ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2058/02

υποβολή: Charles Tannock (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(11 Ιουλίου 2002)

Θέμα: Τα σκάνδαλα Enron και WorldCom και ο ρόλος των λογιστικών εταιρειών

Ποιο είναι το μάθημα που πρέπει να πάρει κανείς κατά την Επιτροπή από τη σειρά οικονομικών σκανδάλων που αναστάτωσε πρόσφατα τη Wall Street, εφόσον πρόκειται να διαφυλαχθεί η επενδυτική εμπιστοσύνη και τα περιουσιακά στοιχεία εκατομμυρίων συνταξιούχων και μετόχων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση· Ειδικότερα, λαμβανομένουπόψη του ιδιότυπου ρόλου που έπαιξε ο Arthur Andersen στα σκάνδαλα Enron και WorldCom, έχει συζητήσει η Επιτροπή με κράτη μέλη τη δυνατότητα να διακριθεί η ελεγκτική από τη γνωμοδοτική λειτουργία στις λογιστικές εταιρείες, ώστε να αποτραπούν συγκρούσεις συμφερόντων στο μέλλον·

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(9 Σεπτεμβρίου 2002)

Το κυριότερο μέρος των προσπαθειών που καταβάλλει η Επιτροπή όσον αφορά τη ρύθμιση των χρηματοπιστωτικώνπηρεσιών, συνίσταται στην εφαρμογή, μέχρι το 2005, του Προγράμματος Δράσης Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών (ΠΔΧΥ), σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να συμφωνηθούν ευρωπαϊκοί κανόνες σε πολλούς διαφορετικούς τομείς, με εξασφάλιση των κατάλληλων επιπέδων προστασίας των επενδυτών, πράγμα που αποτελεί το καθοριστικό στοιχείο αυτών των μέτρων.

Στις 18 Απριλίου, η Επιτροπή δημοσίευσε μια Πρώτη απάντηση στα πολιτικά ερωτήματα που τίθενται από τηνπόθεση Enron(1). Το έγγραφο αυτό περιγράφει τις κυριότερες δράσεις που πρέπει να αναληφθούν σε πέντε τομείς καθοριστικής σημασίας, ούτως ώστε να προληφθεί η εμφάνιση παρόμοιων καταστροφών στην Ένωση. Πολλές από τις δράσεις αυτές προετοιμάζονταν ήδη στο πλαίσιο του ΠΔΧΥ.

Ήδη από το 2000, η Επιτροπή είχε προτείνει, μεταξύ άλλων, μια οδηγία για τα ταμεία συντάξεων, στην οποία συμπεριλαμβανόταν η γενική αρχή του συνετού διαχειριστή για την κατανομή των στοιχείων του ενεργητικού, με την περαιτέρω διασαφήνιση ενός ορισμένου αριθμού γενικών ποσοτικών κανόνων, και, ιδίως, ενός ανωτάτου ορίου 5 % του συνολικού χαρτοφυλακίου της χορηγού εταιρείας. Το Συμβούλιο Ecofin κατέληξε προσφάτως σε πολιτική συμφωνία σχετικά με τα κυριότερα στοιχεία αυτής της πρότασης, σύμφωνα με την πρώτη ανάγνωση στο Κοινοβούλιο.

Ένα από τα κυριότερα πολιτικά μέτρα που λήφθηκαν ως συνέπεια τηςπόθεσης Enron, ήταν η έκδοση, στις 16 Μαΐου 2002 και μετά από δύο έτη προετοιμασίας, μιας σύστασης της Επιτροπής σχετικά με την ανεξαρτησία των ορκωτών ελεγκτών. Μετά από την κατάρρευση της Enron, το σχέδιο σύστασης επανασυζητήθηκε από την επιτροπή λογιστικών θεμάτων της ΕΕ, η οποία απαρτίζεται από εκπροσώπους των ρυθμιστικών φορέων των κρατών μελών. Η μεγάλη πλειοψηφία αυτής της επιτροπής εξέφρασε τη γνώμη ότι η απόλυτη απαγόρευση της παροχής επιπλέονπηρεσιών στους πελάτες του ορκωτού ελεγκτή δεν θα ήταν σύμφωνη με την ολοκληρωμένη και καινοτόμο προσέγγιση που έχει επιλεγεί για τη ρύθμιση της ανεξαρτησίας του ορκωτού ελεγκτή.

