ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0423/99

υποβολή: Ernesto Caccavale (UPE) προς την Επιτροπή

(1 Μαρτίου 1999)

Θέμα: Παράνομη αφαίρεση αδείας για την άσκηση ασφαλιστικής δραστηριότητας από την ελληνική εταιρία Themis στην Ιταλία

Η εταιρία Themis S.A.General Insurance Company των Αθηνών είναι ελληνική ασφαλιστική εταιρία κανονικά εξουσιοδοτημένη για την άσκηση της ασφαλιστικής δραστηριότητας στο έδαφος του ιταλικού κράτους, σε καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. Με ένα μέτρο της 20ής Νοεμβρίου 1997, το ελληνικό υπουργείο, κατόπιν επισήμανσης του ISVAP (ιταλικό όργανο ελέγχου των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιριών), της αφαίρεσε την άδεια βάσει υποτιθεμένων φορολογικών παρατυπιών που όχι μόνο ουδέποτε εξακριβώθηκαν και τεκμηριώθηκαν αλλά και έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις πιστοποιήσεις της Οικονομικής Αστυνομίας που αντίθετα διαβεβαιώνουν την απόλυτη νομιμότητα της λειτουργίας της.

Το εν λόγω μέτρο αφαίρεσης της αδείας, λόγω των τρόπων που πραγματοποιήθηκε και γνωστοποιήθηκε, φαίνεται να έρχεται σε ανοικτή αντίθεση με τα όσα καθορίζει το άρθρο 40 της οδηγίας ΕΟΚ 92/49(1) που έχει μεταφερθεί στην ιταλική νομοθεσία με το νομοθετικό διάταγμα 175 του 1995, το οποίο καθορίζει ότι το όργανο ελέγχου του κράτους μέλους πρέπει προηγουμένως να ενημερώσει την επιχείρηση που ασκεί την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών για τις ενδεχόμενες παρατυπίες που προέκυψαν από τις όποιες έρευνές του.

Ζητείται επομένως από την Επιτροπή:

1. να προβεί σε μία εις βάθος και γενική επαλήθευση των οργάνων ελέγχου των ασφαλιστικών επιχειρήσεων που λειτουργούν τόσο στην Ιταλία όσο και στην Ελλάδα;

2. να εξακριβώσει την ενδεχόμενη παραβίαση εκ μέρους του ISVAP, της υποχρεωτικής διαδικασίας ενημέρωσης της ενδιαφερομένης επιχείρησης κατά τη διάρκεια των ερευνητικών του διαδικασιών, όπως συγκεκριμένα προβλέπει η προαναφερθείσα ευρωπαϊκή οδηγία;

3. να εξακριβώσει επομένως εάν η αφαίρεση αδείας που ζήτησε το ISVAP, ελλείψει τεκμηριωμένης εξακρίβωσης των καταλογιζομένων παρατυπιών, δεν αποτελεί παράνομη συμπεριφορά με στόχο να παρεμποδίσει την πρόσβαση στην ιταλική αγορά ξένων ασφαλιστικών εταιριών, σε καταφανή παραβίαση των ευρωπαϊκών κανονισμών όσον αφορά την εσωτερική αγορά και τον ελεύθερο συναγωνισμό στον τομέα της παροχής υπηρεσιών με σκοπό να ευνοηθούν αντίθετα ορισμένες ασφαλιστικές εταιρίες και η εκ μέρους τους διατήρηση ολιγοπωλιακών πολιτικών.

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(23 Απριλίου 1999)

Κατ' αρχάς, πρέπει να γίνουν ορισμένες διευκρινίσεις όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας 92/49/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 1992, για τον συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την πρωτασφάλιση, εκτός της ασφάλειας ζωής και για την τροποποίηση των οδηγιών 73/239/ΕΟΚ και 88/357/ΕΟΚ (τρίτη οδηγία για την πρωτασφάλιση εκτός της ασφάλειας ζωής), από τα εθνικά εποπτικά όργανα των ασφαλιστικών εταιριών.

