ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2940/96 υποβολή: Νικήτας Κακλαμάνης (UPE) προς την Επιτροπή (8 Νοεμβρίου 1996)

Θέμα: Ρύπανση στο Αιγαίο από την Τουρκία

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, με τεράστια οικολογική καταστροφή και κατάρρευση του οικολογικού συστήματος απειλείται τα επόμενα χρόνια το Αιγαίο, καθώς οι τούρκοι το «βομβαρδίζουν» σε καθημερινή βάση με εκατοντάδες χιλιάδες κυβικά μέτρα αστικών και βιομηχανικών λυμάτων.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, καισυγκεκριμένα του Μεσογειακού Προγράμματος Δράσης, η Τουρκία μολύνει το Αιγαίο με τέσσερις βασικές εστίες και συγκεκριμένα μέσω: του Βοσπόρου που είναι ήδη από τις πιο βεβαρημένες θαλάσσιες περιοχές στον κόσμο, μέσω του εργοστασίου εξόρυξης χρυσού που χρησιμοποιεί κυανιούχο νάτριο και εδρεύει στην Πέργαμο, μέσω πάνω από 1000 βιομηχανιών χημικών, μετάλλου, χαρτιού κλπ. στον Κόλπο της Σμύρνης και, τέλος, μέσω δύο θερμοηλεκτρικών εργοστασίων (GOKOVA και YUTAGAN) που λειτουργούν απέναντι από την Κω. Σημειώνεται ότι αυτές οι μονάδες είναι ιδιαίτερα ρυπογόνες και στο παρελθόν η Τουρκία είχε δηλώσει ότι θα τις κλείσει.

Μάλιστα, δάνειο δόθηκε από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ύψους 4,5 εκατ. ECU για την προώθηση αντιρρυπαντικών τεχνολογιών, αλλά άγνωστη παραμένει η τύχη των χρημάτων αυτών.

Επειδή το θέμα είναι πολύ σοβαρό, ερωτάται η Επιτροπή:

- Σκοπεύει να λάβει μέτρα και ποιά έναντι της Τουρκίας ώστε να παύσει να καταστρέφει το Αιγαίο Πέλαγος και να αρχίσει να σέβεται τους στοιχειώδεις περιβαλλοντικούς κανόνες;

- Σκοπεύει να διερευνήσει και πότε για το τί έγιναν τα 4,5 εκατ. ECU που έλαβε η Τουρκία για την προώθηση αντιρρυπαντικής τεχνολογίας από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων;

Κοινή απάντηση του κ. Van den Broek εξ ονόματος της Επιτροπής στις γραπτές ερωτήσεις E-2940/96, E-2979/96 και E-2980/96 (17 Ianoyarνoy 1997)

Η Επιτροπή γνωρίζει τα προβλήματα ρύπανσης στο Αιγαίο και τους σχετικούς οικολογικούς κινδύνους που οφείλονται σε ρυπογόνες εστίες προερχόμενες από βιομηχανικές εγκαταστάσεις εγκατεστημένες στην Τουρκία, στα οποία αναφέρονται τα Αξιότιμα Μέλη του Κοινοβουλίου.

Η Επιτροπή τονίζει ότι το συμβούλιο σύνδεσης Κοινότητας-Τουρκίας της 6ης Μαρτίου 1995 εξέδωσε ψήφισμα για τη διεύρυνση της συνεργασίας μεταξύ της Κοινότητας και της Τουρκίας, όπου θεωρείται απόλυτα αναγκαίο να καθοριστούν πρωτοβουλίες, ιδίως στον τομέα του περιβάλλοντος, για να αναπτυχθεί και να ενισχυθεί η καταπολέμηση της υποβάθμισης του περιβάλλοντος.

Στο πλαίσιο του προγράμματος Meda, οι τουρκικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή σχέδιο που αποσκοπεί στην εκτίμηση και τον έλεγχο της ρύπανσης της θάλασσας, του αέρα και του εδάφους του συνόλου των τουρκικών ακτών. Το εν λόγω σχέδιο έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο συζητήσεων μεταξύ τούρκων και κοινοτικών εμπειρογνωμόνων. Αυτές οι συζητήσεις δεν έχουν ακόμα τερματιστεί. Η δυνατότητα χρηματοδότησης αυτού του προγράμματος θα εξαρτηθεί από τα διαθέσιμα ποσά του προϋπολογισμού του 1997.

