ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0956/01

υποβολή: Luciana Sbarbati (ELDR) προς την Επιτροπή

(30 Μαρτίου 2001)

Θέμα: Διάβρωση των ακτών

Οι παράκτιες ζώνες έχουν ιδιαιτέρως μεγάλη οικονομική, περιβαλλοντική, κοινωνική και πολιτιστική σημασία για την Ευρώπη, διότι ενδιαφέρουν τομείς όπως η αλιεία, οι μεταφορές, η ενέργεια, η διαχείριση των πόρων, η προστασία των φυσικών ειδών και των φυσικών βιοτόπων, η απασχόληση, η περιφερειακή ανάπτυξη, ο τουρισμός, η βιομηχανία, η διαχείριση των αποβλήτων και η παιδεία. Ωστόσο, ελάχιστα γίνονται για την αναζήτηση λύσεων στο πρόβλημα της διάβρωσης των ακτών και σπανίως γίνεται λόγος για το φαινόμενο, παρά τον επείγοντα χαρακτήρα του.

Το διαρκές αυτό φαινόμενο - κοινό σε όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ - οφείλεται εν μέρει και στην άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη μας. Στην Ιταλία, λόγω των σχεδόν 8 000 χιλιομέτρων ακτών που την περιβάλλουν, είναι ιδιαίτερα αισθητό το πρόβλημα του περιορισμού της φυσικής αυτής διαδικασίας και μολονότι καταβάλλεται προσπάθεια για την πρόβλεψη δράσεων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο εντός ενός εθνικού πλαισίου αναφοράς, ελάχιστα πράγματα είναι δυνατόν να γίνουν για την αναχαίτιση του φαινομένου, που απαιτεί δράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σε συνοχή με τις περιβαλλοντικές πολιτικές των άλλων χωρών, και, μεταξύ άλλων, τη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ παράκτιων ζωνών.

Οι ζημιές που προκαλεί το λιώσιμο των παγετώνων και η επακόλουθη άνοδος της στάθμης των θαλασσών δύσκολα μπορούν ναπολογισθούν, οι δε λύσεις, και δύσκολο είναι να εξευρεθούν και συχνά αποδεικνύονται προσωρινές και εάνποτεθεί ότι καθιερώνονταν σε επίπεδο κρατών μελών, θα είχαν ως αποτέλεσμα έναπερβολικάψηλό οικονομικό βάρος.

Αντίθετα, η χρηματοδότηση πιλοτικών προγραμμάτων θα ενθάρρυνε τους ειδικούς και τους ερευνητές να εμβαθύνουν στη μελέτη του φαινομένου και θα πρόσφερε ευκαιρίες εργασίας σε πολλούς νέους πανεπιστημιακούς και στα ερευνητικά κέντρα, παρέχοντας τη δυνατότητα εργασίας επί συγκεκριμένων σχεδίων. Η ανάλυση των μελετών αυτών θα μπορούσε να οδηγήσεις σελοποιήσιμες λύσεις και οι προτάσεις και τα αποτελέσματα των ερευνών θα μπορούσαν να τεθούν στη διάθεση όλων των χωρών της ΕΕ.

Επομένως, μπορεί να ανακοινώσει η Επιτροπή:

- σε ποιο βαθμό γνωρίζει το πρόβλημα της διάβρωσης των ακτών"

- αν έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες για την ικανοποίηση των απαιτήσεων των αναγκών των κρατών μελών"

- αν έχει προβλέψει προγράμματα και σχετικές χρηματοδοτήσεις"

- αν σκοπεύει να χορηγήσει πιστώσεις για τηνλοποίηση πιλοτικών προγραμμάτων και πότε τα προγράμματα αυτά θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν;

Επίσης, δεδομένου ότι οι επιδιορθώσεις δεν εξασφαλίζουν αποδεκτά αποτελέσματα και ότι το φαινόμενο αυτό δεν είναι δυνατόν να σταματήσει, οι ζημιές από τη διάβρωση των ακτών θα αποκτούν διαρκώς και μεγαλύτερες διαστάσεις.

Σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική, ποια μέτρα θα εγκριθούν σε κοινοτικό επίπεδο, προκειμένου να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις των κρατών μελών που αντιμετωπίζουν καθημερινά αυτό το πρόβλημα;

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(14 Ιουνίου 2001)

Στις 27 Σεπτεμβρίου 2000, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών: Μία στρατηγική για την Ευρώπη(1). Το έγγραφο αυτό βασίζεται στα αποτελέσματα τριετούς προγράμματος επίδειξης, στο οποίο αναλύθηκαν τα προβλήματα των παράκτιων ζωνών και αξιολογήθηκαν ενδεχόμενα μέσα για την αντιμετώπιση των εν λόγω προβλημάτων.

Η ανωτέρω ανακοίνωση αναφέρει τη διάβρωση των παράκτιων ζωνών ως ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν συχνά οι παράκτιες ζώνες. Επιπλέον, ηυξημένα προβλήματα παράκτιας διάβρωσης και πλημμυρών αναφέρονται σε διάφορα έγγραφα της Επιτροπής και σε χρηματοδοτούμενες από την Επιτροπή μελέτες σχετικές με τις ενδεχόμενες επιπτώσεις των ηυξημένων επιπέδων αερίων θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Είναι λοιπόν σαφές ότι η Επιτροπή είναι καλός γνώστης του προβλήματος της διάβρωσης των παράκτιων ζωνών.