Με βάση την αρχή της ενιαίας άδειας, που θεσπίστηκε με την προαναφερθείσα οδηγία, επιτρέπεται σε κάθε επιχείρηση η οποία έχει λάβει άδεια σε ένα κράτος μέλος, να ασκεί δραστηριότητα είτε υπό καθεστώς εγκατάστασης είτε υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή νωση, υποκείμενη κατά κύριο λόγο στον έλεγχο και στους νόμους του κράτους μέλους όπου εδρεύει (κράτους μέλους καταγωγής) (άρθρα 4 και 5). Το κράτος μέλος αυτό είναι το μόνο αρμόδιο για την έγκριση ή την ανάκληση της άδειας της ασφαλιστικής επιχείρησης. Σε περίπτωση που η επιχείρηση δεν συμμορφωθεί με τον κανονισμό που αφορά τις δραστηριότητές της, τα ένδικα μέσα και οι κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένης και της ανάκλησης άδειας, θα ληφθούν από το κράτος μέλος καταγωγής το οποίο είναι το μόνο αρμόδιο για τον έλεγχο (άρθρα 13 και 14). Σε περίπτωση ανάκλησης της άδειας, οι ελεγκτικές αρχές του κράτους μέλους καταγωγής οφείλουν να ενημερώσουν τις αρχές των άλλων κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένου και του κράτους όπου η επιχείρηση παρέχει τις υπηρεσίες της.

Οπως προκύπτει από το άρθρο 40 στο οποίο αναφέρεται και το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου, κάθε επιχείρηση που πραγματοποιεί ασφαλιστικές πράξεις υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών υποχρεούται να υποβάλλει στις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους του υποκαταστήματος ή/και του κράτους μέλους της παροχής των υπηρεσιών οποιοδήποτε έγγραφο της ζητηθεί για τους σκοπούς της εφαρμογής του παρόντος άρθρου. Αν η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους διαπιστώσει ότι μια επιχείρηση που λειτουργεί υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στο έδαφός του κράτους δεν τηρεί τους οικείους κανόνες δικαίου που ισχύουν στην εκάστοτε περίπτωση, καλεί την εν λόγω επιχείρηση να θέσει τέρμα στην παράτυπη αυτή κατάσταση. Αν η εν λόγω επιχείρηση δεν ανταποκριθεί στην πρόσκληση, η αρμόδια αρχή του συγκεκριμένου κράτους μέλους ενημερώνει σχετικά την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους καταγωγής. Η τελευταία λαμβάνει όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε η εν λόγω επιχείρηση να θέσει τέρμα στην παράτυπη αυτή κατάσταση. Σε κατεπείγουσες περιπτώσεις ή σε περίπτωση που τα ληφθέντα από το κράτος μέλος καταγωγής μέτρα είναι ανεπαρκή, η αρμόδια ελεγκτική αρχή του συγκεκριμένου κράτους μέλους λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα, ενημερώνοντας σχετικά τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους καταγωγής.

Οσον αφορά το τεχνικό και χρηματοοικονομικό καθεστώς, σχετικά με τα τεχνικά αποθεματικά, τα στοιχεία του ενεργητικού, το περιθώριο φερεγγυότητας και το κεφάλαιο εγγύησης που συνάπτονται υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών υπάγονται στην αρμοδιότητα του κράτους μέλους καταγωγής. σο για το φορολογικό καθεστώς, η φορολογική νομοθεσία εφαρμόζεται στις εταιρίες που εδρεύουν σε κράτος μέλος όσον αφορά την άμεση φορολογία. Την φορολογική δικαιοδοσία για την έμμεση φορολογία έχει το κράτος μέλος παροχής των υπηρεσιών. Τα ασφαλιστήρια συμβόλαια που υπογράφηκαν υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, υπόκεινται αποκλειστικά στους έμμεσους και τους οιονεί φόρους που επιβαρύνουν τα ασφάλιστρα στο κράτος μέλος όπου βρίσκεται ο κίνδυνος (άρθρο 46). Η επιχείρηση οφείλει να τηρεί τις εθνικές διατάξεις των κρατών μελών όπου βρίσκεται ο κίνδυνος όσον αφορά τα μέτρα για τη διασφάλιση της είσπραξης των έμμεσων και των οιονεί φόρων.

