ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1308/02

υποβολή: Kathalijne Buitenweg (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(7 Μαΐου 2002)

Θέμα: Ελάχιστα πρότυπα για τις συνθήκες κράτησης παράνομων μεταναστών και αιτούντων χορήγηση ασύλου

Το σύστημα κράτησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση επεκτείνεται πέραν εκείνων που τελούνπό κράτηση κατηγορούμενοι για ποινικά αδικήματα. Οι μετανάστες που έχουν παραβιάσει τη νομοθεσία περί μετανάστευσης ή περί αλλοδαπών και τα άτομα που ζητούν άσυλο αποτελούν σήμερα σημαντικό ποσοστό των κρατουμένων σε πολλές χώρες της ΕΕ. Τα δικονομικά τους δικαιώματα παραβιάζονται κατά σύστημα και οι συνθήκες κράτησής τους είναι συχνά σε θλιβερό και επικίνδυνο βαθμό κατώτερες των επιτρεπομένων, όπως εμφαίνεται από πρόσφατη έκθεση που δημοσιεύθηκε από το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Το έγγραφο εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις ελάχιστες δικονομικές εγγυήσεις φαίνεται να εφαρμόζεται μόνον στουςπόπτους ποινικών αδικημάτων και αποφεύγει οποιαδήποτε μνεία για τους κρατούμενους μετανάστες ή τους αιτούντες άσυλο, παρά το γεγονός ότι πολλά από τα δικονομικά δικαιώματα που εφαρμόζονται για τους ποινικούς κρατούμενους ισχύουν επίσης για τους μετανάστες και τους αιτούντες άσυλο που τελούνπό κράτηση, ανεξάρτητα του νομικού τους καθεστώτος.

Η ΕΣΔΑ έχει αποφανθεί ότι το Άρθρο 5(4)- δικονομικές εγγυήσεις- εφαρμόζεται στους κρατούμενους μετανάστες και τους αιτούντες άσυλο και η Επιτροπή των ΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα κατέληξε στα ίδια συμπεράσματα όσον αφορά το Άρθρο 9 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα. Αμφότερα τα έγγραφα παρατίθενται στο Παράρτημα σχετικών εγγράφων για τα Ανθρώπινα δικαιώματα στο έγγραφο εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις ελάχιστες εγγυήσεις για τις ποινικές διαδικασίες.

Είναι άραγε η Επιτροπή της γνώμης ότι το έγγραφο εργασίας για τις ελάχιστες δικονομικές εγγυήσεις ισχύει για όλους τους κρατουμένους·

Ή επιθυμεί η Επιτροπή να εκδώσει ξεχωριστή πρόταση κατευθυντήριων γραμμών για τα κράτη μέλη όσον αφορά τις ελάχιστες δικονομικές διασφαλίσεις των κρατουμένων που δεν κατηγορούνται για ποινικά αδικήματα (κρατούμενους μετανάστες και αιτούντες άσυλο)·

Απάντηση του κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(10 Ιουνίου 2002)

Λόγω διαφορετικών νομικών βάσεων που διέπουν το δικαίωμα ασύλου, μετανάστευσης και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικέςποθέσεις, η Επιτροπή είναιποχρεωμένη να καταφεύγει σε διάφορα μέσα για να καλύψει το θέμα των διαδικαστικών εγγυήσεων σχετικά με την κράτησηπόπτων ή καταγγελθέντων για ποινικά αδικήματα, αιτούντων άσυλο/παράνομων μεταναστών ή κρατουμένων μεταναστών.

Στόχος του συμβουλευτικού εγγράφου της Επιτροπής σχετικά με τις διαδικαστικές εγγυήσεις για ύποπτους και καταγγελθέντες για ποινικά αδικήματα ήταν η πραγματοποίηση μίας μελέτης στην Ευρώπη στους τομείς όπου μπορούν να εφαρμοστούν κοινοί κανόνες για την αντιμετώπιση τωνπόπτων και καταγγελθέντων για ποινικά αδικήματα στην Ένωση. Τούτο θα πρέπει να βοηθήσει την Επιτροπή να ετοιμάσει ένα πράσινο βιβλίο αργότερα, κατά τη διάρκεια του έτους. Το συμβουλευτικό έγγραφο εξετάζει το θέμα της κράτησης αλλά περιορίζεται στις διαδικαστικές εγγυήσεις για τουςπόπτους και τους καταγγελθέντες για ποινικά αδικήματα. Καλύπτει εν πάση περιπτώσει την παρέμβαση τωνπαλλήλων των μεταναστατευτικώνπηρεσιών και των τελωνείων ότανπάρχουνποψίες ότι ο αιτών άσυλο έχει διαπράξει ποινικό αδίκημα.

Στον τομέα του ασύλου, η Επιτροπήπέβαλε, το Δεκέμβριο 2000, πρόταση σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα για τις διαδικασίες στα κράτη μέλη για τη χορήγηση και αφαίρεση του καθεστώτος του πρόσφυγα(1), η οποία μεταξύ άλλων θέτει ένα πλαίσιο για την αξιολόγηση του κατά πόσον είναι νόμιμη η κράτηση σε διάφορες περιπτώσεις καιποχρεώνει τα κράτη μέλη να εκπονήσουν μία αρχική έκθεση και ακολούθως να εξετάζουν συστηματικά το θέμα. Η Επιτροπή προετοιμάζει προς το παρόν τροποποιημένη πρόταση, λαμβάνονταςπόψη τη γνώμη του Κοινοβουλίου και τα συμπεράσματα που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο δικαιοσύνης και εσωτερικώνποθέσεων κατά τη συνεδρίασή του της 7ης Δεκεμβρίου 2001. Αναμένεται ότι η τροποποιηθείσα πρόταση θα περιλαμβάνει και τον τροποποιηθέντα κανόνα περί κράτησης.

Τον Ιούνιο 2002, το Συμβούλιο εξέδωσε επίσημα οδηγία για τηνποδοχή των αιτούντων άσυλο η οποία περιλαμβάνει ορισμένες ειδικές διατάξεις σχετικά με την αποδοχή αιτούντων άσυλο που κρατούνται ενώ εκκρεμεί ακόμα η εξέταση τηςπόθεσής τους. Σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας αυτής, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν την ίδιαποδοχή που κανονικά εξασφαλίζουν στους αιτούντες άσυλο και στην ειδική περίπτωση των κρατουμένων. Επιπλέον η οδηγία αυτή εξασφαλίζει το ότι οι νομικοί σύμβουλοι των αιτούντων άσυλο και οι εκπρόσωποι της Ύπατης Αρχής των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες, καθώς και οι σχετικοί μη κυβερνητικοί οργανισμοί θα παρέχουν στέγη όπου περιλαμβάνονται και τα κέντρα κράτησης) με σκοπό την παροχή συνδρομής στους αιτούντες.

Όσον αφορά την κράτηση πριν από την απέλαση παράνομων μεταναστών ή αιτούντων άσυλο των οποίων η αίτηση απορρίφθηκε, το πράσινο βιβλίο της Επιτροπής σχετικά με την κοινοτική πολιτική σε θέματα επιστροφής των παρανόμως διαμενόντων(2) καλεί τα ενδιαφερόμενα μέρη ναποβάλουν τα σχόλιά τους σ' αυτήν ακριβώς την ερώτηση πουπέβαλε το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου: θα πρέπει να προβλέπονται νομικές προϋποθέσεις, επίπεδα καταλύματος και χρονικά όρια ώστε να περιορίζεται η μέγιστη διάρκεια της κράτησης.

(1) ΕΕ C 193 της 10.7.2001.

(2) COM(2002)175 τελικό.