ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-0052/99

υποβολή: Gianni Tamino (V) προς την Επιτροπή

(15 Ιανουαρίου 1999)

Θέμα: Μετατροπή των εθνικών νομισμάτων και του ευρώ στα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο ενιαίο νόμισμα

Δεδομένου ότι το ενιαίο νόμισμα ισχύει ήδη, μολονότι μόνο για συναλλαγές που δεν προϋποθέτουν την υλική χρήση του ευρώ, σε 11 χώρες της ΕΕ, ότι στις χώρες αυτές είναι νόμιμο νόμισμα όπως και τα εθνικά νομίσματα και κατά συνέπειαν οι τραπεζικές πράξεις μεταξύ των χωρών αυτών θα έπρεπε να είναι ανάλογες με τις πράξεις στο εσωτερικό κάθε χώρας;

Έχοντας επίσης υπόψη ότι σύμφωνα με πληροφορίες των μέσων ενημέρωσης οι τράπεζες εισπράττουν για τη μετατροπή ενός νομίσματος σε άλλο, ακόμη και για τη μετατροπή ευρώ- εθνικού νομίσματος, προμήθειες που φτάνουν στο 4 %.

Pέραν ενός πάγιου ποσού, δεν θεωρεί η Επιτροπή ότι η πρακτική αυτή βρίσκεται σε αντίθεση με την καθιέρωση ενιαίου νομίσματος, και μάλιστα ότι αποτελεί παράνομη κερδοσκοπία;

Ποιες πρωτοβουλίες σκοπεύει να αναλάβει η Επιτροπή, ώστε να βάλει τέλος στην κατάσταση αυτή, που απειλεί να θέσει σε κίνδυνο, στα μάτια των ευρωπαίων πολιτών, την εικόνα του ευρώ, πέραν του ότι προκαλεί πραγματικές οικονομικές ζημίες στους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις των χωρών που συμμετέχουν στο ενιαίο νόμισμα;

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(11 Μαρτίου 1999)

Το αξιότιμο μέλος γνωρίζει αναμφίβολα ότι η Επιτροπή εξέδωσε τον Απρίλιο του 1998 τη σύσταση 98/286/CE(1) σχετικά με τα τραπεζικά έξοδα για τη μετατροπή σε ευρώ. Στις 8 Δεκεμβρίου 1998, η Επιτροπή έδωσε στη δημοσιότητα μια πρώτη αξιολόγηση(2), από την οποία συνάγεται ότι οι τράπεζες όλης της ζώνης του ευρώ προτίθενται να εφαρμόσουν τη σύσταση. Τούτο σημαίνει ότι οι τράπεζες δεν θα εισπράττουν έξοδα για τη μετατροπή σε μονάδα ευρώ λογαριασμών από την εθνική νομισματική μονάδα συμμετέχοντος κράτους μέλους (π.χ. στην Ιταλία, για τη μετατροπή σε ευρώ ενός λογαριασμού εκφρασμένου σε λιρέτες), ούτε για τη μετατροπή πληρωμών από και σε ευρώ. Εξάλλου, στη σύσταση προβλέπεται ότι οι τράπεζες δεν μπορούν να εισπράττουν έξοδα για υπηρεσίες εκφρασμένες σε μονάδα ευρώ διαφορετικά από εκείνα που εισπράττουν για όμοιες υπηρεσίες στην εθνική νομισματική μονάδα. Οι διατάξεις αυτές συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στο να αντιμετωπιστεί από το κοινό με εμπιστοσύνη η μετάβαση στο ευρώ. Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει, πάντως, αφεαυτού ότι οι τραπεζικές συναλλαγές μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών μελών θα είναι συγκρίσιμες με αυτές που πραγματοποιούνται στο εσωτερικό κάθε χώρας μέλους.

Με τη σύσταση αυτή δεν ζητείται, συνεπώς, από τις τράπεζες να πάψουν να εισπράττουν έξοδα για τις υπηρεσίες που παρέχουν, μεταξύ άλλων την αγορά ή την πώληση τραπεζογραμματίων άλλων κρατών μελών. Αντίθετα, όμως, απαιτεί πλήρη διαφάνεια από μέρους τους ως προς όλες τις πράξεις μετατροπής και ανταλλαγής, με σαφή μνεία της εφαρμογής σταθερών τιμών μετατροπής και χωριστή ένδειξη των οποιασδήποτε μορφής εξόδων που ενδεχομένως εισπράττονται.

Πριν από την καθιέρωση του ευρώ οι τράπεζες είχαν τη δυνατότητα να αποκρύπτουν, εν μέρει τουλάχιστον, τα έξοδα που εισέπρατταν για υπηρεσίες όπως η ανταλλαγή τραπεζογραμματίων, καταλογίζοντάς τις στη (κυμαινόμενη) τιμή συναλλάγματος που εφάρμοζαν. Μπορούσαν, δηλαδή, να εισπράττουν από τους πελάτες τους τη διαφορά (ή "spread") μεταξύ της τιμής στην οποία αγόραζαν ένα νόμισμα και αυτής στην οποία το πωλούσαν στους πελάτες τους. Η εφαρμογή "spread" ήταν μια αδιαφανής μέθοδος είσπραξης εξόδων, την οποία η Επιτροπή είχε ζητήσει από καιρό στις τράπεζες να πάψουν να εφαρμόζουν.

