ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-0010/03

υποβολή: Alexander de Roo (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(10 Ιανουαρίου 2003)

Θέμα: Ευρωπαϊκήπηρεσίαδάτων

Συμβαίνει όλο και πιο συχνά να αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη προβλήματαψηλής στάθμης τωνδάτων καιπερχείλισης των ποταμών, κυρίως του Δούναβη, του Έλβα, του Ρήνου, του Μεύση και του Σκάλδη.

Το πρόβλημα αυτό οφείλεται εν μέρει στην έλλειψη σφαιρικής διαχείρισης τωνδάτων. Βεβαίως, δεν πρόκειται κατά πρώτο λόγο για την ποιότητα του ύδατος. Στον τομέα αυτό, σημειώθηκαν κατά την τελευταία δεκαετία σημαντικές πρόοδοι, κυρίως χάρη στην οδηγία-πλαίσιο σχετικά με τα ύδατα (2000/60/ΕΚ(1)), η οποία τίθεται σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2003. Σύμφωνα με την εν λόγω ευρωπαϊκή οδηγία (Παράρτημα Ι), επιβάλλεται μόνο η καταγραφή και όχι η ρύθμιση της απορροής.

Παράλληλα και όσον αφορά κυρίως την ποιότητα του ύδατος, έχουν συσταθεί διεθνή όργανα όπως είναι η Επιτροπή για το Ρήνο και η Επιτροπή για το Δούναβη. Ταφιστάμενα όμως όργανα στον τομέα της διαχείρισης τωνδάτων δεν έχουν καμία αρμοδιότητα όσον αφορά τη διαχείριση της απορροής του ύδατος. Για τη διαχείριση της απορροής των πλωτών οδών, πολλές αρμόδιες περιφερειακές και εθνικές αρχές δε λαμβάνουν επαρκώςπόψη την ανάγκη δημιουργίας και επιδιόρθωσης των φυσικώνδροταμιευτήρων αφενός, αφετέρου δε της ανάγκης να εξασφαλισθεί μία προσεκτική διαχείριση της παλίρροιας και μια βιώσιμη πολιτική όσον αφορά τα αναχώματα. Η αμέλεια αυτή έχει επιπτώσεις στο κατώτερο τμήμα των ποταμών, με καταστροφικές συχνά συνέπειες, όπως οι πλημμύρες που έπληξαν το 2002 τον Έλβα και το Δούναβη και οι πλημμύρες που γνωρίζουν κάθε χρόνο ο Ρήνος, ο Μεύσης και ο Σκάλδης.

Συμμερίζεται η Επιτροπή την άποψη ότι η διαχείριση της απορροής του ύδατος των διασυνοριακών πλωτών οδών συνιστά διασυνοριακό πρόβλημα το οποίο δεν είναι δυνατόν να επιλυθεί αποτελεσματικά παρά μόνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο·

Είναι διατεθειμένη η Επιτροπή να ελέγξει χωρίς καθυστέρηση εάν οι συνθήκες προσφέρουν επαρκή νομική βάση για την εγκαθίδρυση μιας ευρωπαϊκής αρμοδιότητας για τα ύδατα των διασυνοριακών μεγάλων ποταμών, αρχής γενομένης από τον Έλβα, το Ρήνο, το Μεύση και το Σκάλδη, με στόχο την αντιμετώπιση των προβλημάτων απορροής των ποταμών που διασχίζουν τα σύνορα·

Σε περίπτωση που η Επιτροπή κρίνει ότι τοπάρχον νομικό και κανονιστικό πλαίσιο δεν επαρκούν, είναι διατεθειμένη ναποδείξει τα μέτρα που κρίνει ότι θα πρέπει να ληφθούν για τη θέσπιση μιας νομικής βάσης που θα επιτρέψει την αντιμετώπιση των προβλημάτων απορροής των μεγάλων ευρωπαϊκών ποταμών που διασχίζουν πολλά κράτη μέλη·

(1) ΕΕ L 327 της 22.12.2000, σελ. 1.

