ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3825/98

υποβολή: Gérard Caudron (PSE) προς την Επιτροπή

(22 Δεκεμβρίου 1998)

Θέμα: Προμήθεια για τις πληρωμές σε ευρώ

Η έναρξη χρησιμοποίησης του ευρώ αποτελεί ιστορική πρόοδο για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η πλειονότης των πολιτών φαίνεται να διάκεινται ευμενώς προς το ενιαίο νόμισμα, τόσοως προς τον ρόλο που θα κληθεί να διαδραματίσει σε επίπεδο οικονομίας, όσο ως προς εκείνο κατά τις καθημερινές συναλλαγές.

Όμως ορισμένοι χρηματοπιστωτικοί φορείς φαίνεται ότι επιθυμούν να εισπράττουν μια προμήθεια για κάθε αγορά σε ευρώ, εφόσον πραγματοποιείται εκτός του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένοι και ανεξαρτήτως του εάν η πληρωμή γίνεται με επιταγή ή με πιστωτική κάρτα.

Τέτοιες πρακτικές, εφόσον επιβεβαιωθούν, θα δημιουργήσουν οπωσδήποτε κάποια αμφιβολία σχετικά με την χρησιμότητα του ίδιου του ευρώ. Πράγματι, ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα για τη χρησιμοποίησή του είναι ότι το ενιαίο νόμισμα θα άρει όλες τις αβεβαιότητες που συνεπάγονται οι συναλλαγματικές ισοτιμίες για την εξόφληση της αγοράς αγαθού εκτός από τη χώρα παραγωγής του.

Προτίθεται λοιπόν η Επιτροπή να λάβει μέτρα εναντίον τέτοιων πρωτοβουλιών που υπονομεύουν την ίδια την έννοια του ευρώ;

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(25 Μαρτίου 1999)

Η Επιτροπή συμφωνεί πλήρως με το Αξιότιμο Μέλος ότι ένα από τα βασικά επιχειρήματα για την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος ήταν η κατάργηση των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Αυτό επιτεύχθηκε με τον αμετάκλητο καθορισμό των τιμών μετατροπής μεταξύ των συμμετεχόντων νομισμάτων, με έναρξη ισχύος την 1η Ιανουαρίου 1999.

Ασφαλώς το Αξιότιμο Μέλος θα γνωρίζει ότι η Επιτροπή εξέδωσε τη σύστασή της με αριθμό 98/286/ΕΚ(1) σχετικά με τα τραπεζικά έξοδα για τη μετατροπή σε ευρώ του Απριλίου 1998. Επίσης, η Επιτροπή δημοσίευσε μία πρώτη εκτίμηση, στις 8 Δεκεμβρίου 1998(2), που αναφέρει ότι οι τράπεζες σε ολόκληρη την περιοχή ευρώ προτίθενται να εφαρμόσουν τη σύσταση. Αυτό σημαίνει ότι οι τράπεζες δεν θα χρεώνουν τραπεζικά έξοδα για τη μετατροπή από την εθνική νομισματική μονάδα του συγκεκριμένου συμμετέχοντος κράτους μέλους στη μονάδα ευρώ (π.χ. μετατροπή από γαλλικό φράγκο σε ευρώ στη Γαλλία) ή για τη μετατροπή πληρωμών προς και από ευρώ στην εθνική νομισματική μονάδα. Επίσης, η σύσταση προβλέπει ότι οι τράπεζες δεν μπορούν να χρεώνουν διαφορετικά έξοδα για υπηρεσίες στη μονάδα ευρώ από εκείνα που χρεώνουν για αντίστοιχες υπηρεσίες στην εθνική νομισματική μονάδα. Αυτό αποτελεί σημαντική και αισθητή συμβολή για την ύπαρξη εμπιστοσύνης εκ μέρους του κοινού όσον αφορά τις μετατροπές σε ευρώ.

