ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3112/02

υποβολή: Charles Tannock (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(30 Οκτωβρίου 2002)

Θέμα: Νομιμότητα ή μη του ελέγχου των πλοίων στην ανοιχτή θάλασσα

Ο αριθμός των λαθρομεταναστών που εισέρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τη θάλασσα αυξάνεται συνεχώς. Πολλοί είναι εκείνοι που φθάνουν στην Ελλάδα και την Ιταλία από τα Βαλκάνια, ενώ άλλοι καταφθάνουν στην Ισπανία από τη Βόρεια Αφρική. Οι αρχές είναι σε θέση να συλλάβουν κάποιους από τους λαθρομετανάστες και τους εμπόρους, αλλά τα μέσα που διαθέτουν δεν επαρκούν για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος. Πολλοί από αυτούς που καταφθάνουν μεταβαίνουν στη συνέχεια σε άλλα κράτη μέλη.

Πριν από κάποιους μήνες, μεταξύ άλλων, ο Tony Blair πρότεινε τηνποστήριξη των κρατών μελών που είναι περισσότερο ευάλωτα σε τέτοιες δραστηριότητες από το ναυτικό άλλων κρατών μελών.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες διενεργούν εδώ και χρόνια ελέγχους στην ανοιχτή θάλασσα σε πλοία που κατευθύνονται προς τη χώρα προερχόμενα από την Αϊτή, αποστέλλοντας τους επιβάτες πίσω σε αϊτινό έδαφος. Μπορεί η Επιτροπή να προβεί σε σχετική δήλωση για το αν πιστεύει ότι θα ήταν παράνομο από μέρους των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διενεργούν ελέγχους σε πλοία στην ανοιχτή θάλασσα, που θεωρείται ότι εμπλέκονται σε μεταφορά λαθρομεταναστών, ακόμη κι αν δενφίστανταιπόνοιες πειρατείας (η οποία για πολύ καιρό αναγνωριζόταν από το διεθνές εθιμικό δίκαιο ως έγκλημα πουπέκειτο στη διεθνή δικαιοδοσία) και αν η νομιμότητα ενός τέτοιου ελέγχου θα επηρεαζόταν από το αν το πλοίο είναι νόμιμα νηολογημένοπό κάποια σημαία, είτε θεωρούνταν ότι διενεργούσε λαθρεμπόριο, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς ψυχοτρόπων ουσιών, είτε ότι αποτελούσε οποιουδήποτε είδους απειλή για το κράτος που θα διενεργούσε τον έλεγχο ή τους πολίτες αυτού·

Απάντηση του κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(20 Δεκεμβρίου 2002)

Η λαθρομετανάστευση μέσω θαλάσσης τυγχάνει της σοβαρής και συνεχούς προσοχής της Επιτροπής. Το Συμβούλιο παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης και της εμπορίας ανθρώπων στην Ένωση στις 28 Φεβρουαρίου 2002, καθώς και ολοκληρωμένο σχέδιο για την πλήρη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών στις 13 Ιουνίου 2002, με βάση τις αντίστοιχες ανακοινώσεις της Επιτροπής επί των θεμάτων αυτών. Η σωστή εφαρμογή των μέτρων που αφορούν το θέμα αυτό έχει μεγάλη σημασία για το πρόβλημα. Συνεπώς, η Επιτροπή χαιρετίζει τις ενέργειες και δραστηριότητες των κρατών μελών στον χώρο της Μεσογείου, οι οποίες έχουν πρόσφατα σχεδιαστεί από κοινού.

Εντός του πλαισίου του ολοκληρωμένου σχεδίου για την καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης και της εμπορίας ανθρώπων στην Ένωση και εκφράζοντας την ανάγκη θέσπισης κατάλληλης νομοθεσία ή/και ανάληψης επιχειρησιακών πρωτοβουλιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο που αποβλέπουν στην ενίσχυση των ελέγχων των θαλασσίων συνόρων, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να διεξαγάγει μελέτη σκοπιμότητας για να εξεταστεί η βελτίωση αυτών των ελέγχων. Η μελέτη σκοπιμότητας ευρίσκεται εν εξελίξει και τα πορίσματά της θα είναι διαθέσιμα στο τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2003.

