ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2444/01

υποβολή: Carlos Bautista Ojeda (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(11 Σεπτεμβρίου 2001)

Θέμα: Δασικές πυρκαγιές

Κάθε χρόνο, μετά τη θερινή περίοδο, τα κράτη της Νότιας Ένωσης κάνουν τον απολογισμό του αριθμού των δασικών πυρκαγιών και των εκταρίων χαμένου δάσους, σαν μια τραγική ρουτίνα, όπως με τους νεκρούς των οδικών ατυχημάτων.

Πιστεύει η Επιτροπή ότι, με το ρυθμό που σημειώνονται οι δασικές πυρκαγιές σε ορισμένες περιοχές της Ένωσης, όπως στην Ανδαλουσία, θα μείνουν δάση για τις επόμενες γενεές·

Γνωρίζει η Επιτροπή τη δασική και βιολογική αξία της δασικής μάζας που κάηκε εφέτος το καλοκαίρι σε μια περιοχή όπως η Ανδαλουσία, που πλήττεται από τις παρατεταμένες ξηρασίες και την απερήμωση·

Έχει επίγνωση η Επιτροπή των πραγματικών διαστάσεων της πυρκαγιάς που έπληξε το φυσικό δρυμό της Cazorla, στη Segura la Villas, που είναι προστατευόμενη βιόσφαιρα και που λαμβάνει κονδύλια από διάφορα κοινοτικά προγράμματα για φροντίδα και συντήρηση·

Δεν πιστεύει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότιπάρχει πραγματικό πρόβλημα ανικανότητας στη διαχείριση και διατήρηση αυτών των δρυμών, με την ισχνή δημοσιονομική επιδότηση που τους αφιερώνουν οι αρμόδιες αρχές·

Δεν πιστεύει η Επιτροπή ότι οι κοινοτικέςπηρεσίες πρέπει να αποκτήσουν άμεσο ρόλο σε αυτό το θέμα, λόγω κυρίως της γενικής σημασίας που έχουν αυτοί οι φυσικοί χώροι για ολόκληρη την Κοινότητα, και να διαχειρίζονται με πιο άμεσο τρόπο τους δρυμούς που λαμβάνουν σημαντικά κονδύλια για τη διατήρησή τους·

Δεν πιστεύει η Επιτροπή ότι ένας έλεγχος πιο επιτόπιος και σε μεγαλύτερη συνεργασία με τις αυτόνομες αρχές, όπως στην περίπτωση της Ισπανίας, ενισχύοντας την τεχνική και οικονομικήποστήριξη, θα μπορούσε να αποφέρει μια μείωση των ανησυχητικών ποσοστών καμμένων εκταρίων·

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(31 Οκτωβρίου 2001)

Κάθε χρόνο, πολλές πυρκαγιές καταστρέφουν τα δάση των κρατών μελών στον Νότο της Ένωσης. Τα τελευταία νούμερα που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή για την περίοδο από 1ης Ιουλίου 2001 έως 31 Αυγούστου 2001 αναφέρουν 33 833 πυρκαγιές που κατέκαυσαν 98 600 εκτάρια (ha) στην Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Πορτογαλία.

Αλλά τα κράτη μέλη και η Επιτροπή δεν παραμένουν αδρανή απέναντι στο φαινόμενο αυτό. Σημαντικά οικονομικά μέσα διατίθενται κάθε χρόνο για την προστασία των δασών κατά της πυρκαγιάς, για την ευαισθητοποίηση των πληθυσμών και την καταπολέμηση των αιτίων, για τον δραστήριο αγώνα κατά των πυρκαγιών, αλλά και τη δημιουργία των ενδεδειγμένωνποδομών προστασίας (αντιπυρικές ζώνες, στόμια νερού, πίστες) αλλά επίσης και για την παρακολούθηση των δασών. Η Επιτροπή, μάλιστα παρεμβαίνει στα πλαίσια των προγραμμάτων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1257/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999, σχετικά με τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό ΓεωργικόΤαμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ) και για την τροποποίηση και κατάργηση ορισμένων κανονισμών(1), καθώς και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2158/92 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1992, σχετικά με την πυροπροστασία των κοινοτικών δασών(2). Χάρη στα μέσα αυτά, και παρά τον σημαντικό αριθμό των πυρκαγιών, οι εκτάσεις που καταστράφηκαν από τη φωτιά εμφανίζουν τάση μείωσης από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Σε ό,τι αφορά την εξέλιξη των δασικών εκτάσεων, η Επιτροπή επισύρει την προσοχή του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου, στο γεγονός ότι, όπως δείχνουν οι στατιστικές, οι δασικές επιφάνειες τείνουν να αυξηθούν κατά μέσον όρο για διάφορους λόγους: το δάσος καταλαμβάνει με φυσικό τρόπο τις εγκατελελειμένες αγροτικές περιοχές. Δραστήριες πολιτικές αναδασώσεων βρίσκονται σε εφαρμογή, κυρίως στην Ισπανία. Τα μεσογειακά δάσηφίστανται δυστυχώς τα πλήγματα της πυρκαγιάς αναμφίβολα από πολλά χρόνια τώρα, και για τον λόγο αυτόν έχουν κατά κάποιο τρόπο προσαρμοστεί στην πυρκαγιά. Τα δάση αυτά εμφανίζουν πολύ σημαντικές δυνατότητες αναζωογόνησης. Έτσι, τα 98 600 εκτάρια που επλήγησαν αυτό το καλοκαίρι από πυρκαγιές δεν θεωρούνται ότι έχουν ολοκληρωτικά καταστραφεί.

