ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-3211/02

υποβολή: Antonio Di Pietro (ELDR) προς την Επιτροπή

(5 Νοεμβρίου 2002)

Θέμα: Διαφθορά στο Λεσότο

Στις 17 Σεπτεμβρίου, το Ανώτατο Δικαστήριο του Λεσότο καταδίκασε την Acres International, μεγάλη κατασκευαστική εταιρία του Καναδά, για την πληρωμή μιζών με σκοπό την ανάθεση έργων με διαγωνισμούς στο πλαίσιο του Σχεδίου Lesotho Highlands Water Project (LHWP) και στις 28 Οκτωβρίου όρισε 22 058 091 Μαλότι που αντιστοιχούν σε 2,1 εκατ. δολάρια.

Πολλές άλλες εταιρείες με έδρα σε κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) κατηγορούνται για διαφθορά στα έργα στο Λεσότο και η Γερμανική Εταιρεία Lahmeyer International έχει προσαχθεί σε δίκη. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ) συμμετείχαν στη χρηματοδότηση του σχεδίου με δάνεια και δωρεές ύψους 122,5 εκατομμυρίων ευρώ και 59,8 εκατομμυρίων ευρώ αντίστοιχα. Χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για τις εξαγωγές από τέσσερα κράτη μέλη της ΕΕ συμμετείχαν επίσης στη χρηματοδότηση του σχεδίου.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Τράπεζα, στις 16 Νοεμβρίου 1999 εκπρόσωποι της ΕΤΕ και της ΕΕ συμμετείχαν σε μια συνάντηση των δωρητών για το σχέδιο στην Πρετόρια για να συζητήσουν τις συνέπειες της διαφθοράς στο Λεσότο. Σύμφωνα με την ημερήσια εφημερίδα της Νότιας Αφρικής Business Day, της 30ης Νοεμβρίου 1999, η ΕΕ δεσμεύτηκε στους εκπροσώπους της Κυβέρνησης του Λεσότο να διαθέσει ενίσχυση για την κάλυψη των δικαστικών δαπανών.

Έχονταςπόψη το ιστορικό της διαφθοράς σε διεθνές επίπεδο εκ μέρους της κυβέρνησης του Λεσότο και την παραδειγματική καταδίκη της Acres International, ερωτούμε την Επιτροπή εάν προτίθεται:

- να τηρήσει τηνπόσχεση οικονομικής ενίσχυσης προς την κυβέρνηση του Λεσότο για να φέρει σε πέρας τη δίκη για διαφθορά ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου,

- να επανεξετάσει εάν έγιναν με τη δέουσα διαφάνεια από το ΕΤΑ και την ΕΤΕ οι χρηματοδοτήσεις και ο δανεισμός στο πλαίσιο του Lesotho Highlands Water Project,

- να φροντίσει ώστε κάθε εταιρεία ένοχη για διαφθορά, να εξαιρείται από μελλοντικά σχέδια χρηματοδοτούμενα από την αναπτυξιακή βοήθεια και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα των κρατών μελών ή από πόρους οργάνων της ΕΕ.

Απάντηση του κ. Nielson εξ ονόματος της Επιτροπής

(7 Ιανουαρίου 2003)

Η περίπτωση στην οποία αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος αφορά ένα μεγάλο κατασκευαστικό έργο στο Λεσότο το οποίο συγχρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ) από κοινού με διάφορους άλλους διεθνείς χρηματοδότες.

Η ερώτηση που αφορά τις πιθανές αντιδράσεις των ιδρυμάτων εξαγωγικών πιστώσεων των κρατών μελών και ενδεχόμενες κυρώσεις από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Επιτροπής.

Όσον αφορά τα ερωτήματα σχετικά με τις εκκρεμούσεςποθέσεις ποινικού δικαίου, το θέμα πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά με τον δέοντα σεβασμό για το δικαίωμα τηςπεράσπισης των εμπλεκομένων επιχειρήσεων και προσώπων και το τεκμήριο αθωότητας.

Το Αξιότιμο Μέλος αναφέρεται σεπόσχεση που έδωσε η Επιτροπή για τη χρηματοδότηση των δαπανών της δικαστικήςπόθεσης στο Λεσότο. Ως προς αυτό, το Αξιότιμο Μέλος βασίζεται σε άρθρο που δημοσιεύθηκε σε εφημερίδα της Νότιας Αφρικής.

