ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1977/01

υποβολή: Juan Naranjo Escobar (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(5 Ιουλίου 2001)

Θέμα: Η απερήμωση θέτει σε κίνδυνο τη ζωή του πλανήτη μας

Με την ευκαιρία του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας κατά της Απερήμωσης, ο ΟΗΕ απεύθυνε μια νέα προειδοποίηση ως προς τις τρομακτικές συνέπειες αυτού του φαινομένου. Η απώλεια γόνιμων εδαφών και η μείωση της γεωργικής παραγωγικότητας ως συνέπειες της ξηρασίας και της απερήμωσης, προκαλούν τη μετακίνηση χιλιάδων ανθρώπων κάθε χρόνο, που αναζητούν νέα εδάφη για να επιβιώσουν. Πέρυσι, ενώ στην Ανατολική Αφρική εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι μετακινούνταν, στην Αμερική και στη Νότιο Ευρώπη οι πυρκαγιές κατέστρεψαν εκατοντάδες εκατομμύρια εκτάρια δασικών εκτάσεων.

Για την αντιμετώπιση των σοβαρών συνεπειών της ξηρασίας και της απώλειας γόνιμου εδάφους, εγκρίθηκε πριν από επτά χρόνια η σχετική Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών, χάρη στην οποία πολλές είναι σήμερα οι αναπτυσσόμενες χώρες πουιοθέτησαν προγράμματα εθνικής δράσης για το συντονισμό των προσπαθειών τους.

Στην πράξη όμως, εξακολουθεί να είναι πολύ δύσκολη η κινητοποίηση των αναγκαίων οικονομικών πόρων για την καταπολέμηση της ξηρασίας και της απερήμωσης.

Με ποιούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς προτίθεται η Επιτροπή να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά αυτό το φαινόμενο που πλήττει όχι μόνο τις φτωχές ή τις αναπτυσσόμενες χώρες αλλά και τις άλλες και, ειδικότερα, προκειμένου να επιτύχει η έμπρακτη εφαρμογή των εν λόγω μηχανισμών· Θα μπορούσε η Επιτροπή να παρουσιάσει στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο το φαινόμενο αυτό θα επηρεάσει το ευρωπαϊκό τοπίο κατά τα ερχόμενα έτη·

Απάντηση του κ. Nielson εξ ονόματος της Επιτροπής

(14 Σεπτεμβρίου 2001)

Η Κοινότητα έχειπογράψει τη σύμβαση για την καταπολέμηση της απερήμωσης από το 1998, αλλά και στο παρελθόνποστήριξε προγράμματα και έργα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων ξηρασίας σόλόκληρο τον κόσμο. Κατά την περίοδο 1990-1999, χορηγήθηκε ποσό ύψους 1,1 περίπου δις για περισσότερα από 600 αναπτυξιακά έργα σε περιοχές πληγείσες από ξηρασία στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική. Η περιοχή της Βόρειας Μεσογείου επωφελήθηκε επίσης σε μεγάλο βαθμό από κοινοτικούς πόρους για δραστηριότητες συνεργασίας της Επιτροπής.

Όσον αφορά τις αναπτυσσόμενες χώρες, τα διάφορα έργα χρηματοδοτήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (EDF-σύμβαση Λομέ), τους διαθέσιμους πόρους στο πλαίσιο των συμφωνιών της Ευρωμεσογειακής Εταιρικής Σχέσης (MEDA) και των συμφωνιών με την Ασία και τη Λατινική Αμερική (ALA). Επίσης, ειδικά έργα έχουν χρηματοδοτηθεί από τα κονδύλια του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα τροπικά δάση (σήμερα στο πλαίσιο των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 2493/2000 και 2494/2000)(1). Επιπλέον, ερευνητικά έργα έχουν χρηματοδοτηθεί στο πλαίσιο του 4ου και 5ου προγράμματος πλαισίου για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη της Κοινότητας, και ιδίως μέσω του προγράμματος διεθνούς συνεργασίας (INCO).