Ωστόσο, το φαινόμενο των πυρκαγιών είναι ανησυχητικό. Πράγματι, παρατηρεί κανείς κάθε χρόνο αύξηση του αριθμού των πυρκαγιών. Οι πυρκαγιές πλήττουν συχνά τις ίδιες περιοχές και τις καταστρέφουν έτσι βαθμιαία μέχρις ότου η κατάσταση να μην είναι πλέον αναστρέψιμη. Τέλος, στις ίδιες περιοχές και εν απουσία ζωνών ανάσχεσης, όπως λόγου χάρη όταν παρεμβάλλονται αγροτικές εκμεταλλεύσεις κατά της πυρκαγιάς, η πλήρης δασική κάλυψη των εδαφών δημιουργεί μεγάλους κινδύνους εξάπλωσης σοβαρών πυρκαγιών.

Μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2001 και 31 Αυγούστου 2001, 836 πυρκαγιές, εκ των οποίων οι 213 κάλυψαν εκτάσεις μεγαλύτερες του ενός εκταρίου, κατέστρεψαν δάση 5 625 εκταρίων στην Ανδαλουσία, πράγμα που αντιπροσωπεύει το 0,1 % του ανδαλουσιανού δάσους. Από την έκταση αυτή 3 060 εκτάρια χαρακτηρίονταν ως δασικά. Η Επιτροπή όμως δεν διαθέτει πληροφορίες σχετικά με τη βιολογική αξία των κατεστραμμένων δασών.

Η Επιτροπή αντίθετα ενημερώθηκε ότι η πυρκαγιά στο φυσικό δάσος της Cazorla κατέστρεψε 836 εκτάρια και έπληξε κυρίως περιοχές τεχνητών αναδασώσεων του είδους Pinus Pinaster. Όμως, το τμήμα του δάσους που είχε μεγαλύτερη βιολογική αξία δεν επλήγη.

Η ευθύνη για τη χρηματοδότηση της προστασίας της φύσης και των φυσικών πάρκων ανήκει στα κράτη μέλη, είτε σε εθνικό είτε σε τοπικό επίπεδο. Η χρηματοδότηση φυσικών πάρκων απαιτεί τη διάθεση επαρκών πόρων. Η Επιτροπή δεν έχει σφαιρική ενημέρωση σχετικά με τους εθνικούς προϋπολογισμούς που αφιερώνονται στην προστασία των φυσικών πάρκων κάθε κράτους μέλους και έτσι δεν μπορεί να κρίνει αν οι διατιθέμενοι πόροι είναι επαρκείς για τη διαχείριση των περιοχών αυτών. Ωστόσο, με βάση την οδηγία για τους οικοτόπουςπάρχει ανάγκη να αντιμετωπιστεί το ζήτημα των χρηματοδοτικών αναγκών των φυσικών περιοχών που ενσωματώνονται στο δίκτυο Natura 2000, η δε Επιτροπή εργάζεται επί του θέματος αυτού.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι η ευθύνη για τη διαχείριση των φυσικών πάρκων ενός κράτους μέλους ανήκει στο κράτος, το οποίο είναιπεύθυνο τόσο για τη διαχείριση όσο και για την προστασία του. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία που έχουν οι περιοχές αυτές για την Κοινότητα και για τον λόγο αυτόν ανέπτυξε πολιτικές και μέσα για την προστασία τους. Σημαντικές φυσικές περιοχές προστατεύονται σε όλο το έδαφος της Ένωσης δυνάμει του δικτύου Natura 2000 και η Επιτροπή παρέχει σημαντικές ενισχύσεις για τη διαχείριση των περιοχών αυτών. Ωστόσο, η λειτουργία των περιοχών αυτών και η κινητοποίηση χρηματοδοτήσεων προερχομένων από διάφορες πηγές (LIFE, Διαρθρωτικά Ταμεία, κ.λπ.) εναπόκειται στις εθνικές ή τοπικές αρχές.

Η εφαρμογή μέτρων ελέγχου για τον περιορισμό των πυρκαγιών στα δάση καθώς και τον περιορισμό των ζημιών που αυτές προκαλούν δεν εμπίπτει στις κοινοτικές αρμοδιότητες. Ωστόσο, κατά το μέτρο του δυνατού η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να φέρει σε επαφή τα διάφορα εθνικά επιχειρησιακά κέντρα καταπολέμησης των πυρκαγιών στα δάση, με σκοπό όχι μόνο να καταστήσει δυνατή την ανταλλαγή εμπειριών σε θέματα ελέγχου, αλλά επίσης και να αναπτύξει μια επιχειρησιακή συνεργασία μεταξύ των κέντρων αυτών. Η εμπειρία έδειξε σήμερα ότι η εν λόγω συνεργασία, λόγω της αμοιβαίας συνδρομής και των τεχνικών συμβουλών που παρέχονται, είναι ένα πολύ σημαντικό όσο και καρποφόρο μέσο δράσης. Τέλος, οι εμπειρογνώμονες σε θέματα δασικής πυροπροστασίας πιστεύουν ότι οι επιτόπιοι έλεγχοι όσο καλά πραγματοποιούμενοι δεν θα μπορέσουν να σταματήσουν τους εμπρησμούς που πολύ συχνά είναι έργο πυρομανών.

(1) ΕΕ L 160 της 26.6.1999.

(2) ΕΕ L 217 της 31.7.1992.