ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3091/02

υποβολή: Ilda Figueiredo (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(28 Οκτωβρίου 2002)

Θέμα: Η εκτέλεση των διαρθρωτικών ταμείων και ο κανόνας n+2

Η περίοδος σοβαρής οικονομικής κρίσης που διανύουμε και οι όροι του Συμφώνου Σταθερότητας για τις δημόσιες δαπάνες, ιδίως τις δημόσιες επενδύσεις, δημιουργούν προβλήματα στην ομαλή και συνολική εκτέλεση των διαρθρωτικών ταμείων. Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σοβαρή για χώρες όπως η Πορτογαλία, που έχουν μεγάλες ανάγκες σε κεφάλαιο και επενδύσεις, όπως διαπίστωσα σε πολλές επισκέψεις και συνεδριάσεις. Εκτός αυτού, το επίπεδο συγχρηματοδότησης και οιφιστάμενες κανονιστικές διαδικασίες, ιδίως μετά τις

τροποποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της Ατζέντας 2000, δεν φαίνεται να συνέβαλαν στη βελτίωση της κατάστασης. Στο πλαίσιο αυτό, ο κανόνας n+2, που είναι γνωστός επίσης ως ρήτρα γκιλοτίνα, προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για περικοπές στις διαρθρωτικές δαπάνες. Εξάλλου, όπως δήλωσε ο Επίτροπος Michel Barnier, στο λόγο του ενώπιον της Επιτροπής Περιφερειακής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στις 9 Οκτωβρίου 2001, που αποκάλεσε τον κανόνα βραδυφλεγή βόμβα ή, ακόμη πιο πρόσφατα, τον Ιούλιο του 2002, όταν παρουσίασε στοιχεία που καταδείκνυαν ότι ο κανόνας n+2 αφορά περισσότερα από 3 δισ. από τα διαρθρωτικά ταμεία, 45 επιχειρησιακά προγράμματα βρίσκονται με εκτέλεση μικρότερη του 50 % και, παρά το γεγονός ότι οι κίνδυνοι απώλειας κονδυλίων το 2002 δεν είναι σοβαροί, η κατάσταση πρόκειται να επιδεινωθεί το 2003.

1. Δεν εκτιμά η Επιτροπή ότι ο κανόνας n+2 θέτειπό αμφισβήτηση το στόχο των δαπανών των διαρθρωτικών ταμείων και ότι, για το λόγο αυτό, πρέπει να καταργηθεί· Πώς έχει η κατάσταση για το 2002 και ποιες οι προοπτικές ως προς την εφαρμογή του κανόνα αυτού για το 2003·

2. Πώς αξιολογεί η Επιτροπή την αναθεώρηση των διαδικασιών επιστροφής και πληρωμών των διαρθρωτικών ταμείων που καθιερώθηκαν με την Ατζέντα 2000· Ποια μέτρα σκοπεύει να λάβει για να βελτιωθεί η εκτέλεση των διαρθρωτικών ταμείων, ιδίως μέσω αναθεώρησης ή απλούστευσης των διαδικασιών επιστροφής και πληρωμών·

3. Ποια είναι η άποψη της Επιτροπής για την αύξηση του ποσοστού κοινοτικής συγχρηματοδότησης για τις περιφέρειες του στόχου 1, ως μέσου βελτίωσης της ικανότητας απορρόφησης και της συνολικής εκτέλεσης των διαρθρωτικών ταμείων·

Απάντηση του κ. Barnier εξ ονόματος της Επιτροπής

(9 Δεκεμβρίου 2002)

Η Επιτροπήπενθυμίζει στο Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου ότι ο κανόνας αυτόματης (αυτεπάγγελτης) αποδέσμευσης των πιστώσεων n+2 προβλέπεται από το άρθρο 31, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, περί γενικών διατάξεων για τα Διαρθρωτικά Ταμεία(1), ο οποίος εγκρίθηκε ομόφωνα. Σκοπός της είναι να προσδώσει στη διαχείριση των Διαρθρωτικών Ταμείων μια ετήσια πειθαρχία η οποία θα πρέπει να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να προχωρούν την εκτέλεση των προγραμμάτων με ένα επαρκή και σύντονο ρυθμό, παρά να αφήνουν να διαφαίνονται οι καθυστερήσεις στο τέλος μόνον της περιόδουλοποίησης, πράγμα που συνέβη στις προηγούμενες περιόδους προγραμματισμού. Κατά τη συνάντηση που είχε η Επιτροπή, στις 7 Οκτωβρίου 2002, με τους αρμόδιους για την περιφερειακή πολιτικήπουργούς, στην οποία είχε επίσης προσκληθεί και το Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη επιβεβαίωσαν την προσήλωσή τους στον κανόνα αυτόν, για αυτόματη αποδέσμευση των πιστώσεων, επειδή αυτός εγγυάται την καλή διαχείριση των διατιθέμενων για τη διαρθρωτική πολιτική ποσών.

