ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1468/02

υποβολή: Cecilia Malmstrm (ELDR)και Olle Schmidt (ELDR) προς την Επιτροπή

(27 Μαΐου 2002)

Θέμα: Η κατάσταση στο χώρο των πολωνικών ΜΜΕ

Ένας νέος νόμος για τα ΜΜΕ προτάθηκε προσφάτως από την πολωνική κυβέρνηση, ο οποίος μπορεί να αυξήσει τους περιορισμούς στην ιδιωτική ραδιοφωνία, την τηλεόραση και τις εφημερίδες. Ο νόμος αυτός πρόκειται να εγκριθεί από το πολωνικό κοινοβούλιο (Sejm) μέσα σε λίγους μήνες. Η πολωνική αντιπολίτευση καθώς και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Πολωνίας, κ. Kwasniewski, εξέφρασαν σοβαρές ανησυχίες για το νέο νόμο, για τον οποίο λέγεται ότι είναι ένα εργαλείο στα χέρια της κυβέρνησης για να επανακτήσει την επιρροή της στα ΜΜΕ εθνικής εμβέλειας.

Ανησυχητικές πληροφορίες λάβαμε και σχετικά με τη συγκεκριμένη κατάσταση μιας από τις μεγαλύτερες πολωνικές εφημερίδες, της Rzeczpospolita. Το Φεβρουάριο του 2002πέστη ποινική δίωξη ο κ. Grzegorsz Gauden, πρόεδρος της Presspublica και εκδότης της Rzeczpospolita για ενέργειες που ζημίωσαν την εταιρεία. Ο κ. Gauden έχει διπλήπηκοότητα, πολωνική και σουηδική, επομένως είναι πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρ' όλα αυτά του αφαιρέθηκε το διαβατήριο και του απαγορεύθηκε να ταξιδέψει εκτός Πολωνίας. Ο εκδοτικός οίκος ανέθεσε σε διάφορες μεγάλες διεθνείς ελεγκτικές εταιρείες να διερευνήσουν το θέμα, και όλες τους διέψευσαν τα πορίσματα του εισαγγελέα. Πολλοί πολιτικοί στην Πολωνία φοβούνται ότι οι ενέργειες της κυβέρνησης είναι ένας τρόπος για να επανακτήσει την πολιτική της επιρροή στην εφημερίδα Rzeczpospolita, η οποία ήταν παλαιότερα κρατική.

Η Πολωνία,ποψήφια για εντός ολίγου ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θεωρείται ότι πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης ήδη από αυτό το στάδιο. Η αναστάτωση που επικρατεί ωστόσο στα πολωνικά ΜΜΕ εξαιτίας των κυβερνητικών ενεργειών και του νέου νόμου περί ΜΜΕ προκαλεί ανησυχίες. Κατόπιν τούτων ερωτάται η Επιτροπή ποια μέτρα προτίθεται να λάβει στο πλαίσιο των προενταξιακών διαπραγματεύσεων όσον αφορά το νέο νόμο περί ΜΜΕ και τις κυβερνητικές ενέργειες για πολιτικό έλεγχο των ΜΜΕ, που μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένους περιορισμούς στα πολωνικά ΜΜΕ·

Απάντηση του κ. Verheugen Εξ ονόματος της Επιτροπής

(24 Ιουνίου 2002)

Η Επιτροπή δηλώνει στην τακτική της έκθεση(1) ότι η Πολωνία πληροί τα πολιτικά κριτήρια και δενπάρχουν σημαντικά εμπόδια σε ότι αφορά στην ελευθερία του λόγου.

Ωστόσο, εξεφράσθησαν ανησυχίες σε ό,τι αφορά το σχέδιο νόμου για τα μέσα ενημέρωσης το οποίο, επί του παρόντος, έχειποβληθεί στο πολωνικό κοινοβούλιο. Πιο συγκεκριμένα, πολλοί (στους κύκλους των μέσων ενημέρωσης της Πολωνίας καθώς και σε ευρύτερους κύκλους) θεωρούν ότι εάν ψηφισθεί ο νόμος αυτός, θα περιορίσει τα δικαιώματα διασταυρούμενης ιδιοκτησίας των ιδιωτικών ομίλων μέσων μαζικής ενημέρωσης: για παράδειγμα η ιδιοκτησία εθνικής εφημερίδας θα αποκλείει την ιδιοκτησία εθνικού τηλεοπτικού σταθμού, ενώ δεν θα επιβάλλονται παρόμοιοι περιορισμοί στους ιδιωτικούς ομίλους μέσων μαζικής ενημέρωσης.

Η Επιτροπή μόλις παρέλαβε αντίγραφο του νομοσχεδίου και οιπηρεσίες της εκτιμούν κατά πόσον συμφωνεί με το κεκτημένο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι πρόωρο, στο παρόν στάδιο, να συναχθούν συμπεράσματα σε ό,τι αφορά πιθανή παράβαση των πολιτικών ενταξιακών κριτηρίων, ιδίως επειδή δεν έχει ακόμη θεσπισθεί ο νόμος και είναι πιθανόν να τροποποιηθεί κατά τιςπό εξέλιξη συζητήσεις στο πολωνικό κοινοβούλιο. Η Επιτροπή έχει την πεποίθηση ότι ο νόμος ο οποίος θα ψηφισθεί τελικά θα συμφωνεί με το κεκτημένο και με τις ευρύτερες διεθνείςποχρεώσεις της Πολωνίας.

Εξεφράσθησαν επίσης ανησυχίες σε ό,τι αφορά την ποινική δίωξη ορισμένων μελών της σημαντικότερης καθημερινής πολωνικής εφημερίδας Rzeczpospolita, πουπογραμμίζουν την δήθεν πρόθεση της πολωνικής κυβέρνησης να επανακτήσει τον έλεγχο της εφημερίδας αυτής, πράγμα το οποίο θα έθετε εκ νέου το ζήτημα της πολιτικοποίησης των μέσων ενημέρωσης.

Σε ό,τι αφορά τους τελευταίους αυτούς ισχυρισμούς, η Επιτροπή παρακολουθεί στενά την κατάσταση, ωστόσοπενθυμίζει ότι οι συνθήκες για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν προβλέπουν αρμοδιότητα της Ένωσης να παρεμβαίνει σε εγχώριες ποινικέςποθέσεις.

(1) COM(2001)700 τελικό.