Στην προκειμένη περίπτωση, οι ελεγκτικές αρχές της Ελλάδας η οποία είναι το κράτος μέλος καταγωγής, έχουν την αποκλειστική αρμοδιότητα για την έγκριση ή την ανάκληση της άδειας της ασφαλιστικής επιχείρησης όπως επίσης και για τον έλεγχο της χρηματοοικονομικής ευρωστίας και της προληπτικής εποπτείας της επιχείρησης που εδρεύει στην Ελλάδα. Κατ' ανάλογο τρόπο, οι ελεγκτικές αρχές της Ιταλίας η οποία παρέχει τις υπηρεσίες, έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν την παρέμβαση των ελληνικών αρχών σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων στο χρηματοοικονομικό πλαίσιο και στο πλαίσιο της προληπτικής εποπτείας όσον αφορά το φορολογικό καθεστώς.

Η Επιτροπή ως θεματοφύλακας των συνθηκών μπορεί, βάσει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΕ, να κινήσει διαδικασία παράβασης κατά των κρατών μελών που παραβιάζουν το κοινοτικό δίκαιο αλλά δεν μπορεί να ελέγχει τις κρατικές διοικητικές υπηρεσίες.

Σε περίπτωση εσφαλμένης ή ατελούς μεταφοράς ή εφαρμογής μιας οδηγίας, οι πιθανότητες μεσολάβησης της Επιτροπής είναι περιορισμένες: αν η μεταφορά είναι σύμφωνη με την οδηγία αλλά η εθνική νομοθεσία δεν εφαρμόζεται σωστά από τις εθνικές αρχές, η παράβαση δεν αφορά την οδηγία αλλά την εθνική νομοθεσία. Επίσης, η αντιδικία που προκύπτει λύεται συνήθως στα εθνικά δικαστήρια. Η Επιτροπή μπορεί να επέμβει μόνο σε περίπτωση παρατεταμένης διοικητικής πρακτικής, δηλαδή όταν η συνεχής εσφαλμένη ή ατελή εφαρμογή της εθνικής νομοθεσίας εμποδίζει το αποτέλεσμα της οδηγίας παρά την ορθή μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο για τη μεταφορά. Ωστόσο, από τα στοιχεία που έδωσε το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου δεν προκύπτει συνεχής παράτυπη συμπεριφορά των ελληνικών ελεγκτικών αρχών αλλά μάλλον για μεμονωμένο περιστατικό.

Η Επιτροπή εξέτασε τις νομοθεσίες που μεταφέρουν την οδηγία στο ελληνικό και το ιταλικό δίκαιο και δεν διαπίστωσε παραβάσεις τουλάχιστον όσον αφορά τα προβλήματα που θέτει το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου. Επιπλέον, το άρθρο 56 της οδηγίας 92/49/ΕΟΚ υποχρεώνει τα κράτη μέλη να μεριμνούν ώστε οι αποφάσεις που λαμβάνονται για μία ασφαλιστική επιχείρηση κατ' εφαρμογήν των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που έχουν εκδοθεί σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, να είναι δυνατό να αποτελέσουν αντικείμενο δικαστικής προσφυγής.

Στην προκειμένη περίπτωση, η εν λόγω επιχείρηση αμφισβητεί το κατά πόσον είναι σύμφωνη προς την οδηγία η διαδικασία που ακολούθησαν οι ιταλικές αρχές καθώς επίσης και η αφαίρεση της άδειάς της. Οτιδήποτε σχετικό με αυτή την υπόθεση θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διοικητικής ή δικαστικής προσφυγής ενώπιον των ελληνικών και ιταλικών αρχών, βάσει του ελληνικού και ιταλικού δικαίου.

(1) ΕΕ L 228 της 11.8.1992, σελ. 1.