ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2506/99

υποβολή: Caroline Jackson (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(22 Δεκεμβρίου 1999)

Θέμα: Επιτρεπτά επίπεδα μυκήτων που περιέχουν αφλατοξίνη στους ξηρούς καρπούς Βραζιλίας που εισάγονται στην ΕΕ

Θα μπορούσε άραγε η Επιτροπή να αναφέρει:

1. την πηγή της επιστημονικής έρευνας στην οποία στηρίζεται η απόφασή της να μειώσει το ανώτατο επιτρεπτό επίεπδο μυκήτων που περιέχουν αφλατοξίνη στους ξηρούς καρπούς Βραζιλίας σε 4 μέρη ανά δίσ. (ppb), όταν το αντίστοιχο επίπεδο στις ΗΠΑ είναι 20 ppb;

2. αν το ανώτατο επίπεδο της ΕΕ για τα φυστίκια είναιψηλότερο εκείνου για τους ξηρούς καρπούς Βραζιλίας;

3. ποιές διαβουλεύσεις πραγματοποιήθηκαν με τους παραγωγούς ξηρών καρπών Βραζιλίας προτού λάβει η ΕΕ την απόφασή της;

4. τί είδους ενίσχυση έχει προσφερθεί από την ΕΕ στους παραγωγούς προκειμένου να λάβουν μέτρα που να διασφαλίζουν ότι θα επηρεάζονται λιγότεροι ξηροί καρποί;

5. πόσοι μήνες έγκαιρης προειδοποίησης δόθηκε στους παραγωγούς σε ό, τι αφορά την εν λόγω απόφαση;

6. αν σκοπεύει η ΕΕ να προσφέρει αποζημίωση στους παραγωγούς το 2000, όταν δεν θα μπορούν πλέον να πωλήσουν ένα μεγάλο ποσοστό της εσοδείας τους στην ευρωπαϊκή αγορά;

7. αν γνωρίζει η ΕΕ ότι η απόφασή της θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το εισόδημα ορισμένων κατοίκων των δασών, εξωθώντας τους προς λιγότερο φιλικές προς το περιβάλλον μορφές εκμετάλλευσης του δάσους;

8. προτίθεται άραγε η Επιτροπή να αποσύρει αυτήν την απόφαση μέχρις ότου ολοκληρωθεί η μελέτη του αντίκτύπου της στους πληθυσμούς των τροπικών δασών;

Απάντηση του κ. Byrne εξ ονόματος της Επιτροπής

(7 Φεβρουαρίου 2000)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1525/98 της Επιτροπής της 16ης Ιουλίου 1998 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 194/97 της 31ης Ιανουαρίου 1997 για τον καθορισμό μεγίστων τιμών ανοχής για ορισμένες προσμείξεις στα τρόφιμα(1) ορίζει ανώτατα όρια για την αφλατοξίνη Β1 και το σύνολο των αφλατοξινών για τα φιστίκια, τους καρπούς με κέλυφος, συμπεριλαμβανομένων των ξηρών καρπών Βραζιλίας, τα αποξηραμένα φρούτα, τα σιτηρά και τα παράγωγα αυτών των προϊόντων και για την αφλατοξίνη Μ1 στο γάλα.

1. Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων (ΕΕΤ) εξέδωσε, στις 23 Σεπτεμβρίου 1994, γνώμη για τις αφλατοξίνες, την ωχρατοξίνη Α και την πατουλίνη(2). Στην έκθεση αυτή, η ΕΕΤ κατέληγε στο συμπέρασμα ότι:

Οι αφλατοξίνες είναι γονοτοξικές καρκινογόνοι ουσίες. Για αυτόν τον τύπο ουσιών, δενπάρχει κανένα κατώτατο όριο κάτω από το οποίο να μην παρατηρείται δημιουργία όγκων. Με άλλα λόγια, μόνο ένα μηδενικό επίπεδο έκθεσης εγγυάται εξάλειψη του κινδύνου.

Η ΕΕΤ συμφωνεί με τις πρόσφατες αξιολογήσεις του ΔΚΕΚ(3) (1993) όσον αφορά την καρκινογόνο δράση και την γονοτοξικότητα των αφλατοξινών. Από το μεγάλο αριθμό εκθέσεων για την εκτίμηση των κινδύνων συμπεραίνουμε ότι ακόμη και πολύ χαμηλά επίπεδα έκθεσης στις αφλατοξίνες, δηλ. 1 ng/kg ανά κιλό σωματικού βάρους/ημέρα ή χαμηλότερα αυξάνουν τον κίνδυνο πρόκλησης καρκίνου του ήπατος.