Η βασική γενική αρχή της σύστασης είναι ότι ο ορκωτός ελεγκτής δεν δύναται να διενεργήσει έλεγχο σε περίπτωση που έχει οποιαδήποτε σχέση με τον δυνάμει πελάτη του, ή αν του παρέχει οποιαδήποτεπηρεσία που ενδέχεται να συνεπάγεται κίνδυνο απώλειας της ανεξαρτησίας του/της. Ο ορκωτός λογιστικής δεν μπορεί, ιδίως, να παράσχει καμία επιπρόσθετηπηρεσία που θα προϋπέθετε/συνεπαγόταν τη συμμετοχή του στη λήψη αποφάσεων για λογαριασμό του ελεγχόμενου πελάτη του. Επιπλέον, η σύσταση κρίνει ότι είναι σκόπιμη η δημιουργία οριζόντιων διασφαλίσεων σε κάθε περίπτωση που ο ορκωτός ελεγκτής παρέχει συμπληρωματικέςπηρεσίες στον πελάτη του. Σ' αυτές τις προφυλάξεις περιλαμβάνεται μια γραπτή δήλωση που πρέπει να απευθύνεται στο όργανο διακυβέρνησης του ελεγχόμενου πελάτη, με την οποία βεβαιώνεται ότι καμία από τις παρεχόμενεςπηρεσίες δεν θα μπορούσε να απειλήσει την ανεξαρτησία του, καθώς επίσης και μια λεπτομερής δημόσια γνωστοποίηση των αμοιβών που έλαβε ο ορκωτός ελεγκτής για τη διενέργεια του ελέγχου και για οποιαδήποτε άλλη παρασχεθείσαπηρεσία.

Στη σύσταση περιλαμβάνονται περιγραφές καταστάσεων στις οποίες η απαγόρευση είναι η μόνη κατάλληλη διασφάλιση. Π.χ., ο ορκωτός ελεγκτής απαγορεύεται να παρέχειπηρεσίες αξιολόγησης που προϋποθέτουν έναν ορισμένο βαθμόποκειμενικότητας, σε περίπτωση που το διακυβευόμενο ποσό ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις για τις καταστάσεις οικονομικού αποτελέσματος· απαγορεύεται επίσης να συμμετέχει στην προετοιμασία των λογιστικών καταστάσεων και των καταστάσεων οικονομικού αποτελέσματος των εισηγμένων στο χρηματιστήριο εταιρειών, καθώς επίσης και να γνωστοποιεί καταλόγους προεπιλογής των επιτυχόντων για θέσεις χρηματοοικονομικής και διοικητικής διαχείρισης καθοριστικής σημασίας σε περίπτωση οργανισμών/φορέων δημοσίου συμφέροντος.

Σε περίπτωση που τα κράτη μέλη θα έκριναν ότι χρειάζεται μια προσέγγιση πιο φιλόδοξη απ' αυτήν που προτείνεται στη σύσταση, τόσο η φύση του μέσου όσο και οι ελάχιστες απαιτήσεις εναρμόνισής του, το επιτρέπουν.

Είναι σημαντικό ναπογραμμιστεί ότι, στο σύνολο σχεδόν των κρατών μελών, τα σημερινά συστήματα διακυβέρνησης των επιχειρήσεων, επιτρέπουν σ' αυτές τις επιχειρήσεις, στα όργανα διακυβέρνησής τους ή στους μετόχους τους, να ενεργούν κατά τρόπον ώστε να είναι εφικτή η κατάλληλη αντιμετώπιση οποιουδήποτε επιπλέον προβλήματος που θα παρουσιαζόταν όσον αφορά την ανεξαρτησία του ορκωτού λογιστή. Π.χ., δυνάμει πολλών εθνικών νομοθεσιών, επιτρέπεται σε μια εταιρεία να αποφασίσει να σταματήσει να αγοράζει συμπληρωματικέςπηρεσίες από τους ελεγκτές της, ή να αποφασίσει ότι θα αγοράζειπηρεσίες από διάφορους ορκωτούς ελεγκτές σύμφωνα με κάποιο σύστημα εκ περιτροπής.

Τέλος, δεδομένων των προσφάτων εξελίξεων, η Επιτροπή παρακολουθεί προσεκτικά τη συζήτηση που διεξάγεται επί του παρόντος σχετικά με αυτά τα ζητήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένης της νομοθεσίας που θεσπίστηκε πρόσφατα. Επί τη βάση της αναμενόμενης (εντός του Οκτωβρίου) έκθεσης της ομάδας Winter όσον αφορά τα ζητήματα της διακυβέρνησης των επιχειρήσεων, η Επιτροπή θα αξιολογήσει κατά πόσον χρειάζεται να ληφθούν περαιτέρω μέτρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

(1) http://www.europa.eu.int/comm/internal_market/fr/company/index.htm.