ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-3264/01

υποβολή: Rodi Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(19 Νοεμβρίου 2001)

Θέμα: Κύμα λαθρομεταναστών στην Ελλάδα — Ο ρόλος της Τουρκίας ωςποψήφιας προς ένταξη χώρας

Συνεχής είναι η παράνομη είσοδος λαθρομεταναστών στην Ελλάδα από την Τουρκία με αποκορύφωμα το τελευταίο περιστατικό των οκτακοσίων σχεδόν Κούρδων που εγκαταλείφθηκαν από τους τούρκους δουλεμπόρους έξω από το νησί Ζάκυνθο και είχαν προορισμό την Ιταλία. Η ζεστή φιλοξενία των κατοίκων του νησιού δεν αρκεί να λύσει τα ζωτικά προβλήματα των λαθρομεταναστών όπως συμβαίνει σε όλες αυτές τις περιπτώσεις.

Δεδομένου ότι οι συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί μετά το χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου θα επιδεινώνουν την κατάσταση, ποια μέτρα σκοπεύει να πάρει η Επιτροπή για την αντιμετώπιση αυτής της έκρυθμης κατάστασης· Πως παρακολουθείται και πως αξιολογείται η πολιτική της Τουρκίας για την πρόληψη της παράνομης μετανάστευσης· Θαπάρξει ιδιαίτερηποστήριξη οικονομική και πολιτική στις χώρες που αντιμετωπίζουν ήδη οξύ πρόβλημαποδοχής και φιλοξενίας μεταναστευτικών ρευμάτων, όπως η Ελλάδα·

Απάντηση του κυρίου Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(18 Ιανουαρίου 2002)

Υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά τα λαθρομεταναστευτικά ρεύματα στην Τουρκία, τα οποία διογκώνονται συνεχώς. Οι τουρκικές αρχές αναγνώρισαν την ύπαρξη 94 514 παράνομων μεταναστών το 2000, έναντι 11 362 το 1995. Κατά το πρώτο πεντάμηνο του 2001, ο αριθμός των συλληφθέντων παράνομων μεταναστών ανήλθε στις 29 684, πράγμα που αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 28 % σε σύγκριση με το 2000. Επιπλέον, η Τουρκία είναι χώρα προορισμού και διαμετακόμισης από την άποψη της εμπορίας ανθρώπων. Γυναίκες και κορίτσια, που προέρχονται κυρίως από τη Ρουμανία, τη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Μολδαβία, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία, αποτελούν αντικείμενο εμπορίας προς ή διαμέσου της Τουρκίας. Όπως αναφέρεται στην τακτική έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την Τουρκία για το 2001(1), η Τουρκία δεν πληροί τις ελάχιστες απαιτήσεις για την εξάλειψη της λαθρεμπορίας, και δεν έχει ακόμη θεσπίσει ειδική νομοθεσία όσον αφορά την εμπορία ανθρώπων. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της τουρκικής κυβέρνησης, το 2000 οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν 850 μέλη οργανωμένων συμμοριών που επιδίδονταν σε λαθρεμπορία ή/και εμπορία ανθρώπων.

Το φαινόμενο στο οποίο αναφέρεται το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου, δείχνει πόσο σημαντικό είναι για την Ένωση να αναπτύξει πολιτικές για την πρόληψη και την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, ιδίως όσον αφορά τις λαθραίες αφίξεις σκαφών. Αυτές οι πολιτικές χρειάζεται να αναπτυχθούν στα πλαίσια εταιρικών σχέσεων με τις χώρες προέλευσης και διαμετακόμισης, και θα πρέπει να περιλαμβάνουν επιπλέον και πρωτοβουλίες σχετικά με τις εσωτερικές πολιτικές της Ένωσης.