Η Επιτροπή έχει ορισμένα προγράμματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση έργων που αποβλέπουν στην ανάπτυξη της κατανόησης των μηχανισμών της παράκτιας διάβρωσης ή για την ανάπτυξη καινοτόμων μέτρων διαχείρισης ή περιορισμού των επιπτώσεων της εν λόγω διάβρωσης. Ένα ολόκληρο τμήμα του ερευνητικού προγράμματος για το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη, του πέμπτου Προγράμματος πλαισίου της Κοινότητας για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (ΕΤΑ) αφορά την Προστασία των ακτών από τις πλημμύρες και τη διάβρωση ενώ 7,5 εκατομ. δαπανήθηκαν πρόσφατα για έργα ΕΤΑ στον εν λόγω τομέα. Επιπλέον, η εν προκειμένω έρευνα έχειποστηριχθεί από τα κοινοτικά προγράμματα πλαίσια ΕΤΑ από το 1989 και μετά.

Πέραν της δυνατότητας χρηματοδότησης ερευνητικών δραστηριοτήτων από τα κοινοτικά προγράμματα πλαίσια ΕΤΑ, τα καινοτόμα έργα για την αντιμετώπιση της παράκτιας διάβρωσης στο πλαίσιο ολοκληρωμένης διαχείρισης και προγραμματισμού των παράκτιων ζωνών μπορούν ναποβληθούν στο πρόγραμμα LIFE. Η στρατηγική της Επιτροπής για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών (ΟΔΠΖ) αποβλέπει επίσης στην τόνωση της ανάπτυξης και στη διάχυση των βέλτιστων πρακτικών της διαχείρισης των παράκτιων ζωνών, μέσω της δημιουργίας δικτύου χρηστών των παράκτιων ζωνών.

Η Επιτροπή πρότεινε επίσης την έκδοση σύστασης του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου προς τα κράτη μέλη για την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών(2), καλώντας τα κράτη μέλη να αναπτύξουν εθνικές στρατηγικές για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών.

Επιπλέον, η Κοινότητα καταβάλλει προσπάθειες για τον περιορισμό της πιθανής κλίμακας κλιματικών αλλαγών, μέσω των δράσεών της για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και για την προαγωγή της επικύρωσης και εφαρμογής του Πρωτοκόλλου του Κυότο.

Ωστόσο, η Επιτροπή θα ήθελε ναπογραμμίσει ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η ευθύνη για την καθημερινή διαχείριση και άμβλυνση των ζημιών από τη διάβρωση των παράκτιων ζωνών βαρύνει τα κράτη μέλη. Θα χρειαστούν συγκεκριμένες δράσεις σε τοπικό επίπεδο για την θέσπιση κατάλληλων μέτρων" τα μέτρα αυτά πρέπει να στηρίζονται σε εκτιμήσεις των τεχνικών δυνατοτήτων και του οικονομικού κόστους και οφέλους από τις δυνατές λύσεις (συμπεριλαμβανομένης της συντεταγμένηςποχώρησης), κατά περίπτωσιν. Ορισμένα μέτρα θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στα προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων, σε επιλέξιμες περιοχές.

Η Ευρωπαϊκή Χωρική Αναπτυξιακή Προοπτική (European Spatial Development Perspective-ESDP), που εγκρίθηκε στις 10-11 Μαΐου 1999 με την περάτωση του ανεπίσημου συμβουλίου των κοινοτικώνπουργών των επιφορτισμένων με τον χωρικό προγραμματισμό, χρησιμεύει ως πλαίσιο πολιτικής για τα κράτη μέλη, τις περιφέρειές τους και τις τοπικές αρχές, καθώς και για την Επιτροπή, στην επιδίωξή τους για ισόρροπη και αειφόρο ανάπτυξη του ευρωπαϊκού χώρου.

Πολλές επιλογές πολιτικής της ESDP αναφέρουν ρητά τα κοινά προβλήματα των παράκτιων περιοχών. Η ESDPποστηρίζει αποτελεσματικές μεθόδους περιορισμού της ανεξέλεγκτης αστικής επέκτασης και περιορισμού τηςπερβολικής πίεσης, ιδίως στις παράκτιες περιοχές, και ενθαρρύνει τη χάραξη ολοκληρωμένων στρατηγικών χωρικής ανάπτυξης για προστατευόμενες περιοχές όπως είναι οι παράκτιες περιοχές, με εξισορρόπηση της προστασίας και της ανάπτυξης βάσει εκτιμήσεων των εδαφικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων και με τη συμμετοχή των εμπλεκόμενων εταίρων.

Προκειμένου να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα εφαρμογής της ΟΔΠΖ και βελτίωσης των γνώσεων, της έρευνας και των πληροφοριών για την εδαφική ανάπτυξη, η Επιτροπή θα συγχρηματοδοτήσει, μέσω της κοινοτικής πρωτοβουλίας Interreg III, τη σύσταση Ευρωπαϊκού Δικτύου Παρατήρησης του Χωρικού Προγραμματισμού (European Spatial Planning Observation Network-ESPON) για την περίοδο 2001-2006 (6 εκατομ. για την περίοδο 2001-2006).

Στις κατευθυντήριες γραμμές ESPON για την περίοδο 2001-2006 περιλαμβάνεται η έρευνα για την αξιολόγηση των τάσεων που επηρεάζουν ορισμένες ομάδες εδαφών εν κινδύνω, όπως είναι οι παράκτιες περιοχές, καθώς και για την εδαφική διαχείριση των κλιματικών αλλαγών (επίδραση των μέτρων για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου" πρόβλεψη των εδαφικών επιπτώσεων των κλιματικών αλλαγών).

(1) COM(2000)547 τελικό.

(2) COM(2000)545 τελικό.