ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1488/98 υποβολή: Hiltrud Breyer (V) προς την Επιτροπή (13 Μαΐου 1998)

Θέμα: Mochovce

Είναι εις γνώση της Επιτροπής ότι στην πρώην Τσεχοσλοβακία τα ηγετικά στελέχη της πυρηνικής βιομηχανίας ήταν μέλη των ανωτάτων οργάνων του κρατικού μηχανισμού του Κομμουνιστικού Κόμματος και των παρακρατικών οργανώσεων; Γνωρίζει επίσης ότι τα ίδια άτομα τα οποία κατέχουν ακόμη ηγετικές θέσεις (π.χ. στη Skoda) εξακολουθούν και σήμερα ακόμη να διατηρούν τους πολίτες σε άγνοια σχετικά με τους κινδύνους των πυρηνικών εργοστασίων και να συγκαλύπτουν ανεύθυνα τη σοβαρότητα της κατάστασης;

Οι ίδιες αυτές δυνάμεις είναι εκείνες που προσπαθούν τώρα να τεθεί σε λειτουργία το καλοκαίρι, ακόμα πριν από τις βουλευτικές εκλογές, το πρώτο συγκρότημα του πυρηνικού εργοστασίου του Mochovce, χωρίς να έχει επιτευχθεί το προβλεπόμενο ελάχιστο σύνολο μέτρων βελτίωσης του εξοπλισμού του, δημιουργώντας έτσι τετελεσμένα γεγονότα.

Ποιές είναι οι δυνατότητες που διαθέτει η Επιτροπή για να παρέμβει προς αποτροπή αυτού του ενδεχομένου; Στο κάτω κάτω η ολοκλήρωση των εγκαταστάσεων κατέστη δυνατή μόνο με γερμανική και γαλλική δανειοδότηση (από τα πιστωτικά ιδρύματα Kreditanstalt fόr Wiederaubfau και Societι Gιnιrale) και διασφαλίστηκε με εγγυήσεις της γερμανικής Hermes και της γαλλικής Coface.

Γνωρίζει η Επιτροπή ότι για τη βελτίωση του εξοπλισμού του, όμοιου ως προς την κατασκευή, εργοστασίου σοβιετικής τεχνολογίας στο Greifswald είχαν προβλεφθεί από την Gesellschaft fόr Reaktorschutz (GRS) - εταιρία για την προστασία από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες - πάνω από 200 μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας και ότι αυτός ο κατάλογος μέτρων περιορίστηκε σε 87 για το Mochovce; Από αυτά είχαν υλοποιηθεί έως τα τέλη Νοεμβρίου του 1997 μόνον 24. Κατά την πορεία των διαπραγματεύσεων μεταξύ του ηγετικού στελέχους της Skoda (με το ήδη προαναφερθέν σκοτεινό παρελθόν στο θέμα αυτό) και των ηγετικών στελεχών της Energoproject της Πράγας καθώς και εκπροσώπων των σλοβακικών εργοστασίων ηλεκτρισμού αποφασίσθηκε η απόσυρση πολλών άλλων μέτρων ασφαλείας προκειμένου να τηρηθούν οι προθεσμίες για την έναρξη της λειτουργίας πριν από τις βουλευτικές εκλογές. Μπορεί η Επιτροπή να εγκρίνει αυτή τη μεθόδευση;

Κοινή απάντηση του κ. Van den Broek εξ ονόματος της Επιτροπής στις γραπτές ερωτήσεις P-1465/98, E-1487/98, E-1488/98, E-1489/98, E-1490/98, E-1491/98, E-1492/98, E-1493/98 και E-1494/98 (5 Ιουνίου 1998)

Τα τεχνικά ζητήματα όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια του προγράμματος εκσυγχρονισμού του πυρηνικού σταθμού Μochovce είχαν εξεταστεί από την ανεξάρτητη εταιρεία συμβούλων Riskaudit, κοινή επιχείρηση των οργανισμών ασφάλειας GRS (Gesellschaft fόr Reaktorsicherheit, Γερμανία) και IPSN (Ινστιτούτο πυρηνικής προστασίας και ασφάλειας, Γαλλία) το 1994, κατόπιν σχετικού αιτήματος στο πλαίσιο του δανείου Euratom - Ευρωπαϊκή Τράπεζα ανασυγκρότησης και ανάπτυξης (BERD).

Η εξέταση που πραγματοποιήθηκε από την εταιρεία Riskaudit παρείχε τη διαβεβαίωση ότι η κατασκευή, η διαχείριση και η λειτουργία του πυρηνικού σταθμού Mochovce ανταποκρίνονταν στους κανόνες ασφάλειας και την ισχύουσα πρακτική στη Γερμανία και τη Γαλλία, υπό τον όρο ότι εφαρμόζονται με ορθό και πλήρη τρόπο οι διατυπωθείσες συστάσεις.

Η έκθεση Riskaudit κατέληγε στο συμπέρασμα ότι «δεδομένης της υπάρχουσας κατάστασης στο Mochovce και της εφαρμογής των προτεινόμενων μέτρων (...) μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η κατασκευή, η διαχείριση και η λειτουργία της εγκατάστασης θα ανταποκρίνονται στις (...) απαιτήσεις ασφάλειας και την ισχύουσα πρακτική στις χώρες της Δύσης, υπό τον όρο ότι λαμβάνονται υπόψη οι συστάσεις των IPSN-GRS κατά τρόπο ορθό και πλήρη».

