ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗE-2287/96 υποβολή: Guido Podestΰ (UPE) προς την Επιτροπή (27 Αυγούστου 1996)

Θέμα: Αναγνώριση των διπλωμάτων

Οι οδηγίες 89/48/ΕΟΚ ((EE L 19 της 24.01.1989, σελ 16. )) και 92/51/ΕΟΚ ((ΕΕ L 209 της 24.07.1992, σελ. 25. )) θεσπίζουν ένα γενικό σύστημα αναγνώρισης των διπλωμάτων ανώτατης εκπαίδευσης και καθορίζουν μαθήματα επαγγελματικής κατάρτισης διαρκείας τουλάχιστον τριών ετών.

Στις οδηγίες αυτές προβλέπεται η δυνατότητα κράτους μέλους να επιβάλλει σε πρόσωπα που έχουν λάβει δίπλωμα σε άλλο κράτος μέλος την παρακολούθηση συμπληρωματικών μαθημάτων πριν να τους επιτραπεί να ασκήσουν επαγγελματική δραστηριότητα στο κράτος αυτό εφ' όσον υπάρχουν «ουσιαστικές διαφορές» σε επίπεδο κατάρτισης βάσει των όσων προβλέπονται στις αντίστοιχες διατάξεις των δύο κρατών μελών.

Λαμβάνοντας υπόψη τις συχνές περιπτώσεις ύπαρξης «ουσιαστικών διαφορών» στα διπλώματα που εκδίδονται στα διάφορα κράτη μέλη και προκειμένου να γίνει σεβαστή η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων ποιά μέτρα προτίθεται να λάβει η Επιτροπή ώστε να καθορισθούν έγκυρα και αντικειμενικά κριτήρια σύγκρισης στην αξιολόγηση των υφιστάμενων διαφορών;

Δεν θεωρεί εξάλλου η Επιτροπή ότι, προκειμένου να παρασχεθούν ίσες ευκαιρίες σε όλους τους πολίτες της ΕΕ, πρέπει να υπάρξει πλέον από όλα τα κράτη μέλη η δυνατότητα πλήρους και αμοιβαίας αναγνώρισης των διπλωμάτων που έχουν εκδοθεί στο εσωτερικό της επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Διαφορετικά, ποιά μέτρα προτίθεται να λάβει η Επιτροπή με σκοπό να καταστεί γρήγορα δυνατή η πλήρης και αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων;

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής (5 Νοεμβρίου 1996)

Η οδηγία 89/48/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, καθιέρωσε ένα γενικό σύστημα αναγνώρισης των διπλωμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που πιστοποιούν επαγγελματική εκπαίδευση ελάχιστης διάρκειας τριών ετών. Στη συνέχεια, η οδηγία αυτή συμπληρώθηκε από την οδηγία 92/51/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 1992, σχετικά με ένα δεύτερο γενικό σύστημα αναγνώρισης της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Η δεύτερη αυτή οδηγία αφορά τα διπλώματα που δεν θίγονται στην οδηγία 89/48/ΕΟΚ.

Κατ'εφαρμογή του γενικού συστήματος αναγνώρισης των διπλωμάτων, ένα άτομο πλήρως ειδικευμένο για την άσκηση ενός επαγγέλματος σε ένα κράτος μέλος πρέπει, καταρχήν, να μπορεί να ασκήσει το ίδιο αυτό επάγγελμα σε ένα άλλο κράτος μέλος. Ωστόσο, η αρχή αυτή περιλαμβάνει ορισμένες εξαιρέσεις.Η αναγνώριση του διπλώματος αποτελεί συνεπώς τον κανόνα. Αυτό συμβαίνει, ιδιαίτερα, όταν η κατάρτιση που ο αιτούμενος την αναγνώριση έχει δεχτεί στο κράτος μέλος προέλευσης έγινε σε μαθήματα που παρουσιάζουν ουσιαστικές διαφορές από αυτά που καλύπτει το αντίστοιχο δίπλωμα του κράτους μέλους υποδοχής. Στην περίπτωση αυτή, το κράτος μέλος υποδοχής έχει τη δυνατότητα να απαιτήσει από τον αιτούντα να πραγματοποιήσει μια πρακτική άσκηση προσαρμογής ή να υποβληθεί σε μια δοκιμασία επάρκειας («εξισωτικά μέτρα»). Εκτός από πολύ ειδικές περιστάσεις που προβλέπονται από τις οδηγίες 89/48/ΕΟΚ και 92/51/ΕΟΚ, ο διακινούμενος έχει την επιλογή μεταξύ πρακτικής άσκησης προσαρμογής και δοκιμασίας επάρκειας.

