ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0223/03

υποβολή: Guido Podest (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(3 Φεβρουαρίου 2003)

Θέμα: Παράταση της ζωής: η γυναίκα μετά την ηλικία συνταξιοδότησης

Εντός της ΕΕ, η κατηγορία των ηλικιωμένων ατόμων από 65 ετών και άνω αντιπροσωπεύει το 16 % του συνολικού πληθυσμού. Επί του ποσοστού αυτού, το 60 % είναι γυναίκες. Επομένως, καθίσταται έκδηλο ότι οι γυναίκες έχουν σημαντικότερο προσδόκιμο ζωής από αυτό των ανδρών. Με άλλα λόγια, πέραν των 65 ετών, και κυρίως στις πιο προχωρημένες ηλικιακές ομάδες (72 % των ηλικιωμένων ατόμων άνω των 85 είναι γυναίκες), οι γυναίκες είναι πιο πολλές από το αντίθετο φύλο.

Η έλλειψη αυτή ισορροπίας έχει αντίκτυπο σε διαφορετικούς τομείς. Καταρχήν, η σύνθεση των νοικοκυριών έχει τροποποιηθεί, εφόσον οι γυναίκες που ζουν μόνες, έπειτα από κάποια ηλικία, είναι πολύ περισσότερες από τους άνδρες. Πράγματι, το 1998, 45 % των ηλικιωμένων γυναικών άνω των 65 ετών ζούσαν μόνες έναντι μόνο 17 % στους άνδρες. Στη συνέχεια, η σχετική στάθμη εισοδήματος των ηλικιωμένων ατόμων ποικίλλει ανάλογα με το φύλο. Πράγματι, το 1997, το μέσο εισόδημα των γυναικών άνω των 65 ετών ήταν κατώτερο κατά περίπου 10 % από αυτό των ανδρών της ίδιας ηλικιακής ομάδας και κατά περίπου 20 % συγκριτικά με το μέσο εισόδημα των ατόμων κάτω των 65 ετών. Επιπλέον, οι γυναίκες που ζούσαν μόνες παρουσίαζαν κατώτερη μέση στάθμη εισοδήματος κατά περισσότερο από 20 % σε σύγκριση με εκείνη των γυναικών που ζούσαν μαζί με άλλο άτομο. Όσον αφορά τους άνδρες, η διαφορά ήταν πολύ πιο μικρή.

Για να ολοκληρώσουμε, συμπεραίνουμε ότι οι γυναίκες άνω των 65 ετών διατρέχουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο από τους άνδρες να τύχουν θύματα ανέχειας.

Βάσει των άρθρων 21, 23 και 25 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πώς προτίθεται η Επιτροπή να εγγυηθεί στους ευρωπαίους πολίτες το δικαίωμα να γερνούν αξιοπρεπώς, μέσα σε ένα πλαίσιο όπου δεν θα αποκλείονται οι ηλικιωμένες γυναίκες·

Απάντηση της κ. Διαμαντοπούλου εξ ονόματος της Επιτροπής

(21 Μαρτίου 2003)

Το γεγονός ότι η απειλή της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού είναι μεγαλύτερη για τις ηλικιωμένες γυναίκες, όπως διαπιστώνει ο αξιότιμος βουλευτής, τονίστηκε από την Επιτροπή στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής διαδικασίας προώθησης της κοινωνικής ενσωμάτωσης(1) και, πιο πρόσφατα, στο πλαίσιο της ανάλυσης των εθνικών συστημάτων συνταξιοδότησης(2).

Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην αύξηση αυτού του κινδύνου είναι πολλαπλοί. Η μείωση της έκθεσης στη φτώχεια και στον κοινωνικό αποκλεισμό απαιτεί πολυδιάστατη προσέγγιση, τόσο για την αποκατάσταση όσο και για την πρόληψη.

Στον τομέα των συντάξεων όπου η ανοικτή μέθοδος συντονισμού εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2002, οι κοινοί στόχοι περιλαμβάνουν την προώθηση της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών. Από την έρευνα της Επιτροπής φάνηκε ότι οι διαφορές στο ύψος των συντάξεων μεταξύ ανδρών και γυναικών αντανακλούν ιδιαίτερα τις διαφορές στην επαγγελματική τους σταδιοδρομία. Η Επιτροπή σημειώνει ωστόσο ότι τα κράτη μέλη προσαρμόζουν σταδιακά τα συνταξιοδοτικά τους συστήματα στην εξέλιξη των κοινωνικοοικονομικών ρόλων των ανδρών και των γυναικών, με την προοπτική μεγαλύτερης ισότητας, κυρίως με καλύτερη αναγνώριση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων για τις άτυπες μορφές απασχόλησης.

Όσον αφορά την απασχόληση, στην ανακοίνωσή της σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση(3), η Επιτροπή προτείνει να ενταθούν τα μέτρα για τη μείωση των διαρθρωτικών ανισοτήτων μεταξύ ανδρών και γυναικών στην αγορά εργασίας και να προωθηθούν ευνοϊκοί όροι για το συμβιβασμό της οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες. Τέθηκαν ποσοτικοί στόχοι για το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών — 60 % έως το 2010 — και για τιςπηρεσίες φύλαξης παιδιών.

Η ανοικτή μέθοδος συντονισμού στον τομέα της κοινωνικής ενσωμάτωσης επιτρέπει στα κράτη μέλη, με την ενεργόποστήριξη της Επιτροπής, να προχωρήσουν από κοινού στην επίτευξη των κοινών στόχων με την ανταλλαγή των καλύτερων πρακτικών τους. Ύστερα από πρόταση της Επιτροπής, το Συμβούλιο ενσωμάτωσε τη διάσταση του φύλου σε όλους τους κοινούς στόχους βάσει των οποίων θα καταρτιστούν τα εθνικά προγράμματα δράσης για το 2003.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι προαναφερόμενες ενέργειες θα συμβάλουν αποτελεσματικά, μέσα στα όρια των αρμοδιοτήτων της Ένωσης στον τομέα αυτό, στην προώθηση της εφαρμογής των διατάξεων του χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις οποίες αναφέρεται ο αξιότιμος βουλευτής.

(1) Κοινή έκθεση της Επιτροπής και του Συμβουλίου σχετικά με την κοινωνική ενσωμάτωση — 2001, COM(2001)565 τελικό.

(2) COM(2002)737 τελικό.

(3) COM(2003)6 τελικό.