ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2604/00

υποβολή: Carlos Ripoll y Martnez de Bedoya (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(1 Αυγούστου 2000)

Θέμα: Κοινωνικές Ασφαλίσεις

1. Ποιά είναι η ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία όσον αφορά τα καθεστώτα κοινωνικής ασφάλισης στα κράτη μέλη;

2. Πώς ιεραρχούνται οι συμβάσεις των Κοινωνικών Ασφαλίσεων σε σχέση με την ισχύουσα επί του θέματος νομοθεσία;

3. Πώς ρυθμίζονται οι ρευστοποιήσεις των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των εργαζομένων, αυτοαπασχολούμενων ή μισθωτών, όταν αυτοίπάγονται στις νομοθεσίες δύο ή περισσότερων κρατών μελών;

Απάντηση της κας Διαμαντοπούλου εξ ονόματος της Επιτροπής

(13 Σεπτεμβρίου 2000)

1. Οι διατάξεις σχετικά με την κοινοτική ασφάλιση δεν έχουν εναρμονισθεί σε κοινοτικό επίπεδο. Κάθε κράτος μέλος εξακολουθεί να είναι συνεπώς αρμόδιο να νομοθετεί στο θέμα αυτό (κυρίως για τον καθορισμό των κριτηρίων ασφάλισης ή του ποσού των παροχών), με σεβασμό των αρχών του κοινοτικού δικαίου.

Οι κοινοτικές διατάξεις για τουςπηκόους των χωρών της Κοινότητας, απάτριδες και πρόσφυγες, που είναι ή ήταν ασφαλισμένοι σύμφωνα με τη νομοθεσία περί κοινωνικής ασφάλισης ενός ή περισσότερων κρατών μελών, καθώς και για τα μέλη της οικογένειάς τους, εφαρμόζονται μόνο για το συντονισμό των εθνικών νομοθεσιών περί κοινωνικής ασφάλισης. Αυτές οι διατάξεις, που προβλέπονται ουσιαστικά από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1408/71(1) και τον κανονισμό εφαρμογής του (ΕΟΚ) 574/72(2), επιδιώκουν να εξαλείψουν τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία αυτών των προσώπων. Για το σκοπό αυτό, οι εν λόγω διατάξεις εγγυούνται στους ενδιαφερόμενους κυρίως ότι η μεταχείρισή τους δεν θα είναι λιγότερο ευνοϊκή από εκείνη που προβλέπεται για τουςπηκόους της αντίστοιχης χώρας, οι οποίοι δεν άσκησαν το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας, ότι θα δικαιούνται τις κεκτημένες παροχές κοινωνικής ασφάλισης σύμφωνα με τη νομοθεσία, ακόμη και αν αυτά τα πρόσωπα μετακινούνται σε άλλα κράτη μέλη και ότι οι περίοδοι κοινωνικής ασφάλισης που έχουν συμπληρώσει σε άλλα κράτη μέλη θα συνυπολογίζονται για την απόκτηση δικαιωμάτων ή για τονπολογισμό των παροχών. Τέλος, η γενική αρχή είναι ότι εφαρμόζεται ενιαίο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης (συνήθως η νομοθεσία της χώρας όπου ασκείται η επαγγελματική δραστηριότητα.

2. Σύμφωνα με το άρθρο του 6, ο κανονισμός (ΕΟΚ) 1408/71 αντικαθιστά, με την επιφύλαξη των διατάξεων που προβλέπονται ρητά στον κανονισμό (ιδίως το παράρτημά του ΙΙΙ), οποιαδήποτε σύμβαση κοινωνικής ασφάλισης, όπως ορίζεται στο άρθρο 1), εδάφιο ια), που συνδέει, είτε αποκλειστικά δύο ή περισσότερα κράτη μέλη (άρθρο 6, εδάφιο α)), είτε δύο τουλάχιστον κράτη μέλη και δύο ή περισσότερα άλλα κράτη, εφόσον πρόκειται για περιπτώσεις στη ρύθμιση των οποίων δεν καλείται να παρέμβει φορέας ενός από τα τελευταία αυτά κράτη (άρθρο 6, εδάφιο β)).

