ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3475/02

υποβολή: Benedetto Della Vedova (NI) προς την Επιτροπή

(6 Δεκεμβρίου 2002)

Θέμα: κρατικές ενισχύσεις προς τις δημόσιες ραδιοτηλεοπτικές επιχειρήσεις

Η ύπαρξη μιας δημόσιαςπηρεσίας ραδιοφωνίας μπορεί να δικαιολογηθεί εφόσον αυτή προσφέρει στο κοινό προγράμματα που δεν προσφέρουν οιπάρχοντες εμπορικοί σταθμοί,

Η ραδιοφωνία δεν εξαιρείται της εφαρμογής των άρθρων 86, 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ που αφορούν τον ανταγωνισμό, το δε περί δημόσιας ραδιοφωνίας Πρωτόκολλο της Συνθήκης του Άμστερνταμ, επιβεβαιώνοντας την αρμοδιότητα των κρατών μελών να χρηματοδοτούν τη δημόσια ραδιοφωνία και να καθορίζουν τη λειτουργία της, θέτει ως προϋπόθεση ότι η χρηματοδότηση θα γίνεται για την εκπλήρωση των καθορισμένων καθηκόντων δημόσιας (κοινωφελούς)πηρεσίας, ότι δεν θα διαταράσσει τις συναλλαγές και τον ανταγωνισμό εντός της Κοινότητας σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον, ότι θα σέβεται την ανάγκη διαφύλαξης του πλουραλισμού των μέσων ενημέρωσης,

Ο περί δημόσιας (κοινωφελούς)πηρεσίας ορισμός που περιέχεται στη σύμβαση μεταξύ Ιταλικής Κυβέρνησης και RAI, σε αντίθεση με τα όσα απαιτεί η Επιτροπή με την Ανακοίνωσή της περί κρατικών ενισχύσεωνπέρ της δημόσιας ραδιοφωνίας, είναιπερβολικά γενικόλογος και πολύ ευρύτερος από όσο θεωρεί παραδεκτό η εν λόγω Ανακοίνωση,

Αντίθετα, το άρθρο 1 της Οδηγίας 80/723/ΕΚ(1) περί χρηματοοικονομικής διαφάνειας, απαιτεί σαφή ορισμό της δημόσιας (κοινωφελούς)πηρεσίας και σαφή χρήση των δημόσιων κονδυλίων, στο δε άρθρο 5 ορίζει ότι οι δημόσιοι σταθμοί θα έχουν σαφή λογιστική διάκριση μεταξύ δημόσιων και εμπορικών δραστηριοτήτων, ώστε αυτές οι τελευταίες να μη χρηματοδοτούνται από δημόσια κονδύλια,

Ενα μέλος του διοικητικού συμβουλίου της RAI δήλωσε δημοσίως στις 21 παρελθόντος Σεπτεμβρίου ότι η RAI δεν είναι σε θέση να διακρίνει ποια προγράμματα χρηματοδοτούνται από δημόσια κονδύλια και ποιά χρηματοδοτούνται από τα έσοδα των διαφημίσεων,

Η περίπτωση της RAI δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ενίσχυση προϋπάρχουσα της έναρξης ισχύος της Συνθήκης ΕΚ και επομένως ως εξαιρούμενη τωνποχρεώσεων που αυτή επιβάλλει, λόγω των ριζικών αλλαγών που έγιναν στο ιταλικό ραδιοτηλεοπτικό σύστημα.

