ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0319/98 υποβολή: Magda Aelvoet (V) προς την Επιτροπή (17 Φεβρουαρίου 1998)

Θέμα: Η ασφάλεια στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών στην Αφρική

Σκοπεύει μήπως η Επιτροπή να υποστηρίξει τις διεθνείς προσπάθειες για την επανενεργοποίηση της Διεθνούς Επιτροπής του ΟΗΕ (Ρουάντα) και την επέκταση της εντολής της προκειμένου να ερευνήσει τη διακίνηση όπλων στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών, όπως έχει ζητήσει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο; Υποστηρίζει η Επιτροπή τις διεθνείς εκκλήσεις για στάθμευση στρατιωτικών παρατηρητών του ΟΗΕ ή του Οργανισμού Αφρικανικής Ενότητας σε κομβικούς διαδρόμους προσγειώσεως και στρατηγικά σημεία διέλευσης στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών;

Απάντηση του κ. Pinheiro εξ ονόματος της Επιτροπής (22 Απριλίου 1998)

Η διεθνής Εξεταστική Επιτροπή που διερευνά την εμπορία όπλων στην πρώην κυβέρνησης της Ρουάντας στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών, που καθιερώθηκε από το ψήφισμα 1013 (1995) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, (ΣΑΗΕ) περάτωσε τις εργασίες της στα τέλη του 1996 και υπέβαλε μία έκθεση που ολοκληρώνεται με τις πληροφορίες τις οποίες έλαβε η Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών από τις κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια του 1997. Κατά τη συνεδρίαση του ΣΑΗΕ της 22ας Δεκεμβρίου 1997, ο ειδικός απεσταλμένος του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για την περιοχή των Μεγάλων Λιμνών, κ. Mohamed Sahnoun, ζήτησε την επανάληψη των εργασιών της επιτροπής έρευνας. Πολλά μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας που προβλέπουν τώρα να ανασυστήσουν αυτήν την επιτροπή, υποστήριξαν αυτήν την πρόταση. Η απόφαση για την επανάληψη της έρευνας καθώς και η ανάθεση της εντολής, όπως και η γεωγραφική της εμβέλεια, ανήκουν στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Σε ό,τι αφορά τη θέση της Επιτροπής στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής εξέφρασε πολλές φορές την ανησυχία της μπροστά στις βιαιοπραγίες που επικρατούν στη Ρουάντα και στο Μπουρούντι, καθώς και για την παρουσία πολλών ενόπλων ομάδων στα ανατολικά της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό. Είναι αλήθεια ότι, μέχρις ενός σημείου, το εμπόριο όπλων τροφοδότησε τις βίαιες συγκρούσεις της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών. Ωστόσο, επειδή δεν υπάρχει μία περιφερειακή συμφωνία ασφαλείας ή ένα περιφερειακό εμπάργκο στα όπλα που να έχει επιβληθεί από τα Ηνωμένα Έθνη, μία έρευνα για το εμπόριο όπλων στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών θα αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες. Μεγάλος αριθμός όπλων που διακινούνται στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών, προορίζεται για κυβερνήσεις που δεν υπόκεινται σε κανένα διεθνή περιορισμό σε θέματα εμπορίας όπλων. Αυτές οι κυβερνήσεις θα είναι κατά πάσα πιθανότητα αντίθετες με οποιαδήποτε έρευνα που δεν θα έχει καμία νομική αιτιολόγηση βάσει του διεθνούς δικαίου.

Το μοναδικό εμπάργκο που υπάρχει στα όπλα είναι αυτό που έχει επιβληθεί στις πρώην κυβερνητικές δυνάμεις της Ρουάντας, τις FAR, που αποτελούν μία από τις πολλές ένοπλες ομάδες της περιοχής. Το εμπάργκο που έχει επιβληθεί στο Μπουρούντι από οκτώ χώρες της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών, μετά το πραξικόπημα του Ιουλίου 1996 στη Bujumbura, δεν συνέβαλε στην επιβολή εμπάργκο από τα Ηνωμένα Έθνη. Επίσης απεστάλη από το Σεπτέμβριο 1996 η υποχρέωση που επιβλήθηκε στην κυβέρνηση της Ρουάντας να κοινοποιεί στη επιτροπή κυρώσεων των Ηνωμένων Εθνών όλες τις αγορές όπλων και στρατιωτικού υλικού που είχαν αποφασιστεί με το ψήφισμα 1011 του ΣΑΗΕ (1995).

Η Επιτροπή υποστηρίζει κάθε ρεαλιστική προσπάθεια που γίνεται για ν α περιοριστεί η παροχή όπλων στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών. Ωστόσο αυτές οι προσπάθειες πρέπει να έχουν υγιή νομική βάση και να λαμβάνουν υπόψη το νόμιμο δικαίωμα των κυβερνήσεων να αμύνονται κατά των ενόπλων εξεγέρσεων. Ένα περιφερειακό εμπάργκο στα όπλα θα αποτελέσει χρήσιμο μέτρο μόνον αν εφαρμοστεί ορθά και σε συνδυασμό με μία περιφερειακή συμφωνία ασφαλείας που θα συναφθεί από τα κράτη της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών και θα περιλαμβάνει αμοιβαίες εγγυήσεις σε θέματα διαμεθοριακής ασφάλειας. Αν δεν υπάρξουν τέτοια συμφωνία και τέτοιες πρωτοβουλίες για τη σύναψή της, η ανασύσταση της εξεταστικής Επιτροπής ή η αναδίπλωση παρατηρητών των Ηνωμένων Εθνών ή του Οργανισμού της Αφρικανικής Ενότητας (ΟΥΑ) στους κυριότερους διαδρόμους προσγείωσης της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών, θα συμβάλει ελάχιστα στον περιορισμό τις εμπορίας όπλων και στη μείωση των σοβαρών βιαιοπραγιών μεταξύ εθνοτήτων και πολιτικών παρατάξεων αυτής της περιοχής.

Τέλος, πρέπει να υπομνησθεί ότι η γενοκτονία της Ρουάντας έγινε σε μεγάλο βαθμό με τη χρησιμοποίηση γεωργικών εργαλείων όπως τσεκούρια και κασμάδες, και όχι με στρατιωτικά όπλα. Η εφαρμογή, ακόμη και η αυστηρή, στο περιφερειακό εμπάργκο στα όπλα δεν θα εμποδίσει τις ακρότητες εθνοτήτων. Αυτό υπογραμμίζει η σημασία του να αναζητηθούν διαρκείς πολιτικές λύσεις στις συγκρούσεις της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών και της ανάγκης να υπάρξει εθνική συμφιλίωση σε όλα τα κοινωνικά επίπεδα.