ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3170/01

υποβολή: Sebastiano Musumeci (UEN) προς την Επιτροπή

(19 Νοεμβρίου 2001)

Θέμα: Ρύθμιση τωνπηρεσιών κοινής ωφελείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Λαμβάνονταςπόψη ότιπό το πρίσμα των τεχνολογικών μεταβολών και των διαφορετικών αναγκών που προσδιορίζονται από τις αλλαγές του τρόπου ζωής, καθίσταται αναγκαίος ένας ακριβής προσδιορισμός τωνπηρεσιών κοινής ωφελείας στον 21ο αιώνα·

λαμβάνονταςπόψη ότι τα ισχύοντα στις χώρες της Ένωσης νομοθετικά συστήματα στον τομέα τωνπηρεσιών κοινής ωφελείας είναι πολύ ετερογενή·

λαμβάνονταςπόψη ότι σε μία επιφάνεια κατοικούμενη από άνω των 250 εκατ. ατόμων, ενοποιημένη στο νόμισμα και στην αγορά δεν μπορεί να συνεχισθεί η ύπαρξη ρυθμίσεων τόσο αποκλινουσών στον προαναφερθέντα τομέα,

1. δεν θεωρεί η Επιτροπή ότι είναι επείγουσα η ενοποίηση της ρύθμισης τωνπηρεσιών κοινής ωφελείας (ηλεκτρική ενέργεια, τηλεφωνία,δάτινοι πόροι, αέριο) πριν από την προσχώρηση τωνποψηφίων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση·

2. Δεν πιστεύει η Επιτροπή — προκειμένου να διασφαλισθεί μία αποτελεσματική και ασφαλήςπηρεσία στους καταναλωτές — ότι είναι αναγκαίος ο διαχωρισμός μεταξύ των ιδιοκτητών τωνποδομών και δικτύων και των διαχειριστών τωνπηρεσιών για τον χρήστη·

3. Πρότεινε ή προτίθεται να προτείνει η Επιτροπή σχετικούς κανόνες·

4. Με σκοπό τηνλοποίηση νέωνποδομών και δικτύων (αγωγοί ύδατος και αερίου, τηλεφωνικοί αγωγοί, ηλεκτρικές γραμμές), προσαρμογής στις τεχνολογικές μεταβολές και για να καταστούν ασφαλέστερα τα ήδηφιστάμενα δίκτυα, μπορεί η Επιτροπή να παρέμβειπέρ ορισμένων πραγματικοτήτων όπως π.χ. οι αγωγοί ύδατος στην Νότια Ιταλία που πολύ απέχουν από τα μέσα επίπεδα της ΕΕ·

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(10 Ιανουαρίου 2002)

1. Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή για τιςπηρεσίες κοινής ωφέλειας στην Ευρώπη, της 20ής Σεπτεμβρίου 2000(1), εξηγεί ότι βάσει του κοινοτικού δικαίου τα κράτη μέλη έχουν τον πρώτο λόγο στον καθορισμό τωνπηρεσιών κοινής ωφέλειας με βάση τα ειδικά χαρακτηριστικά των εν λόγω δραστηριοτήτων. Η ευχέρεια που έχουν τα κράτη μέλη να χαρακτηρίσουν ή όχι μία συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα ωςπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος οδηγεί σε διαφορετικά αποτελέσματα ανάλογα με την επιλογή πολιτικής του κάθε κράτους μέλους. Το άρθρο 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ αναγνωρίζει κατά βάση και προστατεύει τις διαφορές αυτές και το πεδίο που έχουν στη διάθεσή τους τα κράτη μέλη για να διαμορφώσουν τις πολιτικές τους στον τομέα τωνπηρεσιών γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος. Ωστόσο, στις εν λόγωπηρεσίες εφαρμόζονται κατά κανόνα οι κανόνες της συνθήκης ΕΚ και ειδικότερα οι κανόνες του ανταγωνισμού και της εσωτερικής αγοράς. Με βάση την αρχή της αναλογικότητας που προβλέπεται στο άρθρο 86 παράγραφος 2, η εφαρμογή των εν λόγω κανόνων περιορίζεται μόνο στο μέτρο που είναι απαραίτητη για την ορθή λειτουργία τωνπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος.

Η Επιτροπή εφαρμόζει επίσης την αρχή της αναλογικότητας στις περιπτώσεις που θεσπίζει ή προτείνει παράγωγο δίκαιο για ελευθέρωση των αγορών στις οποίες ασκούνταιπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος,

όπως των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου, τηλεπικοινωνιών, ταχυδρομείων και μεταφορών. Σε πολλούς από αυτούς τους τομείς, το παράγωγο δίκαιο που τίθεται σε εφαρμογή από την Κοινότητα δεν προχωρεί στον εναρμονισμό της έννοιας τωνπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος και αφήνει κατά βάση ελεύθερα τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν τις εν λόγωπηρεσίες, ενώ παράλληλα παραθέτει παραδείγματα σχετικά με ποιεςπηρεσίες μπορεί να θεωρηθεί ότιπάγονται στην εν λόγω κατηγορία. Στον τομέα των ταχυδρομείων, η κατάσταση είναι διαφορετική στο βαθμό που η οδηγία 97/67/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 1997 για κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς των κοινοτικών ταχυδρομικώνπηρεσιών και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένωνπηρεσιών(2), απαιτεί από τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ενιαία ταχυδρομικήπηρεσία με συγκεκριμένα ποιοτικά πρότυπα. Επίσης, στον τομέα των τηλεπικοινωνιών η κοινοτική νομοθεσία που εκδόθηκε από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο προχωρεί σε σημαντικό βαθμό στην εναρμόνιση εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων για τιςπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος. Η οδηγία σχετικά με την καθολικήπηρεσία η οποία βρίσκεται στο τελικό στάδιο της θέσπισής της, θα επιβεβαιώσει και θα προσδιορίσει περαιτέρω την καθολικήπηρεσία την οποία πρέπει να εγγυώνται τα κράτη μέλη σε όλη την Κοινότητα σε προσιτές τιμές(3). Στον τομέα της ύδρευσης, συντελείται ήδη κάποια εναρμόνιση όσον αφορά την προστασία της δημόσιαςγείας και του περιβάλλοντος.