Η Επιτροπή δεν μπορεί να διαβεβαιώσει ότι έχει δοθεί τέτοιου είδουςπόσχεση.

Επιπλέον, η παρούσαπόθεση την οποία έχει αναλάβει ο εισαγγελέας εκκρεμεί ενώπιον ποινικού δικαστηρίου. Η χρηματοδότηση συγκεκριμένης ποινικής αγωγής κατά συγκεκριμένων μεμονωμένων εταιρειών δεν φαίνεται ότι εμπίπτει στην εντολή του ΕΤΑ.

Όσον αφορά τη συγκεκριμένη εταιρεία στην οποία αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος, η Επιτροπή επιθυμεί να επισημάνει ότι οι συμβάσεις που ανατέθηκαν στην εν λόγω εταιρεία δεν χρηματοδοτήθηκαν από το ΕΤΑ, αλλά από άλλους χρηματοδότες.

Το πρώτο εξάμηνο του 2000, η Επιτροπή προσέλαβε ανεξάρτητους ελεγκτές προκειμένου να εξετάσουν εάνπήρξε κατάχρηση των κεφαλαίων του ΕΤΑ. Τους ζητήθηκε να αναλύσουν εάν η ανάθεση των συμβάσεων, συμβολαίων, παρρεκλίσεων, εντολών, κλπ εκτελέστηκε σύμφωνα με τους κανόνες, ή εάν ευνοήθηκαν ορισμένοι αντισυμβαλλόμενοι.

Το γενικό συμπέρασμα από τον εν λόγω έλεγχο ήταν ότι δεν ήταν δυνατό να καταδειχθεί ότιπήρξε άμεση κατάχρηση των κεφαλαίων του ΕΤΑ. Ο έλεγχος απεκάλυψε ότι ακόμη και ανπήρξε κατάχρηση, η παρατυπία αυτή δεν φαινόταν ότι ήταν μεγάλη όσον αφορά τον ΕΤΑ· δεδομένου ότι για τη χρηματοδότηση από το ΕΤΑ είχε καθοριστεί ένα συγκεκριμένο ποσό, το κύριο θύμα της εν λόγω κατάχρησης φαίνεται ότι είναι η κυβέρνηση του Λεσότο, η οποία έπρεπε να χρηματοδοτήσει οποιαδήποτε δαπάνη δεν καλύπτεται από τους χρηματοδότες.

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) είναι πλήρως ενημερωμένη σχετικά με τηνπόθεση αυτή.

Βάσει των γενικών όρων για τις συμβάσεις που χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης, η συμβαλλόμενη αρχή έχει το δικαίωμα να τερματίσει την τρέχουσα σύμβαση στο πλαίσιο της οποίας διαπιστώθηκε διαφθορά και να ανακτήσει οποιαδήποτε συμβατική ζημία προέκυψε από αυτήν. Δεδομένου ότι στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης η Επιτροπή ενεργεί μόνο ως χρηματοδότης, η λήψη τέτοιας απόφασης εναπόκειται σύμφωνα με τους κανόνες στη συμβαλλόμενη αρχή του δικαιούχου κράτους.

Επιπλέον, οι κανόνες περί δημοσίων συμβάσεων που προβλέπονται στα διάφορα μέσα εξωτερικής βοήθειας της Ένωσης, ορίζουν ότι φυσικά ή νομικά πρόσωπα τα οποία έχουν καταδικαστεί για διαφθορά με οριστική απόφαση, αποκλείονται από μελλοντικές προσκλήσειςποβολής προσφορών ή από μελλοντικές συμβάσεις.

Για τις συμβάσεις που συνάπτονται προς όφελος της ίδιας της Επιτροπής, παρόμοιοι κανόνες ορίζονται στις οδηγίες περί δημοσίων συμβάσεων.

Οι κανόνες περί δημοσίων συμβάσεων για εξωτερική βοήθεια της Ένωσης ορίζουν ότι πριν από τη σύναψη σύμβασης, οποψήφιος πρέπει ναποβάλει ικανοποιητικές αποδείξεις ότι δεν βρίσκεται σε κατάσταση αποκλεισμού. Κατά συνέπεια, εάν ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο έχει καταδικαστεί για πράξεις διαφθοράς με οριστική απόφαση, οποψήφιος δεν θα είναι σε θέση να προσκομίσει τέτοιο πιστοποιητικό και επομένως αποκλείεται αυτόματα από τη συμμετοχή σε συμβάσεις που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα.