ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-1557/01

υποβολή: Ian Hudghton (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(17 Μαΐου 2001)

Θέμα: Γενετικά τροποποιημένα ψάρια

Είναι γνωστό το γεγονός ότι τα ψάρια ιχθυοκαλλιέργειας διαφεύγουν συχνά από τα ιχθυοτροφεία, και κατά συνέπεια, τα γενετικά τροποποιημένα ψάρια θέτουν τεράστιους κινδύνους: τα ψάρια αυτά μπορούν κυριολεκτικά να διαφύγουν στο φυσικό περιβάλλον.

Στην Σκωτία, η πιθανή εισαγωγή γενετικά τροποποιημένου σολομού και ο εν δυνάμει κίνδυνος διαφυγής γενετικά τροποποιημένου σολομού γενικά έχουν ξυπνήσει φόβους ότι θαπάρξουν μεγάλες ζημίες σε βάρος του σε ελεύθερη κατάσταση σολομού, τα αποθέματα του οποίου είναι ήδη σε καταστροφική ύφεση.

Συμφωνεί άραγε η Επιτροπή ότι η εισαγωγή γενετικά τροποποιημένου σολομού στα πειραματικά ιχθυοτροφεία μπορεί να δημιουργήσει σοβαρές ζημίες στα ιχθυαποθέματα άγριου σολομού αν τα ψάρια αυτά διαφύγουν στη φύση και διασταυρωθούν, με καταστροφικές συνέπειες στην αλιευτική βιομηχανία και την ιχθυοκαλλιέργεια καθώς και στην εμπιστοσύνη του καταναλωτή;

Λόγω των πιθανών κινδύνων στο οικοσύστημα, στην αλιευτική βιομηχανία και τις ιχθυοκαλλιέργειες καθώς και για τους καταναλωτές, έχει λάβει η Επιτροπή μέτρα διασφάλισης προκειμένου να εξασφαλίσει ότι οι καταναλωτές δεν εκτίθενται στα γενετικά τροποποιημένα ψάρια είτε αυτά έχουν παραχθεί στην ΕΕ είτε αλλού;

Θα μπορούσε άραγε η Επιτροπή να παράσχει πληροφορίες για την κατάσταση της έρευνας και της ανάπτυξης καθώς και της χρηματοδότησης για τα γενετικά τροποποιημένα ψάρια στην ΕΕ, και να εξηγήσει και αιτιολογήσει τους στόχους της για τη χρηματοδότηση παρόμοιας έρευνας, δεδομένων των κινδύνων που συνυπάρχουν με την ανάπτυξη αυτών των ιχθύων;

Απάντηση του κ. Fischler εξ ονόματος της Επιτροπής

(20 Ιουνίου 2001)

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι τα γενετικά τροποποιημένα ψάρια μπορούν, δυνητικά, να προκαλέσουν ανεπανόρθωτες ζημίες στα ιχθυαποθέματα και στο θαλάσσιο περιβάλλον, σε περίπτωση διαφυγής τους. Η κοινοτική νομοθεσία αντιμετωπίζει τους δυνητικούς κινδύνους από δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τέτοιους οργανισμούς.

Η οδηγία 2001/18/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Μαρτίου 2001, για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον(1) καλύπτει τόσο τις πειραματικές όσο και εμπορικές ελευθερώσεις γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ), περιλαμβανομένων των ψαριών.

Οι πειραματικές δοκιμές εμπίπτουν στις διατάξεις του Μέρους Β της οδηγίας. Τα κράτη μέλη στα οποία πρόκειται να διενεργηθεί μία δοκιμή αξιολογούν τις αιτήσεις και παραχωρούν συγκαταθέσεις. Αυτά τα κράτη μέλη οφείλουν να ενημερώνουν την Επιτροπή και άλλα κράτη μέλη σχετικά με τέτοιες ελευθερώσεις στο περιβάλλον. Επιπλέον, τα στοιχεία τα σχετικά με τις πειραματικές ελευθερώσεις που πραγματοποιούνται στην Κοινότητα τηρούνται σε μία βάση δεδομένων, ανοικτή στο κοινό, από το Κοινό Κέντρο Έρευνών στην Ispra (http://biotech.jrc.it). Μέχρι σήμερα, η Επιτροπή δεν έχει λάβει καμία κοινοποίηση αυτού του είδους, σχετική με πειραματικές ελευθερώσεις στο περιβάλλον γενετικώς τροποποιημένων ψαριών.

