ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-3449/01

υποβολή: Daniela Raschhofer (NI) προς την Επιτροπή

(6 Δεκεμβρίου 2001)

Θέμα: Ενίσχυση της πυρηνικής ασφάλειας στις ΧΚΑΕ και στα ΜΑΚ

Στο πλαίσιο των προγραμμάτων TACIS και PHARE, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει τη βελτίωση και την αναβάθμιση της πυρηνικής ασφάλειας στις ΧΚΑΕ και στα ΜΑΚ. Στη ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2000 διαπιστώνονται τα ακόλουθα: Στόχος των μέτρων αυτών εξακολουθεί να είναι η ενίσχυση των πυρηνικών εγκαταστάσεων των ΧΚΑΕ και των ΜΑΚ να φθάσουν σταευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας. Στο τέλος του 2000, τα ευρωπαϊκά αυτά πρότυπα δεν είχαν ακόμη καθορισθεί, ούτε και η Επιτροπή είχε καθορίσει ακόμη, όπως το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο είχαν ζητήσει, τους δείκτες της με σκοπό την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων ().

Στην απάντησή της στην ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η Επιτροπή ανέφερε τα εξής: Εάν οι διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση μπορούν να συνεχισθούν χωρίς προσφυγή σε επίσημη σειρά προτύπων της ΕΕ, ακόμη περισσότερο, η εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων PHARE και TACIS της Επιτροπής δεν θα πρέπει να απαιτεί την εν λόγω επίσημη σειρά προτύπων της ΕΕ, που εξακολουθεί να απαιτεί το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Τόσο το Ελεγκτικό Συνέδριο, όσο και το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιοποστηρίζουν έναν τέτοιο ορισμό εσωτερικών κριτηρίων για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων.

Για το λόγο αυτό, θα μπορούσε η Επιτροπή να απαντήσει στις ακόλουθες ερωτήσεις:

- Ποια επί μέρους κριτήρια εφαρμόζονται επί του παρόντος για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων PHARE και TACIS;

- Με ποια συγκεκριμένη μορφή και πότε προβλέπει η Επιτροπή, λόγω των επικρίσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου που διαπιστώνει ότι στα τέλη του 2000 δεν έχουν ακόμη καθορισθεί τέτοιου είδους ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας, να επιφέρει μεταβολές στον τομέα της διαχείρισης των προγραμμάτων PHARE και TACIS με στόχο τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητά τους·

- Σε περίπτωση που η Επιτροπή δεν σκοπεύει να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων, πώς αιτιολογεί αυτή τη στάση της, μολονότι το Ελεγκτικό Συνέδριο ζητεί να επέλθουν μεταβολές:

Απάντηση του κ. Patten εξ ονόματος της Επιτροπής

(1η Φεβρουαρίου 2002)

Δενπάρχουν κοινοί ευρωπαϊκοί κανόνες ασφάλειας. Για να καθορισθούν θα χρειασθεί η κοινή βούληση των κρατών μελών. Ωστόσο, ύστερα από αίτηση του Συμβουλίου, ανατέθηκε στην Επιτροπή να φροντίζει για την εφαρμογή των αυστηρών κανόνων ασφάλειας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (Κολωνία Ιούνιος 1999). Με βάση αυτή την εντολή, η Επιτροπή ενήργησε σε δύο φάσεις. Αρχικά, συγκέντρωσε τις προσπάθειές της στην περίπτωση των αντιδραστήρων που δεν μπορούσαν λογικά να φθάσουν ένα επίπεδο ασφάλειας ισοδύναμο με αυτό των δυτικών αντιδραστήρων και πέτυχε ώστε οι ενδιαφερόμενες χώρες να αναλάβουν δεσμεύσεις για το κλείσιμό τους πριν από τις προβλεπόμενες ημερομηνίες.

Σε μια δεύτερη φάση, η Επιτροπή συμμετείχε με το Συμβούλιο στην επεξεργασία μιας μεθοδολογίας για να αξιολογηθεί η ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων τωνποψηφίων χωρών. Αυτή η μεθοδολογία επέτρεψε να καθορισθεί μια ευρωπαϊκή προοπτική όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια, έστω και χωρίς ναπάρχουν ευρωπαϊκοί κανόνες ασφάλειας. Αυτή η προσέγγιση επικυρώθηκε σε έκθεση που ενέκρινε το Συμβούλιο τον Μάιο του 2001 (9181/01)(1) στην οποία περιλαμβάνονταν συστάσεις προς τιςποψήφιες χώρες. Οι επτάποψήφιες χώρες που διέθεταν πυρηνικά εργοστάσια δέχτηκαν αυτές τις συστάσεις. Μια διαδικασία παρακολούθησης εφαρμογής αυτών των συστάσεων προβλέπεται από τον Ιανουάριο του 2002.

