ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0073/03

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(23 Ιανουαρίου 2003)

Θέμα: Ο βραχυπρόθεσμος επαναπατρισμός των προσφύγων στο Αφγανιστάν δεν είναι δυνατός, ούτε και ευκταίος, λόγω έλλειψης εργασίας και στέγης

1. Γνωρίζει η Επιτροπή ότι ο Αφγανός Υπουργός Προσφύγων και Επαναπατρισμού, κ. Enyatullah Nazari, ταξιδεύει ανά τον κόσμο συμβουλεύοντας τους πρόσφυγες συμπατριώτες του να μην επιστρέψουν πρόωρα στο Αφγανιστάν, τούτο δε με το εξής σκεπτικό: Μετά από 23 χρόνια πολέμου, η χώρα μας είναι κατεστραμμένη, η οικονομία βρίσκεται στο νεκρό σημείο, ο τομέας τηςγείας και η γεωργία μας έχουνποστεί σοβαρό πλήγμα, το έδαφος της χώρας μας κρύβει πάνω από έξι εκατομμύρια νάρκες, οι συνθήκες διαβίωσης είναι απαράδεκτες, δενπάρχει στέγαση, δενπάρχει απασχόληση, η κυβέρνηση είναι μόνο δέκα μηνών και δεν μπορεί να επιλύσει όλα αυτά τα προβλήματα·

2. Μπορεί η Επιτροπή να επιβεβαιώσει την πληροφορία του Αφγανούπουργού, σύμφωνα με τον οποίο από τα δύο εκατομμύρια των προσφύγων που επέστρεψαν στο Αφγανιστάν, ένα μεγάλο μέρος αναγκάσθηκε πάλι να ξενιτευτεί επειδή η χώρα δεν είναι σε θέση να τουςποδεχθεί, καθώς και ότι οι νέοι αυτοί πρόσφυγες ζουν τώρα σε συνθήκες που θέτουν σε κίνδυνο την ύπαρξή τους·

3. Συμμερίζεται η Επιτροπή την άποψη του εν λόγωπουργού ότι ακόμη και οι πρόσφυγες μεψηλό επίπεδο εκπαίδευσης οφείλουν προς το παρόν να αποφύγουν τον επαναπατρισμό, επειδή η επιστροφή τους δεν θα είναι χρήσιμη και αναγκαία παρά μόνο όταν αρχίσει η ανοικοδόμηση της χώρας χάρη στη χρηματοδοτική ενίσχυση εκ μέρους της διεθνούς κοινότητας·

4. Ποιες πρωτοβουλίες έχει αναλάβει η ΕΕ ώστε να αποτρέπονται οι Αφγανοί πρόσφυγες από τον οικειοθελή επαναπατρισμό τους σε εδάφη τα οποία θεωρούνται μεν τώρα ως ασφαλή, αλλά τα οποία δεν μπορούν να προσφέρουν απασχόληση και δυνατότητες στέγασης, ενώ επιπλέον η αύξηση του πληθυσμού τους θα δημιουργούσε επιπρόσθετα προβλήματα στην αφγανική κυβέρνηση·

5. Τι μέτρα έχει λάβει η Επιτροπή ώστε να προσφέρει στους Αφγανούς πρόσφυγες τη δυνατότητα να εξακολουθήσουν να διαμένουν προσωρινά σε κράτη μέλη της ΕΕ, αντί να προγραμματίζει την αναχώρηση 1500 προσφύγων μηνιαίως, για μια χώρα που δεν είναι σε θέση να τουςποδεχθεί·

Πηγή: Η ολλανδική εφημερίδα De Volkskrant της 17.12.2002.

Απάντηση του κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(26 Φεβρουαρίου 2003)

1. Η Επιτροπή γνωρίζει, ότι οπουργός Nazari επισκέφτηκε πρόσφατα ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για να συζητήσει με τα κράτη μέλη θέματα που αφορούν τους πρόσφυγες και τον επιστροφή, και ότι κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του μίλησε στον Τύπο και στις κοινότητες των Αφγανών. Η Επιτροπή συμμερίζεται πλήρως τις ανησυχίες τουπουργού Nazari σχετικά με το ότι ο επιστροφή των προσφύγων θα έπρεπε να είναι βιώσιμος και να μη θέτει σε καμιά περίπτωση σε κίνδυνο τις τρέχουσες προσπάθειες ανασυγκρότησης του Αφγανιστάν. Η Επιτροπή έχει δεσμευτεί απόλυτα όσον αφορά την ανασυγκρότηση και ανάκαμψη του Αφγανιστάν. Από το Σεπτέμβριο του 2001 αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους χορηγούς στην προσπάθεια ανασυγκρότησης του. Το 2002, η βοήθεια για την ανάπτυξη θαπερβεί τα 205 εκατομμύρια ευρώ. Επίσης, η Επιτροπή θα χρηματοδοτήσει ανθρωπιστική βοήθεια ύψους περίπου 73 εκατομμυρίων ευρώ.

