ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-2660/99

υποβολή: Ari Vatanen (PPE-DE) προς το Συμβούλιο

(22 Δεκεμβρίου 1999)

Θέμα: Ο εκδημοκρατισμός στη Λευκορωσία

Τα τελευταία γεγονότα στη Λευκορωσία απέδειξαν ότι η χώρα βρίσκεται ακόμη μακριά από τη δημοκρατία. Η πολιτική του προέδρου Λουκασένκο επιδιώκει, παρά την αντίθεση του λαού, τη συνομοσπονδία με τη Ρωσία.

Πρόσφατα στις 17 Ιουλίου 1999 περίπου 25.000 Λευκορώσοι διαδήλωσαν στο Μινσκ κατά του καθεστώτος Λουκασένκο. Στη συνέχεια σημειώθηκαν αιματηρές συμπλοκές μεταξύ των δυνάμεων καταστολής και των διαδηλωτών, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων συνελήφθη. Αντιπρόσωποι της Λευκορωσίας κατηγόρησαν επίσης και χώρες της Δύσης για τις διαδηλώσεις.

Ο Λουκασένκο έχει κατακριθεί μεταξύ άλλων για συστηματική εξόντωση της αντιπολίτευσης και του Τύπου. Κατά τη διάρκεια αυτού του φθινοπώρου εξαφανίσθηκαν τουλάχιστον τρία ηγετικά στελέχη της λευκορωσικής αντιπολίτευσης. Για να μπορέσει να τιμήσει η Λευκορωσία τη θέση της στην Ευρώπη ως ελεύθερου κράτους χωρίς δικτατορικό καθεστώς πρέπει να συμβάλει και η ΕΕ με τη δική της δράση στην ανέλιξη της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία.

Τι έχει πράξει και τι προτίθεται να πράξει το Συμβούλιο για την προώθηση του εκδημοκρατισμού και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία;

Απάντηση

(13 Μαρτίου 2000)

Το Συμβούλιο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον εκδημοκρατισμό και το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία. Με βάση την πολιτική και συνταγματική κατάσταση καθώς και τις παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία, ενέκρινε σειρά περιοριστικών μέτρων το Σεπτέμβριο του 1997 (Διυπουργικές επαφές που πρέπει να καθιερωθούν μόνο μέσω της Προεδρίας" πάγωμα των προγραμμάτων τεχνικής βοήθειας ΕΕ και των κρατών μελών, με εξαίρεση όσαποστηρίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό" μη σύναψη της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας).

Προκειμένου να παραμείνει ανοιχτή η θύρα και να δοθούν κίνητρα στη Λευκορωσία για να πραγματοποιήσει πρόοδο στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας, το Συμβούλιο καθόρισε σταδιακές ενδείξεις για την άρση των περιορισμών του 1997. Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή στα θετικά βήματα στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και την επανακαταχώρηση των πολιτικών κομμάτων και ΜΚΟ, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα ανταποκρίνεται αίροντας σταδιακά τους περιορισμούς.

Έχουν ληφθεί πρόσφατα ορισμένα θετικά μέτρα από την κυβέρνηση της Λευκορωσίας, όπως για παράδειγμα η απελευθέρωση του πρώην Πρωθυπουργού κ. Τσιγίρ και προσώπων που είχαν συλληφθεί μετά τις διαδηλώσεις της 17ης Οκτωβρίου, η συμφωνία με την αντιπολίτευση για πρόσβαση στα κρατικά μέσα ενημέρωσης, ηπογραφή του προγράμματος ΤACIS για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών και η επανακαταχώρηση των ΜΚΟ και των πολιτικών κομμάτων.

