ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-0528/97 υποβολή: Hiltrud Breyer (V) προς την Επιτροπή (14 Φεβρουαρίου 1997)

Θέμα: Ατύχημα κατά τη μεταφορά πυρηνικών αποβλήτων στο Apach (Λωρραίνη)

1. Ποιά ήταν η αιτία εκτροχιασμού των βαγονιών που μετέφεραν δοχεία τα οποία περιείχαν «Excellox 6», στις 4.2.97 στο Apach της Λωρραίνης;

2. Πότε πληροφορήθηκαν οι αρμόδιες υπηρεσίες, κατά μήκος της διαδρομής, την πραγματοποίηση της μεταφοράς του εν λόγω υλικού;

3. Ποιά σχέδια υπήρχαν για την αντιμετώπιση περιπτώσεων έκτακτης ανάγκης; Ποιά μέτρα προβλέπονται από τα εν λόγω σχέδια για την αντιμετώπιση περιπτώσεων έκτακτης ανάγκης; Ποιά σχέδια προβλέπεται να εφαρμοστούν για την εκκένωση μιας περιοχής σε παρόμοια περίπτωση έκτακτης ανάγκης;

4. Την ώρα του ατυχήματος η αμαξοστοιχία είχε αναπτύξει ταχύτητα 28 χλμ/ώρα. Ποιό είναι το όριο ταχύτητας για την ασφαλή μεταφορά των δοχείων «Excellox 6»;

5. Για ποιό λόγο η διαδρομή που θα ακολουθούσε η εν λόγω αμαξοστοιχία δεν είχε απαγορευτεί στην κυκλοφορία των επιβατικών αμαξοστοιχιών, αφού μια σύγκρουση με επιβατική αμαξοστοιχία θα είχε οπωσδήποτε καταστροφικές συνέπειες;

6. Ποιούς λόγους μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή για τη διέλευση της εν λόγω αμαξοστοιχίας από την περιοχή των συνόρων των τριών κρατών; Γιατί δεν επιλέχθηκε η πιο σύντομη διαδρομή μέσω Βελγίου και Κάτω Χωρών;

7. Εϊχαν ελεγχθεί τα όρια αντοχής των γραμμών της διαδρομής και είχε καθοριστεί η οριακή ταχύτητα;

8. Πόσο υψηλή ήταν η επιβάρυνση των σωστικών συνεργείων σε ουδετερόνια και ραδιενέργεια;

Κοινή απάντηση του κ. Παπουτσή εξ ονόματος της Επιτροπής στις γραπτές ερωτήσεις P-0527/97 και P-0528/97 (4 Απριλίου 1997)

Ο εκτροχιασμός της αμαξοστοιχίας στο Apach έγινε σε γαλλικό έδαφος, με αποτέλεσμα οι σχετικές να διεξαχθούν από την «Sociιtι nationale des chemins de fer franηais» (εθνική εταιρεία σιδηροδρόμων Γαλλίας) σε στενό συντονισμό με τους οργανισμούς τεχνικής υποστήριξης του γαλλικού υπουργείου Μεταφορών. Από τις επιτόπιες έρευνες δεν προέκυψαν ενδείξεις που να στοιχειοθετούν το ενδεχόμενο ελαττωματικότητας των μεταφορικών μέσων ή μηχανικής υπερφόρτωσης των σιδηροδρομικών δομών. Μπόρεσε επίσης να αποκλειστεί η υποθετική περίπτωση η ζημιά να οφειλόταν στην επενέργεια κάποιου τρίτου παράγοντα. Από την ανάλυση των θραυσμένων σιδηροτροχιών που βρέθηκαν στον τόπο του εκτροχιασμού αποδείχθηκε ότι το υλικό ήταν ελαττωματικό, χωρίς ωστόσο να έχουν ακόμη εξακριβωθεί τα οριστικά αίτια του ελαττώματος.

Όπως υποχρεωτικά επιβάλλεται από τους όρους της άδειας μεταφορών, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, αλλά και οι οργανισμοί εποπτείας των σιδηροδρόμων της Γερμανίας και της Γαλλίας ειδοποιήθηκαν αρκετά πρόωρα (δύο ημέρες νωρίτερα στη Γερμανία και τρεις ημέρες στη Γαλλία) σχετικά με την αναχώρηση και την ακριβή διαδρομή της αποστολης. Δεδομένου ότι η ασφαλής μεταφορά των ραδιενεργών υλικών διασφαλίζεται μέσω της αντοχής της συσκευασίας η οποία παρέχει επαρκή προστασία σε περιπτώσεις ατυχήματος, δεν ισχύουν εν γένει περιορισμοί για τις διαδρομές. Η διαδρομή χαράχθηκε με βάση τα μέτρα προστασίας της σωματικής ακεραιότητας που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των κρατών μελών, στο πλαίσιο των οποίων όμως λαμβάνονται υπόψη όλοι οι κίνδυνοι (ακτινολογικοί και μη) συμπεριλαμβανομένων των κανονικών συνθηκών αλλά και των συνθηκών σε περίπτωση ατυχήματος.

