ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3818/02

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(9 Ιανουαρίου 2003)

Θέμα: Η ανταγωνιστική θέση των δημοσίων μεταφορικών μέσων και ο αντίκτυπος της επιβολής φόρων στα καύσιμα, στηνποδομή και την πώληση εισιτηρίων

1. Γνωρίζει η Επιτροπή το αίτημα από την επιτροπή της ΕΕ, της Διεθνούς Ένωσης Δημόσιων Μεταφορικών Μέσων (UITP), που αφορά το έγγραφο της 10979/02, της 22ας Ιουλίου 2002 σχετικά με την προστασία του κλίματος και την εναρμόνιση των ενεργειακών φόρων στο οποίο η προσοχή επικεντρώνεται στη σημασία των δημόσιων μεταφορικών μέσων για την προστασία του περιβάλλοντος και στα χρηματοπιστωτικά κωλύματα τα οποία αυτά ενδέχεται να αντιμετωπίσουν εάν εξισωθούν, όσον αφορά την φορολογία, προς τις μεταφορές με αυτοκίνητο·

2. Συμφωνεί η Επιτροπή με τις απόψεις του UITP ότι η ανταγωνιστική θέση των δημόσιων μεταφορικών μέσων θα χειροτερεύσει εξ αιτίας του γεγονότος ότι — όπως αυτό ήδη συμβαίνει σε 9 από τα 15 κράτη μέλη της ΕΕ και, από το 2007 θα συμβεί σε όλα — το καύσιμο ντίζελ για τις δημόσιες αστικές συγκοινωνίες δεν θα μπορεί πλέον να εξαιρείται της φορολογίας, ενώ επιπλέον τα δίκτυα τραμ και οπόγειος σιδηρόδρομος των αστικών περιοχών — ως προς τα οποία ισχύουν εξαιρέσεις — δεν θεωρούνται ως σιδηρόδρομοι·

3. Φρονεί άραγε η Επιτροπή ότι ήδη από τώρα ο ηλεκτρισμός, το φυσικό αέριο και τογραέριο μπορούν να καταστήσουν περιττή τη χρήση του ντίζελ στις δημόσιες αστικές συγκοινωνίες και ότι εξάλλου η χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας ντίζελ δεν επιτρέπει την επίτευξη περιβαλλοντικού αποτελέσματος παρόμοιου προς εκείνου του φυσικού αερίου ή τουγραερίου και έτσι, από την άποψη της προστασίας του περιβάλλοντος, μπορεί πάντοτε ναποστηριχθεί ότι το καύσιμο ντίζελ μειονεκτεί και πρέπει να απαγορευθεί·

4. Εάν είναι αναπόφευκτο να συνεχίσει να χρησιμοποιείται, προς το παρόν, το καύσιμο ντίζελ και να διαδραματίζει ρόλο στις δημόσιες αστικές συγκοινωνίες, με ποιο τρόπο φρονεί η Επιτροπή ότι μπορεί να προληφθεί ώστε αυτές οι δημόσιες συγκοινωνίες να μην βρεθούν σε μειονεκτική ανταγωνιστική θέση έναντι των οδικών ιδιωτικών μεταφορών που είναι πολύ επιβλαβέστερες για το περιβάλλον·

5. Ποιοι άλλοι φόροι, όπως το ΦΠΑ και επιβαρύνσεις για την χρήσηποδομής, συμβάλλουν στην παρακώλυση της ανάπτυξης των δημόσιων συγκοινωνιών και σε ποιο βαθμό αυτοί διαφέρουν ανάμεσα στα κράτη μέλη·

6. Σε ποια διαβήματα θα προβεί περαιτέρω η Επιτροπή, στο πλαίσιο εναρμόνισης της φορολογίας στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να ευνοήσει τις δημόσιες συγκοινωνίες σε σύγκριση με τις αεροπορικές και τις οδικές ιδιωτικές μεταφορές·

Απάντηση της κας de Palacio Εξ ονόματος της Επιτροπής

(28 Φεβρουαρίου 2003)

Η Επιτροπή γνωρίζει το έγγραφο της UITP (Διεθνής Ένωση Συγκοινωνιών). Συμμερίζεται την άποψη της UITP ότι η επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων απαιτεί την αυξανόμενη συμβολή του τομέα των δημόσιων συγκοινωνιών.

Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με την UITP ότι θα επιδεινωθεί αναγκαστικά η ανταγωνιστική θέση των φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των συγκοινωνιών λόγω των αλλαγών στη φορολόγηση της ενέργειας.

