ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2580/01

υποβολή: Jules Maaten (ELDR) προς την Επιτροπή

(24 Σεπτεμβρίου 2001)

Θέμα: Επιζήμιες για το περιβάλλον επιδοτήσεις, μεταξύ άλλων και ενόψει της Διάσκεψης του ΡΙΟ+10, καθώς και στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας

1. Οι επιζήμιες για το περιβάλλον επιδοτήσεις είναι οι επιδοτήσεις που χορηγούνται για έναν συγκεκριμένο στόχο (τις περισσότερες φορές άσχετο προς το περιβάλλον), αλλά οι οποίες έχουν μη εσκεμμένες αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και τον κοινωνικό περίγυρο. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της ΕΕ για τη Διάσκεψη του Ρίο+10 στο Γιοχάνεσμπουργκ το Σεπτέμβριο του 2002, η διαπίστωση αυτή εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη γεωργία, την ενέργεια, την αλιεία και τις οδικές μεταφορές. Εν γένει, είναι διατεθειμένη η Επιτροπή να μεριμνήσει για την κατάργηση των επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων, στο πλαίσιο του σχεδίου Ρίο+10 για βιώσιμη ανάπτυξη·

2. Από έρευνα των Van Beers και de Moor ((Public Subsidies and Policy Failures. How Subsidies Distort the Natural Environment, Equity and Trade, and how to reform them, Edward Elgar Publishers, Cheltenham, UK, 2001), απορρέει ότι η στήριξη των τιμών κατά το 1996 αντιπροσωπεύει περίπου το 50 % του συνόλου των ενισχύσεων για τη γεωργία στην ΕΕ. Ως γνωστόν όμως, η στήριξη των τιμών οδηγεί τους αγρότες στην εντατική καλλιέργεια των εδαφών με χημικά λιπάσματα, ζιζανιοκτόνα κτλ, με στόχο τη μεγιστοποίηση των εσόδων που αποφέρουν οι επιδοτήσεις. Αντιλαμβάνεται η Επιτροπή την αναποτελεσματικότητα της στήριξης των τιμών και της χρήσης λιπασμάτων στο γεωργικό τομέα, καθώς και τα παρεπόμενα επιζήμια για το περιβάλλον αποτελέσματα·

3. Συμμερίζεται η Επιτροπή την άποψη ότι η κατάργηση των επιδοτήσεων που οδηγούν σε αύξηση της κλίμακας στον αλιευτικό τομέα θα είχε ως συνέπεια την ελευθέρωση πόρων οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αποζημίωση αλιέων ώστε να μειωθεί ο αριθμός των αλιέων· Παράλληλα, είναι διατεθειμένη η ΕΕ να δρομολογήσει έρευνα σχετικά με το εύρος των επιζήμιων επιπτώσεων των επιδοτήσεων στον τομέα της αλιείας, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων στο διεθνές εμπόριο·

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(20 Νοεμβρίου 2001)

Στην ανακοίνωσή της με τίτλο Αειφόρος ανάπτυξη της Ευρώπης για έναν καλύτερο κόσμο: Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αειφόρο ανάπτυξη(1), η Επιτροπήπογραμμίζει την ανάγκη κατάργησης των επιδοτήσεων που ενθαρρύνουν την άσκοπη χρήση φυσικών πόρων ως μέσο διόρθωσης των τιμών και επηρεασμού της συμπεριφοράς των ατόμων και των επιχειρήσεων.

Στη συγκεκριμένη ανακοίνωση προτείνονται ιδίως τα εξής:

- σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων για την παραγωγή και κατανάλωση ορυκτών καυσίμων έως το 2010. Πραγματοποίηση, μεταξύ άλλων, ανάλυσης σχετικά με την αναγκαιότητα διατήρησης ενός ελάχιστου επίπεδου επιδοτούμενης παραγωγής για λόγους ασφάλειας του εφοδιασμού·

- κατά την μεσοπρόθεσμη αναθεώρηση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, βελτίωση των σχετικών με τη γεωργία περιβαλλοντικών μέτρων ώστε να παρέχουν διάφανο σύστημα άμεσων πληρωμών για τις περιβαλλοντικέςπηρεσίες·

- κατά την αναθεώρηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής του 2002, κατάργηση των αντιπαραγωγικών επιδοτήσεων που ενθαρρύνουν τηνπεραλίευση·

- διασφάλιση, μέσω ενός πλαισίου που θα προτείνει το 2002 η Επιτροπή για την τιμολόγηση των μεταφορών, ότι έως το 2005, οι τιμές των διάφορων τρόπων μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων των αεροπορικών, αντανακλούν το κόστος τους για την κοινωνία.