Η ΕΕΤ συζήτησε ξανά το θέμα της τοξικότητας των αφλατοξινών στην 108η συνεδρίαση ολομέλειας το Σεπτέμβριο του 1997(4)πό το φως μιας πρόσφατης αξιολόγησης της ΜΕΕΠΤ(5). Αναγνώρισε τις μεγάλες προσπάθειες που έχει καταβάλει η μεικτή επιτροπή εμπειρογνωμόνων FAO/ΠΟΥ για τα πρόσθετα τροφίμων (ΜΕΕΠΤ) για την πραγματοποίηση ποσοτικής εκτίμησης των κινδύνων συνδυάζοντας το δυναμικό καρκινογόνου δράσης με τα δεδομένα της ανθρώπινης έκθεσης. Σημείωσε, όμως, ταυτόχρονα τους διάφορους περιορισμούς καιποθέσεις που χαρακτηρίζουν αυτή την προσέγγιση και οι οποίοι αναφέρονται ρητά στην έκθεση. Η ΕΕΤ σημείωσε ότι η τοξικότητα των αφλατοξινών δεν αμφισβητήθηκε από την ΜΕΕΠΤ («Οι αφλατοξίνες συγκαταλέγονται στις ισχυρότερες γνωστές μεταλλαξιογόνους και καρκινογόνους ουσίες») και ότι αρκετές δηλώσεις της ΜΕΕΠΤ δεν είναι ασύμβατες με τη γνώμη που εξέδωσε το 1994 η ΕΕΤ για τις αφλατοξίνες, συμπεραίνοντας ότι η εν λόγω γνώμη εξακολουθεί να ισχύει.

Με βάση αυτή την αξιολόγηση κρίνεται ότι ο καθορισμός ανώτατων επιπέδων, πέρα από τα προληπτικά μέτρα για την αποφυγή της μόλυνσης, συμβάλλει στην προστασία του καταναλωτή. Τα όρια αυτά πρέπει να καθοριστούν στο χαμηλότερο επίπεδο που θα μπορούσε εύλογα να επιτευχθεί.

2. Για τα φιστίκια, τους καρπούς με κέλυφος, συμπεριλαμβανομένων των ξηρών καρπών Βραζιλίας, τα αποξηραμένα φρούτα, τα σιτηρά και τα κατεργασμένα προϊόντα των παραπάνω που προορίζονται για άμεση κατανάλωση από τον άνθρωπο ή ως συστατικό άλλων τροφίμων, τα ανώτατα όρια βρίσκονται στο επίπεδο των 4 μικρογραμμαρίων ανά χιλιόγραμμο (μg/kg) για τη συνολική αφλατοξίνη (Β1 + Β2 + G1 + G2) και 2 μg/kg για την αφλατοξίνη Β1. Τεχνικές διαλογής και άλλες φυσικές επεξεργασίες που μειώνουν την περιεκτικότητα σε αφλατοξίνες μπορούν να εφαρμόζονται στους ακατέργαστους καρπούς με κέλυφος με σκοπό τη λήψη τελικού προϊόντος προς κατανάλωση. Λαμβάνονταςπόψη αυτές τις τεχνικές, έχουν καθοριστείψηλότερα ανώτατα όρια για τους καρπούς με κέλυφος, συμπεριλαμβανομένων των ξηρών καρπών Βραζιλίας (10 μg/kg για τη συνολική αφλατοξίνη και 5 μg/kg για την αφλατοξίνη Β1), που πρόκειται ναποβληθούν σε διαλογή ή άλλη

φυσική επεξεργασία πριν από την κατανάλωσή τους από τον άνθρωπο ή τη χρήση τους ως συστατικών άλλων τροφίμων. Τα ανώτατα όρια για τα ακατέργαστα φιστίκια έχουν καθοριστεί στα 15 μέρη ανά δισεκατομμύριο (ppb) συνολικά και στα 8 ppb για την αφλατοξίνη Β1, σύμφωνα με το όριο που έχει εγκριθεί από τον Codex Alimentarius(6) και επειδήπάρχουν επαρκή στοιχεία που καταδεικνύουν σαφώς ότι, με τη διαλογή, το επίπεδο των 15 ppb στα ακατέργαστα φιστίκια μπορεί να μειωθεί στα 4 ppb στο τελικό προϊόν προς κατανάλωση. Το όριο των 15 ppb θα εξεταστεί και για τα ακατέργαστα φιστίκια, συμπεριλαμβανομένων των ξηρών καρπών Βραζιλίας και των αποξηραμένων φρούτων, αν πριν από την 1 Σεπτεμβρίου 2001(7)πάρξουν στοιχεία που να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα των τεχνικών διαλογής ή άλλων φυσικών επεξεργασιών για τη μείωση του επιπέδου αφλατοξίνης 15 ppb στα ακατέργαστα φιστίκια και στα αποξηραμένα φρούτα έως το μέγιστο όριο ανοχής που έχει οριστεί για τα προϊόντα που προορίζονται για άμεση κατανάλωση από τον άνθρωπο ή για χρήση ως συστατικό άλλων τροφίμων. Τα στοιχεία αυτά δεν έχουνποβληθεί μέχρι σήμερα.