Συγχρόνως όμως, η Λευκορωσία οπισθοδρόμησε σε ορισμένα σημεία: ο πρώην Πρωθυπουργός κ. Τσιγίρ που εκρατείτο προσωρινά αφέθηκε ελεύθερος, εξακολουθεί όμως ναφίσταται το κατηγορητήριο εναντίον του, η δε δίκη του έχει ήδη κινηθεί. Ένας εξέχων πολιτικός κρατούμενος, ο κ. Κλίμοβ,πέστη πρόσφατα -κατά μια ανεπιβεβαίωτη πληροφορία- σοβαρό ξυλοδαρμό. Ο Πρόεδρος κ. Λουκασένκο απέρριψε τη συμφωνία για τα μέσα ενημέρωσης, η οποία επήλθε κατά τη διάρκεια των προκαταρτικών διαπραγματεύσεωνπό την κάλυψη του ΟΑΣΕ και ο κ. Σαζονόβ, κύριος διαπραγματευτής της κυβέρνησης στο διάλογο με την αντιπολίτευσηπό την αιγίδα του ΟΑΣΕ, παραιτήθηκε. Επιπλέον, η κυβέρνηση παρέκαμψε το διάλογο με την αντιπολίτευση στο θέμα του σχεδίου εκλογικού νόμου. Η Άνω και Κάτω Βουλή της λευκορωσικής Εθνοσυνέλευσης ενέκριναν σε δεύτερη ανάγνωση το σχέδιο αυτό, το οποίο έχει πλέονποβληθεί στον Πρόεδρο προςπογραφή. Ο εν λόγω εκλογικός νόμος είναι κακοδιατυπωμένος και περιέχει ορισμένες ανακολουθίες.

Δύο σημαντικές πολιτικές προσωπικότητες έχουν εξαφανιστεί τους τελευταίους μήνες: ο κ. Ζαχαρένκο (πρώην Υπουργός Εξωτερικών) εξαφανίστηκε τον Μάϊο του 1999 και ο κ. Γκοντσάρ (Αντιπρόεδρος του 13ου Ανώτατου Σοβιέτ) τον Σεπτέμβριο του 1999" δεν έχουμε καμμία πληροφορία για τον τόπο στον οποίο βρίσκονται. Η περίπτωση μιας τρίτης σημαντικής προσωπικότητας, της κυρίας Βιννίκοβα (πρώην Προέδρου της Κεντρικής Τράπεζας της Λευκορωσίας) διαλευκάνθηκε. Η κυρία Βιννίκοβα ακολούθησε τον γυιό της στο Ηνωμένο Βασίλειο στα τέλη του 1999.

Με βάση αυτές τις εξελίξεις, το Συμβούλιο δεν είναι σε θέση να άρει τους περιορισμούς του 1997. Η ΕΕ καθιστά σαφή τη θέση της στη Λευκορωσία σε κάθε κατάλληλη ευκαιρία, και ασκεί πίεση για περισσότερες δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις (Τρόικα ανώτερωνπαλλήλων στο Μινσκ, στις 1/2 Νοεμβρίου, συνεδρίαση μεταξύ του Υφυπουργών Εξωτερικών Μπλόμπεργκ και του Υπουργού Εξωτερικών Λατυπόβ στην Κωνσταντινούπολη στις 18 Νοεμβρίου και διαβήματα των αρχηγών των διπλωματικών αποστολών οσάκις παραστεί ανάγκη). Επιπλέον, το πρόγραμμα ΤACIS πουπογράφηκε πρόσφατα για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών θα συμβάλει στην βελτίωση της διαδικασίας εκδημοκρατισμού στη Λευκορωσία.

Κύριος στόχος της ΕΕ είναι η διεξαγωγή αναγνωρισμένα ελεύθερων και αδιάβλητων εκλογών παρουσία διεθνών παρατηρητών, το 2000. Το Συμβούλιο σημείωσε τη δέσμευση του Προέδρου Λουκασένκο για τη διεξαγωγή εκλογών, και θα τον θέσει ενώπιον των ευθυνών του.

Προκειμένου να τεθεί σε κίνηση η εκλογική διαδικασία, είναι απαραίτητος ο διάλογος μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης. Η ΕΕποστηρίζει πλήρως τις προσπάθειες του ΟΑΣΕ ως μόνου κατάλληλου να πυροδοτήσει το διάλογο.