Μπορεί η Επιτροπή:

1. να πει εάν η RAI, κατόπιν και της σύστασης που της έστειλε η Επιτροπή τον περασμένο Ιούνιο, προχώρησε στο λογιστικό διαχωρισμό που απαιτεί η Οδηγία 80/723/ΕΚ·

2. να πει εάν θεωρεί συμβατό με τη διάκριση μεταξύ κοινωφελών και εμπορικών δραστηριοτήτων το να διακόπτονται από διαφημιστικά μηνύματα τα προγράμματα που έχουν αγοραστεί με δημόσια κονδύλια·

3. να πει εάν θεωρεί παραδεκτή την απουσία στην Ιταλία κάποιας ανεξάρτητης ελεγκτικής αρχής για το θέμα της εκπλήρωσης ή μη των κοινωφελών καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στη RAI;

4. να κρίνει κατά πόσονπάρχει αναλογικότητα στις δημόσιες χρηματοδοτήσεις που έλαβε η RAI;

5. να πει εάν ο λογιστικός διαχωρισμός και η αρχή της αναλογικότητας τηρούνται από τους δημόσιους σταθμούς των άλλων κρατών μελών της ΕΕ·

6. να εξηγήσει τους λόγους της καθυστέρησης στην έναρξη και ολοκλήρωση των διαδικασιών επί παραβιάσει για τις κρατικές ενισχύσειςπέρ της RAI και πολλών άλλων ευρωπαϊκών δημοσίων σταθμών·

(1) ΕΕ L 195 της 29.7.1980, σελ. 35.

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(4 Φεβρουαρίου 2003)

Όσον αφορά τα γενικά θέματα, μπορούν να γίνουν οι εξής παρατηρήσεις.

Το Πρωτόκολλο που αφορά το σύστημα δημόσιας ραδιοτηλεόρασης στα κράτη μέλη, το οποίο επισυνάφθηκε στη Συνθήκη ΕΚ με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, αναγνωρίζει το ρόλο και τη σπουδαιότητα των δημοσίωνπηρεσιών ραδιοτηλεόρασης και επιβεβαιώνει, ότι τα κράτη μέλη είναι αρμόδια να οριοθετήσουν και να οργανώσουν την ανάθεση παροχής δημόσιαςπηρεσίας και τη χρηματοδότησή της. Η επιλογή του συστήματος χρηματοδότησης εμπίπτει στην αρμοδιότητα του κράτους μέλους, και δενπάρχει καταρχήν αντίρρηση ως προς την επιλογή ενός διττού συστήματος χρηματοδότησης (που να συνδυάζει δηλαδή κρατικούς πόρους και διαφημιστικά έσοδα) αντί ενός ενιαίου συστήματος (αποκλειστικά κρατικοί πόροι). Τα προαναφερόμενα εφαρμόζονται και σε ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς των οποίων το συνολικό φάσμα των προγραμμάτων θεωρείται μέρος της ανάθεσης παροχής δημόσιαςπηρεσίας.

Τα θέματα του διαχωρισμού των λογαριασμών και της αναλογικότητας της δημόσιας χρηματοδότησης ανακύπτουν σε διάφορεςποθέσεις του ραδιοτηλεοπτικού τομέα, με τις οποίες ασχολείται η Επιτροπή, και στις οποίες εμπλέκονται αρκετά κράτη μέλη. Η Επιτροπή ερευνά αυτές τιςποθέσεις επί του παρόντος και εκ τούτου δεν είναι δυνατό να δοθεί προκαταβολικά απάντηση σε αυτή την ερώτηση.

Όσον αφορά την ανάγκη ύπαρξης μιας αρχής που να ελέγχει τη δραστηριότητα του ραδιοτηλεοπτικού φορέα που είναι επιφορτισμένος με την αποστολή της δημόσιαςπηρεσίας, η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις που αφορούν τις δημόσιεςπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων(1), δήλωσε ότι: Πρέπει ακόμα η δημόσια αυτήπηρεσία να παρέχεται σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που καθορίζονται στην επίσημη συμφωνία μεταξύ του κράτους και της εντολοδόχου επιχείρησης. Είναι συνεπώς απαραίτητο να ελέγχει την εφαρμογή της μία αρμόδια αρχή ή ένας δημόσιος οργανισμός που να έχειποδειχθεί για το σκοπό αυτό. Η παρουσία μιας τέτοιας αρχής αποτελεί για τα κράτη μέλη μέσο επιβεβαίωσης, ότι η αποστολή εκπληρώθηκε, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να διευκολύνει τις εργασίες της Επιτροπής σύμφωνα με τους κανόνες των κρατικών ενισχύσεων. Ωστόσο, η έλλειψη μιας ανάλογης αρχής δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ασύμβατης ενίσχυσης.