Οι συγκαταθέσεις για εμπορικές ελευθερώσεις απαιτούν έγκριση βάσει του Μέρους Γ της οδηγίας 2001/18/ΕΚ μέσω ενός συστήματος έγκρισης, σε κοινοτικό επίπεδο μετά από σχόλια, αντιρρήσεις ή απαντήσεις από όλα τα κράτη μέλη. Οι εγκρίσεις χορηγούνται μόνο βάσει του αιτιολογικού ότι δενπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι η σχετική ελευθέρωση θα είχε κάποιο επιβαρυντικό αποτέλεσμα στην ανθρώπινηγεία ή στο περιβάλλον. Μέχρι σήμερα, δεν έχουνπάρξει αιτήσεις για εμπορικές ελευθερώσεις γενετικώς τροποποιημένων ψαριών και δεν έχουν χορηγηθεί αντίστοιχες συγκαταθέσεις.

Η χρησιμοποίηση γενετικώς τροποποιημένων ψαριών ή προϊόντων και των παραγώγων προϊόντων τους ως τροφίμων ή εντός τροφίμων απαιτεί προηγούμενη έγκριση βάσει του κανονισμού για τα νέα τρόφιμα (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 258/97 του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Ιανουαρίου 1997, σχετικά με τα νέα τρόφιμα και τα νέα συστατικά τροφίμων(2)). Βάσει του κανονισμού αυτού, τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα δεν πρέπει να παρουσιάζουν κίνδυνο για τον καταναλωτή ή να τον παραπλανούν και δεν πρέπει να διαφέρουν από τα συμβατικά τρόφιμα, τα οποία αντικαθιστούν, σε βαθμό που η συνήθης κατανάλωσή τους να θίγει τον καταναλωτή από άποψη θρεπτικής αξίας.

Η Επιτροπή συγχρηματοδοτεί τώρα ένα πρόγραμμα που αφορά τη διαγονιδιακή τεχνολογία στα πειραματικά ψάρια, αντικείμενο της οποίας είναι να αξιολογηθούν και να μειωθούν οι κίνδυνοι που μπορούν να ανακύψουν από ψάρια γενετικώς αλλοιωμένα με τεχνολογία ανασυνδυασμού του DNA. Πρόκειται για το πρόγραμμα FAIR 3482 του 1997 (τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης) το οποίο ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1999 και πρόκειται να ολοκληρωθεί το Δεκέμβριο του 2001. Το σχέδιο αυτό συντονίζει το πανεπιστήμιο Julius-Maximilian του Wrzburg, Γερμανίας και συμμετέχουν σ'αυτό εταίροι από την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νορβηγία· έχει εγκριθεί σχετική κοινοτική χρηματοδότηση ύψους 924 000 ευρώ. Επίσης, η Επιτροπή έχει συγχρηματοδοτήσει στο παρελθόν τέσσερα προγράμματα έρευνας που αφορούν γενετικώς τροποποιημένα ψάρια, αυτά όμως έχουν πλέον ολοκληρωθεί. Δύο από αυτά είχαν ως αποκλειστικό ενδιαφέρον πτυχές βιοασφάλειας, ενώ τα δύο άλλα είχαν δυνητικές εμπορικές εφαρμογές.

Οι σημερινές έρευνες αφορούν τον έλεγχο της ενσωμάτωσης και συμπεριφοράς των εισαγόμενων γονιδίων και τη βελτίωση των μεθόδων για την ανάλυση των διαγονιδιωμένων ψαριών. Δεν αποτελεί στόχο του προγράμματος η παραγωγή διαγονιδιωμένων ψαριών με αλλοιωμένα χαρακτηριστικά, η γενετική τροποποίηση ειδών προς διάθεση στην αγορά ή η ελευθέρωση στο περιβάλλον γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Οι έρευνες αυτού του είδους μπορούν να συμβάλουν στο μέλλον για την εκτίμηση των κινδύνων και την ανίχνευση γενετικώς τροποποιημένων ψαριών στην αγορά.

(1) ΕΕ L 106 της 17.4.2001.

(2) ΕΕ L 43 της 14.2.1997.