ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-1459/02

υποβολή: Konstantinos Hatzidakis (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(21 Μαΐου 2002)

Θέμα: Καθυστέρηση και έλλειψη συγκεκριμένης προοπτικής για την απελευθέρωση της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τον Ν. 2773/99 που ενσωμάτωσε την Κοινοτική Οδηγία 96/92(1), η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχει τυπικά απελευθερωθεί από 19.2.2001 και το Υπουργείο Ανάπτυξης έχει χορηγήσει μέχρι σήμερα σεποψήφιους επενδυτές 7 άδειες παραγωγής για θερμοηλεκτρικά εργοστάσια Φυσικού Αερίου (Φ.Α.).

Ωστόσο, παρατηρείται πλήρης αδυναμίαλοποιήσεώς τους για τους ακόλουθους λόγους:

α) Ο Ν. 2773/99 καθιερώνει διακριτική μεταχείρισηπέρ της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) με την αποκλειστική δυνατότητα χρήσεως εγχωρίου καυσίμου, (λιγνίτη) και μάλιστα κατά προνομιακό τρόπο καθώς το 65 % της ηλεκτροπαραγωγής της ΔΕΗ βασίζεται στη χρήση λιγνίτη για τον οποίο επιβαρύνεται μόνο με έξοδα εξορύξεως και χωρίς την καταβολή Royalties στο Ελληνικό Δημόσιο,

β) Η ΔΕΗπέβαλε μόλις προ ολίγων ημερών το προβλεπόμενο από τα άρθρα 13 και 14 της Κοινοτικής Οδηγίας 96/92 σχέδιο λογιστικού χωρισμού των δραστηριοτήτων της, το οποίο ακόμη δεν έχει ελεγχθεί, με αποτέλεσμα να εξακολουθεί να επικρατεί πλήρης αδιαφάνεια για το κόστος παραγωγής και αδυναμία προσδιορισμού των συνθηκών ανταγωνισμού,

γ) Παρά το γεγονός ότι το Φ.Α. έχει προδιαγραφεί ως το αποκλειστικό καύσιμο για τους Νέους Θερμοηλεκτρικούς Σταθμούς, η αγορά Φ.Α. παραμένει ερμητικά κλειστή και δεν προβλέπεται η εφαρμογή της Κοινοτικής Οδηγίας 98/30(2) προ του 2006,

δ) Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) στερείται αποφασιστικών αρμοδιοτήτων (έχει μόνο εισηγητικό ρόλο) και ως εκ τούτου δεν μπορεί να ασκήσει τον ρυθμιστικό της ρόλο, τον οποίο έχει κρατήσει η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Αναπτύξεως.

Είναι ικανοποιημένη η Επιτροπή από την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας στην Ελλάδα·

Είναι ικανοποιημένη από τον τρόπο λειτουργίας της Ρ.Α.Ε·

Πού οφείλονται οι δυσκολίες για την απελευθέρωση της αγοράς και σε ποιες κινήσεις σκοπεύει να προβεί προκειμένου να απελευθερωθεί η αγορά ενέργειας στην Ελλάδα·

(1) ΕΕ L 27 της 30.1.1997, σελ. 20.

(2) ΕΕ L 204 της 21.7.1998, σελ. 1.

Απάντηση της κυρίας de Palacio εξ ονόματος της Επιτροπής

(17 Ιουνίου 2002)

Λαμβάνονταςπόψη τη διετή παρέκκλιση που έχει παραχωρηθεί στην Ελλάδα για εφαρμογή της οδηγίας 96/92/ΕΚ(1) λόγω ιδιαίτερων συνθηκών στο εν λόγω κράτος μέλος, η Επιτροπή είναι κατ'αρχήν ικανοποιημένη με την τυπική ενεργοποίηση τηςπόψη οδηγίας στην Ελλάδα. Εντούτοις, η Επιτροπή γνωρίζει πολύ καλά ότι η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, όπως και σε ορισμένες άλλες κοινοτικές χώρες, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί ακόμη να χαρακτηριστεί ως αγορά πλήρως ανταγωνιστική. Σε σχέση τώρα με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ,

Η Επιτροπή έχει ήδη λάβει τα παρακάτω μέτρα:

α) Έχει προτείνει μια οδηγία τροποποιητική των οδηγιών 96/92/ΕΚ και 98/30/ΕΚ(2), η οποία προβλέπει:

- άνοιγμα της αγοράς στους βιομηχανικούς καταναλωτές μέχρι το 2004 και στους οικιακούς καταναλωτές μέχρι το 2005·

- νομικό διαχωρισμό των φορέων εκμετάλλευσης δικτύων μεταφοράς (Transport System Operators / TSO) και των φορέων εκμετάλλευσης δικτύων διανομής (Distribution System Operators / DSO)·

- κοινές ρυθμιστικές αρμοδιότητες·

- πρόσβαση στο δίκτυο με βάση τα τιμολόγια που δημοσιεύονται·

- αυξημένη προσοχή σε ό,τι αφορά ζητήματα παροχής δημόσιαςπηρεσίας·

- αυξημένη προσοχή σε ό,τι αφορά ζητήματα ασφάλειας του εφοδιασμού.

β) Έχει προτείνει έναν κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο διασυνοριακών ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας(3), ο οποίος θα αποτελέσει ένα αξιόπιστο πλαίσιο για τιμολόγια διασυνοριακών μεταφορών που δεν θα εισάγουν διακρίσεις και θα αντιστοιχούν στο κόστος, καθώς και για μηχανισμούς διαχείρισης τηςπερφόρτωσης των δικτύων.