Η έγκριση της συσκευασίας που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά ακτινοβοληθέντος πυρηνικού καυσίμου (κιβώτια τύπου Β) βασίζεται σε μια σειρά δοκιμών ελέγχου της μηχανικής αντίστασης των συσκευασιών. Μία από τις δοκιμές αυτές είναι η δοκιμή πρόσκρουσης που έγκειται στην πτώση από ύψος μεγαλύτερο των 9 μέτρων επάνω σε συμπαγή ανελαστική επιφάνεια. Οι δοκιμές αυτές ισοδυναμούν με πτώσεις από ύψος σαφώς μεγαλύτερο των 9 μέτρων σε πραγματικές επιφάνειες, με αποτέλεσμα να τεκμαίρεται ότι τα υλικά συσκευασίας θα υποστούν ανάλογη ζημία. Η επάρκεια των μεταφορικών κανονισμών να ανταποκριθούν στις πραγματικές συνθήκες ατυχημάτων στα σιδηροδρομικά δίκτυα ((Περιβαλλοντικές επιπτώσεις από ατυχήματα που σχετίζονται με συστήματα μεταφοράς ραδιενεργών υλικών - Sandia Lab Report (IAEA, AG 940 -WP 22 - 1996) και μελέτες Flask για τις επιπτώσεις των ατυχημάτων (CEGB Flask accident impact studies) (IAEA, AG -940 - WP 8 - 1996). )) έχει καταδειχθεί από πολυάριθμες δοκιμές αξιολόγησης της συμπεριφοράς των υλικών συσκευασίας με προσομοίωση των συνθηκών του ατυχήματος σε πλήρη κλίμακα.

Αμέσως έπειτα από τον εκτροχιασμό της αμαξοστοιχίας περιχαρακώθηκε η απαγορευτική ζώνη, για να επιτραπεί η διεξαγωγή των ελέγχων μόλυνσης ή ανίχνευσης αυξημένων επιπέδων ακτινοβολίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν στην Επιτροπή, δεν διαπιστώθηκε καμμιά διαρροή ή αύξηση των επιπέδων ακτινοβολίας. Τόσο οι γαλλικές, όσο και οι γερμανικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι η συσκευασία δεν υπέστη ζημιές κατά τον εκτροχιασμό. Κινητοποιήθηκε ο συνηθισμένος σχεδιασμός μέτρων αντιμετώπισης επειγόντων περιστατικών και ειδοποιήθηκαν σχετικά οι πλησιέστερες τοπικές αρχές, συμπεριλαμανομένων των αρχών του Λουξεμβούργου και της Γερμανίας αλλά και των υπηρεσιών του «prιfet de dιpartement» και του «ministθre de l'Interieur». Η απομάκρυνση των κατοίκων δεν χρειάστηκε σε κανένα στάδιο των εργασιών αποκατάστασης των ζημιών.

Συνυπολογιζόμενων και των εκπομπών ακτινοβολιών ακτίνων γάμμα και νετρονίων σε οποιοδήποτε σημείο της διαδρομής, το ανώτατο επίπεδο της ακτινοβολίας ήταν σαφέστατα κατώτερο από τις ανώτατες οριακές τιμές που έχουν καθορισθεί από τους κανονισμούς ((Οδηγία 96/49/ΕΚ του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1996 για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τις σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων, ΕΕ αριθ. L 235 της 17.09.1996. )) που αφορούν τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων (κατηγορία 7 - ραδιενεργό υλικό). Τα μέτρα αποκατάστασης των ζημιών έπειτα από το ατύχημα οργανώθηκαν και εκτελέστηκαν σε αγαστή αρμονία με τις διατάξεις προστασίας από ακτινοβολίες που εφαρμόζονται για εκείνες τις δραστηριότητες που ενέχουν κινδύνους από ιοντίζουσες ακτινοβολίες υπό συνθήκες που δεν οφείλονται σε ατυχήματα ((Από την οδηγία 80/836/Ευρατόμ του Συμβουλίου και από την οδηγία 84/467/Ευρατόμ περί τροποποιήσεως των οδηγιών για τον καθορισμό των βασικών κανόνων προστασίας της υγείας του πληθυσμού και των εργαζομένων από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες, ΕΕ αριθ. L 246 της 17.09.1980 και ΕΕ αριθ. L 265 της 05.10.1984. )).

Από τις μελέτες που έγιναν επιβεβαιώθηκε η επάρκεια των απαιτούμενων μέτρων αντιμετώπισης επειγόντων μεταφορικών περιστατικών αλλά και υπογραμμίστηκαν οι ευεργετικές συνέπειες που έχουν οι ρυθμίσεις αυτές για τα κράτη μέλη ((Εγχειρίδιο προς χρήση στη βάση δεδομένων των ΧΚΕ όσον αφορά τα επείγοντα περιστατικά κατά τη μεταφορά ραδιενεργών υλικών (1992 - εργολαβία) και επισκόπηση των ευεργετικών συνεπειών από τις ρυθμίσεις των κρατών μελών για τα επείγοντα περιστατικά κατά τη μεταφορά ραδιενεργών υλικών (1993 - εργολαβία). )).