Ούτε η σύσταση και στην πραγματικότητα ούτε η ίδια η εισαγωγή του ευρώ, ζητούν από τις τράπεζες να παύσουν να χρεώνουν έξοδα για τις υπηρεσίες τις οποίες παρέχουν. Η διαδικασία διασυνοριακών πληρωμών, είτε διεξάγεται με επιταγή, πιστωτική κάρτα ή μεταφορά πίστωσης, αποτελεί υπηρεσία για την οποία η τράπεζα δικαιούται να χρεώσει τραπεζικά έξοδα. Πάντως, η σύσταση ζητά να υπάρξει απόλυτη διαφάνεια σε όλες τις μετατροπές και τις συναλλαγές, αποδεικνύοντας σαφώς την εφαρμογή των καθορισθέντων τιμών μετατροπής και αναφέροντας χωριστά οποιουδήποτε είδους έξοδα.

Πριν από την εισαγωγή του ευρώ, ήταν δυνατό για τις τράπεζες να αποκρύπτουν, τουλάχιστον εν μέρει, τα τραπεζικά έξοδα για υπηρεσίες όπως η μετατροπή τραπεζογραμματίων στη (μεταβλητή) συναλλαγματική ισοτιμία που τύγχανε εφαρμογής. Με άλλα λόγια, οι τράπεζες ήταν σε θέση να χρεώνουν στους πελάτες τη διαφορά μεταξύ τιμής αγοράς και τιμής πώλησης περιθώριο "spread" για ένα νόμισμα. Η εφαρμογή του περιθώριου ("spread") αποτελούσε μη διαφανή μέθοδο χρέωσης, την οποία η Επιτροπή από καιρό κάλεσε τις τράπεζες να παύσουν να εφαρμόζουν.

Με την εισαγωγή του ευρώ, οι τράπεζες δεν είναι πλέον σε θέση να υπολογίζουν τα τραπεζικά τους έξοδα με συναλλαγματική ισοτιμία βάσει του περιθωρίου ("spread") για συναλλαγές που περιλαμβάνουν νομισματικές μονάδες των συμμετεχόντων κρατών μελών. Αυτό ισχύει λόγω της βασικής απαίτησης ότι οι καθορισθείσες τιμές μετατροπής εφαρμόζονται για όλες τις μετατροπές μεταξύ συμμετεχόντων εθνικών νομισματικών μονάδων. Κατά συνέπεια, οι τράπεζες όφειλαν να τροποποιήσουν τη μέθοδό τους για χρέωση τραπεζικών εξόδων με έναρξη ισχύος από 1ης Ιανουαρίου 1999 το αργότερο.

Στις 12 Φεβρουαρίου 1999 η Επιτροπή έγραψε στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τραπεζικές ενώσεις ζητώντας τους να της υποβάλουν πληροφορίες σχετικά με το επίπεδο των τραπεζικών εξόδων πριν και μετά την εισαγωγή του ευρώ.

Στις 5 Φεβρουαρίου 1999, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση τύπου καλώντας τις τράπεζες να αυξήσουν περαιτέρω τη διαφάνεια, κοινοποιώντας πληροφορίες από όπου απορρέουν οι αλλαγές στο συνολικό επίπεδο των τραπεζικών εξόδων (πριν και μετά την εισαγωγή του ευρώ) για την μετατροπή στη ζώνη ευρώ τραπεζογραμματίων και διασυνοριακών επιταγών, μεταφορών και πληρωμών μέσω πιστωτικών καρτών. Οι τράπεζες στην περιφέρεια του ευρώ καλούνται να αναφέρουν την κατάσταση που επικρατεί μέσω των ευρωπαϊκών ενώσεών τους στην Επιτροπή πριν από την 31 Ιανουαρίου 1999. Επίσης, η Επιτροπή πρόσφατα ξεκίνησε έρευνες για πιθανές παραβιάσεις της πολιτικής του ανταγωνισμού εκ μέρους τραπεζών. Η Επιτροπή θα κρατήσει ενήμερο το Κοινοβούλιο σχετικά με τα αποτελέσματα των εκθέσεων αυτών και των ερευνών. Πάντως, προσδοκία της Επιτροπής είναι ότι το συνολικό επίπεδο αυτών των τραπεζικών εξόδων θα μειωθεί, εφόσον οι τράπεζες στο εξής δεν θα αντιμετωπίζουν τις δαπάνες που συνδέονται με τον κίνδυνο των τιμών συναλλάγματος και η διαφάνεια θα μεγαλώσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Η Επιτροπή συμμερίζεται τις ανησυχίες του Κοινοβουλίου ότι οι αρχικές αντιδράσεις και αναλύσεις εκ μέρους ορισμένων τραπεζών σε ορισμένα κράτη μέλη δείχνουν το αντίθετο.