Η μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) που ανελήφθη στο πλαίσιο της Ατζέντας 2000 δίνει μια ισχυρή ώθηση στην ένταξη των περιβαλλοντικών παραμέτρων στη γεωργική πολιτική και προβλέπει σημαντικό αριθμό μέσων για την επίτευξη μιας αειφόρου γεωργίας. Μεταξύ άλλων, η Ατζέντα 2000 συμπεριλαμβάνει την ανάπτυξη ενός δεύτερου πυλώνα της ΚΓΠ ο οποίος θα καλύπτει τη διαρθρωτική, την αγροπεριβαλλοντική και την αγροτική πολιτική.

Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ στο πλαίσιο της Ατζέντας 2000 απομακρύνεται ακόμη περισσότερο από την στήριξη των τιμών και συνδέει σαφώς την άμεση στήριξη των παραγωγών με τις απαιτήσεις προστασίας του περιβάλλοντος. Η ΚΓΠ δεν προβλέπει πλέον επιδοτήσεις γεωργικών εισροών. Τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν κατάλληλα περιβαλλοντικά μέτρα τα οποία να λαμβάνουνπόψη την κατάσταση της χρήσης της γης ή της εκάστοτε παραγωγής και τις επιπτώσεις στο περιβάλλον. Υπάρχουν διάφορα μέσα για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, όπως π.χ. ο καθορισμός γενικών αγροπεριβαλλοντικών απαιτήσεων και ειδικών περιβαλλοντικών απαιτήσεων ως προϋπόθεσης για την καταβολή άμεσων ενισχύσεων. Κατάυτό τον τρόπο, τα κράτη μέλη είναι πλέον σε θέση να εξασφαλίσουν ότι η καταβολή άμεσων ενισχύσεων στους παραγωγούς δεν οδηγεί σε περιβαλλοντικά προβλήματα. Στο μέλλον, θα είναι δυνατή η εξακρίβωση του βαθμού δέσμευσης των κρατών μελών.

Στην ανακοίνωσή της με τίτλο Στοιχεία μιας στρατηγικής για την ενσωμάτωση της προστασίας του περιβάλλοντος στην κοινή αλιευτική πολιτική(2), η Επιτροπή δηλώνει ότι μπορούμε τώρα να διακρίνουμε κάποιους τύπους επιχορηγήσεων οι οποίες είναι σαφώς ασύμβατες με μια βιώσιμη εκμετάλλευση από άλλες που έχουν θετικά αποτελέσματα για τη διατήρηση των πόρων. Οι πρώτες θα πρέπει σύντομα να καταργηθούν και να αντικατασταθούν σιγά σιγά από χρηματοδοτήσεις θετικών δράσεων. Επιπλέον, στην Πράσινη Βίβλο της σχετικά με το μέλλον της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής(3), η Επιτροπή δηλώνει ότι πιθανώς να είναι αναγκαίο για την Κοινότητα να εξετάσει κατά πόσο καιπό ποίους όρους θα μπορούσαν σταδιακά να καταργηθούν οι επενδυτικές ενισχύσεις για τον αλιευτικό στόλο, ώστε να εξαλειφθούν οι αρνητικές επενέργειες στην αλιευτική ικανότητα, και να αλλάξουν κατεύθυνση οι κοινοτικές ενισχύσεις ώστε να εστιάζονται αποκλειστικώς στην περαιτέρω μείωση του στόλου .

Η Επιτροπή συμμετείχε ενεργώς σε μελέτες που διεξήγαγαν διεθνείς οργανισμοί σχετικά με το ύψος των επιδοτήσεων στην αλιεία και τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον και στην αειφόρο εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων. Ένα ενδεικτικό παράδειγμα είναι η μελέτη Μετάβαση σε μιαπεύθυνη αλιεία: Οικονομικές και πολιτικές συνέπειες(4) της επιτροπής αλιείας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).

(1) COM(2001)264 τελικό.

(2) COM(2001)143 τελικό.

(3) COM(2001)135 τελικό.

(4) ISBN: 9264171606.