ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2061/03

υποβολή: Stavros Xarchakos (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(20 Ιουνίου 2003)

Θέμα: Επίπεδα ρύπανσης και ηχορύπανσης στα ελληνικά σχολεία

Σύμφωνα με έρευνα του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία δημοσιοποιήθηκε μέσω του ελληνικού Τύπου,πάρχει ανεπαρκής αερισμός στο 75 % των σχολικών αιθουσών που ελέγχθηκαν, διαπιστώθηκαν συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα που ξεπέρασαν το όριο των 1 800 μιλιγκράμ ανά κυβικό μέτρο, πιστοποιήθηκανψηλά επίπεδα φορμαλδεΐδης καθώς καιπέρβαση του ανώτατου επιπέδου θορύβου. Στην έρευνα περιελήφθησαν 20 αίθουσες με φυσικό αερισμό σε 10 διαφορετικά δημόσια σχολεία της Αθήνας και τους ερευνητές ανησύχησε ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα ήταν πάνω από τα ανώτατα επιτρεπόμενα επίπεδα που έχει θέσει ο Αμερικανικός Οδηγός για την Ποιότητα του Εσωτερικού Αέρα (1 800 μιλιγκράμ ανά κυβικό μέτρο), ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ξεπερνούσαν ακόμη και τα 3 000 μιλιγκράμ.

Ανησυχητική ήταν επίσης η συγκέντρωση φορμαλδεΐδης (πάνω από 0.1 μιλιγκράμ ανά κυβικό μέτρο το οποίο είναι το ανώτατο επιτρεπτό όριο) και η οποία οφείλεται στη συχνή χρήση μοριοσανίδων (νοβοπάν) για την κατασκευή θρανίων ή και διαχωριστικών ανάμεσα στις αίθουσες.

Όσον αφορά στο επίπεδο θορύβου, η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είναι πολύψηλό αφού ανερχόταν σε 61 ντεσιμπέλ μέσα στις αίθουσες (με όριο τα 45) και σε 77 ντεσιμπέλ έξω από αυτές (με όριο τα 65). Πολλοί από τους μαθητές παραπονέθηκαν για βήχα και πονοκέφαλο, ενώ ανέφεραν επίσης ότι συχνά αισθάνονται κούραση και δυσκολία συγκέντρωσης στο μάθημα.

Ποιά είναι η άποψη της Επιτροπής για τα συμπεράσματα της παραπάνω έρευνας του Πανεπιστημίου Αθηνών·

Υπάρχει παραβίαση των ορίων μόλυνσης της ατμόσφαιρας και του επιπέδου θορύβου τα οποία έχει θέσει η Κοινοτική νομοθεσία·

Σε ποιές ενέργειες μπορεί να προβεί άμεσα η Επιτροπή προς τις ελληνικές αρχές για την προστασία τηςγείας των Ελλήνων μαθητών οι οποίοι περνούν — σύμφωνα με στοιχεία της ίδιας έρευνας — 14 000 ώρες μέσα στις σχολικές αίθουσες πριν αποφοιτήσουν·

Απάντηση της κυρίας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(13 Αυγούστου 2003)

Πολλές οδηγίες του Συμβουλίου καλύπτουν το θέμα αυτής της ερώτησης.

Η οδηγία 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 12ης Ιουνίου 1989 σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και τηςγείας των εργαζομένων κατά την εργασία(1), επιβάλλει στους εργοδότες τηνποχρέωση να έχουν στη διάθεσή τους μια εκτίμηση τωνφισταμένων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφάλεια και τηνγεία και να καθορίζουν τα μέτρα προστασίας που πρέπει να ληφθούν. Οι εργοδότες οφείλουν να εφαρμόζουν τα μέτρα αυτά με βάση διάφορες αρχές της πρόληψης, όπως αποτροπή των κινδύνων, αντιμετώπιση των κινδύνων στην πηγή τους και διαμόρφωση συνεπούς, συνολικής πολιτικής με σκοπό την πρόληψη.

