ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2790/02

υποβολή: Mihail Papayannakis (GUE/NGL) προς το Συμβούλιο

(4 Οκτωβρίου 2002)

Θέμα: Διεθνής Συνθήκη κατά των βασανιστηρίων — Αποχή ΗΠΑ

Πρόσφατα οι ΗΠΑ αρνήθηκαν ναπερψηφίσουν το νέο σχέδιο συνθήκης κατά των βασανιστηρίων και άλλων σκληρών, απάνθρωπων και ταπεινωτικών μεταχειρίσεων και τιμωριών του ΟΗΕ. Το σχέδιο της Συνθήκης προβλέπει τη θέσπιση ενός διεθνούς συστήματος επιθεωρήσεων σε φυλακές, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι θα πραγματοποιούνται βασανιστήρια. Η αποχή των ΗΠΑ, μιας χώρας με διεθνές ειδικό βάρος, και κατά την ψηφοφορία στη Γενική Συνέλευση του οργανισμού, αφενός συνιστά ντε φάκτο αποδυνάμωση της Συνθήκης και αφετέρου ακυρώνει το δεσμευτικό χαρακτήρα αυτής για την εν λόγω χώρα.

Δεδομένου ότι οι ΗΠΑ, για δεύτερη φορά μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, μετά από την καταψήφιση της θέσπισης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, αρνούνται να επικυρώσουν διεθνή συνθήκη του ΟΗΕ, θα μπορούσε το Συμβούλιο να με ενημερώσει για το πώς εκτιμά αυτή την εξέλιξη· Τι στάση προκρίνει απέναντι στη Συνθήκη· Προτίθεται να εγγυηθεί την επικύρωση της Συνθήκης από τιςπό ένταξη στην ΕΕ χώρες καθώς και να ασκήσει τη δυνατότερη διεθνή διπλωματική πίεση, προκειμένου τα μέλη του ΟΗΕ που είτε απείχαν είτε καταψήφισαν το σχέδιο της Συνθήκης να προχωρήσουν σεπερψήφισή της στη Γενική Συνέλευση·

Απάντηση

(20 Φεβρουαρίου 2003)

Το Συμβούλιο δεν γνωρίζει την ύπαρξη νέου σχεδίου σύμβασης των ΗΕ κατά των βασανιστηρίων. Οι ΗΠΑ επικύρωσαν τη Σύμβαση των ΗΕ κατά των βασανιστηρίων και άλλων τρόπων σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας (CAT) την 1η Οκτωβρίου 1994.

Επί του παρόντος, ένα σχέδιο προαιρετικού πρωτοκόλλου της CAT, το οποίο προβλέπει ένα προληπτικό σύστημα εθνικών και διεθνών επιθεωρήσεων σε χώρους κράτησης, ευρίσκεται στο τελικό στάδιο έγκρισης από τα αρμόδια όργανα των ΗΕ (την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των ΗΕ (CHR), το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο (ECOSOC), και τη Γενική Συνέλευση των ΗΕ (UNGA)).

Η πρόταση να ενδυναμωθεί η πρόληψη των βασανιστηρίων, μέσω της ίδρυσης διεθνούς μηχανισμού επιθεώρησης βάσει της CAT,ποστηρίζεται σταθερά από την ΕΕ. Η εξάλειψη των βασανιστηρίων, όπου και αν συμβαίνουν, αποτελεί ένα από τα βασικά μελήματά της, όπως φαίνεται και από την έκδοση από το Συμβούλιο, στις 9 Απριλίου 2001, Κατευθυντήριων Γραμμών σχετικά με την πολιτική της ΕΕ έναντι τρίτων χωρών όσον αφορά τα βασανιστήρια και άλλους τρόπους σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας.

Το σχέδιο προαιρετικού πρωτοκόλλου αποτελεί το αντικείμενο διαπραγματεύσεων επί 10 χρόνια σε ομάδα εργασίας των ΗΕ, αλλά νωρίτερα φέτος, κατά την 58η συνεδρίαση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, φάνηκε καθαρά ότι δεν ήταν δυνατόν ναπάρξει συναίνεση για το κείμενο. Για το λόγο αυτό, ο πρόεδρος της ομάδας εργασίαςπέβαλε κείμενο συμβιβαστικής πρότασης, το οποίοπεβλήθη από την Κόστα Ρίκα στην 58η συνεδρίαση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ως σχέδιο απόφασης στην οποία προσαρτάται το Προαιρετικό Πρωτόκολλο.

Στη συνάρτηση αυτή, η ΕΕ κατέβαλε αποφασιστικές και συνολικές προσπάθειες για την έγκριση του σχεδίου Προαιρετικού Πρωτοκόλλου, συμπεριλαμβανομένων διαφόρων διαβημάτων σε πολλές πρωτεύουσες, ενώ οι ΗΠΑ εξακολούθησαν να αντιτάσσονται στην έγκριση του σχεδίου όπωςπεβλήθη.

Στις 7 Νοεμβρίου 2002, η 3η Επιτροπή της ΓΣΗΕ ενέκρινε το Σχέδιο Προαιρετικού Πρωτοκόλλου με 104 ψήφουςπέρ, 8 κατά και 37 αποχές. Οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, το Ισραήλ, η Νιγηρία, η Κούβα, η Συρία, η Κίνα και το Βιετνάμ ψήφισαν κατά. Εναπόκειται στην ολομέλεια της Γενικής Συνέλευσης να λάβει την τελική θέση σχετικά με το Πρωτόκολλο. Μόλις εγκριθεί το Προαιρετικό Πρωτόκολλο θα τεθεί σε ισχύ αφού επικυρωθεί από 20 κράτη.