ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1753/00

υποβολή: Glenys Kinnock (PSE) προς την Επιτροπή

(31 Μαΐου 2000)

Θέμα: Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης

Η Επιτροπή έχει αναλάβει πολιτική δέσμευση για την εξασφάλιση ουσιαστικής αύξησης των επιχορηγήσεων προς τα κράτη ΑΚΕ, διπλασιάζοντας μάλιστα τις τρέχουσες επιχορηγήσεις, ούτως ώστε το τελικό ποσό να ανέλθει σε 3,5 δισεκ. ευρώ ετησίως. Πρόκειται η Επιτροπή να σκιαγραφήσει τι μέτρα, διαδικασίες και χρονοδιαγράμματα έχουν καθορισθεί για να διασφαλισθεί η αποτελεσματικήλοποίηση της εν λόγω δέσμευσης; Συγκεκριμένα, τι διαδικασίες και χρονοδιαγράμματα έχουν εγκριθεί για την κατανομή των πιστώσεων που δεν έχουν εκτελεσθεί στο πλαίσιο της τρέχουσας χρήσης του προϋπολογισμού ΕΤΑ;

Απάντηση του κ. Nielson Εξ ονόματος της Επιτροπής

(24 Ιουλίου 2000)

Η Κοινότητα συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους χορηγούς βοήθειας παγκοσμίως σήμερα. Η Επιτροπή είναι αρμόδια για ποσοστό άνω του 10 % της συνολικής επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας που χορηγείται παγκοσμίως, από 5 % που ήταν το 1985. Οι προς διαχείριση πόροι αυξήθηκαν την περίοδο αυτή χωρίς αντίστοιχη αύξηση του προσωπικού της Επιτροπής.

Το 1999 η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα διαθέσει 4 250 εκατ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ) για το 2000, περιλαμβανομένων και 1 000 εκατ. ευρώ για τιςπερχρεωμένες φτωχές χώρες και θα πραγματοποιήσει πληρωμές ύψους 2 600 εκατ. ευρώ.

Στο τέλος του 1999, το 33 % περίπου των αναλήψεωνποχρεώσεων από το ΕΤΑ δεν είχε ακόμη εκταμιευτεί. Ο αντίστοιχος μέσος όρος για την κοινοτική εξωτερική βοήθεια την τελευταία δεκαετία ανέρχεται σε 35 % περίπου, αν και για ορισμένα προγράμματα μπορεί να ανέλθει ακόμη και στο 50 %. Το γεγονός αυτό οφείλεται εν μέρει στη φύση των έργων, που απαιτούν μακροχρόνιες επενδύσεις (π.χ. σημαντικές οδικέςποδομές). Εξηγείται επίσης από τις άκαμπτες διαδικασίες, την ελλιπή οργάνωση τωνπηρεσιών και τη μόνιμη έλλειψη προσωπικού. Παράλληλα, όταν πρόκειται για τρίτες χώρες, απρόβλεπτοι εξωτερικοί παράγοντες μπορούν να ανατρέψουν όλες τιςπάρχουσες προβλέψεις. Τη χρονιά αυτή, για παράδειγμα, οι εκλογές στη Ζιμπάμπουε και στην Αϊτή, η σύρραξη μεταξύ Αιθιοπίας και Ερυθραίας, η πολιτική αστάθεια στην Ακτή του Ελεφαντοστού, στις Νήσους Σολομώντος και Φίτζι, και φυσικές καταστροφές όπως οι πλημμύρες στη Μοζαμβίκη, είχαν επιπτώσεις στα προγράμματα της Επιτροπής στις χώρες αυτές.

Το 1999, η Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης, σε στενή συνεργασία με τις Αντιπροσωπείες της Επιτροπής, εκπόνησαν ένα σύστημα τακτικής και λεπτομερούς παρακολούθησης και αναφοράς των στόχων των ετήσιων αναλήψεωνποχρεώσεων σε μηνιαία βάση και ανά μεμονωμένη χώρα. Το πρόγραμμα αυτό προβλέπει μέσα για την προσαρμογή της βοήθειας ώστε να μεταφερθεί από χώρες που για διάφορους λόγους συναντούν δυσκολίες στηνλοποίησή της, σε άλλες χώρες που δεν συναντούν δυσκολίες εφαρμογής, καθώς και για προσαρμογές ώστε η προγραμματισμένη βοήθεια να μετατραπεί σε μη προγραμματισμένη. Το εν λόγω σύστημα, το οποίο συνέβαλε σημαντικά στο ρεκόρ των αναλήψεωνποχρεώσεων των 2 700 εκατ. ευρώ για το 1999, θα διευρυνθεί στο μέλλον ώστε να εξασφαλιστεί παρόμοια βελτίωση όσον αφορά και τις πληρωμές. Το 1999, πραγματοποιήθηκαν πληρωμές ύψους 1 275 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 65 % των προβλέψεων που πραγματοποιήθηκαν το Νοέμβριο του 1998 και στο 87 % των αναθεωρημένων προβλέψεων πουποβλήθηκαν στο Συμβούλιο τον Ιούλιο 1999.

