ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2844/02

υποβολή: Olivier Dupuis (NI) προς την Επιτροπή

(9 Οκτωβρίου 2002)

Θέμα: Χρήση του ευρωπαϊκού δημόσιου χρήματος στο Κόσοβο

Πάνω από τρία χρόνια μετά την έναρξη της αποστολής προσωρινής διοίκησης των Ηνωμένων Εθνών στο Κόσοβο και ενώ πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις της τάξεως των 400 εκατ. ευρώ στον τομέα της ενέργειας, ο εφοδιασμός του Κόσοβου σε ηλεκτρικό ρεύμα εξακολουθεί να είναι πολύ αβέβαιος με μόνο περίπου δέκα ώρες μέσο εφοδιασμό ημερησίως.

Διαφορετικές πηγές αναφέρουν ατασθαλίες και απάτες στη χρήση των κεφαλαίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συνδέονται με τον εφοδιασμό, την παραγωγή και τη διανομή ενέργειας. Οι ίδιες πηγές ομιλούν επίσης για έλλειψη διαφάνειας εκ μέρους των ευρωπαϊκών εταιριών οι οποίες ανέλαβαν την ανασυγκρότηση του συστήματος παραγωγής και διανομής της ενέργειας στο Κόσοβο. Εξάλλου, ο κ. Andy Birpak,πεύθυνος για τον 4ο πυλώνα του Unmik της διαχείρισης του οποίου επιλαμβάνεται η ΕΕ, επιβεβαίωσε ότι ένας από τους συνεργάτες του,πήκοος της ΕΕ απ' ο,τι φαίνεται, φέρει την ευθύνη για τις ατασθαλίες με τα κοινοτικά κεφάλαια για το Κόσοβο. Πάντα σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σημαντικά κοινοτικά ποσά που προορίζονταν για το Κόσοβο (της τάξεως των 4,5 εκατ. ευρώ) μεταφέρθηκαν σε λογαριασμούς στο Γιβραλτάρ. Επίσης, φαίνεται πως το Kosova B Plan, το οποίο καταστράφηκε σε μια θύελλα, δεν είχε ασφαλισθεί βάσει κριτηρίων που ισχύουν γι' αυτό το είδος του σταθμού. Τέλος, και η OLAF διεξήγαγε έρευνα για τηνπόθεση αυτή και μάλιστα αυτή στην οποία ενέχεται τουλάχιστον ένας κοινοτικόςπήκοος που εργαζόταν στην αντιπροσωπεία της ΕΕ στο Κόσοβο.

Προτίθεται η Επιτροπή να παράσχει στο Κοινοβούλιο όλες τις πληροφορίες που διαθέτει για τηνπόθεση αυτή των κοινοτικών κεφαλαίων που μεταφέρθηκαν στο Γιβραλτάρ, συμπεριλαμβανομένων και των στοιχείων για την τύχη που είχαν τελικά τα κεφάλαια αυτά, για τηνπόθεση της ανεπαρκούς ασφάλισης του Kosova B Plan και για την έλλειψη διαφάνειας που παρουσιάζουν κάποιες ευρωπαϊκές εταιρίες, αλλά και τα στοιχεία που συγκέντρωσε η OLAF για όλες αυτές τιςποθέσεις κατά τις έρευνες της·

Τι πρωτοβουλίες ανέλαβε η Επιτροπή ή προτίθεται να αναλάβει για να εγγυηθεί στο μέλλον την ορθή χρήση όλου του ευρωπαϊκού δημόσιου χρήματος που αφιερώνεται στο Κόσοβο και, σ' αυτή τη συγκεκριμένη περίπτωση, για να εξασφαλίσει στο μέλλον ικανοποιητικό εφοδιασμό του Κόσοβου σε ηλεκτρικό ρεύμα·

Τέλος, δεν φρονεί η Επιτροπή πως το ίδιο το καθεστώς του Κόσοβου, αρχής γενομένης από τον προσωρινό του χαρακτήρα, κινδυνεύει να ευνοήσει τις περιπτώσεις κακής διαχείρισης, έως απάτης, τόσο στο πλαίσιο της διεθνούς διοίκησης όσο και μεταξύ των ιδιωτικών φορέων που βρίσκονται στο Κόσοβο και ότι η Ένωση θα πρέπει κατά συνέπεια να αναλάβει μια πρωτοβουλία με σκοπό την πλήρη διεθνή αναγνώριση του Κόσοβου·

