ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3141/02

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(4 Νοεμβρίου 2002)

Θέμα: Η εκ μέρους των κρατών μελών της ΕΕ θέσπιση αριθμητικών στόχων όσον αφορά την εισδοχή, τηνποδοχή και την απώθηση των αιτούντων άσυλο, ανεξαρτήτως των λόγων για τους οποίους οι τελευταίοι αυτοί εγκατέλειψαν τη χώρα τους

1. Γνωρίζει η Επιτροπή ότι το 2001, στις Κάτω Χώρες, το 22 % των αιτούντων άσυλο απελάθηκαν μετά από σύντομη εξέταση της αίτησής τους, ότι, το 2002, το ποσοστό των αιτήσεων που απορρίφθηκαν ανήλθε στο 64 %, καθώς και ότι, σύμφωνα με τονπουργό ο οποίος στηνπό παραίτηση σημερινή κυβέρνηση είναι αρμόδιος για θέματα μετανάστευσης και ενσωμάτωσης, μια πρώτη επιλογή θα πρέπει να οδηγεί στην απόρριψη του 80 % των νέων αιτήσεων ασύλου·

2. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή εάνπάρχουν και άλλα κράτη μέλη που θεσπίζουν αριθμητικούς στόχους όσον αφορά τον αριθμό ή το ποσοστό των προσφύγων που γίνονται δεκτοί· Εάν ναι, ποια είναι αυτά τα κράτη μέλη και ποιοι είναι οι εν λόγω αριθμητικοί στόχοι·

3. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή εάν οι προσπάθειες που έχουν καταβληθεί μετά από τη διάσκεψη κορυφής του Tampere, στα τέλη του 2000, για τον προσδιορισμό μιας κοινής προσέγγισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την εισδοχή, τηνποδοχή και την απώθηση των αιτούντων άσυλο, προϋποθέτουν την καθιέρωση αριθμητικών στόχων ή εάν πρόκειται για κριτήρια που εφαρμόζονται χωρίς να προσδιορίζεται εκ των προτέρων ο αριθμός των προσώπων για τα οποία ισχύει το καθεστώς αυτό κατά τη διάρκεια ενός συγκεκριμένου έτους·

4. Κρίνει η Επιτροπή ότι η επιστροφή προσφύγων σε ορισμένες χώρες όπως λόγου χάριν η Σομαλία, η Σιέρα Λεόνε, το Ιράκ, το Myanmar (Βιρμανία) ή τη Βόρειο Κορέα μπορεί να θεωρηθεί αδύνατη ή μήπως κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζει ως προς το θέμα αυτό δικά του κριτήρια·

5. Εις ό,τι αφορά τους αιτούντες άσυλο που δεν θεωρούνται ως πρόσφυγες, αλλά για τους οποίους κρίνεται, βάσει αντικειμενικών λόγων, ότι η επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους είναι αδύνατη, δεν συμμερίζεται η Επιτροπή την άποψη ότι είναι ασυμβίβαστο με τις διεθνείς συμβάσεις (σχετικά με την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τους πρόσφυγες, την προστασία του παιδιού, κτλ.) το να θεωρηθεί η παρατεταμένη παραμονή τους παράνομη και να μη δικαιούνται καμίας παροχής (υγειονομικής περίθαλψη, κατοικία, εισόδημα, κτλ.), ακόμη και όταν η αρμόδια αρχή δεν επιδιώκει την απέλασή τους, κρίνοντας και αυτή ότι η επιστροφή τους είναι αδύνατη·

6. Κρίνει η Επιτροπή ότι η εκ των προτέρων θέσπιση αριθμητικών στόχων όσον αφορά την εισδοχή, τηνποδοχή και την απώθηση, ανεξαρτήτως των περιστάσεων που αναγκάζουν τα ενεχόμενα άτομα να εγκαταλείψουν τη χώρα προέλευσής τους χάριν επιβίωσης, είναι σύμφωνη με τη σύμβαση της Γενεύης για τους πρόσφυγες (1951)·

7. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή ποιες εξελίξεις αναμένει και επιθυμεί να ευνοήσει προς διευθέτηση των ως άνω προβλημάτων κατά τα επόμενα έτη·

Απάντηση του κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(12 Δεκεμβρίου 2002)

1. Η Επιτροπή δεν έχει λάβει εκ μέρους των ολλανδικών αρχών καμία στατιστική σχετικά με αποφάσεις σε θέματα ασύλου, οι οποίες θα της παρείχαν πληροφορίες σχετικά με τα ποσοστά απόρριψης και αποδοχής αιτήσεων χορήγησης ασύλου στις Κάτω Χώρες. Η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να τοποθετηθεί επί ενός γενικού ισχυρισμού όπως ο αναφερθείς, έχοντας πάντοτεπόψη ότι το δικαίωμα ασύλου πρέπει να αναγνωρίζεται βάσει επιμέρους αξιολόγησης και εκτίμησης της κατάστασης που επικρατεί στη χώρα προέλευσης των αιτούντων άσυλο.

2. Η Επιτροπή δεν έχει μέχρι σήμερα ενημερωθεί για την ύπαρξη παρόμοιων πολιτικών.

