ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-1664/01

υποβολή: Francesco Fiori (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(1 Ιουνίου 2001)

Θέμα: Ασυνέπειες στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Η μη ομοιόμορφη μεταφορά στα εθνικά δίκαια των κοινοτικών οδηγιών περί ελευθέρωσης των ΔΕΚΟ δημιουργεί σοβαρές στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά.

Ο τομέας της ενέργειας στη Γαλλία ιδιαίτερα, βρήκε τον τρόπο να διατηρήσει ουσιαστικά άθιχτο το ρόλο της EDF (ΔΕΗ Γαλλίας) ως εθνικό μονοπώλιο στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.

Η EDF εκμεταλλεύεται τη δεσπόζουσα θέση της στη γαλλική αγορά που της εξασφαλίζει η εθνική νομοθεσία, για να εξαγοράζει σημαντικά μερίδια ιδιωτικών επιχειρήσεων του ιδίου τομέα σε άλλα κράτη μέλη. Πρόσφατα είναι η είδηση εξαγοράς του 3,9 % της ιταλικής Montedison SPA που μεταξύ άλλων δραστηριοποιείται και στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.

Η κατάσταση αυτή είναι απαράδεκτη γιατί η κατάργηση του level playing field κατ' επιταγή των κοινοτικών οδηγιών θέτει τους παράγοντες του τομέα σε διαφορετικές θέσεις ανάλογα με το κράτος μέλος προέλευσής τους, με σοβαρές διακρίσεις έναντι εκείνων που προέρχονταν από κράτη μέλη που επιδεικνύουν μεγαλύτερο ζήλο στο έργο της ελευθέρωσης.

Τούτο καθιστά ουσιαστικά μάταιη τη διαδικασία ελευθέρωσης που ξεκίνησε η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και αποθαρρύνει τα κράτη μέλη από την τήρηση μιας περισσότερο νομοταγούς στάσης με συνέπεια η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού οικονομικού συστήματος να θίγεται όλο και περισσότερο.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ποιες συγκεκριμένες λύσεις προτίθεται να προτείνει η Επιτροπή ώστε να εμποδίζονται οι δημόσιες επιχειρήσεις, που απολαμβάνουν καθεστώτος μονοπωλίου βάσει της εθνικής νομοθεσίας, να εκμεταλλεύονται το προνόμιο αυτό προκειμένου να αποκτήσουν τον έλεγχο άλλων επιχειρήσεων που αντίθετα δεν βρίσκονται στην προνομιακή αυτή θέση;

Κοινή απάντηση του κας de Palacio εξ ονόματος της Επιτροπής στις γραπτές ερωτήσεις P-1664/01 και P-1688/01

(13 Ιουλίου 2001)

Από πολλές πλευρές, η σταδιακή δημιουργία της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρισμούπήρξε ιδιαίτερα επιτυχής. Ενώ στις οδηγίες απαιτείται το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού σε ποσοστό 30 % μόνο (αύξηση σε ± 35 % το 2003), η συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών αποφάσισαν να προχωρήσουν πολύ περισσότερο. Τέσσερα κράτη μέλη έχουν ήδη προβεί στο άνοιγμα των οικείων αγορών ηλεκτρισμού, τέσσερα ακόμη θα το πράξουν μέχρι το 2003, ενώ άλλα τρία θα έχουν ανοίξει τελείως τις αγορές τους το αργότερο μέχρι το 2007.

Ομόλογη είναι η εικόνα και όσον αφορά το ποιοτικό άνοιγμα της αγοράς - για την εξασφάλιση πραγματικής πρόσβασης τρίτων στα δίκυα. Σπάνια αμφισβητείται το γεγονός ότι η αποδοτικότερη μέθοδος εξασφάλισης της ισότιμης πρόσβασης στις βασικές αυτέςπηρεσίες είναι η διεπόμενη απο ρυθμίσεις πρόσβαση τρίτων με την ενίσχυση ανεξάρτητης ρυθμιστικής αρχής, καθώς και ο πραγματικός και αποτελεσματικός διαχωρισμός της μεταφοράς και διανομής από την παραγωγή και προμήθεια.

