ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0959/01

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(30 Μαρτίου 2001)

Θέμα: Αύξηση της παραγωγής ηλεκτρισμού από άνθρακα και πυρηνική ενέργεια και κλείσιμο μονάδων φιλικών προς το περιβάλλον ως συνέπεια της ελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας

1. Γνωρίζει η Επιτροπή ότι, λόγω της ελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας από τις αρχές του 2001, η Ολλανδία πρόκειται να εισάγει το 30 % των αναγκών της σε ηλεκτρικό ρεύμα από τη Γερμανία, τη Γαλλία και το Βέλγιο και ότι, ως εκ τούτου, ορισμένες μονάδες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος πρόκειται να κλείσουν;

2. Μπορεί η Επιτροπή να επιβεβαιώσει ότι οι εισαγωγές αυτές οφείλονται κυρίως στις κλιμακούμενες διαφορές τιμών μεταξύ αφενός του άνθρακα, του λιγνίτη και της πυρηνικής ενέργειας από κράτη που εξάγουν ηλεκτρικό ρεύμα, και αφετέρου του φυσικού αερίου και της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού, όπου τα τελευταία έτη στην Ολλανδία έγιναν μεγάλες επενδύσεις με σκοπό τον περιορισμό της εκπομπής του CO2 και για άλλους περιβαλλοντικούς λόγους;

3. Πώς κρίνει η Επιτροπή το γεγονός ότι με την εξέλιξη αυτή παραμένει ανεκμετάλλευτο τοπόλοιπο θερμότητας παραγωγικών διαδικασιών και εγκαταστάσεων μεψηλή ενεργειακή απόδοση και ότι ναι μεν η εκπομπή CO2 στην Ολλανδία μειώνεται αλλά σε άλλα κράτη μέλη αυξάνεται σε μεγάλο βαθμό, με αποτέλεσμα η Ευρωπαϊκή Ένωση να μην μπορεί να ανταποκριθεί πλήρως στις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Κυότο για μείωση των σχετικών εκπομπών;

4. Μπορεί η Επιτροπή να επιβεβαιώσει ότι οι εισαγωγές της Ολλανδίας θα αυξηθούν ακόμα περισσότερο τα προσεχή έτη σε περίπτωση που το διασυνοριακό δίκτυοψηλής τάσης θα αποκτήσει μεγαλύτερη παραγωγική ικανότητα;

5. Συμμερίζεται η Επιτροπή την άποψή μου ότι οι περιοχές που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από ηλεκτρικό ρεύμα το οποίο παράγεται εκτός των περιοχών αυτών διατρέχουν τον κίνδυνο κατά το παράδειγμα της αμερικανικής πολιτείας της Καλιφόρνιας μέσα σε λίγα χρόνια να μην μπορούν πλέον να εξασφαλίζουν αρκετό ηλεκτρικό ρεύμα ή, σε περίπτωση ενεργειακού ελλείμματος, να μπορούν να το αγοράζουν μόνον έναντιψηλών τιμών, και ότι το αποτέλεσμα αυτό θα ενισχυθεί ακόμα περισσότερο σε περίπτωση που οι περιοχές οι οποίες εξάγουν τώρα ηλεκτρικό ρεύμα θα πρέπει να περιορίσουν τις εξαγωγές τους προκειμένου να ανταποκριθούν σε σχετικές περιβαλλοντικές απαιτήσεις;

6. Πώς σκέπτεται η Επιτροπή να ενεργήσει για να διασφαλίσει ότι θα εξακολουθήσει η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, θα περιορισθεί η ανάγκη περαιτέρω αύξησης του δικτύουψηλής τάσης που αποτελεί καταστροφή για την ύπαιθρο, θα καταπολεμήσει τις επιβλαβείς συνέπειες για το περιβάλλον και θα δώσει τη δυνατότητα στους καταναλωτές να αρνηθούν την ανεπιθύμητη χρησιμοποίηση της πυρηνικής ενέργειας;

Απάντηση της κας de Palacio εξ ονόματος της Επιτροπής

(31 Μαΐου 2001)