Επιπλέον, η Επιτροπή συγκάλεσε, στις 21 Μαΐου 2002 και στις 27 Σεπτεμβρίου 2002, συσκέψεις εμπειρογνωμόνων σε θέματα λαθρομετανάστευσης δια θαλάσσης, που αποσκοπούσαν στην επισήμανση επιχειρησιακών ενεργειών για την πρόληψη και την καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης στην περιοχή της Μεσογείου. Κατά τις συσκέψεις αυτές θεωρήθηκε ότι η συνεργασία με τρίτες χώρες είναι η αποτελεσματικότερη και επιτυχέστερη προσέγγιση για την αντιμετώπιση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης δια θαλάσσης και την πρόληψη περαιτέρω ανθρώπινων τραγωδιών. Από την άποψη αυτή, ύψιστης σημασίας είναι ηπογραφή και η κύρωση της σύμβασης του ΟΗΕ κατά του οργανωμένου εγκλήματος συμπεριλαμβανομένου και του πρόσθετου πρωτοκόλλου για τη λαθραία μεταφορά μεταναστών δια θαλάσσης, ξηράς και αέρος. Το πρωτόκολλο χαράσσει θεσμικό πλαίσιο που καθιστά δυνατή την ενισχυμένη συνεργασία με τις χώρες επιβίβασης, αναχώρησης και διέλευσης, τις πιθανές επισκέψεις σκαφών ύποπτων σε ανάμιξη λαθραίας μεταφοράς ανθρώπων με την άδεια του κράτουςπό τη σημαία του οποίου είναι νηολογημένα.

Σύμφωνα με τη σύμβαση του ΟΗΕ για το θαλάσσιο δίκαιο (UNCLOS) της 10ης Δεκεμβρίου 1982 (σύμβαση του Montego Bay), σκάφη ευρισκόμενα στην ανοικτή θάλασσαπόκεινται κυρίως στην δικαιοδοσία και τον έλεγχο του κράτουςπό τη σημαία του οποίου είναι νηολογημένα. Εντούτοις, άλλο κράτος μπορεί να προσεγγίσει το σκάφος στην ανοικτή θάλασσαπό εξαιρετικές περιστάσεις. Το δικαίωμα επίσκεψης ή περαιτέρω δράσης περιορίζεται σε πέντε περιπτώσεις (πειρατεία, δουλεμπόριο, παράνομες εκπομπές, μη εθνικότητα και απατηλή χρήση εθνικότητας — βλ. άρθρο 110 της Unclos). Άξιο μνείας είναι επίσης το δικαίωμα συνεχούς καταδίωξης όταν οι αρμόδιες αρχές του παράκτιου κράτους έχουν σοβαρούς λόγους να πιστεύουν ότι το πλοίο παραβίασε τους νόμους και τους κανονισμούς του κράτους αυτού. Η συνεχής καταδίωξη μπορεί να αρχίσει όταν το ξένο πλοίο ή μία από τις λέμβους του βρίσκεται στα εσωτερικά ύδατα, αρχιπελαγικά ύδατα, στη χωρική θάλασσα ή στη συνορεύουσα ζώνη του καταδιώκοντος κράτους, και μπορεί να συνεχισθεί και έξω από τη χωρική θάλασσα ή τη συνορεύουσα ζώνη μόνο αν η καταδίωξη αυτή δεν έχει διακοπεί (βλ. άρθρο 110 της Unclos).

Εντούτοις, η σύμβαση του Montego Bay δεν προβλέπει την ανακοπή της πορείας σκαφών στην ανοικτή θάλασσα κράτους άλλου από εκείνοπό τη σημαία του οποίου είναι νηολογημένα αποκλειστικά για την καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης δια θαλάσσης και την παράνομη μεταφορά ανθρώπων.