Απάντηση της κας Schreyer εξ ονόματος της Επιτροπής

(4 Δεκεμβρίου 2002)

Όσον αφορά την τύχη των κοινοτικών κεφαλαίων για την παραγωγή και τον εφοδιασμό ενέργειας, η Επιτροπή επιθυμεί να πληροφορήσει το αξιότιμο μέλος ότι η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) άρχισε το Μάιο του 2002 την εξέταση εικαζόμενης κατάχρησης ποσού ύψους 4,2 εκατ. αμερικανικών δολαρίων από τον προϋπολογισμό του Κοσσυφοπεδίου, αφού έλαβε έκθεση από την Αποστολή των Ηνωμένων Εθνών για την Προσωρινή Διοίκηση του Κοσσυφοπεδίου (UNMIK). Τα χρήματα εντοπίστηκαν στο Γιβραλτάρ, και με την εξαιρετική συνεργασία των αρχών του Γιβραλτάρ, η OLAF επέτυχε την έκδοση εντολής από το Ανώτατο Δικαστήριο για το πάγωμα του τραπεζικού λογαριασμού στον οποίοπήρχαν τα κεφάλαια. Το ποσό το οποίο ήταν ακόμα διαθέσιμο ως ρευστή κατάθεση ανήρχετο περίπου σε 3,2 εκατ. δολάρια, τα οποία επιστράφηκαν στον προϋπολογισμό του Κοσσυφοπεδίου τον Οκτώβριο του 2002. Τοπόλοιπο των καταχρασθέντων κεφαλαίων είχε επενδυθεί σε μετοχές. Η Επιτροπή κατέθεσε αγωγή στο Ανώτατο Δικαστήριο του Γιβραλτάρ προκειμένου να πωληθούν οι μετοχές και τα έσοδα να κατατεθούν στον προϋπολογισμό του Κοσσυφοπεδίου. Η Επιτροπή επιδιώκει την πλήρη καταβολή κεφαλαίου, δαπανών και ζημιών, καθώς και την απόδοση λογαριασμού για κάθε κέρδος που εξασφάλισε οπεύθυνος για την παράνομη μεταφορά.

Η έρευνα της OLAF δεν αφορά τις ευρωπαϊκές εταιρείες ούτε την εικαζόμενη ανεπαρκή ασφάλιση για το Kosova B plan. Οι έρευνες της OLAF περιορίζονται πάντα στις περιπτώσεις απάτης ή κατάχρησης κοινοτικών κεφαλαίων.

Όσον αφορά τα μέτρα που έχουν ή πρόκειται να ληφθούν ώστε στο μέλλον να εξασφαλιστεί η ορθή χρήση του ευρωπαϊκού δημόσιου χρήματος που προορίζεται για το Κοσσυφοπέδιο, η Επιτροπή θα επιθυμούσε ναπενθυμίσει στο αξιότιμο μέλος ότι το μεγαλύτερο μέρος των κοινοτικών κεφαλαίων για το Κοσσυφοπέδιο στο πλαίσιο του προγράμματος CARDS διαχειρίζεται επιτυχώς η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για την Ανασυγκρότηση του Κοσσυφοπεδίου.

Η εν λόγωπηρεσίαπόκειται σε αυστηρούς ελέγχους από το διοικητικό της συμβούλιο, στο οποίο εκπροσωπούνται τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη, από το Ελεγκτικό Συνέδριο και από έναν χρηματοοικονομικό ελεγκτή που έχει διοριστεί από την Επιτροπή. Λαμβάνονταςπόψη την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου όσον αφορά τους χρηματοδοτικούς λογαριασμούς της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για την Ανασυγκρότηση (ΕΥΑ) για το οικονομικό έτος 2000 και τη θετική εκτίμηση του έργου της Υπηρεσίας στο Κοσσυφοπέδιο, το Κοινοβούλιο χορήγησε την απαλλαγή στο διευθυντή της Υπηρεσίας κατά την ολομέλεια της 9ης Απριλίου 2002(1).

