ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3497/01

υποβολή: Maurizio Turco (NI) προς την Επιτροπή

(7 Ιανουαρίου 2002)

Θέμα: Συνεργασία της Ε.Ε. με χώρες μη συνεργαζόμενες με την GAFI (Ομάδα Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Δράσης για την ανακύκλωση των κεφαλαίων, η οποία έχει συσταθεί στο εσωτερικό του ΟΟΣΑ)

Έχονταςπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι μέλος της GAFI (Ομάδα Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Δράσης για την ανακύκλωση των κεφαλαίων, η οποία έχει συσταθεί στο εσωτερικό του ΟΟΣΑ), ότι η ΕΥΡΩΠΗ έχει καθεστώς παρατηρητού, ότι στις 7 Σεπτεμβρίου 2001 η GAFI έδωσε στη δημοσιότητα τον ενημερωμένο κατάλογο των μη συνεργαζομένων χωρών ή εδαφών, και ότι αυτός παρουσιάζει σοβαρά κενά: Αίγυπτος, Γουατεμάλα, Ουγγαρία, Ινδονησία, Βιρμανία, Νιγηρία· έχοντας επίσηςπόψη ότι η GAFI κάλεσε τα μέλη της να ζητήσουν από τα χρηματοπιστωτικά τους ιδρύματα να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στις συναλλαγές και τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες με άτομα, συμπεριλαμβανομένων και των εταιρειών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, αυτών των χωρών ή εδαφών.

Μπορεί η Επιτροπή να μας πληροφορήσει:

- Εάν στον κατάλογο αυτόν περιλαμβάνονται χώρες με τις οποίες η Ε.Ε. έχει σχέσεις συνεργασίας και εάν ναι, ποιες χώρες και τι είδους συνεργασία·

- Εάν στον κατάλογο αυτόν περιλαμβάνονται χώρες που λαμβάνουν με οποιαδήποτε ιδιότητα, απευθείας ή μέσω τρίτων, κονδύλια από τον προϋπολογισμό της Ένωσης· Εάν ναι, διενεργούνται ιδιαίτεροι έλεγχοι, από ποιον και με τι αποτελέσματα·

- Τι πρωτοβουλίες έχει αναλάβει προκειμένου να ανταποκριθεί στα αιτήματα της GAFI και τι αποτελέσματα έχει επιτύχει·

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(20 Μαρτίου 2002)

Σήμερα στον κατάλογο μη συνεργαζόμενων χωρών καιπερπόντιων διαμερισμάτων της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (ΟΧΔ) περιλαμβάνονται 19 χώρες. Οι χώρες αυτές είναι: Νήσοι Κούκ, Δομίνικα, Αίγυπτος, Γουατεμάλα, Γρενάδα, Ουγγαρία, Ινδονησία, Ισραήλ, Λίβανος, Νήσοι Μάρσαλ, Μυανμάρ, Ναουρού, Νιγηρία, Ουκρανία, Νιούε, Φιλιππίνες, Ρωσία, Νήσοι Σαιντ Κιττς και Νέβις, Αγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες. Η συμπερίληψη στον κατάλογο αυτό γενικά σημαίνει ότι οι μηχανισμοί για την προστασία από τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες έχουν κριθεί ανεπαρκείς.

Οι σχέσεις συνεργασίας με τις προαναφερθείσες χώρες διαφέρουν πολύ μεταξύ τους.

Οι Νήσοι Κουκ και Μάρσαλ, το Ναουρού και το Νιούε συμμετέχουν στη συμφωνία εταιρικής σχέσης πουπογράφτηκε στο Κοτονού τον Ιούνιο του 2002 μεταξύ των χωρών ΑΚΕ και της Ένωσης. Στο μέλλον οι χώρες αυτές θα τύχουν χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεργασίας μεταξύ ΑΚΕ και Ένωσης στο πλαίσιο της συμφωνίας του Κοτονού. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόοδο που σημειώθηκε στις Νήσους Κοουκ, Μάρσαλ και Νιούε όσον αφορά την αντιμετώπιση των ανεπαρκειών αυτών.

