ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2344/02

υποβολή: Jillian Evans (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(29 Ιουλίου 2002)

Θέμα: Ανεπιθύμητη αλληλογραφία

Η ανεπιθύμητη αλληλογραφία και τηλεφωνικές κλήσεις δεν θεωρούνται απλώς ενόχληση για πολλούς ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη, αλλά μπορεί και να αποτελούν στοιχεία εκφοβισμού, αποπροσανατολισμού και σύγχυσης, ιδίως για τα πλέον ευάλωτα μέλη της κοινωνίας που θα μπορούσαν να οδηγηθούν στο να πιστέψουν ότι πρέπει να δώσουν χρήματα, τα τραπεζικά τους στοιχεία, αριθμούς πιστωτικών καρτών και άλλες λεπτομέρειες προσωπικού χαρακτήρα.

Θα μπορούσε η Επιτροπή να αναφέρει τι πρέπει να γίνει σε ευρωπαϊκή βάση προκειμένου να προστατεύονται οι καταναλωτές από τη λήψη ανεπιθύμητης αλληλογραφίας, συχνά από εταιρείες με έδρα εκτός του κράτους μέλους του καταναλωτή ή και εκτός ΕΕ·

Απάντηση του κ. Byrne Εξ ονόματος της Επιτροπής

(30 Σεπτεμβρίου 2002)

Ο κ. βουλευτής έθιξε το θέμα της μη ζητηθείσας αλληλογραφίας και των τηλεφωνικών κλήσεων. Η απάντηση της Επιτροπής θεωρεί ότι η μη ζητηθείσα αλληλογραφία δεν περιορίζεται στην αλληλογραφία μέσω του ταχυδρομείου και ότι καλύπτει επίσης το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.

Το κοινοτικό δίκαιο έχει ήδη αντιμετωπίσει το πρόβλημα των τηλεφωνικών κλήσεων και της μη ζητηθείσας αλληλογραφίας προς τους καταναλωτές, περιλαμβάνοντας και τα μη ζητηθέντα ηλεκτρονικά μηνύματα τα λεγόμενα spam.

Η οδηγία 97/66/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Οκτωβρίου 1997, περί επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και προστασίας της ιδιωτικής ζωής στον τηλεπικοινωνιακό τομέα(1), σχετίζεται ιδιαίτερα με τις μη ζητηθείσες κλήσεις για σκοπούς απευθείας εμπορικής προώθησης. Η οδηγία 2002/58/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2002 σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες)(2), που ισχύει από τις 31 Οκτωβρίου 2003, θα αντικαταστήσει και θα ενισχύσει τους κανόνες σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και προστασίας της ιδιωτικής ζωής στον τηλεπικοινωνιακό τομέα. Σύμφωνα με τη νέα αυτή οδηγία, η οποία εκδόθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας της συναπόφασης, τα ηλεκτρονικά μηνύματα ή οιπηρεσίες σύντομων μηνυμάτων που αποστέλλονται για σκοπούς απευθείας εμπορικής προώθησης σε φυσικά πρόσωπα, θα επιτρέπονται μόνο αν οι χρήστες έχουν δώσει εκ των προτέρων τη συγκατάθεσή τους (σύστημα opt-in), εκτός αν αποστέλλονται στο πλαίσιο μιαςπάρχουσας σχέσης και σε αυτή την περίπτωση μόνο για παρόμοια προϊόντα (βλέπε άρθρο 13 της εν λόγω οδηγίας) όπως συμβαίνει ήδη για ανεπιθύμητα φαξ και τηλεφωνικές κλήσεις μέσω συσκευών αυτόματων κλήσεων. Όσον αφορά τις κλήσεις απευθείας εμπορικής προώθησης με ανθρώπινη παρέμβαση, τα κράτη μέλη θα μπορούν να αποφασίζουν μεταξύ του συστήματος της εκ των προτέρων συγκατάθεσης και της δυνατότητας εξαίρεσης. Θα απαγορεύεται να αποκρυφτεί η ταυτότητα του αποστολέα ή να δοθεί άκυρη διεύθυνση επιστροφής. Αυτό το σύστημα ισχύει για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες προς όλους τους αποδέκτες στην Ένωση, ανεξάρτητα από την προέλευση της επικοινωνίας.

Η οδηγία 95/46/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1995, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών(3) ρυθμίζει την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την αποστολή μη ζητηθείσας αλληλογραφίας. Ειδικότερα το άρθρο 14 παράγραφος β της εν λόγω οδηγίας προβλέπει το δικαίωμα στο εν λόγω άτομο να αντιτάσσεται, κατ' αίτησή του και δωρεάν, στην επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα την οποία προτίθεται να πραγματοποιήσει οπεύθυνος επεξεργασίας με δραστηριότητες για την προώθηση προϊόντων, ή να ενημερώνεται πριν από την πρώτη ανακοίνωση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε τρίτους ή τη χρησιμοποίησή τους για λογαριασμό τρίτων με σκοπό τη διεξαγωγή έρευνας μέσω του ταχυδρομείου και να του παρέχεται ρητά το δικαίωμα να αντιταχθεί δωρεάν πριν από την ανακοίνωση ή τη χρησιμοποίηση. Επιπλέον, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι ενδιαφερόμενοι θα γνωρίζουν την ύπαρξη αυτού του δικαιώματος.

