ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2223/00

υποβολή: Batrice Patrie (PSE) προς την Επιτροπή

(3 Ιουλίου 2000)

Θέμα: Η νομοθεσία σχετικά με τους Γενετικά Τροποποιημένους Ζώντες Οργανισμούς

Οι γενετικά τροποποιημένοι ζώντες οργανισμοί, αποτελούν πλέον επιστημονική πραγματικότητα. Μετά από τα πειράματα που πραγαμτοποιήθηκαν σε ποντίκια το 1982, το 1994 οι έρευνες επεκτάθηκαν στα ψάρια και έκτοτε, 100 000 περίπου μεταλλαγμένοι σολωμοί, οι οποίοι έχουν βαπτισθεί AquAdvantage, πληθαίνουν ήδη στον Καναδά. Οι τροποποιήσεις που επήλθαν στο γενετικό τουςλικό τους επιτρέπουν να αναπτυχθούν δέκα φορές περισσότερο σε δέκα φορές λιγότερο χρόνο από ό,τι οι άγριοι ομογενείς τους. Πολυάρριθμα πειράματα του τύπου αυτού διεξάγονται ήδη στη Βόρειο Αμερική, καθώς επίσης και στη Μεγάλη Βρετανία και την Κίνα, με στόχο την ιχθυοπαραγωγή με μικρότερο κόστος.

Σε περίπτωση που χορηγηθεί άδεια διάθεσης στο εμπόριο, τα ψάρια αυτά θα μπορούν να βρίσκονται στα ράφια των ευρωπαϊκώνπερκαταστημάτων από το 2002. Μια παρόμοια πρακτική θα έθετε στο εξής σημαντικά προβλήματα τόσο από δεοντολογική όσο και από κοινωνική,γειονομική και περιβαλλοντική άποψη.

Αντιλαμβάνεται η Επιτροπή τα προβλήματα που συνεπάγονται οι έρευνες και οι εκτροφές του τύπου αυτού; Υπάρχει περίπτωση να επιτραπεί η πώληση και η κατανάλωση παρομοίων προϊόντων;

Είναι διατεθειμένη η Επιτροπή να προτείνει μια κανονιστική ρύθμιση της έρευνας και της διάθεσης στην αγορά των ως άνω γενετικά τροποποιημένων ζώντων οργανισμών, όπως η ρύθμιση για τους ΓΤΟ που βρίσκεταιπό έγκριση;

Απάντηση της κας Wallstrm Εξ ονόματος της Επιτροπής

(26 Σεπτεμβρίου 2000)

Η Οδηγία 90/220/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 23ης Απριλίου 1990 σχετικά με την σκόπιμη ελευθέρωση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ)στο περιβάλλον(1) καλύπτει την ελευθέρωση ζώντων γενετικά τροποποιημένων οργανισμών, τόσο για πειραματικούς, όσο και για εμπορικούς σκοπούς, που περιλαμβάνει και την ελευθέρωση γενετικά τροποποιημένου σολομού. Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δεν επεκτείνεται στους μη βιώσιμους ΓΤΟ ή σε προϊόντα που παράγονται από ΓΤΟ και που όμως δεν περιέχουν ΓΤΟ. Με βάση τα ανωτέρω, η οδηγία δεν καλύπτει την εισαγωγή και εμπορία αλιευθέντων (νεκρών) σολωμών ή φιλέτων, αλλά η χρήση τους ως τροφίμων απαιτεί την χορήγηση αδείας βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 258/97 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Ιανουαρίου 1997 σχετικά με τα νέα τρόφιμα και τα νέα συστατικά τροφίμων(2).

Οι αιτήσεις για την, βάσει της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ, σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ, προϋποθέτουν μία διεξοδική εκτίμηση των κινδύνων για τηνγεία του ανθρώπου και για το περιβάλλον και εξετάζονται κατά περίπτωσιν. Όσον αφορά τις σκόπιμες ελευθερώσεις ιχθύων, προϋποθέτουν εκτίμηση για τον τύπο του περιβάλλοντος (ύδατα) στον οποίο προορίζονται να ελευθερωθούν. Η άδεια χορηγείται μόνο εφόσον δεν συντρέχει λόγος ναποτεθεί ότι η ελευθέρωση θα επιδράσει αρνητικά στηνγεία του ανθρώπου ή στο περιβάλλον, με βάση τους όρους της άδειας.

