ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2443/98

υποβολή: Heidi Hautala (V) προς την Επιτροπή

(30 Ιουλίου 1998)

Θέμα: Θαλάσσιες χελώνες

Επισημαίνεται ότι οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες (ΕΚ) παρενέβησαν στη ΔΟΕ, ως τρίτος, στα πλαίσια της διένεξης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών (ΗΠΑ) και Ινδίας, Μαλαισίας, Πακιστάν και Ταϋλάνδης όσον αφορά τις αμερικανικές απαγορεύσεις των εισαγωγών γαρίδας που παράγεται με τη χρησιμοποίηση αλιευτικών μεθόδων οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν το θάνατο σε απειλούμενα είδη θαλάσσιας χελώνας. Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η Συμφωνία Διευθέτησης των Διενέξεων της ΔΟΕ παρέχει τη δυνατότητα στις ΕΚ να προβούν σε δημόσια αιτιολόγηση της θέσεώς των, προτίθεται άραγε η Επιτροπή να υποβάλει μια τέτοια αιτιολογία;

Ειδικότερα, θα μπορούσε η Επιτροπή να διευκρινίσει:

1. για ποιο λόγο οι ΕΚ παρενέβησαν στην ως άνω διένεξη;

2. με ποιόν τρόπο η παρέμβαση των ΕΚ, που είναι κατά του εμπάργκο των ΗΠΑ, μπορεί να επιτύχει χωρίς να προκληθεί βλάβη στα απειλούμενα είδη θαλάσσιας χελώνας που αναφέρονται στο παράρτημα 1 της Σύμβασης Διεθνούς Εμπορίου απειλουμένων ειδών (CITES) - μια πολυμερής συμφωνία στην οποία η ΕΚ είναι επίσης συμβαλλόμενο μέρος;

3. για ποιο λόγο, για τους σκοπούς των γενικών εξαιρέσεων της ΔΟΕ (άρθρο XX(ζ), οι ΕΚ πρότειναν πως θα ήταν σκόπιμο να ορισθούν ως "εξαντλήσιμοι φυσικοί πόροι" τα είδη εκείνα που προστατεύονται από τη Σύμβαση της Βόννης ή που αναφέρονται στο Παράρτημα 1 της CITES (αλλά όχι στα Παραρτήματα 2 και 3)

4. κατά πόσον η Επιτροπή είναι ικανοποιημένη με τις διαπιστώσεις σε βάρος των ΗΠΑ στις οποίες κατέληξε η Επιτροπής Διενέξεων;

Απάντηση του Sir Leon Brittan εξ ονόματος της Επιτροπής

(6 Οκτωβρίου 1998)

1.-2. Η Επιτροπή, εξ ονόματος της Κοινότητας, παρεμβαίνοντας ως τρίτος στην υπόθεση "γαρίδες-χελώνες", απέβλεπε στο να επηρεάσει την εξέλιξη της νομολογίας για το άρθρο ΧΧ της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (GATT), κατά τρόπο που να συμφωνεί με την πολιτική της Κοινότητας για το εμπόριο και το περιβάλλον, όπως φαίνεται, ιδιαίτερα, στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Φεβρουαρίου 1996(1).

Οι παρεμβάσεις της Κοινότητας ως τρίτου προς την επιτροπή διενέξεων και το δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο στηρίζονται στην υπόθεση ότι η διεθνής συνεργασία περισσότερο από τη μονομερή δράση, αποτελεί το πλέον αποτελεσματικό και το λιγότερο διασπαστικό μέσο για την αντιμετώπιση των συνολικών και διασυνοριακών περιβαλλοντολογικών προβλημάτων. Κατά συνέπεια, ο κατάλληλος τρόπος για τα μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Εμπορίου (ΔΟΕ) να προωθήσουν τη διατήρηση των παγκόσμιων περιβαλλοντολογικών πόρων, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστευτικών ειδών, είναι να καταλήξουν σε μια διεθνώς συμφωνηθείσα λύση. Αυτό συμφωνεί πλήρως με την αρχή αριθ. 12 της δήλωσης του Ρίο για το περιβάλλον και την ανάπτυξη.