Μολονότι η Επιτροπή είναιπέρ της ευρέως αποδεκτής άποψης, ότι η μαζική επιστροφή των προσφύγων πρέπει να θεωρηθεί δείκτης των επιτευγμάτων της αφγανικής προσωρινής αρχής και της αφγανικής μεταβατικής αρχής, αντιλαμβάνεται πλήρως, ότι οι αφγανικές αρχές θα χρειαστούν συνεχή στήριξη για να ενσωματώσουν και πάλι τους πρόσφυγες και να συνεχίσουν τις θετικές εξελίξεις. Η Επιτροπή είναι, συνεπώς, αποφασισμένη να στηρίξει τη βιωσιμότητα των επιστροφών αυτών, τόσο μέσω της τρέχουσας ανθρωπιστικής βοήθειας όσο και μέσω της βοήθειας για την ανάπτυξη. Αυτές οι βοήθειες αφορούν ειδικά την αγροτική ανάκαμψη, τη φυσική ανασυγκρότηση, συμπεριλαμβανομένης της εκκαθάρισης ναρκοπεδίων και της παροχής βασικήςγειονομικής περίθαλψης.

2. Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη των ανθρωπιστικών οργανώσεων σύμφωνα με την οποία οι συνθήκες διαβίωσης σε κάποιες περιοχές του Αφγανιστάν δεν είναι πρόσφορες για ενδεχόμενη επιστροφή. Επίσης, πολλοί Αφγανοί μετά την αρχική ευφορία της επιστροφής στο σπίτι τους αντιμετωπίζουν τη δύσκολη πρόσκληση της εκ νέου εγκατάστασής τους σε μια χώρα κατεστραμμένη μετά από 25 χρόνια διαμάχης και χρόνια ξηρασίας.

Η Επιτροπή δεν πιστεύει, ωστόσο, ότι οι προσωρινές μετακινήσεις εκτός Αφγανιστάν αποτελούν σημάδι ανικανότητας των αφγανικών αρχών να ενσωματώσει εκ νέου το συνεχιζόμενο μαζικό κίνημα επιστροφής. Και στο παρελθόν,πήρχαν εποχιακές μετακινήσεις στα σύνορα Αφγανιστάν-Πακιστάν.

Οι ανθρωπιστικοί οργανισμοί πουποστηρίζει η Επιτροπή φροντίζουν για τις άμεσες ανάγκες των οικογενειών που επιστρέφουν. Η βοήθεια ανασυγκρότησης και ανάκαμψης συμβάλλει στην προώθηση της βιωσιμότητας της επιστροφής των προσφύγων, παρέχονταςγεία και ευκαιρίες για εκπαίδευση και απασχόληση.

3. Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη, ότι οι αφγανικές αρχές δεν θαποστήριζαν την επιστροφή των προσφύγων μεψηλό επίπεδο εκπαίδευσης. Το έγγραφο κοινοτικής στρατηγικής ανά χώρα για το Αφγανιστάν 2004-2006, το οποίο εκπονήθηκε σε στενή συνεργασία με τις αφγανικές αρχές, δηλώνει την ανάγκη στήριξης της επιστροφής των προσφύγων μεψηλό επίπεδο εκπαίδευσης. Παράλληλα με τον κοινό αυτό σκοπό στήριξης των αφγανών που επιθυμούν να συνεισφέρουν στην ανασυγκρότηση της χώρας καταγωγής τους, η Επιτροπή δέσμευσε 3,6 εκατομμύρια ευρώ για να στηρίξει τις θέσεις των προσφύγων μεψηλό επίπεδο εκπαίδευσης στον διοικητικό και ιδιωτικό τομέα. Ενώ οι προσπάθειες ανασυγκρότησης έχουν ήδη ξεκινήσει, οι συγκεκριμένοι πρόσφυγες μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην εκ νέου ανάπτυξη και ανάκαμψη του Αφγανιστάν και, κατά συνέπεια, η εθελοντική επιστροφή τους θα έπρεπε να είναι ευπρόσδεκτη.