Εξάλλου, η Τουρκία είναι συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης της Βαρκελώνης και των πρωτοκόλλων της. Υποχρεούται συνεπώς να σεβαστεί τις υποχρεώσεις που περιέχουν αυτά τα διεθνή έγγραφα, εφόσον ισχύουν για την εν λόγω περίπτωση.

Εντούτοις, εμπίπτει αποκλειστικά στην αρμοδιότητα της τουρκικής κυβέρνησης να λάβει τις απαραίτητες αποφάσεις για την εξουδετέρωση των επιζημίων ρυπαντικών επιπτώσεων που απειλούν το οικοσύστημα στο Αιγαίο.

Η Επιτροπή αναφέρει ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) δεν γνωρίζει τίποτα περί των δανείων 4,5 εκατ. ECU στην Τουρκία για την προώθηση των μη ρυπογόνων τεχνολογιών και για τη χρηματοδότηση των θερμοηλεκτρικών σταθμών του Gφkova και Yutagan, στα οποία αναφέρονται τα Αξιότιμα Μέλη του Κοινοβουλίου.

Αναλαμβάνεται υποχρέωση για τη χορήγηση δανείων από την ΕΤΕ στην Τουρκία βάσει του χρηματοδοτικού μέρους της οριζόντιας συνεργασίας που αποτελεί τμήμα της «ανανεωμένης μεσογειακής πολιτικής» της Κοινότητας. Το εν λόγω μέρος της συνεργασίας αποσκοπεί, αφενός, στη χρηματοδότηση των επενδύσεων για προγράμματα στον τομέα της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για μία ή περισσότερες μεσογειακές χώρες καθώς και για την Κοινότητα και, αφετέρου, στη χρηματοδότηση προγραμμάτων στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος στη Μεσόγειο. Τα τελευταία αυτά προγράμματα επωφελούνται από επιδότηση του επιτοκίου 3% από κεφάλαια του προϋπολογισμού της Κοινότητας. Στην Τουρκία, όπως και στις υπόλοιπες χώρες της Λεκάνης της Μεσογείου, η ΕΤΕ αποδίδει σημαντική προτεραιότητα στην προστασία του περιβάλλοντος.

Σ'αυτό το πλαίσιο η ΕΤΕ χρηματοδότησε στην Τουρκία κατά την περίοδο 1992-1996 τέσσερα προγράμματα για το περιβάλλον συνολικής αξίας 170 εκατ. ECU, επί συνολικής αξίας δανείων 339 εκατ. ECU. Τα περιβαλλοντικά προγράμματα αφορούν τη δημιουργία αποχετευτικού δικτύου και εργοστασίου επεξεργασίας των αποβλήτων υδάτων στην Antalya, την κατασκευή αποχετευτικού δικτύου στην Άγκυρα, την εγκατάσταση εξοπλισμού αποθείωσης στον ηλεκτρικό σταθμό του Yenikφy και την δημιουργία συστήματος συλλογής και επεξεργασίας των βιομηχανικών λυμάτων στην επαρχία του Kocaeli.

Όσον αφορά την έναρξη λειτουργίας ενός πετροχημικού εργοστασίου στην ακτή της Μικράς Ασίας απέναντι από την Μυτιλήνη και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του, η οδηγία 85/337/ΕΟΚ για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον ((ΕΕ L 175, 5.7.1985. )) εφαρμόζεται μόνο στα κράτη μέλη. Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη σύμβαση για την εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον σε διαμεθοριακό πλαίσιο (σύμβαση Espoo) που προβλέπει εκτίμηση των επιπτώσεων για τα προγράμματα που αφορούν τις εγκαταστάσεις παραγωγής πετροχημικών προϊόντων.

Όσον αφορά τη δημιουργία πυρηνικού σταθμού που σχεδιάζει η Τουρκία στην περιοχή του Akkuyiu, οι τουρκικές αρχές προκήρυξαν στις 17 Δεκεμβρίου 1996 διεθνή διαγωνισμό για την κατασκευή του εν λόγω σταθμού.