Η οδηγία 2000/31/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 2000 για ορισμένες νομικές πτυχές τωνπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά (οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο(4), καθώς και η οδηγία 97/7/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ης Μαΐου 1997, για την προστασία των καταναλωτών κατά τις εξ αποστάσεως συμβάσεις (οδηγία για τις εξ αποστάσεως πωλήσεις)(5) δεν βλάπτουν αυτό το σύστημα προστασίας δεδομένων. Όσον αφορά τις άλλες πτυχές της εξ αποστάσεως πώλησης, όπως τα έντυπα μηνύματα, το άρθρο 10 παράγραφος 2 της οδηγίας για τις εξ αποστάσεως πωλήσειςποχρεώνει τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε εξ αποστάσεως πωλήσεις μόνον εάν ο καταναλωτής δεν έχει εκδηλώσει την αντίθεσή του. Η σημασία αυτής της δυνατότητας εξαίρεσης τονίζεται στην αιτιολογική σκέψη 17. Το άρθρο 12 παράγραφος 2 της οδηγίας 97/7/ΕΚ εξασφαλίζει την εφαρμογή των κανόνων της απέναντι σε τρίτες χώρες.

Το άρθρο 7 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο απαιτεί ειδικότερα η μη ζητηθείσα εμπορική επικοινωνία να είναι αναγνωρίσιμη σαφώς και επακριβώς ευθύς ως περιέλθει στον παραλήπτη. Τα κράτη μέλη που επιτρέπουν την αποστολή μη ζητηθεισών εμπορικών επικοινωνιών μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, εκ μέρους φορέων παροχήςπηρεσιών, πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι φορείς παροχήςπηρεσιών συμβουλεύονται τακτικά και τηρούν τα μητρώα επιλογών στα οποία μπορούν να εγγράφονται τα φυσικά πρόσωπα που επιλέγουν να μην λαμβάνουν τέτοιες εμπορικές επικοινωνίες (βλέπε επίσης τις αιτιολογικές σκέψεις 30 και 31). Τα μητρώα αυτά, τα οποία μερικές φορές αποκαλούνται ευφάνταστα Robinson lists (κατάλογοι του Robinson), δίνουν τη δυνατότητα στον καταναλωτή να παρεμποδίσουν τa εμπορικά μηνύματα στον ηλεκτρονικό εμπόριο. Τα κράτη μέλη που έχουν θεσπίσει ένα τέτοιο σύστημα δυνατότητας εξαίρεσης θα πρέπει να προσαρμόσουν την εθνική τους νομοθεσία στη νέα οδηγία 2002/58/ΕΚ σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Ωστόσο, το νέο σύστημα της εκ των προτέρων συγκατάθεσης δεν ισχύει αυτόματα στους συνδρομητές που δεν είναι φυσικά πρόσωπα (άρθρο 13.5 της οδηγίας 2002/58/ΕΚ). Ωστόσο, τα κράτη μέλη χρειάζεται να εξασφαλίσουν ότι προστατεύονται επαρκώς τα έννομα συμφέροντα των συνδρομητών που δεν είναι φυσικά πρόσωπα σε ό,τι αφορά τις αυτόκλητες κλήσεις.

Παρομοίως, το άρθρο 10 παράγραφος 2 της οδηγίας σχετικά με την εξ αποστάσεως εμπορία χρηματοπιστωτικών αγορών προς τους καταναλωτές, που εκδόθηκε στις 26 Ιουνίου 2002(6), ακολουθεί την προσέγγιση της εκ των προτέρων έγκρισης/δυνατότητας εξαίρεσης για μη ζητηθείσα αλληλογραφία ή τηλεφωνικές κλήσεις. Τα κράτη μέλη έχουν την επιλογή ανάμεσα στην απαγόρευση μη ζητηθεισών επικοινωνιών, εκτός αν έχει δοθεί εκ των προτέρων συγκατάθεση, ή στην έγκρισή τους με την προϋπόθεση ότι ο καταναλωτής δεν έχει εκφράσει τη ρητή αντίθεσή του. Η οδηγία για την εξ αποστάσεως εμπορία δεν βλάπτει ούτε τους νέους κανόνες σύμφωνα με την οδηγία 2002/58/ΕΚ.

(1) ΕΕ L 24 της 30.1.1998.

(2) ΕΕ L 201 της 31.7.2002.

(3) ΕΕ L 281 της 23.11.1995.

(4) ΕΕ L 178 της 17.7.2000.

(5) ΕΕ L 144 της 4.6.1997.

(6) Δεν έχει δημοσιευθεί ακόμα.