Όσον αφορά τους δείκτες, η Επιτροπή προέβλεψε, στο πρόγραμμα δράσης Tacis 2001, προϋπολογισμό για να διεξαχθούν τα εξής καθήκοντα:

- καθορισμός δεικτών·

- αξιολόγηση των προηγουμένων προγραμμάτων.

Η φάση προκαταρκτικής μελέτης έδειξε ότι:

- όσον αφορά τη βελτίωση της συνολικής ασφάλειας ενός πυρηνικού εργοστασίου και, γενικότερα, ολόκληρου του συστήματος που εξασφαλίζει την πυρηνική ασφάλεια (νομοθεσία, αποτελεσματικότητα και ανεξαρτησία της εθνικήςπηρεσίας για την πυρηνική ασφάλεια, καθεστώς επιθεωρήσεων, κατάρτιση και τεχνική αρμοδιότητα του φορέα και τηςπηρεσίας ασφάλειας κ.λπ), ο καθορισμός ειδικών δεικτών που επιτρέπουν να φανεί η προσφορά των προγραμμάτων Phare και Tacis σε σχέση με το σύνολο των συνεισφορών (Διμερείς συμφωνίες, Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Εενέργειας (ΟΗΕ) (ΔΟΑΕ), προσπάθειες των δικαιούχων) είναι σχεδόν αδύνατος. Μπορούμε να μετρήσουμε μόνον το συνολικό αποτέλεσμα ανεξαρτήτως προέλευσής του,

- αντίθετα, προβλέπεται να αναλυθεί η συνοχή των δράσεων του Tacis με τις δράσεις άλλων χορηγών και η ενσωμάτωσή του στα εθνικά σχέδια εκσυγχρονισμού.

Ως εκ τούτου, η έλλειψη κεκτημένου ή γενικών παραμέτρων για την πυρηνική ασφάλεια αποτελεί εμπόδιο στον καθορισμό δεικτών για τη μέτρηση των ειδικών βελτιώσεων όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια μιας δικαιούχου χώρας. Η αίτηση να εισαγάγει η Επιτροπή πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας πρέπει να εξετασθεί με βάση τις εμφανείς δυσκολίες που συναντά το Συμβούλιο στο να τα εγκρίνει και να συνεργασθεί στην προετοιμασία τους. Στην έκθεσή του για την πυρηνική ασφάλεια στο πλαίσιο της διεύρυνσης, τον Ιούνιο του 2001 (9181/01 corr.)(2), το Συμβούλιο επέμεινε ότι αυτή η άσκηση δεν συνεπάγεται καμία μεταφορά αρμοδιοτήτων από τα κράτη μέλη στην Κοινότητα. Αυτόπονοεί ότι η παρούσα γραπτή ερώτηση θα μπορούσε να απευθυνθεί στο Συμβούλιο.

Ωστόσο, όσον αφορά το πρόγραμμα PHARE 2001 κοινοτικής στήριξης στιςποψήφιες χώρες στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, η Επιτροπή εξέτασε λεπτομερώς όλα τα προγράμματα ώστε να εξακριβώσει αν προβλέπουν στήριξη που θα επιτρέψει στη δικαιούχο χώρα να τηρήσει τις συστάσεις της Έκθεσης του Συμβουλίου για την πυρηνική ασφάλεια στο πλαίσιο της διεύρυνσης. Αυτή η ανάλυση θα τελειοποιηθεί περαιτέρω με βάση τον μηχανισμό παρακολούθησης που θα εφαρμοσθεί κατά την ισπανική προεδρία για να αξιολογήσει τα μέτρα που θα λάβουν οιποψήφιες χώρες για να συμμορφωθούν στις συστάσεις της έκθεσης του Συμβουλίου.

Οι δείκτες που θα προετοιμασθούν στο πλαίσιο του προγράμματος TACIS θα χρησιμεύσουν, ασφαλώς, και για την αξιολόγηση των έργων που χρηματοδοτούνται από το PHARE. Γενικά, όμως, δενπάρχει ήδη καμία αμφιβολία ότι η κατάσταση όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια στις χώρες δικαιούχους του PHARE έχει βελτιωθεί σημαντικά από την καθιέρωση, στην αρχή της δεκαετίας του 1990, των κοινοτικών προγραμμάτων στήριξης σάυτόν τον τομέα και ότι αυτές οι βελτιώσεις οφείλονται στα μέτρα που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα PHARE.

(1) http://register.consilium.eu.int/utfregister/frames/introshfsEN.htm.

(2) http://register.consilium.eu.int/utfregister/frames/introshfsEN.htm.