ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1574/01

υποβολή: Luciana Sbarbati (ELDR) προς την Επιτροπή

(1 Ιουνίου 2001)

Θέμα: Διάθεση αποβλήτων: δημόσιαγεία και αντίκτυπος στο περιβάλλον

Στην Ιταλία, το ζήτημα της διάθεσης των αποβλήτων έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις. Για την αντιμετώπιση των κινδύνων για τηνγεία που απειλούν ορισμένες περιοχές, προτάθηκε η μεταφορά των αποβλήτων σε γειτονικές περιοχές. Από το νομό Marche ζητήθηκε η ανάληψη 30 000 τόνων αποβλήτων με προέλευση το νομό της Καμπανίας.

Ακόμα και μέσα στην Ευρώπη μεταφέρονται τοξικά απόβλητα από τη μια χώρα στην άλλη, ενώ επιτρέπεται για τη μεταφορά τους η διέλευση φαλαγγών μέσα από αστικές περιοχές. Παρέχονται άδειες ταφής μεγάλων ποσοτήτων αποβλήτων κάθε είδους χωρίς προηγούμενη εκτίμηση του κινδύνου για τουςδροφόρους ορίζοντες και τη δημόσιαγεία. Οι προληπτικοί έλεγχοι είναι ανεπαρκείς, ενώ τα μέτρα απολύμανσης που εφαρμόσθηκαν με αφορμή τα κρούσματα αφθώδους πυρετού πραγματοποιήθηκαν χωρίς κανένα συντονισμό στις διάφορες χώρες της ΕΕ.

Στα πλαίσια της οριακής αυτής κατάστασης, σοβαρό κίνδυνο διατρέχει η δημόσιαγεία και η προστασία του περιβάλλοντος.

Έχονταςπόψη τα προαναφερθέντα, θα μπορούσε άραγε η Επιτροπή να αναφέρει κατά πόσο σκοπεύει:

1. να εντατικοποιήσει τις δράσεις ευαισθητοποίησης και τις ανταλλαγές βέλτιστων πρακτικών, προκειμένου να συμβάλει στη βελτίωση της κατάστασης όσον αφορά τα απόβλητα, αντί να περιορίζεται στην έκδοση νόμων που αποδεικνύονται αναποτελεσματικοί;

2. να προωθήσει τον διαχωρισμό των αποβλήτων ενθαρρύνοντας καιποστηρίζονται την έρευνα και τη βιομηχανία ανακύκλωσης, προκειμένου να εξασφαλίσει τη μετατροπή τους σε πρώτες ύλες ή σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας;

3. να θεσπίσει κυρώσεις για εκείνους οι οποίοι, αντί να λαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα για την επίλυση του προβλήματος, μεταθέτουν τις ευθύνες τους σε άλλους ή κερδοσκοπούν εμπορευόμενοι ορισμένα είδη καταλοίπων και συντηρούν την οικολογική μαφία και να τιμωρείται όποιος, προκειμένου να επωφελείται των ενισχύσεων, μεταφέρει επικίνδυνες ύλες από χώρα σε χώρα, θέτοντας σε κίνδυνο τη δημόσιαγεία και προξενώντας βλάβες στο περιβάλλον;

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(26 Ιουλίου 2001)

