ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1075/02

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(18 Απριλίου 2002)

Θέμα: Αποδοχή της βρεφικής δυσμορφίας ως συνέπεια της ρύπανσης με την γυναικεία ορμόνη οιστρογόνο των πόσιμωνδάτων που προέρχονται από ποταμούς

1. Γνωρίζει η Επιτροπή ότι οι μεγάλοι ποταμοί της Ευρώπης ρυπαίνονται συνεχώς από την γυναικεία ορμόνη οιστρογόνο, που προέρχεται από την ρίψη σε αυτούς μέσω των αποχετεύσεων ούρων γυναικών που κάνουν χρήση αντισυλληπτικών χαπιών, και ότι η χρήση αυτών τωνδάτων ως πόσιμων οδηγεί στην αύξηση του αριθμού των βρεφών με δυσμορφία· Η εν λόγω δυσμορφία μπορεί να εμφανίζεται ως λαγωχειλία, δυσμορφία των αρσενικών γεννητικών οργάνων (υποσπαδίας), εξασθενημένος βουβώνας (γαστροσχιστία) ή πιθανόν δισχιδής ράχη (spina bifida). Επίσης, γνωρίζει η Επιτροπή ότι, στις εκβολές πολλών ποταμών, ο μισός πληθυσμός των αρσενικών ιχθύων έχει αλλάξει φύλο·

2. Ποιες περιοχές εντός της ΕΕ είναι πιο ευάλωτες στην εμφάνιση αυτού του φαινομένου, καθώς τα πόσιμα ύδατα αυτών ή μεγάλο μέρος τους προέρχονται από καθαρισμό ποτάμιωνδάτων· Υφίσταται τέτοιος κίνδυνος κυρίως σε πόλεις λιμένες κοντά στις εκβολές ποταμών, όπως το Rotterdam, η Αμβέρσα, η Βρέμη, το Αμβούργο, το Bristol, το Λονδίνο, το Hull, η Χάβρη, το Bordeaux, το Porto, το Cdiz, η Μασσαλία, η Βενετία και η Θεσσαλονίκη·

3. Τι δυνατότητεςπάρχουν σήμερα για τον καθαρισμό τωνδάτων από τα οιστρογόνα ή για την στροφή προς πόσιμα ύδατα άλλης προέλευσης· Τι περαιτέρω εξελίξεις στον τομέα αυτό αναμένει η Επιτροπή την επόμενη δεκαετία·

4. Εκτός της Μεγάλης Βρετανίας και του βελγικού ομοσπονδιακού κρατιδίου της Φλάνδραςπάρχουν άλλες περιοχές στις οποίες γίνεται συστηματική έρευνα σχετικά με το εν λόγω φαινόμενο·

5. Είναι διατεθειμένη η Επιτροπή να κινήσει ολοκληρωμένη έρευνα και συντονισμό με άλλα δεδομένα, προκειμένου να διαμορφωθεί μια συνολική εικόνα των συνεπειών στο σύνολο της ΕΕ·

6. Με ποιους άλλους τρόπους προτίθεται η Επιτροπή να συμβάλλει στην προστασία του πληθυσμού από τις συνέπειες της κατανάλωσης πόσιμωνδάτων μολυσμένων με οιστρογόνα·

Πηγή: Η φλαμανδική εφημερίδα Het Nieuwsblad της 19ης Μαρτίου 2002.

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(18 Ιουνίου 2002)

1. Η Επιτροπή γνωρίζει το πρόβλημα της ρύπανσης των ποταμών από τους ενδοκρινικούς διαταράκτες, οι οποίοι περιλαμβάνουν και τις βιομηχανικές χημικές ουσίες και τις φυσικές/συνθετικές ορμόνες όπως η θηλυκή ορμόνη οιστρογόνο. Τον Μάρτιο 1999, η επιστημονική επιτροπή της Επιτροπής για την τοξικότητα, την οικοτοξικότητα και το περιβάλλον (SCTEE) κατέληξε στο συμπέρασμα ότιπάρχει σύνδεση μεταξύ αυτών των χημικών ουσιών και διαταραχών στηνγεία των ανθρώπων, όπως κρυπτορχία καιποσπαδίαση (δυσπλασία του ανδρικού ουροποιητικού συστήματος με έκτοπη ανατομική θέση της ουρήθρας), αλλά δεν έχει προσδιοριστεί καμία σχέση αιτίου-αιτιατού. Όσον αφορά τις επιπτώσεις στην αναπαραγωγή των ψαριών, η επιτροπή διαθέτει στοιχεία για διαταραχές όπως η επιβολή αρσενικών χαρακτηριστικών σε θηλυκά ζώα(1), κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Σουηδία, τα οποία συνδέονται με τα λύματα αποχέτευσης, τις φυσικές και συνθετικές οιστρογόνες ορμόνες καθώς και χημικές ουσίες βιομηχανικής προέλευσης. Τον Δεκέμβριο 1999, η Επιτροπή ενέκρινε μια κοινοτική στρατηγική για τους Ενδοκρινικούς Διαταράκτες(2). Η στρατηγική ασχολείται με τις βασικές απαιτήσεις για τις περαιτέρω έρευνες, τη διεθνή συνεργασία, την ενημέρωση του κοινού και την προσφορότερη πολιτική δράση. Γίνονται συστάσεις για βραχυπρόθεσμες, μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες δράσεις, όπως ο προσδιορισμός των ουσιών, η καθιέρωση προγραμμάτων παρακολούθησης, η περαιτέρω έρευνα και η ανάπτυξη αναγνωρισμένων μεθόδων δοκιμών.

