ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3008/97 υποβολή: Gerhard Hager (NI) προς την Επιτροπή (1η Οκτωβρίου 1997)

Θέμα: Νομική τυπική ισχύς πρωτοκόλλων και δηλώσεων

Το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης διακρίνεται σε πρωτογενές δίκαιο, το οποίο συνάπτεται ως διεθνές δίκαιο μεταξύ των κρατών μελών και υπόκειται σε κάθε κράτος μέλος σε διαδικασία κύρωσης, και σε δευτερογενές δίκαιο, το οποίο εκδίδεται ως έκφραση του υπερεθνικού χαρακτήρα των Κοινοτήτων από τα όργανα και έχει άμεση ισχύ στις εθνικές έννομες τάξεις των κρατών μελών.

Εξελίξεις όμως κατά την τελευταία φάση ολοκλήρωσης συνεπέφεραν όλο και συχνότερα την ανάγκη, κατά την αναθεώρηση των ιδρυτικών συνθηκών παράλληλα με την απλή τροποποίηση και επέκταση των συνθηκών (πρωτογενές δίκαιο), της έκδοσης διατάξεων εξαίρεσης και υπό τη μορφή πρωτοκόλλων και δηλώσεων. Όσον αφορά την νομική τυπική τους ισχύ θέτω τα ακόλουθα ερωτήματα:

1. Ποιά νομική τυπική ισχύ έχουν τα πρωτόκολλα, και σύμφωνα με ποιά κριτήρια ορίζεται αυτή η κατάταξη;

2. Ποιά νομική τυπική ισχύ έχει αντιθέτως μία «δήλωση που έχει εγκριθεί από τη Διάσκεψη», και πώς ορίζεται η κατάταξή της;

3. Πώς αξιολογεί η Επιτροπή τη νομική τυπική ισχύ μιας «λαμβανομένης υπόψη δήλωσης» η οποία περιλαμβάνεται στην τελική πράξη μιας σύμβασης πρωτογενούς δικαίου;

4. Εάν εν προκειμένω πρόκειται για μονομερή δήλωση κράτους μέλους, ποιά ισχύ έχει τότε αυτή η δήλωση;

5. Σε ποιό βαθμό μπορούν ή πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πρωτόκολλα και δηλώσεις στο πρωτογενές δίκαιο από το ΔΕΚ κατά τη διαμόρφωση της νομολογίας του;

6. Συγκεκριμένα: ποιά νομική σημασία έχει η «δήλωση της Αυστρίας και του Λουξεμβούργου όσον αφορά τα πιστωτικά ιδρύματα» που δόθηκε στη Συνθήκη του Άμστερνταμ;

Απάντηση του κ. Santer εξ ονόματος της Επιτροπής (1η Δεκεμβρίου 1997)

Από το άρθρο 239 της συνθήκης ΕΚ και από τις αντίστοιχές διατάξεις των συνθηκών ΕΚΑΧ και ΕΚΑΕ προκύπτει ότι τα επισυναπτόμενα στις συνθήκες πρωτόκολλα αποτέλουν αναπόσπαστο μέρος τους. Η νομική λοιπόν ισχύς των πρωτοκόλλων ταυτίζεται με εκείνη των συνθηκών. Το 1956 ήδη, το Δικαστήριο είχε αποφασίσει ότι «Οι διατάξεις που περιλαμβάνονται σε όλα αυτά τα κείμενα (συνθήκες, παραρτήματα και πρωτόκολλα) έχουν την ίδια επιτακτική ισχύ..., δεν θα έπρεπε να γίνεται αντιπαράθεσή τους αλλά να αντιμετωπίζονται εκ παραλλήλου ώστε να τύχουν της αρμόζουσας εφαρμογής» (απόφαση Groupement des industries luxembourgeoises κατά/ Haute Autoritι- υποθέσεις 7 και 9/54, Συλ. 1956-ΙΙ-σελ.91).

Σε αντίθεση με τα πρωτόκολλα, οι δηλώσεις δεν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της συνθήκης ΕΚ. Το Δικαστήριο δεν έχει ακόμη αποφανθεί για τη νομική ισχύ των δηλώσεων που πραγματοποιούνται κατά την υπογραφή μιας συνθήκης. Πρέπει ωστόσο να επισημανθεί ότι το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τις δηλώσεις στα πρακτικά του Συμβουλίου, κατά την έγκριση πράξης παραγώγου δικαίου, στο μέτρο που οι δηλώσεις αυτές εκφράζουν την κοινή πρόθεση των κρατών μελών και το περιεχόμενό τους εκφράζεται στο ισχύον κοινοτικό δίκαιο. Αυτό σημαίνει ότι η δήλωση δεν δύναται ούτε να προσθέσει κάτι στα κείμενα ούτε να αμφισβητήσει το πνεύμα ή τους όρους τους (βλέπε απόφαση Antonissen C-292/89, Συλ. 1991 σελ.Ι-773, σημεία 17 και 18, σχετικά με δήλωση καταχωρημένη στα πρακτικά του Συμβουλίου κατά την έγκριση του κανονισμού 1612/68). Αντίθετα, όταν μια δήλωση επιτρέπει να διευκρινιστεί η εφαρμογή ενός κειμένου, λαμβάνεται υπόψη (βλέπε απόφαση Grimaldi C-322/88, Συλ. 1989, σελ. Ι-4407 και απόφαση Egle, C-310/90, Συλ. 1992, σελ. Ι-177).

Με τη δήλωση για τα πιστωτικά ιδρύματα στη Γερμανία, η Διακυβερνητική Διάσκεψη, αφενός, έλαβε γνώση της γνώμης της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία το ισχύον κοινοτικό δίκαιο επιτρέπει να ληφθούν υπόψη οι υπηρεσίες γενικού συμφέροντος που παρέχουν τα εν λόγω ιδρύματα, και, αφετέρου, κάλεσε την Επιτροπή να εξετάσει εάν υπάρχουν παρόμοιες περιπτώσεις στα άλλα κράτη μέλη, και εφόσον υπάρχουν, να εφαρμόσει σ'αυτές τους ίδιους κοινοτικούς κανόνες. Η μονομερής δήλωση της Αυστρίας και του Λουξεμβούργου, την οποία έλαβε υπό σημείωση η Διακυβερνητική Διάσκεψη, εντάσσεται στο πλαίσιο της προαναφερόμενης πρόσκλησης την οποία εναπόκειται στην Επιτροπή να θέσει σε εφαρμογή.