3. Σε κοινοτικό επίπεδο, δεν έχει διατυπωθεί καμία πρόταση ούτε έχει εφαρμοσθεί κανένα μέσο, βάσει της συνθήκης ΕΚ και των συμπερασμάτων του Τάμπερε, για τη δημιουργία αριθμητικών στόχων ή ορισμένων κριτηρίων που να καθορίζουν εκ των προτέρων τον αριθμό των ατόμων που θα γίνουν δεκτά στη διάρκεια ενός συγκεκριμένου έτους. Όσον αφορά την απέλαση, η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την κοινή πολιτική ασύλου και την καθιέρωση ανοικτής μεθόδου συντονισμού(1), προβλέπει μεταξύ άλλων την αύξηση του ποσοστού πραγματικής εφαρμογής των αποφάσεων επιστροφής, θέτοντας επίσης ειδικούς ενδεικτικούς στόχους που κρίνονται εφικτοί. Θα πρέπει όμως να καθοριστούν τα μέσα για την επίτευξη των στόχων αυτών, στα οποία θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται διάφορα μέτρα όπως π.χ. η θέσπιση πιο ποιοτικών πολιτικών σε θέματα ασύλου (πράγμα που θα οδηγήσει στην καλύτερη εκτίμηση των αναγκών διεθνούς προστασίας), η βελτίωση του εντοπισμού και της τεκμηρίωσης, η ενίσχυση της επιχειρησιακής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και των τρίτων χωρών σε θέματα επαναπροώθησης και επανεισδοχής, κτλ.

4. Σε επίπεδο ΕΕ δεν έχει καταρτιστεί κοινός κατάλογος χωρών στις οποίες κρίνεται αδύνατη η επιστροφή ατόμων η αίτηση χορήγησης ασύλου των οποίων έχει απορριφθεί, ατόμων που δεν χρειάζονται πλέον διεθνή προστασία ή λαθρομεταναστών. Επί του παρόντος, όταν μία κυβέρνηση καταρτίζει κατάλογο των χωρών αυτών, κάθε κράτος μέλος εφαρμόζει τα δικά του κριτήρια, τηρώντας όμως τιςποχρεώσεις για μη επαναπροώθηση και διεθνή προστασία. Η Επιτροπή, στην πρόσφατη ανακοίνωσή της σχετικά με κοινοτική πολιτική επιστροφής των παρανόμως διαμενόντων(2) πρότεινε, ωστόσο, ότι θα πρέπει να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός εκτίμησης της πραγματικής κατάστασης που επικρατεί σε ορισμένες χώρες, ώστε να αποφασίζεται εάν είναι εφικτό ένα μέτρο απομάκρυνσης.

5. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το γεγονός ότι είναι αδύνατη η επιστροφή ενός αιτούντος άσυλο, η αίτηση του οποίου απορρίφθηκε, δεν συνεπάγεταιποχρέωση χορήγησης άδειας παραμονής. Εξάλλου, στην πρόταση της Επιτροπής σχετικά με οδηγία του Συμβουλίου για τη θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων για την αναγνώριση και το καθεστώς τωνπηκόων τρίτων χωρών και των απάτριδων ως προσφύγων ή ως προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας για άλλους λόγους(3), προτάθηκε να παραμείνει εκτός του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας το ζήτημα των δικαιωμάτων και των ευεργετικών παροχών προς άτομα που η επιστροφή τους είναι αδύνατη για λόγους που δεν άπτονται θεμάτων διεθνούς προστασίας. Προς τούτο, το θέμα αυτό έγκειται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών, με την προϋπόθεση ότι τηρούν πλήρως τις εθνικές ή διεθνείς τουςποχρεώσεις στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

6. Ελλείψει κοινοτικής νομοθεσίας, η Επιτροπή δεν είναι αρμόδια να εκτιμήσει το συμβιβάσιμο των εθνικών νομοθεσιών και πρακτικών με τη διάταξη τη Σύμβασης της Γενεύης του 1951 σχετικά με το καθεστώς πρόσφυγα. Σε επίπεδο Ένωσης, δεν έχει διατυπωθεί καμία πρόταση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε απόρριψη αιτήσεων και απομακρύνσεις ατόμων ασχέτως των συνθηκών που τα ανάγκασαν να εγκαταλείψουν τη χώρα προέλευσής τους.

7. Το Αξιότιμο Μέλος καλείται να ανατρέξει σε όλες τις νομοθετικές προτάσεις που έχουν εκπονηθεί βάσει του άρθρου 63 της συνθήκης ΕΚ μετά το 1999, στις ανακοινώσεις της Επιτροπής σχετικά με το άσυλο και την επαναπροώθηση που ήδη αναφέρθηκαν σε προηγούμενα σημεία της απάντησης, καθώς και στην τελευταία απόδοση του πίνακα αποτελεσμάτων για τη δημιουργία ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης.

(1) COM(2001)710 τελικό.

(2) COM(2002)564 τελικό.

(3) ΕΕ C 51 E της 26.2.2002.