Η αντίδραση των κρατών μελών και των κοινοτικών οργάνων στην προαναφερόμενη ανακοίνωση της Επιτροπής της 20ής Σεπτεμβρίου 2000 αποδεικνύει ότι το σύστημα που περιγράφεται ανωτέρω στο πλαίσιο της συνθήκης ΕΚ αποτελεί έναν επιτυχή συνδυασμό μεταξύ α) της ευχέρειας των κρατών μελών να ορίζουν διαφορετικό πεδίο και περιεχόμενο στους τομείς στους οποίους παρέχονται οιπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, β) της εναρμόνισης στις περιπτώσεις πουπάρχει κοινή συναίνεση μεταξύ του Κοινοβουλίου και των κρατών μελών στο Συμβούλιο και γ) της διασφάλισης των κοινοτικών στόχων για ανοιχτές και ανταγωνιστικές αγορές.

Η Επιτροπή δεν έχει προς το παρόν κανένα λόγο να πιστεύει ότι το τρέχον σύστημα της κοινοτικής νομοθεσίας όσον αφορά τιςπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος δεν θα λειτουργήσει με επιτυχία μετά την προσχώρηση τωνποψηφίων χωρών.

2. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο διαχωρισμός μεταξύ της ιδιοκτησίας τωνποδομών και της παροχής τωνπηρεσιών ενδέχεται να παρουσιάζει συχνά πλεονεκτήματα αλλά δενπάρχει ενιαία απάντηση στο ερώτημα η οποία μπορεί να καλύψει όλους τους τομείς της οικονομίας ή όλα τα δίκτυα της βιομηχανίας. Το θέμα θα ήταν σκόπιμο να εξεταστεί χωριστά για τον κάθε τομέα, λαμβάνονταςπόψη το βαθμό ανάπτυξής του και τα επιμέρους προβλήματα που προκύπτουν κατά την παροχή αποτελεσματικών και ασφαλώνπηρεσιών στους καταναλωτές.

3. Στον τομέα της παροχής ενέργειας, η Επιτροπή πρότεινε πρόσφατα οδηγία(4) για την επιτάχυνση της ελευθέρωσης η οποία προβλέπει τον εκ του νόμου διαχωρισμό των παρεχομένων από τα δίκτυαπηρεσιών και πωλήσεων σε ηλεκτρισμό και σε φυσικό αέριο.

Στους τομείς των ταχυδρομείων, των τηλεπικοινωνιών και του πόσιμου ύδατος, η Επιτροπή δεν έχει ετοιμάσει μέχρι σήμερα νομοθετικές πρωτοβουλίες για το διαχωρισμό της ιδιοκτησίας τωνποδομών από την παροχή τωνπηρεσιών.

4. Τα διαρθρωτικά ταμεία της Κοινότητας παρείχαν και εξακολουθούν να παρέχουν χρηματοδοτική ενίσχυση για τον εκσυγχρονισμό των δικτύωνποδομών στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές της Κοινότητας. Επιπλέον, παρέχονται δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Όσον αφορά ειδικότερα τους αγωγούς ύδρευσης στη Νότιο Ιταλία πρέπει να επισημανθεί ότι η περίπτωση αγωγού που δεν συντηρείται σωστά και παρέχει νερό μη ικανοποιητικής ποιότητας για τον καταναλωτή συνιστά παράβαση της οδηγίας για το πόσιμο νερό, (οδηγία του Συμβουλίου 80/778/ΕΟΚ της 15ης Ιουλίου 1980 περί της ποιότητας του πόσιμου νερού(5)) όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/83/ΕΚ της 3 Νοεμβρίου 1998(6). Στην περίπτωση ελαττωματικών αγωγών που έχουν ως συνέπεια απώλεια νερού, οι ιταλικές αρχές θα μπορούσαν να ζητήσουν από τα διαρθρωτικά ταμεία της Κοινότητας και από τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης την χρηματοδοτική ενίσχυση των μέτρων αποκατάστασης.

(1) ΕΕ C 17 της 19.1.2001.

(2) ΕΕ L 15 της 21.1.1998.

(3) Τα κράτη μέλη είναι επίσης αρμόδια να αποφασίσουν ποιες θεωρούνται προσιτές τιμές επί του εδάφους τους, λαμβάνονταςπόψη τους όρους που ισχύουν σε εθνικό επίπεδο. Επιπλέον διατηρούν το δικαίωμα να διασφαλίσουν την παροχή περαιτέρωπηρεσιών επί του εδάφους τους επιπλέον της καθολικήςπηρεσίας που προσδιορίζεται σε κοινοτικό επίπεδο.

(4) ΕΕ C 240 E της 28.8.2001.

(5) ΕΕ L 229 της 30.8.1980.

(6) ΕΕ L 330 της 5.12.1998.