ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1453/01

υποβολή: Alexandros Alavanos (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(17 Μαΐου 2001)

Θέμα: Καταγραφή εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών

Παρά το γεγονός ότι έχουν διατεθεί κονδύλια από το Β Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση στην οποία δενπάρχει αξιόπιστο σύστημα καταγραφής των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών με σοβαρότατα αποτελέσματα στην κρατική παρέμβαση στα θέματα ασφάλειας καιγείας. Η καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων γίνεται σήμερα μόνο από έναν Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης, το ΙΚΑ, και μόνο για τους ασφαλισμένους του που ανέρχονται στο 45 % περίπου του εργατικού δυναμικού. Επίσης δεν γίνεται καταγραφή των επαγγελματικών ασθενειών.

Τι μέτρα θα λάβει η Επιτροπή σε συνεργασία με τις αρμόδιες ελληνικές αρχές προκειμένου να αποκτήσει η Ελλάδα ένα αξιόπιστο σύστημα καταγραφής των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών;

Απάντηση του κ. Solbes Mira εξ ονόματος της Επιτροπής

(24 Ιουλίου 2001)

Η Επιτροπή συμμερίζεται τον προβληματισμό του αξιότιμου μέλους για την αναγκαιότητα μιας αξιόπιστης καταγραφής των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών στην Κοινότητα.

Σχετικά με αυτό το θέμα, από το 1990, η Επιτροπή, η Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Eurostat) και η Γενική Διεύθυνση (ΓΔ) Απασχόληση και Κοινωνικές Υποθέσεις, με τη συμμετοχή των κρατών μελών και με την προσέγγιση μιας συμφωνίας κυρίων, συνεργάστηκαν για την εναρμόνιση των Ευρωπαϊκών Στατιστικών για τα εργατικά ατυχήματα (σχέδιο ESAW(1)) και των Ευρωπαϊκών Στατιστικών για τις επαγγελματικές ασθένειες (σχέδιο EODS(2)). Αυτές οι εργασίες έχουν ως στόχο να εναρμονίσουν τα κριτήρια και τις μεθοδολογίες που εφαρμόζονται για την καταγραφή των στοιχείων τόσο των εργατικών ατυχημάτων όσο και των επαγγελματικών ασθενειών.

Όσον αφορά τα εργατικά ατυχήματα, το άρθρο 9, παράγραφος 1, σημεία γ) και δ) της οδηγίας- πλαισίου 89/391/ΕΟΚ(3)ποχρεώνει τον εργοδότη να τηρεί κατάλογο των εργατικών ατυχημάτων που είχαν ως συνέπεια για τον εργαζόμενο ανικανότητα εργασίας για διάστημα μεγαλύτερο των τριών εργάσιμων ημερών και να συντάσσει και να θέτει στη διάθεση των αρμόδιων αρχών, σύμφωνα με τις εθνικές νομοθεσίες ή/και πρακτικές, εκθέσεις για τα εργατικά ατυχήματα, θύματα των οποίωνπήρξαν οιπ αυτόν εργαζόμενοι. Σήμερα τα στοιχεία ESAW (ατυχήματα με περισσότερες από τρεις ημέρες άδεια ασθενείας ή θανατηφόρα) είναι διαθέσιμα για την περίοδο 1993-1998 και αφορούν: την οικονομική δραστηριότητα και το μέγεθος της επιχείρησης, την ηλικία, το φύλο, την εθνικότητα, το επάγγελμα και την επαγγελματική κατάσταση του θύματος, τη φύση του τραύματος και το μέρος του σώματος που τραυματίστηκε, τον τόπο του ατυχήματος, τη μέρα και την ώρα του ατυχήματος καθώς και τις επιπτώσεις του αριθμό απωλεσθεισών ημερών, μόνιμη αναπηρία ή θάνατο λόγω του ατυχήματος. Τέλος, για να τονωθεί περισσότερο μια ενεργή πολιτική πρόληψης των εργατικών ατυχημάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μόλις ολοκληρώθηκε μια τελευταία ομάδα μεταβλητών που επιτρέπει να αναγνωριστούν

και να μελετηθούν οι αιτίες και οι συνθήκεςπό τις οποίες συνέβη το εργατικό ατύχημα (Φάση III). Τα στοιχεία σχετικά με τη Φάση III θα είναι διαθέσιμα σταδιακά από τα έτη αναφοράς 2001 έως 2004.

