ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-2212/02

υποβολή: Rodi Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(12 Ιουλίου 2002)

Θέμα: Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των μεταναστών στην Ελλάδα

Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 της Συνθήκης, η Ένωση βασίζεται στην αρχή του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών. Πώς σχολιάζει η Επιτροπή τις πρόσφατες καταγγελίες του Συμβουλίου της Ευρώπης και 47 μη κυβερνητικών οργανώσεων για την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των μεταναστών στην Ελλάδα· Έχει προβεί σε αναλύσεις και αξιολογήσεις της πολιτικής της Ελλάδας στο θέμα αυτό· Υπάρχουν παρόμοιες καταγγελίες για άλλες ευρωπαϊκές χώρες· Θεωρεί ότι η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για τηνποδοχή των προσώπων που ζητούν άσυλο στα κράτη μέλη θα δώσει λύσεις στα προβλήματα και θα ανατρέψει τέτοια φαινόμενα· Ποια προετοιμασία απαιτείται στα κράτη μέλη για την εφαρμογή της νέας πολιτικής·

Απάντηση του κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(1 Οκτωβρίου 2002)

Η Επιτροπή δεν δικαιούται να σχολιάσει τις απόψεις που εξέφρασε ένα άλλο θεσμικό όργανο, συγκεκριμένα το Συμβούλιο της Ευρώπης, ή ανεξάρτητες μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ). Ούτε και διαθέτει την εξουσία να εξετάσει τη συμβατότητα των δράσεων ή των νομοθεσιών των κρατών μελών με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση περί Ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για την οποία είναι αρμόδιο το Συμβούλιο της Ευρώπης, όταν αυτές οι δράσεις ή οι νομοθεσίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού νόμου.

Ωστόσο, η Επιτροπή έχει το καθήκον να διασφαλίσει ότι το κοινοτικό δίκαιο στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου, όταν θεσπίζεται από κοινοτικά θεσμικά όργανα και εφαρμόζεται από τα κράτη μέλη, τηρεί τα θεμελιώδη δικαιώματα όπως αυτά περιέχονται στο άρθρο 6, παράγραφος 2 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και επιβεβαιώθηκαν στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, η εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου από τα κράτη μέλη συνεπάγεται παρακολούθηση εκ μέρους της Επιτροπής και δυνατότητα παρέμβασης από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σε περίπτωση παραβίασης. Ωστόσο, όσον αφορά το πεδίο της μετανάστευσης δενπάρχουν μέχρι τώρα κοινοτικές διατάξεις που να βασίζονται στο άρθρο 63 της συνθήκης ΕΚ.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε της 15ης και 16ης Οκτωβρίου 1999, επιβεβαίωσε τη σημασία που αποδίδει η Ένωση στον απόλυτο σεβασμό του δικαιώματος αίτησης ασύλου καθώς και τη δέσμευσή της όσον αφορά τιςποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση της Γενεύης περί του καθεστώτος των προσφύγων, καθώς και όσον αφορά άλλα θεσμικά μέσα σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Γι' αυτό τον σκοπό, ζήτησε τη θέσπιση ενός ενιαίου ευρωπαϊκού συστήματος χορήγησης ασύλου ώστε να διασφαλιστεί ότι κανείς δεν απελαύνεται για να διωχθεί. Όλες οι προτάσεις που είναι απαραίτητες για την εφαρμογή της πρώτης φάσης αυτού του συστήματος έχουνποβληθεί από την Επιτροπή. Η σημασία αυτού του στόχου επιβεβαιώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης της 21ης και 22ας Μαρτίου 2002 και έχει οριστεί το χρονοδιάγραμμα για τη θέσπιση των βασικών στοιχείων της πρώτης φάσης.

Όσον αφορά το προσχέδιο οδηγίας σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για τηνποδοχή των προσώπων που ζητούν άσυλο στα κράτη μέλη στο οποίο αναφέρθηκε το Αξιότιμο Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το Συμβούλιο κατά τη συνάντησή τους στο Λουξεμβούργο στις 25 Απριλίου 2002, καθόρισε μία γενική προσέγγιση. Κατά συνέπεια, το Συμβούλιο μπορεί να εγκρίνει και τυπικά την πρόταση σύντομα. Αυτό το προσχέδιο οδηγίας έχει ως στόχο την ουσιαστική βελτίωση των όρωνποδοχής των αιτούντων άσυλο, εξασφαλίζοντας ότι τα εθνικά συστήματαποδοχής στην Κοινότητα επιτυγχάνουν τους ίδιους ευρύτερους στόχους. Η αρχή σύμφωνα με την οποία οι άποροι αιτούντες άσυλο, στους οποίους έχει επιτραπεί να παραμείνουν στη χώρα αναμένοντας το αποτέλεσμα των διαδικασιών, δικαιούνται συνθηκώνποδοχής (συμπεριλαμβανομένης κατοικίας, τροφής, ρουχισμού και ημερήσιου χρηματικού βοηθήματος) έχει γίνει αποδεκτό από όλα τα κράτη μέλη. Το προσχέδιο οδηγίας δείχνει ότι σε όλα τα κράτη μέλη, τα πρόσωπα που ζητούν άσυλο θα έχουν δικαίωμα για ιατρική περίθαλψη, ενημέρωση και χορήγηση επίσημων εγγράφων, σχολική εκπαίδευση και, σε περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων, πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα έπρεπε να αναλάβουν τηνποχρέωση να εξασφαλίσουν τις κατάλληλες οδηγίες, την παρακολούθηση και τον έλεγχο του επιπέδου των συνθηκώνποδοχής.

Από τα κράτη μέλη θα μπορεί να ζητηθεί να διαθέσουν τα απαραίτητα μέσα σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις όπως ορίζει η οδηγία. Το σημείο αυτό θα είναι ιδιαίτερα σημαντικό εάν οι εθνικές αρχές δώσουν στις τοπικές αρχές την ευθύνη εφαρμογής της οδηγίας.

Σε αυτό το πλαίσιο είναι σημαντικό και το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τους Πρόσφυγες (ΕΤΠ)(1). Το Ταμείο, με πόρους ύψους 216 εκατ. ευρώ, δημιουργήθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου 2000/596/ΕΚ για την προώθηση της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών σε θέματα ασύλου, στηρίζοντας και ενθαρρύνοντας τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη μέληποδεχόμενα και επωμιζόμενα τις χρηματοοικονομικές συνέπειες τηςποδοχής προσφύγων και εκτοπισθέντων. Το Ταμείο στην παρούσα του μορφή, θα λειτουργήσει από την 1η Ιανουαρίου 2000 έως την 31η Δεκεμβρίου 2004.

Οι πόροι διανέμονται αναλογικά με το ύψος των δαπανών κάθε κράτους μέλους που προκύπτουν από τηνποδοχή προσφύγων και εκτοπισθέντων. Από το 2000-2002, η πίστωση της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τους Πρόσφυγες ανήλθε σε 1 816 711,58 ευρώ ήτοι 1,8 % των πόρων του Ταμείου.

(1) 2000/596/ΕΚ: απόφαση του Συμβουλίου της 28ης Σεπτεμβρίου 2000 για τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Ταμείου για τους Πρόσφυγες — ΕΕ L 252 της 6.10.2000.