ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-4139/97 υποβολή: Angela Sierra Gonzαlez (GUE/NGL) προς την Επιτροπή (21 Iανουαρίου 1998)

Θέμα: Απορρίμματα στις Κανάριες Νήσους

Οι Κανάριες Νήσοι παράγουν τώρα περίπου ένα εκατομμύριο απορριμμάτων κατ' έτος, σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση των αρχών της Αυτόνομης Κυβέρνησης. Ο αριθμός αυτός τοποθετεί τις Nήσους στο επίπεδο ενός μεγάλου παραγωγού απορριμμάτων, λαμβάνοντας επιπλέον υπόψη τη σημαντική ροή τουριστών που αφικνούνται στις Κανάριες Νήσους και αποτελεί τώρα συνέπεια της έντονης τουριστικής δραστηριότητας.

Πρόσφατα, η Γενική Διεύθυνση ΧΙ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημοσίευσε το εγχειρίδιο «Κώδικες πρακτικής για τη διαχείριση των απορριμμάτων στα Νησιά», λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά προβλήματα διαχείρισης των απορριμμάτων στις νησιωτικές περιφέρειες.

Ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέτρα που θα συμβάλει στη μείωση της ποσότητας των παραγομένων απορριμμάτων θα ήταν για τις περιοχές του νησιωτικού χαρακτήρα η ίδια η «πρόληψη της παραγωγής απορριμμάτων» που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ως κύριο άξονα στην «Κοινοτική στρατηγική για τη διαχείριση των απορριμμάτων» που εξεπόνησε και που, στην περίπτωση των νησιωτικών περιφερειών, θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αρχή της «πρόληψης της εμφάνισης απορριμμάτων», λαμβάνοντας υπόψη ότι η μεγάλη πλειονότητα των προϊόντων τα οποία μετατρέπονται μεταγενέστερα σε απορρίμματα προέρχονται από το εξωτερικό των Νήσων και εισάγονται σ' αυτές.

Θα μπορούσε λοιπόν να συμβάλει στη διαχείριση των απορριμμάτων στις Νήσους, η εφαρμογή μέτρων που θα περιόριζαν την εισαγωγή σ' αυτές υπερβολικών συσκευασιών ή δοχείων μιας χρήσεως. Με τον τρόπο αυτό, θα προλαμβάνονταν η παραγωγή απορριμμάτων και η δημιουργία σοβαρών περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων.

Μολονότι το μέτρο αυτό θα μπορούσε να αντιταχθεί στην αρχή της ελεύθερης διακίνησης εμπορευμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη, όπως και σε άλλες περιπτώσεις (κίνητρα για τις μεταφορές ή τη στάθμευση, για παράδειγμα) ο «ειδικός χαρακτήρας» των νησιωτικών περιφερειών, και ιδιαιτέρως των εξαιρετικά απομακρυσμένων, που τις χαρακτηρίζει ή η απόστασή τους από τα κέντρα παραγωγής απορριμμάτων.

Θεωρεί η Επιτροπή χρήσιμο να εγκρίνει στρατηγική διαχείρισης των απορριμμάτων στις Νήσους που θα περιορίζει στην εισαγωγή υπερβολικών συσκευασιών και μη επιστρεφομένων συσκευασιών, καθώς και την παραγωγή τους στο εσωτερικό των Νήσων;

Εκτιμά η Επιτροπή ότι οι ισπανικές αρχές ή οι αρχές των Καναρίων Νήσων δύνανται να εκπονήσουν κανόνες που θα περιορίζουν την εισαγωγή εμπορευμάτων με υπερβολικές ή μη επιστρεφόμενες συσκευασίες;

Θεωρεί δυνατόν η Επιτροπή ότι ο ειδικός χαρακτήρας των νησιωτικών και εξαιρετικά απομακρυσμένων περιφερειών αιτιολογεί την έγκριση μέτρων τα οποία θα περιορίζουν την εισαγωγή των ανωτέρω προϊόντων στις Νήσους, για να προληφθεί η δημιουργία ενός σημαντικού περιβαλλοντικού προβλήματος;

Απάντηση της κας Bjerregaard εξ ονόματος της Επιτροπής (13 Μαρτίου 1998)

