ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0315/02

υποβολή: Graham Watson (ELDR) προς την Επιτροπή

(12 Φεβρουαρίου 2002)

Θέμα: Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις ουσίες που καταστρέφουν το στρώμα του όζοντος

Μπορεί η Επιτροπή να μας ενημερώσει σχετικά με τις επιστημονικές αποδείξεις που δικαιολογούν την απόσυρση του μονωτικούλικού των ψυγείων και καταψυκτών πριν από την απόρριψη των ιδίων των συσκευών·

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(9 Απριλίου 2002)

Τα παλαιά μεταχειρισμένα οικιακά ψυγεία και καταψύκτες κατά πάσα πιθανότητα περιέχουν ουσίες που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος, όπως χλωροφθοράνθρακες (CFC), τόσο στο κύκλωμα ψύξης, όσο και στο σκληρό μονωτικό αφρώδες πλαστικό που χρησιμοποιείται στην κατασκευή του θαλάμου διατήρησης τροφίμων. Όταν εξετάζονται οι CFC σε σχέση με τον τομέα των ψυκτικών συσκευών, η προσοχή εστιάζεται συχνά στο ψυκτικό, αλλά στην πραγματικότητα περισσότεροι CFC χρησιμοποιούνται ως διογκωτικό αφρωδών πλαστικών στην παραγωγή του σκληρού μονωτικού αφρώδους πλαστικού. Υπολογίζεται ότι σε ένα οικιακό ψυγείο ο μέσος όρος ψυκτικού φορτίου στο κύκλωμα ψύξης είναι περίπου 170 γραμμάρια (25 % επί του συνόλου των CFC στο ψυγείο) σε σύγκριση με περίπου 510 γραμμάρια στο μονωτικό αφρώδες πλαστικό (75 % επί του συνόλου των CFC).

Είναι δύσκολο να συγκεντρωθούν επακριβή δεδομένα σχετικά με τον αριθμό των οικιακών ψυγείων και καταψυκτών που εισέρχονται στη ροή αποβλήτων κάθε χρόνο και τα οποία περιέχουν CFC. Πάντως,πολογίζεται ότι ο συνολικός αριθμός οικιακών ψυκτικών συσκευών (ψυγεία, συνδυασμοί ψυγείου-καταψύκτη και καταψύκτες) στην Κοινότητα ανέρχεται σε περίπου 230 εκατομμύρια συσκευές.

Ο αριθμός αυτός βασίζεται στον ακόλουθοπολογισμό:

- Αριθμός νοικοκυριών στην Κοινότητα: περίπου 150 εκατομμύρια·

- Όλα τα νοικοκυριά διαθέτουν είτε ψυγείο, είτε ψυγειοκαταψύκτη δηλ.150 εκατομμύρια συσκευές·

- 50 % των νοικοκυριών διαθέτουν καταψύκτη: 75 εκατομμύρια συσκευές·

- Υπολογίζεται ότιπάρχουν 5 εκατομμύρια συσκευές σε ξενοδοχεία, καταστήματα, εστιατόρια, γραφεία, κ.λπ.·

- Γενικό σύνολο: 230 εκατομμύρια συσκευές(1).

Εάνποτεθεί ότι οι εν λόγω συσκευές αντικαθίστανται κάθε 10 χρόνια, και σε μερικά κράτη μέλη ακόμη συχνότερα, τότε περίπου 23 εκατομμύρια οικιακές ψυκτικές συσκευές εισέρχονται στη ροή αποβλήτων κάθε χρόνο. Δεδομένου ότι τα περισσότερα από τα ψυγεία και τους καταψύκτες που τώρα εισέρχονται στη ροή αποβλήτων έχουν παραχθεί πριν από το 1995, πριν σταματήσουν οι κατασκευαστές να χρησιμοποιούν CFC σε αυτά τα προϊόντα, μπορεί ναποτεθεί ότι τα περισσότερα περιέχουν CFC. Με βάση 680 γραμμάρια CFC ανά συσκευή, η συνολική ποσότητα CFC που θα μπορούσε να ανακτηθεί από ψυκτικές συσκευέςπολογίζεται σε περίπου 15 640 τόννους (t). Εάνποτεθεί ποσοστό ανάκτησης 80 %, βάσει της βέλτιστης πρακτικής, θα μπορούσαν να ανακτηθούν περίπου 12 512 t CFC.

Η βάσηπολογισμού είναι η ακόλουθη:

- Αριθμός οικιακών ψυκτικών συσκευών στην Κοινότητα: 230 εκατομμύρια·

- Ποσοστό αντικατάστασης ανά έτος: 10 % (μέσος όρος ζωής ψυκτικής συσκευής 10 έτη)·

- Αριθμός ψυγείων που αντικαθίστανται ανά έτος: 23 εκατομμύρια (10 % των 230 εκατομμυρίων)·

- CFC ανά συσκευή: 680 γραμμάρια·

- Συνολική δυνατότητα ανάκτησης: (23 000 000 680) / 1 000 = 15 640 000 kg = 15 640 t·

- Ανάκτηση σε ποσοστό 80 %: 12 512 t.