Στο πλαίσιο του διαλόγου που διεξάγει με την Τουρκία, η Ένωσηπογραμμίζει τη σημασία της καταπολέμησης της παράνομης μετανάστευσης — και έχει ήδη σημειωθεί σχετικά κάποια πρόοδος. Αποσκοπώντας στην ενίσχυση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα, έχει αρχίσει μια δυναμική συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ των διαφόρων αρμοδίωνπουργείων και των ενδιαφερομένων φορέων. Έχει αναληφθεί ένας ορισμένος αριθμός ενεργειών, αποσκοπώντας στην ενίσχυση της διαχείρισης των μεθοριακών ζητημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη και την παρεμπόδιση των παράνομων διελεύσεων συνόρων.

Ως μέσο πρόληψης και καταπολέμησης της λαθρομετανάστευσης, η σύναψη συμφωνιών επανεισδοχής είναι σημαντική, και η Τουρκία καταβάλλει σοβαρές προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση. Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης της Ένωσης για το Ιράκ, η Ένωση πρότεινε στην Τουρκία να βελτιώσει τη συνεργασία της όσον αφορά τα ζητήματα διαμετακόμισης. Κατά τη διάρκεια προσφάτων συνομιλιών, οι τουρκικές αρχές εξέφρασαν τη βούλησή τους να εντείνουν τη συνεργασία τους σχετικά με τον εκούσιο επαναπατρισμό. Στις 10 Σεπτεμβρίου 2001, η Τουρκία συνυπέγραψε με τη Συρία συμφωνία για την επανεισδοχή. Προσχέδια πρωτοκόλλων επανεισδοχής προτάθηκαν: στο Ιράν, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές, την Ινδία, τη Σρι Λάνκα, την Κίνα, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, που είναι χώρες προέλευσης λαθρομεταναστών. Στις 8 Νοεμβρίου 2001, πραγματοποιήθηκε επίσης σύναψη πρωτοκόλλου επανεισδοχής μεταξύ της Τουρκίας και της Ελλάδας. Η Επιτροπή, εντούτοις, πιστεύει ότι δεν επαρκεί ό,τι έχει επιτευχθεί ως τώρα, και εκτιμά ότι ηπογραφή συμφωνίας επανεισδοχής μεταξύ της Τουρκίας και της Κοινότητας θα αποτελούσε βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση

Σημειωτέον ότι η λαθρομετανάστευση έχει επίσης επισημανθεί ως ένα από τα σημαντικά ζητήματα στο πλαίσιο της διαδικασίας της Βαρκελώνης. Οι εταίροι συμφωνούν ότι χρειάζεται να καταβληθούν πολύπλευρες προσπάθειες για να αντιμετωπιστεί η λαθρομετανάστευση προς την Ένωση. Η ανάγκη ανάπτυξης αυτής της πολιτικήςπογραμμίστηκε κατά τη διάρκεια της Ευρωμεσογειακής διάσκεψης των Υπουργών Εξωτερικών Υποθέσεων, η οποία έλαβε χώρα στις Βρυξέλλες στις 5 και 6 Νοεμβρίου 2001. Το ζήτημα αυτό, που περιλαμβάνει έναν ορισμένο αριθμό συγκεκριμένων προτάσεων για την πρόληψη και την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, αποτελεί επιπλέον μέρος του σχεδίου περιφερειακού προγράμματος για τη Δικαιοσύνη και τις Εσωτερικές Υποθέσεις. Οι εταίροι ελπίζουν ότι αυτό το πρόγραμμα θα εγκριθεί κατά τη διάρκεια της επόμενης Ευρωμεσογειακής διάσκεψης των Υπουργών Εξωτερικών Υποθέσεων, η οποία πρόκειται να λάβει χώρα στην Ισπανία στις 22 και 23 Απριλίου 2002.

