του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου και της κ.van der Laan(2), στις οποίες περιλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με την προσέγγιση της κοινότητας όσον αφορά την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού και την επανεξέταση αυτής της πολιτικής από την Επιτροπή. Ειδικότερα, πρέπει να σημειωθεί ότι διοργανώθηκε από κοινού από τη βελγική προεδρία και την Επιτροπή, στις 12 και 13 Δεκεμβρίου 2001 στις Βρυξέλλες, Διεθνής Διάσκεψη για την πρόληψη και την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού ώστε να εξαχθούν τα πρώτα συμπεράσματα από την επιδημία του 2001.

1. Ο αφθώδης πυρετός είναι εξωτική νόσος για την Κοινότητα και η απουσία της νόσου και του ιού καθώς και η αναγνώριση των ανωτέρω σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν την ιδανικήγειονομική κατάσταση για τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Το Διεθνές Γραφείο Επιζωοτιών (ΟΙΕ) επανέλαβε στις 21 Ιανουαρίου 2002 ότι η Κοινότητα είναι απαλλαγμένη από τον αφθώδη πυρετό χωρίς εμβολιασμό.

Ωστόσο, η εισαγωγή του ιού δε μπορεί να αποκλεισθεί πλήρως συνεπώς, η κοινοτική πολιτική είχε πάντα ως στόχο την εξάλειψη των μεγάλων κινδύνων, δηλαδή την αποφυγή της εισαγωγής του ιού μέσω εισαγωγών ζώντων ζώων ευπαθών στη νόσο και μη επεξεργασμένων προϊόντων. Αυτό διασφαλίζεται με αυστηρούς κοινοτικούςγειονομικούς όρους για τις εισαγωγές ζώων και ζωικών προϊόντων και με ελέγχους των εν λόγω εισαγωγών που διενεργούνται από τα κράτη μέλη στους συνοριακούς σταθμούς κτηνιατρικής επιθεώρησης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι καμία από τις εστίες της νόσου που καταγράφηκαν μετά από την θέσπιση της οδηγίας του Συμβουλίου 90/423/ΕΟΚ, της 26ης Ιουνίου 1990, για την τροποποίηση της οδηγίας 85/511/ΕΟΚ σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικών μέτρων καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού, της οδηγίας 64/432/ΕΟΚ περί προβλημάτωνγειονομικού ελέγχου στον τομέα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών βοοειδών και χοιροειδών και της οδηγίας 72/462/ΕΟΚ περί τωνγειονομικών προβλημάτων και τωνγειονομικών μέτρων κατά τις εισαγωγές ζώων του βοείου και χοιρείου είδους, νωπών κρεάτων και προϊόντων με βάση το κρέας προέλευσης τρίτων χωρών εισαγωγές ζώων του βοείου και χοιρείου είδους και νωπών κρεάτων προελεύσεως τρίτων χωρών(3), δεν αποδόθηκε σε νόμιμες εισαγωγές σύμφωνα με κοινοτικούς ή εθνικούς κανόνες οποιουδήποτε από τα προαναφερθέντα προϊόντα. Η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος την ενίσχυση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα και τις διατάξεις που αφορούν τις λεπτομέρειες του ελέγχου των προσωπικών αποσκευών των ταξιδιωτών που μεταφέρουν μικρές ποσότητες ζωικών προϊόντων.

Ένας άλλος τρόπος αντιμετώπισης της νόσου είναι να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα επαφής μεταξύ των ευπαθών στη νόσο ζώων και του ιού. Έχει θεσπιστεί η κοινοτική νομοθεσία για την απαγόρευση της σίτισης χοίρων με ζωοτροφές σεγρή μορφή. Επιπλέον, εναπόκειται στους κτηνοτρόφους η διασφάλιση σε καθημερινή βάση της βιοασφάλειας των εκμεταλλεύσεων στις οποίες εκτρέφονται ζώα ευπαθή στη νόσο.

