ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2013/97 υποβολή: John Iversen (PSE) προς την Επιτροπή (11 Iουνίου 1997)

Θέμα: Φυτοφάρμακα

Μεγάλη δανική εταιρία, η Cheminova, που παράγει φυτοφάρμακα κατηγορείται τις τελευταίες εβδομάδες ότι διαθέτει στην αγορά χωρών εκτός ΕΕ φυτοφάρμακα των οποίων η πώληση δεν επιτρέπεται στην ΕΕ. Τα προϊόντα χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων και στην Κεντρική Αμερική όπου εξ αιτίας τους, σύμφωνα με δανική τηλεοπτική εκπομπή, στους αγρότες εμφανίζονται ασθένειες που επιφέρουν ακόμα και τον θάνατο.

Δεν πιστεύει η Επιτροπή ότι θα πρέπει να απαγορεύεται η εξαγωγή φυτοφαρμάκων εκτός των συνόρων της ΕΕ όταν η πώλησή τους δεν επιτρέπεται εντός της ΕΕ,

Είναι άραγε της άποψης η Επιτροπή ότι πρέπει να θεσπισθεί η ευθύνη του παραγωγού όσον αφορά τις συνέπειες των εν λόγω ουσιών για το περιβάλλον και τους ανθρώπους;

Κοινή απάντηση της κας Bjerregaard εξ ονόματος της Επιτροπής στις γραπτές ερωτήσεις E-2013/97 και E-2054/97 (7 Αυγούστου 1997)

Η Επιτροπή δεν προτίθεται να λάβει μέτρα για να θεσπίσει απαγόρευση των εξαγωγών από την Κοινότητα των δηλητηριωδών αερολυμάτων ή άλλων επικίνδυνων χημικών ουσιών που δεν επιτρέπεται να κυκλοφορούν στην Κοινότητα.

Το θέμα των εξαγωγών επικινδύνων χημικών ουσιών των οποίων απαγορεύεται η διάθεσή στην εγχώρια αγορά καθώς και η χρήση τους έχει συζητηθεί επί σειρά ετών σε διεθνή φόρα (Πρόγραμμα για το Περιβάλλον των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), Οργανισμός για τη Διατροφή και τη Γεωργία (FAO), Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD)) με στόχο να προστατευθεί η υγεία και το περιβάλλον άλλων χωρών. Το αποτέλεσμα αυτών των συζητήσεων ήταν δύο διεθνείς συστάσεις (οι κατευθυντήριες γραμμές του Λονδίνου για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις χημικές ουσίες στο διεθνές εμπόριο, UNEP 7 διεθνής κώδικας συμπεριφοράς για τη διανομή και τη χρήση ζιζανιοκτόνων, FAO), που εν συνεχεία τροποποιήθηκαν με τη σύναψη της διεθνούς διαδικασίας της «Συναίνεσης Μετά από Ενημέρωση» (ΣΜΕ) (UNEP, 1989 7 FAO, 1990).

Σκοπός αυτών των συστάσεων είναι να ενημερώνονται οι χώρες εισαγωγής σχετικά με την επικινδυνότητα και τους κινδύνους των χημικών ουσιών, η χρήση των οποίων έχει απαγορευθεί ή δραστικά περιοριστεί στη χώρα προέλευσής τους για λόγους υγείας ή περιβαλλοντικούς. Ο σκοπός αυτού του είδους πληροφοριών είναι να βελτιωθεί η ενημέρωση των χωρών εισαγωγής σχετικά με την επικινδυνότητα αυτών των χημικών ουσιών και, κατά συνέπεια, να βοηθηθούν οι χώρες αυτές να ελέγχουν τις εισαγωγές ανεπιθύμητων χημικών ουσιών. Με τη διεθνή διαδικασία ΣΜΕ καλούνται οι κυβερνήσεις να λάβουν αποφάσεις σχετικά με τις μελλοντικές εισαγωγές ορισμένων επικίνδυνων χημικών ουσιών επί τη βάσει προγενέστερης πληροφόρησης σχετικά με τις χημικές ουσίες. Κατευθυντήριες γραμμές για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις χημικές ουσίες που υπάγονται στη ΣΜΕ εκπονούνται από τον FAO και το UNEP και κοινοποιούνται, προκειμένου να αποτελέσουν βοήθημα για τις κυβερνήσεις να αξιολογούν τους κινδύνους που ενέχει η διακίνηση και χρήση κάθε χημικής ουσίας και να λαμβάνουν αποφάσεις καλύτερα τεκμηριωμένες σχετικά με τις μελλοντικές εισαγωγές και τη χρήση της λαμβάνοντας υπόψη τις τοπικές συνθήκες. Με βάση τα στοιχεία αυτά κάθε χώρα θα πρέπει να είναι σε θέση να αποφασίσει εάν επιθυμεί να απαγορεύσει την εισαγωγή αυτών των χημικών ουσιών ή να επιβάλει υποχρεώσεις όσον αφορά τη χρήση τους.

Η Κοινότητα έχει εφαρμόσει τις διεθνείς συστάσεις με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2455/92 του Συμβουλίου σχετικά με τις εξαγωγές και εισαγωγές ορισμένων επικίνδυνων χημικών ουσιών ((ΕΕ L 251 της 29.8.1992. )) με τον οποίο καθιστάται υποχρεωτική στην Κοινότητα η ανταλλαγή πληροφοριών και η διαδικασία ΣΜΕ. Επιπλέον, για τους εξαγωγείς χημικών ουσιών και παρασκευασμάτων είναι υποχρεωτική η συσκευασία και επισήμανση των προϊόντων τους με τον ίδιο τρόπο που τα διαθέτουν στο εμπόριο στην Κοινότητα.