Η κοινοτική νομοθεσία περί αποβλήτων παρέχει στα κράτη μέλη ένα πλαίσιο αρμοδιοτήτων καιποχρεώσεων το οποίο αποσκοπεί στη διευκόλυνση της επίτευξης μιας αποτελεσματικής περιβαλλοντικής προστασίας. Βάσει της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 15ης Ιουλίου 1975 περί αποβλήτων(1), τα κράτη μέληποχρεούνται να διασφαλίσουν ότι τα απόβλητα διατίθενται ή ανακτώνται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ανθρώπινηγεία και χωρίς να βλάπτεται το περιβάλλον. Η οδηγίαποχρεώνει περαιτέρω τα κράτη μέλη να καθιερώσουν ένα ολοκληρωμένο και κατάλληλο δίκτυο εγκαταστάσεων διάθεσης και να διασφαλίσουν ότι οι φορείς εκμετάλλευσης αποβλήτων έχουν λάβει κατάλληλη άδεια και ότι έχουν καταχωριστεί. Προκειμένου να επιτευχθούν οι απαιτήσεις και οι στόχοι που τίθενται στην οδηγία, τα κράτη μέλη πρέπει να εκπονούν σχέδια διαχείρισης των αποβλήτων ιδίως σχετικά με το είδος, την ποιότητα και την προέλευση των αποβλήτων, τις γενικές τεχνικές απαιτήσεις, τους οιουσδήποτε ιδιαίτερους κανονισμούς για τα ειδικά απόβλητα και τους κατάλληλους τόπους ή εγκαταστάσεις διάθεσης. Οι μεταφορές επικινδύνων αποβλήτωνπόκεινται σε αυστηρές διαδικασίες ελέγχου όπως προβλέπονται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 93/259/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 1ης Φεβρουαρίου 1993 σχετικά με την παρακολούθηση και τον έλεγχο των μεταφορών αποβλήτων στο εσωτερικό της Κοινότητας, καθώς και κατά την είσοδο και έξοδό τους(2). Ειδικότερα, τα κράτη μέλη έχουν αρμοδιότητες δυνάμει του κανονισμού να ασκούν ελέγχους επί της εξαγωγής και εισαγωγής αποβλήτων εντός της Κοινότητας εφόσον τα εν λόγω απόβλητα προορίζονται για επιχείρηση διάθεσης.

Επί του παρόντος απαιτείται ξεχωριστή συλλογή για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια, σύμφωνα με την οδηγία 75/439/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 16ης Ιουνίου 1975 περί διαθέσεως των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων(3), για τα απορρίμματα συσκευασίας, στο βαθμό που πρέπει να επιτευχθούν οι στόχοι της οδηγίας 94/62/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ης Δεκεμβρίου 1994 για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας(4) και για τις ηλεκτρικές στήλες που καλύπτονται από την οδηγία 91/157/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Μαρτίου 1991 για τις ηλεκτρικές στήλες και τους συσσωρευτές(5). Η ξεχωριστή συλλογή αποτελεί επίσης έναν από τους στόχους της πρότασης της Επιτροπής για τα απορρίμματα που προέρχονται από τον ηλεκτρικό και τον ηλεκτρονικό εξοπλισμό. Επιπροσθέτως,πό την προϋπόθεση συμμόρφωσης με τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς, τα κράτη μέλη δύνανται να χρησιμοποιήσουν οικονομικά μέσα όπως είναι τα φορολογικά μέτρα και τα προγράμματα παράδοσης προκειμένου να προωθήσουν την ξεχωριστή συλλογή.

Η Επιτροπή όχι μόνο έχει προτείνει νομοθετικά μέτρα, αλλά έχει λάβει και ορισμένα άλλα μέτρα προκειμένου να αυξήσει την ευαισθητοποίηση και την ανταλλαγή ορθής πρακτικής. Στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE, μπορούν να χρηματοδοτηθούν καινοτόμα έργα για τη βελτίωση της ξεχωριστής συλλογής και την ανακύκλωση των αποβλήτων. Οργανώθηκαν ορισμένα ειδικά εργαστήρια για την ανταλλαγή πληροφοριών όσον αφορά τις βέλτιστες πρακτικές, συμπεριλαμβανομένου ενός εργαστηρίου στο Sorrento το 1996, το οποίο επικεντρώθηκε κυρίως στην κατάσταση στην Καμπανία. Η Επιτροπή δημοσίευσε ένα εγχειρίδιο για τις ορθές πρακτικές στον τομέα της συλλογής και της λιπασματοποίησης(6), η οποία προορίζεται ειδικώς για τη Νότια Ευρώπη, όπου η λιπασματοποίηση έχει πολύψηλές δυνατότητες. Σε αυτό το πλαίσιο, έχει επίσης εκπονηθεί ένα πολύ χρήσιμο εγχειρίδιο από την Ιταλική Εθνική Υπηρεσία για την Προστασία του Περιβάλλοντος(7).