Όσον αφορά τα μέτρα που έχουν ληφθεί για τη βελτίωση του ελέγχου των ενεργειών της Αποστολής των Ηνωμένων Εθνών στο Κοσσυφοπέδιο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο κανονισμός για τη δημιουργία της Υπηρεσίας Γενικού Ελεγκτή απέκτησε ισχύ νόμου ότανπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2002. Τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν κληθεί ναποβάλουν προσφορές για την παροχή τεχνικήςποστήριξης επί τρία έτη, με χρηματοδότηση της Επιτροπής μέσω της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για την Ανασυγκρότηση. Εντωμεταξύ, για να μπορέσει ο γενικός ελεγκτής να αρχίσει εργασίες σύντομα, η προσωρινή χρηματοδότηση για τη θέση θα καλυφθεί από τον ενοποιημένο προϋπολογισμό του Κοσσυφοπεδίου, και έχει ήδη κινηθεί διαδικασία πρόσληψης για τη θέση του γενικού ελεγκτή. Προβλέπεται ότι ηπηρεσία θα αρχίσει να λειτουργεί στις αρχές του 2003, όταν ο νέος γενικός ελεγκτής θα επιβλέψει την κάλυψη άλλων θέσεων στο πλαίσιο του οργάνου.

Επιπλέον, η Αποστολή των Ηνωμένων Εθνών στο Κοσσυφοπέδιο καταρτίζει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την πρόληψη της διαφθοράς, αρχίζοντας με την πραγματοποίηση διάσκεψης όσον αφορά τα μέτρα για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Πριστίνα,πό την αιγίδα του κοινοτικού πυλώνα της UNMIK — που χρηματοδοτείται από την Επιτροπή — και της Διεθνούς Τράπεζας. Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει ένα εκτενές εκπαιδευτικό πρόγραμμα, χρηματοδοτούμενο από την Κοινότητα, το οποίο θα εφαρμόσει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για την Ανασυγκρότηση όσον αφορά την κατάλληλη πρακτική και συμπεριφορά των δημοσίωνπαλλήλων· τη χρήση συστημάτων ηλεκτρονικούπολογιστή για την αύξηση της διαφάνειας· και την απλοποίηση ορισμένων διαδικασιών προκειμένου να μειωθούν τα περιθώρια για απάτες. Στο άμεσο μέλλον προβλέπεται επίσης η δημιουργίαπηρεσίας για την καταπολέμηση της διαφθοράς που θα συμπληρώσει το έργο του νέου γενικού ελεγκτή. Ως προσωρινό μέτρο, η ιταλική οικονομική αστυνομία, η Guardia Finanzia, έχει αναλάβει δράση στο Κοσσυφοπέδιο και θα αποκτήσει σύντομα εκτεταμένες εξουσίες για τη διεξαγωγή ερευνών σε ορισμένα θεσμικά όργανα χωρίς προειδοποίηση. Επίσης, μετά από αίτημα της Επιτροπής, όλες οι δημόσιες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της KEK,ποβάλλονται ή πρόκειται ναποβληθούν σε λογιστικό έλεγχο από ομάδες επαγγελματιών λογιστών που προέρχονται εκτός του Κοσσυφοπεδίου, στις περισσότερες περιπτώσεις από τα κράτη μέλη.

Σχετικά με το συγκεκριμένο ερώτημα όσον αφορά τις ενέργειες για να εξασφαλιστεί ο ικανοποιητικός εφοδιασμός του Κοσσυφοπεδίου με ηλεκτρικό ρεύμα, η Επιτροπή θα επιθυμούσε ναπενθυμίσει στο αξιότιμο μέλος ότι δυστυχώς ο εφοδιασμός του Κοσσυφοπεδίου με ηλεκτρικό ρεύμα εδέχθη σοβαρό πλήγμα από την πτώση κεραυνού και την επακόλουθη πυρκαγιά στα μέσα του Ιουλίου 2002, γεγονός που κατέστρεψε περισσότερο από το ήμισυ της ικανότητας παραγωγής ενέργειας στο έδαφός του.