Με την καθιέρωση του ευρώ οι τράπεζες δεν μπορούν πλέον, για τις συναλλαγές στις οποίες υπεισέρχονται οι νομισματικές μονάδες των συμμετεχόντων κρατών μελών, να εισπράττουν έξοδα για τη διαφορά της τιμής συναλλάγματος. Υποχρεούνται, συγκεκριμένα, να τηρούν τη θεμελιώδη υποχρέωση που συνίσταται στην εφαρμογή σταθερών τιμών μετατροπής σε όλες τις πράξεις μετατροπής ή ανταλλαγής μεταξύ των συμμετεχόντων νομισματικών μονάδων. Οι τράπεζες υποχρεώθηκαν, συνεπώς, να αλλάξουν τη μέθοδο είσπραξης εξόδων που εφάρμοζαν από την 1η Ιανουαρίου 1999 το αργότερο. Το γεγονός, που αναφέρει το αξιότιμο μέλος, ότι οι τράπεζες εισπράττουν για τις συναλλαγματικές πράξεις κατάποκοπήν προμήθεια η οποία ενδέχεται να ανέρχεται σε ποσοστό 4 %, μπορεί να θεωρηθεί ως συνέπεια της μετάβασης σε μια διαφανέστερη μέθοδο είσπραξης εξόδων.

Στις 12 Ιανουαρίου 1999, η Επιτροπή ζήτησε από τις κυριότερες ευρωπαϊκές τραπεζικές ομοσπονδίες να της παράσχουν πληροφορίες όσον αφορά την κατάσταση στα κράτη μέλη, συγκρίνοντας τα στοιχεία του 1998 και του 1999 σχετικά με τα έξοδα και τις προμήθειες μετατροπής για τις διασυνοριακές μεταφορές. Στις 5 Φεβρουαρίου 1999, η Επιτροπή κάλεσε τις τράπεζες να επιδείξουν μεγαλύτερη διαφάνεια δημοσιεύοντας τις πληροφορίες που είχαν στη διάθεσή τους όσον αφορά την εξέλιξη του συνολικού επιπέδου των εξόδων (πριν και μετά από την καθιέρωση του ευρώ) για την ανταλλαγή τραπεζογραμματίων της ζώνης ευρώ, καθώς και για τις διασυνοριακές πληρωμές μέσω επιταγών, μεταφορών και τραπεζικών καρτών. Οι τράπεζες της ζώνης ευρώ κλήθηκαν να υποβάλλουν αναφορά στην Επιτροπή για την επικρατούσα κατάσταση, πριν από τις 31 Μαρτίου, μέσω των ευρωπαϊκών ενώσεων τραπεζών. Η Επιτροπή άρχισε πρόσφατα να διεξάγει έρευνες για ενδεχόμενες παραβιάσεις της πολιτικής ανταγωνισμού από πλευράς τραπεζών. Θα ενημερώσει το Κοινοβούλιο για τα αποτελέσματα αυτών των εκθέσεων και των ερευνών. Η Επιτροπή, πάντως, αναμένει ότι το γενικό επίπεδο των εξόδων θα μειωθεί, δεδομένου ότι οι τράπεζες δεν θα έχουν πλέον να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα των δαπανών που συνδέονται με το συναλλαγματικό κίνδυνο και ότι η διαφάνεια θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Η Επιτροπή ανησυχεί, ωστόσο, όπως και το Κοινοβούλιο λόγω του ότι οι ενδείξεις από τις πρώτες μέχρι σήμερα πληροφορίες και αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν σε τράπεζες ορισμένων κρατών μελών οδηγούν σε αντίθετη εξέλιξη.

Στο συγκεκριμένο αλλά συναρτώμενο με το θέμα των μεταφορών, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ διασυνοριακών και εγχώριων συναλλαγών ως προς τα έξοδα που εισπράττονται. Η Επιτροπή έχει τη γνώμη ότι η μεταβατική περίοδος μέχρι την ημερομηνία εισαγωγής κερμάτων και χαρτονομισμάτων σε ευρώ είναι η κατάλληλη ευκαιρία για την καθιέρωση των απαραίτητων για τη ρύθμιση του προβλήματος των εξόδων που εφαρμόζονται στις διασυνοριακές μεταφορές όρων. Αυτό προϋποθέτει ότι θα βελτιωθούν αποτελεσματικά οι αδυναμίες της υποδομής των διασυνοριακών πληρωμών και ότι θα αρθούν και οι υπόλοιποι διαρθρωτικοί φραγμοί του διεθνικού ανταγωνισμού. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ιδιαίτερα, πρέπει να συνειδητοποιήσουν την πολιτική σπουδαιότητα και το εμπορικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει η τόνωση των επενδύσεων στον τομέα της διασυνοριακής διασύνδεσης των εθνικών συστημάτων λιανικών πληρωμών. Εκτός από την πίεση ηθικού χαρακτήρα που μπορούν να ασκήσουν οι δημόσιες αρχές τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, πρέπει να συμμετάσχουν επίσης στην επίλυση των πρόσθετων διοικητικών προβλημάτων που επιβάλλονται στις τράπεζες κατά τη διαχείριση των συναλλαγών αυτών. Η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να αποτελέσει τον καταλύτη της εξέλιξης αυτής και προτίθεται να δημοσιεύσει την άνοιξη του 1999 ανακοίνωση σχετική με την πολιτική των συστημάτων πληρωμών στην ΟΝΕ. Με την ανακοίνωση αυτή θα καθορίζεται λεπτομερές πλαίσιο το οποίο θα αποσκοπεί στην επίτευξη του στόχου ενός ενιαίου χώρου πληρωμών.

Στο δελτίου τύπου IP/99/90 που δημοσίευσε η Επιτροπή στις 5 Φεβρουαρίου 1999 περιέχονται περισσότερες λεπτομέρειες για τις απόψεις της Επιτροπής ως προς το συγκεκριμένο θέμα.

(1) ΕΕ L 130 της 1.5.1998.

(2) Διαθέσιμη στο Ιντερνέτ στη διεύθυνση http://europa.eu.int/comm/dg15.