1. Η Επιτροπή έχειπόψη ότι οι Κάτω Χώρες εισάγουν μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να καλύψουν την εγχώρια ζήτηση. Όντως, οι Κάτω Χώρες εξαρτώνταν ανέκαθεν περίπου κατά 15 % της ενεργειακής κατανάλωσής τους από εισαγωγές από άλλα κράτη μέλη. Αληθεύει ότι η αντιστοίχως εισαγόμενη ηλεκτρική ενέργεια αυξήθηκε μετά από την απελευθέρωση της αγοράς καιπολογίζεται περίπου πλέον σε 20 % της κατανάλωσης στην Ολλανδία. Οι αντικειμενικές εντούτοις δυνατότητες των εγκαταστάσεων διασύνδεσης με το Βέλγιο και τη Γερμανία δεν θα επέτρεπαν αύξηση των εισαγωγών για ποσοστό μεγαλύτερο του 30 % της κατανάλωσης στην Ολλανδία. Το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου ορθά διατείνεται ότι μέρος του διαθέσιμου δυναμικού στις Κάτω Χώρες δεν χρησιμοποιείται επί του παρόντος, δεδομένου ότι η τιμή της εισαγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας είναι φθηνότερη της εγχώριας.

2. Η δημιουργία της εσωτερικής αγοράς έχει ως αποτέλεσμα οι καταναλωτές να επιδιώκουν να επωφεληθούν των διαφορών τιμής μεταξύ επιμέρους εταιρειών. Αληθεύει ότι επί του παρόντος η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από πυρηνικές και θερμοηλεκτρικές μονάδες είναι φθηνότερη από την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από μονάδες φυσικού αερίου ή συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας. Η εξέλιξη ωστόσο των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας είναι δύσκολο να προβλεφθεί και εξαρτάται μεταξύ άλλων από τις εξελίξεις στον τομέα της τιμής του πετρελαίου καθώς επίσης και από τις συνοδευτικές πολιτικές όπως η φορολογία και η ολοένα αυξανόμενη εσωτερίκευση των εξωτερικών δαπανών. Η Επιτροπήποστηρίζει τον ολοένα μεγαλύτερο εσωτερικό καταλογισμό των εξωτερικών δαπανών των επί μέρους μορφών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

3. Η απελευθέρωση της αγοράς οδηγεί στην αποτελεσματικότερη και οικονομικότερη χρήση των καυσίμων. Από τηνφιστάμενη πείρα προκύπτει ότι παρατηρείται ουσιαστική μείωση των εκπομπών των αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου στα κράτη μέλη που άνοιξαν πλήρως τις αγορές τους χάρις στην ταχεία αντικατάσταση των παρωχημένων και μη αποδοτικών μονάδων παραγωγής ενέργειας. Τόσο στον τομέα της αγοράς του φυσικού αερίου όσο και στον τομέα της αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας η παροχή συγκεκριμένων συμβουλών στους καταναλωτές σε ό,τι αφορά την ενεργειακή αποδοτικότητα και την εξοικονόμηση ενέργειας είναι πλέον κατά πολύ εκτενέστερη από ό,τι πριν από την απελευθέρωση της αγοράς.

Η Επιτροπή θεωρεί, ωστόσο, ότι επιβάλλεται να αντιμετωπιστούν τυχόν αρνητικές επιπτώσεις της απελευθέρωσης που ενδεχομένως επιβαρύνουν το περιβάλλον. Ως αναφέρεται στην Πράσινη Βίβλο για την ασφάλεια του εφοδιασμού(1), η Επιτροπή επιβάλλεται να εξακολουθήσει να λαμβάνει μέτρα στον τομέα της κατανάλωσης προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αύξηση της ενεργειακής κατανάλωσης.

Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή κατά το 2000,πέβαλε πρόταση οδηγίας(2) για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες μορφές ενέργειας της οποίας επίκειται η έγκριση. Η Επιτροπή ενέκρινε στις 25 Απριλίου 2001 πρόταση οδηγίας για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια(3) (που όταν εφαρμοστεί θα οδηγήσει σε μείωση κατά 20 % των εκπομπών των αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου στην Κοινότητα, επιβάλλοντας τηνποχρεωτική χρήσηφιστάμενων και εμπορικών βιώσιμων τεχνολογιών). Επιπλέον προτίθεται ναποβάλει πρόταση οδηγίας για την ενεργειακή αποδοτικότητα των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών εξοπλισμού.