Στο επίπεδο της Ένωσης, έχουν εγκαινιαστεί ή προετοιμάζονται διάφορες πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην πρόληψη και την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης. Στο Συμβούλιο, ιδίως, επετεύχθη πολιτική συμφωνία τον Ιούνιο 2001 σχετικά με μια οδηγία για τον καθορισμό της έννοιας της διευκόλυνσης της μη επιτρεπόμενης εισόδου, μετακίνησης και διαμονής, καθώς και σχετικά με μια συνοδευτική απόφαση-πλαίσιο όσον αφορά την ενίσχυση του ποινικού πλαισίου για την πρόληψη της διευκόλυνσης της μη επιτρεπόμενης εισόδου και διαμονής, με την οποία θεσπίζεται η βάση για τη δίωξη των ατόμων που διευκολύνουν αυτές τις μη επιτρεπόμενες ενέργειες. Επιπλέον, το Συμβούλιο εξέδωσε επίσης μια οδηγία που συμπληρώνει τις διατάξεις του άρθρου 26 της σύμβασης για την εφαρμογή της συμφωνίας Schengen(2) όσον αφορά τον διεξοδικότερο καθορισμό τωνποχρεώσεων των μεταφορέων.

Το 2001, ένας ορισμένος αριθμός σχεδίων επελέγησαν για την Τουρκία στο πλαίσιο ενός προσφάτως δημιουργηθέντος κονδυλίου του προϋπολογισμού, το οποίο αποσκοπεί στη συνεργασία με τρίτες χώρες (χώρες προέλευσης και διαμετακόμισης) στον τομέα της μετανάστευσης. Επελέγησαν και πρόκειται ναλοποιηθούν εντός του 2002 διάφορα σχέδια που αποσκοπούν στην ενίσχυση του συστήματος χορήγησης ασύλου σάυτή τη χώρα, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης και της στήριξης των τουρκικών αρχών. Αναμένεται ότι τα σχέδια αυτά θα συμβάλουν επιπλέον στη μείωση του αριθμού των ατόμων που επιδιώκουν λαθραία να φτάσουν στα κράτη μέλη.

Η Επιτροπή, εντούτοις, πιστεύει ότι δεν επαρκεί ό,τι έχει επιτευχθεί ως τώρα στο επίπεδο της Ένωσης. Προς αυτόν τον σκοπό, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 15 Νοεμβρίου 2000(3), ανακοίνωση σχετικά με την κοινή πολιτική για την παράνομη μετανάστευση. Έχει την πρόθεση να εγκαινιάσει διεξοδικές συζητήσεις σχετικά με αυτή τη μελλοντική πολιτική της Ένωσης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης. Σάυτή την ανακοίνωση, επισημαίνονται έξι τομείς πιθανής δράσης: η πολιτική σχετικά με τις θεωρήσεις, οιποδομές για την ανταλλαγή πληροφοριών, η συνεργασία και ο συντονισμός, η διαχείριση των μεθοριακών ζητημάτων, η αστυνομική συνεργασία, η νομοθεσία σχετικά με τους αλλοδαπούς και το ποινικό δίκαιο, καθώς επίσης και η πολιτική σχετικά με τον επαναπατρισμό και την επανεισδοχή. Το κύριο μήνυμα αυτής της ανακοίνωσης είναι ότι, επί τη βάσειφισταμένων μέσων και πολιτικών σε εθνικό επίπεδο, θα πρέπει να επιτευχθεί περαιτέρω πρόοδος με σκοπό τη δημιουργία αποτελεσμάτων συνεργίας των εθνικών προσπαθειών με την προσθήκη της ευρωπαϊκής διάστασης. Η Ένωση θα πρέπει, ιδίως, να προωθεί ενέργειες σε χώρες προέλευσης και διαμετακόμισης, καθώς και ενέργειες στήριξης αυτών των χωρών, λαμβάνονταςπόψη την πολιτική της Ένωσης όσον αφορά τα δικαιώματα του ανθρώπου. Αυτές οι ενέργειες θα πρέπει να περιλαμβάνουν εντατική ανταλλαγή πληροφοριών, μεταφορά γνώσεων και χρηματοδοτική στήριξη αιτιολογημένων προσπαθειών ελέγχου.

(1) SEC(2001)1756.

(2) ΕΕ L 187της 10.7.2001.

(3) COM(2001)672 τελικό.