Η κοινοτική περιβαλλοντική νομοθεσία καθιερώνει ειδικές νομικέςποχρεώσεις με τις οποίες τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι συμμορφούνται εντός της δικαιοδοσίας τους. Ως εκ τούτου, η κοινοτική νομοθεσία παρέχει στα κράτη μέλη το αναγκαίο πλαίσιο προκειμένου αυτά να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της παράνομης επεξεργασίας αποβλήτων. Εντούτοις, αποτελεί ευθύνη και καθήκον των κρατών μελών να διασφαλίσουν ότι όχι μόνο οι κοινοτικές οδηγίες περί περιβαλλοντικής προστασίας μεταφέρονται καταλλήλως στο εθνικό δίκαιο, αλλά επίσης ότι επιβάλλονται αποτελεσματικές κυρώσεις προκειμένου να αποτραπεί και να καταπολεμηθεί η παράνομη επεξεργασία αποβλήτων και ότι οι εν λόγω κυρώσεις παρακολουθούνται δεόντως και επιβάλλονται έμπρακτα. Από την πλευρά της, η Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου και έχει εγείρει πολυάριθμες αγωγές λόγω παράβασης κατά των κρατών μελών για τη μη μεταφορά και τη μη σωστή εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας περί αποβλήτων(8).

Το έκτο κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον Περιβάλλον 2000: το μέλλον μας, η επιλογή μας για την περίοδο 2001-2010(9) προβλέπει ρητά να ληφθούν δραστικά μέτρα κατά της περιβαλλοντικής εγκληματικότητας(10) .

Στο πλαίσιο της δράσης της δυνάμει του πρώτου πυλώνα της Συνθήκης, η Επιτροπή ενέκρινε στις 13 Μαρτίου 2001 μια πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου(11). Η εν λόγω πρόταση θα επιτρέψει να διασφαλιστεί μια πιο αποτελεσματική εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου για την προστασία του περιβάλλοντος, καθιερώνοντας σε όλη την Κοινότητα έναν ελάχιστο αριθμό ποινικών παραβάσεων του περιβαλλοντικού δικαίου σε κάθε κράτος μέλος. Ειδικότερα, η πρόταση περιλαμβάνει διατάξεις που έχουν στόχο την επεξεργασία και τη διάθεση των αποβλήτων.

Η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες αφενός να συγκεντρώσει όλες τις πλέον αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη και το εύρος του οργανωμένου εγκλήματος σε θέματα περιβάλλοντος. Αφετέρου, θα ενθαρρύνει τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας (τίτλος VI της συνθήκης ΕΕ) να συμπληρώσουν την πρόταση οδηγίας με κατάλληλα μέτρα προκειμένου κυρίως να οριστούν οι ελάχιστες εφαρμοστέες ποινές σε όλα τα κράτη μέλη και να προβλεφθεί η έκδοση μεταξύ κρατών μελών των εγκληματιών που διαπράττουν εγκλήματα κατά του περιβάλλοντος.

(1) ΕΕ L 194 της 25.7.1975 όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 91/156/ΕΟΚ (ΕΕ L 78 της 26.3.1991) και απόφαση 96 /350/ΕΟΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 135 της 6.6.1996).

(2) ΕΕ L 30 της 6.2.1993.

(3) ΕΕ L 194 της 25.7.1975.

(4) ΕΕ L 365 της 31.12.1994.

(5) ΕΕ L 78 της 26.3.1991.

(6) Commissione europea, Esempi di successo sul compostaggio e la raccolta differenziata, 2000 (http://www.europa.eu.int/comm/environment/waste/compost/index_it.htm).

(7) ANPA: La raccolta differenziata, aspetti progettuali e gestionali, 1999.

(8) Βλέπε, παραδείγματος χάρη, την πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην Υπόθεση C-365/97 Επιτροπή κατά Ιταλίας (San Rocco) της 9.11.99 σχετικά με την παραβίαση από την Ιταλία της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ σχετικά με την κοίτη του ποταμού San Rocco.

(9) COM(2000)31 τελικό.

(10) Βλ. σελ. 15 του έκτου προγράμματος.

(11) COM(2001)139 τελικό.