ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0741/03

υποβολή: Roberta Angelilli (UEN) προς την Επιτροπή

(11 Μαρτίου 2003)

Θέμα: Παραποίηση ιταλικών κονσερβών ντομάτας

Το Φεβρουάριο του 2003, ύστερα από έρευνα που πραγματοποίησε η Coldiretti, η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή οργάνωση επιχειρηματιών του γεωργικού τομέα, προέκυψε ότι στην Ιταλία, κατά το 2002, επί συνολικής παραγωγής 396 000 τόνων, κονσέρβας ντομάτας, 82 000 τόνοι προέρχονται από εισαγωγή από την Κίνα. Εάν τα δεδομένα αυτά είναι ακριβή, σημαίνει ότι ένα μέρος των ιταλικών κονσερβών περιέχει συμπυκνωμένη ντομάτα που προέρχεται από την Κίνα. Είναι λοιπόν προφανές ότιπάρχουν μερικές βιομηχανίες μεταποίησης που διοχετεύουν στην ιταλική αγορά κονσέρβες στις οποίες χρησιμοποιείται το ιταλικό προϊόν αναμεμειγμένο με το αντίστοιχο κινέζικο, χωρίς το γεγονός αυτό να δηλώνεται σαφώς στην ετικέτα. Στην περίπτωση αυτή, πρόκειται για περιστατικό παραποίησης τροφίμων, διότι στις ετικέτες των εν λόγω προϊόντων απουσιάζει εντελώς η ένδειξη προέλευσης του προϊόντος και δηλώνεται μόνον ο τόπος μεταποίησης και συσκευασίας του, με εκμετάλλευση της εικόνας των παραδοσιακών ιταλικών περιοχών καλλιέργειας. Έτσι προκαλείται μία τεράστια σύγχυση στον ιταλό καταναλωτή-αγοραστή, ο οποίος μένει εντελώς απροστάτευτος κατά τη στιγμή της αγοράς και δεν είναι δεόντως ενημερωμένος για την πραγματική προέλευση του προϊόντος.

Αποτέλεσμα της προαναφερθείσας κατάστασης είναι ότι οι ιταλικές μεταποιητικές βιομηχανίες που χρησιμοποιούν μόνο προϊόντα ιταλικής προέλευσης και επιπλέονπόκεινται στην καταβολή δασμώνφίστανται τεράστιες απώλειες, δεδομένου ότι η Ιταλία είναι ο δεύτερος στον κόσμο παραγωγός μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, και επομένως δημιουργείται στην πράξη στρέβλωση του ανταγωνισμού.

Μπορεί η Επιτροπή να ανακοινώσει:

1. Εάν η εν λόγω κατάσταση δεν αντίκειται στα άρθρα 30 και 153 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την προστασία του καταναλωτή, καθώς και στα άρθρα 85 και 86 της Συνθήκης ΕΚ για τον ανταγωνισμό

2. Εάν η εν λόγω κατάσταση δεν αντίκειται στη οδηγία 2000/13/ΕΚ(1), και ιδίως στις αιτιολογικές σκέψεις 6 και 8 και στα άρθρα 2, 3, 5 και 7 σχετικά με την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν την επισήμανση και την παρουσίαση των τροφίμων

3. Εάν η εν λόγω κατάσταση δεν αντίκειται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002(2), και ειδικότερα στις αιτιολογικές σκέψεις 1, 2, 8, 10 και 22 και στα άρθρα 1, παράγραφος 1, 5, παράγραφος 1, 7, παράγραφος 1, 8, 11, 16, 17 και 18 σχετικά, μεταξύ των άλλων, με τις γενικές αρχές και προϋποθέσεις της νομοθεσίας περί τροφίμων

4. Ποια μέτρα σκοπεύει να λάβει, προκειμένου να θέσει τέλος στις σημερινές διαρκείς παραβιάσεις της νομοθεσίας

(1) ΕΕ L 109 της 6.5.2000, σελ. 29.

(2) ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σελ. 1.