Τόσο η Κοινότητα στο σύνολό της όσο και κάθε κράτος μέλος χωριστά πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν ταχέως πιθανή εκδήλωση εστίας με αποφασιστικά και αποτελεσματικά μέτρα καταπολέμησης. Για το σκοπό αυτό, τα κράτη μέληποχρεούνται να προετοιμάζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης και να προβαίνουν σε ασκήσεις προσομοίωσης χάρη στις οποίες η Επιτροπή ελέγχει την πρακτική εφαρμογή των σχεδίων αυτών. Σημαντικό μέρος αυτής της ετοιμότητας αποτελούν η διαθεσιμότητα των κατάλληλων εγκαταστάσεων διάγνωσης σε εθνικά εργαστήρια που συνεργάζονται στο πλαίσιο δικτύου, οι κατάλληλες διαδικασίες που επιτρέπουν την δημιουργία εθνικών και τοπικών κέντρων κρίσεων καθώς επίσης και επαρκές απόθεμα αποτελεσματικών εμβολίων για επείγοντα εμβολιασμό. Την διαθεσιμότητα των εμβολίων διασφαλίζει η κοινοτική τράπεζα αντιγόνων και εμβολίων και οι εθνικές τράπεζες εμβολίων πουπάρχουν σε ορισμένα κράτη μέλη.

Ωστόσο, το πιο σημαντικό στοιχείο είναι η εκπλήρωση εκ μέρους των κτηνοτρόφων της νομικήςποχρέωσής τους να κοινοποιούν αμελλητί τυχόνπόνοια εκδήλωσης της νόσου καθώς και η στενή και τακτική επαφή μεταξύ των κτηνοτρόφων και των κτηνιάτρων. Για το σκοπό αυτό, απαιτείται εκπαίδευση και κατάρτιση, που αποτελεί ευθύνη των κρατών μελών. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν τη διενέργεια αυστηρών ελέγχων στη μετακίνηση των ζώων. Εν αναμονή της έγκρισης κατάλληλων τροποποιήσεων στις σχετικές οδηγίες, οιφιστάμενοι περιορισμοί ως προς τη μετακίνηση μικρών μηρυκαστικών προβλέπουν ενίσχυση τωνγειονομικών όρων για τα αιγοπρόβατα. Και τα δυο είδη είχαν προσβληθεί σε μεγάλο βαθμό από τη νόσο του αφθώδους πυρετού η οποία είχε ευρέως εξαπλωθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Σε περίπτωση εκδήλωσης εστίας, πρέπει ναπάρχουν κατάλληλες νομοθετικές διατάξεις που να επιτρέπουν την εφαρμογή των μέτρων καταπολέμησης της νόσου. Τα κοινοτικά μέτρα για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού ορίζονται στην οδηγία του Συμβουλίου 85/511/ΕΟΚ της 18ης Δεκεμβρίου 1985(4) που προβλέπει τις ελάχιστες απαιτήσεις οι οποίες πρέπει να εφαρμόζονται και να προσαρμόζονται στην ιδιαίτερη επιδημιολογική κατάσταση με την θέσπιση μέτρων προστασίας. Αυτά τα μέτρα περιλαμβάνουν καταρχάς, τη θανάτωση και την καταστροφή των πτωμάτωνπό ασφαλείς συνθήκες των μολυσμένων ζώων και εκείνων που ήρθαν σε επαφή με αυτά και είναι πιθανό να μολυνθούν ή προσβληθούν, τους ελέγχους στη μετακίνηση των ευπαθών ζώων στη νόσο και των προϊόντων τους, τον καθαρισμό και την απολύμανση και, όταν είναι αναγκαίο, επείγοντα προληπτικό ή κατασταλτικό εμβολιασμό.

