ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0840/02

υποβολή: Caroline Jackson (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(26 Μαρτίου 2002)

Θέμα: Άρθρο 151 της Συνθήκης ΕΚ και πολιτιστική κληρονομιά — σχέσεις με τις τρίτες χώρες

Σύμφωνα με το Άρθρο 151, παράγραφος 2, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η δράση σε επίπεδο ΕΕ είναι δυνατή εάν αποσκοπεί στη διατήρηση και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Μεγάλος αριθμός αρχαιολογικών χώρων και αρχαίων μνημείων, που αποτελούν σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης, βρίσκονται σε χώρες οι οποίες συνδέονται με την ΕΕ με συμφωνίες σύνδεσης ή άλλου είδους συμφωνίες.

Έχει η Επιτροπή κάποια πολιτική όσον αφορά τη διατήρηση σημαντικών λειψάνων όπως είναι τα ερείπια των ελληνικών και ρωμαϊκών πόλεων στην περιοχή της Μεσογείου·

Πολλά είναι τα παραδείγματα καταστροφής σημαντικών ιχνών του αρχαίου κόσμου λόγω της έκτασης της σύγχρονης γεωργίας και της πορείας που ακολουθεί η οικονομική ανάπτυξη. Για παράδειγμα, μεγάλο τμήμα της πόλεως Ζεύγμα — η οποία ιδρύθηκε το 300 π.Χ. από ένα διάδοχο του Μεγάλου Αλεξάνδρου — καταστράφηκε πρόσφατα στην Τουρκία εξαιτίας των έργων κατασκευής τουδροηλεκτρικού φράγματος Μπιρετσίκ στον Ευφράτη. Λίγο πριν την πλημμύρα αποκαλύφθηκαν εκπληκτικά ψηφιδωτά των οποίων, όμως, μέρος μόνον έγινε δυνατόν να σωθεί.

Δεν πιστεύει η Επιτροπή ότι η ΕΕ έχει χρέος να παρεμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις και να παρέχει πόρους για να βοηθήσει στη διάσωση όσων μπορούν να περισωθούν· Στις συμφωνίες της ΕΕ με τους μεσογειακούς και άλλους στενούς εταίρους της,πάρχουν όροι που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για την παροχή ενίσχυσης στις δημόσιες αρχές με τη μορφή τεχνογνωσίας και οικονομικών μέσων για τη διερεύνηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και για την προπαρασκευή προγραμμάτων οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης που μπορούν να συμβάλουν στην προστασία της· Τι μπορεί να κάνει η Επιτροπή για προωθήσει σχετικά αιτήματα των εταίρων της·

Κοινή απάντησητου κ. Reding εξ ονόματος της Επιτροπής στις γραπτές ερωτήσειςE-0837/02, E-0839/02, E-0840/02 και E-0841/02

(18 Ιουνίου 2002)

Το άρθρο 151 της συνθήκης ΕΚ προβλέπει ότι η Κοινότητα έχει αρμοδιότητα να ενθαρρύνει την πολιτιστική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και, εάν αυτό είναι αναγκαίο, ναποστηρίζει και να συμπληρώνει τη δράση τους σε ορισμένους τομείς, μεταξύ των οποίων η διατήρηση και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς ευρωπαϊκής σημασίας. Ο στόχος αυτός επιδιώκεται με το πρόγραμμα πλαίσιο Πολιτισμός 2000πέρ της πολιτιστικής συνεργασίας στην Ευρώπη.

Σε αυτό το πλαίσιο η Επιτροπήποστηρίζει πρωτοβουλίες στον πολιτιστικό τομέα, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας, διαφύλαξη και αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς βάσει των κριτηρίων επιλογής που ορίζει το πρόγραμμα πλαίσιο Πολιτισμός 2000, το οποίο αποτελεί το μοναδικό μέσο χρηματοδότησης και προγραμματισμού για την πολιτιστική συνεργασία της Ένωσης για την περίοδο 2000-2004. Η Κοινότητα δεν είναι αρμόδια για παρεμβάσεις με σκοπό τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς των κρατών μελών ή επιλέξιμων τρίτων χωρών (τρεις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου/της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΟΧ/ΕΖΕΣ) και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης των οποίων τα συμβούλια σύνδεσης έλαβαν ειδικές αποφάσεις που επιτρέπουν τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα) εκτός τωνφιστάμενων προγραμμάτων και πρωτοβουλιών. Επισημαίνεται επίσης ότι τα συστήματα προστασίας, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, ανήκουν αποκλειστικά στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Συμπληρωματικές πληροφορίες μπορεί να βρει η κύρια βουλευτής στη διεύθυνση http://europa.eu.int/comm/culture/eac/index_fr.html.

