ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-3523/01

υποβολή: Emma Bonino (NI) προς το Συμβούλιο

(13 Δεκεμβρίου 2001)

Θέμα: Η κατάσταση στη Ζιμπάμπουε

Η κατάσταση στη Ζιμπάμπουε συνεχίζει να επιδεινώνεται με κλιμάκωση των εκφοβισμών και απειλών προς τα κόμματα της αντιπολιτεύσεως, τις οργανώσεις που προωθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα μέσα ενημερώσεως και τις διπλωματικές αποστολές των κρατών και οργανισμών που είναι διαπεπιστευμένες στο Χαράρε. Συστηματικοί αυτουργοί της βίας είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Μουγκάμπε και τα μέλη

της κυβερνήσεώς του. Στις 23 Νοεμβρίου ε.ε. κατά την επίσκεψη 20μελούς αντιπροσωπίας της Ευρωπαϊκής Ενώσεως στο Χαράρε ο Πρόεδρος Μουγκάμπεπερέβη τα όρια που θέτει η διπλωματική φιλοφροσύνη, που θέτουν ακόμη και οι καλοί τρόποι, και εγκατέλειψε την αίθουσα συνεδριάσεως αφού αρνήθηκε με τον κατηγορηματικότερο τρόπο να απαντήσει σε όλες τις ερωτήσεις που αφορούσαν την Έκθεση των Ηνωμένων Εθνών με θέμα την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων στη Λαοκρατική Δημοκρατία του Κονγκό και την πρόταση περί αποστολής παρατηρητών στις προσεχείς προεδρικές εκλογές.

Ποία μέτρα σκοπεύει να λάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση και συγκεκριμένα το Συμβούλιο προς επιτάχυνση του πολιτικού διαλόγου τον οποίο προβλέπει το άρθρο 96 της Συνθήκης του Κοτονού για να προασπισθεί με συγκεκριμένες ενέργειες τις αρχές της δημοκρατίας και να διασφαλίσει τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες στη Ζιμπάμπουε αλλά επίσης και το γόητρο και την αξιοπρέπεια των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων·

Δεν εκτιμά το Συμβούλιο ότι η κατάσταση έχει ωριμάσει αρκετά για να εξετασθεί από κοινού με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλα κράτη η εφαρμογή κατεπειγόντως κυρώσεων με συγκεκριμένους στόχους — προσωπικά τον Πρόεδρο, τα μέλη της κυβερνήσεώς του και τις οικογένειές τους — κυρώσεων όπως είναι η ανάκληση θεωρήσεων (βίζα) και αδειών παραμονής αλλά και οιοδήποτε άλλο μέτρο χωρίς αρνητικό αντίκτυπο στον άμαχο πληθυσμό·

Απάντηση

(25/26 Μαρτίου 2002)

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανησυχεί εντονότατα για την κακή κατάσταση που επικρατεί στη Ζιμπάμπουε στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ιδιαίτερα από τις αρχές του 2000, για τοπάρχον γενικό κλίμα βίας και εκφοβισμού και για την έκδηλη ατιμωρησία που συνοδεύει τη μέχρι τώρα και τη συνεχιζόμενη διάπραξη εγκλημάτων. Η παρενόχληση που ασκείται στα κόμματα της αντιπολίτευσης, ιδιαίτερα κατά τις προετοιμασίες τους για τις προγραμματισμένες προεδρικές εκλογές της 9ης και 10ης Μαρτίου 2002, οι εκφοβισμοί προς το δικαστικό κλάδο, οι περιορισμοί κατά του δικαιώματος ελεύθερης έκφρασης του ανεξάρτητου Τύπου και των πάντων, η παράνομη κατοχή, τέλος, των αγροκτημάτων, είναι θέματα άκρως ανησυχητικά.

Κάτω από το πρίσμα των διατάξεων της παραγράφου 2 του άρθρου 9 της Συμφωνίας του Κοτονού, για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις δημοκρατικές αρχές και το κράτος δικαίου, αποφασίστηκε, κατ' εφαρμογή του άρθρου 96 της ίδιας Συμφωνίας, στις 20 Οκτωβρίου 2001, να αρχίσουν διαβουλεύσεις με τη Ζιμπάμπουε.

Οι διαβουλεύσεις διεξήχθησαν στις 11 Ιανουαρίου 2002, με τη συμμετοχή και ορισμένων χωρών της Κοινότητας για την Ανάπτυξη της Μεσημβρινής Αφρικής που παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία.

Κατά το πέρας της συνεδρίασης η Ευρωπαϊκή Ένωση συνόψισε τα σημεία ως προς τα οποία οι Αρχές της Ζιμπάμπουε εξέφρασαν τη βούληση να ικανοποιήσουν κατά κάποιο τρόπο τις επιθυμίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με συγκεκριμένες δράσεις. Παρ' όλα ταύτα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσε ότι δεν είναι ικανοποιημένη, και ζήτησε από την Κυβέρνηση της Ζιμπάμπουε να αποστείλει εντός δύο εβδομάδων επιστολή στον Πρόεδρο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για να αναλύσει τις δράσεις σχετικά με όλα τα σημεία της συζήτησης. Ιδιαίτερα η Ευρωπαϊκή Ένωση επέμεινε στην πρόσκληση και διαπίστευση διεθνών παρατηρητών γενικώς, καθώς και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, κατά τις τελευταίες έξι τουλάχιστον εβδομάδες πριν από τις εκλογές, καθώς και στην πλήρη πρόσβαση των εθνικών και των διεθνών μέσων ενημέρωσης. Οι Αρχηγοί των Διπλωματικών Αποστολών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Χαράρε κλήθηκαν ναποβάλουν το ταχύτερο έκθεση για τη σημειούμενη πρόοδο, ώστε ναπάρξει αξιολόγηση στα πλαίσια της Κυβερνητικής Συμβουλευτικής Επιτροπής της 28ης Ιανουαρίου 2002.

Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της 28ης Ιανουαρίου 2002 εξέφρασε έντονη ανησυχία για την κατάσταση που επικρατεί στη Ζιμπάμπουε, και ιδιαίτερα για την πρόσφατη κλιμάκωση της βίας και των εκφοβισμών και παρενοχλήσεων που ασκούνται στην αντιπολίτευση και τον ανεξάρτητο τύπο. Σημείωσε δε ότι η κυβέρνηση της Ζιμπάμπουε δεν έλαβε ουσιαστικά μέτρα για να βελτιωθεί η κατάσταση, όπως είχε ζητήσει κατά τον παρελθόντα Δεκέμβριο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Εξ άλλου, το Συμβούλιο εξέφρασε τη λύπη του για τη δήλωση στην οποία προέβη στις 9 Ιανουαρίου 2002 ο Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων της Ζιμπάμπουε Στρατηγός Vitalis Zvinavashe, ο οποίος απείλησε ότι θα ανατρέψει τις δημοκρατικές διαδικασίες εάν η στρατιωτική ηγεσία δεν συμφωνήσει με το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών.

Επίσης, το Συμβούλιο εξέφρασε έντονη ανησυχία για την πρόσφατη νομοθεσία της Ζιμπάμπουε, η οποία, εάν εφαρμοσθεί, θα επιφέρει βαρύ πλήγμα στα δικαιώματα ελευθερίας του λόγου, του συνέρχεσθαι και

του συνεταιρίζεσθαι, κατά κύριο δε λόγο ο Νόμος για τη Δημόσια Τάξη και Ασφάλεια και ο Τροποποιητικός των Γενικών Διατάξεων Νόμος (που αμφότεροι παραβιάζουν τους κανόνες και πρότυπα ελεύθερων και αδιάβλητων εκλογών που αποφασίστηκαν από τους βουλευτές της Κοινότητας για την Ανάπτυξη της Μεσημβρινής Αφρικής τον Μάρτιο του 2001), καθώς και η προτεινόμενη νομοθεσία για τη ρύθμιση των μέσων ενημέρωσης.

Το Συμβούλιο σημείωσε τις διαβεβαιώσεις που δόθηκαν από τη Ζιμπάμπουε κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων της 11ης Ιανουαρίου, και επιβεβαιώθηκαν μετέπειτα με επιστολή του Πρωθυπουργού κ. Mudenge, της 18ης Ιανουαρίου 2002, σύμφωνα με τις οποίες η Κυβέρνηση της Ζιμπάμπουε θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να τερματιστεί η βία, ότι οι εκλογές θα είναι ελεύθερες και αδιάβλητες, ότι θα επιτραπεί η κάλυψή τους από τον εθνικό και το διεθνή Τύπο, ότι η Κυβέρνηση της Ζιμπάμπουεποστηρίζει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και, τέλος, ότι θα τερματιστεί η παράνομη κατοχή κτημάτων και άλλων περιουσιών. Παρ' όλα ταύτα, το Συμβούλιο διατηρεί ορισμένους φόβους ότι συνεχίζονται οι σοβαρές καταπατήσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ότι δεν έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος στο θέμα της εξασφάλισης δυνατότητας πρόσβασης στους διεθνείς εκλογικούς παρατηρητές και στα μέσα ενημέρωσης. Το Συμβούλιο τόνισε ότι η κυβέρνηση της Ζιμπάμπουε κρίνεται από τις δράσεις της στην πράξη.

Το Συμβούλιο θα παραμείνει συντονισμένο με τους διεθνείς εταίρους, και ιδιαίτερα με τις συνεταιρικές της Ζιμπάμπουε χώρες της Κοινότητας για την Ανάπτυξη της Μεσημβρινής Αφρικής.

Τέλος, η Ευρωπαϊκή Ένωση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα ουσιώδη σημεία του άρθρου 9 της Συμφωνίας του Κοτονού δεν τηρούνται. Ιδιαιτέρως λυπάται διότι, παρ' όλες τις ως τώρα προσπάθειες, οι διαβουλεύσεις του άρθρου 96 δεν έχουν βελτιώσει την κατάσταση.

Για το λόγο αυτόν, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να κλείσει τις διαβουλεύσεις του άρθρου 96 και να εφαρμόσει ειδικές κυρώσεις εάν:

- Η Κυβέρνηση της Ζιμπάμπουε εμποδίσει την αποστολή παρατηρητών της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τις 3 Φεβρουαρίου 2002 και εξής, ή εμποδίσει εν συνεχεία τους παρατηρητές να εκτελέσουν τον προορισμό τους, ή εμποδίσει την ελεύθερη πρόσβαση των διεθνών μέσων ενημέρωσης για κάλυψη των εκλογών, ή

- Επιδεινωθεί σοβαρά η επιτόπια κατάσταση, με πρόσθετη επιδείνωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή επιθέσεις κατά της αντιπολίτευσης, ή

- Εκτιμηθεί ότι οι εκλογές δεν είναι ελεύθερες και αδιάβλητες.