4. Η Επιτροπή θυμάται, ότι η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει καθιερώσει το βασικό ανθρώπινο δικαίωμα της επιστροφής στη χώρα προέλευσης. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή δεν σκοπεύει, βεβαίως, να αποτρέψει κάποιον να επιστρέψει με τη θέλησή του. Ωστόσο, θα ήθελε να διαβεβαιώσει, ότι οι αποφάσεις των ανθρώπων να επιστρέψουν στη χώρα τους, βασίζονται στην πλήρη γνώση της κατάστασης στο Αφγανιστάν και, κατά συνέπεια, — σύμφωνα και με ότι έχει συμφωνηθεί σχετικά με την παροχή πληροφοριών στους πρόσφυγες που επιστρέφουν, στα πλαίσια του Σχεδίου Επαναπατρισμού στο Αφγανιστάν — θα ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αναλάβουν πλήρως τις ευθύνες τους στη συγκεκριμένη περιοχή. Επίσης, η Επιτροπή σαφώς δεν θαποστηρίξει καμιά πρωτοβουλία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η οποία θα ενθαρρύνει την επιστροφή προσφύγων σε μη ασφαλείς περιοχές. Θα πρέπει λοιπόν να σημειωθεί, ότι η παροχή των κατάλληλων και επίκαιρων πληροφοριών στους επαναπατριζόμενους κατά την άφιξή τους και πριν να φθάσουν στο προορισμό τους, αποτελεί σημαντικό στοιχείο του σχεδίου της Ένωσης για την επιστροφή στο Αφγανιστάν, το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 28 Νοεμβρίου 2002(1). Οι πληροφορίες, θα περιλαμβάνουν πληροφορίες για την ασφάλεια και για την κατάσταση της ανασυγκρότησης των τοπικών κοινοτήτων καθώς και τις απαραίτητες συμβουλές για κινδύνους, όπως είναι οι νάρκες και οι μη εκραγέντες μηχανισμοί.

5. Το σχέδιο της Ένωσης για την επιστροφή στο Αφγανιστάν έχει ζητήσει τη σύσταση Συντονιστικής Ομάδας για την Επιστροφή στο Αφγανιστάν (ARCG) με τη συμμετοχή κρατών μελών καιπό την προεδρία της Επιτροπής. Ένας από τους βασικούς όρους αναφοράς της ομάδας αυτής, είναι να θέσει σε λειτουργία το σημείο του σχεδίου επαναπατρισμού, το οποίο αναφέρει ότι:η αναγνώρηση των προσφύγων που επιστρέφουν στην πατρίδα τους και ο ρυθμός επαναπατρισμού θα πρέπει να λάβουνπόψη τους τις καλύτερες πληροφορίες πουπάρχουν σχετικά με την κατάσταση στο έδαφος, τη δυνατότητα να συνδυαστεί ο επιστροφή με τις προσπάθειες ανασυγκρότησης και τη συνεργασία μεταξύ της Ένωσης και

της Μεταβατικής Κυβέρνησης του Αφγανιστάν. Σύμφωνα με το σχέδιο επαναπατρισμού, η επιστροφή των προσφύγων στην πατρίδα τους θα πρέπει να είναι εφικτή και να μην εμποδίζει σε καμιά περίπτωση τις δραστηριότητες ανασυγκρότησης. Η ARCG πρόκειται να αναλάβει την αξιολόγηση της κατάστασης της ασφάλειας στο έδαφος, τη δυνατότητα αποδοχής καθώς και την ανάπτυξη μιας ορατής και ρεαλιστικής εικόνας των πιθανών δικαιούχων του σχεδίου. Ο αριθμός των 1 500 προσφύγων που σκοπεύουν να επιστρέψουν στη χώρα τους, ήταν μια πρώτη και πρόχειρη εκτίμηση. Ένα από τα καθήκοντα της ACRG θα είναι να δώσει έναν πιο ακριβή και ρεαλιστικό αριθμό ατόμων που θα μπορούσαν να επιστρέψουν στο Αφγανιστάν.

(1) http://ue.eu.int/newsroom/newmain.asp?lang=1.