ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1797/02

υποβολή: Benedetto Della Vedova (NI) προς την Επιτροπή

(24 Ιουνίου 2002)

Θέμα: Κέντρο αιολικής ενέργειας στα Όρη Tolfa

Η ισπανική εταιρία Gamesa Elica έχειποβάλει αίτηση αδείας για την κατασκευή κέντρου αιολικής ενέργειας (ή αιολικού πάρκου) στα Όρη Tolfa στην περιοχή Allumiere (κοινότητα που ανήκει στην Περιφέρεια του Lazio), η οποία είναι Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) με την έννοια της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ(1). Η περιοχή αυτή — ένα ηφαιστιογενές οροπέδιο κοντά στην ακτή, στα βορειοδυτικά της Ρώμης — είναι ένας παρθένος φυσικός χώρος, τελείως άκτιστος και καλυπτόμενος καθ'ολοκληρίαν από δάση και λιβάδια, μεγάλου φυσικού ενδιαφέροντος λόγω της εντυπωσιακής του βιοποικιλότητας και πολύ σημαντικός και από άποψη φυσικής ομορφιάς και θέας. Ειδικότερα, στην περιοχή διατηρούνται ορισμένοι δασικοί πυρήνες μεγάλης ιστορικής αξίας, από τους σημαντικότερους στο είδος τους στην Ιταλική Χερσόνησο. Σήμερα στην Ιταλία, η εκμετάλλευση της αιολικής ενέργειας προκαλεί μεγάλες καταστροφές σε περιοχές που συνιστούν βιότοπους μεγάλης φυσικής σημασίας και που, σε πολλές περιπτώσεις όπως η προκείμενη, έχουν κηρυχθεί περιοχές προστατευόμενες από την εθνική νομοθεσία ή Τόποι Κοινοτικής Σημασίας (ΖΕΠ και ΤΚΣ). Και οι ΖΕΠ και οι ΤΚΣ περιέχουν απειλούμενα ζωικά είδη και οικοτόπους που πρέπει να αποτελούν αντικείμενο ειδικών μέτρων προστασίας και, για το λόγο αυτό, θεωρούνται ως χώροι ευρωπαϊκής σημασίας βάσει διεθνών συμβάσεων και κοινοτικών νομικών ρυθμίσεων όπως η οδηγία 92/43/ΕΟΚ(2) και η οδηγία 79/409/ΕΟΚ. Σε πολλές περιφέρειες της Ιταλίας, τα μέσα προγραμματισμού των κοινοτικών διαρθρωτικών ταμείων που έχουν διαμορφώσει οι ίδιες οι περιφέρειες προβλέπουν τη χρηματοδότηση των αιολικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης· είναι εμφανές ότιπάρχει εδώ πρόδηλη αντίφαση, στο μέτρο που διατίθενται κοινοτικοί πόροι για παρεμβάσεις που προκαλούν ανεπανόρθωτες ζημίες στη φυσική κληρονομιά, σε περιοχές που έχουν κηρυχθεί ως ιδιαίτερης περιβαλλοντικής σημασίας με την έννοια των ανωτέρω οδηγιών.

Δεν θεωρεί η Επιτροπή ότι ένας αιολικός σταθμός αποτελούμενος από ανεμοκίνητες γεννήτριες σημαντικού μεγέθους και ισχύος δεν μπορεί να συνυπάρξει με μια ΖΕΠ η οποία, πέραν των λοιπών, φυσικώνπό τη στενή έννοια, στοιχείων, είναι εμφανές ότι διαθέτει και μεγάλη αισθητική αξία από άποψη τοπίου και θέας, δεδομένου ότι, μεταξύ άλλων, από τα Όρη Tolfa μπορεί κανείς να απολαύσει πανοραμική θέα προς τη θάλασσα·

Δεν θεωρεί εξάλλου η Επιτροπή αντιφατικό το να χρηματοδοτείται, από ευρωπαϊκούς πόρους που αποβλέπουν στο να ενθαρρυνθεί η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, η κατασκευή αιολικών ηλεκτρικών σταθμών σε περιοχές χαρακτηρισμένες ως ιδιαίτερης φυσικής αξίας, και για το λόγο αυτό περιλαμβανόμενες στον κατάλογο των ΖΕΠ και των ΤΚΣ και συνεπώς προστατευόμενεςπό την έννοια των σχετικών οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

(1) ΕΕ L 103 της 25.4.1979, σελ. 1.

(2) ΕΕ L 206 της 22.7.1992, σελ. 7.

