ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0277/98 υποβολή: Mihail Papayannakis (GUE/NGL) προς την Επιτροπή (13 Φεβρουαρίου 1998)

Θέμα: Ρύπανση στο λεκανοπέδιο Εορδαίας

Η κοιλάδα της Εορδαίας θεωρείται μια από τις πλέον επιβαρυμένες περιοχές της Ελλάδας από άποψη ατμοσφαιρικής ρύπανσης, λόγω των λιγνιτορυχείων, των ατμοηλεκτρικών σταθμών της ΔΕΗ και ενός εργοστασίου αζωτούχων λιπασμάτων που λειτουργούν στην περιοχή.

Οι κύριοι ρύποι του λεκανοπεδίου είναι η ιπτάμενη τέφρα και το διοξείδιο του θείου τα οποία έχουν ως συνέπεια, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, την εμφάνιση σε υψηλή συχνότητα συμπτωμάτων χρόνιας βρογχίτιδας καθώς και παθολογικών καταστάσεων από το ανώτερο και κατώτερο αναπνευστικό σύστημα καθώς και από τους οφθαλμούς.

Ερωτάται η Επιτροπή εάν γίνονται σεβαστές οι κοινοτικές οδηγίες που αφορούν τα αιωρούμενα σωματίδια και το SO2, και αν όχι, σε τί μέτρα προτίθεται να προβεί ώστε οι αρμόδιες ελληνικές αρχές να συμμορφωθούν με την κοινοτική νομοθεσία και να προστατευθεί η δημόσια υγεία και το περιβάλλον;

Απάντηση της κας Bjerregaard εξ ονόματος της Επιτροπής (25 Μαρτίου 1998)

Στην οδηγία 80/779/EOK του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1980, περί των οριακών τιμών και των ενδεικτικών τιμών της ποιότητος της ατμοσφαίρας για το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα σωματίδια ((ΕΕ L 229 της 30. 8.1980. )) (που τροποποιήθηκε με την οδηγία 89/427/ΕΟΚ ((ΕΕ L 201 της 14. 7.1989. ))), καθορίζονται οριακές τιμές για το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα σωματίδια στην ατμόσφαιρα με σκοπό την προστασία της υγείας του ανθρώπου και του περιβάλλοντος. Η οδηγία επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να παρακολουθούν τις συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου και αιωρούμενων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα και να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα, ώστε οι συγκεντρώσεις αυτές να μην υπερβαίνουν τις οριακές τιμές. Σε περίπτωση υπέρβασης των οριακών τιμών, τα κράτη μέλη οφείλουν να ενημερώνουν σχετικά την Επιτροπή, εκθέτοντας τα αίτιά της και τα μέτρα που έλαβαν για να μην επαναληφθεί.

Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Ελλάδα παραβαίνει την οδηγία 80/779/ΕΟΚ. Η Επιτροπή δημοσιεύει ετήσιες εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας αυτής, οι οποίες θα διαβιβαστούν απευθείας στο Αξιότιμο Μέλος και στη Γενική Γραμματεία του Κοινοβουλίου. Στο χρονικό διάστημα μεταξύ 1992/93 και 1995/96, δεν αναφέρθηκαν υπερβάσεις της οριακής τιμής για το διοξείδιο του θείου στην Ελλάδα. Σημειώθηκαν όμως υπερβάσεις της οριακής τιμής για τα αιωρούμενα σωματίδια, μία φορά κατά τις περιοόους 1992/93 και 1995/96 και δύο φορές κατά τις περιόδους 1993/94 και 1994/95.

Η Κοινότητα καταρτίζει τώρα νέες νομοθετικές διατάξεις για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα. Η οδηγία 96/62/ΕΚ ((ΕΕ L 296 της 21.11.1996. )) του Συμβουλίου, της 27ης Σεπτεμβρίου 1996, για την εκτίμηση και τη διαχείριση της ποιότητας του αέρα του περιβάλλοντος, ορίζει ένα πλαίσιο για την άσκηση πολιτικής σε θέματα ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα στην Ευρώπη, με στόχο την αποτροπή, την πρόληψη και τον περιορισμό των επιβλαβών επιπτώσεων στην υγεία του ανθρώπου και στο περιβάλλον. Η οδηγία περιλαμβάνει χρονοδιάγραμμα για την υποβολή προτάσεων θυγατρικής νομοθεσίας από την Επιτροπή, προκειμένου να καθοριστούν πρότυπα για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα ως προς δώδεκα επιμέρους ρύπους.

Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση θυγατρικής οδηγίας ((ΕΕ C 9 της 14. 1.1998. )) για τον καθορισμό οριακών τιμών ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα για το διοξείδιο τον θείου, τα οξείδια του αζώτου, τα σωματίδια και τον μόλυβδο με γνώμονα την υγεία και τον ορισμό προθεσμιών, εντός των οποίων πρέπει να τηρηθούν οι οριακές τιμές. Στις περιπτώσεις όπου η ρύπανση υπερβαίνει ένα ορισμένο επίπεδο, τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να καταστρώσουν και να υλοποιήσουν λεπτομερή σχέδια δράσης για να επιτύχουν την εκάστοτε οριακή τιμή μέχρι την οριζόμενη ημερομηνία. Ελπίζεται ότι θα καθοριστεί κοινή θέση σχετικά με τη θυγατρική οδηγία στη διάρκεια της βρετανικής προεδρίας. Οι οριακές τιμές της οδηγίας 80/779/ΕΟΚ θα εξακολουθήσουν να ισχύουν μέχρι τις ημερομηνίες εφαρμογής των νέων οριακών τιμών.

Έχουν επίσης εκδοθεί ορισμένες κοινοτικές οδηγίες, οι οποίες ισχύουν για την ατμοσφαιρική ρύπανση που προκαλούν συγκεκριμένες βιομηχανίες. Η οδηγία 88/609/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 1988, για τον περιορισμό των εκπομπών στην ατμόσφαιρα ορισμένων ρύπων από μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης ((ΕΕ L 336 της 7.12.1988. )) έχει εφαρμογή στις εγκαταστάσεις καύσης για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που έχουν θερμική ισχύ εισόδου άνω των 50 MegaWatt(MW). Επιδιώκεται να περιοριστούν οι εκπομπές διοξειδίου του θείου, οξειδίων του αζώτου και αιωρούμενων σωματιδίων από τις εν λόγω μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης με ένα συνδυασμό διατάξεων για τις συνολικές εκπομπές των υφιστάμενων εγκαταστάσεων (ανώτατα όρια) και απαιτήσεων για τις νέες εγκαταστάσεις (οριακές τιμές εκπομπών).

Ως «υφιστάμενες εγκαταστάσεις» νοούνται εκείνες που άρχισαν να λειτουργούν, πριν από την 1η Ιουλίου 1987. Για τις εγκαταστάσεις αυτές, που λαμβάνονται υπόψη ως ενιαίο σύνολο σε κάθε κράτος μέλος, ορίστηκαν εθνικά ανώτατα όρια ως προς τις εκπομπές διοξειδίου του θείου και οξειδίων του αζώτου, τα οποία πρέπει να τηρούνται σύμφωνα με καθορισμένο χρονοδιάγραμμα (1993, 1998, 2003). Στην περίπτωση των νέων εγκαταστάσεων (έκδοση της πρώτης άδειας κατασκευής ή λειτουργίας μετά την 1η Ιουλίου 1987), η άδεια πρέπει να θέτει όρους, κυρίως για την τήρηση των οριακών τιμών εκπομπών ως προς το διοξείδιο του θείου, τα οξείδια του αζώτου και τον κονιορτό.

Η οδηγία 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου, της 24ης Σεπτεμβρίου 1996, σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (IPPC) ((ΕΕ L 257 της 10.10.1996. )) καλύπτει όλες τις εγκαταστάσεις καύσης ονομαστικής θερμικής ισχύος εισόδου 50 MW καθώς και τη βιομηχανική παραγωγή οξειδίων του αζώτου, νιτρικού οξέος και αζωτούχων λιπασμάτων. Δεν γίνεται ρητή αναφορά στα ορυχεία, αν και η οδηγία καλύπτει «όλες τις άλλες άμεσα συνδεδεμένες δραστηριότητες, τεχνικώς συναφείς με τις εκεί [σε μονάδα καλυπτόμενη από την IPPC] εκτελούμενες, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάζουν τις εκπομπές και τη ρύπανση».

Η IPPC αποσκοπεί στην υιοθέτηση ολοκληρωμένης προσέγγισης όσον αφορά την πρόληψη και την καταπολέμηση της ρύπανσης και επιβάλλει ως βασική υποχρέωση στους φορείς εκμετάλλευσης των βιομηχανικών μονάδων «να λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα προληπτικά αντιρρυπαντικά μέτρα, ιδίως με χρήση των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών (Best Available Techniques/BAT)». Από τον Οκτώβριο του 1999 (προκειμένου για νέες ή τροποποιημένες εγκαταστάσεις) και από τον Οκτώβριο του 2007 (προκειμένου για υφιστάμενες εγκαταστάσεις), όλες οι εγκαταστάσεις που καλύπτονται από την οδηγία υπόκεινται σε διαδικασία χορήγησης άδειας. Οι σχετικές άδειες πρέπει να θέτουν όρους, συμπεριλαμβανομένων οριακών τιμών εκπομπών, με βάση τις ΒΑΤ «και λαμβανομένων υπόψη των τεχνικών χαρακτηριστικών της συγκεκριμένης εγκατάστασης, της γεωγραφικής της θέσης και των τοπικών περιβαλλοντικών συνθηκών». Όπου κρίνεται αναγκαίο, πρέπει να λαμβάνονται πρόσθετα μέτρα για την τήρηση των σχετικών με την ποιότητα του περιβάλλοντος προτύπων που καθορίζονται στην κοινοτική νομοθεσία.