Κατά το 2002 η Επιτροπή θα προτείνει οδηγία για τη συνδυασμένη παραγωγή θερμικής και ηλεκτρικής ενέργειας (συνδυασμένη παραγωγή) με στόχο την προαγωγή της χρήσης της σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

4. Το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου ορθώς ισχυρίζεται ότι προβλέπεται αναβάθμιση του δυναμικού διασύνδεσης των Κάτω Χωρών κατά 1 000 Megawatt στο άμεσο μέλλον. Τοιουτοτρόπως αυξάνονται οι δυνατότητες εισαγωγών στις Κάτω Χώρες αλλά παράλληλα αυξάνονται και οι δυνατότητες αντιστοίχων εξαγωγών.

5. Το πλεονασματικό δυναμικό στα περισσότερα τμήματα του ευρωπαϊκού δικτύου καθιστά απίθανα για την Κοινότητα φαινόμενα ανάλογα με τα παρατηρηθέντα στην Καλιφόρνια. Σειρά άλλων παραγόντων συνέβαλε στην κρίση του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας στην Καλιφόρνια, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται οιπερβολικά μακροχρόνιες διαδικασίες σχεδιασμού (περίπου επτά ετών) και το γεγονός ότι ουσιαστικά καμία νέα μονάδα παραγωγής δεν δημιουργήθηκε κατά την τελευταία δεκαετία, ενώ η σχετική ζήτηση κατά την ίδια περίοδο αυξήθηκε ταχέως. Οι παράγοντες αυτοί δενπάρχουν στην Κοινότητα. Επιπλέον, οι μεγαλύτερες δυνατότητες εμπορίας της ενέργειας μεταξύ των κρατών μελών θα εξασφαλίσουν την ικανότητα ανταπόκρισης σε απρόβλεπτες αυξήσεις της ζήτησης εντός ενός κράτους μέλους.

Ωστόσο, η Επιτροπή όντως θεωρεί ότι είναι σημαντικό να παρακολουθεί τις εξελίξεις του ισοζυγίου προσφοράς και ζήτησης. Για το λόγο αυτό στην εξ αυτής προτεινόμενη οδηγία, τα κράτη μέληποχρεώνονται να παρακολουθούν το ισοζύγιο ζήτησης προσφοράς ετησίως και ναποβάλουν σχετική έκθεση στην Επιτροπή. Σε περίπτωση που προβλεπόταν ρήξη της ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, τα κράτη μέλη έχουν τηνποχρέωση να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να τεθείπό έλεγχο η κατάσταση.

6. Η προτεινόμενη οδηγία επιβάλλει επίσης στα κράτη μέλη να λαμβάνουν μέτρα εφόσον διαπιστωθεί ότι η ανάπτυξη ή διατήρηση των δικτύων φυσικού αερίου/ηλεκτρικής ενέργειας δεν επαρκεί για την εξασφάλιση του ανεφοδιασμού. Επιπλέον των ως άνω μέτρων, η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει στο άμεσο μέλλον πρόγραμμα για τις ευρωπαϊκέςποδομές ώστε να αντιμετωπιστούν οιφιστάμενες συμφορήσεις στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στην εσωτερική αγορά, αξιοποιώντας κονδύλια των διευρωπαϊκών δικτύων καιποστηρίζοντας τα ως άνω έργαποδομής στο ύψιστο πολιτικό επίπεδο.

Τέλος όσον αφορά τις επιλογές των καταναλωτών, η Επιτροπή προτείνει στο σχέδιο οδηγίας ναποχρεωθούν οι φορείς ανεφοδιασμού να διευκρινίζουν στους λογαριασμούς τους προς τους τελικούς καταναλωτές τις πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που διαθέτουν. Σε μία ελευθερωμένη αγορά αυτό ενδέχεται να ενθαρρύνει τις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας να ανταγωνισθούν μεταξύ τους για την

προσέλκυση καταναλωτών βάσει των περιβαλλοντικών ωφελειών. Εάν αρκετοί πελάτες θα ήταν πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν επ'ευκαιρία την αγοραστική τους ισχύ, θα ήταν σε θέση εν προκειμένω να επιτύχουν ουσιαστικές διαφορές όσον αφορά το ισοζύγιο των ενεργειακών πηγών ανεφοδιασμού της Κοινότητας.

(1) COM(2000)769 τελικό.

(2) ΕΕ C 311 E της 31.10.2000.

(3) COM(2001)226.