ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1615/00

υποβολή: Cristiana Muscardini (UEN) προς την Επιτροπή

(29 Μαΐου 2000)

Θέμα: Εναρμόνιση των δικαιωμάτων των μεταφραστών λογοτεχνικών κειμένων

Το Ιταλικό Εθνικό Συνδικάτο Συγγραφέων, μέλος της EWC (Ένωση Ευρωπαίων Συγγραφέων), καταγγέλλει την ιδιαίτερη κατάσταση των μεταφραστών λογοτεχνικών κειμένων, πουποχρεώνονται να εκχωρήσουν στους εκδότες, με γραπτή σύμβαση, όλα τα δικαιώματά τους για είκοσι χρόνια, με αντάλλαγμα ένα κατ' αποκοπήν ποσό ανά τυπογραφικό φύλλο, το οποίο αντιστοιχεί στο μισό περίπου του ποσού που συνηθίζεται στην Ευρώπη. Η οικονομική συμμετοχή του μεταφραστή, σε όλες τις μορφές χρησιμοποίησης του μεταφρασμένου κειμένου, δενπάρχει στην Ιταλία, σε αντίθεση με όσα προβλέπει η σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης του Δεκεμβρίου 1991, σύμφωνα με την οποία έχει ιδιαίτερη σημασία μια αμοιβή που θα λαμβάνειπόψη την περαιτέρω εμπορική σταδιοδρομία του μεταφρασμένου έργου, μολονότι η ανωτέρω συμμετοχή προβλέπεται μεταξύ άλλων από τον ιταλικό νόμο του 1941 περί πνευματικών δικαιωμάτων. Οι εκδότες ωστόσο αξιοποιούν συστηματικά όλες τις δυνατότητες παρέκκλισης που παρέχει ο νόμος, προκειμένου να μετατρέψουν τη σύμβαση μετάφρασης (δηλαδή τη σύμβαση για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που προβλέπεται από το άρθρο 4 του προαναφερθέντος νόμου) σε σύμβαση παροχής έργου, απολύτως εις βάρος του αδύνατου μέρους. Η κατάχρηση αυτή αποτελεί πλέον στην Ευρώπη στοιχείο ενός άδικου παρελθόντος, το οποίο έχει από καιρό ξεπεραστεί. Η τελευταία χώρα που προσαρμόστηκε με την τρέχουσα ευρωπαϊκή πρακτική είναι η Ισπανία, το 1989. Ωστόσο, στην Ιταλία η αδικία αυτή συνεχίζεται, ζημιώνοντας παράνομα τους μεταφραστές λογοτεχνικών έργων.

Ενόψει της κατάστασης αυτή, μπορεί η Επιτροπή να διευκρινίσει:

1. Ποια είναι η άποψή της για το ζήτημα;

2. Αν θεωρεί ότι η Ιταλία ακολουθεί μια πρακτική ασυμβίβαστη με τις αρχές που περιέχονται στην οδηγία για τα δικαιώματα του πνευματικού δημιουργού στην κοινωνία της πληροφορικής;

3. Ποιες πρωτοβουλίες σκοπεύει να προωθήσει ώστε να εναρμονίσει την κατάσταση που επικρατεί στην Ιταλία με αυτήν που ισχύει στην Ευρώπη, θέτοντας επιτέλους τέλος στην ανωμαλία αυτή και αποδίδοντας δικαιοσύνη στους ιταλούς μεταφραστές λογοτεχνικών κειμένων;

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(5 Ιουλίου 2000)

Η Επιτροπή ευχαριστεί το αξιότιμο μέλος για τις πληροφορίες που κοινοποιήθηκαν σχετικά με την αμοιβή των μεταφραστών λογοτεχνικών κειμένων στην Ιταλία.

Κατ'αρχήν, η Επιτροπή θα ήθελε ναπενθυμίσει ότι οι μεταφραστές λογοτεχνικών κειμένων θεωρούνται, βάσει της Διεθνούς Σύμβασης της Βέρνης, και των Κοινοτικών Οδηγιών, ως συγγραφείς και έχουν ως εκ τούτου τα δικαιώματα και τιςποχρεώσεις που ανήκουν σ'αυτήν την κατηγορία.

Στη συνέχεια, το κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα των συγγραφικών δικαιωμάτων και των συγγενικών δικαιωμάτων, δεν αναγνωρίζει ακόμη τους συμβατικούς κανόνες που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη, ούτε τους όρους αμοιβής που ισχύουν για τους δικαιούχους. Τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να καθορίσουν τους κανόνες που επιλέγονται από τα ίδια.

Εντούτοις, το κοινοτικό κεκτημένο μπορεί να δώσει ορισμένες οδηγίες όσον αφορά τις μεθόδους που θα ακολουθηθούν. Έτσι, το άρθρο 4 της οδηγίας 92/100/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 1992, σχετικά με το δικαίωμα εκμίσθωσης, το δικαίωμα δανεισμού και ορισμένα δικαιώματα που σχετίζονται προς την πνευματική ιδιοκτησία στον τομέα των προϊόντων διάνοιας(1) προβλέπει ότι μία ισότιμη αμοιβή θα πρέπει να καταβληθεί στους συγγραφείς σε περίπτωση ενοικίασης ή δανεισμού των έργων. Εφόσον εναρμονίζει μία τέτοια αμοιβή, το κοινοτικό κεκτημένο, δεν αναφέρει ποιες είναι οι λεπτομέρειες διανομής αυτής της αμοιβής. Εντούτοις, προκύπτει από την Οδηγία αυτή, ότι ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία μία κατ'αποκοπήν αμοιβή θα προβλεπόταν από τον συγγραφέα, αυτή θα έπρεπε να λάβειπόψη την εμπορική εκμετάλλευση του έργου, και σε ενδεχόμενη περίπτωση, να αυξηθεί εφόσονπάρχει εμπορική επιτυχία.

Τέλος, όσον αφορά την πρόταση της οδηγίας σχετικά με τα συγγραφικά δικαιώματα και τα συγγενικά δικαιώματα στην κοινωνία των πληροφοριών(2), αυτή δεν έχει στόχο την εναρμόνιση των συμβατικών κανόνων που περιλαμβάνονται στις νομοθεσίες των κρατών μελών.

Η Επιτροπή καλεί το αξιότιμο μέλος να της ανακοινώσει περαιτέρω πληροφορίες για το θέμα αυτό, με στόχο να αξιολογήσει εάν η κατάσταση πουφίσταται επί του παρόντος θα ήταν δυνατόν να επιφέρει δυσλειτουργίες στην Εσωτερική Αγορά και ενδεχόμενες στρεβλώσεις ανταγωνισμού, στην αντιμετώπιση των συγγραφέων σε κοινοτικό επίπεδο.

(1) ΕΕ L 346 της 27.11.1992.

(2) ΕΕ C 108 της 7.4.1998.