ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1788/03

υποβολή: Claude Moraes (PSE) προς την Επιτροπή

(28 Μαΐου 2003)

Θέμα: Ανθρώπινα δικαιώματα στιςποψήφιες χώρες

Καθώς πλησιάζουμε τη διεύρυνση το 2004,πάρχουν ανησυχίες ότι, αν και οιποψήφιες χώρες διαθέτουν, ενδεχομένως, εθνικές στρατηγικές για τα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η εφαρμογή τους θα είναι ανελλιπής.

Ποιές πληροφορίες διαθέτει η Επιτροπή σχετικά, για παράδειγμα, με την εθνική στρατηγική της Σλοβακίας για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού των Ρομ· Ποια είναι η κατάσταση σε άλλεςποψήφιες χώρες·

Απάντηση του κ. Verheugen εξ ονόματος της Επιτροπής

(3 Ιουλίου 2003)

Η Επιτροπή εξακολουθεί να παρακολουθεί ενεργά την εξέλιξη του θέματος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των συναφών στρατηγικών στιςπό προσχώρηση χώρες, όσον αφορά τη συμμόρφωσή τους με τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης.

Αν και η εφαρμογή είναι σε γενικές γραμμές ικανοποιητική, πρέπει να καταβληθούν και άλλες προσπάθειες σε ορισμένους τομείς και η Επιτροπή τόνισε στις περιοδικές της εκθέσεις ότι εξακολουθεί ναπάρχει χάσμα μεταξύ της διατύπωσης πολιτικής και της εφαρμογής της επιτόπου. Η Επιτροπή συνεχίζει, ως εκ τούτου, να παρακολουθεί στενά την κατάσταση και — σε κάθε κατάλληλη ευκαιρία — να ζητά από τις κυβερνήσεις και τους λοιπούς αρμόδιους φορείς να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους για να καλυφθούν όλα τα κενά.

Ο κοινωνικός αποκλεισμός των Ρόμα αποτελεί ανέκαθεν θέμα προτεραιότητας για την Επιτροπή. Στο πλαίσιο αυτό, ταπό προσχώρηση κράτη προετοιμάζονται ήδη να συμμετάσχουν πλήρως, από την πρώτη ημέρα της προσχώρησής τους, στην ανοικτή μέθοδο συντονισμού για θέματα κοινωνικής ένταξης με την εκπόνηση κοινών μνημονίων.

Αν και τα κοινά αυτά μνημόνια βρίσκονται στο στάδιο της εκπόνησης, η ανάλυση που περιέχουν όσον αφορά την κοινωνική κατάσταση που επικρατεί στις εν λόγω χώρες, καταλήγει στηνπογράμμιση ορισμένων βασικών προκλήσεων που πρέπει να αντιμετωπισθούν για να καταπολεμηθεί η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός των Ρόμα. Τα προβλήματα αυτά είναι, κυρίως, οι άσχημες συνθήκες διαβίωσης, το χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης/αλφαβητισμού, η επισφαλής θέση στην αγορά εργασίας, ηποβαθμισμένηγεία, η στέγαση και η φτώχεια.

Ειδικότερα, η Σλοβακία ανέπτυξε την πρώτη της στρατηγική για τους Ρόμα το 1999, και στη συνέχεια ενημέρωνε τη στρατηγική αυτή τα επόμενα έτη προκειμένου να αντιμετωπισθεί η αυξανόμενη προκατάληψη και ο κοινωνικός αποκλεισμός που πηγάζουν από ταψηλά επίπεδα ανεργίας και την μειονεκτική εκπαίδευση. Το πλέον πρόσφατο έγγραφο πολιτικής που εγκρίθηκε στη Σλοβακία, τον Μάρτιο του 2003, χάραξε μία μακροπρόθεσμη στρατηγική (μέχρι το 2010) με επίκεντρο την εκπαίδευση, τη στέγαση, τηνγεία και την τεχνικήποδομή, καθώς και την ευαισθητοποίηση του κοινού.