Απάντηση του κ. Byrne εξ ονόματος της Επιτροπής

(30 Απριλίου 2003)

Οι εισαγωγές παρασκευασμάτων ντομάτας της Κοινότητας (συμπυκνώματα ντομάτας, πολτός ντομάτας, θρυμματισμένες αποφλοιωμένες ντομάτες, κλπ ) ανήλθαν κατά το 2002 σε 155 000 τόνους περίπου για το σύνολο της Κοινότητας, εκ των οποίων 125 000 τόνοι προέρχονταν από την Κίνα και 125 000 τόνοι περίπου ήταν σε διακίνηση για τελειοποίηση προς επανεξαγωγή (TPA). H Ιταλία είναι ο κύριος εισαγωγέας αυτών των προϊόντων: έχουν εισαχθεί 126 000 τόνοι, εκ των οποίων οι 110 000 τόνοι προέρχονται από την Κίνα και οι 120 000 τόνοι είναι σε διακίνηση για τελειοποίηση προς επανεξαγωγή. Τα συμπυκνώματα ντομάτας καταγωγής Κίνας που έχουν εισαχθεί στην Ιταλία για τη χρησιμοποίησή τους σε προϊόντα που προορίζονται για την εσωτερική αγορά, ανέρχονται μόνο σε 3 400 τόνους. Τα στοιχεία αυτά φανερώνουν ότι το κύριο μέρος των εισαγωγών παρασκευασμάτων ντομάτας που έχουν εισαχθεί στην Ιταλία από την Κίνα προορίζονται για επανεξαγωγή προς τρίτες χώρες, κυρίως για τις αφρικανικές αγορές.

Όσον αφορά το άρθρο 30 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπήπογραμμίζει ότι αυτό εγγράφεται στις διατάξεις σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία προϊόντων μεταξύ κρατών μελών. Το άρθρο 153 καθορίζει τις αρχές και τους τρόπους δράσης της Κοινότητας σχετικά με την προστασία των καταναλωτών.

Δεν αποτελούν, συνεπώς, μία νομική βάση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα ώστε ναπάρξει αξιολόγηση σχετικά με τον ανεπαρκή ή μη πλήρη χαρακτήρα των πληροφοριών που παρέχονται στον καταναλωτή μέσω της επισήμανσης στις ιταλικές κονσέρβες ντομάτας.

Οι διατάξεις που εφαρμόζονται στην πραγματικότητα σχετικά με το εν λόγω θέμα, όπως αναφέρει το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου, είναι εκείνες της οδηγίας 2000/13/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ης Μαρτίου 2000, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την επισήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση των τροφίμων.

Όσον αφορά ιδιαίτερα την ένδειξη καταγωγής ή προελεύσεως των τροφίμων, το άρθρο 3 της οδηγίας προβλέπει ότι η ένδειξη αυτή είναιποχρεωτική μόνο στην περίπτωση στην οποία η παράλειψή της θα ήταν δυνατόν να δημιουργήσει στον καταναλωτή εσφαλμένη εντύπωση σχετικά με τον πραγματικό τόπο καταγωγής ή προελεύσεως του τροφίμου.

Συνεπάγεται ότι, στην περίπτωση που οιοδήποτε στοιχείο ενδέχεται να οδηγήσει τον καταναλωτή σε εσφαλμένη αντίληψη σχετικά με κάποιο συγκεκριμένο τόπο καταγωγής ή προέλευσης του τροφίμου, τότε πρέπειποχρεωτικά να αναφέρεται ο πραγματικός τόπος καταγωγής ή προέλευσης του εν λόγω τροφίμου, ώστε, σύμφωνα με την αρχή που ορίζεται στο άρθρο 2, ο καταναλωτής δεν μπορεί να οδηγηθεί σε πλάνη από την επισήμανση της παρουσίασης του τροφίμου.

Μέχρι σήμερα, η Επιτροπή δεν διαθέτει πληροφορίες που της επιτρέπουν να συναγάγει το συμπέρασμα ότι αυτή είναι η ισχύουσα κατάσταση σχετικά με τις κονσέρβες ντομάτας που προέρχονται από την Ιταλία.

