ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2227/02

υποβολή: Nuala Ahern (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(23 Ιουλίου 2002)

Θέμα: Η διάθεση πόρων στα προγράμματα ΙΝΡ και IRP στην Κεντρική Αφρική

Πώς δικαιολογεί η Επιτροπή τη συνεχή διάθεση στον τομέα μεταφορών του μεγαλύτερου μέρους διαθέσιμων πόρων για τα προγράμματα ΙΝΡ και IRP στην Κεντρική Αφρική, παρά την έντονη κριτική και ανησυχία εκ μέρους των κοινωνιών τόσο στο Βορρά όσο και στο Νότο και εν πλήρει γνώσει των αρνητικών επιπτώσεων που έχει τούτο στη διαχείριση και προστασία των φυσικών ανανεώσιμων πόρων αυτής της περιοχής·

Κοινή απάντησητου κ. Nielson εξ ονόματος της Επιτροπήςστις γραπτές ερωτήσεις E-2224/02, E-2225/02, E-2227/02 και E-2228/02

(27 Σεπτεμβρίου 2002)

Όσον αφορά την περιφερειακή συνεργασία, ο προγραμματισμός του 9ου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ) πραγματοποιείται με βάση ορισμένες αρχές που αναφέρονται στις συμφωνία του Κοτονού(1). Ως εκ τούτου, όπως αναφέρεται στο άρθρο 1, οι αρχές της βιώσιμης διαχείρισης των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος εφαρμόζονται και ενσωματώνονται σε όλα τα επίπεδα της εταιρικής σχέσης. Επιπλέον, το άρθρο 28 της συμφωνίας και το άρθρο 7 του παραρτήματος IV προβλέπουν ότι ο κύριος στόχος της περιφερειακής συνεργασίας είναι η ενίσχυση των διαδικασιών ολοκλήρωσης σε περιφερειακό επίπεδο. Η προστασία και η βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων όπως των οικοσυστημάτων τροπικών δασών, αποτελεί θεματική προτεραιότητα οριζόντιου χαρακτήρα, που καθορίζεται στο άρθρο 32.

Τα περιφερειακά ενδεικτικά προγράμματα (ΠΕΠ) καθώς και τα εθνικά ενδεικτικά προγράμματα (ΕΕΠ) πληρούν την ανάγκη επικέντρωσης σε περιορισμένο αριθμό τομέων, όπως διευκρινίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής για την αναπτυξιακή πολιτική(2) και τη συμφωνία του Κοτονού. Στην εν λόγω εστίαση λαμβάνονταιπόψη οι ανάγκες που εκφράζονται από τους οργανισμούς εταίρους, καθώς και οι χρηματοδοτούμενες δράσεις από άλλους χορηγούς και οι διαθέσιμοι πόροι από άλλα χρηματοδοτικά μέσα.

Τα ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους αντιμετωπίζονται σε επίπεδο περιφερειακών προγραμμάτων, συμπληρωματικά σε σχέση με ενέργειες πουλοποιούνται στις εν λόγω χώρες και σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Η ενίσχυση της διαδικασίας ολοκλήρωσης προϋποθέτει επίσης την εφαρμογή τομεακών περιφερειακών πολιτικών, την εναρμόνιση των νομοθεσιών και των πολιτικών, καθώς και τη δημιουργία περιβαλλοντικών και ποιοτικών κριτηρίων σε περιφερειακή κλίμακα. Η ενίσχυση των περιφερειακών οργανισμών, μέσω της στήριξης που παρέχεται για τη χάραξη περιφερειακών και εθνικών πολιτικών και στρατηγικών για τη βιώσιμη ανάπτυξη, είναι η βασική πρόκληση στον τομέα της προστασίας των φυσικών πόρων.

