ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3122/00

υποβολή: Ioannis Marnos (PPE-DE) και Antonios Trakatellis (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(6 Οκτωβρίου 2000)

Θέμα: Διαρροή στο Κοζλοντούι και εγκατάσταση νέων αντιδραστήρων στην Ουκρανία

Σύμφωνα με το τηλεγράφημα του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (6/9/00), στο βουλγαρικό πυρηνικό σταθμό του Κοζλοντούι σημειώθηκε διαρροή ραδιενέργειας με αποτέλεσμα δύο εργαζόμενοι να μολυνθούν από αυτήν, κάτι που επιβεβαίωσαν και οι βουλγαρικές αρχές οι οποίες παρά το ότι δεν αποκάλυψαν τον ακριβή χρόνο, ούτε τις διαστάσεις της μόλυνσης του προσωπικού, παραδέχθηκαν ωστόσο, την ύπαρξη ελλείμματος στην ασφάλεια του πυρηνικού ηλεκτροσταθμού. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ως γνωστόν, επιμένει στο άμεσο κλείσιμο όλων των επικίνδυνων και απηρχαιωμένων πυρηνικών σταθμών στιςπό ένταξη και στιςποψήφιες χώρες, ενώ παρόμοια πολιτική ακολουθούσε, μέχρι πρότινος και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια πολιτική που σύμφωνα με την έγκυρη βρετανική εφημερίδα Γκάρντιαν φαίνεται να εγκαταλείπεται. Η ίδια εφημερίδα ανέφερε ότι ο αρμόδιος για τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης Επίτροπος κ. Κρις Πάττεν, πιέζει τις ουκρανικές αρχές να αντικαταστήσουν τον πυρηνικό αντιδραστήρα του Τσερνομπίλ, ο οποίος στο τέλος του έτους διακόπτει τη λειτουργία του, με δύο νέους πυρηνικούς αντιδραστήρες, κάτι το οποίο η ίδια η Ουκρανία έχει σταματήσει από καιρό να ζητά.

1. Σε ποιές ενέργειες προέβη η Επιτροπή στην περίπτωση διαφυγής ραδιενέργειας από το Κοζλοντούι, ένα γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τηνγεία των πολιτών της Βουλγαρίας αλλά και των γειτονικών κρατών όπως της Ελλάδος;

2. Ποιός παρακολουθεί την εφαρμογή του Μνημονίου της Σόφιας (1999) για το κλείσιμο των επικίνδυνων αντιδραστήρων (τύπου VVΕR-440/230 πρώτης γενιάς) του Κοζλοντούι και με ποιόν τρόπο θα διασφαλίσει η Επιτροπή την εκτέλεση των εργασιών παροπλισμού των επικίνδυνων αντιδραστήρων με την παράλληλη εκταμίευση του δανείου ΕΥΡΑΤΟΜ, ύψους 212,5 εκατ. για την αναβάθμιση των αντιδραστήρων 5 και 6 (VVΕR-1000);

3. Γνωρίζει αν η Βουλγαρία προχώρησε σε εκπόνηση προγράμματος παροπλισμού των επικίνδυνων αντιδραστήρων όπωςποχρεούται βάσει του Μνημονίου της Σόφιας (1999);

4. Ποιές πιστώσεις χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του ΡΗΑRΕ για τηνποστήριξη μέτρων που αφορούν την παύση λειτουργίας των αντιδραστήρων 1 και 2 και σε ποιές ενέργειες θα προβεί προς τις βουλγαρικές αρχές αν τα δημοσιεύματα του βουλγαρικού τύπου αποδειχθούν αληθή σχετικά με αναβάθμιση των αντιδραστήρων 3 και 4, ενώ αυτοί προορίζονται για οριστική παύση;

5. Θα μπορούσε να μας πληροφορήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αν πράγματι η Επιτροπή ζητεί την εγκατάσταση νέων πυρηνικών αντιδραστήρων στην Ουκρανία;

Απάντηση του κ. Verheugen εξ ονόματος της Επιτροπής

(1 Δεκεμβρίου 2000)

Η Επιτροπή συμμερίζεται πλήρως την κοινοτική θέση σχετικά με τη σημασία που έχει τοψηλό επίπεδο πυρηνικής ασφάλειας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη στο πλαίσιο της διεύρυνσης, όπως τονίστηκε πρόσφατα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι. Οι ενέργειες της Επιτροπής στιςποψήφιες για προσχώρηση χώρες, που αφορούν πυρηνικούς αντιδραστήρες οι οποίοι δεν μπορούν να αναβαθμιστούν σύμφωνα με τα διεθνώς αποδεκτά επίπεδα ασφάλειας σε λογικό κόστος, έχουν σαν στόχο την επίτευξη του κλεισίματός τους το συντομότερο δυνατό σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 1998. Στο πλαίσιο αυτό, το Νοέμβριο του 1999, η Επιτροπή και η βουλγαρική κυβέρνηση κατέληξαν σε συμφωνία, σύμφωνα με την οποία η Βουλγαρία δεσμεύθηκε να κλείσει προσεχώς τις μονάδες 1-4 του πυρηνικού σταθμού του Kozloduy.