Όσον αφορά τον κίνδυνο απώλειας κονδυλίων στο τέλος του έτους 2002, που αποτελεί και το πρώτο έτος εφαρμογής του κανόνα αυτού, ο εν λόγω κίνδυνος είναι σήμερα ορατός για ένα περιορισμένο αριθμό προγραμμάτων. Τα αριθμητικά στοιχεία θα εμφανίσουν ασφαλώς ιδιαίτερα σημαντική μείωση, βάσει των αιτήσεων πληρωμών που θαποβληθούν στην Επιτροπή μέχρι το τέλος του 2002.

Ο αριθμός των προγραμμάτων που ενδεχομένως θα θιγούν από την εφαρμογή του κανόνα n+2 μέχρι το τέλος του 2003 δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί στο παρόν στάδιο.

Οι διαδικασίες πληρωμής που θεσπίστηκαν με τον νέο κανονισμό των Διαρθρωτικών Ταμείων έχουν βελτιώσει τη σχέση μεταξύ πραγματοποιούμενων από τα Ταμεία πληρωμών και των αναγκών χρηματοδότησης των παρεμβάσεων.

Πράγματι, πριν το έτος 2000, οι πληρωμές των Ταμείων βασίζονταν κατά κύριο λόγο σε ένα σύστημα προκαταβολώνπολογιζομένων σύμφωνα με το σχέδιο εκτέλεσης των προγραμμάτων το οποίο, πολύ συχνά, απέκλινε από την πραγματική επιτόπια εκτέλεση. Το σύστημα αυτό απετέλεσε το στόχο κριτικής εκ μέρους του Κοινοβουλίου, το οποίοπέδειξε τον ασθενή σύνδεσμο μεταξύ της δημοσιονομικής εκτέλεσης και της προόδου των προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων.

Όσον αφορά το σύστημα των πληρωμών, η Επιτροπή θεωρεί ότι η βελτίωση του ποσοστού εκτέλεσης των προγραμμάτων προϋποθέτει βελτίωση των πληρωμών που διενεργούνταιπέρ των δικαιούχων. Ως προς αυτό, το σύστημα φαίνεται να είναι καλά προσαρμοσμένο προς τις ανάγκες, λαμβανομένουπόψη του σημαντικού ύψους της αρχικής προκαταβολής και των κανονικών προθεσμιών καταβολής των δόσεων αποπληρωμής (60 ημέρες). Η Επιτροπή συνεχίζει να καταβάλλει προσπάθειες για τη μείωση της ανώτατης διάρκειας της προθεσμίας πληρωμής.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 αφήνει στα κράτη μέλη σημαντικό περιθώριο όσον αφορά τη διαμόρφωση των ποσοστών συμμετοχής στα Ταμεία. Ο προσδιορισμός του πραγματικού ποσοστού ενίσχυσης δύναται να κυμαίνεται, ιδίως σε συνάρτηση με την απαιτούμενη μόχλευση ώστε ένα συγκεκριμένο σχέδιο να είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί. Η Επιτροπή τονίζει ότι μια αύξηση του ποσοστού κοινοτικής συγχρηματοδότησης θα μείωνε, τηρουμένου σταθερού του όγκου των δημοσιονομικών κεφαλαίων, τον αριθμό των σχεδίων που θα μπορούσαν να τύχουν κοινοτικής ενίσχυσης. Ένα τέτοιο μέτρο δεν θα μπορούσε, από τη φύση του, να επιλύσει τις αντιμετωπιζόμενες δυσχέρειες στην εκτέλεση των Διαρθρωτικών Ταμείων, καθώς πράγματι, το πρόβλημα δεν έγκειται στα εφαρμοζόμενα ποσοστά συγχρηματοδότησης, αλλά μάλλον στην ικανότητα των κρατών μελών ναλοποιούν τα προγράμματα εντός των τασσομένων από τους κανονισμούς προθεσμιών. Για το λόγο αυτό η Επιτροπήπέβαλε, κατά την προαναφερόμενη συνάντηση της 7ης Οκτωβρίου 2002, συγκεκριμένες προτάσεις που αποβλέπουν στην απλούστευση, τη διασαφήνιση, το συντονισμό και σε περισσότερη ευελιξία στη διαχείριση των Διαρθρωτικών Ταμείων, στοιχεία που αποτελούν ισάριθμες προοπτικές βελτίωσης της εκτέλεσης των εν λόγω Ταμείων.

(1) ΕΕ L 161 της 26.6.1999.