Το Δικαστήριο αποφάνθηκε επανειλημμένα ότι αυτή η αντικατάσταση έχει επιτακτικό χαρακτήρα και εφαρμόζεται ακόμη και όταν η εφαρμογή των συμβάσεων θα ήταν ευνοϊκότερη για τον ασφαλισμένο(3).

Το Δικαστήριο κρίνει ότι αυτή η αντικατάσταση δεν επιδέχεται καμία εξαίρεση, εκτός των περιπτώσεων που αναφέρονται ρητά στους κανονισμούς, παρά μόνο σε περίπτωση που θα είχε ως συνέπεια ένας εργαζόμενος να χάσει, λόγω της θέσης σε ισχύ των κανονισμών, τα πλεονεκτήματα κοινωνικής ασφάλισης τα οποία είχε πριν από την άσκηση του δικαιώματός του στην ελεύθερη κυκλοφορία, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, είτε μόνο με αυτή, ή σε συνδυασμό με τις ισχύουσες διεθνείς συμβάσεις κοινωνικής ασφάλισης μεταξύ δύο ή περισσότερων κρατών μελών, ή σύμφωνα με ισχύουσες διμερείς συμβάσεις κοινωνικής ασφάλισης(4).

Αυτή η εξαίρεση δεν είναι ωστόσο δυνατό να εφαρμοσθεί εάν, κατά τον πρώτο καθορισμό των παροχών σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1408/71, πραγματοποιήθηκε ήδη σύγκριση των πλεονεκτημάτων που προκύπτουν αντίστοιχα από αυτόν τον κανονισμό και από τη σύμβαση, με αποτέλεσμα η εφαρμογή του κανονισμού να αποδεικνύεται πιο πλεονεκτική από τις συμβάσεις(5).

3. Το σύστημα που ορίζουν οι κανονισμοί (ΕΟΚ) 1408/71 και (ΕΟΚ) 574/72 εγγυάται ότι τα δικαιώματα ενός εργαζόμενου που ολοκλήρωσε την επαγγελματική του σταδιοδρομία σε περισσότερα από ένα κράτος μέλος δεν θα θιγούν επειδή άσκησε το δικαίωμά του στην ελεύθερη κυκλοφορία. Εάν μια περίοδος ασφάλισης δεν αρκεί για να συμπληρωθεί η περίοδος που απαιτείται από τη νομοθεσία ενός κράτους μέλους για την απόκτηση του δικαιώματος συνταξιοδότησης, συνυπολογίζονται επίσης οι περίοδοι ασφάλισης που συμπληρώθηκαν σε ένα άλλο κράτος μέλος. Εξάλλου οπολογισμός του δικαιώματος συνταξιοδότησης πραγματοποιείται βάσει όλων των νομοθεσιών που εφαρμόσθηκαν για τον ενδιαφερόμενο, για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του, επειδή ο αρμόδιος φορέας κάθε κράτους μέλους οφείλει να καταβάλει είτε την εθνική είτε την κατ' αναλογία σύνταξη, επιλέγοντας εκείνη με το πιο πλεονεκτικό ποσό για τον εργαζόμενο. Όλες αυτές οι παροχές γήρατος καταβάλλονται κατόπιν οπουδήποτε κατοικεί ή διαμένει ο ενδιαφερόμενος, στο έδαφος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, χωρίς μείωση, διακοπή ή τροποποίηση.

(1) Κανονισμός του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, ΕΕ L 149 της 5.7.1971 (τελευταία ενοποιημένη έκδοση κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 118/97 του Συμβουλίου, της 2.12.1997, ΕΕ L 28 της 30.1.1997.

(2) Κανονισμός του Συμβουλίου, της 21ης Μαρτίου 1972, περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας (ΕΕ L 74 της 27.3.1972.

(3) Για παράδειγμα, η απόφαση της 7ης Ιουνίου 1973, Walder (82/72, Συλ. σ. 599) και η απόφαση της 9ης Νοεμβρίου 1995, Thvenon (C-475/93, Συλ. σ. I-3813).

(4) Αποφάσεις της 7ης Φεβρουαρίου 1991, Rnfeldt (C-227/89, Συλ. σ. I-323) και η προαναφερόμενη Thvenon.

(5) Απόφαση της 7ης Μαΐου 1998, Gomez Rodrguez (C-113/96, Συλ. σ. I-2461).