ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2048/01

υποβολή: Alexander de Roo (Verts/ALE), Torben Lund (PSE),John Bowis (PPE-DE) και Chris Davies (ELDR) προς την Επιτροπή

(13 Ιουλίου 2001)

Θέμα: Η λεκάνη απορροής του Βιστούλα ως πιλοτικό έργο όσον αφορά στην οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα

Ο ποταμός Βιστούλας, επονομαζόμενος βασιλιάς των πολωνικών ποταμών, έχει μήκος πάνω από 1 000 χιλιόμετρα και η λεκάνη απορροής του καλύπτει το 55,7 % της Πολωνίας ενώ εκτείνεται ως επί το πλείστον εντός της πολωνικής επικράτειας. Η ποιότητα τωνδάτων του είναι πολύ κακή λόγω των 10 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων αποβλήτων και λυμάτων τα οποία χύνονται εκεί καθημερινά. Αναβλύζει από την περιοχή μεγάλης βιομηχανικής συγκέντρωσης της Άνω Σιλεσίας, η οποία αποτελεί έναν από τους πιο μολυσμένους χώρους της Ευρώπης. Περνά από την ιστορική πόλη της Κρακοβίας, όπου χάρη στις χρηματοδοτήσεις των ISPA και ΕΤΑΑ, τα απορριπτόμενα αστικά απόβλητα χωρίς προηγούμενο καθαρισμό θα αποτελούν ανάμνηση του παρελθόντος έως το 2005. Ο Βιστούλας εκτείνεται μεταξύ των πόλεων Ζαβιτσχόστ και Πλοτσκ (η εν λόγω ζώνη αποτελεί περιοχή αναπαραγωγής μεγάλης σημασίας για την Ευρώπη όσον αφορά σε σπάνια και απειλούμενα με εξαφάνιση πουλιά όπως η πετροπουλάδα, ο θυελλόγλαρος, το νανογλάρονο και η ορτυγομάνα). Ο Βιστούλας διασχίζει την πρωτεύουσα της Πολωνίας Βαρσοβία όπου καθαρίζεται λιγότερο από το 50 % των λυμάτων. Ο ποταμός διασχίζει το Βλότσλαβεκ όπου βρίσκεται το πρώτο και μέχρι στιγμής μοναδικό φράγμα που έχει κατασκευαστεί στο μεσαίο και χαμηλότερο κομμάτι της πορείας του. Ο κατακερματισμός του ποταμού δεν συνιστά επί του παρόντος πρόβλημα σε αυτό το κομμάτι του Βιστούλα, όμως ταπάρχοντα φράγματα δημιουργούν πολλά προβλήματα οικολογικού και κοινωνικού χαρακτήρα. Εμποδίζεται η ιζηματογένεση (διαταράσσοντας την ισορροπία και μειώνοντας τα αποθέματαπογείωνδάτων στα κατάντη του ποταμού), παρεμποδίζει την μετανάστευση των ιχθύων και αυξάνει τον κίνδυνο χειμωνιάτικων πλημμυρών. Η κυβέρνηση της Πολωνίας αποβλέπει στην κατασκευή