Το πρόγραμμα Πολιτισμός 2000 προσφέρει επίσης τη δυνατότητα κοινής δράσης με διεθνείς οργανισμούς αρμόδιες στον τομέα του πολιτισμού, όπως η Unesco και το Συμβούλιο της Ευρώπης, βάσει κοινής οικονομικής συνεισφοράς και με την τήρηση των κανόνων κάθε ιδρύματος ή οργανισμού, με σκοπό τηνλοποίηση των προγραμματισμένων πολιτιστικών ενεργειών και εκδηλώσεων. Αυτές οι κοινές ενέργειες (για παράδειγμα, οι ευρωπαϊκές ημέρες πολιτιστικής κληρονομιάς) βασίζονται στην ανταλλαγή επιστολών μεταξύ της Επιτροπής και του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Unesco(1).

Όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Φυσικών Επιστημών, Icomos και τα άλλα ιδρύματα και οργανισμούς που αναφέρει η κυρία βουλευτής, η Επιτροπήποστηρίζει πρωτοβουλίες συνεργασίας στον πολιτιστικό τομέα, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας, της διαφύλαξης και της αξιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς στο πλαίσιο του προγράμματος Πολιτισμός 2000 και βάσει των κριτηρίων επιλογής που ορίζει αυτό. Η Επιτροπή εφιστά σε αυτό το θέμα την προσοχή της κυρίας βουλευτή στο γεγονός ότι το δεύτερο τρίμηνο του 2002 θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα πρόσκλησηποβολής προτάσεων για τα σχέδια που θα πραγματοποιηθούν το 2003.

Εξάλλου η Επιτροπή επισημαίνει στην κυρία βουλευτή ότι στο πλαίσιο του προγράμματος Πολιτισμός 2000 και της πρόσκλησηςποβολής προτάσεων 2004, ο κύριος τομέας θα είναι η πολιτιστική κληρονομιά. Αυτός ο τομέας θα περιλαμβάνει την κινητή πολιτιστική κληρονομιά, την πνευματική κληρονομιά, τα ιστορικά αρχεία και βιβλιοθήκες, την αρχαιολογική κληρονομιά, τηνποθαλάσσια κληρονομιά, τους πολιτιστικούς χώρους και τα μνημεία.

Στο πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (1998-2002), η βασική ενέργεια Πόλη του μέλλοντος και πολιτιστική κληρονομιάποστήριξε ερευνητικά σχέδια στον τομέα της διατήρησης, προστασίας και βελτίωσης της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς. Πληροφορίες σχετικά με τα σχέδια που ενισχύει η Επιτροπή περιέχονται στον ιστοχώρο http://www.cordis.lu/eesd/ka4/library.htm

Όσον αφορά τη σύνδεση μεταξύ του ευρωπαϊκού επιπέδου και των δραστηριοτήτων σε εθνικό επίπεδο, καθώς και με τις διεθνείς οργανώσεις, το σχέδιο του 6ου προγράμματος πλαισίου (2002-2006) και ιδίως το ειδικό του πρόγραμμα με τίτλο Ολοκλήρωση και ενίσχυση του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας, προβλέπειποστήριξη της συνεργασίας και του συντονισμού των ερευνητικών δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο: για το σκοπό αυτό οι συμμετέχοντες μπορούν να είναι τόσο εθνικές δομές, όπως δημόσιοι ή ιδιωτικοί ερευνητικοί οργανισμοί και ιδρύματα, όσο και άλλες οργανώσεις που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο όπως το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επιστημών.

(1) Η συνεργασία μεταξύ της Unesco και της ΕΚ βασίζεται σε μια πρώτη ανταλλαγή επιστολών του Σεπτεμβρίου 1964, που συμπληρώθηκε με νέα του Δεκεμβρίου του 1972 και με τηνπογραφή, το Φεβρουάριο του 1996, συμφωνίας σχετικά με τους όρους της συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Unesco.