ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1724/96 υποβολή: Charles Goerens (ELDR) και Jup Weber (ARE) προς την Επιτροπή (25 Iουνίου 1996)

Θέμα: Δασοπονική βοήθεια στις χώρες που βρίσκονται σε μεταβατική φάση

Στην Ανατολική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων των χωρών που επιθυμούν να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο δασικός τομέας αντιμετωπίζει σοβαρότατα οικολογικά και κοινωνικοοικονομικά προβλήματα. Η μόλυνση της ατμόσφαιρας εξακολουθεί να προκαλεί τεράστιες ζημιές στα δάση, και η μείωση των εκπομπών ρυπογόνων ουσιών θα απαιτήσει σημαντικότατες επενδύσεις. Η ιδιωτικοποίηση και η επιστροφή δασικών εκτάσεων στους παλαιούς ιδιοκτήτες δημιούργησε δεκάδες χιλιάδες νέων ιδιοκτητών δασικών εκτάσεων, και πρέπει να ληφθεί μέριμνα ούτως ώστε να προληφθεί η εκ μέρους τους κακή διαχείριση και υπερβολική υλοτομία και να βοηθηθούν οι ιδιοκτήτες αυτοί να εφαρμόσουν μεθόδους που θα εξασφαλίζουν την αυτοανανέωση του δάσους. Πέντε σχεδόν εκατομμύρια εκτάρια δάσους (δηλαδή το 1,5 περίπου της έκτασης του Βελγίου και του Λουξεμβούργου), έχουν μολυνθεί σε τέτοιο βαθμό από την ακτινοβολία που εκλύθηκε με το δυστύχημα του Τσερνομπίλ ώστε είναι πλέον αδύνατη κάθε δασοπονική επέμβαση για τη σωτηρία τους. Εκτός από το τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό κόστος που συνεπάγεται η κατάσταση αυτή, οι πυρκαγιές οι οποίες αναπόφευκτα εκδηλώνονται στα εγκαταλελειμμένα αυτά δάση διασκορπίζουν στην ατμόσφαιρα, σε μεγάλες αποστάσεις, τα ραδιενεργά υλικά που έχουν συσσωρευθεί και συγκεντρωθεί στο δασικό οικοσύστημα.

Τι πράττει η ΕΕ, ειδικότερα μέσω των προγραμμάτων PHARE και TACIS, για την αντιμετώπιση των σοβαρών και επειγόντων αυτών προβλημάτων, λαμβανομένων μάλιστα υπόψη των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει η ΕΕ και τα κράτη μέλη της προσυπογράφοντας την απόφαση Η3 - Δασοπονική βοήθεια προς τις χώρες που βρίσκονται σε μεταβατική φάση - της Υπουργικής Διάσκεψης του Ελσίνκι για την προστασία των δασών στην Ευρώπη; Δεν θα έπρεπε η Επιτροπή να διαθέτει μια γενική στρατηγική για την προστασία και την ανάπτυξη των δασικών πόρων στην Ανατολική Ευρώπη;

Απάντηση του κ. Van den Broek εξ ονόματος της Επιτροπής (6 Σεπτεμβρίου 1996)

Σε πολλά προγράμματα, στο πλαίσιο του Phare και του Tacis, η Επιτροπή συνέβαλε, όντως, στην ικανποίηση της ανάγκης για την αειφορία των δασών στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) και της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ), συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων όπως της καταπολέμησης του εντόμου ψιλούρου στην Πολωνία, από κοινού με την Παγκόσμια Τράπεζα (συμβολή Phare ίση με 10 εκατ. ECU), και της συμμετοχής των ΧΚΑΕ στο πρόγραμμα δασοπονίας Mera (παρακολούθηση), το οποίο υλοποιείται, επίσης, στα κράτη μέλη από το Κοινό Ερευνητικό Κέντρο στην ISPRA. Στο πλαίσιο του προγράμματος TACIS, παρεσχέθη στήριξη στη βιομηχανία ξύλου και επεξεργασίας ξύλου (π.χ. πρόγραμμα δράσης του έτους 1992). Το μεγαλύτερο μέρος της βοήθειας επικεντρώνεται στα οικολογικά σήματα και στους περιβαλλοντικά βιώσιμους ρυθμούς υλοτομίας.

