ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3088/01

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(13 Νοεμβρίου 2001)

Θέμα: Οι ανησυχίες του Stephen Hawking όσον αφορά τις πιθανότητες εξαφάνισης του ανθρωπίνου γένους ως συνέπεια ατυχημάτων λόγω βιολογικών πειραμάτων στον τομέα της γενετικής μηχανικής

1. Έχει ενημερωθεί η Επιτροπή σχετικά με τις δηλώσεις του γνωστού Βρετανού φυσικού Stephen Hawking, καθηγητού του Cambridge — στην εφημερίδα Daily Telegraph της 16ης Οκτωβρίου 2001 —, ο οποίος εκφράζει το φόβο ότι το ανθρώπινο γένος επί της γης δεν θα επιζήσει έως το έτος 3000 επειδήπάρχουν μεγάλες πιθανότητες βιολογικών ατυχημάτων ικανών να εξαφανίσουν κάθε ίχνος ζωής στη γη και ως εκ τούτου οι μόνες προοπτικές επιβίωσης περνούν κατά την άποψή του από τη δυνατότητα εγκατάστασης ανθρώπων σε διαφορετικούς πλανήτες οι οποίοι δεν θα είναι δυνατόν να καταστραφούν ταυτόχρονα·

2. Πώς κρίνει η Επιτροπή το γεγονός ότι ο καθηγητής Stephen Hawking ανησυχεί κυρίως για τις γενετικές επεμβάσεις οι οποίες, αντίθετα προς τις άλλες επικίνδυνες διαδικασίες, είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν σε ένα μικρό ανεξέλεγκτο εργαστήριο με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί αναπάντεχα κάποιος ιός ικανός να μας εξαφανίσει·

3. Κρίνει η Επιτροπή ότι οι δηλώσεις του καθηγητού Stephen Hawking θα πρέπει να αποτελέσουν έναυσμα για ενίσχυση των μέτρων ασφάλειας όσον αφορά τη γενετική έρευνα και τις εφαρμογές της, τούτο δε μέσω:

α) της θέσπισης νομοθεσίας που να επιτρέπει την έρευνα στον εν λόγω τομέα μόνοπό αυστηρό κρατικό έλεγχο, πλήρη ενημέρωση του κοινωνικού συνόλου σχετικά με τους στόχους της έρευνας, τις μεθόδους εργασίας, τα συμφέροντα και τη χρηματοδότηση των ερευνητών·

β) της απαγόρευσης οιασδήποτε έρευνας στον τομέα αυτόν από οργανισμούς με εμπορικά συμφέροντα και αποβλέποντες στην ταχεία, απερίσκεπτη και πρόωρη εφαρμογή των αποτελεσμάτων ·

γ) της αυστηρής απομόνωσης τουλικού που παράγουν τα πειράματα αυτά από κάθε άλλη μορφή ζωής·

δ) εφαρμογής των αποτελεσμάτων μόνο εφόσον έχουν καταστεί επιστημονικά γνωστές όλες οι συνέπειες των ως άνω εφαρμογών όσον αφορά τη μεταλλαγή ή την εξαφάνιση άλλων μορφών ζωής και εφόσον έχει ενημερωθεί σχετικά το κοινό από τις κρατικές αρχές·

Απάντηση του κ. Busquin εξ ονόματος της Επιτροπής

(18 Ιανουαρίου 2002)

Η Επιτροπή γνωρίζει τις δηλώσεις του Stephen Hawking. Πολιτική της Επιτροπής είναι να κατευθύνει τις ενισχύσεις της στην επιστημονική έρευνα σε θεσμικά όργανα με αναγνωρισμένης τεχνογνωσίας από την επιστημονική κοινότητα και συμβατής με τις αρχές μιας μοντέρνας διαχείρισης.

