ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1296/01

υποβολή: Adriana Poli Bortone (UEN) προς την Επιτροπή

(3 Μαΐου 2001)

Θέμα: Επιπτώσεις της εμπορικής πολιτικής στην Κοινή Πολιτική Γεωργίας (ΚΠΓ)

Η εμπορική και αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ ωθούνται όλο και περισσότερο στη σύναψη συμφωνιών με τρίτες χώρες που συνίστανται σε διευκολύνσεις εμπορικού χαρακτήρα.

Προφανώς το συμφέρον της Κοινότητας συνίσταται στο να ευνοούνται οι εξαγωγές της όσον αφορά προϊόνταψηλού τεχνολογικού περιεχομένου καιψηλής προστιθέμενης αξίας, ενώ σχεδόν πάντοτε, οι χώρες που επωφελούνται των παραχωρήσεων εξάγουν κυρίως γεωργικά προϊόντα.

Θα μπορούσε να γνωστοποιήσει η Επιτροπή:

1. Τον κατάλογο όλων των ισχυουσών σήμερα μη συμβασιακών δασμολογικών παραχωρήσεων (ΣΓΠ), μονομερών, διμερών και πολυμερών.

2. Τις ποσότητες των προϊόντων γεωργίας και αλιείας που μπορούν να εισαχθούν στο πλαίσιο των καθεστώτων αυτών και εκείνες που πράγματι εισήχθησαν.

3. Τις άμεσες και έμμεσες επιβαρύνσεις για τον κοινοτικό προϋπολογισμό και το ΕΓΤΠΕ ιδιαίτερα.

4. Πως είναι δυνατόν, στο πνεύμα της διαφάνειας, οι επιβαρύνσεις αυτές να μην καταλογίζονται σε μία συγκεκριμένη θέση του προϋπολογισμού που θα επιτρέπει να καταδεικνύεται το επίπεδο ανοίγματος της ΕΕ έναντι των τρίτων χωρών αφενός και το κόστος της εμπορικής πολιτικής για τον κλάδο της γεωργίας αφετέρου;

Απάντηση του κ. Lamy εξ ονόματος της Επιτροπής

(26 Ιουλίου 2001)

Οι εμπορικές παραχωρήσεις χορηγούνται στις τρίτες χώρες από την Κοινότητα όταν η Κοινότητα έχει συμφέρον, από οικονομικής πλευράς, να προωθήσει το εμπόριο σε μία ορισμένη περιοχή ώστε να αυξήσει τα οικονομικά οφέλη για αμφότερους τους εταίρους. Επιπλέον, η αύξηση των εμπορικών ροών μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση των τρίτων χωρών και να διευκολύνει την ένταξή τους στην παγκόσμια οικονομία.

Πριν ληφθεί οποιαδήποτε σχετική απόφαση, λαμβάνονται δεόντωςπόψη οι επιπτώσεις της για την κοινή γεωργική πολιτική.

1. Ισχύουσες δασμολογικές παραχωρήσεις της ΕΕ:

- Γενικευμένες δασμολογικές παραχωρήσεις (ΣΓΠ): το κοινοτικό σύστημα ΣΓΠ παρέχει προτιμησιακή πρόσβαση στην αγορά σε όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες και σε όλες τις οικονομίες που διέρχονται μεταβατική φάση. Οι δικαιούχοι του κοινοτικού συστήματος ΣΓΠ απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού για τις ΣΓΠ(1). Ο κατάλογος αυτός περιλαμβάνει 146 ανεξάρτητες χώρες και 25 εξαρτώμενα ή διοικούμενα εδάφη. Είναι πιθανό ότι οι χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού θα επιλέξουν τις πιο ευνοϊκές δασμολογικές προτιμήσεις που προβλέπονται από τη συμφωνία του Κοτονού. Το ΣΓΠ προσφέρει τέσσερα διαφορετικά καθεστώτα που εφαρμόζονται σε διάφορες χώρες και προϊόντα. Οι προτιμήσεις αντιστοιχούν στο ποσοστό μείωσης των δασμών του μάλλον ευνοουμένου κράτους, ανάλογα με το βαθμό ευαισθησίας κάθε προϊόντος. Από το 1995, όλες οι προτιμήσεις του ΣΓΠ χορηγούνται χωρίς ποσοτικούς περιορισμούς. Σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις,

οι προτιμήσεις κυμαίνονται από το 85 % του κανονικού δασμολογίου για ιδιαίτερα ευαίσθητα προϊόντα έως την πλήρη ατέλεια για τα μη ευαίσθητα προϊόντα. Στις 12 Ιουνίου 2001, η Επιτροπήιοθέτησε πρόταση αναθεώρησης του συστήματος Γενικευμένων Δασμολογικών Προτιμήσεων για τα έτη 2002 έως 2004. Ο κανονισμός αυτός θα πρέπει να απλουστεύσει το σύστημα ΣΓΠ, να αποκαταστήσει το επίπεδο των κερδών του και να τα προσαρμόσει περισσότερο στα συμφέροντα των αναπτυσσόμενων χωρών. Επιπλέον, σκοπό έχει να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των ειδικών κινήτρων για την προώθηση της τήρησης των βασικών κανόνων στον τομέα της απασχόλησης και του περιβάλλοντος.