Ποσό ίσο με 100 εκατ. ECU περίπου διατίθεται, ετησίως, στο πλαίσιο του προγράμματος Phare για περιβαλλοντικά έργα, πολλά εκ των οποίων αφορούν άμεσα ή έμμεσα τη βιώσιμη δασοπονία. Η βοήθεια Phare που αποσκοπεί στη βελτίωση του περιβάλλοντος και, κυρίως, του επιπέδου της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της ρύπανσης των υπογείων υδάτων συνιστά σημαντική έμμεση συμβολή στα δάση της Ευρώπης, όπως, ήδη, υπογραμμίσθηκε στο ψήφισμα του Ελσίνκι, Η3. Αποτέλεσμα αυτής της στήριξης ήταν η ανάγκη ανάπτυξης στρατηγικών και συνεργασίας σε όλους τους τομείς δασοπονίας, όπως στη μεταφορά γνώσεων, στην ανάπτυξη σχεδίων επίδειξης, στην ανάπτυξη των αναγκαίων ικανοτήτων, στη δημιουργία ενός νομικού και πολιτικού πλαισίου, στη σταθερή διαχείριση των δασών, στην παρακολούθηση και στην επαρκή αξιολόγηση των πόρων. Μελλοντικά, ενθαρρύνεται η δημιουργία τράπεζας δεδομένων.

Ως απόκριση στο ψήφισμα του Ελσίνκι, το πολυεθνικό περιβαλλοντικό πρόγραμμα (Phare) προβλέπει την ανάπτυξη προγράμματος δασοπονίας που καλύπτει όλες τις χώρες (1996-1999) και την παροχή στήριξης σε εθνικά πάρκα και στη διαχείριση φυσικών πάρκων (1996-1998). Ειδικότερα, το πολυεθνικό πρόγραμμα δασοπονίας Phare αναμένεται να εξασφαλίσει την καταγραφή των δασών και των πρακτικών διαχείρισης (τράπεζα δεδομένων), να παράσχει βοήθεια στην ανάπτυξη νομοθετικού πλαισίου δασοπονίας στις διάφορες χώρες, να πραγματοποιήσει απογραφή της βιοποικιλότητας των δασών και να παράσχει συμβουλές στις κυβερνήσεις, στους μη κυβερνητικούς οργανισμούς και σε άλλους για τις αποτελεσματικές πρακτικές αειφόρου δασοπονίας και πιθανόν να αναπτύξει ορισμένα σχέδια επίδειξης (ποσό σχεδόν ίσο με 6 εκατ. ECU σε διάστημα τεσσάρων ετών). Το πρόγραμμα εθνικών πάρκων θα συμπεριλάβει πιθανώς 3 εκατ. ECU κατά τη διάρκεια τεσσάρων ετών και αποσκοπεί στην αδελφοποίηση των πάρκων, στην ανταλλαγή πρακτικών και στην ανάπτυξη των αναγκαίων ικανοτήτων.

Η Επιτροπή ανέπτυξε, προσφάτως, περιβαλλοντική στρατηγική Phare η οποία συζητήθηκε με τις χώρες εταίρους στις αρχές Ιουνίου. Η στρατηγική αυτή επικεντρώνεται σε όλες τις περιβαλλοντικές πτυχές της προενταξιακής φάσης αλλά κάνει ρητή αναφορά (μετά την υπουργική διάσκεψη στη Λουκέρνη και στη Σόφια) στην καταπολέμηση της αποψίλωσης και των ζημιών που προκαλούνται στην βιοποικιλότητα, μεταξύ των εννέα κυριοτέρων περιβαλλοντικών προβλημάτων. Αν και, δεδομένου ότι το Phare είναι πρόγραμμα οδηγούμενο από τη ζήτηση, η Επιτροπή δεν έχει τη δυνατότητα να χορηγήσει μονομερώς βοήθεια Phare σε μία ορισμένη περιοχή, η αποδοχή της στρατηγικής, συμπεριλαμβανομένης της ανωτέρω πρότασης από τις χώρες Phare υποδεικνύει σαφώς τον προβληματισμό τους.

Το πρόγραμμα Tacis του έτους 1995 αποτελείται από σημαντικά τμήματα αφιερωμένα στη δασοπονία π.χ. πρόγραμμα διαχείρισης δασικών πόρων που αποσκοπεί στην αειφορία στην περιοχή Καρέλια (2,5 εκατ. ECU) και το κεφάλαιο δασοπονίας του προγράμματος της λίμης Βαϊκάλης, που αποσκοπεί στη διαχείριση των φυσικών πόρων (συνολικά 2,8 εκατ. ECU).

Tα προγράμματα Tacis και Phare, με την περιορισμένη χρηματοδότησή τους, δεν μπορούν, συνήθως, να πραγματοποιήσουν σημαντικές επενδύσεις, αλλά είναι δυνατόν να παράσχουν κεφάλαια εκκίνησης και δυνατότητες επιμόρφωσης και να συμβάλουν στην αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού. Επίσης, η Επιτροπή, κατά τις συχνές επαφές της σε όλα τα επίπεδα με τις συνδεδεμένες χώρες τονίζει τη σημασία του σεβασμού της κοινοτικής νομοθεσίας και των πρακτικών υλοποίησης σε θέματα όπως η διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος.