ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2255/96 υποβολή: Klaus-Heiner Lehne (PPE) προς την Επιτροπή (9 Αυγούστου 1996)

Θέμα: Aνταγωνισμός των εταιρειών διανομής ως προς τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (εταιρίες εμπορικής εκμετάλλευσης μουσικών ειδών)

Στο πράσινο βιβλίο της σχετικά με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στην κοινωνία των πληροφοριών, η Επιτροπή υποστήριξε την άποψη ότι θα πρέπει να διατηρηθούν οι έως τώρα ισχύουσες εθνικές μονοπωλιακές διαρθρώσεις των εταιριών εμπορικής εκμετάλλευσης μουσικών αγαθών και να μην προβλέπεται σχετικό άνοιγμα του ανταγωνισμού μεταξύ των εταιριών εμπορικής εκμετάλλευσης. Ως προς τα θέματα αυτά ερωτώ τα εξής:

1. Πιστεύει η Επιτροπή ότι, υπό τις συνθήκες αυτές, λαμβάνονται δεόντως υπόψη τα συμφέροντα των καταναλωτών;

2. Σύμφωνα με τις διατάξεις των Συνθηκών, όπως, λ.χ. των άρθρων 7α και 59 της Συνθήκης ΕΟΚ, δεν προβλέπεται επίσης η καθιέρωση του ανταγωνισμού μεταξύ των εταιρειών εμπορικής εκμετάλλευσης επί ερυωπαϊκού επιπέδου; Δεν υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθούν ανισότητες στην εσωτερική αγορά λόγω διαφορετικών διαρθρώσεων για τις τιμές που υιοθετούν οι εταιρείες διανομής στο μουσικό τομέα;

3. Ποιά είναι, κατά την κρίση της Επιτροπής, τα επιχειρήματα που μπορούν να προβληθούν κατά της καθιέρωσης ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων εταιριών εμπορικής εκμετάλλευσης;

4. Δεν εξασφαλίζεται η δυνατότητα λόγω της καθιέρωσης του ανταγωνισμού μεταξύ των εταιρειών εμπορικής εκμετάλλευσης, να ισχύουν τιμές που βασίζονται στις απαιτήσεις της αγοράς και, συνεπώς, να ληφθούν υπόψη τα συμφέροντα των καταναλωτών;

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής (12 Νοεμβρίου 1996)

Tο ζήτημα της διαχείρισης των δικαιωμάτων είναι ένα από τα θέματα που αποτέλεσαν αντικείμενο ευρείας διαβούλευσης με τους ενδιαφερόμενους κύκλους στο πλαίσιο του Πράσινου Βιβλίου της για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στην κοινωνία των πληροφοριών ((COM (95) 382 τελικό. )). Στο έγγραφο αυτό η Επιτροπή δεν σχολιάζει τη διάρθρωση των εταιρειών διαχείρισης, αλλά ο προβληματισμός της εστιάζεται περισσότερο στους τρόπους διαχείρισης των έργων και υπηρεσιών στη κοινωνία των πληροφοριών.

Η συλλογική διαχείριση αποτελεί έναν από τους υφιστάμενους τρόπους διαχείρισης δικαιωμάτων. Γενικά, αναγνωρίζεται ως ένας ορθολογικός τρόπος εκμετάλλευσης των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων, στο βαθμό που επιτρέπει τη διασφάλιση μιας ικανοποιητικής ισορροπίας μεταξύ, αφενός, των συμφερόντων των δικαιούχων και της «πολιτιστικής» βιομηχανίας και, αφετέρου, των χρηστών των έργων. Η Επιτροπή αναγνώρισε έτσι το ρόλο της συλλογικής διαχείρισης σε πολλές οδηγίες. Η ιδιαιτερότητα της συλλογικής διαχείρισης δικαιολογεί έτσι σε γενικές γραμμές μια θέση αποκλειστικότητας των εταιρειών διαχείρισης έναντι των χρήστων προκειμένου να δοθεί τόσο στους δικαιούχους όσο και στους χρήστες η δυνατότητα να επωφεληθούν πλήρως από τη διαχείριση αυτή. Κατά συνέπεια, οι εταιρείες διαχείρισης βρίσκονται πολύ συχνά εκ των πραγμάτων σε δεσπόζουσα θέση. Ωστόσο, καμία διάταξη δεν παρεμποδίζει τη δημιουργία ανταγωνιστικών εταιρειών διαχείρισης. Σε ορισμένα κράτη μέλη υπάρχουν ανταγωνιστικές εταιρείες διαχείρισης οι οποίες διαχειρίζονται τα ίδια είδη δικαιωμάτων. Στην πράξη, για ορισμένο αριθμό περιπτώσεων, τέτοιου είδους καταστάσεις έχουν σαν αποτέλεσμα τη μείωση της ασφάλειας δικαίου καθώς και την αύξηση των διοικητικών δαπανών τόσο για τις εταιρείες διαχείρισης όσο και για τους χρήστες, και αυτό χωρίς εις βάρος των εισοδημάτων που αποκομίζουν οι δικαιούχοι.

