ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3416/97 υποβολή: Hiltrud Breyer (V) προς την Επιτροπή (28 Οκτωβρίου 1997)

Θέμα: Παγκόσμιο εμπόριο και προστασία των ζώων

Σύμφωνα με την ισχύουσα ερμηνεία, εμπορικός περιορισμός επιτρέπεται μόνον εφόσον είναι επειγόντως απαραίτητος για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων προστασίας (necessity, least trade restrictive).

1. Πώς εφαρμόζονται αυτές οι οδηγίες; Ποιος καθορίζει έως ποίο βαθμό είναι απαραίτητη η λήψη σχετικών μέτρων;

2. Κατά πόσο μπορεί να γίνει διαχωρισμός κυρίως μεταξύ σκοπιμότητας, αναγκαιότητας και διακρίσεων; Ο κανονισμός, π.χ., 3254/91 ((ΕΕ L 307 της 08.11.1991, σελ. 1. )) προβλέπει ότι στην απαγόρευση εισαγωγής υπόκεινται όλα τα δέρματα που προέρχονται από ένα συγκεκριμένο κράτος και όχι μόνον εκείνα τα δέρματα που προέρχονται από ζώα τα οποία πράγματι είχαν αιχμαλωτισθεί χρησιμοποιώντας παγίδες με σιαγόνες. Στην περίπτωση αυτή ναι μεν είναι προφανείς οι λόγοι της σκοπιμότητας, πρόκειται όμως και για την «απαιτουμένη ελαχίστη» εμπορική κύρωση;

Απάντηση του Sir Leon Brittan εξ ονόματος της Επιτροπής (13 Ιανουαρίου 1998)

Τα κράτη που είναι μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) έχουν το δικαίωμα, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να λάβουν εμπορικά μέτρα προκειμένου να προωθήσουν ορισμένους στόχους πολιτικής.

Δυνάμει του άρθρου XX παράγραφοι β και ζ της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (GATT), τα μέλη έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν εμπορικά μέτρα τα οποία σε αντίθετη περίπτωση δεν θα ήταν συμβατά με τις βασικές αρχές της GATT, αν είναι «αναγκαία» για την προστασία της «....ζωής ή της υγείας.....των ζώων» ή «αφορούν τη διατήρηση μη ανανεώσιμων φυσικών πόρων», υπό την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω μέτρα δεν εφαρμόζονται κατά τρόπον ο οποίος θα αποτελούσε αυθαίρετη ή αδικαιολόγητη διακριτική μεταχείριση μεταξύ των χωρών στις οποίες επικρατούν οι ίδιες συνθήκες ή συγκεκαλυμμένο περιορισμό των διεθνών συναλλαγών». Η έννοια και η έκταση της χρησιμοποίησης των εξαιρέσεων που περιλαμβάνονται στο άρθρο XX καθορίζονται προοδευτικά μέσω της διαδικασίας επίλυσης διαφορών της GATT/του ΠΟΕ.

Η εξασφάλιση της συμμόρφωσης της νομοθεσίας της σχετικής με την προστασία των ζωών με τις διάφορες εμπορικές συμφωνίες των οποίων αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη, όπως, επίσης, αν κρίνεται αναγκαίο, με τους όρους που καθορίζονται στο άρθρο XX της GATT, συνιστά καθήκον της Κοινότητας και των κρατών μελών αυτής. Όσον αφορά τις συγκεκριμένες έννοιες και τα κριτήρια στα οποία αναφέρεται το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου, αξίζει να σημειωθεί ότι:

- ο όρος της «σκοπιμότητας» δεν περιλαμβάνεται καθεαυτός ούτε στο άρθρο XX της GATT ούτε στη σχετική νομολογία της GATT/του ΠΟΕ 7

- ορισμένα περιοριστικά μέτρα του εμπορίου τα οποία αποσκοπούν στην προστασία των ζώων είναι δυνατόν να δικαιολογηθούν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως αναφέρεται στο άρθρο XX, παράγραφος z της GATT. Αντίθετα με την παράγραφο β του άρθρου XX, η παράγραφος z δεν περιλαμβάνει τον όρο της «αναγκαιότητας», αν και η νομολογία της GATT ορίζει ότι τέτοιου είδους μέτρα πρέπει να αποσκοπούν, πρωτίστως, στη διατήρηση μη ανανεώσιμων φυσικών πόρων, όπως νοείται η διατήρηση στο συγκεκριμένο εδάφιο 7

- όπως προαναφέρθηκε, η εισαγωγική φράση του άρθρου ΧΧ της GATT δεν απαγορεύει όλες τις μορφές διακριτικής μεταχείρισης, αλλά μόνο τα μέτρα που εφαρμόζονται «κατά τρόπον ο οποίος θα αποτελούσε αυθαίρετη ή αδικαιολόγητη διάκριση μεταξύ των χωρών στις οποίες επικρατούν οι ίδιες συνθήκες».

Όσον αφορά, ειδικότερα, τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3254/91 της 4ης Νοεμβρίου 1991, για την απαγόρευση της χρήσης παγίδων με σιαγόνες και της εισόδου στην Κοινότητα γουνών και μεταποιημένων προϊόντων από ορισμένα είδη άγριων ζώων καταγωγής χωρών όπου συλλαμβάνονται με παγίδες με σιαγόνες ή με μεθόδους που δεν είναι σύμφωνες με τα διεθνώς συμφωνηθέντα πρότυπα μη βάναυσης παγίδευσης, θα ήταν σκόπιμο, επίσης, να σημειωθεί ότι στο τέλος του 1995, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση τροποποίησης ((ΕΕ C 58 της 28.2.1996. )) του εν λόγω κανονισμού, με στόχο την εισαγωγή τροποποιήσεων που θα διευκόλυναν την εφαρμογή του και θα την καθιστούσαν περισσότερο σύμφωνο με τους καθορισθέντες στόχους. Η πρόταση αυτή δεν έχει ακόμη εγκριθεί από το Συμβούλιο.