Μολονότι με το άρθρο 3 στοιχείο α) της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ οι μαθητές εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, δεδομένου ότι δεν καλύπτονται από τον ορισμό του εργαζομένου, εκτός εάν είναι ασκούμενοι ή μαθητευόμενοι, η οδηγία παραμένει εφαρμόσιμη επειδή η ερώτηση του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου αφορά τη γενικότερη κατάσταση στα ελληνικά σχολεία, όπου περιλαμβάνονται επίσης και ηγεία και ευημερία των διδασκόντων, που φυσικά είναι εργαζόμενοιπό την έννοια της εν λόγω οδηγίας.

Σχετικά με την έκθεση στο διοξείδιο του άνθρακα (CO2) κατά την εργασία, η οδηγία 98/24/ΕΚ του Συμβουλίου της 7ης Απριλίου 1998 για την προστασία τηςγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων κατά την εργασία από κινδύνους οφειλόμενους σε χημικούς παράγοντες(2), προβλέπει ότι η Επιτροπή προτείνει ενδεικτικές οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης. Η οριακή τιμή που θεσπίστηκε για το CO2 με την οδηγία 91/322/ΕΟΚ της Επιτροπής της 29ης Μαΐου 1991 περί καθορισμού ενδεικτικών οριακών τιμών μέσω της εφαρμογής της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί προστασίας των εργαζομένων από τους κινδύνους που παρουσιάζονται συνεπεία εκθέσεώς τους, κατά τη διάρκεια της εργασίας, σε χημικά, φυσικά ή βιολογικά μέσα(3) είναι 9000 χιλιοστόγραμμα ανά κυβικό μέτρο (mgr/m3) ή 5000 μέρη ανά εκατομμύριο (ppm). Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει θεσπίσει οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης για τη φορμαλδεΰδη.

Επιπλέον, από τα αποτελέσματα της έρευνας του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών προκύπτει, ως φαίνεται, ότι ο βαθμός ανανέωσης του αέρα στα σχολεία όπου παρατηρούνταιψηλά επίπεδα CO2 είναι εξαιρετικά χαμηλός. Οι συγκεντρώσεις CO2 σε εσωτερικούς χώρους στους οποίους δενπάρχουν πηγές καύσης, θεωρούνται ένδειξη καλού ή κακού εξαερισμού. Στην περίπτωση της φορμαλδεΰδης, έχει αναφερθεί όριο ερεθισμού 0,1 mg/m3 μετά από σύντομη έκθεση, αλλά τα συμπτώματα ερεθισμού αρχίζουν να αυξάνονται σημαντικά σε επίπεδα άνω του 0,3 mg/m3 προκειμένου γιαγιή άτομα. Για να αποφευχθεί η έκφραση δυσφορίας, ιδίως από ευπαθή άτομα (π.χ. μαθητές), η συγκέντρωση φορμαλδεΰδης, εκφραζόμενη σε μέση τιμή ημιώρου, θα πρέπει να μηνπερβαίνει το 0,1 mg/m3. Η τιμή αυτή συνιστάται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) ως κατευθυντήρια γραμμή για την ποιότητα του αέρα. Η εξάλειψη των πηγών φορμαλδεΰδης από τους εσωτερικούς χώρους (π.χ. προϊόντα ξύλου, όπως ινόπλακες και κόντρα-πλακέ, που περιέχουν ρητίνες ουρίας-φορμαλδεΰδης), σε συνδυασμό με αποτελεσματικά συστήματα εξαερισμού, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα στους εσωτερικούς χώρους των σχολείων. Η Επιτροπή δεν έχει ακόμη καθορίσει κατευθυντήριες τιμές για τους ατμοσφαιρικούς ρύπους στους εσωτερικούς χώρους. Εξετάζει τώρα το ενδεχόμενο καθορισμού και εφαρμογής ορίων έκθεσης σε ρύπους προτεραιότητας στους εσωτερικούς χώρους, στο πλαίσιο του φερώνυμου έργου INDEX (από τα αρχικά του αγγλικού Indoor Exposure Limits for Pollutants), το οποίο χρηματοδοτείται από τη Γενική Διεύθυνση Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών. Το έργο αυτό άρχισε το Δεκέμβριο του 2002 και θα περατωθεί μετά από 24 μήνες.

Όσον αφορά την κατάσταση στα σχολεία της Ελλάδας, για την οποία αρμόδιες είναι οι ελληνικές Αρχές, όπως αυτή αποτυπώνεται στις πρόσφατες μελέτες του Πανεπιστημίου Αθηνών, τα συμπεράσματά τους καταδεικνύουν στις ελληνικές Αρχές την ανάγκη να βελτιωθεί ο εξαερισμός των σχολικών αιθουσών και να εξαλειφθούν οι πηγές φορμαλδεΰδης, ενδεχομένως δε και άλλων χημικών ουσιών που μπορούν να έχουν άμεσες επιπτώσεις στηνγεία και στην άνεση.

Σχετικά με τη στάθμη θορύβου στην εργασία, στην οδηγία 86/188/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Μαΐου 1986, για την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που διατρέχουν λόγω της έκθεσής τους στο θόρυβο κατά την εργασία(4), προβλέπεται ότι όταν η ημερήσια ατομική ηχοέκθεση ενός εργαζόμενου είναι πιθανό ναπερβεί τα 85dB(A) πρέπει να διατίθενται στους εργαζόμενους ατομικά ακοοπροστατευτικά μέτρα. Εάν η ημερήσια ατομική ηχοέκθεση ενός εργαζομένουπερβεί τα 90dB(A) πρέπει να χρησιμοποιούνται ατομικά ακοοπροστατευτικά μέτρα. Τα ευρήματα πάντως του Πανεπιστημίου Αθηνών (61 ντεσιμπέλ εντός και 77 εκτός των αιθουσών) δεν φθάνουν τα όρια που προδιαγράφει η προαναφερθείσα οδηγία. Τα ανώτατα όρια των 45dB και 65dB που αναφέρονται στην εν λόγω έρευνα, δεν αποτελούν απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι όντως ο θόρυβος μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη μαθησιακή ικανότητα των παιδιών, το οποίο αντικατοπτρίζεται και στα πορίσματα της έρευνας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Πράγματι, η οδηγία 2002/49/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, σχετικά με την αξιολόγηση και τη διαχείριση του περιβαλλοντικού θορύβου(5), επιβάλλει στις αρμόδιες Αρχές των κρατών μελών τηνποχρέωση να εκπονήσουν στρατηγικούς χάρτες θορύβου και σχέδια δράσης για την καταπολέμηση των ηχητικών οχλήσεων γύρω από τους κύριους άξονες μεταφορών και στα μεγάλα πολεοδομικά συγκροτήματα. Ωστόσο, η οδηγία δεν προβλέπει εναρμονισμένες οριακές τιμές, με βάση τις οποίες θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για τη μείωση του θορύβου, αφήνοντας τη θέσπιση οριακών τιμών στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών.

Στο σημείο αυτό, η Επιτροπή αναλαμβάνει δράση. Για να διευκολύνει τα κράτη μέλη στην αξιολόγηση των επιβλαβών επιδράσεων του θορύβου στον πληθυσμό, το άρθρο 6 της οδηγίας 2002/49/ΕΚ προβλέπει τη χρήση σχέσεων δόσης-επίδρασης. Σύμφωνα με τις διατάξεις του παραρτήματος III της οδηγίας, μπορούν να προταθούν ειδικές σχέσεις για ευπαθείς πληθυσμιακές ομάδες, στις οποίες κατ' εξοχήν συγκαταλέγονται τα παιδιά. Η Επιτροπή μελετά τώρα τη σκοπιμότητα αυτών των ειδικών σχέσεων.

(1) ΕΕ L 183 της 29.6.1989.

(2) ΕΕ L 131 της 5.5.1998.

(3) ΕΕ L 177 της 5.7.1991.

(4) ΕΕ L 137 της 24.5.1986.

(5) ΕΕ L 189 της 18.7.2002.