περισσότερων φραγμάτων μεταξύ της Βαρσοβίας και του Γκντανσκ. Η ενδεχόμενη κατασκευή τους θα οδηγούσε σε διακοπή της αναπαραγωγής σολομού στον παραπόταμο Ντρβέτσα και θα κατέστρεφε την οικολογικά πολύτιμη κοιλάδα και τις εκβολές του Βιστούλα έχοντας αρνητικές επιπτώσεις και στη Βαλτική Θάλασσα. Η Πολωνία, μετά την προσχώρηση της στην ΕΕ, θα πρέπει να πληροί τα κριτήρια 'καλής οικολογικής και χημικής κατάστασης' που ορίζονται στην οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα και να τηρήσει τις ημερομηνίες που αναφέρονται, δημιουργώντας έτσι ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης της κοιλάδας απορροής. Η Πολωνία θα πρέπει να αποτρέψει περαιτέρω επιδείνωση της παρούσας οικολογικής και χημικής κατάστασης τωνδάτων. Ωςποψήφια προς ένταξη χώρα, θα πρέπει να θέσει σε εφαρμογή την οδηγία για τους φυσικούς οικοτόπους συνεισφέροντας με αυτόν τον τρόπο στην ανάπτυξη του δικτύου Natura 2000, το οποίο αποτελεί επίσης προϋπόθεση της οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα. Η εν λόγω διαδικασία, η οποία συνεπάγεται την προστασία ορισμένων οικοτόπων και ειδών έχει ήδη ξεκινήσει στη λεκάνη απορροής του Βιστούλα. Μεγάλα κομμάτια της κοιλάδας του τείνουν να χαρακτηριστούν τοποθεσίες Natura 2000, αλλά η διαδικασία απειλείται από τα σχέδια για την κατασκευή νέων φραγμάτων.

Θα μπορούσε, επομένως, η ΕΕ να προτείνει τη βοήθειά της στις πολωνικές αρχές για έγκαιρη εφαρμογή της οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα χαρακτηρίζοντας τη λεκάνη απορροής του ποταμού Βιστούλα ως περιοχή εφαρμογής σχεδίου επίδειξης ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης της λεκάνης απορροής (IRBM), το οποίο θα χρηματοδοτηθεί από την ISPA ή κάποιον άλλο κοινοτικό φορέα· Στην περίπτωση που το εγχείρημα στεφτεί με επιτυχία το πρόγραμμα IRBM για τη λεκάνη απορροής του Βιστούλα θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα για την εφαρμογή της οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα και σε άλλες περιοχές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Απάντηση του κ. Verheugen εξ ονόματος της Επιτροπής

(6 Σεπτεμβρίου 2001)

Η Επιτροπή συμφωνεί με το Αξιότιμο Μέλος ότι η ποιότητα τωνδάτων του ποταμού Βιστούλα, καθώς και η προστασία των ειδών και των οικοτόπων που κατοικούν στη λεκάνη του ποταμού, είναι άξια προσοχής. Η Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί από κοντά την πρόταση κατασκευής φραγμάτων στον ποταμό Βιστούλα.

Βάσει της στρατηγικής περί εφαρμογής της Οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα, προβλέπεται στα κατευθυντήρια έγγραφα η διεξαγωγή ελέγχου σε ορισμένες λεκάνες ποταμών που επιλέγονται ως πρότυπα. Για το σκοπό αυτό θα επιλεγούν 10 λεκάνες ή τμήματά τους, τόσο στα κράτη μέλη, όσο και στιςποψήφιες χώρες. Προς το παρόν, καταρτίζονται τα κριτήρια επιλογής ώστε να διασφαλιστεί ότι οι λεκάνες που θα επιλεγούν θα είναι αντιπροσωπευτικές καθώς επίσης και ότι η κατανομή τους θα καλύπτει την ευρωπαϊκή επικράτεια. Ο ποταμός Βιστούλα αποτελεί σίγουρα ποταμό προς επιλογή για το σκοπό αυτό. Σε περίπτωση που οι πολωνικές αρχές του προτείνουν, η Επιτροπή θα αξιολογήσει την πρόταση σε ίση βάση και με τα ίδια κριτήρια που ισχύουν για τις άλλες προτάσεις.

Όσον αφορά την κοινοτική χρηματοδότηση, η Επιτροπή θα εξέταζε θετικά, στο πλαίσιο του προγράμματος PHARE, πρόταση έργου των πολωνικών αρχών σε σχέση με τηνλοποίηση της οδηγίας 2000/60/ΕΚ περί θέσπισης πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικήςδάτων(1). Στο έργο αυτό θα μπορούσε να περιληφθεί ολοκληρωμένη διαχείριση της λεκάνης του ποταμού Βιστούλα.

(1) ΕΕ L 327 της 22.12.2000.