ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3360/01

υποβολή: Michael Cashman (PSE) προς την Επιτροπή

(5 Δεκεμβρίου 2001)

Θέμα: Η καταπολέμηση της διαφθοράς

Μπορεί η Επιτροπή να εκθέσει λεπτομερώς τι γίνεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την καταπολέμηση της διαφθοράς· Έχει η Επιτροπή ολοκληρωμένη στρατηγική για την καταπολέμηση της διαφθοράς· Αν όχι, μπορεί να εκθέσει τυχόν σχέδιά της για την καθιέρωση μίας στρατηγικής·

Απάντηση του κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(13 Φεβρουαρίου 2002)

1. Σύμφωνα με το άρθρο 29 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη σύσταση αριθ. 6 του σχεδίου δράσης της 28ης Απριλίου 1997 για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και τη σύσταση αριθ. 7 της στρατηγικής για την αρχή της χιλιετίας, της 27ης Μαρτίου 2000, για την πρόληψη και τον έλεγχο του οργανωμένου εγκλήματος, και όπως αντικατοπτρίζεται στον πίνακα αποτελεσμάτων για τη

δημιουργία ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, στόχος της Ένωσης είναι η πρόληψη και η καταπολέμηση της διαφθοράς μέσω στενότερης συνεργασίας μεταξύ αστυνομικών δυνάμεων, τελωνειακών και δικαστικών αρχών, η προσέγγιση των κανόνων σε ποινικέςποθέσεις στα κράτη μέλη και μέσω της ανάπτυξης μιας σφαιρικής, πολυτομεακής και δια-πυλωνικής πολιτικής της Ένωσης όσον αφορά τη διαφθορά, λαμβάνονταςπόψη το έργο που έχει επιτελεσθεί από άλλους κυβερνητικούς διεθνείς οργανισμούς (π.χ. Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ), Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), Συμβούλιο της Ευρώπης) και από τους σχετικούς μη κυβερνητικούς οργανισμούς.

2. Η Επιτροπή επιθυμεί να επιβεβαιώσει στο αξιότιμο μέλος τη δέσμευσή της να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου αυτού και να χρησιμοποιήσει την επιρροή της σε όλα τους διεθνείς οργανισμούς στους οποίους εκπροσωπείται, για την καταδίκη, την καταπολέμηση και την πρόληψη όλων των μορφών διαφθοράς.

3. Ειδικότερα, η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να εκριζώσει το φαινόμενο της διαφθοράς ενεργώντας σε τέσσερις βασικούς τομείς:

α) Άσκηση πολιτικής ανοχής μηδέν όσον αφορά τις περιπτώσεις εσωτερικής (δηλαδή μέσα στα ευρωπαϊκά όργανα) παθητικής δωροδοκίας και διεξαγωγή αυστηρών ερευνών, μέσω της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), των περιπτώσεων των εξωτερικών προσώπων που επιδιώκουν, προσφεύγοντας στην ενεργητική δωροδοκία, να λάβουν παρανόμως κοινοτική χρηματοδότηση, λαμβάνοντας μέτρα για την διασφάλιση πλήρους διαφάνειας και την πλήρωση όλων των νομικών κενών. Στην ανακοίνωση της 28ης Ιουνίου 2000 σχετικά με μια σφαιρική στρατηγική προσέγγιση για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων και την καταπολέμηση της απάτης(1), η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, η Επιτροπή παρουσίασε λεπτομερώς μια διοργανική προσέγγιση για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς, ιδίως με την καθιέρωση συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα και ανεξάρτητων διοικητικών ερευνών από την OLAF.

β) Προσέγγιση των ποινικών νομοθεσιών των κρατών μελών με την επίτευξη συμφωνίας επί κοινών ορισμών, ποινικοποιήσεων και κυρώσεων, και με την εξασφάλιση κατάλληλης επιβολής του νόμου στις περιπτώσεις εθνικών ή διασυνοριακών περιστατικών διαφθοράς, μέσω 4 ποινικών νομοθετικών πράξεων (τα στοιχεία αναφοράς και οι λεπτομέρειες της επικύρωσης διαβιβάζονται απευθείας στο αξιότιμο μέλος και στη Γραμματεία του Κοινοβουλίου). Όσον αφορά την ποινική προστασία των κοινοτικών οικονομικών συμφερόντων, η Επιτροπή ενέκρινε, στις 23 Μαΐου 2001, πρόταση οδηγίας του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η οποία προβλέπει έναν κοινό ορισμό της ενεργητικής και παθητικής δωροδοκίας στον τομέα αυτό. Το Κοινοβούλιο έχει ήδη εγκρίνει την πρόταση αυτή σε πρώτη ανάγνωση στις 29 Νοεμβρίου 2001. Επί πλέον, η Επιτροπή εξετάζει τη δυνατότηταποβολή πρότασης στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για τη μετατροπή της κοινής δράσης σχετικά με τη διαφθορά στον ιδιωτικό τομέα της 22ας Δεκεμβρίου 1998, σε απόφαση-πλαίσιο.