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(6 Φεβρουαρίου 2003)

Η Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα(1) αντιμετωπίζει συγκεκριμένες ποσοτικές πτυχές τωνδάτων, όπως η θεώρηση του παράγοντα αυτού ως αναπόσπαστου τμήματος της καλής κατάστασης τωνπογείωνδάτων, θεσπίζοντας διατάξεις για μία αειφόρο μακροπρόθεσμη ισορροπία μεταξύ των διαθέσιμων πόρων και των απολήψεων. Ενώ θα συμβάλει στην άμβλυνση των επιπτώσεων των πλημμυρών και ξηρασιών (βλ. άρθρο 1 παράγραφος ε)), δεν καθορίζει, αυτή καθαυτή, επιχειρησιακούς στόχους για την πρόληψη των πλημμυρών και για την προστασία από αυτές, συνεκτιμώντας επίσης τη νομική βάση του άρθρου 175 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ.

Οι διεθνείς συμβάσεις που διέπουν τους ποταμούς στις οποίες αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου (Ρήνος, Έλβας, Σκάλδης, Μεύσης) διαλαμβάνουν την πρόληψη των πλημμυρών και δραστηριοποιούνται στην αντιμετώπιση της πρόληψης των πλημμυρών και της προστασίας από αυτές(2). Η Επιτροπή που εκπροσωπεί την Κοινότητα στα σώματα των εν λόγω συμβάσεωνποστηρίζει προκαταληπτικά τις σχετικές προσπάθειες.

Το 2002, η Επιτροπή, τα κράτη μέλη και οιποψήφιες χώρες εγκαινίασαν συνολική συνεργασία για το ζήτημα των πλημμυρών. Πέραν του επίσημου πεδίου εφαρμογής της Οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα, η ανταλλαγή πληροφοριών, η τεχνογνωσία και η πείρα σχετικά με την πρόληψη από τις πλημμύρες και με την προστασία από αυτές θα οδηγήσει, στη διάρκεια του 2003, στη σύνταξη κοινού εγγράφου για τις βέλτιστες πρακτικές όσο αφορά την πρόβλεψη, πρόληψη και άμβλυνση των συνεπειών των πλημμυρών. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή επεξεργάζεται οριζόντια πρωτοβουλία για τους περιβαλλοντικούς κινδύνους (δασικές πυρκαϊές, σεισμοί, πλημμύρες και τεχνολογικό ρίσκο, ενώ προβλέπεται ανακοίνωση της Επιτροπής για το πρώτο εξάμηνο του 2003. Μετά από συζητήσεις σχετικά με την ανακοίνωση και τη συνάρθρωση των βέλτιστων πρακτικών, η Επιτροπή θα εξετάσει τη σκοπιμότητα και το πεδίο εφαρμογής πιθανών νομοθετικών πλαισίων. Εκ παραλλήλου, το Κοινό Κέντρο Έρευνών της Επιτροπής ανέπτυξε τεχνικά μέσα πρόβλεψης των πλημμυρών και κατάρτισης μοντέλων εις ό,τι αφορά την ποτάμια λεκάνη απορροής του Oder. Τα μέσα αυτά θα εφαρμοστούν και θα καταστούν επιχειρησιακά και για τις λεκάνες του Έλβα και του Δούναβη.

Στο πλαίσιο της κοινοτικής χρηματοδότησης, η κοινοτική Πρωτοβουλία Interreg III του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) για την περίοδο 2000-2006 δύναται, σε επιχειρησιακό επίπεδο, να συμβάλει στη στήριξη διεθνών εξελισσόμενων δράσεων για την πρόληψη των πλημμυρών και για την προστασία από αυτές. Ειδικότερα, το τμήμα Β, που αφορά τηνπερεθνική συνεργασία, προάγει την ορθή διαχείριση των φυσικών πόρων, ιδιαίτερα δε τωνδάτινων, μετά από ολοκληρωμένο χωρικό προγραμματισμό.

Ταπερεθνικά προγράμματα καλύπτουν διασυνοριακές ποτάμιες λεκάνες απορροής, όπως του Ρήνου-Μεύση (πρόγραμμα για την βορειοδυτική Ευρώπη) και του Δούναβη ή του Oder-Νέισε(πρόγραμμα Cadses — κεντρική Ευρώπη, Αδριατική και νοτιοανατολική Ευρώπη) ή της αλπικής περιοχής, που καλύπτει τις αλπικές ζώνες. Τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν δράσεις προτεραιότητας για την πρόληψη θεομηνιών, όπως είναι οι πλημμύρες.

