ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-2089/02

υποβολή: Daniela Raschhofer (NI) προς την Επιτροπή

(10 Ιουλίου 2002)

Θέμα: Συμβατότητα των διαταγμάτων Benes, του νόμου περί αμνηστίας του 1946 και του νόμου περί αποκατάστασης με το κοινοτικό δίκαιο

Στις 2.6.2002, η εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) δημοσίευσε συνέντευξη με τον Επίτροπο Verheugen σχετικά με το ζήτημα της συμβατότητας των διαταγμάτων Benes με το κοινοτικό δίκαιο. Στην ερώτηση, κατά πόσο ο νόμος περί αμνηστίας του 1946 εξακολουθεί σήμερα να έχει νομική ισχύ, ο κ. Verheugen απάντησε τα εξής: Ο νόμος αυτός δεν αφορά την ατιμωρησία των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν σε σχέση με τον διωγμό τον Γερμανών. Στόχος ήταν να παρασχεθεί νομική προστασία στους αγωνιστές της αντίστασης. Οι πράξεις πουπαγορεύθηκαν από ανέντιμα κίνητρα, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής αυτού του νόμου, προσθέτοντας στη συνέχεια: Στο βαθμό που οι νόμοι αυτοί έχουν ακόμα νομική ισχύ, καθίστανται συμβατοί με το κοινοτικό δίκαιο μέσω μεμονωμένων μέτρων και μέσω της ανάληψης άλλων ενεργειών στη Δημοκρατία της Τσεχίας.

Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στην FAZ στις 18.8.1995, αναφέρθηκε η περίπτωση ενός Τσέχου πολίτη, ο οποίος στις 24.5.1945 είχε εκτελέσει και στη συνέχεια ενταφιάσει 14 ανθρώπους στο Schwarzbach. Ο δράστης αυτής της αξιόποινης πράξης κατά της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας αθωώθηκε από το επαρχιακό δικαστήριο Cesk Budejovice.

Επικαλούμενος το διάταγμα αριθ. 33/1945, ο Τσέχος Υπουργός Εσωτερικών Stanislav Gross αρνήθηκε στον κόμη Salm-Reifferscheid την επιστροφή της περιουσίας του (FAZ, 14.6.2002).

Θεωρεί η Επιτροπή ότι η σημερινή εφαρμογή του νόμου περί αμνηστίας του 1946 από τα τσεχικά δικαστήρια αντιβαίνει στις αρχές του άρθρου 6, παράγραφος 1 ΣΕΕ·

— Ποιές ενέργειες προτίθεται να αναλάβει η Επιτροπή — όπως δήλωσε ο Επίτροπος Verheugen στην προαναφερθείσα συνέντευξη — προκειμένου να διασφαλίσει τη συμβατότητα των νόμων που εξακολουθούν να έχουν νομική ισχύ (νόμος περί αμνηστίας του 1946, νόμος περί αποκατάστασης του 1992, διατάγματα Benes) με το κοινοτικό δίκαιο·

— Πώς αξιολογεί η Επιτροπή την ιδέα σύστασης ενός ταμείου συμφιλίωσης από την Δημοκρατία της Τσεχίας ως συμβολικό αντιστάθμισμα για την άνευ αποζημίωσης απαλλοτρίωση των περιουσιών των Σουδητών Γερμανών (σύμφωνα με το πρότυπο του αυστριακού ταμείου αποζημίωσης για τις απαλλοτριωθείσες περιουσίες των Εβραίων, που ιδρύθηκε το 2001) ως δυνατότητα διευθέτησης της διένεξης·

Απάντηση του κ. Verheugen εξ ονόματος της Επιτροπής

(12 Αυγούστου 2002)

Στη συνέντευξη στην οποία αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου, ορθά αναφέρθηκε το γεγονός ότι η Επιτροπή πραγματοποιεί επί του παρόντος, από κοινού με τις αρχές της Τσεχίας, ανάλυση ορισμένων πτυχών που αφορούν τα προεδρικά διατάγματα της Τσεχοσλοβακίας του 1945 και ορισμένες σχετικές νομικές πράξεις της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου. Εξακολουθούν επίσης οι εργασίες στον τομέα των σχετικών με τις επιστροφές νομοθετικών ρυθμίσεων και πρακτικών της δεκαετίας του 90.