Όσον αφορά τα άρθρα 5 και 7 της προαναφερθείσας οδηγίας, σχετικά αντίστοιχα με την ονομασία πωλήσεως των προϊόντων και την ένδειξη της ποσότητας των συστατικών, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα άρθρα αυτά δεν εφαρμόζονται στην συγκεκριμένη περίπτωση.

Όσον αφορά την εφαρμοσιμότητα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και των απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφάλειας των τροφίμων, είναι σημαντικό ναπενθυμισθεί ότι εν λόγω κανονισμός θεσπίζει γενικούς στόχους, γενικούς ορισμούς και γενικές αρχές όσον αφορά τη νομοθεσία για τα τρόφιμα.

Οι αρχές που αναφέρονται στο άρθρο 8 του εν λόγω κανονισμού είναι βέβαια κατάλληλες όσον αφορά τις δόλιες πρακτικές, εφόσον το άρθρο αυτό προβλέπει ότι η νομοθεσία για τα τρόφιμα έχει ως στόχο την προστασία των καταναλωτών και, ιδίως, την πρόληψη δόλιων πρακτικών ή πρακτικών εξαπάτησης. Ωστόσο, το άρθρο αυτό θέτει μίαποχρέωση για το νομοθέτη και όχι για τους μεταποιητές. Επιπλέον, όπως έχει ήδη αναφερθεί, πρέπει να ληφθείπόψη ότι η νομοθεσία που εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η οδηγία 2000/13/ΕΚ και η οδηγία αυτή ανταποκρίνεται ήδη στους στόχους που καθορίζονται στο άρθρο 8.

Μεταξύ των άλλων άρθρων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 τα οποία αναφέρονται, από το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου, πρέπει πρώτα να σημειωθεί ότι τα άρθρα 11, 16, 17 και 18 δεν εφαρμόζονται παρά από την 1η Ιανουαρίου 2005. Τα άρθρα αυτά καθιερώνουν τις γενικές αρχές όσον αφορά την εισαγωγή, την παρουσίαση, τον έλεγχο και την ανιχνευσιμότητα των τροφίμων. Δεν θα μπορούσαν συνεπώς να εφαρμοστούν άμεσα στη συγκεκριμένη περίπτωση. Όσον αφορά τα λοιπά άρθρα που έχουν αναφερθεί και αυτά δεν εφαρμόζονται επίσης. Παρομοίως, το άρθρο πρώτο προβλέπει απλώς ότι ο κανονισμός θεσπίζει βασικές διατάξεις που

επιτρέπουν να εξασφαλισθεί έναψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών και, συνεπώς, δεν εφαρμόζεται άμεσα. Κατά τον ίδιο τρόπο, η παράγραφος 1 του άρθρου 5 καθορίζει ένα πλαίσιο για τον νομοθέτη, προβλέποντας ότι η νομοθεσία για τα τρόφιμα επιδιώκει έναν ή περισσότερους από τους γενικούς στόχους που αφορούν την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών. Η παράγραφος 1 του άρθρου 7 σχετικά με την αρχή προφύλαξης, αφορά μία κατάσταση όπου η αξιολόγηση των διαθέσιμων πληροφοριών εντοπίζει την πιθανότητα βλαβερών επιπτώσεων στηνγεία ενώ εξακολουθεί ναπάρχει επιστημονική αβεβαιότητα. Το πρόβλημα που θίγεται εδώ δεν αντικατοπτρίζει αυτό το είδος της κατάστασης.

Όσον αφορά τους κανόνες επισήμανσης που εφαρμόζονται γενικά για όλα τα τρόφιμα, η Επιτροπή έχει μόλις αρχίσει την αξιολόγηση της ισχύουσας νομοθεσίας, ιδίως της οδηγίας 2000/13/ΕΚ, με την προοπτική να εκπονηθούν οι προτάσεις προσαρμογής οι πλέον κατάλληλες για ναπάρξει η καλύτερη δυνατή ενημέρωση των καταναλωτών.