Το Ναουρού εξέδωσε νόμο κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες τον Αύγουστο του 2001, ο οποίος δεν αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το πρόβλημα. Η Επιτροπή θα ζητήσει από τους εταίρους ΑΚΕ στον Ειρηνικό να συνεχίσουν να εργάζονται εποικοδομητικά για την κάλυψη των κενών στα συστήματα που εφαρμόζουν όσον αφορά την προστασία από τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και θα επιδιώξει να εξασφαλίσει ότι οι χώρες αυτές δεν θα περιλαμβάνονται πλέον στον κατάλογο της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης από τη στιγμή που θα αρχίσουν να εφαρμόζονται τα προγράμματα συνεργασίας μεταξύ χωρών ΑΚΕ και Κοινότητας.

Οι Νήσοι Δομίνικα, Γρενάδα, Σαιντ Κιττς και Νέβις και άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες έχουν λάβει χρηματοδότηση στο πλαίσιο των συμβάσεων Λομέ και έχουν επίσηςπογράψει τη συμφωνία Κοτονού. Η Επιτροπή συγχρηματοδοτεί ένα πολύ μεγάλο πρόγραμμα κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες στην Καραϊβική.

Η Νιγηρία καλύπτεται επίσης από την προαναφερθείσα συμφωνία. Η συνεργασία άρχισε εκ νέου το 1999. Δενπάρχουν πρωτοβουλίες όσον αφορά τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Η Γουατεμάλα καλύπτεται από την περιφερειακή συμφωνία πλαίσιο για την Κεντρική Αμερική και λαμβάνει κοινοτική χρηματοδότηση. Επισημαίνεται ότι τα κονδύλια που αντιστοιχούν στις δράσεις που χρηματοδοτεί η Επιτροπή στην Γουατεμάλα δεν είναιπό την άμεση διαχείριση της κυβέρνησης της χώρας. Στην πράξη, τα προγράμματα εκτελούνται είτε από μη κυβερνητικούς οργανισμούς ή άλλες ενώσεις είτε από αυτόνομες μονάδες διαχείρισης προγραμμάτων. Τα αποτελέσματα των λογιστικών και λοιπών ελέγχων ex-ante et ex-post, δείχνουν ότι οι μηχανισμοί αυτοί εγγυώνται γενικά την καλή καιγιή χρηματοοικονομική διαχείριση.

Το Ισραήλ δεν λαμβάνει κοινοτική χρηματοδότηση. Η συμφωνία σύνδεσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ισραήλ, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 2000, αναφέρει ρητά τα πρότυπα της ομάδας χρηματοοικονομικής δράσης και προβλέπει τη δυνατότητα συνεργασίας για την καταπολέμηση των ναρκωτικών και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Δενπάρχουν δραστηριότητες συνεργασίας με την Μπούρμα/Μυανμάρ.

Η διμερής συνεργασία της Κοινότητας με την Ινδονησία και τις Φιλιππίνες εφαρμόζεται αποκλειστικά στο πλαίσιο της συμφωνίας συνεργασίας του 1980 μεταξύ της Κοινότητας και της ένωσης χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN). Η συνεργασία αυτή αφορά κυρίως την καταπολέμηση της φτώχειας, το περιβάλλον και τηνποστήριξη για την ένταξη των δύο χωρών στην παγκόσμια οικονομία. Δεν χορηγείται άμεσα βοήθεια στις κρατικέςπηρεσίες αλλά για τηνποστήριξη συγκεκριμένων δραστηριοτήτων και ενεργειών που συμφωνούνται στο πλαίσιο της προπαρασκευής επιμέρους εγγράφων στρατηγικής και ενδεικτικών εθνικών προγραμμάτων των δύο χωρών. Η συμμετοχή στις δραστηριότητες αυτέςπόκειται στις διαδικασίες που εφαρμόζει συνήθως η Επιτροπή όσον αφορά τη σύναψη συμβάσεων, την τήρηση λογιστικών λογαριασμών και τον διοικητικό έλεγχο.

Η Ένωση καλλιεργεί σημαντικές σχέσεις συνεργασίας με τη Ρωσία και την Ουκρανία στο πλαίσιο των συμφωνιών εταιρικής σχέσεως και συνεργασίας και των κοινών στρατηγικών της Ένωσης. Αμφότερες οι χώρες έχουν λάβει χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος TACIS. Όλα τα προγράμματα παρακολουθούνται από τις μονάδες παρακολούθησης του προγράμματος TACIS που βρίσκονται στο Κίεβο και τη Μόσχα.