Όσον αφορά το σχέδιο EODS, οι εργασίες άρχισαν με βάσει ένα δοκιμαστικό σχέδιο σχετικό με τις αναγνωρισμένες περιπτώσεις το 1995 για 31 στοιχεία του καταλόγου των επαγγελματικών ασθενειών που συντάχθηκε από την Επιτροπή στη σύστασή της 90/326/ΕΟΚ της 22ας Μαΐου 1990(4). Βάσει των αποτελεσμάτων αυτής της δοκιμαστικής εμπειρίας, η μεθοδολογία της πρώτης φάσης του EODS που αναπτύχθηκε από το FIOH(5) μόλις ολοκληρώθηκε και περιέχει τις ακόλουθες μεταβλητές: κράτος μέλος, ηλικία, φύλο, επάγγελμα την ημέρα του ατυχήματος, οικονομική δραστηριότητα της επιχείρησης την ημέρα του ατυχήματος, ιατρική διάγνωση, αιτιολογικός παράγοντας, προϊόν που περιέχει τον αιτιολογικό παράγοντα (εάν πρόκειται για χημικό ή βιολογικό), σοβαρότητα (μόνιμη ή παροδική αναπηρία), έτος και σοβαρότητα της πρώτης αναγνώρισης. Η συλλογή των στοιχείων EODS Φάση 1 αρχίζει το 2001 και αφορά τις περιπτώσεις επαγγελματικών ασθενειών που αναγνωρίζονται για πρώτη φορά καθώς και το σύνολο των θανάτων λόγω επαγγελματικής ασθένειας κατά τη διάρκεια του έτους.

Όσον αφορά την κατάσταση στην Ελλάδα θα πρέπει να διακρίνουμε την περίπτωση των στατιστικών των εργατικών ατυχημάτων από εκείνη των στατιστικών των επαγγελματικών ασθενειών.

Για τα εργατικά ατυχήματα, στο πλαίσιο του ΙΚΑ(6), τα δεδομένα έχουν συλλεχθεί και είναι διαθέσιμα σε εθνικό επίπεδο. Έχουν επίσης διαβιβαστεί στην Eurostat σύμφωνα με τη μεθοδολογία ESAW και περιέχονται στα ευρωπαϊκά στοιχεία. Το ΙΚΑ, τοπουργείο Εργασίας και η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία συνεργάζονται για την κωδικοποίηση και τη διαβίβαση των στοιχείων ESAW, καθώς και για την προετοιμασία της εφαρμογής της Φάσης III στην Ελλάδα. Δύο δυσκολίες παραμένουν, οι οποίες όμως λαμβάνονται δεόντωςπόψη και διορθώνονται στο πλαίσιο της μεθοδολογίας ESAW. Αφενός, στο πλαίσιο του ΙΚΑ, δηλώνεται μόνο ένα μέρος των εργατικών ατυχημάτων, με άδεια ασθενείας περισσότερες από τρεις μέρες. Το ποσοστό των ατυχημάτων που δηλώνονται ανέρχεται, σύμφωνα με το ΙΚΑ, στο 39 %, δηλαδή ποσοστό συγκρίσιμο με εκείνο της Δανίας, της Ιρλανδίας ή του Ηνωμένου Βασιλείου (46 %, 38 % και 43 % αντίστοιχα). Για όλα τα κράτη μέλη σ' αυτή την περίπτωση, η Eurostat διορθώνει τους αριθμούς των ατυχημάτων που δηλώνονται στο ποσοστό δηλώσεων έτσι ώστε να αξιολογείται ο αριθμός των ατυχημάτων που πραγματικά συνέβησαν (100 %) και αυτά τα αριθμητικά στοιχεία λαμβάνονταιπόψη στις δημοσιεύσεις και στονπολογισμό των επιπτώσεων των ατυχημάτων (αριθμός ατυχημάτων σε 100 000 εργαζομένους). Αφετέρου, όπωςπενθυμίζει το αξιότιμο μέλος, συμπεριλαμβάνονται μόνο τα στοιχεία του ΙΚΑ που καλύπτουν περίπου το 45 % των εργαζομένων στην Ελλάδα. Το πεδίο του ΙΚΑ καλύπτει μόνο τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα. Τα στοιχεία ESAW καλύπτουν επίσης τον πληθυσμό πολλών άλλων κρατών μελών (ιδιαίτερα όσον αφορά το Βέλγιο και τη Γαλλία δεν καλύπτουν παρά μόνον αυτόν τον τομέα). Όμως, αυτή η ιδιαιτερότητα της Ελλάδας όσον αφορά την επαγγελματική κατάσταση του εργατικού δυναμικού καταλήγει στο ποσοστό του 45 % των ασφαλισμένων εργαζομένων. Πράγματι, στην Ελλάδα το 1999 οι εργοδότες, οι ελεύθεροι επαγγελματίες και τα οικογενειακά επιδόματα αντιπροσωπεύουν το 43,4 % των εργαζομένων σε αντίθεση με το 16,2 % κατά μέσο όρο στο σύνολο της Κοινότητας (πηγή: Κοινοτική Έρευνα Εργατικού Δυναμικού, Eurostat). Ωστόσο, για τονπολογισμό των επιπτώσεων των ατυχημάτων η Eurostat σχετίζει τον αριθμό των ατυχημάτων με εκείνον των εργαζομένων που καλύπτονται πραγματικά από τα στοιχεία ESAW.

