ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1990/03

υποβολή: Marco Cappato (NI), Benedetto Della Vedova (NI), Emma Bonino (NI),Gianfranco Dell'Alba (NI), Olivier Dupuis (NI), Marco Pannella (NI)και Maurizio Turco (NI) προς την Επιτροπή

(16 Ιουνίου 2003)

Θέμα: Άσκηση του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Τους τελευταίους μήνες επισημάνθηκαν στην Επιτροπή δύο συμβάντα τα οποία, σε τελείως διαφορετικά πλαίσια και με εντελώς διαφορετικούς τρόπους, θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο την άσκηση του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας. Πρόκειται, αφενός, για την έκδοση μιας οδηγίας τουπουργείου Θρησκευμάτων της Καμπότζης με την οποία απαγορεύεται κάθε δημόσια δραστηριότητα προσηλυτισμού και, αφετέρου, για την έγκριση, εκ μέρους της Συνέλευσης της ινδικής πολιτείας Gujarat, ενός νόμου περί θρησκευτικής ελευθερίας που εξαρτά τη δυνατότητα αλλαγής θρησκεύματος από άδεια του αρμόδιου δικαστή.

Οι απαντήσεις που έδωσε η Επιτροπή διαπνέονται από δύο διαφορετικές λογικές. Στην πρώτη απάντηση, σχετικά με την κατάσταση στην Καμπότζη, η Επιτροπή δηλώνει ότι, ελλείψει εμπεριστατωμένης ανάλυσης στη σημερινή περίοδο, η οδηγία καθώς και τα μέτρα που θέσπισε μέχρι σήμερα το Υπουργείο Θρησκευτικών Υποθέσεων, για την αποτροπή του κινδύνου θρησκευτικών διενέξεων, δεν φαίνεται να αντίκεινται στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ούτε στις διατάξεις του καμποτζιανού συντάγματος, και καταλήγει δηλώνοντας ότι η Επιτροπή δεν αντιλαμβάνεται επί του παρόντος τους λόγους που οδηγούν στην εκτίμηση ότι η κυβέρνηση σκοπεύει ενδεχομένως να χρησιμοποιήσει την οδηγία για να εισαγάγει διακρίσεις κατά ορισμένων θρησκευτικών ομάδων. Στη δεύτερη απάντηση, σχετικά με την κατάσταση στην Ινδία, η Επιτροπή εκφράζει ανησυχίες για το ενδεχόμενο τέτοιου είδους διατάξεις της κρατικής νομοθεσίας να περιορίζουν το δικαίωμα του ινδικού λαού στη θρησκευτική ελευθερία. Καταλήγοντας, αναλαμβάνει τη δέσμευση να χειριστεί το θέμα με τα ίδια μέσα με τα οποία αντιμετωπίζει όλα τα άλλα προβλήματα που έχουν σχέση με τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ινδία.

Η Επιτροπή:

- Δεδομένου του εντελώς διαφορετικού χαρακτήρα των δύο απαντήσεων, ποιο από τα δύο κριτήρια προτίθεται ναιοθετήσει η Επιτροπή προκειμένου να διατρανώσει προς κάθε κατεύθυνση την αρχή του κοσμικού χαρακτήρα των θεσμών, εννοούμενη ως αναπαλλοτρίωτη μορφή προάσπισης των ελευθεριών κάθε ατόμου·

- Σκοπεύει να ανεχθεί άκρως περιοριστικές ερμηνείες του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας μόνον και μόνο επειδή οι κυβερνήσεις τις διατυπώνουν με σκοπό την αποτροπή θρησκευτικών διενέξεων, όπως έπραξε στην περίπτωση της Καμπότζης·

- Ή, αντιθέτως, προτίθεται να παρακολουθήσει τις εξελίξεις και, εάν χρειαστεί, να ασκήσει διπλωματικές πιέσεις, όπως δεσμεύθηκε να πράξει για την κατάσταση στην Ινδία, καθώς επίσης και για την αντιμετώπιση των κρατών που επιλέγουν δημοκρατικά να θέτουνπό όρους το δικαίωμα των πολιτών τους να εκδηλώνουν ελεύθερα τις πεποιθήσεις τους και να προβαίνουν απρόσκοπτα στη γνωστοποίηση και στη διάδοσή τους·

Απάντηση του κ. Patten εξ ονόματος της Επιτροπής

(9 Ιουλίου 2003)

Η Επιτροπή αποδίδει μεγάλη σημασία στα δικαιώματα θρησκευτικής ελευθερίας, πεποιθήσεων και έκφρασης στους διαλόγους της με τρίτες χώρες. Η ελευθερία σκέψεως, συνείδησης, θρησκείας και πεποιθήσεων αποτελούν βασικά δικαιώματα του ανθρώπου και,πό αυτή την ιδιότητά τους, περιλαμβάνονται σε διάφορα διεθνή έγγραφα, συμπεριλαμβανομένης της Παγκόσμιας Διακήρυξης των δικαιωμάτων του ανθρώπου (άρθρο 18), του Διεθνούς Συμφώνου για τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα (άρθρο 18) και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα δικαιώματα του ανθρώπου (άρθρο 9). Επιπλέον, ο χάρτης των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ, που καθοδηγεί την εξωτερική δράση της Επιτροπής στον τομέα, καθιστά σαφές ότι όλοι έχουν το δικαίωμα ελευθερίας της σκέψης, συνείδησης και θρησκείας (άρθρο 10) και ότι θα πρέπει ναπάρχει σεβασμός της πολιτιστικής, θρησκευτικής και γλωσσικής ποικιλίας.

Η Ένωση έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου και ο εκδημοκρατισμός πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος κάθε πολιτικού διαλόγου με τις τρίτες χώρες. Η θρησκευτική ελευθερία ως θεμελιώδες δικαίωμα του ανθρώπου, καθώς και τα δικαιώματα των θρησκευτικών μειονοτήτων, εξετάζονται συνεπώς μέσω των διμερών πολιτικών διαλόγων της Ένωσης, και, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, με διαβήματα και δημόσιες δηλώσεις, καθώς και μέσω της δράσεως της Ένωσης σε φόρουμ όπως η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για τα δικαιώματα του ανθρώπου ή η Τρίτη Επιτροπή της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Παρόλο που η πολιτική κατάσταση και το επίπεδο θρησκευτικής έντασης ποικίλλει από χώρα σε χώρα, η Επιτροπή μπορεί να διαβεβαιώσει τα Αξιότιμα Μέλη του Κοινοβουλίου ότι παρακολουθεί από κοντά το θέμα της θρησκευτικής ελευθερίας σε όλες τις χώρες και ότι είναι πάντα έτοιμη να εξετάσει συγκεκριμένους προβληματισμούς με όλα τα διαθέσιμα μέσα, εφόσον είναι σκόπιμο.