Μέχρι σήμερα, δεν έχουνποβληθεί αιτήσεις βάσει της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ για την ελευθέρωση γενετικά τροποποιημένων σολωμών για εμπορικούς σκοπούς και δεν έχουν χορηγηθεί σχετικές άδειες. Επίσης, η Επιτροπή δεν έχει καταστεί αποδέκτης περιληπτικών κοινοποιήσεων εκ μέρους των κρατών μελών όσον αφορά την, βάσει της οδηγίας, πειραματική ελευθέρωση γενετικά τροποποιημένων σολωμών.

Η οδηγία 90/220/ΕΟΚ τελείπό αναθεώρησιν. Στις 9 Δεκεμβρίουιοθετήθηκε κοινή θέση σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής για την τροποποίηση της οδηγίας(3) και θεσπίζει σειρά νέων διατάξεων προς την κατεύθυνση της διαμόρφωσης ενός αποδοτικότερου, αποτελεσματικότερου και διαφανέστερου κανονιστικού πλαισίου για την σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον. Οι νέες αυτές διατάξεις, όταν θεσπιστούν και μεταφερθούν στις εθνικές νομοθεσίες, θα εφαρμόζονται στις ελευθερώσεις ΓΤΟ, τόσο για πειραματικούς, όσο και για εμπορικούς σκοπούς, συμπεριλαμβανομένων των γενετικά τροποποιημένων ιχθύων.

Η εφαρμογή της οδηγίας 90/219/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 23ης Απριλίου 1990, σχετικά με την περιορισμένη χρήση γενετικά τροποποιημένων μικροοργανισμών(5) έχει επεκταθεί, από την πλειονότητα των κρατών μελών, ούτως ώστε να καλύπτει τα φυτά και τα ζώα στις παράγωγες εθνικές νομοθεσίες. Βάσει των διατάξεων της οδηγίας 90/219/ΕΟΚ, έγιναν πειραματισμοί με γενετικά τροποποιημένους σολωμούς, κατόπιν της λήψεως κατάλληλων μέτρων περιορισμού, ώστε να αποτραπεί η επαφή με τον γενικό πληθυσμό ή με το περιβάλλον.

Η χρήση γενετικά τροποποιημένου σολωμού, ως έχει ή σε τρόφιμα, απαιτεί την χορήγηση αδείας βάσει του κανονισμού για τα νέα τρόφιμα. Σύμφωνα με τον εν λόγω κανονισμό, τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και τα συστατικά γενετικώς τροποποιημένων τροφίμων δεν πρέπει να συνεπάγονται κινδύνους για τον καταναλωτή, να τον παραπλανούν ή να διαφέρουν από τα συμβατικά τρόφιμα σε βαθμό τέτοιο ούτως ώστε η κανονική κατανάλωσή τους να παρουσιάζει διατροφικά μειονεκτήματα για τον καταναλωτή.

Όσον αφορά τους κανόνες που διέπουν την εν προκειμένω έρευνα, η απόφαση 1999/167/ΕΚ του Συμβουλίου της 25 Ιανουαρίου 1999 για την θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης με θέμα Ποιότητα ζωής και διατήρηση έμβιων πόρων (1998 2002)(4) ορίζει ότι Το ενδεχόμενο τροποποίησης της γενετικής κληρονομιάς των ζώων και η κλωνοποίηση ζώων θα εξετασθεί στο παρόν πρόγραμμα μόνο για στόχους που δικαιολογούνται δεοντολογικώς και εφόσον πραγματοποιείταιπό όρους με τους οποίους γίνονται σεβαστές οι συνθήκες διαβίωσης των ζώων και η γενετική ποικιλομορφία. Οι μετέχοντες στο κοινοτικά ερευνητικά σχέδια οφείλουν να συμμορφώνονται προς την εθνική νομοθεσία και τους ισχύοντες κώδικες δεοντολογίας και να επιζητούν την έγκριση της αντίστοιχης επιτροπής δεοντολογίας πριν από την έναρξη των δραστηριοτήτων ΕΤΑ. Οι κανόνες αυτοί εφαρμόζονται και στους γενετικώς τροποποιημένους ιχθύες, καθώς και σε κάθε γενετικά τροποποιημένο ζώο.

(1) ΕΕ L 117 της 8.5.1990.

(2) ΕΕ L 43 της 14.2.1997.

(3) ΕΕ C 64 της 6.3.2000.

(4) ΕΕ L 64 της 12.3.1999.

(5) ΕΕ L 117 της 8.5.1990.