ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2497/02

υποβολή: Mogens Camre (UEN) προς την Επιτροπή

(9 Σεπτεμβρίου 2002)

Θέμα: Λογοκρισία του Τύπου στη Σουηδία

Προϋπόθεση για να καταστεί μια ευρωπαϊκή χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να είναι δημοκρατική. Η ΕΕ έχει επανειλημμένως επισημάνει ότι η Ένωσηποστηρίζει τη δημοκρατία και την ελευθερία, το δε προοίμιο της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει αναφορά στην προσήλωση των χωρών της ΕΕ στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των θεμελιωδών ελευθεριών καθώς και του κράτους δικαίου.

Ένας ελεύθερος, αμερόληπτος και αντικειμενικός Τύπος αποτελεί τη σημαντικότερη προϋπόθεση για την προστασία και διατήρηση της δημοκρατίας και της ελευθερίας σε οποιαδήποτε χώρα. Τούτο επιβεβαιώνεται και στο άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο ορίζει: Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης. Το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει την ελευθερία γνώμης και την ελευθερία λήψης και διαβίβασης πληροφοριών ή σκέψεων, χωρίς ανάμειξη από δημόσια αρχή και ανεξαρτήτως συνόρων. Προστίθεται ακόμη ότι το Δικαστήριο τονίζει ότι η ελευθερία έκφρασης δεν περιλαμβάνει μόνο δηλώσεις ή σκέψεις που εκλαμβάνονται θετικά ή που δεν θεωρούνται επικίνδυνες, αλλά και όσες θίγουν, ξενίζουν ή ανησυχούν το κράτος ή ομάδες του πληθυσμού. Χωρίς πολυφωνία, ανοχή και ποικιλομορφία δενφίσταται δημοκρατική κοινωνία.

Στις 15 Σεπτεμβρίου διεξάγονται στη Σουηδία βουλευτικές, περιφερειακές και δημοτικές εκλογές. Οι εκλογές αυτές αναμένεται να καταλήξουν σε φάρσα. Τούτο οφείλεται στο ότι τα σουηδικά μέσα ενημέρωσης έχουν αποφασίσει εκ των προτέρων να μποϋκοτάρουν τα κόμματα που διατυπώνουν τις ανησυχίες τους για την αυξανόμενη μετανάστευση χωρών από τον τρίτο κόσμο.

Τα κόμματα που επικρίνουν τη μετανάστευση αγνοούνται από τα μέσα ενημέρωσης. Αποκλείονται σκόπιμα από τις προεκλογικές εκπομπές της σουηδικής τηλεόρασης και δεν μπορούν να προβούν σε καταχωρίσεις εκλογικών ανακοινώσεων στις εφημερίδες. Εδώ και λίγο καιρό αποκαλύφθηκε ακόμη ότι το σουηδικό ραδιόφωνο έδωσε εντολή στους δημοσιογράφους του να αναφέρονται στα κόμματα που ασκούν κριτική στάση στους μετανάστες με το χαρακτηρισμό ξενόφοβα κόμματα.

Προϋπόθεση για τη δημοκρατία είναι να ακούγονται όλες οι ομάδες μιας κοινωνίας,πό τον όρο να επιδιώκουν τους στόχους τους με ειρηνικές μεθόδους. Για να διασφαλιστεί το συγκεκριμένο δικαίωμα, πρέπει να το σέβονται οι δημόσιοι σταθμοί που χρηματοδοτούνται με κρατικά κονδύλια — στην περίπτωση της Σουηδίας, πρόκειται για τη σουηδική τηλεόραση, η οποία έχει αποκλείσει εκ των προτέρων ορισμένα κόμματα από την προεκλογική εκστρατεία.

Η λογοκρισία στη Σουηδία αντιτίθεται σε όλα όσα εκπροσωπεί η ΕΕ, ενώ επίσης προσκρούει στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Προτίθεται η Επιτροπή να αναλάβει ενέργειες και να πιέσει τη Σουηδία να αφήσει ελεύθερο τον Τύπο, έτσι ώστε η Σουηδία να πληροί τους όρους για να είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

Απάντηση του κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(22 Νοεμβρίου 2002)

Το άρθρο 6 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ ορίζει ότι η Ένωση σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα όπως κατοχυρώνονται με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, στην οποία αναφέρεται το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου, και όπως προκύπτουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, ως γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου. Η ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης περιλαμβάνονται σε αυτές τις γενικές αρχές. Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, που διακηρύχθηκε επίσημα στη Νίκαια στις 7 Δεκεμβρίου 2000, περιλαμβάνει στο άρθρο 11 το δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης.

Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έχει γενική αρμοδιότητα όσον αφορά τα θέματα σχετικά με τον προσανατολισμό του τύπου στα κράτη μέλη. Εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων της Ένωσης, η Επιτροπή προσπαθεί να προωθήσει την πολιτική και πολιτιστική πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης, για να διατηρηθεί το πολύψηλό επίπεδο αυτής της ελευθερίας. Φυσικά, δεν μπορεί να επέμβει ούτε καν να σχολιάσει την εκδοτική γραμμή των μέσων ενημέρωσης σε ένα κράτος μέλος. Η αξιολόγηση αυτής της γραμμής εναπόκειται ιδίως στους αναγνώστες. Σε κάθε περίπτωση, η μέριμνα για την τήρηση των διαφόρων αρχών, όπως η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και η ελευθερία έκφρασης, επαφίεται στα κράτη μέλη.

Επίσης, δεν μπορεί να διαπιστώσει στη συγκεκριμένη περίπτωση την ύπαρξη σοβαρής και διαρκούς παραβίασηςπό την έννοια του άρθρου 7 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Υπό αυτούς τους όρους, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι έχει την αρμοδιότητα να λάβει τα μέτρα στα οποία αναφέρεται το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου.

Ωστόσο, εάν η εν λόγω κατάσταση συνιστούσε παραβίαση δικαιώματος ή ελευθερίας, θα μπορούσε να γίνει προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο, μετά την εξάντληση των εσωτερικών ενδίκων μέσων.