ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3408/02

υποβολή: Mogens Camre (UEN) προς την Επιτροπή

(29 Νοεμβρίου 2002)

Θέμα: Προστασία γυναικών από περιτομή στην Ε.Ε.

Στη Σύμβαση του ΟΗΕ σχετικά με τα βασανιστήρια, η προστασία όλων των ανθρώπων από βασανιστήρια ή οποιαδήποτε φρικαλέα, απάνθρωπη ήποτιμητική μεταχείριση αναγνωρίζεται ως αναφαίρετο δικαίωμα.

Εκτός από τη σαφή παραπομπή στα συστηματικά βασανιστήρια — που συνήθως σχετίζονται με τους ιδιαίτερους όρους πολιτικού καθεστώτος — το κείμενο περιλαμβάνει επίσης τη δυνατότητα ευρύτερης ερμηνείας της λοιπής φρικαλέας, απάνθρωπης ήποτιμητικής μεταχείρισης. Στους κύκλους των ατόμων που ασχολούνται με την καταπολέμηση των βασανιστηρίων, το στοιχείο της συστηματικότητας αποτελεί πολύ σημαντικό παράγοντα.

Η γυναικεία περιτομή θεωρείται στις δυτικές χώρες ως συστηματική μορφή παραβίασης της σωματικής ακεραιότητας και της ελευθερίας παιδιών και ενηλίκων. Ως εκ τούτου, η γυναικεία περιτομή είναι παράνομη σε διάφορα κράτη μέλη της Ε.Ε. Έτσι, η επέμβαση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί από νοσοκομειακούς ιατρούς, και συνήθως πραγματοποιείται παράνομα στην χώρα καταγωγής.

Ιμάμηδες από τη Σομαλία που διαμένουν στη Δανία ισχυρίστηκαν πρόσφατα στον Τύπο και στην τηλεόραση ότι η επέμβαση επιβάλλεται από το Κοράνι και κάλεσαν επιτακτικά τους γονείς να προβούν στην περιτομή των κοριτσιών τους, ασχέτως εάν πρόκειται, σύμφωνα με τη δανική νομοθεσία και με τις συμβάσεις του ΟΗΕ, για ποινικώς κολάσιμες πράξεις. Το γεγονός ότι αδαείς ιμάμηδες έχουν κύρος και μπορούν να επιβάλλουν τις απόψεις τους σε ακόμα αδεέστερα άτομα αποτελεί ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα. Έως σήμερα οι συνήθεις εκστρατείες πληροφόρησης αποδείχθηκαν εντελώς αναποτελεσματικές.

Με ποιον τρόπο προτίθεται η Επιτροπή να συμβάλει στην Ε.Ε. στην μέγιστη δυνατή προστασία κοριτσιών και γυναικών, που προέρχονται από πολιτισμούς που εφαρμόζουν την περιτομή, από τις αποτροπιαστικές συμβουλές προσκληθέντος στην χώρα κλήρου, από τις πιέσεις των γονέων και από την άγνοιά τους·

Απάντηση της κ. Διαμαντοπούλου εξ ονόματος της Επιτροπής

(23 Ιανουαρίου 2003)

Ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων, συμπεριλαμβανομένης της περιτομής, είναι σοβαρή μορφή παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των παιδιών και των γυναικών. Μεταξύ άλλων, η πλατφόρμα δράσης του Πεκίνου και η Σύμβαση για την εξάλειψη όλων των μορφών διάκρισης εναντίον των γυναικών ζητούν την ανάληψη δράσης ενάντια στις πρακτικές αυτές.

Επιπλέον, τα άρθρα 1 (Ανθρώπινη Αξιοπρέπεια), 3 (Δικαίωμα στην ακεραιότητα του προσώπου), 4 (Απαγόρευση των βασανιστηρίων και των απάνθρωπων ή εξευτελιστικών ποινών ή μεταχείρησης) και 21 (Απαγόρευση Διακρίσεων) του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αντανακλούν ορισμένες αρχές σχετικές με αυτό το ζήτημα, οι οποίες είναι κοινές στα κράτη μέλη της Ένωσης.

Πρέπει να τονιστεί καταρχάς ότι το ζήτημα αυτό, όπως οποιοδήποτε άλλο ζήτημα σχετίζεται με τη βία, παραμένει ευθύνη των κρατών μελών. Οιπάρχουσες συνθήκες δεν προσδίδουν στην Ένωση καμία νομική βάση σχετικά με αυτό το ζήτημα.

Σύμφωνα με διάφορες ενέργειες που χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα DAPHNE, είναι γνωστό ότι ειδική νομοθεσία που απαγορεύει όλες ή κάποιες από τις μορφές αυτής της πρακτικήςφίσταται σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες (Βέλγιο, Δανία, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία και Ελβετία). Άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν μόνο γενική νομοθεσία που απαγορεύει σοβαρές σωματικές κακώσεις χωρίς να κάνουν ειδική αναφορά στον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων.

Πέραν του νομοθετικού έργου, που βρίσκεται εκτός του πεδίου δράσης της Ένωσης, το πρόγραμμα DAPHNE της Επιτροπής (2000-2003) έθεσε προτεραιότητα στο ζήτημα του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων στον ετήσιο προγραμματισμό του (και στην πρόσκλησηποβολής προτάσεων) για δύο συνεχόμενα έτη το 2001 και το 2002. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη χρηματοδότηση δέκα σχεδίων σχετικά με το ειδικό αυτό θέμα, εκ των οποίων οι έξι είναι διάρκειας δύο ετών, πράγμα που σημαίνει ότι αυτές οι ενέργειες θα αντιμετωπίσουν το εν λόγω θέμα διεξοδικά. Οι ενέργειες αυτές αντιστοιχούν σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση άνω των 16 εκατομμυρίων ευρώ.

Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον ότι το πρόγραμμα DAPHNE θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την καταπολέμηση του φαινομένου, επειδή οργανισμοί που βρίσκονται σε πλησιέστερο προς τους πολίτες επίπεδο μπορούν να συνεργάζονται μεταξύ τους, αλλά και με την ακαδημαϊκή κοινότητα και τις αρχές, για την επιτόπια αντιμετώπιση του προβλήματος και συνήθως με την άμεση συμμετοχή των θυμάτων.

Η γυναικεία περιτομή θα εκλείψει μόνον εάν οι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών, πεισθούν ότι μπορούν να εγκαταλείψουν αυτήν την πρακτική χωρίς να πρέπει να εγκαταλείψουν τις σχετικές πτυχές του πολιτισμού τους. Χρειάζονται πολύπλευρες στρατηγικές, συμπεριλαμβανομένων δράσεων με στόχο την επιμόρφωση των εργαζομένων στον τομέα τηςγείας και των κοινωνικών λειτουργών. Ακόμα ένα πολύ σημαντικό μέσο είναι η παροχή κατάλληλης πληροφόρησης που να τονίζει τις επικίνδυνες συνέπειες για τηνγεία.