Το τρέχον έτος λήφθηκαν δύο χρηματοδοτικές αποφάσεις ύψους 1 000 εκατ. ευρώ από την Επιτροπή με σκοπό να στηριχθεί η πρωτοβουλία HIPC. Επιπλέον, το χρηματοδοτικό μέσο διαρθρωτικής προσαρμογής αυξήθηκε κατά 250 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, άλλες αναλήψειςποχρεώσεων σημείωσαν καθυστέρηση το πρώτο εξάμηνο του 2000. Για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση αυτή, σχεδιάζονται έκτακτες συνεδριάσεις της επιτροπής ΕΤΑ και της ομάδας στήριξης της ποιότητας.

Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση των εξωτερικών σχέσεων αναγνωρίζει την ανεπάρκεια που χαρακτηρίζει τα συστήματα της Επιτροπής όσον αφορά την διανομή της εξωτερικής βοήθειας. Η προτεινόμενη αναδιοργάνωση, σε συνδυασμό με τη συνολική πολιτική που ανακοινώθηκε τον Απρίλιο, στοχεύει στην αντιμετώπιση των ανεπαρκειών αυτών με τη διάθεση πόρων κυρίως σε βασικούς τομείς και με την αποτελεσματικότερη οργάνωση. Εις το εξής θαπάρχει ένας μόνο φορέας αρμόδιος για τον κύκλο του έργου της εξωτερικής βοήθειας (από το στάδιο της περιγραφής έως την αξιολόγηση του έργου) που θα βασίζεται στα προγράμματα ανά χώρα τα οποία έχουν καταρτίσει οι γεωγραφικέςπηρεσίες σε συνεργασία με τις Αντιπροσωπείες και τις αρμόδιες Γενικές Διευθύνσεις.

Οι ερχόμενοι έξι μήνες θα είναι κρίσιμοι. Το προσωπικό θα μετακινηθεί παράλληλα με την εφαρμογή της αναδιοργάνωσης και την τοποθέτηση νέων Γενικών Διευθυντών στην Κοινή Υπηρεσία Εξωτερικών Σχέσεων (SCR) και στην ΓΔ Ανάπτυξης. Ωστόσο, η Επιτροπή θα καταβάλλει κάθε προσπάθεια ναλοποιήσει τις προβλέψεις της για το 2000 και εξετάζει τις διαδικασίες που πρέπει να καθιερώσει ώστε να εξασφαλιστεί η συνέχιση της χορήγησης εξωτερικής βοήθειας κατά τη μεταβατική περίοδο.

Ως μέρος των έκτακτων μέτρων που περιέχονται στην ανακοίνωση της 15ης Μαΐου 2000 σχετικά με τη μεταρρύθμιση της διαχείρισης της βοήθειας σε τρίτες χώρες, η Επιτροπή αμέσως εισήγαγε νέες κοινές μεθόδους εργασίας για τα γεωγραφικά τμήματα και την SCR με σκοπό, ειδικότερα, να επιταχυνθούν οι πληρωμές και να μειωθούν τα προς διάθεσηπόλοιπα, γνωστά ως RAL. Στις μεθόδους αυτές συγκαταλέγονται η καθιέρωση κοινών χρηματοδοτικών προβλέψεων για το 2000 και ένα πρόγραμμα εργασίας που θα στηρίζεται από σύστημα μηνιαίας παρακολούθησης και έναν μηχανισμό διαιτησίας. Επιπλέον, διοργανώνονται πλέον τακτικές συνεδριάσεις μεταξύ των ΓΔ Εξωτερικών Σχέσεων και Ανάπτυξης και της SCR με σκοπό το συντονισμό της αναδιοργάνωσης και την εξασφάλιση της μικρότερης δυνατής αναταραχής.