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(30 Ιουλίου 2002)

Στο άρθρο 6 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992 σχετικά με τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας προβλέπονται οι απαιτήσεις για την προστασία των ειδικών ζωνών διατήρησης (ΕΖΔ). Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 5 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ οι απαιτήσεις αυτές ισχύουν επίσης για τους τόπους κοινοτικής σημασίας (ΤΚΣ) όταν, με βάση κατάλογο προτεινομένων τόπων κοινοτικής σημασίας (πΤΚΣ), εγκριθούν σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2. Επί του παρόντος, δεν έχει ακόμα εγκριθεί ο κατάλογος των τόπων κοινοτικής

σημασίας (ΤΚΣ) της Κοινότητας. Ωστόσο, όσον αφορά τους προτεινόμενους χώρους κοινοτικής σημασίας, ιδιαίτερα όταν συμπεριλαμβάνουν κατά προτεραιότητα ενδιαιτήματα και είδη, τα κράτη μέλη οφείλουν να ενεργούν κατά τρόπο που να μην τίθενται σε κίνδυνοι οι στόχοι της οδηγίας. Ακόμα και στην περίπτωση που δενπάρχει ο κοινοτικός κατάλογος, τα κράτη μέλη καλούνται να απέχουν τουλάχιστον από όλες εκείνες τις δραστηριότητες οι οποίες ενδέχεται να προξενήσουνποβάθμιση του προτεινόμενου τόπου.

Για τις ζώνες ειδικής προστασίας (ΖΕΠ) που έχουν ορισθεί σύμφωνα με την οδηγία 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 2ας Απριλίου 1979 περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών, και σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, ισχύουν ήδη το άρθρο 6 παράγραφοι 2, 3 και 4 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 3 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, κάθε σχέδιο, μη άμεσα συνδεόμενο ή αναγκαίο για τη διαχείριση του τόπου, το οποίο όμως είναι δυνατόν να επηρεάζει σημαντικά τον εν λόγω τόπο, καθεαυτό ή από κοινού με άλλα σχέδια, εκτιμάται δεόντως ως προς τις επιπτώσεις του στον τόπο, λαμβανομένωνπόψη των στόχων διατήρησής του. Βάσει των συμπερασμάτων της εκτίμησης των επιπτώσεων στον τόπο και εξαιρουμένης της περίπτωσης των διατάξεων της παραγράφου 4, οι αρμόδιες εθνικές αρχές συμφωνούν για το οικείο σχέδιο μόνον αφού βεβαιωθούν ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα του τόπου περί του οποίου πρόκειται και, ενδεχομένως, αφού εκφρασθεί πρώτα η δημόσια γνώμη.

Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 4, εάν, παρά τα αρνητικά συμπεράσματα της εκτίμησης των επιπτώσεων και ελλείψει εναλλακτικών λύσεων, ένα σχέδιο πρέπει να πραγματοποιηθεί για άλλους επιτακτικούς λόγους σημαντικού δημοσίου συμφέροντος, περιλαμβανομένων λόγων κοινωνικής ή οικονομικής φύσεως, το κράτος μέλος λαμβάνει κάθε αναγκαίο αντισταθμιστικό μέτρο ώστε να εξασφαλισθεί η προστασία της συνολικής συνοχής του Natura 2000.

Κατά συνέπεια η κατασκευή αιολικού πάρκου εντός ζώνης ειδικής προστασίας επιτρέπεται να εγκριθεί μόνον εάν δεν έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ζώνη, από την άποψη της διατήρησης της φύσης, ή, εάν έχει σημαντικές επιπτώσεις και δενπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, πρέπει να εκτελεσθεί για επιτακτικούς λόγουςπερισχύοντος δημοσίου συμφέροντος.

Στην περίπτωση που αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος, το έργο δεν φαίνεται να έχει ακόμη εγκριθεί και η Επιτροπή μπορεί μόνον να αναμένει ότι θα εκπληρωθούν πλήρως οι απαιτήσεις του άρθρου 6 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Κατά πόσον το έργο αντιβαίνει τους στόχους διατήρησης της ζώνης ειδικής προστασίας θα προκύψει σαφώς στο πλαίσιο της εκτίμησης που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 3 της οδηγίας.

Τέλος, δενπάρχει αντίφαση μεταξύ της κοινοτικής χρηματοδότησης έργων που αποβλέπουν στην ενθάρρυνση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της κοινοτικής νομοθεσίας που προβλέπεται γι'αυτά τα έργα μόνον εφόσον δεν προξενούν σημαντική ζημία στη φύση.