2. Η παραγωγή πόσιμου ύδατος από επιφανειακά ύδατα ποικίλλει μεταξύ των κρατών μελών (ενδεικτικά από 1 % της συνολικής παραγωγής στη Δανία έως περίπου 60 % στην Ισπανία). Κατά συνέπεια, η ευπάθεια λόγω παρουσίας οιστρογόνων ουσιών στο ύδωρ ποταμών από το οποίο παράγεται πόσιμο ύδωρ θα είναιψηλότερη στα κράτη μέλη που χρησιμοποιούν επιφανειακά ύδατα σε μεγαλύτερο ποσοστό. Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι αυτές οι πηγές μη επεξεργασμένου ύδατος πράγματι περιέχουν οιστρογόνες ουσίες. Η Επιτροπή δεν έχειπόψη της να σημειώνεται αυτό το φαινόμενο με μεγαλύτερη συχνότητα, και επομένως ναπάρχει αυξημένος κίνδυνος, στις περιοχές του Δέλτα των ποταμών. Επίσης δεν αποτελεί συνήθη πρακτική, εάν τυχόν εφαρμόζεται, να αντλείται ύδωρ ποταμών από περιοχές λιμανιών για την παραγωγή πόσιμου ύδατος.

3. Υπάρχουν διαθέσιμες κάποιες επιστημονικές πληροφορίες για την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών επεξεργασίας με σκοπό την αφαίρεση των οιστρογόνων ουσιών κατά την παραγωγή πόσιμου ύδατος. Ειδικά οι διαδικασίες οξείδωσης, διήθησης με ενεργό άνθρακα και διήθησης με μεμβράνη έχει αναφερθεί ότι έχουν επιτυχία όσον αφορά την αφαίρεση οιστρογόνων. Εάν η παρουσία οιστρογόνων στα μη επεξεργασμένα ύδατα που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πόσιμου ύδατος αποδειχθεί ότι αποτελεί πρόβλημα, οι διαδικασίες επεξεργασίας θα προσαρμοστούν και θα επεκταθούν ώστε να εγγυώνται ότι η ποιότητα του πόσιμου ύδατος βρίσκεται σε συμμόρφωση με την οδηγία 98/83/ΕΚ(3).

4. Εκτός από το Ηνωμένο Βασίλειο και το Βέλγιο, η Επιτροπή γνωρίζει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη εθνικά προγράμματα έρευνας και παρακολούθησης στη Δανία, τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, τη Σουηδία, τη Φινλανδία και τη Γαλλία. Αυτά τα προγράμματα έχουν ως σκοπό να διερευνήσουν, μεταξύ άλλων, τις ενδοκρινικές διαταραχές στα ψάρια από τα λύματα αποχέτευσης, ιδίως τις επιπτώσεις στην οιστρογονική δραστηριότητα, καθώς και τις επιπτώσεις που σχετίζονται με τηνγεία του ανθρώπου. Η Επιτροπή, στο πλαίσιο του κοινοτικού προγράμματος-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, στηρίζει επίσης διάφορα ευρωπαϊκά έργα έρευνας που αφορά τις ενδοκρινικές διαταραχές τα οποία αφορούν, μεταξύ άλλων, τις ουρογεννητικές δυσπλασίες στα βρέφη, τις επιπτώσεις των λυμάτων στα ψάρια καθώς και την αξιολόγηση των τεχνολογιών αφαίρεσης από τα λύματα και το πόσιμο ύδωρ των χημικών ουσιών που προκαλούν διαταραχή του ενδοκρινικού συστήματος.