Παρόλο που οι εταιρείες συλλογικής εκμετάλλευσης κατέχουν εκ των πραγμάτων μια δεσπόζουσα θέση, η σύσταση και οι κανόνες λειτουργίας τους πλαισιώνονται από ορισμένους κανόνες οι οποίοι δεν έχουν αποτελέσει προς το παρόν αντικείμενο κοινοτικής εναρμόνισης. Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει καθιερώσει εδώ και καιρό την αρχή της εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού στις εταιρείες αυτές και είχε επανειλημμένα την ευκαιρία να τους εφαρμόσει προκειμένου να επιβάλει κυρώσεις σε ορισμένες πρακτικές των εταιρειών αυτών. Στα πλαίσια αυτής της προοπτικής, τα συμφέροντα των καταναλωτών λήφθηκαν πλήρως υπόψη, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα τον σεβασμό των δικαιωμάτων των δημιουργών και λοιπών δικαιούχων συγγενικών δικαιωμάτων.

Στο προαναφερόμενο Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής αναφέρεται ότι οι ιδιαιτερότητες των πολυμέσων και της εκμετάλλευσης των έργων στα ψηφιακά δίκτυα που δημιουργήθηκαν από ως τμήμα της κοινωνίας των πληροφοριών, απαιτούσαν έναν εξορθολογισμό της διαχείρισης των έργων και υπηρεσιών που θα διαδίδονται από τα μέσα αυτά. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή σημείωσε ορισμένες πράξεις συγχώνευσης που λαμβάνουν χώρα σε ορισμένα κράτη μέλη και που αποβλέπουν στη δημιουργία συγκεντρωτικών συστημάτων διαχείρισης. Η Επιτροπή έδειξε ενδιαφέρον προς τέτοιου είδους λειτουργίες στο βαθμό που αυτές θα μπορούσαν να καταστήσουν πιο αποτελεσματικούς τους όρους απόκτησης δικαιωμάτων. Εν πάσει περιπτώσει, όπως αυτό επιβεβαιώθηκε κατά τη διάρκεια της ακρόασης που οργάνωσε η Επιτροπή στις 7 και 8 Ιανουαρίου 1996 περί των τεχνικών συστημάτων προστασίας και τη διοίκηση δικαιωμάτων, τέτοιες διαδικασίες θα πρέπει να γίνουν με εθελοντικό τρόπο. Τέλος, η Επιτροπή υπογράμμισε ότι συσσωρεύσεις αυτού του τύπου θα πρέπει να πραγματοποιούνται βάσει των κανόνων ανταγωνισμού της συνθήκης ΕΚ.

Τέλος, η Επιτροπή επιθυμεί να υπενθυμίσει ότι τα εφαρμοζόμενα από τις εταιρίες διαχείρισης τιμολόγια καταρτίζονται μετά από συμβατική διαπραγμάτευση, στο πλαίσιο της οποίας πρέπει να λαμβάνεται υπόψη τόσο η αγορά όσο και τα συμφέροντα που διακυβεύονται. Μια απλή διαφορά τιμών δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να αποτελέσει επαρκές κριτήριο για να θεωρηθεί ότι υφίστανται άνισοι όροι συναλλαγής. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο πράγματι ανέφερε ότι οι συγκρίσεις σχετικά με το επίπεδο των τιμολογίων θα πρέπει να πραγματοποιούνται σε ομοιογενή βάση και να λαμβάνουν υπόψη τις αντικειμενικές διαφορές μεταξύ των καταστάσεων που επικρατούν στα διάφορα κράτη μέλη.