Η πολιτική της Ουγγαρίας για τους Ρόμα βασίζεται στο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δράσης 1999 που κατάρτισε η κυβέρνηση. Παρά τις σημαντικές προσπάθειες της κυβέρνησης, οι Ρόμα στην Ουγγαρία πλήττονται από κοινωνικές ανισότητες όσον αφορά την απασχόληση, τηνγεία, το επίπεδο διαβίωσης και την εκπαίδευση, όπου η ντε φάκτο συγκέντρωση σε συγκεκριμένα σχολεία παραμένει πρόβλημα για περισσότερες από 700 ειδικές σχολικές τάξεις σε όλη τη χώρα. Η πολλάποσχόμενη μακροπρόθεσμη στρατηγική, που αναμένεται να εγκριθεί τον Οκτώβριο του 2003, και η μεταφορά στην εθνική νομοθεσία της νομοθεσίας της Ένωσης η οποία δεν εισάγει διακρίσεις, πιστεύεται ότι θα διευκολύνει την ενσωμάτωση των Ρόμα στην ουγγρική κοινωνία.

Η Τσεχική Δημοκρατία ενέκρινε τον Ιούνιο 2000 μία μακροπρόθεσμη πολιτική η οποία στόχευε σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η απασχόληση, η στέγαση και η καταπολέμηση των διακρίσεων. Επιπλέον, ο νόμος για τα δικαιώματα των μειονοτήτων, που τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2001, επηρέασε τη σύνθεση του Συμβουλίου για τις εθνικές μειονότητες, συμβουλευτικός και εποπτικός φορέας, και περιλήφθηκαν σάυτόνπάλληλοι απόπουργεία και αντιπρόσωποι από οργανώσεις των μειονοτήτων σε ίση αναλογία. Η κυβέρνηση ενέκρινε την πρώτη έκθεση του εν λόγω Συμβουλίου για την κατάσταση των μειονοτήτων που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο 2002. Η πλειονότητα των Ρόμα στην Τσεχική Δημοκρατία κατοικεί σε πόλεις και πλήττεται από ανεργία σεψηλά ποσοστά και από κοινωνική απομόνωση, παρουσιάζει μακροχρόνια εξάρτηση από τις παροχές της κοινωνικής πρόνοιας, και βρίσκεται σε μειονεκτική θέση ως προς την εκπαίδευση.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα της Πολωνίας για τους Ρόμα, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα αναγνωρίστηκαν ως προτεραιότητα. Στην Πολωνία, οι βοηθοί των Ρόμα λειτουργούν ως μεσολαβητές μεταξύ του σχολείου και των οικογενειών των μαθητών, ώστε να προσαρμόζονται καλύτερα οι μαθητές Ρόμα στο σχολείο. Το πρόγραμμα βοήθειας των Ρόμα έχει οδηγήσει σε σημαντικές βελτιώσεις όσον αφορά την παρακολούθηση και την πρόοδο των μαθητών Ρόμα στα σχολεία που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα.

Η Βουλγαρία εξέδωσε το 1999 ένα πρόγραμμα πλαίσιο για την ενσωμάτωση των Ρόμα, με επίκεντρο μεταξύ άλλων την εκπαίδευση, τη στέγαση, τηνγεία και την απασχόληση. Ωστόσο, όπως τονίστηκε και στις περιοδικές εκθέσεις της Επιτροπής, μέχρι σήμερα έχει επιτευχθεί μικρή πρόοδος όσον αφορά τηνλοποίηση του προγράμματος αυτού. Μέχρι σήμερα, δυστυχώς, δεν έχει μεταβληθεί σημαντικά η κατάσταση της μειονότητας των Ρόμα και δεν σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις όσον αφορά την κοινωνικο-οικονομική τους κατάσταση και τις συνθήκες διαβίωσής τους.

Η κυβέρνηση της Ρουμανίας εξέδωσε τον Απρίλιο 2001 την εθνική της στρατηγική για τη βελτίωση της κατάστασης των Ρόμα. Λόγω έλλειψης πόρων, από τα δέκα σημεία τα οποία καλύπτει η στρατηγική μόνο τα πέντε έχουν λάβει προτεραιότητα μέχρι στιγμής (υγεία, στέγαση, απασχόληση, εκπαίδευση καιποδομές).