ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3359/01

υποβολή: Lucio Manisco (GUE/NGL)και Giuseppe Di Lello Finuoli (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(6 Δεκεμβρίου 2001)

Θέμα: Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και η έκδοση στις ΗΠΑπόπτων για τρομοκρατική δράση

Από δημοσιεύματα του Τύπου διαπιστώνουμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκουν τη σύναψη μιας συμφωνίας που θα ανοίγει το δρόμο για την έκδοσηπόπτων για τρομοκρατική δράση στις ΗΠΑ με το νέο, ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, εφόσον εξασφαλίζεται ότι δε θα επιβληθεί η ποινή του θανάτου σε ορισμένες περιπτώσεις. Έχουμε επίσης επισημάνει τις κατηγορηματικές διαβεβαιώσεις του πρέσβη των ΗΠΑ στην ΕΕ, κ. Rockwell Schnabel, ότι δε θα επιβληθεί η ποινή του θανάτου σεπόπτους για τρομοκρατική δράση που εκδίδονται από την Ευρώπη· ωστόσο, αναφορικά με αυτό το θέμα, ο πρέσβης των ΗΠΑ τόνισε την ανάγκη να προβούν ορισμένα κράτη στην αλλαγή κάποιων πραγμάτων συμπεριλαμβανομένου του συντάγματός τους και προσέθεσε ότι υπάρχει συμφωνία προς αυτή την κατεύθυνση.

Με δεδομένο ότι η αντίθεση στη θανατική ποινή αποτελεί θεμελιώδη αρχή για την ΕΕ, η οποία κατοχυρώνεται ως τέτοια στα συντάγματά και στην ειδική νομοθεσία πολλών από τα κράτη μέλη της, καθώς και ότι οι νέες εξουσίες που παραχωρήθηκαν στον πρόεδρο των ΗΠΑ μετά τις 11 Σεπτεμβρίου 2001 (σε συνδυασμό με τη δικαιοδοσία που απέκτησαν τα στρατοδικεία για συνοπτικές διαδικασίες σε αλλοδαπούςπόπτους για τρομοκρατική δράση) θα ακυρώσουν οποιεσδήποτε διαβεβαιώσεις δόθηκαν από τις κρατικές ή τις ομοσπονδιακές αρχές των ΗΠΑ, προτίθεται να αποσαφηνίσει η Επιτροπή το δικονομικό χαρακτήρα και το εύρος των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ που διεξάγονται σε τέτοιο πλαίσιο καθώς και να επανεξετάσει την απόφασή της να μην προβεί σε καμία συμφωνία που θα έθετε σε κίνδυνο, θα περιόριζε ή θα αλλοίωνε την αντίθεση της ΕΕ στη θανατική ποινήπό οποιεσδήποτε περιστάσεις, ιδίως όταν πρόκειται για εκτάκτου ανάγκης διαδικασίες εκδόσεως·

Απάντηση του κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(19 Φεβρουαρίου 2002)

Κατά κανόνα, παρόλο που οι διαφορές απόψεων μεταξύ των ΗΠΑ και της Ένωσης για τη θανατική ποινή είναι γνωστές, η Ένωσηπενθυμίζει τακτικά την αντίθεσή της στην ποινή αυτή και καλεί τις ΗΠΑ να τηρούν τουλάχιστον ορισμένα ελάχιστα πρότυπα για τη χρησιμοποίηση της θανατικής ποινής, ιδίως όσον αφορά τους νέους και τους διανοητικά καθυστερημένους. Τα πρότυπα αυτά έχουν καθοριστεί σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής της Ένωσης προς τρίτες χώρες για τη θανατική ποινή. Είναι αυτονόητο ότι η Επιτροπή θα συνεχίσει να διαβιβάζει δραστήρια την πολιτική αυτή στις αμερικανικές αρχές.

Όσον αφορά το συγκεκριμένο θέμα της συμφωνίας μεταξύ των ΗΠΑ και της Ένωσης για την έκδοση, βάσει των άρθρων 38 και 24 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, για τη σύναψη συμφωνίας με τρίτο κράτος για θέματα δικαστικής συνεργασίας σε ποινικέςποθέσεις, το Συμβούλιο χρειάζεται ομόφωνα να επιτρέψει στην Προεδρία, με την κατάλληλη βοήθεια της Επιτροπής, να αρχίσει συνομιλίες για τον σκοπό αυτό. Όταν ολοκληρωθούν οι συνομιλίες, συνάπτεται η συμφωνία από το Συμβούλιο ομόφωνα κατόπιν σύστασης της Προεδρίας.

Προς το παρόν δεν έχει ζητηθεί επίσημα από το Συμβούλιο να δώσει την άδεια αυτή στην Προεδρία, ούτε έχει ληφθεί απόφαση για κάτι τέτοιο. Εφόσον δεν έχει δοθεί ακόμα άδεια, δεν ήταν δυνατό να αρχίσουν διαπραγματεύσεις. Παρόλα αυτά, είναι σωστό ότι αυτή τη στιγμή διερευνώνται οι δυνατότητες συμφωνίας βάσει των άρθρων 38 και 24 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη δικαστική συνεργασία σε ποινικέςποθέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Ένωσης.

Εν πάση περιπτώσει, θα ήταν αδύνατο να συμπεριληφθούν οι ΗΠΑ στο ευρωπαϊκό σύστημα του εντάλματος σύλληψης. Πράγματι, ο τίτλος της πρωτοβουλίας που έλαβε η Επιτροπή τον Σεπτέμβριο του 2001 είναι Απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου για το ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών(1). Το ευρωπαϊκό σύστημα εντάλματος συλλήψεως αφορά μόνο τα κράτη μέλη και δεν νοείται να μεταφέρονται άτομα βάσει του συστήματος αυτού από ένα κράτος μέλος σε τρίτη χώρα, όπως οι ΗΠΑ. Εάν η προαναφερθείσα συμφωνία μεταξύ της Ένωσης και των ΗΠΑ κάλυπτε τον τομέα της έκδοσης, θα μπορούσε να ήταν αναμενόμενο να περιλαμβάνει διατάξεις διαφορετικές από αυτές της απόφασης-πλαίσιο του ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως.

Ενώ πρέπει να τονιστεί ότι βάσει των κανόνων των άρθρων 38 και 24 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν είναι αρμοδιότητα της Επιτροπής αλλά της Ένωσης να συνάπτει συμφωνία με τρίτη χώρα όπως οι ΗΠΑ, η Επιτροπή μπορεί να επαναλάβει σαφώς την αποφασιστικότητά της ότι όταν και εάν θα ασκήσει τον ρόλο που της αναθέτουν οι συνθήκες για το θέμα αυτό, θα το κάνει με τον αυστηρότερο σεβασμό του άρθρου 2, παράγραφος 2, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης(2), το οποίο προβλέπει ότι Κανείς δεν μπορεί να καταδικαστεί στην ποινή του θανάτου, ούτε να εκτελεστεί, καθώς και του άρθρου 19, παράγραφος 2, του Χάρτη που αναφέρει ότι Κανείς δεν μπορεί να απομακρυνθεί, να απελαθεί ή να εκδοθεί προς κράτος όπου διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να του επιβληθεί η ποινή του θανάτου ή ναποβληθεί σε βασανιστήρια ή άλλη απάνθρωπη ή εξευτελιστική ποινή ή μεταχείριση.

(1) COM(2001)522 τελικό.

(2) ΕΕ C 364 της 18.12.2000.