ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1323/01

υποβολή: Bart Staes (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(3 Μαΐου 2001)

Θέμα: Τροποποίηση του άρθρου 296, παρ. 1, εδάφιο β) της συνθήκης ΕΚ

Στις 15 Δεκεμβρίου 2000 η Ομοσπονδία του Βελγίου αποφάσισε να μην συνδέει πλέον τις αγορές προϊόντων για στρατιωτικούς σκοπούς με οικονομικές αντισταθμίσεις που παρέχονται σε επιχειρήσεις στην Φλάνδρα και στην Βαλονία. Στην κοινοποίηση του Συμβουλίου Υπουργών σχετικά με την παραγγελία κιαλιών νυκτός αναφέρεται ότι το Συμβούλιο (δηλ. η βελγική κυβέρνηση) επιβεβαιώνει ότι στις μελλοντικές παραγγελίες δεν θα περιλαμβάνεται πλέον ρήτρα οικονομικής αντιστάθμισης. Έως τότε η κυβέρνηση επεδίωκε πάντοτε να πραγματοποιεί όσο το δυνατόν περισσότερες παραγγελίες αξίας δισεκατομμυρίων για προϊόντα που προορίζονταν για το στρατό σε βελγικές επιχειρήσεις. Οι συναφείς αντισταθμίσεις πάντοτε πραγματοποιούνταν σε κλίμα προστατευτισμού και σύναψης κερδοσκοπικών συναλλαγών, επειδή η λήψη αποφάσεων απέκλινε από τον μηχανισμό της αγοράς. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι βελγικοί φάκελοι που αφορούν τα πολεμικά αεροσκάφη F 16 και τα ελικόπτερα Agusta.

Η απόφαση της βελγικής κυβέρνησης θα έπρεπε να ακολουθηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εάν τεθεί τέρμα στις εθνικές οικονομικές αντισταθμίσεις, η αγορά στρατιωτικούλικού μπορεί στο μέλλον να πραγματοποιείται κατά τρόπο διαφανή και σύμφωνο προς τον μηχανισμό της αγοράς, όπου δεν έχουν θέση ο προστατευτισμός και οι κερδοσκοπικές συναλλαγές. Οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Δύναμης Ταχείας Επέμβασης, που συμφωνήθηκαν στο Ελσίνγκι, καθιστούν επίσης αναγκαία μια νέα αντιμετώπιση των στρατιωτικών παραγγελιών.

Σύμφωνα με το άρθρο 296, παρ. 2 της Συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα προτάσει της Επιτροπής, μπορεί να επιφέρει τροποποιήσεις στον πίνακα τον οποίο κατάρτισε στις 15 Απριλίου 1958, και ο οποίος αφορά τα προϊόντα για τα οποία εφαρμόζονται οι διατάξεις της παραγράφου 1 σημείο β). Η παράγραφος 1, εδάφιο β) του άρθρου 296 επιτρέπει στα κράτη μέλη.να παρεκκλίνουν, για την αγορά στρατιωτικούλικού, από τους όρους της γενικής αρχής του ανταγωνισμού (Τίτλος VI της Συνθήκης ΕΚ). Εάν τροποποιηθεί η εμβέλεια του άρθρου 296, παρ. 1, εδάφιο β), η αγορά στρατιωτικούλικού μπορεί στο μέλλον να πραγματοποιείται κατά τρόπο σύμφωνο προς τον μηχανισμό της αγοράς. Συγκεκριμένα η Επιτροπή πρέπει να προτείνει στο Συμβούλιο να διαγράψει όλα τα στρατιωτικά προϊόντα από τον πίνακα των προϊόντων στα οποία εφαρμόζονται οι διατάξεις της παραγράφου 1, εδάφιο β), τον οποίο το Συμβούλιο κατάρτισε στις 15 Απριλίου 1958.