Η παράλειψη κάποιου από τα ανωτέρω μέτρα ενδέχεται να οδηγήσει στην εξάπλωση του ιού και συνεπώς είναι απαραίτητη πολύπλοκη και ολοκληρωμένη προσέγγιση για να βελτιωθούν τα κοινοτικά μέτρα καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού με τη βοήθεια, σε καθημερινή βάση, των κατάλληλων ανθρώπινων και χρηματοδοτικών πόρων.

Η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος την ενίσχυση της σχετικής κοινοτικής νομοθεσίας ιδίως, όσον αφορά τις εισαγωγές, την μετακίνηση των ζώων, το εμπόριο και τα μέτρα καταπολέμησης της νόσου. Ωστόσο, οποιαδήποτε νομοθετική πρωτοβουλία της Επιτροπής μπορεί να αποβεί αποτελεσματική μόνο εάν τα κράτη μέλη εφαρμόζουν πράγματι τις διατάξεις που θεσπίστηκαν.

2. Τα σύγχρονα εμβόλιαψηλής καθαρότητας κατά του αφθώδους πυρετού επιτρέπουν τη χρήση δοκιμών διάκρισης για να καταστεί δυνατός ο διαχωρισμός μεταξύ εμβολιασμένων και μολυσμένων ζώων σε επίπεδο αγέλης. Υπάρχουν κατάλληλες δοκιμές για ερευνητικούς σκοπούς και για περιορισμένης κλίμακας επιτήρηση επί πολλά έτη, ωστόσο η πρώτη εμπορική και αναπαραγώγιμη δοκιμή είναι διαθέσιμη από τις αρχές Οκτωβρίου 2001.

Ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, η δοκιμή χρειάζεται οριστική επικύρωση και, πράγμα το οποίο είναι ακόμα πιο σημαντικό, διεθνή αναγνώριση. Οι βασικές αρχές για τις δοκιμές για την ανίχνευση αντισωμάτων κατά των μη δομικών πρωτεϊνών είχαν περιγραφεί για πρώτη φορά στο Εγχειρίδιο Προτύπων του ΔΓΕ τον Αύγουστο 2001, χωρίς να γίνεται αναφορά στον Κώδικα Υγείας Ζώων. Η Επιτροπή, η οποίαποστηρίζει επί πολλά έτη την ανάπτυξη των εν λόγω δοκιμών διάκρισης, ήταν ο πρώτος διεθνής οργανισμός που αγόρασε μεγάλη ποσότηταλικών δοκιμής (test kits) που αναπτύχθηκαν πρόσφατα για χρήσηπό πραγματικές συνθήκες στο πλαίσιο προγράμματος παρακολούθησης στην Τουρκία και σε παρακείμενες περιοχές των Βαλκανίων. Επιπλέον, ένα πρόγραμμα πρόκειται να ολοκληρωθεί για να συμπληρωθούν τα δεδομένα επικύρωσης που επιτεύχθηκανπό συνθήκες εργαστηρίου, δηλαδή πρόκειται για τεχνικώς απαιτητική εργασία, διότι τα πειράματα έχουν ως αποτέλεσμα τη μόλυνση των ζώωνπό συνθήκεςψηλού περιορισμού πουπάρχουν μόνο σε ορισμένα εργαστήρια στην Ευρώπη. Οι επιτόπιες δοκιμές μπορούν να διεξαχθούν μόνοπό ορισμένες συνθήκες σε επιλεγμένες τρίτες χώρες.

Ωστόσο, ο επείγων εμβολιασμός θα αποτελεί περισσότερο εφικτή επιλογή μόνο εάν μειωθούν οι εμπορικοί περιορισμοί παραδείγματος χάρη αναγνωρίζοντας μία δοκιμή διάκρισης. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή

συνεργάζεται με το ΔΓΕ για να επιτύχει αυτή την αναγνώριση και τις απαραίτητες τροποποιήσεις του Κώδικα Υγείας Ζώων σχετικά με τον καθορισμό τωνγειονομικών όρων για το διεθνές εμπόριο. Η Επιτροπή για τον αφθώδη πυρετό και άλλες επιζωοτίες του ΔΓΕ συζήτησε τη χρήση δοκιμών διάκρισης κατά τη συνεδρίασή της που έλαβε χώρα από τις 21 έως τις 25 Ιανουαρίου 2002 και θαποβάλλει πρόταση στη γενική συνέλευση τον Μάιο 2002 που θα καθιστά τον επείγοντα εμβολιασμό σε συνδυασμό με δοκιμή διάκρισης βιώσιμη επιλογή για την καταπολέμηση της νόσου.