5. Η κοινοτική στρατηγική για τους ενδοκρινικούς διαταράκτες εντοπίζει την έρευνα ως βασικό στοιχείο για την κατανόηση του φαινομένου της διαταραχής του ενδοκρινικού συστήματος. Η διαταραχή του ενδοκρινικού συστήματος έχει προσδιοριστεί ως ερευνητική προτεραιότητα από το 1996, στο πλαίσιο του τέταρτου κοινοτικού προγράμματος πλαισίου έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, με συνολική χρηματοδότηση 13,5 εκατομμυρίων ευρώ. Στο πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο (1999-2002), ιδίως στα προγράμματα Ποιότητα ζωής και Περιβάλλον και βιώσιμη ανάπτυξη, η ενδοκρινική διαταραχήπογραμμίστηκε ως σημαντικό θέμα έρευνας και, έως σήμερα, έχουν δαπανηθεί περίπου 10 εκατομ. ευρώ κοινοτικής χρηματοδότησης και έχουν εγκριθεί 6 νέα έργα συνολικού προϋπολογισμού μεγαλύτερου των 10 εκατομμυρίων ευρώ τα οποία βρίσκονται στο στάδιο των διαπραγματεύσεων. Έχει επίσης δρομολογηθεί ένα έργο, κοινό στα δύο ανωτέρω προγράμματα, το οποίο αφορά τις επιπτώσεις των ενδοκρινικών διαταρακτών στον άνθρωπο και στο περιβάλλον, επιπρόσθετου προϋπολογισμού 20 εκατομμυρίων ευρώ. Αποτέλεσμα της πρόσκλησηςποβολής προτάσεων είναι ότι στηρίζονται 4 διεπιστημονικά έργα. Αυτά τα έργα διερευνούν ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων σχετικών με την διαταραχή του ενδοκρινικού συστήματος, όπως τα αποτελέσματα σύνθετων μιγμάτων χημικών ουσιών που προκαλούν ενδοκρινική διαταραχή στους ιστούς ανθρώπων και ψαριών. Επιπλέον, αυτά τα έργα θα συναποτελέσουν ένα σύνολο το οποίο θα επιτρέψει να εστιαστεί η ευρωπαϊκή έρευνα για τις διαταραχές του ενδοκρινικού συστήματος, με δραστηριότητες όπως ημερίδες, συντονισμός των βάσεων δεδομένων και διάδοση των αποτελεσμάτων. (http://europa.eu.int/comm/research/press/2002/pr1505en.html).

6. Εκτός από τους τρόπους που παρουσιάζονται στη στρατηγική για τους Ενδοκρινικούς Διαταράκτες, η Επιτροπή θέλει ναπενθυμίσει ότι η ισχύουσα νομοθεσία για τα ύδατα (οδηγία για το πόσιμο ύδωρ 98/83/ΕΚ(6), οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα 2000/60/ΕΚ(4) και κατάλογος ουσιών προτεραιότητας στο πλαίσιο της απόφασης 2455/2001/ΕΚ(5)) στοχεύει στην προστασία τωνδάτων που προορίζονται για την παραγωγή πόσιμου ύδατος. Ειδικότερα στο πλαίσιο της οδηγίας 98/83/ΕΚ, είναιπό εξέλιξη μια μελέτη για τους ενδοκρινικούς διαταράκτες στο πόσιμο ύδωρ· το θέμα και το πεδίο αυτής της μελέτης είναι, μεταξύ άλλων, να προσδιοριστούν οι συγκεκριμένοι ενδοκρινικοί διαταράκτες ή ομάδες ενδοκρινικών διαταρακτών που θα ήταν σκόπιμο να συμπεριληφθούν σε μελλοντικές κανονιστικές ρυθμίσεις όσον αφορά το πόσιμο ύδωρ.

(1) imposex.

(2) COM(1999)706.

(3) Οδηγία του Συμβουλίου 98/83/ΕΚ της 3ης Νοεμβρίου 1998 για την ποιότητα του πόσιμου ύδατος, ΕΕ L 330 της 5.12.1998, σελ. 32.

(4) Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000 για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής τωνδάτων, ΕΕ L 327 της 22.12.2000.

(5) Απόφαση αριθ. 2455/2001/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Νοεμβρίου 2001, για τη θέσπιση του καταλόγου ουσιών προτεραιότητος στον τομέα της πολιτικής τωνδάτων και τροποποίησης της οδηγίας 2000/60/ΕΚ, ΕΕ L 331 της 15.12.2001.

(6) Οδηγία του Συμβουλίου 98/83/ΕΚ της 3ης Νοεμβρίου 1998 για την ποιότητα του πόσιμου ύδατος, ΕΕ L 330 της 5.12.1998, σελ. 32.