3.,5 και 6. Τα σχέδια μέτρων κοινοποιήθηκαν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) με την κοινοποίηση G/SPS/N/EEC/51 από 8 Ιανουαρίου 1998, με προθεσμία για τηνποβολή σχολίων την 20 Ιανουαρίου 1998. Στη συνέχεια, οι οικείες αρχές των μελών του ΠΟΕ ενημερώθηκαν επισήμως για τα σχέδια μέτρων τον Ιανουάριο του 1998. Τα μέτρα που εγκρίθηκαν δημοσιεύτηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα(8) και στις 14 Οκτωβρίου 1998 εστάλη απάντηση στον ΠΟΕ για τα σχόλια που διατυπώθηκαν στη διάρκεια της διαβούλευσης. Τα μέτρα τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1999. Η Επιτροπή έχει τη γνώμη ότι οι εθνικές αρχές πρέπει αν εξασφαλίσουν ότι οι τοπικοί παραγωγοί ξηρών καρπών Βραζιλίας είναι ενήμεροι για τους ισχύοντες κανονισμούς στις χώρες στις οποίες εξάγονται τα προϊόντα τους.

Τα ανώτατα όρια που καθορίστηκαν σε κοινοτικό επίπεδο με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1525/98 της Επιτροπής αντικατέστησαν και εναρμόνισαν τα ισχύοντα εθνικά ανώτατα όρια των κρατών μελών για τις αφλατοξίνες. Για τους ξηρούς καρπούς Βραζιλίας, ανώτατα όρια παρόμοια με εκείνα που ορίστηκαν σε κοινοτικό επίπεδο είχαν ήδη οριστεί σε εθνικό επίπεδο, από τις αρχές της δεκαετίας του '90, από τις χώρες που πραγματοποιούν τις σημαντικότερες εισαγωγές ξηρών καρπών Βραζιλίας. Εύλογα μπορούμε επομένως ναποθέσουμε ότι η έναρξη ισχύος των κοινοτικών ανώτατων ορίων την 1η Ιανουαρίου 1999, που αντικατέστησε ταπάρχοντα εθνικά ανώτατα όρια για τις αφλατοξίνες, δεν θα επηρέαζε σημαντικά τις εισαγωγές ξηρών καρπών Βραζιλίας στην Κοινότητα σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή κρίνει ότι με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες δεν συντρέχει λόγος που να αιτιολογεί την απόσυρση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1525/98.

4 και 7. Η Επιτροπή γνωρίζει καλά τη σημασία της παραγωγής ξηρών καρπών Βραζιλίας για τις κοινωνικές συνθήκες των τοπικών παραγωγών και για τη διαφύλαξη του τροπικού δάσους του Αμαζονίου. Για το λόγο αυτό εξετάζει, επί του παρόντος, στο πλαίσιο των προγραμμάτων τεχνικής συνεργασίας με τις ενδιαφερόμενες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Βραζιλίας, το θέμα της παροχής τεχνικής και οικονομικής συνδρομής έτσι ώστε να διατηρηθεί η παραγωγή ξηρών καρπών Βραζιλίας με σκοπό τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας του τροπικού δάσους του Αμαζονίου, τη βελτίωση της ποιότητας των ξηρών καρπών Βραζιλίας ως προς την περιεκτικότητα σε αφλατοξίνες και τη βελτίωση των κοινωνικών συνθηκών των μικρών τοπικών παραγωγών. Οι στόχοι αυτοί, πάντως, είναι δευτερεύοντες αναφορικά με την προστασία των ευρωπαίων καταναλωτών από τους κινδύνους για τη δημόσιαγεία που συνεπάγεται η μόλυνση με αφλατοξίνες.

(1) ΕΕ L 201 της 17.7.1998.

(2) Εκθέσεις της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων, 35η σειρά.

(3) Διεθνές Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο.

(4) Πρακτικά της 108ης συνεδρίασης της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων, που πραγματοποιήθηκε στις 18-19 Σεπτεμβρίου 1997 στις Βρυξέλλες.

(5) Μεικτή επιτροπή εμπειρογνωμόνων FAO/ΠOY για τα πρόσθετα τροφίμων (ΜΕΕΠΤ), 49η συνεδρίαση, Ρώμη, 17-26 Ιουνίου 1997, σύνοψη και συμπεράσματα, συνημμένο απόσπασμα.

(6) ΑLINORM 99/12, έκθεση της 30ής συνεδρίασης της επιτροπής Codex για τα πρόσθετα τροφίμων και τις προσμείξεις, Χάγη, Κάτω Χώρες, 9-13 Μαρτίου 1998, παρ. 64-72 και Παράρτημα Χ.

(7) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1566/1999 της Επιτροπής της 16ης Ιουλίου 1999 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 194/97 για τον καθορισμό μεγίστων τιμών ανοχής για ορισμένες προσμείξεις στα τρόφιμα (ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σ. 17).

(8) ΕΕ L 201 της 17.7.1998.