3. Μέχρι τις 14 Ιανουαρίου 2002, η αποζημίωση των κτηνοτρόφων πουπέστησαν ζημιές από τον αφθώδη πυρετό εκτιμάται από τα κράτη μέλη σε ποσό μεγαλύτερο των 2,8 δισεκατομμυρίων ευρώ. Περισσότερο από το 94 % αφορά τους κτηνοτρόφους του Ηνωμένου Βασίλειου.

Το επιλέξιμο ποσό για αποζημίωση εκ μέρους της κοινότητας θα είναι πιθανόν χαμηλότερο. Αυτό θα εξαρτηθεί από ελέγχους ως προς την εφαρμογή της νομοθεσίας και τον προσδιορισμό των επιλέξιμων δαπανών. Η Κοινότητα χρηματοδοτεί το 60 % του επιλέξιμου ποσού.

4. Είναι δύσκολο να προβλεφθεί ποιες γραμμές του προϋπολογισμού θα μπορούσαν να αφορούν την πρόληψη και την καταπολέμηση ενδεχόμενων μελλοντικών εστιών.

Επί του παρόντος, η ευρωπαϊκή συνδρομή για την αποζημίωση των κτηνοτρόφων βασίζεται στις πραγματικές δαπάνες που πραγματοποιούνται στα κράτη μέλη. Το προσχέδιο προϋπολογισμού (ΠΠ) και η διορθωτική επιστολή βασίζονται σε εκτιμήσεις που αφορούν πραγματικές εστίες, όμως είναι αδύνατον να προβλεφθεί ο χρόνος και ο χώρος εκδήλωσης της εστίας.

5. Στα τέλη του προηγούμενου έτους, το Συμβούλιο ενέκρινε γενική απαγόρευση σίτισης χοίρων με ζωοτροφές σεγρή μορφή. Παρόλο που η εν λόγω γενική απαγόρευση μειώνει την ανάγκη διενέργειας ελέγχων των ζωοτροφών σεγρή μορφή στα κράτη μέλη, πρέπει να τονιστεί ότι δεν αποκλείεται η παράνομη χρησιμοποίησή τους η οποία είχε προκαλέσει στο παρελθόν την εκδήλωση πολλών εστιών κλασσικής πανώλους των χοίρων και αφθώδους πυρετού σε διάφορα κράτη μέλη.

Η Επιτροπή εξετάζει επίσης κανόνες για τις εισαγωγές μικρών ποσοτήτων ζωικών προϊόντων για ιδιωτική χρήση που απαιτούν επιπρόσθετους ελέγχους στις προσωπικές αποσκευές στους λιμένες εισόδου στην Κοινότητα.

Η διεθνής συνεργασία για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού, ιδίως στην Τουρκία και στις παρακείμενες χώρες, αποτέλεσε το θέμα τριμερούς σύσκεψης μεταξύ της Οργάνωσης για τη Διατροφή και τη Γεωργία (FAO), του ΔΓΕ και της Κοινότητας στην έδρα του FAO στις 6 και 7 Φεβρουαρίου 2002. Το σχέδιο προγράμματος πουπέβαλε η Επιτροπή για την εν λόγω συνεργασία έλαβε τη στήριξη των διεθνών οργανισμών.

(1) ΕΕ C 350 E της 11.12.2001.

(2) ΕΕ C 364 E της 20.12.2001.

(3) ΕΕ L 224 της 18.8.1990.

(4) ΕΕ L 315 της 26.11.1985.