Όσον αφορά τις μεταφορές πιστώσεων, η Επιτροπή αναγνωρίζει τη συνεχιζόμενη ύπαρξη ουσιαστικών διαφορών στο επίπεδο των εξόδων για διασυνοριακές συναλλαγές σε σύγκριση με τις εγχώριες συναλλαγές. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η μεταβατική περίοδος, μέχρι της ημερομηνίας εισαγωγής των τραπεζογραμματίων και νομισμάτων σε ευρώ, παρέχει μία δυνατότητα να δημιουργηθούν οι όροι στο πλαίσιο των οποίων μπορούν να αντιμετωπιστούν τα τραπεζικά έξοδα για τις διασυνοριακές μεταφορές. Αυτό σημαίνει ουσιαστική αντιμετώπιση των αδυναμιών στις υποδομές διασυνοριακών πληρωμών και τις άρσεις άλλων διαρθρωτικών εμποδίων στο διασυνοριακό ανταγωνισμό. Απαιτεί από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ειδικότερα να αντιληφθούν την πολιτική σημασία και την εμπορική δυνατότητα που καλεί για αυξημένες επενδύσεις στις διασυνοριακές αλληλεπιδράσεις μεταξύ συστημάτων λιανικών τραπεζικών πληρωμών. Πέρα από την άσκηση ηθικής πίεσης, οι δημόσιες αρχές σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο επίσης έχουν να διαδραματίσουν ένα ρόλο στη διαχείριση διοικητικών αιτημάτων τα οποία επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τις τράπεζες στη διεξαγωγή των συναλλαγών αυτών. Η Επιτροπή προτίθεται σαφώς να δράσει ως καταλύτης για όλες αυτές τις εξελίξεις και τα σχέδια, εκδίδοντας ανακοίνωση την άνοιξη του 1999 που θα καλύπτει την πολιτική σχετικά με τα συστήματα πληρωμών στην οικονομική και νομισματική ένωση. Η ανακοίνωση αυτή θα θεσπίσει ένα λεπτομερές πλαίσιο, που θα επιδιώκει την επίτευξη του στόχου ενός ενιαίου χώρου πληρωμών.

Η εφαρμογή εκ μέρους των κρατών μελών, την 14 Ιανουαρίου 1999, της οδηγίας 97/5/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Ιανουαρίου 1997 σχετικά με τις διασυνοριακές πιστωτικές μεταφορές(3) θα βελτιώσει εν μέρει την κατάσταση, παρέχοντας διαφάνεια στα τραπεζικά έξοδα, απαγόρευση στη διπλή επιβολή εξόδων και εγγύηση επιστροφής των χρημάτων στην περίπτωση που η μεταφορά δεν θα διεξαχθεί επιτυχώς εντός ορισμένης χρονικής περιόδου. Στις 8 Φεβρουαρίου 1997, η Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη μέλη να εκπληρώσουν την υποχρέωσή τους για έγκαιρη εφαρμογή της οδηγίας, εφόσον οι τυχόν καθυστερήσεις θα είναι απαράδεκτες κατά την άποψη της Επιτροπής.

Η ανακοίνωση τύπου της Επιτροπής με αριθμό ΙΡ/99/90 που δημοσιεύτηκε στις 5 Φεβρουαρίου 1999 περιέχει περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τα ζητήματα αυτά.

(1) ΕΕ L 130 της 1.5.1998.

(2) Διαθέσιμη στο Internet στη θέση http://europa.eu.int/comm/dg15.

(3) ΕΕ L 43 της 14.2.1997.