ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0200/01

υποβολή: Alexandros Alavanos (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(1 Φεβρουαρίου 2001)

Θέμα: Συμβάσεις προμήθειας φυσικού αερίου από τρίτες χώρες

Τα περισσότερα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν συμβάσεις προμήθειας φυσικού αερίου από τρίτες χώρες, που εμπεριέχουν τη ρήτρα take or pay. Η ύπαρξη τέτοιων ρητρών έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία απαγορευτικών συνθηκών για την είσοδο νέων προμηθευτών καινούργιων κοιτασμάτων στην απελευθερωμένη ενεργειακή αγορά της Ευρώπης, και την ενίσχυση πολλές φορές της δεσπόζουσας θέσης προμηθευτών φυσικού αερίου. Οι ανωτέρω περιγραφείσες ρήτρες είναι συμβατές με τους κανόνες ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Προτίθεται η Επιτροπή να λάβει κάποια πρωτοβουλία; Ποιά;

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(27 Μαρτίου 2001)

Η Επιτροπή επιθυμεί να διευκρινίσει εξ' αρχής ότι οι συμβάσεις προμήθειας φυσικού αερίου από τρίτες χώρες κατά κανόνα δεν συνάπτονται απευθείας από τα κράτη μέλη αλλά από επιχειρήσεις. Πάντως, είναι αλήθεια ότι ο ρόλος των κρατικών αρχών στον τομέα αυτό ήταν συχνά σημαντικός πριν από την ελευθέρωση. Οι λεγόμενες ρήτρες take-or-pay, που περιέχονται σε πολλές από τις συμβάσεις αυτές,ποχρεώνουν τον αγοραστή να πληρώσει για ετήσιες ποσότητες φυσικού αερίου ανεξάρτητα από το αν οι ποσότητες αυτές πράγματι παραλήφθηκαν. Σε πολλές περιπτώσεις, πάντως, ηποχρέωση take-or-pay δεν αφορά το σύνολο της ετήσιας συμβατικής ποσότητας και η τιμή που καταβάλλεται αντιπροσωπεύει ορισμένες φορές ένα μεταβλητό ποσοστό της συμβατικής τιμής. Εξάλλου,πάρχουν οι λεγόμενες ρήτρες Make-up και Carry-forward που εισάγουν κάποια ευκαμψία στις παραλαβές του φυσικού αερίου που πρέπει να πληρωθούν.

Η Κοινότητα είχε ήδη την ευκαιρία να αποφανθεί σχετικά με τις ρήτρες take-or-pay στην αιτιολογική σκέψη (30) της οδηγίας 98/30/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1998 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου(1). Στο πλαίσιο αυτό, αναγνώρισε ιδίως ότι οι μακροπρόθεσμες συμβάσειςποχρεωτικής αγοράς (take-or-pay) αποτελούν πραγματικότητα στην αγορά για τη διασφάλιση του εφοδιασμού των κρατών μελών σε αέριο. Επιπλέον, το κοινοτικό δίκαιο, εάν μια επιχείρηση αντιμετωπίζει, ενδεχομένως, σοβαρές οικονομικές και χρηματοπιστωτικές δυσχέρειες λόγω των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει βάσει συμβάσεωνποχρεωτικής αγοράς (take-or-pay) παρέχει τη δυνατότητα χορήγησης εκτάκτων παρεκκλίσεων στην αρχή της πρόσβασης τρίτων στο δίκτυο, βασικό στοιχείο της διαδικασίας ελευθέρωσης της εσωτερικής αγοράς φυσικού αερίου σύμφωνα με την οδηγία (βλέπε ιδίως το άρθρο 25 της οδηγίας

για το φυσικό αέριο1). Πάντως, η οδηγία διευκρινίζει, και πάλι στην αιτιολογική σκέψη 30 ότι οποιεσδήποτε συμβάσειςποχρεωτικής αγοράς που συνάπτονται ή ανανεώνονται μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας θα πρέπει να είναι προσεκτικά συντεταγμένες ούτως ώστε να μην παρακωλύουν το σημαντικό άνοιγμα της αγοράς. Εξάλλου, το άρθρο 25, παράγραφος 3 της οδηγίας καθορίζει, για τη χορήγηση έκτακτων παρεκκλίσεων, πολύ αυστηρά κριτήρια μεταξύ των οποίων το πρώτο είναι: η επιδιωκόμενη επίτευξη ανταγωνιστικής αγοράς αερίου.

Όσον αφορά τον κίνδυνο που προβάλλεται από το αξιότιμο μέλος σχετικά με το ότι η ύπαρξη ρητρών take-or-pay εμποδίζει την πρόσβαση νέων προμηθευτών στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, ένα ενδεχόμενο αποτέλεσμα αποκλεισμού θα εξαρτιόταν όχι τόσο από ρήτρες take-or-pay, αλλά κυρίως από άλλες ρήτρες που αφορούν, παραδείγματος χάρη, δεσμεύσεις μη ανταγωνισμού ή τη διάρκεια των συμβάσεων προμήθειας, καθώς και από συμβάσεις διατήρησης της μεταφορικής ικανότητας. Όμως, αυτά τα είδη ρητρών δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν καθαυτά, ως περιορισμοί που χαρακτηρίζονται από τον ανταγωνισμό. Οι ενδεχόμενες επιπτώσεις τους που παραβιάζουν τις συνθήκες ανταγωνισμού θα έπρεπε να εξετάζονται κατά περίπτωση, εκτιμώντας ιδίως την ισχύ της αγοράς των ενεχομένων επιχειρήσεων και κατά συνέπεια τον βαθμό όπουπάρχει ανταγωνισμός στην αγορά του προϊόντος. Εξάλλου, θα έπρεπε να εξεταστεί, στην περίπτωση που οι ρήτρες αυτές εγγυώνται την κάλύψη νέων επενδύσεων που θα είχαν πραγματοποιηθεί από τον πωλητή για τη διασφάλιση της προμήθειας, αν θα μπορούσαν να τύχουν απαλλαγής, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 81, παράγραφος 3 (πρώην άρθρο 85) της συνθήκης ΕΚ.

Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή παρακολουθεί με μεγάλη προσοχή την εξέλιξη του ευρωπαϊκού τομέα φυσικού αερίου προς μια ολοκληρωμένη και ανταγωνιστική αγορά. Ειδικότερα, η γενική διεύθυνση ανταγωνισμού κίνησε αυτεπάγγελτα διαδικασίες σχετικά με ρήτρες που θα μπορούσαν να περιορίσουν τον ανταγωνισμό και περιέχονται σε ορισμένες συμβάσεις εισαγωγής φυσικού αερίου. Επειδή η έρευνα δεν έχει ολοκληρωθεί, σε αυτή τη φάση της διαδικασίας, δεν θα μπορούσα να δώσω περισσότερες λεπτομέρειες.

(1) ΕΕ L 204 της 21.7.1998.