ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0861/00

υποβολή: Piia-Noora Kauppi (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(22 Μαρτίου 2000)

Θέμα: Προβλήματα που παρουσιάζονται σε πολυεθνικά ερευνητικά προγράμματα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Ένας από τους οργανισμούς που συμμετέχουν σε αλιευτικό ερευνητικό πρόγραμμα (FAIR CT-97-3508) οικειοποιήθηκε κοινή ερευνητική ιδέα, ερευνητικό σχέδιο και κοινά προκαταρκτικά πορίσματα, τα οποία δημοσίευσε με τη δική του επωνυμία. Είχε προηγουμένως συμφωνηθεί μεταξύ όλων των οργανισμών ότι τα πορίσματα δεν θα δημοσιεύονταν μέχρι νεωτέρας αποφάσεως, διότι ήταν ακόμη προκαταρκτικά και επιπλέον επειδή, από την άποψη της περαιτέρω χρήσης τους, ήταν σημαντικό να εκτιμηθεί ποια θα ήταν η πιο κατάλληλη στιγμή για τη δημοσίευσή τους. Ο συντονιστής της ΕΕ ενημέρωσε σχετικά με επιστολή του τη διοίκηση του εν λόγω οργανισμού.

Ο εν λόγω οργανισμός ενήργησε με τόση μυστικότητα που οιπόλοιποι ευρωπαίοι εταίροι ανακάλυψαν τι είχε συμβεί με το κοινό σχέδιο και τα πορίσματα με καθυστέρηση ενός έτους περίπου. Οι ενέργειες του οργανισμού ζημίωσαν τόσο οικονομικά όσο και επιστημονικά την ΕΕ, άλλους οργανισμούς και την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, καθώς και πολλές άλλες επιχειρήσεις που συνεργάζονταν στο πρόγραμμα. Η έκταση της ζημίας δεν μπορεί ακόμη να εκτιμηθεί. Ωστόσο στάθηκε δυνατό να συνεχισθεί το πρόγραμμα, διότι διέθετε στέρεες βάσεις, σχεδιασμού και οι οργανισμοί που συμμετείχαν ήταν κορυφαίοι στον τομέα τους.

Η ΕΕ δεν διαθέτει σύστημα αξιολόγησης, π.χ. μια υπερεθνική επιτροπή δεοντολογίας, ικανή να ενεργεί εγκαίρως σε τέτοιες περιπτώσεις, για να διασφαλίζει ότι η εξέλιξη των ερευνητικών προγραμμάτων δε θαπονομεύεται από καθυστερήσεις. Μια τέτοια επιτροπή, η οποία θα ήταν εξοικειωμένη με την επιστημονική έρευνα και μεθοδολογία, δε θα ήταν δικαστήριο αλλά θα μπορούσε να διατυπώνει γνώμες και προτάσεις και, ως χρηματοδοτικό σώμα, να ελέγχει, τους συμμετέχοντες που συμπεριφέρονται εγωιστικά και ανεξέλεγκτα. Η απλή ύπαρξη ενόςπερεθνικού οργάνου θα μπορούσε να αποθαρρύνει την επιστημονική ανεντιμότητα.

Αν, παρ' όλα αυτά, αχθεί μιαπόθεση ενώπιον της δικαιοσύνης, η γνωμοδότηση ενός διεθνούς οργάνου θα βοηθούσε τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα στην εξέταση τωνποθέσεων με αντικείμενο άυλα αγαθά, ενώ η επιτροπή θα μπορούσε να βοηθήσει στην προστασία των δικαιωμάτων όλων των πλευρών.

Ένα σύστημα βασισμένο σε πολύπλοκες συμφωνίες και σε δικαστικό όργανο θα ήταν εντελώς ξένο προς τον κόσμο της επιστήμης και επιπλέον δυσκίνητο. Ως βάση της αποτελεσματικής επιστημονικής συνεργασίας πρέπει να παραμείνει η αμοιβαία εμπιστοσύνη και η ενημέρωση ως προς την τεχνογνωσία του καθενός, δηλαδή συγκεκριμένα ηθικά πρότυπα τα οποία ευτυχώς, είναι αυτονόητα για τη συντριπτική πλειοψηφία των επιστημόνων.

Προκειμένου παρόμοια προβλήματα στο μέλλον να αντιμετωπίζονται εγκαίρως, ερωτώ την Επιτροπή:

1. Ποια θα είναι η στάση της έναντι αναλόγων παραβιάσεων των συμφωνιών;

2. Τι προτίθεται να πράξει, προκειμένου να διασφαλίσει ότι δεν θα επαναληφθούν στο μέλλον παραβιάσεις των συμφωνιών;

3. Προτίθεται η Επιτροπή να ιδρύσει επιτροπή επιστημονικής δεοντολογίας ή να προτείνει δικό της πρότυπο για την επίλυση παρόμοιων προβλημάτων με άλλες κατάλληλες για την περίπτωση διαδικασίες;

4. Πώς μπορούν να διασφαλισθούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας των ερευνητών σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος;

Απάντηση του κου Busquin εξ ονόματος της Επιτροπής

(19 Μαΐου 2000)

Το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου αναφέρεται στο έργο Fish cysteine proteinase inhibitors and infectious diseases (σύμβαση FAIR 5-CT97-3508), που χρηματοδοτείται από το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (Ε&ΤΑ). Το έργο θα ολοκληρωθεί στις 30 Νοεμβρίου 2000 καιπόσχεται σημαντικά επιστημονικά αποτελέσματα.