Το ειδικό καθεστώςπέρ των χωρών που καταπολεμούν την παραγωγή και εμπορία ναρκωτικών παρέχει επιπλέον προτιμήσεις στις χώρες της Κοινότητας των Άνδεων (Βολιβία, Κολομβία, Ισημερινό, Περού και, αργότερα, Βενεζουέλα) και της Κοινής Αγοράς της Κεντρικής Αμερικής (Κόστα Ρίκα, Γουατεμάλα, Ονδούρα, Νικαράγουα και Ελ Σαλβαδόρ) καθώς και στον Παναμά. Οι χώρες αυτές διαθέτουν το πλεονέκτημα της ατελώς πρόσβασης για όλα τα βιομηχανικά προϊόντα που περιλαμβάνονται στις γενικές διατάξεις καθώς και για τις εξαγωγές ορισμένων γεωργικών προϊόντων (τα οποία απαριθμούνται στο παράρτημα VII του κανονισμού ΣΓΠ) που δεν περιλαμβάνονται στις διατάξεις αυτές. Η Δημοκρατία της Μολδαβίας επωφελείται από τα ειδικά καθεστώτα ενθάρρυνσης για την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, στο πλαίσιο των οποίων χορηγούνται πρόσθετες προτιμήσεις. Οι πρόσθετες αυτές προτιμήσεις είναι τουλάχιστον διπλάσιες από εκείνες που προβλέπουν οι γενικές διατάξεις (βλ. άρθρο 10 του κανονισμού ΣΓΠ).

Χάρη στην πρωτοβουλία Everything But Arms (όλα εκτός από όπλα), όλες οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες μπορούν να έχουν πρόσβαση στην κοινοτική αγορά ατελώς και χωρίς ποσοτικούς περιορισμούς (τροποποίηση του κανονισμού για τις ΣΓΠ). Η μοναδική εξαίρεση είναι τα όπλα, τα οποία ουδέποτε συμπεριελήφθησαν στις ΣΓΠ, και η ζάχαρη, το ρύζι και οι μπανάνες, τα οποία θα ελευθερωθούν κατά τα προσεχή οκτώ έτη για τις χώρες αυτές.

- Οικονομική εταιρική σχέση με τις χώρες ΑΚΕ: Η συμφωνία πουπογράφηκε το Φεβρουάριο του 2000 παρατείνει για άλλα οκτώ έτη τις μη αμοιβαίες εμπορικές προτιμήσεις που χορηγούνται δυνάμει της σύμβασης Λομέ. Κατά την περίοδο αυτή, η Κοινότητα θα διαπραγματευτεί αμοιβαίες συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών με τιςποομάδες των χωρών ΑΚΕ.

- Ασύμμετρες εμπορικές προτιμήσεις για τα Βαλκάνια: Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2007/2000 της 18ης Σεπτεμβρίου 2000 (ο οποίος επεκτάθηκε εν συνεχεία στη Σερβία) προβλέπει την επέκταση και βελτίωση των κοινοτικών αυτόνομων εμπορικών προτιμήσεων για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Ο κανονισμός αυτός παρέχει πρόσβαση ατελώς στο 95 % των εισαγωγών των χωρών αυτών. Η απόφαση προβλέπει την άρση όλων των δασμολογικών οροφών που απομένουν για ορισμένα βιομηχανικά προϊόντα καταγωγής Αλβανίας, Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, Κροατίας και Σερβίας και τη βελτίωση της πρόσβασης στην κοινοτική αγορά για τα γεωργικά προϊόντα, καταγωγής των χωρών αυτών, περιλαμβανομένων και των μεταποιημένων προϊόντων και των προϊόντων αλιείας.

- Οι ευρωπαϊκές συμφωνίες: Οι ευρωπαϊκές συμφωνίες που συνήφθησαν με τιςποψήφιες για προσχώρηση χώρες αποβλέπουν στη δημιουργία, με βάση το κριτήριο της αμοιβαιότητας αλλά κατά τρόπο ασύμμετρο, ζώνης ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της Κοινότητας και των συνδεδεμένων χωρών. Χάρη στη διαδικασία αυτή, τα βιομηχανικά προϊόντα των συνδεδεμένων χωρών τυγχάνουν ελεύθερης πρόσβασης στην Κοινότητα ήδη από τις αρχές του 1995, με εξαίρεση ορισμένους περιορισμούς σε ευαίσθητους τομείς όπως της γεωργίας και των κλωστοϋφαντουργικών.