γ) Έχειποβάλει μια ανακοίνωση για την ευρωπαϊκήποδομή ενέργειας, όπου ορίζονται 12 έργα προτεραιότητας ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Ένα από τα εν λόγω έργα προτεραιότητας αφορά τη διασύνδεση της Ελλάδας με το σύστημα UCTE για τον συντονισμό της μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας (Union for the Coordination of Transmission of Electricity) μέσω των βαλκανικών χωρών, και είναι συνεπώς πολύ σημαντικό για τη σύνδεση της Ελλάδας με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.

δ) Έχειποβάλει πρόταση αναθεώρησης των κατευθυντήριων γραμμών των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας, η οποία δίνει προτεραιότητα στα ανωτέρω 12 έργα και προτείνει αύξηση του ύψους της ενίσχυσης μέχρι ποσοστού 20 % του κόστους της επένδυσης, από 10 % που ήταν προηγουμένως.

ε) Έχει δρομολογήσει μια ανανεωμένη περιφερειακή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στη νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου ο ρόλος της Ελλάδας θα είναι κεντρικός. Η περιφερειακή αυτή αγορά θα αυξήσει οπωσδήποτε τις ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας ανάμεσα στην Ελλάδα και τις γειτονικές χώρες, συμβάλλοντας έτσι στην ασφάλεια του εφοδιασμού και την αποτελεσματικότερη λειτουργία μιας εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι τα μέτρα αυτά, τα οποία έτυχαν ευρείαςποστήριξης τόσο από το Κοινοβούλιο όσο και από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελόνης (Μάρτιος 2002), θα χρειαστεί χρόνος για να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των ζητημάτων που θέτει το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου.

Ως προς το ζήτημα του λογιστικού διαχωρισμού, τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους η Επιτροπή ζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση περαιτέρω διευκρινίσεις αναφορικά με την εφαρμογή του άρθρου 14 παράγραφος 3 της οδηγίας 96/92/ΕΚ, σύμφωνα με το οποίο οι ολοκληρωμένες επιχειρήσεις ηλεκτρικής ενέργειας οφείλουν να εφαρμόζουν πλήρη λογιστικό διαχωρισμό για τις δραστηριότητες παραγωγής, μεταφοράς και διανομής.

Η Επιτροπή δεν θα παραλείψει να λάβει κατάλληλα μέτρα εάν διαπιστωθεί ότι τα πρόσφατα μέτρα που πήρε η ελληνική κυβέρνηση δεν συμμορφώνονται πλήρως με τις διατάξεις της οδηγίας.

Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας είναι σχετικά πρόσφατη, και η πρόοδος που έχει σημειωθεί σε ό,τι αφορά την εφαρμογή ενός συστήματος αποτελεσματικής κανονιστικής ρύθμισης είναι κατά τη γνώμη της Επιτροπής ικανοποιητική. Τα ανωτέρω κοινά κανονιστικά μέτρα που προτείνει η Επιτροπή στο πλαίσιο τροποποίησης των οδηγιών οι οποίες διέπουν την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου θα ενισχύσουν τον ρόλο και τις αρμοδιότητες της Ρυθμιστικής Αρχής. Επιπλέον, η Επιτροπή παρακολουθεί

με μεγάλο ενδιαφέρον την πρόσφατη πρωτοβουλία της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας να προτείνει μείζονα αναδιοργάνωση της σημερινής δομής της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω ανοιχτών διαβουλεύσεων και συζητήσεων. Μολονότι είναι πολύ νωρίς για να τοποθετηθεί η Επιτροπή επί των νέων μέτρων που συζητούνται, η πρώτη εντύπωση είναι ότι οι προσπάθειες της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας να καταστήσει ανταγωνιστικότερη την ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας θα βελτιώσουν τη σημερινή κατάσταση.

Μεταξύ των πρώτων μέτρων της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας είναι η προσπάθεια περιορισμού των συνεπειών που προκύπτουν ως αποτέλεσμα της δεσπόζουσας θέσης της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) στην παραγωγή λιγνίτη· προβλέπεται γι'αυτό, μεταξύ άλλων, να παραχωρηθεί ποσοστό της παραγωγής λιγνίτη σε άλλους προμηθευτές.

Σε σχέση τώρα με τη μεταφορά της οδηγίας 98/30/ΕΚ(4) στο εθνικό δίκαιο, η Επιτροπή είναι ενήμερη των προθέσεων της ελληνικής κυβέρνησης να επισπεύσει το άνοιγμα της αγοράς φυσικού αερίου για το 2004, νωρίτερα δηλαδή από όσο αρχικά προβλεπόταν και απαιτεί η οδηγία. Σύμφωνα μάλιστα με πρόσφατη απόφαση, πρόκειται να μειωθούν τα τέλη μεταφοράς φυσικού αερίου το 2004, μέτρο που μπορεί να συμβάλει σε μείωση του κόστους για τις νέες επιχειρήσεις που θα εισέρχονται στην αγορά.

(1) Οδηγία 96/92/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας — ΕΕ L 27 της 30.1.1997.

(2) Οδηγία 98/30/EC του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1998 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου — ΕΕ L 204 της 21.7.1998.

(3) ΕΕ C 240 E της 28.8.2001.

(4) Οδηγία 98/30/EC του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1998 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου — ΕΕ L 204 της 21.7.1998.