Αυτή η δυνατότητα ανάκτησης 15 640 t πρέπει να τεθεί στο πλαίσιο της σφαιρικής πολιτικής της Επιτροπής για την κατάργηση των CFC. Το 1999, η κοινοτική παραγωγή όλων των CFC, εξαιρουμένων των χρήσεων χωρίς διασπορά, όπως ως πρώτη ύλη (CFC που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή άλλων χημικών, κυρίως teflon, όπου ο CFC αλλάζει εντελώς από την αρχική του σύνθεση), ανήλθε σε περίπου 31 000 t. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ποσότητας προοριζόταν για εξαγωγή σε αναπτυσσόμενες χώρες για τις βασικές εγχώριες ανάγκες τους και βασικές χρήσεις. Στην Κοινότητα, η χρήση των CFC απαγορεύεται πλέον στις περισσότερες εφαρμογές. Υπάρχει μια εξαίρεση για ορισμένες βασικές χρήσεις, όπως δοσιμετρικές συσκευές εισπνοής που χρησιμοποιούνται από ασθενείς πουποφέρουν από άσθμα, βάσει της οποίας επιτρέπεται η χρήση περίπου 3 600 t ετησίως. Αλλά ακόμη και τέτοιες εξαιρέσεις σταδιακά μειώνονται. Επιπλέον, οι αναπτυσσόμενες χώρες βρίσκονται τώρα στη διαδικασία της κατάργησης των CFC από πλευράς τους, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2010.

Όλες αυτές οι προσπάθειες καταβάλλονται με σκοπό την προστασία της στιβάδας του όζοντος, που βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο της αποκατάστασής της. Μια πρόσφατη έκθεση αξιολόγησης, με αντικείμενο την ευρωπαϊκή έρευνα σχετικά με τη στρατόσφαιρα, κατέληγε στο συμπέρασμα ότι οι εξελίξεις όσον αφορά τη στιβάδα του όζοντος αποτελούν ακόμη πηγή σοβαρών ανησυχιών. Οι κύριες διαπιστώσεις είναι οι εξής: πρώτον,πήρξαν μεγάλες απώλειες όζοντος στην Αρκτική κατά τη διάρκεια καθενός από τους πέντε ψυχρότερους χειμώνες από το 1993/1994. Δεύτερον, οι ποσότητες στρατοσφαιρικού όζοντος επάνω από την ηπειρωτική Ευρώπη που άρχισαν να μειώνονται στη δεκαετία του 70, με τις μεγαλύτερες μειώσεις (5-10 % στη στήλη όζοντος) να σημειώνονται τον χειμώνα και την άνοιξη, έχουν καταλήξει σε αυξήσεις της βιολογικά ενεργούπεριώδους ακτινοβολίας (UV) στο έδαφος, που συμβαδίζουν με τις μειωμένες ποσότητες όζοντος. Οι εξελίξεις αυτές έχουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινηγεία, όπως περισσότερους καρκίνους του δέρματος και μείωση των ανοσολογικών αντιδράσεων, καθώς και σε ευπαθή οικοσυστήματα. Η πλήρης αποκατάσταση της στιβάδας του όζοντος μπορεί να αναμένεται μόνον όταν οι ποσότητες χλωρίου στην ατμόσφαιρα επανέλθουν σε επίπεδα παρόμοια με εκείνα πουπήρχαν πριν από την εμφάνιση της τρύπας του όζοντος, σε 50 περίπου χρόνια, αλλάπάρχουν ανησυχίες μήπως δεν λάβει χώρα αυτή η αποκατάσταση, εξαιτίας των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος και άλλων ιχνών αερίων στη στρατόσφαιρα.

Η Κοινότητα έχει δεσμευτεί, με τον κανονισμό της (ΕΚ) αριθ. 2037/2000 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, για τις ουσίες που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος(2), να εκπληρώσει τιςποχρεώσεις της δυνάμει του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ, μιας διεθνούς συμφωνίας που βασίζεται σε επιστημονικά τεκμήρια. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή πιστεύει ότιπάρχουν βάσιμοι επιστημονικοί και περιβαλλοντικοί λόγοι για να καταβληθούν προσπάθειες, αποδοτικές από άποψη κόστους, με σκοπό την

ανάκτηση και την καταστροφή των CFC. Χρειάζεται, επομένως, σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2037/2000, να εξασφαλιστεί η ανάκτηση και η καταστροφή των CFC, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων από τα αφρώδη πλαστικά στα οικιακά ψυγεία και τους καταψύκτες. Υπάρχουν δοκιμασμένες εμπορικές τεχνολογίες για την αφαίρεση των CFC από τα μονωτικά αφρώδη πλαστικά, οι οποίες χρησιμοποιούνται σε τουλάχιστον οκτώ κράτη μέλη.

Η συγκρότηση μονάδων ανάκτησης για την επεξεργασία της ροής αποβλήτων από τα οικιακά ψυγεία και τους καταψύκτες αποτελεί μακροπρόθεσμη επένδυση. Όπως προαναφέρθηκε, πολλά από τα οικιακά ψυγεία και τους καταψύκτες που εισέρχονται στη ροή αποβλήτων περιέχουν σήμερα CFC. Ταποκατάστατά τους μπορεί να περιέχουνδροχλωροφθοράνθρακες (HCFC), επίσης ελεγχόμενη ουσία, και πλέον πρόσφαταδροφθοράνθρακες (HFC), δραστικό αέριο που συμβάλλει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, ελεγχόμενο βάσει του Πρωτοκόλλου του Κυότο, το οποίο πρέπει επίσης να ανακτάται. Αυτές οι εγκαταστάσεις ανάκτησης ενδεχομένως θα διευκολύνουν επίσης την εφαρμογή της προτεινόμενης οδηγίας του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού(3).

(1) Πηγή: Eurostat.

(2) ΕΕ L 244 της 29.9.2000.

(3) ΕΕ L 244 της 29.9.2000.