Ειδικότερα, το 20 % περίπου των διαθέσιμων χρηματοοικονομικών πόρων για τα περιφερειακά προγράμματα, έχουν διατεθεί για τη διαχείριση φυσικών πόρων, που περιλαμβάνεται ως τομέας επικέντρωσης στα τρία από τα πέντε περιφερειακά ενδεικτικά προγράμματα (ΠΕΠ) που βρίσκονται στην τελική φάση. Στην περίπτωση αυτή πρόκειται για συμπληρωματικούς πόρους και δεν λαμβάνονταιπόψη τα χρηματοδοτούμενα από το 8ο ΕΤΑ προγράμματα, ορισμένα εκ των οποίων ξεκίνησαν πρόσφατα, ούτε οι διαθέσιμοι πόροι από κονδύλια του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση.

Η Επιτροπή έχει επίγνωση των περιβαλλοντικών προκλήσεων στην Κεντρική Αφρική(3), της οικονομικής και κοινωνικής σπουδαιότητας του δασοκομικού τομέα για την περιφέρεια, καθώς και της πλούσιας βιοποικιλότητας στη κεντρική Αφρική. Για το λόγο αυτό, η ορθολογική διαχείριση των βιώσιμων φυσικών πόρων και ειδικότερα η διατήρηση των δασικών οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, καθώς και της χλωρίδας και της πανίδας, περιλαμβάνεται ως τομέας επικέντρωσης στο περιφερειακό ενδεικτικό πρόγραμμα του 9ου ΕΤΑ. Το 20 ως 25 % των πόρων του ΠΕΠ, δηλαδή 11-13,75 εκατ. ευρώ, διατίθεται για τον τομέα αυτόν ως συμπλήρωμα σε σχέση με τα ποσά που διατίθενται για τα εθνικά ενδεικτικά προγράμματα.

Θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι:

- σε ποσοστό, το συνολικό ποσό που διατίθεται στον τομέα έχει σταδιακά αυξηθεί στα διάφορα ΕΤΑ (από 19 % του ΠΕΠ στο 7ο ΕΤΑ αυξήθηκε σε 21 % στο 8ο ΕΤΑ και αυξάνεται πλέον σε 20-25 %).

- εξάλλου η ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων προβλέπεται στο πλαίσιο των περισσοτέρων Εθνικών Ενδεικτικών Προγραμμάτων των χωρών της περιφέρειας της Κεντρικής Αφρικής (Καμερούν, Κονγκό, Γκαμπόν, Γουινέα του Ισημερινού, Τσαντ), ως τομέας εκτός επικέντρωσης, και θα καταστεί δυνατό να προστεθούν συμπληρωματικά ποσά εκτός των περιφερειακών προγραμμάτων στον τομέα αυτόν.

- τέλος, θα καταστεί δυνατό να διατεθούν και άλλα συμπληρωματικά κονδύλια από τα κονδύλια του προϋπολογισμού Τροπικά δάση και Περιβάλλον.

- στα περιβαλλοντολογικά προγράμματα της Κεντρικής Αφρικής δύναται να συμμετάσχει η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ), με συγχρηματοδότηση προερχόμενη από το Εθνικό Ενδεικτικό Πρόγραμμά της και/ή από Περιφερειακά Ενδεικτικά Προγράμματα των περιφερειών στις οποίες ανήκει η ΛΔΚ (ανατολική και νότια Αφρική). Λαμβανομένουπόψη του μεγέθους των δασικών εκτάσεων της ΛΔΚ στη λεκάνη του ποταμού Κονγκό, η χρηματοδοτική συμμετοχή που αφορά τη συμμετοχή της ΛΔΚ θα μπορούσε να είναι ουσιαστική στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού πακέτου του προγράμματος.

- η ενδιάμεση επανεξέταση του ΠΕΠ θα καταστεί δυνατό να συγκεντρώσει και άλλους πόρους που θα πρέπει να διατεθούν σε περίπτωση βέλτιστης χρησιμοποίησης τηςφιστάμενης χορήγησης.

Εάν προστεθεί η δυνητική χρηματοοικονομική συμμετοχή των ΠΕΠ, των κονδυλίων του προϋπολογισμού και των ΕΕΠ της περιφέρειας, είναι πιθανόν να διατηρηθεί κατά το 9ο ΕΤΑ η προσπάθεια, από άποψη κονδυλίων, για τις δράσεις στον τομέα του περιβάλλοντος και της δασοκομίας.