Προτίθεται άραγε η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 296, παρ. 2 της Συνθήκης ΕΚ, ναποβάλει πρόταση στο Συμβούλιο ώστε να διαγράψει όλα τα στρατιωτικά προϊόντα από τον πίνακα των προϊόντων στα οποία εφαρμόζονται οι διατάξεις της παραγράφου 1, εδάφιο β), τον οποίο το Συμβούλιο κατάρτισε στις 15 Απριλίου 1958· Εάν όχι, για ποιο λόγο αρνείται η Επιτροπή να εκπονήσει παρόμοια πρόταση, λαμβάνονταςπόψη την ανάγκη να διατυπωθεί παρόμοια πρότασηπό το φως των φιλόδοξων στόχων της Ευρωπαϊκής Δύναμης Ταχείας Επέμβασης, οι οποίοι συμφωνήθηκαν στο Ελσίνγκι·

Απάντηση του κ. Patten εξ ονόματος της Επιτροπής

(20 Ιουνίου 2001)

Η Επιτροπή χαιρετίζει την απόφαση των βελγικών αρχών να μην συνδέουν πλέον τις αγορές που πραγματοποιούν στρατιωτικούλικού με οικονομικές αντισταθμίσεις που παρέχουν σε επιχειρήσεις της Φλάνδρας ή της Βαλονίας, ωστόσο, θα επιθυμούσε ναπενθυμίσει στο Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου ότι η σύναψη δημοσίων συμβάσεων για εξοπλισμούς δεν παρεκκλίνει από τους μηχανισμούς της αγοράς: πράγματι, το άρθρο 296 παράγραφος 1 εδάφιο β (πρώην άρθρο 223) της συνθήκης ΕΚ προβλέπει ρητά ότι μια τέτοια παρέκκλιση είναι δυνατή μόνον εφόσον δικαιολογείται από την προστασία ουσιωδών συμφερόντων ασφάλειας ενός κράτους μέλους. Επιπλέον, το άρθρο 298 (πρώην άρθρο 225) της συνθήκης ΕΚ προβλέπει τον έλεγχο του Δικαστηρίου για μία ενδεχόμενη καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος αυτού. Το άρθρο 296 προβλέπει εξάλλου ότι αυτή η παρέκκλιση από το κοινοτικό δίκαιο δεν δύναται να αλλοιώνει τους όρους του ανταγωνισμού για τα προϊόντα που δεν προορίζονται για στρατιωτικούς ειδικά σκοπούς. Δεν αποκλείει έτσι την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου: όπως κάθε εξαίρεση, πρέπει να ερμηνεύεται αυστηρά και να δικαιολογείται από την προστασία των συμφερόντων ασφαλείας του κράτους μέλους που την επικαλείται.

Ωστόσο, το ζήτημα των προμηθειών στρατιωτικούλικού συνδέεται πολύ στενά επίσης με τις εξελίξεις της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ) και της αμυντικής πολιτικής και χαρακτηρίζεται από μία μεγάλη πολιτική ευαισθησία και αναγνωρισμένη ιδιαιτερότητα. Πράγματι, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εκπόνησαν στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής ομάδας εξοπλισμών (Polarm) ένα κείμενο που καθορίζει την ιδιαιτερότητα αυτή. Το κείμενο αυτό, που εγκρίθηκε από την επιτροπή των μονίμων αντιπροσώπων (Coreper) (Δεκέμβριος του 1996), περιέχεται αυτούσιο στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Δεκεμβρίου 1997 για την αμυντική βιομηχανία(1).

Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή δεν θαποβάλει στο Συμβούλιο, όπως προτείνει το Αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου, πρόταση για τη διαγραφή όλων των στρατιωτικών προϊόντων αντικαθιστώντας τα με προϊόντα στα οποία εφαρμόζονται οι διατάξεις της παραγράφου 1 εδάφιο β, τον οποίο το Συμβούλιο κατάρτισε στις 15 Απριλίου 1958: ο κατάλογος του 1958 για τον οποίον ισχύει το άρθρο 296 παράγραφος 1 εδάφιο β είναι κατάλογος στρατιωτικούλικού. Το να διαγραφούν τα στρατιωτικά προϊόντα από τον κατάλογο αυτόν θα σήμαινε την κατάργηση του περιεχομένου του καταλόγου και ότι τα προϊόντα εξοπλισμών δεν είναι πλέον ειδικά.

Θέση της Επιτροπής είναι να ευνοηθεί η δημιουργία ειδικών μέσων στον τομέα του εξοπλισμού, έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι συνθήκεςλοποίησης μιας ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς για τα αγαθά αυτά και να καταστεί με τον τρόπο αυτόν περιττή η προσφυγή στο άρθρο 296.

(1) COM(97)583 τελικό.