Η Ουγγαρία είναιποψήφια χώρα για ένταξη και οι σχετικές διαπραγματεύσεις βρίσκονται καθ' οδόν από τον Απρίλιο του 1998. Μέχρι την ένταξή της, οι σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και της Ουγγαρίας διέπονται από συμφωνίες σύνδεσης. Η Ουγγαρία λαμβάνει σημαντικά κεφάλαια από τον προϋπολογισμό της Ένωσης στο πλαίσιο των προγραμμάτων Phare, ISPA και Sapard. Ο κύριος λόγος για την συμπερίληψη της

Ουγγαρίας στον κατάλογο της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης ήταν η ύπαρξη θεσμού των ανώνυμων βιβλιαρίων καταθέσεων. Τα εν λόγω ανώνυμα βιβλιάρια καταθέσεων είναι, εκτός αυτού, ασυμβίβαστα με το κοινοτικό κεκτημένο. Το θέμα αυτό συζητήθηκε στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων ένταξης στο σκέλος της διακίνησης κεφαλαίων και συμφωνήθηκε ότι, μέχρι να ενταχθεί, η Ουγγαρία θα προσάρμοζε τους κανόνες της στο κοινοτικό κεκτημένο. Ωστόσο, η ομάδα χρηματοοικονομικής δράσης δεν εξέτασε το θέμα από την προοπτική της ένταξης αλλά έλαβεπόψη τηνφιστάμενη κατάσταση στην Ουγγαρία. Με ένα νέο νόμο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 19 Δεκεμβρίου 2001, η Ουγγαρία επέλυσε τα προβλήματα που απασχολούσαν την Ένωση και την Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης, ιδίως όσον αφορά τα βιβλιάρια καταθέσεων. Υπό τον όρο ότι θα ληφθούν και νέα μέτρα σύμφωνα με τα όσα έχουν προβλεφθεί, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι πλέον πληρούνται οι προϋποθέσεις για την πρόωρη διαγραφή της Ουγγαρίας από τον κατάλογο της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης.

Η Ένωση διατηρεί στενούς οικονομικούς και πολιτικούς δεσμούς με την Αίγυπτο στο πλαίσιο της διαδικασίας της Βαρκελώνης. Οι σχέσεις αυτές θα παγιωθούν και θα διευρυνθούν στο πλαίσιο μίας συμφωνίας σύνδεσης η οποίαπογράφηκε πρόσφατα αλλά δεν έχει ακόμη πλήρως επικυρωθεί. Υπάρχει ένα μεγάλο χαρτοφυλάκιο προγραμμάτων συνεργασίας με κοινοτική χρηματοδότηση στην Αίγυπτο, τα οποία παρακολουθούνται προσεκτικά, στο σύνολό τους, καιπόκεινται σε τακτικούς ελέγχους και αξιολόγηση. Δενπάρχει κανένα απολύτως στοιχείο ως προς οποιουσδήποτε δεσμούς μεταξύ των προγραμμάτων αυτών και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Εξαιτίας της συμπερίληψής της στον κατάλογο της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης και των διαβημάτων που πραγματοποίησαν συλλογικά και μεμονωμένα μέλη της διεθνούς Κοινότητας συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η κυβέρνηση της Αιγύπτου ανέλαβε τη δέσμευση να αντιμετωπίσει επειγόντως το ζήτημα και κατέθεσε νομοθεσία προς το σκοπό αυτό στο κοινοβούλιο της χώρας. Η ρήτρα αριθ. 57 της πρόσφαταπογραφείσας συμφωνίας σύνδεσης Ευρωπαϊκής Ένωσης-Αιγύπτου αναφέρεται ρητά στη συνεργασία στον τομέα της καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Η Κοινότηταπέγραψε συμφωνία συνεργασίας με το Λίβανο το 1977 καιπέγραψε μια Ευρωμεσογειακή συμφωνία σύνδεσης με το Λίβανο στις 10 Ιανουαρίου 2002 με την οποία αναβαθμίζονται οι σχέσεις της με το Λίβανο σε πολιτικό, οικονομικό, εμπορικό και κοινωνικό επίπεδο. Στο πλαίσιο τεσσάρων πρωτοκόλλων και του προγράμματος MEDA I (1995-2000) χορηγήθηκε στο Λίβανο χρηματοδοτική συνδρομή. Η παροχή χρηματοδότησης θα συνεχιστεί στο πλαίσιο του προγράμματος MEDA II (2001-2006). Τα διάφορα σχέδια που εκτελούνται στο πλαίσιο του προγράμματος αυτούπόκεινται σε τακτικό έλεγχο και αξιολόγηση σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες χρηματοοικονομικού ελέγχου και αξιολόγησης. Η Επιτροπή, βάσει της εντολής για την διεξαγωγή διαπραγματεύσεων που έλαβε από το Συμβούλιο το 1995, επέμεινε στην συμπερίληψη ενός άρθρου σχετικά με την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες στη νέα συμφωνία σύνδεσης (Άρθρο 60). Επιπλέον, επέμεινε σε μία χωριστή κοινή δήλωση η οποία ορίζει ότι η Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσηςαποτελεί τον φορέα αναφοράς για την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Πέραν αυτού, η Επιτροπή θα διαθέσει ένα σημαντικό μέρος του χρηματοδοτικού προγράμματος MEDA II για το Λίβανο προκειμένου να συμβάλει στην εφαρμογή των διατάξεων της συμφωνίας σύνδεσης πράγμα το οποίο περιλαμβάνει τη βελτίωση της χρηματοοικονομικής και τραπεζικής νομοθεσίας και κανονιστικού πλαισίου, και τα συστήματα περί απορρήτου και χρηματοοικονομικής πληροφόρησης.