1. Σύμφωνα με την τυποποιημένη σύμβαση για τα έργα του τέταρτου προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ, η Επιτροπή μπορεί να καταγγέλλει τη σύμβαση ή τη συμμετοχή αναδόχου στις εξής δύο περιπτώσεις: α) εάν συντρέχουν σε σχέση με το έργο μείζονες τεχνικοί ή οικονομικοί λόγοι ή εάν περιορίζεται σημαντικά το δυναμικό εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων, και β) εάν δεν έχει αναληφθεί διορθωτική δράση σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς τις συμβατικέςποχρεώσεις ή παραβίασης αυτών είτε από την κοινοπραξία είτε από ανάδοχο. Η Επιτροπή μπορεί να κάνει χρήση αυτής της δυνατότητας σε περίπτωση κατά την οποία ένας ανάδοχος προβεί σε πρόωρη δημοσίευση των ερευνητικών αποτελεσμάτων του έργου χωρίς τη συγκατάθεση των άλλων αναδόχων.

Σε ό, τι αφορά την περίπτωση στην οποία αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος, η Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι δημοσιεύτηκαν πρόωρα από μεταπτυχιακό φοιτητή κάποιες γενικές πληροφορίες που ήταν γνωστές πριν ξεκινήσει το έργο. Το γεγονός δεν επηρέασε την πορεία του έργου. Αμέσως μόλις ενημερώθηκε η Επιτροπή για τα προβλήματα,πενθύμισε στους εταίρους τα συμβατικά τους δικαιώματα καιποχρεώσεις καθώς και τη δυνατότητα λήψης διορθωτικών μέτρων. Κανείς από τους εταίρους δεν έχει ζητήσει μέχρι στιγμής τη λήψη τέτοιων μέτρων. Από τη στιγμή που το έργο δεν επηρεάστηκε, η Επιτροπή δεν είχε κανένα λόγο να αναλάβει περαιτέρω δράση.

2. Σύμφωνα με τις τυποποιημένες συμβάσεις για τα έργα του τέταρτου και του πέμπτου προγράμματος πλαισίου, τα αποτελέσματα του έργου ανήκουν στους αναδόχους που τα παράγουν. Οι δράσεις που προβλέπονται για την προστασία αυτών των αποτελεσμάτων θεσπίζονται συνήθως με μια συμφωνία της κοινοπραξίας που συνάπτεται μεταξύ των εταίρων αυτής και της οποίας η Επιτροπή δεν είναι μέλος. Μια τέτοια συμφωνία, που συνάπτεται για τις ανάγκεςλοποίησης του έργου, συμπληρώνει τη σύμβαση ενώ παράλληλα προσδιορίζει και το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο.

Σύμφωνα με την τυποποιημένη σύμβαση για τα έργα του πέμπτου προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ, η προστασία των εταίρων από την πρόωρη δημοσίευση των αποτελεσμάτων που προκύπτουν από το έργο έχει ενισχυθεί με διατάξεις για την προστασία της γνώσης, με το σχέδιο τεχνολογικής εφαρμογής, δημοσιότητα και ανακοινώσεις σχετικά με το έργο και τη γνώση, τέλος δε με εμπιστευτικότητα.

3. Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι διατάξεις της σύμβασης, μαζί με κατάλληλες συμφωνίες της κοινοπραξίας, αρκούν για τη διευθέτηση τέτοιων περιπτώσεων. Σε περίπτωση διαφοράς ανάμεσα στα μέλη της κοινοπραξίας, σ'αυτά εναπόκειται να λάβουν τα ενδεδειγμένα μέτρα για να προστατεύσουν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που τους ανήκουν, με βάση μια συμφωνία κοινοπραξίας. Η Επιτροπή πάντοτε εφιστούσε την προσοχή των εταίρων στη σημασία που έχει η σύναψη τέτοιων συμφωνιών για την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, και τις συνιστούσε ακόμη και όταν δεν προβλεπόταν από τη σύμβαση έργου. Το νομικό αυτό πλαίσιο για τη διευθέτηση διαφορών σχετικών με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας κρίνεται προσφορότερο από τη συγκρότηση επιτροπής, η οποία θα έκανε απλώς μη δεσμευτικές συστάσεις και δεν θα ήταν σε θέση να επανορθώσει τυχόν παραβιάσεις.

4. Οι κανόνες που διέπουν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (συμπεριλαμβάνονται ιδιοκτησία και δικαιώματα πρόσβασης) ισχύουν για όλη τη διάρκεια της σύμβασης. Επιπλέον, σύμφωνα με την τυποποιημένη σύμβαση για τα έργα του πέμπτου προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ, όλες οι διατάξεις της σύμβασης που αναφέρονται σε δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας εξακολουθούν να έχουν ισχύ και μετά την ολοκλήρωση της σύμβασης.