Η Επιτροπή γνωρίζει καλώς τα σχόλια στα οποία προέβη η αυστριακή κυβέρνηση το 1994 σχετικά με την ολοκλήρωση των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Mochovce. Τα σχόλια της αυστριακής κυβέρνησης αναφέρονταν κυρίως στον έλεγχο της ανάλυσης ασφάλειας τον οποίο πραγματοποίησε η Riskaudit. Συγχρόνως, τα σχόλια της αυστριακής κυβέρνησης αποτέλεσαν αντικείμενο ανάλυσης της Riskaudit και ελήφθησαν υπόψη στο πλαίσιο του προτεινόμενου δανείου Εuratom-ΒERD. Μετά από προσεκτική ανάλυση, το συμπέρασμα ήταν ότι δεν υπήρχαν πλέον σοβαρές ελλείψεις όσον αφορά την ασφάλεια στα σχέδια εκσυγχρονισμού του 1994, εφόσον λαμβάνονταν υπόψη όλες οι σχετικές συστάσεις.

Για να διερευνηθούν τα μέσα απομόνωσης (συμπυκνωτής «bubble») των αντιδραστήρων τύπου VVER 440-213, εφαρμόζεται επί του παρόντος σχέδιο με κοινοτική χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, στόχος του οποίου είναι ο χαρακτηρισμός αυτού του είδους του αντιδραστήρα με μια σειρά από πειραματικές δοκιμές και με ανάλυση των συμπυκνωτών «bubble» γι' αυτό το είδος αντιδραστήρα. Τα αποτελέσματα του σχεδίου αυτού θα υποβληθούν στις αρμόδιες αρχές πυρηνικής ασφάλειας, οι οποίες θα βοηθηθούν στην εξέταση των αποτελεσμάτων αυτών από κοινοτικές οργανώσεις ειδικευμένες στον τομέα της τεχνικής ασφάλειας (επίσης στο πλαίσιο του προγράμματος Phare).

Δεδομένου ότι η Δημοκρατία της Σλοβακίας δεν έδωσε συνέχεια στην αίτηση του δανείου, η συμμετοχή της Επιτροπής στο συγκεκριμένο σχέδιο υπήρξε έκτοτε περιορισμένη. Στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, προβλέπεται επί του παρόντος έργο για την αξιολόγηση του σχεδίου και της ασφάλειας λειτουργίας των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Mochovce για τους σκοπούς της χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης.

Η Επιτροπή έχει συμπεριλάβει στις διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση αίτημα σχετικά με την προστασία και την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της καταλληλότητας του αρμόδιου φορέα για την πυρηνική ασφάλεια στη Σλοβακία. Η Επιτροπή προτίθεται να παρακολουθήσει επισταμένως το θέμα αυτό προκειμένου να συνεχιστεί η αναβάθμιση της πυρηνικής ασφάλειας της χώρας.

Κατά την κατάρτιση του φακέλου για τη χορήγηση δανείου Euratom-Berd το 1994/1995, εξετάστηκαν τα τεχνικά ζητήματα της προστασίας του περιβάλλοντος από την ανεξάρτητη εταιρεία συμβούλων Atomic energy authority (AEA) Technology. Το συμπέρασμά της ήταν ότι η ακολουθουμένη προσέγγιση όσον αφορά τα ζητήματα ακτινοπροστασίας συμφωνούσαν με τα διεθνή πρότυπα και ότι η ποσότητα ακτινοβολίας που δεχόταν ο πληθυσμός κατά τη συνήθη λειτουργία καθώς και στην περίπτωση του ατυχήματος αναφοράς ικανοποιούσαν τα κριτήρια που εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Όσον αφορά το Bohunice A1, η Επιτροπή έχει χρηματοδοτήσει έργο το οποίο συμπεριλαμβάνει δραστηριότητες που αποσκοπούν στην ασφαλή απενεργοποίηση της εγκατάστασης, όπως ένα σύστημα σχεδιασμού για τη βελτίωση της ακτινολογικής ασφάλειας κατά την απενεργοποίηση του αντιδραστήρα Α1, καθώς και μελέτες για την αξιολόγηση των διαφόρων μεθόδων για την ασφαλή διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων.

Στην εταιρική σχέση για την προσχώρηση προβλέπεται, κατά προτεραιότητα, η ενίσχυση της αρμόδιας αρχής για την πυρηνική ασφάλεια καθώς και η εφαρμογή εκ μέρους της Σλοβακίας μιας συνολικής μακροπρόθεσμης ενεργειακής στρατηγικής η οποία θα βασίζεται στην αποτελεσματικότητα και τον καταμερισμό και θα προβλέπει την ευθυγράμμιση καθώς και την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα της ενέργειας, η ολοκλήρωση του πυρηνικού σταθμού Mochovce σύμφωνα με τις διεθνώς συμφωνηθείσες αρχές ασφαλείας καθώς και η εφαρμογή ενός ρεαλιστικού προγράμματος για το κλείσιμο των εγκαταστάσεων του Bohunice. Η εφαρμογή της εταιρικής σχέσης για την προσχώρηση θα αποτελέσει αντικείμενο συνεχούς παρακολούθησης.