ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-2752/99

υποβολή: Gerhard Hager (NI) προς την Επιτροπή

(7 Ιανουαρίου 2000)

Θέμα: Δεσμευτικές τιμές βιβλίων

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κινήσει τη διαδικασία προσφυγής κατά της Γερμανίας και της Αυστρίας σχετικά με τη δεσμευτική τιμή για τα βιβλία.

Με αφορμή τα ανωτέρω θα επιθυμούσα ναποβάλω τις κάτωθι ερωτήσεις προς την Επιτροπή:

1. Θεωρεί η Επιτροπή ότι αυτό το σύστημα δεσμευτικών τιμών για βιβλία που ισχύει σε διασυνοριακή βάση ανταποκρίνεται στην αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συμβάλει στη διατήρηση της πολιτισμικής κληρονομίας (άρθρο 151 ΣΕΚ), ενόψει της θετικής λειτουργίας του ανταγωνισμού, και ότι η αποστολή αυτή πρέπει να θεωρείται σημαντικότερη από τα προβλήματα του δικαίου του ανταγωνισμού;

2. Θεωρεί αφετέρου η Επιτροπή τις δεσμευτικές τιμές για βιβλία σε εθνικό επίπεδο συμβατές, με βάση την κοινοτική νομοθεσία, με ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που λαμβάνειπόψη του την προβληματική των επανεισαγωγών;

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(27 Ιανουαρίου 2000)

Το 1993 οι γερμανοί και αυστριακοί εκδότες κοινοποίησαν στην Επιτροπή το διασυνοριακό σύστημα ενιαίας τιμής του βιβλίου στη Γερμανία και την Αυστρία. Μετά από την κοινοποίηση αυτήποβλήθηκαν διάφορες καταγγελίες κατά του συστήματος. Ενόψει της έκδοσης απόφασης της Επιτροπής, η τελευταία διεξήγαγε για πολλά χρόνια έρευνα για τον κλάδο του βιβλίου στα κράτη μέλη και σε διάφορες πηγές. Κατά τη διάρκεια της έρευνας είχαν τη δυνατότητα οι κοινοποιούντες και οι καταγγέλοντες τις τρέχουσες διαδικασίες να παράσχουν πολλές πληροφορίες για την κατάσταση της αγοράς του βιβλίου στην Κοινότητα.

Η Επιτροπή δεν ολοκλήρωσε ακόμη την ανάλυσή των εν λόγωποθέσεων και δεν μπορεί, συνεπώς, να προδικάσει την ενδεχόμενη απόφασή της για τις τρέχουσες διαδικασίες. Είναι, ωστόσο, δυνατό να απαντήσει στα γενικά θέματα που θίγει η ερώτηση του Αξιότιμου Μέλους.

1. Η Επιτροπή επιθυμεί ναπενθυμίσει ότι η απόφαση της μπορεί να ληφθεί μόνον εντός του νομικού πλαισίου που έχει θεσπιστεί με τη συνθήκη ΕΚ και όπως αυτό έχει καθοριστεί από την κοινοτική νομολογία. Στο νομικό αυτό πλαίσιο για την εξέταση των διασυνοριακών συστημάτων ενιαίας τιμής του βιβλίου, οι διατάξεις που πρέπει να ληφθούνπόψη είναι οι κανόνες του ανταγωνισμού που περιέχονται στα άρθρα 81 (πρώην άρθρο 85) και εξής της συνθήκης ΕΚ, καθώς και η πολιτιστική ρήτρα που περιέχεται στο άρθρο 151, παράγραφος 4 (πρώην άρθρο 128) της συνθήκης ΕΚ. Οι διατάξεις αυτές επιτρέπουν μία σε βάθος και κατά περίπτωση ανάλυση όλων των βασικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων των πολιτιστικών. Οι αποφάσεις που έχει ήδη λάβει η Επιτροπή στο παρελθόν ως προς το θέμα αυτό και η σχετική νομολογία(1) είναι χαρακτηριστικές της προσέγγισής της.

Σύμφωνα με το άρθρο 151, παράγραφος 4 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπήποχρεούται να λαμβάνειπόψη τις πολιτιστικές πλευρές των ενεργειών της στο πλαίσιο άλλων διατάξεων της συνθήκης ΕΚ, προκειμένου να σέβεται και να προωθεί την πολιτιστική ποικιλομορφία στην Κοινότητα. Όταν η Επιτροπή εφαρμόζει τις διατάξεις