Σε όλες τις περιπτώσεις που περιλαμβάνουν χρηματοδότηση από την Κοινότητα, τα προγράμματα παρακολουθούνται προσεκτικά, οι δαπάνεςπόκεινται τακτικά σε έλεγχο και τα αποτελέσματαπόκεινται σε αξιολόγηση. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η συμπερίληψη στον κατάλογο μη συνεργαζόμενων χωρών της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF) δεν συνεπάγεται μεγαλύτερο κίνδυνο για τα κοινοτικά κεφάλαια. Για τις χώρες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο αυτό δεν θεωρήθηκε απαραίτητο να πραγματοποιηθούν συγκεκριμένοι πρόσθετοι έλεγχοι πέραν του ήδη αυστηρού ελέγχου που ασκεί κατά κανόνα η Επιτροπή.

Η Επιτροπή τονίζει τακτικά σε όλες τις χώρες εταίρους την ανάγκη συμμόρφωσης με διεθνή πρότυπα κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, όπως αυτά αντικατοπτρίζονται στις 40 συστάσεις της ΟΧΔ και την οδηγία του Συμβουλίου αριθ. 91/308/ΕΟΚ της 10ης Ιουνίου 1991 για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες(1) όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2001/97/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 4ης Δεκεμβρίου 2001(2).

Η Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης προέβη σε ανασκόπηση του καταλόγου των μη συνεργαζόμενων χωρών και διαμερισμάτων κατά την πρόσφατη συνεδρίασή της στο Χονγκ-Κονγκ, της Κίνας. Στο δελτίο τύπου που δημοσίευσε (το οποίο διατίθεται στη διεύθυνση διαδικτύου http://www.fatf-gafi.org), η Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης εξέφρασε την ικανοποίησή της για την πρόσθετη πρόοδο που πραγματοποιήθηκε από ορισμένες από τις χώρες και διαμερίσματα που περιλαμβάνονται στον κατάλογο.

Μέχρι στιγμής μέτρα έχουν ληφθεί μόνον κατά του Ναουρού. Κατά τις κοινές συναντήσεις τους τον Οκτώβριο του 2000 και τον Οκτώβριο του 2001, οιπουργοί οικονομικών και δικαιοσύνης της Ένωσης συμφώνησαν να εφαρμόσουν τα μέτρα κατά του Ναουρού τα οποία αποφάσισε η Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης, με συντονισμένο τρόπο. Όλα τα κράτη μέλη ανταποκρίθηκαν στην απόφαση της ομάδας χρηματοοικονομικής δράσης για τη λήψη μέτρων κατά του Ναουρού.

(1) ΕΕ L 166 της 28.6.1991.

(2) ΕΕ L 344 της 28.12.2001.