Σχετικά με την έκταση των ερευνών της Επιτροπής στον τομέα αυτό, η Επιτροπή εξετάζει ορισμένες καταγγελίες που αφορούν την κρατική χρηματοδότηση των δημοσίων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Όσο γινόταν η ανάλυση των καταγγελιών από την Επιτροπή επήλθαν νέες νομοθετικές εξελίξεις (όπως το Πρωτόκολλο του Άμστερνταμ, η νέα ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τιςπηρεσίες κοινής ωφέλειας(2) και η νέα οδηγία για τη διαφάνεια(3)). Η ανάγκη να ληφθούνπόψη αυτές οι εξελίξεις, καθώς και η ανάγκη για συνεπή αντιμετώπιση των διαφόρωνποθέσεων, επιβράδυναν τους ρυθμούς της έρευνας των κρατικών ενισχύσεων. Σχετικά με αυτό το θέμα, η Επιτροπή έχει αποφασίσει να συντάξει μια ανακοίνωση για την εφαρμογή των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, η οποία εγκρίθηκε τη 5η Νοεμβρίου 2001. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, έχουν ήδη ληφθεί αποφάσεις σε θέματα που αφορούν την πορτογαλική τηλεόραση, τοπικούς τηλεοπτικούς σταθμούς του Βελγίου και ψηφιακά κανάλια του BBC. Αποφάσεις που αφορούν τη RAI και άλλους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς αναμένεται να ληφθούν το τρέχον έτος.

Ως προς τα θέματα που αφορούν ειδικά τηνπόθεση της RAI, μπορεί να τονιστεί ότι η έρευνα της Επιτροπής βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Όταν ολοκληρωθεί η έρευνα αυτή, η Επιτροπή θα αποφασίσει σχετικά με τα σημεία στα οποία αναφέρεστε στην ερώτησή σας. Δεν μπορεί βέβαια να περιμένει κανείς από την Επιτροπή να πάρει θέση στα θέματα αυτά, ωστόσο μπορούν να γίνουν κάποιες παρατηρήσεις. Σχετικά με το θέμα της ύπαρξης αρμόδιας αρχής ήποδεδειγμένου οργανισμού που να ελέγχουν τη δραστηριότητα της RAI, εξ όσων γνωρίζει η Επιτροπή, η RAIπόκειται στον έλεγχο μιας ειδικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής, καθώς και στον έλεγχο της Autorit per le garanzie nelle Comunicazioni. Ως προς την αξιολόγηση της αναλογικότητας της δημόσιας χρηματοδότησης που έλαβε η RAI, η Επιτροπή θα προχωρήσει σε εξέταση, στα πλαίσια της εκκρεμούσαςπόθεσης της κρατικής ενίσχυσης της RAI, με βάση τα κριτήρια που καθορίστηκαν στην παραπάνω ανακοίνωση της 5 Νοεμβρίου 2001. Τέλος, το θέμα του διαχωρισμού των λογαριασμών θα συζητηθεί στα πλαίσια της εκκρεμούσας διαδικασίας.

Επίσης, όσον αφορά το θέμα αυτό η Επιτροπή αποφάσισε το Δεκέμβριο του 2002 να ασκήσει προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου κατά της Ιταλίας για τη μη ενσωμάτωση της τελευταίας τροποποίησης της οδηγίας για τη διαφάνεια.

(1) ΕΕ C 320 της 15.11.2001.

(2) COM(2002)689 τελικό.

(3) Οδηγία της Επιτροπής 2000/52/ΕΚ της 26 Ιουλίου 2000 για την τροποποίηση της Οδηγίας 80/723/EOK περί διαφάνειας των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεων, ΕΕ L 193 της 29.7.2000.