Στην πράξη, τα εν λόγω εξισωτικά μέτρα χρησιμοποιήθηκαν πολύ λίγο από τα κράτη μέλη. Εκτός από ό,τι αφορά τα δικηγορικά επαγγέλματα (δικηγόροι, πληρεξούσιοι για διπλώματα ευρεσιτεχνείας, λογιστές), τα στατιστικά στοιχεία που ανακοινώθηκαν από την Επιτροπή αποκαλύπτουν ότι η επιβολή εξισωτικών μέτρων παραμένει μία εξαίρεση. Αυτή η περιορισμένη χρήση των εξισωτικών μέτρων αποδεικνύει ότι η αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, η οποία αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του γενικού συστήματος αναγνώρισης των διπλωμάτων, δεν παραμελήθηκε, στην πράξη, από τις υπεύθυνες για την εξέταση των φακέλων αναγνώρισης εθνικές αρχές. De facto, η πλήρης αναγνώριση διπλωμάτων άλλων κρατών μελών ήταν επομένως ο κανόνας.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πλήρης και αμοιβαία αναγνώριση, όπως την εννοεί το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου, φαίνεται δύσκολα πραγματοποιήσιμη. Πράγματι, ένα επάγγελμα μπορεί να διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, τόσο στον ορισμό του και το νομικό καθεστώς του όσο και στο επίπεδο και τους όρους πρόσβασης σε αυτό. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, τα κράτη μέλη παραμένουν κυρίαρχα όσον αφορά τις ρυθμίσεις σχετικά με τα επαγγέλματα. Κατά συνέπεια, ορισμένα επαγγέλματα υφίστανται σε ορισμένα κράτη μέλη και σε άλλα όχι. Μερικές φορές, ακόμα και όταν η ονομασία είναι η ίδια, το περιεχόμενο του επαγγέλματος αλλάζει. Τέλος, τα απαιτούμενα επίπεδα κατάρτισης για πρόσβαση σε ένα ίδιο επάγγελμα ενδέχεται επίσης να διαφέρουν.

Το γενικό σύστημα αναγνώρισης διπλωμάτων χρειάστηκε να υπερνικήσει τις δυσκολίες αυτές. Για τον λόγο αυτό, θεσπίστηκαν μηχανισμοί, που να επιτρέπουν την επίλυση των διαφορών μεταξύ των κρατών μελών και να μην παρεμποδίζουν de facto την ελεύθερη κυκλοφορία. Ωστόσο, οι εν λόγω εθνικές διαφορές απαιτούν τη θέσπιση διαδικασιών και κανόνων που προβλέπονται στο πλαίσιο του γενικού συστήματος και δεν επιτρέπουν επομένως αυτόματη αναγνώριση. Μια πλήρης και αμοιβαία αναγνώριση θα μπορούσε να ενθαρρύνει τους φοιτητές εκπαιδεύονται στο κράτος μέλος ή στα κράτη μέλη όπου οι απαιτήσεις στο θέμα της κατάρτισης είναι λιγότερο υψηλές και όπου τα διπλώματα αποκτώνται ευκολότερα. Αυτό θα είχε σαν αποτέλεσμα την ισοπέδωση προς τα κάτω, αντίθετα με τους στόχους της Κοινότητας η οποία, σύμφωνα με τη Συνθήκη, επιθυμεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Οι μηχανισμοί αναγνώρισης πρέπει, συνεπώς, να σέβονται τις εθνικές ιδιαιτερότητες. Μια αυτόματου τύπου αναγνώριση είναι δυνατή μόνο στην περίπτωση ελάχιστης εναρμόνισης των καταρτίσεων. Αυτό ακριβώς πραγματοποιήθηκε μεταξύ 1975 και 1985 σε ορισμένους τομείς (ιατροί, νοσοκόμοι, κτηνίατροι). Για τα επαγγέλματα αυτά, η εναρμόνιση των απαιτούμενων επιπέδων σε κάθε κράτος μέλος κατέστησε δυνατή μια αυτόματου τύπου αναγνώριση.

Στο μέλλον, η Επιτροπή προτίθεται να συνεχίσει προς την κατεύθυνση που χάραξε με την θέσπιση ενός γενικού συστήματος αναγνώρισης διπλωμάτων. Θα παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή το ζήτημα της πλήρους μεταφοράς των οδηγιών 89/48/ΕΟΚ και 92/51/ΕΟΚ σε όλα τα κράτη μέλη και θα φροντίσει ώστε οι ιδιώτες να μπορούν να επωφεληθούν πλήρως των δικαιωμάτων που τους παρέχουν οι δύο αυτές οδηγίες.