Το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου αναφέρεται σε στρατηγική διαχείρισης αποβλήτων για νησιά, η οποία περιορίζει την παραγωγή και την εισαγωγή προϊόντων με πλεονάζουσα συσκευασία και μη επιστρέψιμους περιέκτες. Η Επιτροπή εφιστά την προσοχή του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου στην οδηγία 94/62/ΕΟΚ περί συσκευασιών και αποβλήτων συσκευασιών ((ΕΕ L 365 της 31.12.1994. )) η οποία έπρεπε να είχε μεταφερθεί στις εθνικές νομοθεσίες έως την 1η Ιουλίου 1996. Ένας από τους κυριότερους σκοπούς της εν λόγω οδηγίας είναι η πρόληψη ή ο περιορισμός κάθε επιπτώσεων των συσκευασιών και των αποβλήτων συσκευασιών στο περιβάλλον. Ως εκ τούτου, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που προκαλούνται από τα απόβλητα, οι εθνικές και τοπικές αρχές πρέπει να επικεντρώνουν πρωτίστως την προσοχή τους στα μέσα αποφυγής της παραγωγής αποβλήτων. Προς τον σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την εφαρμογή προληπτικών μέτρων (άρθρο 4 της οδηγίας). Επιπλέον τα κράτη μέλη δύνανται να ενθαρρύνουν την επαναχρησιμοποίηση συστημάτων συσκευασίας με τρόπους που προφυλάσσουν το περιβάλλον, σύμφωνα με την συνθήκη ΕΚ (άρθρο 5 της οδηγίας). Η επιλογή των συγκεκριμένων μέσων προαγωγής προληπτικών μέτρων και ενθάρρυνσης συστημάτων επαναχρησιμοποίησης αποτελεί ευθύνη των κρατών μελών, εφόσον βεβαίως τα μέσα είναι σύμμορφα με την συνθήκη ΕΚ.

Μια πρώτη δυνατότητα περιορισμού της παραγωγής αποβλήτων συσκευασιών που προορίζονται για διάθεση, συνίσταται στην εφαρμογή συστημάτων επιστροφής των συσκευασιών. Τα συστήματα αυτά έχουν αναγνωριστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ως νόμιμα βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας.

Όσον αφορά τα υποχρεωτικά μέτρα για τις επιστρέψιμες συσκευασίες, αυτά είναι κατ'αρχήν δυνατά, μολονότι ορισμένα χαρακτηριστικά των συστημάτων αυτών ενδέχεται να αντιστρατεύονται τις αρχές της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων. Τα μέτρα αυτά πρέπει να μην εισάγουν διακρίσεις (να εφαρμόζονται, λόγου χάριν, τόσο στα εγχωρίως παραγόμενα όσο και στα εισαγόμενα προϊόντα) και να είναι ανάλογα με τον επιδιωκόμενο στόχο. Η Επιτροπή διαβεβαιώνει το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου ότι κατά την εκτίμηση της αναλογικότητας των μέτρων αυτών (τα οποία πρέπει να κοινοποιούνται στην Επιτροπή βάσει της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 28ης Μαρτίου 1983 περί θεσπίσεως διαδικασίας για την παροχή πληροφοριών στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών ((ΕΕ L 109 της 26.4.1983. )) και της οδηγίας 94/672/ΕΚ1) θα λαμβάνει στον μέγιστο βαθμό υπόψη τις ιδιαιτερότητες των νησιών στην διαχείριση των αποβλήτων τους (συμπεριλαμβανομένης της απόστασης από την ηπειρωτική χώρα, την έλλειψη χώρων, τους κινδύνους μόλυνσης των υπογείων υδάτων και την εξάρτηση της οικονομίας από τον τουρισμό).

Η Επιτροπή αναγνωρίζει τα μεγάλα προβλήματα που δημιουργεί η παραγωγή αποβλήτων στα νησιά, ιδίως σε περιοχές υψηλής τουριστικής εξειδίκευσης, και για τον λόγο αυτό δρομολόγησε ειδικό πρόγραμμα, «Διαχείριση των αποβλήτων στα νησιά», και δημοσίευσε εγχειρίδιο για τους «Κώδικες πρακτικής της διαχείρισης των αποβλήτων στα νησιά». Ο επιδιωκόμενος στόχος συνίσταται στην διάθεση, στους υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων, ενός πρακτικού μέσου με εισηγήσεις και παραδείγματα, που μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση πλαισίου για την ανάπτυξη τοπικών ή εθνικών πρωτοβουλιών.