Μακροπρόθεσμα,πάρχουν ορισμένες εξελίξεις που πρέπει να εξασφαλίσουν ότι μόλις λήξει η μεταβατική περίοδος, 3 000 εκατ. ευρώ και 3 500 εκατ. ευρώ θα διατίθενται ετησίως από το ΕΤΑ. Για παράδειγμα, στη δήλωση για τη συνολική πολιτική τονίζεται η αυξημένη χρήση των τομεακών προγραμμάτων, ενδεχομένως σε συνεργασία με άλλους χορηγούς. Τα προγράμματα αυτά δεν έχουν μόνο αμεσότερες επιπτώσεις στη μείωση της φτώχειας, αλλά ελπίζεται ότι μπορούν ναλοποιηθούν πολύ αποτελεσματικότερα (π.χ. με τη χορήγηση αυξημένων πόρων στις αντιπροσωπείες). Οι ετήσιες εκθέσεις ανά χώρα, που καλύπτουν όλες τις μορφές συνεργασίας με μία συγκεκριμένη χώρα, θα παράσχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να αξιολογεί τα αποτελέσματα σε συνάρτηση με τους στόχους και να θέτει νέους στόχους βάσει των επιδόσεων του παρελθόντος και των αναγκών.

Η κύρωση της συμφωνίας του Κοτονού και η επακόλουθη έναρξη ισχύος του 9ου ΕΤΑ προβλέπεται για τις αρχές του 2002. Ωστόσο, τα θέματα προγραμματισμού θα τεθούν σε ισχύ αμέσως. Ο νέος ευέλικτος προγραμματισμός θα εξασφαλίσει ότι οι πόροι επικεντρώνονται όπου μπορούν να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικότερα χωρίς να παραγνωρίζεται ο θεμελιώδης στόχος της φτώχειας. Στα μεταβατικά μέτρα που προηγούνται της έναρξης ισχύος του 9ου ΕΤΑ, η Επιτροπή πρότεινε να συγχωνευτούν το 6ο, το 7ο και 8ο ΕΤΑ σε ένα ταμείο. Παράλληλα, πρότεινε τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερο δύσκαμπτων μέσων, όπως το Stabex και το Sysmin. Βάσει των προβλέψεων, το 6ο, το 7ο και 8ο ΕΤΑ δεν θα έχουν εξαντληθεί μέχρι το τέλος του 2002, πρώτο έτος του 9ου ΕΤΑ. Βάσει της παρούσας πρότασης, οι πόροι από το 8ο ΕΤΑ που δεν έχουν διατεθεί σε ένα συγκεκριμένο μέσο θα περιληφθούν στη διαδικασία προγραμματισμού του 9ου ΕΤΑ η οποία θα αρχίσει μετά την έγκριση των μεταβατικών μέτρων (Αύγουστος 2000). Τα κονδύλια αυτά θα διατεθούν για το διάστημα που μεσολαβεί μέχρι την έναρξη ισχύος του 9ου ΕΤΑ.

Η εσωτερική συμφωνία για το 9ου ΕΤΑ θαποβληθεί προς κύρωση από τα κράτη μέλη ταυτόχρονα με τη συμφωνία του Κονοτού. Η εφαρμογή της πρόκειται να επισπευσθεί από το τρέχον έτος, βάσει μεταβατικών ρυθμίσεων. Η Επιτροπή έχει διατυπώσει αρκετές προτάσεις ορισμένες από αυτές ριζοσπαστικές όσον αφορά τη βελτίωση των σημερινών διαδικασιών και πρακτικών για τη διάδραση Επιτροπής και κρατών μελών (π.χ.ψηλότερα ανώτατα ποσά για τα έργα, θέματα επιτροπολογίας, διαδικασίες). Οι προτάσεις αυτές συζητούνται στο Συμβούλιο. Αν και έχει σημειωθεί πρόοδος στις συζητήσεις αυτές, η πρόοδος όσον αφορά βασικά θέματα που οδηγούν σε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα κατά την εφαρμογή του ΕΤΑ είναι περιορισμένη. Η Επιτροπή δήλωσε στις συζητήσεις αυτές ότι χρειάζεται τη στήριξη των κρατών μελών και ότι χωρίς μία ουσιαστική αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου εφαρμογής του ΕΤΑ θαποβαθμιστούν σημαντικά τα θετικά αποτελέσματα της συμφωνίας του Κοτονού όσον αφορά τους κανόνες που εξασφαλίζουν αποτελεσματικότερη εφαρμογή, καθώς και οι προσπάθειες της Επιτροπής να βελτιώσει το εσωτερικό της σύστημα.

Συνοψίζοντας, η Επιτροπή έχει λάβει ορισμένα μέτρα σε εσωτερικό επίπεδο για να βελτιώσει τη διανομή της βοήθειας και είναι πεπεισμένη ότι τα μέτρα αυτά θα έχουν ορατά αποτελέσματα μεσομακροπρόθεσμα. Ωστόσο, η Επιτροπή βασίζεται επίσης σε ορισμένες εξωτερικές εξελίξεις και εξαρτάται από τηνποστήριξη των κρατών μελών και του Κοινοβουλίου για να εξασφαλίσει ότι οι εξελίξεις αυτές είναι συμπληρωματικές των προσπαθειών που καταβάλλονται σε εσωτερικό επίπεδο.