Αντίθετα, για τις στατιστικές των επαγγελματικών ασθενειών, παρά το γεγονός ότι ο ευρωπαϊκός κατάλογος για τις επαγγελματικές ασθένειες δεν παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες στην περίπτωση της Ελλάδας, η εθνική διαδικασία αναγνώρισης των επαγγελματικών ασθενειών είναι εντούτοις επίπονη και είναι πιθανό να μην καταγράφονται όλες οι πραγματικές περιπτώσεις. Τα στοιχεία πουποβλήθηκαν στην Eurostat στο πλαίσιο της δοκιμαστικής συλλογής EODS σχετικά με τις αναγνωρισμένες επαγγελματικές ασθένειες το 1995 είναι πολύ περιορισμένα (92 περιπτώσεις σε ευρωπαϊκό σύνολο άνω των 57 000). Η τελική έκθεση αξιολόγησης αυτών των δοκιμαστικών στοιχείων που πραγματοποιήθηκε από το FIOH(7) τονίζει ιδιαίτερα ότι τα στοιχεία της Ελλάδας δεν είναι αντιπροσωπευτικά του συνόλου του εργατικού δυναμικού, ότι τα στοιχεία σχετικά με την κάλυψη των εθνικών συστημάτων δεν είναι διαθέσιμα για την Ελλάδα και ότι συνεπώς η Ελλάδα έπρεπε συχνά να εξαιρείται από την ανάλυση. Ωστόσο, η Eurostat πληροφορήθηκε ότι συστάθηκε μια ομάδα εργασίας του ελληνικούπουργείου Εργασίας, η οποία περιλαμβάνει το ΙΚΑ καθώς και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς, προκειμένου να εξεταστούν οι δυνατότητες βελτίωσης των στατιστικών στοιχείων για τις επαγγελματικές ασθένειες στην Ελλάδα. Όσον αφορά την Επιτροπή, αυτήποστηρίζει τα κράτη μέλη και ιδιαίτερα την Ελλάδα σ' αυτή τη διαδικασία βελτίωσης διαδίδοντας, στο πλαίσιο των ομάδων εργασίας της και των δημοσιεύσεών της, τη μεθοδολογία EODS(8) και τις ορθές πρακτικές που εφαρμόζονται σε άλλα κράτη μέλη.

(1) ESAW: Ευρωπαϊκές Στατιστικές Εργατικών Ατυχημάτων.

(2) EODS: Ευρωπαϊκές Στατιστικές Επαγγελματικών Ασθενειών.

(3) Οδηγία του Συμβουλίου της 12ης Ιουνίου 1989 σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και τηςγείας των εργαζομένων κατά την εργασία, ΕΕ L 183 της 29.6.1989.

(4) Σύσταση της Επιτροπής 90/326/ΕΟΚ της 22ας Μαΐου 1990 σχετικά με την έκδοση του ευρωπαϊκού καταλόγου των επαγγελματικών ασθενειών, ΕΕ L 160 της 26.6.1990.

(5) FIOH: Φινλανδικό ίδρυμα για τηνγεία κατά την εργασία.

(6) IKA: Ελληνικό ίδρυμα κοινωνικών ασφαλίσεων ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες- εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα.

(7) Έγγραφο εργασίας της Eurostat, Πληθυσμός και κοινωνικές συνθήκες 3/1999/E/αριθ. 2.

(8) Έγγραφο εργασίας της Eurostat, Πληθυσμός και κοινωνικές συνθήκες 3/2000/E/αριθ. 18 και 19.