Ενώ η βουλγαρική κυβέρνηση είναιπεύθυνη για την εφαρμογή των δεσμεύσεών της όσον αφορά το κλείσιμο των αντιδραστήρων βάσει της συμφωνίας του Νοεμβρίου 1999, η Επιτροπή παρακολουθεί από κοντά την πρόοδο στον τομέα αυτό και συνεργάζεται αποτελεσματικά για το σκοπό αυτό με τις βουλγαρικές αρχές, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της κοινής ομάδας εργασίας Επιτροπής-Βουλγαρίας για το κλείσιμο και τις εργασίες παροπλισμού των μονάδων 1-4 του πυρηνικού σταθμού του Kozloduy. Η ομάδα αυτή συναντήθηκε δύο φορές κατά τη διάρκεια του 2000.

Επιπλέον, η τήρηση των σχετικών δεσμεύσεων εκ μέρους της Βουλγαρίας παρακολουθείται από την Επιτροπή με τακτικές εκθέσεις καθώς και στο πλαίσιο της εφαρμογής των προτεραιοτήτων της εταιρικής σχέσης προσχώρησης. Αναφέρεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στις συστάσεις της Επιτροπής όσον αφορά το άνοιγμα και το κλείσιμο του κεφαλαίου ενέργεια στις διαπραγματεύσεις προσχώρησης.

Η καταβολή του δανείου Euratom για την αναβάθμιση των μονάδων 5 και 6 του πυρηνικού σταθμού του Kozloduy, που έχει συναφθεί τον Ιούνιο του 2000, εξαρτάται από την τήρηση των δεσμεύσεων σχετικά με την παύση λειτουργίας των μονάδων 1-4. Κατά τον ίδιο τρόπο, η προβλεπόμενη χρηματοδοτική βοήθεια στη συμφωνία, βάσει του ειδικού προγράμματος PHARE, εξαρτάται από την τήρηση των δεσμεύσεων της Βουλγαρίας. Αυτό έχει ληφθείπόψη κατά τον προγραμματισμό τηςποστήριξης βάσει των ετήσιων αναγκών του προϋπολογισμού. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD),πό την ιδιότητά της ως διαχειρίστρια του διεθνούς ταμείου στήριξης των εργασιών παροπλισμού στο Kozloduy, μέσω του οποίου θα διοχετευθεί το μεγαλύτερο μέρος της κοινοτικής βοήθειας, θαποβάλει εκθέσεις σχετικά με την τήρηση των σχετικών δεσμεύσεων εκ μέρους της Βουλγαρίας.

Έχει ήδη αρχίσει ο προγραμματισμός του σχεδίου των εργασιών παροπλισμού για τις μονάδες 1 και 2 στο Kozloduy. Στο πλαίσιο αυτό, οι βουλγαρικές αρχές, σε συνεργασία με την Επιτροπή, εκπόνησαν τον Ιούλιο του 2000 σχέδιο εργασίας στο οποίο αναφέρονται τα απαραίτητα στάδια και μέτρα, συμπεριλαμβανομένου του χρονοδιαγράμματός τους, που θα οδηγήσει στο οριστικό κλείσιμο των μονάδων αυτών πριν από το 2003. Παρόμοιες δραστηριότητες για το κλείσιμο και τον παροπλισμό των μονάδων 3 και 4 θα μπορέσουν να αρχίσουν μόνο μετά το 2002, όταν θα έχει συμφωνηθεί η ακριβής ημερομηνία για το οριστικό κλείσιμο των δύο αυτών μονάδων, βάσει της συμφωνίας. Υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή κατανοεί ότι το κλείσιμο των μονάδων αυτών θα γίνει, το αργότερο, το 2006.

Με βάση τη συμφωνία, η Επιτροπή δέσμευσε ένα πακέτο πολυετούς βοήθειας για τον ενεργειακό τομέα της Βουλγαρίας. Το πακέτο αυτό περιλαμβάνει επιδοτήσεις Phare ύψους 200 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2000-2006, ενώ η πρόβλεψη για το δεύτερο ήμισυ του ποσού αυτού θα επικυρωθεί το 2002, σε συνάρτηση με την επιβεβαίωση των ημερομηνιών οριστικού κλεισίματος βάσει της συμφωνίας για τις μονάδες 3 και 4 Σεπτεμβρίου 2000, η Επιτροπή σχεδιάζει να δεσμεύσει το ποσό των 30,2 εκατ. ευρώ για το σκοπό αυτό. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει 5,2 εκατ. ευρώ για σχέδια θεσμικής στήριξης (εκ των οποίων έχουν ήδη δεσμευθεί τα 3,3 εκατ. ευρώ) και 25 εκατ. ευρώ σαν πρώτο τμήμα της συνεισφοράς της Κοινότητας στο διεθνές ταμείο εργασιών παροπλισμού στο Kozloduy.

Είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί η κατάλληλη ασφάλεια για τοπόλοιπο διάστημα ζωής των μονάδων 3 και 4 του πυρηνικού σταθμού του Kozloduy. Η Επιτροπή δεν είναι αρμόδια όσον αφορά τις εργασίες που ενδέχεται να πραγματοποιήσουν οι βουλγαρικές αρχές στις δύο αυτές μονάδες. Ωστόσο, δεν πρόκειται να εξεταστεί κοινοτική βοήθεια για προγράμματα τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην παράταση της δράσης αυτών των αντιδραστήρων πέραν από τις προβλεπόμενες συμφωνηθείσες δεσμεύσεις για το κλείσιμό τους.

Το ατύχημα το οποίο συνέβη στις 27 Αυγούστου 2000 στη μονάδα 3 του πυρηνικού σταθμού του Kozloduy κατατάσσεται στο επίπεδο 1 της κλίμακας σοβαρότητας ατυχημάτων του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, δηλαδή πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο στην κλίμακα αυτή. Ατυχήματα τέτοιου βαθμού δεν μπορούν να βλάψουν τηνγεία ατόμων εκτός του πυρηνικού σταθμού ή στις γειτονικές χώρες.

Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή δεν θεώρησε αναγκαίο να αναλάβει οποιαδήποτε δράση σχετικά με το ατύχημα αυτό εκτός από το να ζητήσει πληροφορίες από την βουλγαρική πλευρά, οι οποίες και της παρασχέθηκαν. Ωστόσο, η Επιτροπή έλαβεπό σημείωση τις δηλώσεις που έκανε, με την ευκαιρία αυτή, ο επικεφαλής της ρυθμιστικής αρχής της Βουλγαρίας, όπως αναφέρθηκαν στον τύπο, σύμφωνα με τις οποίες οι βουλγαρικές αρχές έχουν σημειώσει την ύπαρξη ανοδικής τάσης στον αριθμό ατυχημάτων που έχουν σχέση με την ασφάλεια στον πυρηνικό σταθμό. Οι βουλγαρικές αρχές θα συνεχίσουν να παρακολουθούν την κατάσταση, έχονταςπόψη ότι η επίτευξη ενόςψηλού επιπέδου πυρηνικής ασφάλειας στιςποψήφιες χώρες αποτελεί ένα σημαντικό θέμα στο πλαίσιο της διεύρυνσης και μία προτεραιότητα της εταιρικής σχέσης προσχώρησης με τη Βουλγαρία.

Το Δεκέμβριο του 1995, η κυβέρνηση της Ουκρανίας και η ομάδα των επτά πλέον βιομηχανοποιημένων χωρών (G7) και η Επιτροπήπέγραψαν ένα μνημόνιο συμφωνίας με το οποίο δεσμεύονται για την ολοκλήρωση των K2R4. Tο μνημόνιο αυτό περιλαμβάνει διάφορες δεσμεύσεις και από τις δύο πλευρές, ενώ η σημαντικότερη είναι η δέσμευση εκ μέρους της Ουκρανίας να κλείσει τον πυρηνικό σταθμό του Chernobyl έως το 2000. Αυτό θα τηρηθεί από την κυβέρνηση της Ουκρανίας, η οποία έλαβε την απόφαση να έχει κλείσει ο πυρηνικός σταθμός μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου 2000.

Το μνημόνιο συμφωνίας περιλαμβάνει επίσης ένα σημείο που αφορά ένα ενεργειακό επενδυτικό πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει την προετοιμασία προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από δάνεια και στηρίζονται σε αρχές σχεδιασμού ελάχιστου κόστους για την ολοκλήρωση των αντιδραστήρων K2R4 καθώς και για την αποκατάστασηδροηλεκτρικού σταθμού και σταθμού θερμικής ενέργειας και για έργα συσσώρευσης ενέργεια με άντληση όπως επίσης και για προγράμματα ενεργειακής αποδοτικότητας σύμφωνα με τη στρατηγική του ενεργειακού τομέα της Ουκρανίας.

Στο πλαίσιο των δεσμεύσεων αυτών, η Επιτροπήποστηρίζει τις αρχές πυρηνικής ασφάλειας της Ουκρανίας, την πυρηνικήπηρεσία και τους οργανισμούς μηχανικών εφαρμογών της Ουκρανίας στην προετοιμασία για ενδεχόμενα δάνεια από την EBRD και από το Euratom για την ολοκλήρωση και την αναβάθμιση των πυρηνικών μονάδων K2R4 σε διεθνώς αποδεκτά επίπεδα ασφάλειας.

Χωρίς να προδικάζεται το αποτέλεσμα αυτών των δράσεων, οι οποίες θα επιτρέψουν στα διάφορα μέρη να λάβουν απόφαση για τα προτεινόμενα δάνεια, αυτές θαπάγονται σε προϋποθέσεις όπως είναι η ανάγκη για ένα αποδεκτό επίπεδο πυρηνικής ασφάλειας καθώς και η επίτευξη ικανοποιητικής προόδου στη μεταρρύθμιση του ενεργειακού τομέα.