Η έρευνα του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα που αφορά γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειεςπόκειται στην οδηγία του Συμβουλίου 90/219/ΕΟΚ της 20ής Απριλίου 1990 για την περιορισμένη χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών(1) και την οδηγία του Συμβουλίου 90/220/ΕΟΚ της 23ης Απριλίου 1990 για τη σκόπιμη ελευθέρωση στο περιβάλλον γενετικά τροποποιημένων οργανισμών(3) (τώρα τροποποιημένης ως οδηγίας 2001/18/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Μαρτίου 2001(2)). Ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα πρέπει επομένως να συμμορφούνται με τη σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία περί ασφαλείας όπως εφαρμόζεται από τα κράτη μέλη. Οι οδηγίες αυτές απαιτούν την επιστημονική αξιολόγηση κινδύνων που πρέπει να εκτελείται πριν δοθεί η σχετική έγκριση από μια Αρμόδια Αρχή καθώς και κανόνες ενημέρωσης του κοινού. Το ιστορικό ασφαλείας της γενετικής τεχνολογίας έχει μέχρι τώρα αποδειχθεί ικανοποιητικό και δενπάρχουν ενδείξεις πουπονοούν ότι η τεχνική είναι εγγενώς επικίνδυνη. Όπως θα ξέρει το Αξιότιμο Μέλος, 50 περίπου εκατομμύρια εκτάρια γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειώνπήρχαν σε όλο τον κόσμο το 2001 (0,03 % της παγκόσμιας παραγωγής από την Κοινότητα), χωρίς να έχουν αναφερθεί στοιχεία για ανεπιθύμητες δράσεις στην ανθρώπινηγεία ή το περιβάλλον.

Κατά την επιλογή ερευνητικών σχεδίων, η Επιτροπή προσπαθεί να διασφαλίσει την τήρηση των εξής όρων:

- Οι εν δυνάμει επιπτώσεις ασφαλείας του σχεδίου σε ό,τι αφορά τη μεθοδολογία, τους στόχους και τις ενδεχόμενες εφαρμογές πρέπει σαφώς να αναφέρονται. Τα σχέδια πρέπει να τηρούν ουσιώδεις όρους ασφαλείας στην ορθή εργαστηριακή πρακτική και στις γενικότερες πρακτικές, περιλαμβανομένων και των χρησιμοποιουμένων βιολογικών παραγόντων.

- Γνώση εκ μέρους του ενδιαφερομένου όλων των σχετικών εθνικών και διεθνών νόμων, συμβάσεων, οδηγιών, κατευθυντηρίων γραμμών και κωδίκων συμπεριφοράς. Όπου χρειάζεται, πρέπει να αναφέρεται και η ρητή έγκριση τοπικών και εθνικών επιτροπών ασφαλείας.

- Αν το σχέδιο συνεπάγεται τη χρήση ή την ελευθέρωση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να συμμορφούται με το ευρωπαικό κανονιστικό πλαίσιο όπως αναφέρεται παραπάνω.

- Όταν επιβάλλεται, οι ενδιαφερόμενοι ζητείται να παρέχουν κάθε αναγκαία πληροφορία σχετικά με την εμπεριστατωμένη αξιολόγηση των οικολογικών επιπτώσεων των μελετών τους και την αξιολόγηση του τεχνολογικού κινδύνου, και από τη στιγμή που επιλέγεται η ερευνητική τους πρόταση, πρέπει αυτοί να επιδιώκουν, όπου χρειάζεται, την έγκριση των αρμοδίων αρχών. Σε περίπτωση τυχόν οικολογικών επιπτώσεων, η εμπεριστατωμένη περιγραφή των εν δυνάμει κινδύνων και η αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται για την αντιμετώπισή τους, θα αποτελέσουν σημαντικό στοιχείο για την αξιολόγηση της πρότασης.

Τα ερευνητικά σχέδιαπόκεινται σε εξωτερικό έλεγχο και σε αξιολογήσεις εx post. Όπου οι διατάξεις της σύμβασης (παραδείγματος χάρη για τους όρους ασφαλείας) δεν ικανοποιούνται, η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να την καταγγείλει.

Σε ό,τι αφορά τις έρευνες της ανθρώπινης γενετικής, η Κοινότητα δεν έχει αρμοδιότητα να νομοθετήσει στον τομέα αυτόν, εκτός σε ό,τι αφορά την απόφαση θέσπισης του τετραετούς κοινοτικού προγράμματος πλαισίου για την Έρευνα και την Ανάπτυξη, το οποίοπόκειται σε ένα φάσμα ηθικών κανόνων που συναποφασίζονται από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

(1) ΕΕ L 117 της 8.5.1990.

(2) ΕΕ L 106 της 17.4.2001.

(3) ΕΕ L 117 της 8.5.1990.