Επιπλέον, η Κοινότητα δεν απέκλεισε τη δυνατότητα υιοθέτησης από ένα μέλος της ΔΟΕ μονομερών εμπορικών μέτρων που αποβλέπουν στην προστασία των συνολικών περιβαλλοντολογικών πόρων. Ωστόσο, μια τέτοια δυνατότητα πρέπει να εξαρτάται από ορισμένες προϋποθέσεις. Ιδιαίτερα, τα μονομερή εμπορικά μέτρα μπορούν να γίνουν αποδεκτά μόνο εφόσον έχουν γίνει προηγουμένως πραγματικές προσπάθειες για να βρεθούν λύσεις διεθνώς αποδεκτές. Στην περίπτωση "γαρίδες-χελώνες" το στοιχείο αυτό αποτελεί βασικό θέμα εφόσον οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπόρεσαν να δείξουν ότι πράγματι προσπάθησαν να προωθήσουν τη διατήρηση των θαλάσσιων χελωνών μέσω μηχανισμών συνεργασίας πριν επιβάλλουν μονομερώς εμπορικούς περιορισμούς.

Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η ερμηνεία του άρθρου ΧΧ της GATT σύμφωνα με τους προσανατολισμούς που πρότεινε η Κοινότητα, θα συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη μιας αμοιβαίας ισορροπίας μεταξύ της εμπορικής ελευθέρωσης και της προστασίας του περιβάλλοντος. Κατ' αρχάς, θα αναγνωριστεί σαφώς στο ΔΟΕ ο ρόλος των μηχανισμών συνεργασίας ως το κύριο μέσο για την αντιμετώπιση συνολικών και διασυνοριακών περιβαλλοντολογικών προβλημάτων. Κατά δεύτερο λόγο, μια τέτοια ερμηνεία θα παράσχει ισχυρό κίνητρο για την επίτευξη ευρύτερης συμμετοχής σε πολυμερείς συμφωνίες στον τομέα του περιβάλλοντος.

3. Η ερώτηση του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου ΧΧ (ζ) της GATT φαίνεται ότι στηρίζεται σε κάποια παρεξήγηση. Κατά την τρίτη παρέμβαση στην επιτροπή, η Κοινότητα επικαλέστηκε τα κριτήρια ερμηνείας που αναπτύχθηκαν στην προηγούμενη περίπτωση (προκειμένου να απορριφθεί μια περιοριστική ερμηνεία σύμφωνα με την οποία, βάσει της διάταξης αυτής, μόνο οι μη ζώντες πόροι ή είδη εμπορικής αξίας πρέπει να θεωρούνται ως "εξαντλήσιμοι φυσικοί πόροι"). Η Επιτροπή, για το λόγο αυτό, είναι της άποψης ότι, κατ' αρχήν, η έννοια των "εξαντλήσιμων φυσικών πόρων" στο άρθρο ΧΧ (ζ) της GATT συμπεριλαμβάνει όλα τα είδη χλωρίδας και πανίδας και, οπωσδήποτε, όλα τα είδη που περιέχονται στα παραρτήματα I, II και III της CITES (Σύμβαση Διεθνούς Εμπορίου απειλούμενων ειδών).

4. Η Κοινότητα πιστεύει ότι η απόφαση αυτή ενδέχεται να ανοίξει τη συζήτηση σχετικά με την ευρύτερη σχέση μεταξύ εμπορίου και περιβάλλοντος στο πλαίσιο της Επιτροπής του ΔΟΕ για το εμπόριο και το περιβάλλον, όπου η Κοινότητα έχει συνεχώς υποστηρίξει ότι τα διεθνώς συμφωνηθέντα μέτρα πρέπει να έχουν προτιμησιακή μεταχείριση σε σχέση με τους κανόνες του ΔΟΕ. Ορισμένα από τα επιχειρήματα της έκθεσης της επιτροπής χρειάζονται, ωστόσο, περαιτέρω διασαφηνίσεις από το δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι παραπάνω εκτιμήσεις δείχνουν ότι η παρέμβαση της Κοινότητας σ' αυτήν την περίπτωση υπαγορεύτηκε από πραγματικό ενδιαφέρον για την εξεύρεση αποτελεσματικών λύσεων για την ανάπτυξη μιας περισσότερο αρμονικής σχέσης μεταξύ εμπορικών και περιβαλλοντολογικών συμφερόντων και για τη δυνατότητα προσαρμογής των περιβαλλοντολογικών μέτρων που σχετίζονται με το εμπόριο στο πλαίσιο του ΔΟΕ.

(1) COM(96)54 τελικό.