ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1656/00

υποβολή: Cristiana Muscardini (UEN) και Gianfranco Fini (UEN) προς την Επιτροπή

(29 Μαΐου 2000)

Θέμα: Πυρηνική μόλυνση στο Σεβεροντβίνσκ, Ρωσία

Περίπου 1300 χλμ. βόρεια της Μόσχας και 100 χλμ. από τον Αρκτικό Κύκλο βρίσκεται το ΣΕΒΕΡΟΝΤΒΙΝΣΚ, μια πόλη κλειστή στους ξένους και σχεδόν απροσπέλαστη ακόμη και στους ίδιους τους Ρώσους οι οποίοι, μέχρι πριν από λίγο καιρό, χρειάζονταν ειδικό διαβατήριο για να εισέλθουν στην πόλη. Το Σεβεροντβίνσκ, που χτίστηκε το 1936 από περίπου 60 000 κρατουμένους κατόπιν εντολής του Στάλιν, 35 χλμ. δυτικά του Αρχαγγέλου, στις όχθες της Λευκής Θάλασσας, πλήττεται από τους πολικούς ανέμους 12 μήνες το χρόνο, με θερμοκρασίες

που το χειμώνα φτάνουν τους 30-40οπό του μηδενός. Δημιουργήθηκε έτσι ένα στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας όπου εξορίζονταν τα θύματα του σταλινικού καθεστώτος και τουφεκίζονταν ή απλώς αφήνονταν να πεθάνουν από τις κακουχίες ή το κρύο. Ανάμεσα στο 1936 και στο 1953 πέθαναν εκεί 25 000 άτομα. Σήμερα, η πόλη έχει 210 000 κατοίκους και το γκουλάγκ έχει αντικατασταθεί από δύο ναυπηγεία σε ένα από τα οποία, το Sevmash, ναυπηγούνται πυρηνικάποβρύχια (επισήμως συναρμολογούνται εκχιονιστικά μηχανήματα). Από το ναυπηγείο αυτό προήλθαν ταποβρύχια typhoon (σκυλόψαρα, κατά τους Ρώσους): η μεγαλύτερη και καταστροφικότερη πολεμική μηχανή που κατασκευάστηκε ποτέ από τον άνθρωπο, μήκους 175 μέτρων και εξοπλισμένη με 20 διηπειρωτικούς πυραύλους με πολλαπλές πυρηνικές κεφαλές.

Σε αυτήν την απρόσιτη πόληπάρχει ένα ειδικό νοσοκομείο όπου νοσηλεύτηκαν εκατοντάδες παραμορφωμένα παιδιά, που έπασχαν από περίεργα σύνδρομα ανοσολογικής ανεπάρκειας τα οποία οδηγούν σε κώφωση. Το 1994 και το 1995, ένας πρώην πλοίαρχος του ρωσικού ναυτικού συμμετέσχε στη σύνταξη έκθεσης σχετικά με τη δραματική κατάσταση της περιοχής, που κινδυνεύει να μετατραπεί σε μία από τις πλέον μολυσμένες περιοχές της Ρωσίας, ένα είδος βραδυφλεγούς Τσερνομπίλ. Στα ναυπηγείαπάρχουν σιλό που περιέχουν 12 530 κυβικά μέτρα στερεού ραδιενεργούλικού σε σύνολο 4 620 τόνων. Μέχρι το 1991, το μεγαλύτερο μέρος των αποβλήτων απορριπτόταν στις γειτονικές θάλασσες Κάρα και Μπάρεντς, ενώ ένα μέρος εναποτίθετο στη δημοτική χωματερή. Κανείς δεν θα μάθει ποτέ τι ποσότητες πυρηνικών αποβλήτων έχουν ταφεί στα περίχωρα της πόλης. Κατά την επισκευή των σκαφών και την επαναφόρτιση των αντιδραστήρων από τα ναυπηγεία εκλύονται 10 000 κυβικά μέτρα ραδιενεργού αερίου. Ο κατάλογος είναι ακόμη μακρύς. Μπροστά στην σοβαρότατη αυτή τραγωδία για τους κατοίκους και τα παιδιά του Σεβεροντβίνσκ, μπροστά στον κίνδυνο ενός νέου Τσερνομπίλ με ανυπολόγιστες συνέπειες όχι μόνο για τους Ρώσους, αλλά και για ολόκληρο τον κόσμο και ιδίως για την Ευρώπη.