Τα τελικά αποτελέσματα δεν είναι ακόμα διαθέσιμα, δύνανται όμως ήδη να αναφερθούν τα ακόλουθα σημεία:

- Ο νόμος του 1946 στον οποίο αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου δεν είναι ένας νόμος περί αμνηστίας, που προβλέπει την ατιμωρησία όλων των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν κατά των δυνάμεων κατοχής και των γερμανόφωνων και των ουγγαρόφωνων μειονοτήτων. Ο νόμος αυτός δημιουργήθηκε μάλλον ως νόμος ατιμωρησίας που αναζητούσε να παράσχει νομική προστασία στους αγωνιστές της αντίστασης και στα πρόσωπα που κατείχαν προσωρινές θέσεις εξουσίας κατά την απελευθέρωση και την πρώτη μεταπολεμική περίοδο. Ο νομοθέτης δεν προτίθετο να καλύψει με τον νόμο αυτό πράξεις που διαπράχθηκαν με ταπεινά κίνητρα. Στη συνείδηση του κοινού, η αρχική αυτή πρόθεση παραβλέπεται όλο και περισσότερο σε σχέση με τις αρχές που διέπουν την εφαρμογή του δικαίου κατά την κομουνιστική εποχή. Με διάφορες δηλώσεις της Τσεχίας κατέστη σαφές το γεγονός ότι δενπάρχουν για τη Δημοκρατία της Τσεχίας νομικά εμπόδια για τη δίωξη ατόμων που είναι ύποπτα για διάπραξη εγκλημάτων πολέμου ή εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, τα οποία δενπόκεινται σε παραγραφή.

- Η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος τις σχετικές διατάξεις της έννομης τάξης της Τσεχίας και μεμονωμένες περιπτώσεις δικαστικών αποφάσεων, δεν έχει όμως ολοκληρώσει ακόμα τις εργασίες της. Το Κοινοβούλιο έχει επίσης αναθέσει σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες τη νομική μελέτη των εν λόγω θεμάτων.

- Όπως δηλώθηκε από τον πρωθυπουργό κ. Zeman και τον αρμόδιο για τη διερεύνηση Επίτροπο, στην κοινή δήλωση για τον τύπο, της 11ης Απριλίου 2002, κάθε διάταξη που αφορά την έννομη τάξη μιαςποψήφιας για ένταξη χώρας και που εξακολουθεί να είναι δυνατόν να παράγει νέες νομικές συνέπειες,ποβάλλεται απαραίτητα στον λεπτομερή έλεγχο στον οποίοπόκειται το δίκαιο της Ένωσης/Κοινότητας (ΕΕ/ΕΚ). Τούτο περιλαμβάνει την απαγόρευση των διακρίσεων με βάση την εθνικότητα.

- Κάθε απόφαση για τη δημιουργία ενός ταμείου συμφιλίωσης θα αποτελούσε θέμα εθνικής κυριαρχίας, σχετικά με το οποίο η Επιτροπή δεν δύναται να αποφανθεί. Οπωσδήποτε, εκτός από τα ζητήματα της διερεύνησης της συμβατότητας με το δίκαιο της ΕΕ/ΕΚ, η Επιτροπή εξακολουθεί να αναλαμβάνει πλήρως τη δέσμευση για την παροχή πολιτικής συνδρομής με σκοπό την επίτευξη ικανοποιητικής επίλυσης των διαφορών σχετικά με τα προεδρικά διατάγματα της Τσεχοσλοβακίας, καθώς και συναφή ζητήματα.