Η τρέχουσα ενεργειακή διαχείριση προβλέπει πέντε ώρες τροφοδοσίας με ρεύμα και μια ώρα παύση, το οποίο σημαίνει ότι όλες οι περιοχές εφοδιάζονται με ηλεκτρικό ρεύμα για περισσότερες από 20 ώρες ημερησίως. Ωστόσο, δεδομένου ότι η ζήτηση ηλεκτρικού ρεύματος έχει σχεδόν τριπλασιαστεί σε σχέση με την προπολεμική περίοδο, στη διάρκεια της οποίας είχε σχεδιαστεί η σχετικήποδομή,πό αυτές τις συνθήκες, οι ελλείψεις ηλεκτρικού ρεύματος είναι σχεδόν αναπόφευκτες.

Για την αντιμετώπιση των εν λόγω προβλημάτων, ο Ειδικός Αντιπρόσωπος της Αποστολής των Ηνωμένων Εθνών στο Κοσσυφοπέδιο, κ. Michael Steiner, κάλεσε εξέχοντα επαγγελματία από κράτος μέλος ως νέο ανώτατο διευθυντικό στέλεχος. Επιπλέον, όλες οι ανώτερες διοικητικές θέσεις στη δικαιούχο δημόσια εταιρεία κοινής ωφέλειας, την Korporata Energjietike E Kosovoes (KEK) επαναπροκηρύχθηκαν στη συνέχεια και πραγματοποιήθηκαν νέες προσλήψεις. Έχει αρχίσει η εφαρμογή εκτεταμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων του προσωπικού. Η θέσπιση νέας νομοθεσία επέτρεψε στην KEK να αυξήσει το ποσοστό εξόφλησης των λογαριασμών, το οποίο στη συνέχεια βελτίωσε τα οικονομικά της και επέτρεψε να καλυφθούν εγχώρια ελλείμματα σε ενέργεια, τουλάχιστον εν μέρει, με εισαγωγές ηλεκτρικού ρεύματος. Η κυβέρνηση του Κοσσυφοπεδίου έχει επίσης ξεκινήσει μια εκστρατεία διατήρησης της ενέργειας, με σκοπό να μειώσει τα απόβλητα και να περιορίσει την καταναλωτική ζήτηση.

Η Επιτροπή μέσω της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για την Ανασυγκρότηση διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια να αποκατασταθεί ο ενεργειακός τομέας του Κοσσυφοπεδίου και ναπερβληθούν οι καταστροφικές συνέπειες της πυρκαγιάς του Ιουλίου του 2002. Η βιωσιμότητα των κεφαλαίων που έχουν επενδυθεί στον ενεργειακό τομέα στο Κοσσυφοπέδιο και χρησιμοποιούνται από την Υπηρεσία θα εξασφαλιστεί από την πλαισίωση των προσπαθειών γενικής επισκευής με επενδύσεις στην κατασκευή παραγωγικής ικανότητας. Για παράδειγμα, οι επισκευές στους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής έχουν συνδυαστεί με εκπαιδευτικά μέτρα για τη διοίκηση της KEK σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των διαχειριστικών μέσων, και ταυτόχρονα τέθηκε στη διάθεση της ΚΕΚ μια ομάδα διαχειριστικής βοήθειας, η σύμβαση της οποίας περιλαμβάνει, ως ένα από τα ειδικά απαιτούμενα αποτελέσματα, την πρόταση ασφαλιστικής στρατηγικής για την ΚΕΚ. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι όλοι οι εργολήπτες της Υπηρεσίαςποχρεούνται να έχουν συνάψει ασφάλιση κατά παντός κινδύνου.

Όσον αφορά το προσωρινό καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου, η Επιτροπή τάσσεται πλήρωςπέρ της πολιτικής του Ειδικού Αντιπροσώπου της Γενικής Γραμματείας των Ηνωμένων Εθνών (πρώτα πρότυπα μετά αναγνώριση) την οποία ενέκρινε το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών στη συνεδρίασή του της 24ης Απριλίου 2002.

(1) Bart Staes — Έκθεση A5-0101/2002 τελικό 22 Μαρτίου 2002.