γ) Η ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς που θα βασίζεται όχι μόνο σε διατάξεις ποινικού δικαίου, αλλά θα συνηγορείπέρ μιας σφαιρικής στρατηγικής με ένα φάσμα μέτρων στον τομέα της πρόληψης του εγκλήματος (μέτρα σχετικά με τη διοίκηση του δημόσιου τομέα και τη δικαστική και χρηματοοικονομική διαχείριση, κανόνες για τη χρηματοδότηση των κομμάτων, κανόνες για τη συμμετοχή σε διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων, σχέσεις μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, ενίσχυση του ρόλου των εθνικώνπηρεσιών καταπολέμησης της διαφθοράς, ανάπτυξη καινοτόμων μέσων για τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, δυνατότητα έκπτωσης φόρου για δωροδοκίες, λογιστικά και ελεγκτικά πρότυπα, μαύρες λίστες/αποκλεισμός οικονομικών φορέων, ευρωπαϊκός Χάρτης για ορισμένα ευάλωτα επαγγέλματα, εξωτερική βοήθεια και συνδρομή). Τα περισσότερα από τα θέματα αυτά εξετάστηκαν σε ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο το 1997, η οποία θα επικαιροποιηθεί κατά το πρώτο εξάμηνο του 2002.

δ) Τα πρώτα βήματα προς την ενσωμάτωση της στρατηγικής της Ένωσης για την καταπολέμηση της διαφθοράς στις εξωτερικές σχέσεις της έγιναν με την προώθηση προτύπων καλής διακυβέρνησης — περιλαμβανομένης της καταπολέμησης της διαφθοράς — στο πλαίσιο των αναπτυξιακών δραστηριοτήτων της ΕΚ, όπως συνήθως προσδιορίζονται από το Συμβούλιο και την Επιτροπή. Η συμφωνία του Κοτονού, η οποίαπεγράφη με τις χώρες ΑΚΕ, περιέχει ειδική διαδικασία για την αντιμετώπιση σοβαρών περιπτώσεων διαφθοράς. Η εφαρμογή της βασίζεται στο εγχειρίδιο οδηγιών για τη σύναψη συμβάσεων αγορών και προμηθειών στα πλαίσια των σχεδίων εξωτερικής βοήθειας της Επιτροπής που εγκρίθηκε με απόφαση της Επιτροπής στις 10 Νοεμβρίου 1999, το άρθρο 8 της οποίας αναφέρεται ειδικά στις περιπτώσεις διαφθοράς.

5. Το 2000, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών αποφάσισε να αρχίσει την εκπόνηση διεθνούς νομικής πράξης κατά της διαφθοράς. Μία ανοικτή διακυβερνητική ομάδα εμπειρογνωμόνων προετοίμασε το

σχέδιο των όρων εντολής μιας ad hoc διαπραγματευτικής επιτροπής οι εργασίες της οποίας θα αρχίσουν τον Ιανουάριο του 2002. Στις 29 Νοεμβρίου 2001, η ΕΕ ενέκρινε κοινή θέση βάσει του άρθρου 34 παράγραφος 2 στοιχείο α) της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οιπηρεσίες της Επιτροπής είχαν ουσιαστική συμμετοχή στη διαμόρφωση της εν λόγω κοινής θέσης και, επί του παρόντος, επεξεργάζονται σύσταση προς το Συμβούλιο με σκοπό να εξουσιοδοτήσει την Επιτροπή να λάβει μέρος στα μέρη των διαπραγματεύσεων που αφορούν κοινοτικές αρμοδιότητες.

6. Κατόπιν πρωτοβουλίας της Επιτροπής, το Μάιο του 2001, άρχισε τις εργασίες του το φόρουμ της Ένωσης για την πρόληψη του οργανωμένου εγκλήματος. Η διαφθορά είναι ένα από τα θέματα που χαρακτηρίστηκε από τους συμμετέχοντες στο φόρουμ ως θέμα προτεραιότητας κατά τη δημιουργία στρατηγικών εταιρικών σχέσεων μεταξύ βασικών φορέων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα που είναι αποφασισμένοι να προωθήσουν την ιδέα της πρόληψης του εγκλήματος.

7. Τέλος, η Επιτροπή συγχρηματοδότησε το 2000/2001, βάσει του προγράμματος Falcone, ένα σχέδιο του Πανεπιστημίου της Γάνδης με θέμα Η οργάνωση της καταπολέμησης της διαφθοράς στα κράτη μέλη και στιςποψήφιες χώρες της ΕΕ, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα την πρώτη συγκριτική επισκόπηση των εθνικών πολιτικών για την καταπολέμηση της διαφθοράς στο εσωτερικό της Ένωσης και των μελλοντικών μελών της.

(1) COM(2000)358 τελικό.