Επί του παρόντος διενεργούνται διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα του UNEP και του FAO για την εκπόνηση ρύθμισης νομικώς δεσμευτική διεθνώς για την εφαρμογή της διαδικασίας ΣΜΕ. Η τρίτη φάση αυτών των διαπραγματεύσεων πραγματοποιήθηκε στη Γενεύη από τις 26 μέχρι τις 30 Μαΐου 1997.

Εξάλλου, η καθιέρωση γενικής διαδικασίας πληροφόρησης περιλαμβάνεται στην ημερήσια διάταξη της Επιτροπής Εμπορίου και Περιβάλλοντος του Διεθνούς Οργανισμού Εμπορίου (ΔΟΕ). Στο πλαίσιο αυτής της επιτροπής η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επανειλημμένα τάχθηκε υπέρ της άποψης ότι ο ΔΟΕ θα μπορούσε εν προκειμένω να λάβει συμπληρωματικά μέτρα με την καθιέρωση συστήματος κοινοποίησης το οποίο θα μπορούσε να επιδράσει ως ασφαλιστικό δίκτυο. Για να αποφευχθεί η περιττή αλληλεπικάλυψη έργου και σύγχυση κανονιστικών διατάξεων, το σύστημα κοινοποίησης θα εφαρμόζεται μόνο στα εμπορεύματα των οποίων η εγχώρια κυκλοφορία απαγορεύεται και δεν καλύπτονται από τις ισχύουσες διεθνείς συμφωνίες καθώς και στις εξαγωγές από τα μέλη του ΔΟΕ που δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη σε αυτές τις συμφωνίες. Στην ουσία το σύστημα αυτό θα πρέπει να καταρτισθεί έτσι ώστε να μην αποθαρρυνθούν τα μέλη του ΔΟΕ να συμμετέχουν στις σχετικές ισχύουσες και μελλοντικές συμφωνίες για το περιβάλλον.

Το θέμα της απαγόρευσης ή σταδιακής κατάργησης των εξαγωγών χημικών ουσιών των οποίων η εγχώρια διάθεση απαγορεύεται συζητήθηκε σε διάσκεψη σχετικά με το διεθνές εμπόριο επικίνδυνων χημικών ουσιών, η οποία διοργανώθηκε από την Επιτροπή μετά από πρωτοβουλία του Κοινοβουλίου (Βρυξέλλες, 5-7 Ιουλίου 1995). Αντίγραφο της τελικής έκθεσης αυτής της διάσκεψης έχει αποσταλεί άμεσα στο Αξιότιμο Μέλος και τη γραμματεία του Κοινοβουλίου. Ένα από τα πορίσματα της τελικής έκθεσης ήταν ότι τα ισχύοντα μέτρα σέβονται την κυριαρχία των χωρών εισαγωγής κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις ιδιαίτερες ανάγκες τους όσον αφορά τις εισαγωγές φυτοφαρμάκων και άλλων επικίνδυνων ουσιών.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι για να διασφαλισθεί η ασφαλής διακίνηση χημικών ουσιών στις αναπτυσσόμενες χώρες ή σε χώρες των οποίων η οικονομία βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο είναι σημαντικό να βελτιωθεί η διαχείριση των χημικών ουσιών στις εν λόγω χώρες. Για το σκοπό αυτό η Επιτροπή χρηματοδοτεί επί του παρόντος διάφορα προγράμματα που εκτελούνται από το Ινστιτούτο των Ηνωμένων Εθνών για την Κατάρτιση και την Έρευνα των οποίων σκοπός είναι να προωθηθεί η ανάπτυξη της ενοποιημένης διαχείρισης των ζιζανιοκτόνων.

Όσον αφορά την ευθύνη των παραγωγών για τα αποτελέσματα στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον ουσιών των οποίων η χρήση έχει απαγορευθεί στο εσωτερικό της Κοινότητας, είναι ήδη δυνατόν σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία να αποδοθεί ευθύνη στον παραγωγό ή την επιχείρηση ή το πρόσωπο που χρησιμοποιεί την ουσία αυτή για τις αρνητικές επιπτώσεις από τη χρήση της εντός της Κοινότητας δεδομένου ότι αποτελεί παράβαση της ισχύουσας νομοθεσίας.

Πρόθεση της Επιτροπής είναι να καλύπτεται επίσης η ζημία που προκαλείται, με τη θέσπιση αυστηρών διατάξεων περί υπαιτιότητας στο πλαίσιο της μελλοντικής κοινοτικής νομοθεσίας για τις ευθύνες που αφορούν το περιβάλλον, θέμα επί του οποίου εκπονείται επί του παρόντος Λευκή Βίβλος.

Ωστόσο, οι κοινοτικές ρυθμίσεις κατά κανόνα δεν εφαρμόζονται εκτός της κοινοτικής επικράτειας, έτσι ώστε δεν θα μπορεί να καλύπτεται ζημία η οποία προκαλείται εκτός της Κοινότητας. Ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι προφανώς η σύναψη διεθνούς συμφωνίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή τρέφει μεγάλες ελπίδες όσον αφορά τη μελλοντική σύμβαση για τη ΣΜΕ που θα ολοκληρωθεί τα τέλη του 1997. Θα αποτελέσει ένα ισχυρό μέσο στο διεθνές εμπόριο για τη βελτίωση της διαχείρισης των χημικών ουσιών και την ασφαλέστερη διακίνηση και χρήση των χημικών ουσιών στις αναπτυσσόμενες χώρες.