Η συμφωνία του Κοτονού εισάγει μια σημαντική καινοτομία σε σχέση με τη Σύμβαση του Λομέ, όσον αφορά τη γεωγραφική διαμόρφωση των περιφερειών προγραμματισμού. Προβλέπει ότι οι γεωγραφικές περιφέρειες θα αποφασίζονται από τα ενδιαφερόμενα κράτη της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ), με βάση τη συμμετοχή τους σε περιφερειακές ενώσεις που έχουν ως αποστολή την οικονομική ολοκλήρωση σε περιφερειακή κλίμακα.

Η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό επέλεξε να συμμετάσχει στις περιφέρειες της δυτικής και νότιας Αφρικής στο πλαίσιο του ΠΕΠ του 9ου ΕΤΑ, λαμβανομένηςπόψη της ένταξής της στις ενώσεις περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης Comesa (κοινή αγορά για την ανατολική και νότια Αφρική) και SADC (αναπτυξιακή κοινότητα της νότιας Αφρικής). Η ΛΔΚ δεν αποτελεί τμήμα της CEMAC (Οικονομική και Νομισματική Κοινότητα της Κεντρικής Αφρικής), που είναι ένας οργανισμός εξουσιοδοτημένος δεόντως στη Κεντρική Αφρική για θέματα περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης.

Το γεγονός ότι η ΛΔΚ επέλεξε να συμμετάσχει στις περιφέρειες της ανατολικής και νότιας Αφρικής, επηρεάζει φυσικά το συνολικό ύψος των κονδυλίων του ΠΕΠ του 9ου ΕΤΑ για την κεντρική Αφρική. Λαμβανομένουπόψη του μεγέθους της ΛΔΚ, το συνολικό ποσό που διατίθεται από το ΠΕΠ μειώνεται από 91 εκατ. ευρώ για το ΠΕΠ του 8ου ΕΤΑ, σε 55 εκατ. ευρώ για το ΠΕΠ του 9ου ΕΤΑ. Εντούτοις, το γεγονός αυτό δεν μειώνει τους δυνητικά διαθέσιμους πόρους για την προστασία της βιοποικιλότητας στη λεκάνη του ποταμού Κονγκό. Η ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων αποτελεί επίσης ένα τομέα επικέντρωσης του ΠΕΠ του 9ου ΕΤΑ για την ανατολική Αφρική.

Η Επιτροπή έχει επίγνωση της σημασίας που έχει η διατήρηση και η βιώσιμη διαχείριση των δασών του Κονγκό για την βιώσιμη ανάπτυξη και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας στην εν λόγω περιφέρεια, δεδομένου ότι η επικράτεια της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό (ΛΔΚ) κατέχει τους περισσότερους φυσικούς δρυμούς στη λεκάνη του ποταμού Κονγκό. Στο πλαίσιο αυτό, στα ΠΕΠ που βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας, σχεδιάζεται η δυνατότητα να συμμετάσχει η ΛΔΚ σε ένα περιφερειακό πρόγραμμα για τη διατήρηση και την ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων στη λεκάνη του ποταμού Κονγκό, με τη συγχρηματοδότηση των ΠΕΠ της κεντρικής Αφρικής και της ανατολικής ή νότιας Αφρικής, καθώς και του ΠΕΠ για τη ΛΔΚ.

Δεδομένου ότι έχουν ως βασικούς στόχους τη βιώσιμη ανάπτυξη και την καταπολέμηση της φτώχειας, τα ΠΕΠ των χωρών της κεντρικής Αφρικής επικεντρώνονται στους αναπτυξιακούς τομείς προτεραιότητας — μεταξύ των οποίων είναι και οι μεταφορές — που έχουν αποφασιστεί στην κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής, της 10ης Νοεμβρίου 2000, καθώς και στη συμφωνία του Κοτονού.