Ωστόσο, η ταχύτερη του αναμενομένου αυτή πορεία προς το πλήρες άνοιγμα της αγοράς και η εξάρτηση από διεπόμενη από ρυθμίσεις πρόσβαση τρίτων βάσει κανονιστικής ρύθμισης είχε ως αποτέλεσμα σημαντικότατες στρεβλώσεις της αγοράς και αύξουσες ανισότητες μεταξύ ανταγωνιζόμενων κοινοτικών εταιρειών. Ορισμένα κράτη μέλη περιόρισαν το άνοιγμα αγοράς στα ελάχιστα νομικώς απαιτούμενα επίπεδα. Η ευρεία αυτή διάσταση τόσο στο ποσοτικό όσο και στο ποιοτικό άνοιγμα της αγοράς, είχε ως αποτέλεσμα τη σταδιακή ανάπτυξη μιας εξαιρετικά ανομοιογενούς εσωτερικής αγοράς.

Η Επιτροπή συζήτησε στις 20 Ιουνίου τρέχοντος έτους τους περιορισμούς των διασυνοριακών επενδύσεων και τις στρεβλώσεις της ενεργειακής αγοράς.

Όσον αφορά τις διαφορές στα τρέχοντα επίπεδα απελευθέρωσης στον ενεργειακό τομέα, η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι αυτές πρέπει να αντιμετωπιστούν με την ταχεία έγκριση, εκ μέρους του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου, των προτάσεων της Επιτροπής του Μαρτίου του 2001 για την περαιτέρω απελευθέρωση των ενεργειακών αγορών (άνοιγμα στον ανταγωνισμό, μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2003, του συνόλου του μη εγχωρίως παραγόμενου ηλεκτρισμού· άνοιγμα στον ανταγωνισμό, μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2004, για το μη εγχωρίως παραγόμενο αέριο· όλοι οι πελάτες (περιλαμβανομένων των εντοπίων) με πρόσβαση στον ανταγωνισμό μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2001 - πρβλ. IP/01/356).

Η Επιτροπή συμφώνησε ότι για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και των ανισοτήτων, σε βραχυπρόθεσμη βάση, πριν από την έγκριση των προτάσεων για περαιτέρω απελευθέρωση, θα:

- παρακολουθεί τα κράτη μέλη ώστε να εξασφαλίζεται η έγκαιρη και κατάλληλη εφαρμογή τωνφιστάμενων οδηγιών για την απελευθέρωση των αγορών ηλεκτρισμού και αερίου·

- εξασφαλίζει την πλήρη εφαρμογή στον ενεργειακό τομέα των περί ανταγωνισμού διατάξεων της Συνθήκης. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να εφαρμόζει τους κανόνες της Συνθήκης σχετικά με τις περιοριστικές εμπορικές πρακτικές και την κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά, κατά των περιορισμών και στρεβλώσεων στον ανταγωνισμό του τομέα της προμήθειας και κατά των διακρίσεων στην πρόσβαση στα δίκτυα· θα εξακολουθήσει επίσης να παρακολουθεί κάθε κρατική ενίσχυση που χορηγείται σε εταιρείες ηλεκτρισμού και αερίου

(συμπεριλαμβανομένων των κρατικών ενισχύσεων στον κλάδο της πυρηνικής ενέργειας) και να εφαρμόζει τους περί ανταγωνισμού κανόνες κατά των περιορισμών των δικαιωμάτων του καταναλωτή όσον αφορά την επιλογή προμηθευτή. Παραδείγματα τέτοιων περιπτώσεων που αντιμετώπισε η Επιτροπή την τελευταία διετία είναι οι παρεμβάσεις σε κοινές πωλήσεις (π.χ. GFU και EDF/CNR), κατά της ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης μέσω συγχωνεύσεων (π.χ. VEBA/VIAG, EDF/EnBW), κατά προνομιούχου πρόσβασης στα δίκτυα (π.χ. αγωγοί διασύνδεσης Δανίας/Γερμανίας και Γαλλίας/ΗΒ), κατά των καθεστώτων διαλανθάνοντος κόστους και κατά της δέσμευσης βασικών πελατών (Gasnatural/Endesa).

Η Επιτροπή συμφώνησε επίσης ότι εάνπάρξουν καθυστερήσεις στην έγκριση των προτάσεων περαιτέρω απελευθέρωσης των ενεργειακών αγορών, θα εξετάσει το ενδεχόμενο να προβεί η ίδια στην έκδοση αποφάσεων ή οδηγιών, βάσει του άρθρου 86 (πρώην άρθρο 90) της Συνθήκης ΕΚ, και ιδίως της τρίτης παραγράφου του, για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκύπτουν από τα διαφορετικά επίπεδα απελευθέρωσης. Μια τέτοια προσέγγιση, στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή εξέδωσε οδηγίες απευθυνόμενες στα κράτη μέλη βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΚ, χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν στον τομέα των τηλεπικοινωνιών.