της συνθήκης ΕΚ για τον ανταγωνισμό, εξετάζει θετικά κατά πόσον μια συμφωνία ή μια πρακτική έχει πολιτιστικούς στόχους και περιλαμβάνει διατάξεις πολιτιστικού χαρακτήρα που εφαρμόζονται και στην πράξη και μπορούν να δικαιολογήσουν περιορισμούς του ανταγωνισμού ανάλογους με τους επιδιωκόμενους στόχους. Η εξέταση αυτή πραγματοποιείται στο πλαίσιο της ενδεχόμενης εφαρμογής του άρθρου 81, παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, το οποίο προβλέπει ότι η Επιτροπή μπορεί να χορηγήσει μεμονωμένη απαλλαγή σε συμφωνίες ή πρακτικές που περιορίζουν τον ανταγωνισμό των οποίων τα πλεονεκτήματα για τους καταναλωτέςπερβαίνουν τα μειονεκτήματα,πό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω συμφωνίες και πρακτικές περιορίζονται στους αναγκαίους για την επίτευξη των στόχων τους περιορισμούς και δεν εξαλείφουν τον ανταγωνισμό για σημαντικό μέρος των εν λόγω προϊόντων. Η Επιτροπή λαμβάνει, επίσης,πόψη τις τροποποιήσεις που ενδέχεται να επιφέρουν τα μέρη. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή πολιτιστικά οφέλη μπορούν να συνιστούν πλεονεκτήματα για τους καταναλωτές. Συμπερασματικά, μια απαλλαγή σε διασυνοριακό σύστημα ενιαίας τιμής του βιβλίου μπορεί να χορηγηθεί, λαμβανομένουπόψη του άρθρου 151, παράγραφος 4 της συνθήκης ΕΚ, πράγμα που προϋποθέτει κυρίως ότι τα επικαλούμενα πολιτιστικά οφέληπάρχουν πραγματικά.

2. Εθνικά συστήματα ενιαίας τιμής του βιβλίου μπορούν να βασίζονται σε εθνική νομοθεσία ή σε συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, στην παρούσα περίπτωση μεταξύ εκδοτών και βιβλιοπωλών. Στις δύο αυτές δυνατές προσεγγίσεις εφαρμόζονται διατάξεις διαφορετικές από αυτές τις συνθήκης ΕΚ. Τα νομοθετικά συστήματα πρέπει να εξετάζονταιπό το πρίσμα του άρθρου 28 (πρώην άρθρο 30), ενώ οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων πρέπει να συμβιβάζονται με το άρθρο 81. Είναι αυτονόητο ότι και στις δύο περιπτώσεις πρέπει να τηρείται η νομολογία του Δικαστηρίου.

Όσον αφορά τα συστήματα που βασίζονται σε νομοθεσία, κάθε κράτος μέλος μπορεί να εκδώσει νομοθεσία της μορφής αυτής,πό την προϋπόθεση ότι η νομοθεσία αυτή συμβιβάζεται με την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των αγαθών που προβλέπεται στην συνθήκη ΕΚ. Η επιλογή αυτή εναπόκειται στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών.

Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να λαμβάνεταιπόψη η απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Ιανουαρίου 1985 στηνπόθεση 229/83, Association des centres distributeurs Edouard Leclerc και άλλοι κατά S.A.R.L. «Au ble vert» και λοιπών, (Συλλογή, σελ. 1). Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι στο πλαίσιο εθνικής νομοθεσίας για τη θέσπιση ενιαίας τιμής του βιβλίου, απαγορεύονται από το άρθρο 28 της συνθήκης διατάξεις «που επιβάλλουν, όσον αφορά την πώληση βιβλίων που εκδίδονται στο ίδιο το οικείο κράτος μέλος και επανεισάγονται, αφού προηγουμένως εξαχθούν σε άλλο κράτος μέλος, την τήρηση της τιμής πωλήσεως που καθορίζει ο εκδότης, εκτός αν από αντικειμενικά στοιχεία αποδεικνύεται ότι τα εν λόγω βιβλία εξήχθησαν με αποκλειστικό σκοπό την επανεισαγωγή τους και την κατ' αυτόν τον τρόπο καταστρατήγηση της εν λόγω νομοθεσίας ».

Εθνικά συστήματα ενιαίας τιμής του βιβλίου που βασίζονται σε συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων συμβιβάζονται με τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού, εφόσον δεν επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Σε παρόμοιες καταστάσεις δεν εφαρμόζεται το άρθρο 81.

(1) Βλ. αποφάσεις της Επιτροπής της 25ης Νοεμβρίου 1981 στηνπόθεση VBBB και VBVB (ΕΕ L 54 της 25.2.1982) και της 12ης Δεκεμβρίου 1988, στηνπόθεση Ένωση Εκδοτών Συμφωνίες πώλησης βιβλίων σε καθορισμένες τιμές (ΕΕ L 22 της 26.1.1989) και τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της 17ης Ιανουαρίου 1984 στις συνεκδικασθείσεςποθέσεις 43 and 63/82 VBVB και VBBB κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [1984] Συλλογή 1984, σ. 17, του Πρωτοδικείου της 9.7.1992 στηνπόθεση T-66/89, Ένωση Εκδοτών κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [1992] Συλλογή II-1995 και του Δικαστηρίου της 17ης Ιανουαρίου 1995 στηνπόθεση C-360/92 P Ένωση Εκδοτών κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [1995] Συλλογή I-23.