Οι κοινοτικές παρεμβάσεις στον τομέα των μεταφορών, σε εθνικό επίπεδο, είναι συμπληρωματικές σε σχέση με τις παρεμβάσεις σε περιφερειακή κλίμακα. Πράγματι, ο τομέας τωνπηρεσιώνποδομής θεωρείται επίσης τομέας προτεραιότητας στο ΠΕΠ, λαμβανομένηςπόψη της σπουδαιότητας που έχει για την πραγματική ενσωμάτωση των αγορών. Ο τομέας αυτός συμπληρώνει επομένως τη στρατηγική στήριξη της διαδικασίας ολοκλήρωσης σε περιφερειακή κλίμακα, στην κεντρική Αφρική.

Εξάλλου, η στρατηγική στον τομέα των μεταφορών εγγράφεται στο πλαίσιο των προτεραιοτήτων που έχουν καθορισθεί με την πρωτοβουλία της Νέας Εταιρικής Σχέσης για την Αφρικανική Ανάπτυξη (NEPAD), που εκπονήθηκε από τα αφρικανικά κράτη.

Τα προγράμματα που αφορούν τιςποδομές στον τομέα των μεταφορών, αποτελούν πάντοτε το αντικείμενο μελέτης των επιπτώσεων στο περιβάλλον. Στο εξής σχεδιάζεται να πραγματοποιούνται αξιολογήσεις SIA (βιώσιμες αξιολογήσεις αντίκτυπου — Sustainable Impact Assessment), που επιτρέπουν τον εντοπισμό των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων του προγράμματος, την ελαχιστοποίηση των κινδύνων (για παράδειγμα: επιπτώσεις στους τοπικούς πληθυσμούς, επιπτώσεις στα δασικά οικοσυστήματα) με παράλληλο καθορισμό των συνοδευτικών μέτρων.

Σύμφωνα με τις διατάξεις της συμφωνίας του Κοτονού, εκλήθησαν να συμμετάσχουν στον προγραμματισμό μη κρατικοί φορείς, των οποίων ζητήθηκε η γνώμη κατά την προετοιμασία των Εθνικών Ενδεικτικών Προγραμμάτων.

Το ΠΕΠ του 9ου ΕΤΑ για την Κεντρική Αφρική προβλέπει ρητά τη δυνατότητα εξακολούθησης του προγράμματος Εcofac, για την παγιοποίηση των δράσεων που έχουν αναληφθεί στον τομέα της διατήρησης και της ορθολογικής οικονομικής αξιοποίησης των δασικών οικοσυστημάτων. Σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί η αξιολόγηση του προγράμματος Ecofac πριν από το τέλος του έτους 2002, έτσι ώστε να καθορισθούν οι προτεραιότητες και να καταρτιστεί ένα πρόγραμμα δράσης για τις επόμενες φάσεις του προγράμματος.

Η Επιτροπή έχει επίγνωση των προβλημάτων που συνδέονται με το κυνήγι και με την εμπορία των θηραμάτων και της αγρίας πανίδας. Τα προγράμματα διατήρησης της βιοποικιλότητας στην κεντρική Αφρική περιλαμβάνουν ένα κεφάλαιο για τη διατήρηση της πανίδας. Εξάλλου, βρίσκονται εν εξελίξει ειδικά προγράμματα για την ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων σε σχέση με την λαθροθηρία και για την προστασία των πλέον σημαντικών ειδών.

(1) Υπογράφηκε στις 23 Ιουνίου 2000 και δημοσιεύθηκε στην ΕΕ L 317 της 15.12.2000.

(2) COM(2000)212 τελικό.

(3) Η περιφέρεια της Κεντρικής Αφρικής, στο πλαίσιο του ΠΕΠ του 9ου ΕΤΑ, καλύπτει τις ακόλουθες χώρες: Καμερούν, Κονγκό, Γκαμπόν, Γουινέα του Ισημερινού, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Σάο Τομέ και Πρίνσιπε, Τσαντ.