Η Κοινότητα έχει συνάψει και άλλες εμπορικές συμφωνίες που προβλέπουν δασμολογικές παραχωρήσεις, όπως η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με το Μεξικό που άρχισε να ισχύει τον Ιούλιο του 2000, οι συμφωνίες με τις μεσογειακές χώρες που αποβλέπουν στη σταδιακή δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών εντός του 2010 και η συμφωνία εμπορίου, ανάπτυξης και συνεργασίας με τη Νότιο Αφρική, η οποία προβλέπει τη δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών με ασύμμετρη κατάργηση των δασμών εντός μεταβατικής περιόδου 10 ετών για την Κοινότητα και 12 ετών για τη Νότιο Αφρική.

Διεξοδικότερες πληροφορίες σχετικά με τις διμερείς και πολυμερείς δασμολογικές παραχωρήσεις θα αποσταλούν απευθείας στο Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου και στη Γραμματεία του Κοινοβουλίου.

2. Προϊόντα που εισάγονται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των προτιμησιακών καθεστώτων:

- Οι αρμόδιεςπηρεσίες της Επιτροπής ελέγχουν τις ποσότητες που εισάγονται στο πλαίσιο των ποσοστώσεων που τυγχάνουν δασμολογικών παραχωρήσεων. Ειδικότερα, για τα ευαίσθητα προϊόντα όπως τα οπωροκηπευτικά, μπορούν να αναζητούνται ελεύθερα πληροφορίες στο Διαδίκτυο από τράπεζα δεδομένων που παρουσιάζει καθημερινώς το επίπεδο χρησιμοποίησης της προτιμησιακής ποσόστωσης.

- Σε πολλές περιπτώσεις, οι πραγματικές εισαγωγές είναι σαφώς χαμηλότερες από τις ποσοστώσεις που χορηγούνται. Τούτο οφείλεται μεταξύ άλλων στην αδυναμία της χώρας εξαγωγής να συμμορφωθεί προς τις ελάχιστες απαιτούμενες ποιοτικές απαιτήσεις για την πώληση στην κοινοτική αγορά και στην ανεπάρκεια τωνποδομών εξαγωγής και εμπορίας.

- Τέλος, αν ληφθείπόψη ότι η Κοινότητα είναι συγχρόνως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας και ο μεγαλύτερος εξαγωγέας γεωργικών προϊόντων, οι κοινοτικές παραχωρήσεις θα πρέπει να αξιολογηθούν σε συνάρτηση με τις αμοιβαίες παραχωρήσεις που χορηγούνται στην Κοινότητα από τις τρίτες χώρες για το εμπόριο γεωργικών προϊόντων. Οι παραχωρήσεις αυτές διευκολύνουν πράγματι την πρόσβαση των κοινοτικών γεωργικών προϊόντων στις ξένες αγορές.

- Το διάγραμμα που αφορά τα προϊόντα αλιείας θα διαβιβαστεί απευθείας στο Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου και στη Γραμματεία του Κοινοβουλίου.

3.-4. Χρηματοοικονομικός αντίκτυπος των εμπορικών παραχωρήσεων στο γεωργικό τομέα:

- Το 1997 (τελευταία διαθέσιμα στοιχεία), η συνολική αξία των γεωργικών εισαγωγών στο πλαίσιο του συστήματος ΣΓΠ ανερχόταν σε 9 480 εκατ. ευρώ. Οι απώλειες των εσόδων του προϋπολογισμού κατά το ίδιο έτος ανήλθαν σε 473 εκατ. ευρώ.

- Η Επιτροπή δεν διαθέτει άλλα συνολικά στοιχεία σχετικά με το κόστος των εμπορικών παραχωρήσεων για τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Ωστόσο, κάθε φορά που προτείνει η Επιτροπή τη χορήγηση εμπορικών παραχωρήσεων, διεξάγεται μελέτη επιπτώσεων για κάθε προϊόν που διατίθεται στην αγορά, ιδίως όσον αφορά το κόστος του προϋπολογισμού. Ο δημοσιονομικός αντίκτυπος εκφράζεται στο δημοσιονομικό προσάρτημα που επισυνάπτεται στην πρόταση. Ωστόσο, το πραγματικό κόστος των εμπορικών παραχωρήσεων δεν μπορεί ναπολογιστεί εκ των προτέρων, εκτός από τον συνολικό όγκο που αφορά δασμολογική ποσόστωση, δεδομένου ότι εξαρτάται από το μέγεθος των πραγματικών συναλλαγών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των προτιμησιακών εμπορικών καθεστώτων.

(1) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2820/98 του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου 1998 για την εφαρμογή πολυετούς συστήματος γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων για την περίοδο από την 1η Ιουλίου 1999 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001, ΕΕ L 357 της 30.12.1998, σελ. 1.