Επί του παρόντος, τα κράτη μέλη δύνανται να απαλλάσσουν τους φορείς εκμετάλλευσης δημοσίων συγκοινωνιών από ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα ορυκτέλαια ή να μειώνουν το συντελεστή των φόρων αυτών. Μετά το 2007, η κατάσταση θα εξαρτηθεί από την έκβαση της εξέτασης του σχεδίου οδηγίας για τη φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων(1). Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της διαδικασίας αυτής, πρέπει να τονιστεί ότι το καθοριστικό στοιχείο της ανταγωνιστικής θέσης των φορέων εκμετάλλευσης δεν είναι το κόστος των καυσίμων αλλά η χρήση του σημαντικότερου και δαπανηρότερου περιουσιακού τους στοιχείου, του προσωπικού τους. Σε πολλές περιπτώσειςπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Το σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής(2) για την παροχή δημόσιαςπηρεσίας στον τομέα των συγκοινωνιών, εφόσον εγκριθεί, θα συμβάλει θετικά προς την κατεύθυνση αυτή.

Πολλέςπηρεσίες συγκοινωνιών λαμβάνουν οικονομική αποζημίωση από το Δημόσιο. Σε δείγμα 24 πόλεων στα κράτη μέλη, η αποζημίωση αυτή κάλυπτε το 48 % του λειτουργικού κόστους. Γενικά, η αποζημίωση αυτή θα αυξηθεί εάν η φορολόγηση των καυσίμων αυξήσει το κόστος παροχής τηςπηρεσίας. Τα έσοδα της φορολογίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να καλυφθεί το κόστος αυτό.

Η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι η ηλεκτρική ενέργεια, το φυσικό αέριο και τογροποιημένο αέριο πετρελαίου (LPG) είναι δυνατό να καταστήσουν προς το παρόν περιττή τη χρήση του ντίζελ στις αστικές συγκοινωνίες. Στόχος της Επιτροπής για το 2020 είναι να αντικατασταθεί το 20 % του ντίζελ και της βενζίνης που χρησιμοποιούνται στις οδικές μεταφορές με εναλλακτικά καύσιμα. Τα νέα καύσιμα θα ενισχύσουν την ασφάλεια του εφοδιασμού και θα μειώσουν τις εκπομπές που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, χωρίς να αυξηθούν οι εκπομπές ρύπων. Η Επιτροπή πιστεύει ότι τα βιοκαύσιμα, το φυσικό αέριο και τοδρογόνο θα παίξουν το σημαντικότερο ρόλο. Το θέμα της αναλογίας των καυσίμων αυτών που θα καταναλώνονται από α) ειδικά οχήματα αστικών μεταφορών όπως λεωφορεία και β) από συνήθη αυτοκίνητα και φορτηγά, χρειάζεται περαιτέρω μελέτη. Το ίδιο ισχύει και για το θέμα της επίπτωσης στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και ρύπων λόγω μετάβασης από το ντίζελ στο φυσικό αέριο. Η Επιτροπή τη συμβουλή μιας Ομάδας Επαφής για Εναλλακτικές Μορφές Καυσίμων (της οποίας είναι μέλος η UITP) για τα θέματα αυτά, μεταξύ άλλων. Μια πρώτη έκθεση αναμένεται ναποβληθεί τους προσεχείς μήνες. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί μάλλον απίθανο να πάψει το ντίζελ να αποτελεί μεσοπρόθεσμα σημαντικό καύσιμο για τα λεωφορεία.

Τα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει ευρύ φάσμα φόρων που επηρεάζουν τους φορείς εκμετάλλευσης των μέσων συγκοινωνίας και τους ανταγωνιστικούς τρόπους μεταφοράς, όπως τα αυτοκίνητα. Σύμφωνα με πληροφορίες που διαθέτει η Επιτροπή, κυρίως μια μελέτη του Oscar Faber το 2000, ορισμένες φορολογικές διατάξεις προσφέρουν κίνητρα για αειφόρο κινητικότητα ενώ άλλες λειτουργούν αποτρεπτικά.

Οι φόροι και τα τέλη που προέκυψε από τη μελέτη ότι προάγουν την ανάπτυξη των συγκοινωνιών περιλαμβάνουν φόρους εργαζομένων, φόρους ιδιοκτησίας, φόρους αναπτυξιακών φορέων, τέλη στάθμευσης, τέλη οδικής κυκλοφορίας, τοπικούς φόρους αυτοκινήτων και φόρους κατανάλωσης.

Στην περίπτωση του ΦΠΑ, τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα ναπαγάγουν τις εταιρίες μεταφοράς επιβατών σε μειωμένο φορολογικό συντελεστή ή να τις απαλλάσσουν εξ ολοκλήρου.

Η Επιτροπή δεν σκοπεύει ναποβάλει ειδική πρόταση για τη φορολογία των καυσίμων αεροσκαφών, δεδομένου ότι πιστεύει ότι το θέμα αυτό καλύπτεται επαρκώς στην πρότασή της για τη φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων.

(1) ΕΕ C 139 της 6.5.1997.

(2) ΕΕ C 365 E της 19.12.2000.