Μεταξύ των τύπων δράσεων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν σεπερεθνική δράση περιλαμβάνονται:

- χάραξη κοινών στρατηγικών για τη διαχείριση κινδύνου σε περιοχές επιρρεπείς στις πλημμύρες,

- χάραξη και εφαρμογή ολοκληρωμένων στρατηγικών και δράσεων για την πρόληψη των πλημμυρών σε διασυνοριακές λεκάνες απορροής ποταμών,

- επενδύσεις σεποδομές, λόγου χάριν για τη δημιουργίαδροταμιευτήρων και περιοχώνπερχείλισης ή για την αποκατάσταση της φυσικής κοίτης παραπόταμων και περιοχώνπερχείλισης,

- βελτίωση της παρατήρησης, των προβλέψεων, της ανταλλαγής δεδομένων, της παρακολούθησης και της διαχείρισης κινδύνου καθώς και δοκιμές νέων τεχνολογιών (π.χ. μοντέλα προσομοίωσης, μετεωρολογική παρακολούθηση), σε διάφορες κλίμακες,

- ανάπτυξη νέων και αποδοτικότερων εργαλείων προγραμματισμού (σχέδια επικίνδυνων ζωνών, μοντέλα) για την πρόληψη των θεομηνιών σε περιοχές επιρρεπείς στις πλημμύρες,

- ανάπτυξη συστημάτων πληροφοριών για τη βέλτιστη διάχυση πληροφοριών προκειμένου να προστατευθούν πληθυσμοί από πλημμύρες, αυξάνοντας, κατ'αυτό τον τρόπο, την ευαισθητοποίηση του κοινού έναντι των κινδύνων,

- βελτίωση τωνφιστάμενων συστημάτων πρόβλεψης/προειδοποίησης. Προαγωγή και εμπράγματη εφαρμογή ορθών πρακτικών π.χ. ένταση της παρακολούθησης, συστήματα προειδοποίησης και προστασίας.

Στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτών, αρκετά έργα αντιμετωπίζουν ήδη τα ζητήματα αυτά και φέρνουν σε επαφή διάφορους συντελεστές, συνεργαζόμενους για τη βελτίωση της πρόληψης των πλημμυρών.

Στην προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού των Διαρθρωτικών Ταμείων (1997-1999), η Πρωτοβουλία IRMA (Interreg Rhein-Meuse Activities) εξασφάλισε ήδη χρηματοδοτική στήριξη για την πρόληψη των πλημμυρών στη λεκάνη των Ρήνου-Μεύση (άνω των 130 εκατομμυρίων ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) για τη συνολική χρηματοδότηση άνω των 400 εκατομμυρίων ευρώ).

Στην τρέχουσα περίοδο (2000-2006), το πρόγραμμα για τη βορειοανατολική Ευρώπη έχει — μακράν — τον σημαντικότερο προϋπολογισμό πρόληψης των πλημμυρών: το μέτρο πρόληψη των ζημιών από πλημμύρες αντιπροσωπεύει 92,3 εκατομμύρια ευρώ περίπου, εκ των οποίων 46,2 εκατομμύρια ευρώ από το ΕΤΠΑ. Το πρόγραμμα Cadses δεσμεύει 28,5 εκατομμύρια ευρώ περίπου για ενδεχόμενες δράσεις στους τομείς Προστασία του Περιβάλλοντος, Διαχείριση του κινδύνου και Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδάτων. Τέλος, το πρόγραμμα Alpine Space, στο μέτρο Συνεργασία στον τομέα των φυσικών κινδύνων προβλέπει συνολική χρηματοδότηση 17 εκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων 8,5 εκατομμύρια ευρώ από το ΕΤΠΑ.

(1) Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000 για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής τωνδάτων.

(2) Ρήνος: θεσπίστηκε σχέδιο δράσης για την αντιπλημμυρική προστασία, η εφαρμογή βρίσκεται σε εξέλιξη. Έλβας: θεσπίστηκε η στρατηγική αντιπλημμυρικής προστασίας, το σχέδιο προγράμματος δράσεως εξετάζεταιπό το φως των πλημμυρών του 2002, ενώ η θέσπιση προβλέπεται για τα τέλη του 2003. Δούναβης: ελαχιστοποίηση του αντίκτυπου των πλημμυρών ως τμήματος του θεσπισθέντος προγράμματος δράσεως, η επακόλουθη αξιολόγηση βρίσκεται σε εξέλίξη. Μεύσης και Σκάλδης: η πρόληψη των πλημμυρών και η αντιπλημμυρική προστασία αποτελούν στρατηγικά τμήματα των προσφάτωςπογραφεισών νέων συμβάσεων.