Όσον αφορά τις χώρες της Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης, έχουν χρηματοδοτηθεί έργα σχετικά με το φαινόμενο της απερήμωσης από το χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον (LIFE), από το πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας προς την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών (TACIS) και από ειδικά ερευνητικά προγράμματα, ιδίως τα προγράμματα περιβαλλοντικής έρευνας, όπως τα Medalus, Archaeomedes, EFEDA, EPOCH, τα οποία έχουν ως άμεσο αντικείμενο την απερήμωση. Η έρευνα για την απερήμωση και τηνποβάθμιση του εδάφους θα αποτελεί θέμα προτεραιότητας για το μέρος το αφιερωμένο στην αειφόρο ανάπτυξη και την πλανητική αλλαγή στο πλαίσιο του σχετικού προγράμματος πλαισίου της Κοινότητας. Αξίζει επίσης να αναφερθούν πολλά έργα τα οποία χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής (Interreg) και της κοινής αγροτικής πολιτικής (CAP). Ο λεπτομερής κατάλογος των έργων αυτών περιλαμβάνεται σε δημόσια έκθεση την οποία επεξεργάστηκε η Επιτροπή το 2000 στο πλαίσιο της σχετικής σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών, αντίγραφο της οποίας πρόκειται να αποσταλεί προς το Αξιότιμο Μέλος και τη Γραμματεία του Κοινοβουλίου.

Εξάλλου, στο πλαίσιο του προγράμματος Interreg III για την περίοδο 2000-2006 και μετά από πρόταση των ενδιαφερομένων περιοχών, θα είναι δυνατή η συγχρηματοδότηση έργων συνεργασίας στον τομέα της απερήμωσης μεταξύ των κρατών μελών και τρίτων χωρών της Μεσογείου. Οι προτάσεις διακρατικών προγραμμάτων, οι οποίες βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της έγκρισης εκ μέρους της Επιτροπής, περιλαμβάνουν έργα στον τομέα αυτόν.

Στο μέλλον, και σύμφωνα με την πρόσφατα εγκριθείσα κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική, η κύρια πηγή χρηματοδότησης για την καταπολέμηση της απερήμωσης εκτός της Κοινότητας, θα εξακολουθήσει να είναι οι γενικοί χρηματοδοτικοί πόροι παροχής βοήθειας (EDF, ALA, MEDA). Οι σχετικές πιστώσεις θα καθορίζονται με βάση τα Εθνικά Προγράμματα Δράσης για την καταπολέμηση της απερήμωσης, τα οποία προωθούνται από τις ίδιες τις χώρες στο πλαίσιο των εγγράφων στρατηγικής τους για τη μείωση της φτώχειας καθώς και των εθνικών στρατηγικών στήριξης. Ειδικά κονδύλια του προϋπολογισμού, όπως εκείνα που προορίζονται για το περιβάλλον και τα τροπικά δάση, θα εξακολουθήσουν βεβαίως να διατίθενται για τη χρηματοδότηση ειδικών έργων, σε ανάλογα καταρχήν επίπεδα.

Στο πλαίσιο της Κοινότητας, το 6ο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Δράσης, το οποίο συζητείται επί του παρόντος στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, περιλαμβάνει πρόταση για τη χάραξη μιας θεματικής στρατηγικής για το έδαφος, στο πλαίσιο της οποίας θα εξετάζονται, μεταξύ άλλων, ηποβάθμιση των εδαφών και η απερήμωση. Στο πλαίσιο της διεύρυνσης, κατά την τελευταία διάσκεψη των μερών, συμφωνήθηκε ένα νέο παράρτημα της σύμβασης κατά της απερήμωσης για τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, το οποίο θα συμβάλει στη δημιουργία ενός συνεκτικού πλαισίου για μελλοντικές δραστηριότητες στην περιοχή.

(1) ΕΕ L 288 της 15.11.2000.