Η Επιτροπή:

1. Δεν θεωρεί ως θέμα επείγουσας ανάγκης να συζητήσει όλα αυτά τα θέματα με τις ρωσικές αρχές, στο πλαίσιο των διμερών σχέσεων και των προγραμμάτων PHARE και TACIS;

2. Δεν εκτιμά ότι, για ανθρωπιστικούς λόγους και χάριν της συλλογικής ασφάλειας, πρέπει να εξαρτώνται οι ενισχύσεις της ΕΕ από τη ρητή δέσμευση αντιμετώπισης της επικίνδυνης κατάστασης της πολύπαθης πόλης;

3. Δεν πιστεύει ότι η προστασία του περιβάλλοντος από τη μόλυνση με ραδιενέργεια είναι θέμα προτεραιότητας στις διαπραγματεύσεις για τη διεύρυνση;

Απάντηση του κ. Patten εξ ονόματος της Επιτροπής

(4 Ιουλίου 2000)

Η Επιτροπή γνωρίζει πολύ καλά την καταστροφική περιβαλλοντική κατάσταση, όχι μόνο στην περιοχή του Severodvinsk αλλά επίσης, σε πολλές άλλες περιφέρειες της Ρωσικής Ομοσπονδίας (για παράδειγμα στις περιοχές που περιβάλλουν το Oziorsk, στα νότια Ουράλια, στο Tomsk και το Krasnoyarsk). Η Επιτροπή χρηματοδοτεί ήδη πολλά προγράμματα στη βορειοδυτική περιφέρεια προϋπολογισμού περίπου 20 εκατ. ευρώ και επιθυμεί να παράσχει συνδρομή για την επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων που οφείλονται σε ραδιενεργά απόβλητα και αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα, στο πλαίσιο μιας συγκεντρωμένης διεθνούς προσπάθειας. Τα συνεχιζόμενα προγράμματα που χρηματοδοτούνται πλήρως ή εν μέρει από την Κοινότητα στη βορειοδυτική Ρωσία περιλαμβάνουν τα προγράμματα που στηρίζονται από το TACIS, περιλαμβανομένου και του Διεθνούς Κέντρου Επιστήμης και Τεχνολογίας (ISTC), και τη Διεθνή Ένωση για την προαγωγή της συνεργασίας με τους επιστήμονες των νέων ανεξαρτήτων κρατών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (INTAS) και από άλλα κονδύλια του προϋπολογισμού, π.χ. για το περιβάλλον. Ήδη έχουν δημοσιευθεί αρκετές εκθέσεις που προβαίνουν σε εκτίμηση της κατάστασης σάυτό το τμήμα του κόσμου.

Όσον αφορά ειδικότερα το Severodvinsk, στηρίζεται ένα πρόγραμμα για ναπολογισθούν οι περιβαλλοντικές και ραδιολογικές συνέπειες από την κακή διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στα δύο ναυπηγεία και από την έκχυση ραδιενεργώνγρών αποβλήτων στο δημοτικό αποχετευτικό σύστημα. Οι εργολάβοι του προγράμματος έχουν ήδη επισκεφθεί την πόλη και στις εκθέσεις τους αναφέρουν την καλή συνεργασία με τα τοπικά ιδρύματα. Τα αποτελέσματα αυτού του προγράμματος θα δημοσιευθούν κατά το τέλος του 2001.

Η διεθνής κοινότητα αντιλαμβάνεται γενικώς ότι, λαμβανομένουπόψη του μεγέθους του προβλήματος, οι κοινές προσπάθειες πρέπει να παίξουν πολύ σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της κατάστασης. Αυτός είναι ο στόχος των συζητήσεων για το πολυμερές πυρηνικό περιβαλλοντικό πρόγραμμα στη Ρωσία (MNEPR) που διεξάγονται εδώ και πάνω από ένα χρόνο.

Η Κοινότητα, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Νορβηγία, έχουν σημειώσει κάποια πρόοδο όσον αφορά την εν λόγω συμφωνία με τη Ρωσική Ομοσπονδία, αλλά πρέπει να επιλυθούν ακόμη αρκετά σημαντικά θέματα (αστική ευθύνη για την πυρηνική ενέργεια, απαλλαγή από φόρους και δασμούς, και πρόσβαση στους χώρους εφαρμογής.). Η Επιτροπή επιθυμεί να επιλυθούν αυτά τα θέματα και ναπογραφεί το MNEPR από τη Ρωσική Ομοσπονδία πριν διαθέσει και άλλες σημαντικές επιδοτήσεις σε σημαντικά προγράμματα επενδύσεων. Οι Ρώσοι γνωρίζουν καλά αυτή τη θέση. Ωστόσο, λόγω του επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης, παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του MNEPR, η Επιτροπή εξακολουθεί να συνεργάζεται με ορισμένα κράτη μέλη και τρίτες χώρες περιλαμβανομένων και των Ηνωμένων Πολιτειών και της Νορβηγίας, σε κοινές δράσεις στη Βορειοδυτική Ρωσία.

Όσον αφορά τη διαδικασία της διεύρυνσης, η Επιτροπή θα επιθυμούσε να επισημάνει ότι το περιβάλλον είναι ένα από τα σημεία που συζητούνται στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για την προσχώρηση. Εφόσον η Ρωσική Ομοσπονδία δεν είναι μία από τιςποψήφιες χώρες για προσχώρηση, η κατάσταση του Severodvinsk δεν έχει άμεσες επιπτώσεις για αυτές τις διαπραγματεύσεις.