ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0112/01

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(1 Φεβρουαρίου 2001)

Θέμα: Οι καταγγέλλοντες δυσλειτουργίες (2): η αποθάρρυνση και παρακώλυση των ενεργειών τους εξαιτίας ελλείψεων στην σχεδιασθείσα ρύθμιση

Φαίνεται ότι η νέα, εκπονηθείσα από τιςπηρεσίες της Επιτροπής, ρύθμιση για τους καταγγέλλοντες δυσλειτουργίες [Raising concerns about serious wrongdoing (Whistleblowing), αριθ. SEC(2000)2078 Α/5, της 29.11.2000] μάλλον δεν ανταποκρίνεται στιςψηλές προσδοκίες.

Μπορεί η Επιτροπή να διευκρινίσει τα εξής σημεία των σημερινών της προτάσεων:

1. Για ποιο λόγο επιβάλλει η Επιτροπή την άνευ όρων απαίτηση να γνωστοποιείται κάθε δράση καταγγελίας δυσλειτουργιών καταρχάς στην OLAF, πριν να μπορεί ο καταγγέλλων να απευθυνθεί σε άλλη αρχή; Για ποιο λόγο ο καταγγέλλων οφείλει να παραχωρήσει στην OLAF χρονικό διάστημα που καθορίζει η ίδια για να αντιδράσει; Κατά την άποψη τουπογράφοντος, δημιουργούνται τοιουτοτρόπως περιττά εμπόδια, αυτή δε η αντιμετώπιση δεν είναι πάντοτε παραγωγική, τόσο επειδήπάρχουν τομείς στους οποίους η OLAF δεν είναι αρμόδια, όσο και επειδή ενδέχεται ναπάρχουν περιστάσειςπό τις οποίες η γνωστοποίηση των πληροφοριών στην OLAF πριν από κάθε άλλη δράση δεν μπορεί να ζητηθεί λογικά από τον καταγγέλλοντα. Σύμφωνα με πληροφορίες τουπογράφοντος, έχει ήδη επιστηθεί η προσοχή της Επιτροπή στο γεγονός αυτό με την ευκαιρία εσωτερικών διαβουλεύσεων.

2. Για ποιο λόγο το βάρος της αποδείξεως βαρύνει αποκλειστικά και μονόπλευρα τον καταγγέλλοντα δυσλειτουργίες, γεγονός το οποίο καθιστά σχεδόν αδύνατη την ανάληψη προστατευτικής δράσης του; Για ποιο λόγο η ανάληψη παρόμοιας δράσης δυσχεραίνεται επιπλέον με τον έντονο περιορισμό των φορέων μέσω των οποίων μπορεί να πραγματοποιείται η καταγγελία;

3. Για ποιο λόγο αρκέσθηκε η Επιτροπή σε μια διάταξη άνευ περιεχομένου σχετικά με την προστασία των καταγγελλόντων δυσλειτουργίες, η οποία όχι μόνο δεν προβλέπει καμία πρακτική λεπτομέρεια όσον αφορά την προστασία, αλλά επιπλέον δεν παρέχει καμία εγγύηση προστασίας δεδομένου ότι δεν προβλέπονται κυρώσεις; Πως αναμένει η Επιτροπή, μέσω αυτής της μη δεσμευτικής πρόθεσής της, να προσφέρει στην πράξη προστασία στους καταγγέλλοντες δυσλειτουργίες από ανεπίσημες παρενοχλήσεις, επίσημηποβίβαση ή απόλυση;

4. Παρόλο που ενδείκνυται να συμβουλεύεται ο καταγγέλλων δυσλειτουργίες αμερόληπτο φορέα πριν γνωστοποιήσει τις σχετικές με δυσλειτουργίες πληροφορίες του, είναι αμφίβολο εάν οι συμβουλές αυτές θα είναι αμερόληπτες, δεδομένου ότι δενφίσταται δυνατότητα ελεύθερης επιλογής όσον αφορά τον φορέα παροχής συμβουλών. Μάλιστα, δημιουργείται κατ' αυτόν τον τρόπο ηποψία ότι ηποχρέωση αυτή έχει κυρίως ως σκοπό να αποθαρρύνει ρητά τον καταγγέλλοντα δυσλειτουργίες από του να προβεί σε περαιτέρω διαβήματα. Μπορεί η Επιτροπή να εξηγήσει για ποιο λόγο επιμένει ότι ο καταγγέλλων δυσλειτουργίες πρέπει, για να τύχει συμβουλών, να απευθυνθεί σε εσωτερικήπηρεσία της Επιτροπής η οποία θα δημιουργηθεί για το σκοπό αυτό;

Απάντηση του κ. Kinnock εξ ονόματος της Επιτροπής

(11 Απριλίου 2001)

Η Επιτροπή επιθυμεί πριν απ' όλα να επιστήσει την προσοχή του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου στο γεγονός ότι το έγγραφο στο οποίο αναφέρεται έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα, όπως εξηγείται στην απάντηση της γραπτής ερωτήσεως E-0111/01 την οποίαπέβαλε(1). Το έγγραφο αυτό δεν περιέχει καταληκτικές προτάσεις και δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ.

Λαμβάνοντας αυτάπόψη, οι απαντήσεις στις επιμέρους ερωτήσεις του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου έχουν ως εξής:

1. Βάσει της Διοργανικής Συμφωνίας της 25ης Μαΐου 1999, μεταξύ του Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής(2), η αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) επεκτείνεται και πέραν της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας, ώστε να καλύπτει όλες τις δραστηριότητες που σχετίζονται με την ανάγκη να διασφαλίζονται τα κοινοτικά συμφέροντα κατά των παρατυπιών οι οποίες μπορούν να οδηγούν σε διοικητικές ή ποινικές διαδικασίες. Έτσι, ηπηρεσία αυτή αποτελεί το ουσιώδες σημείο αναφοράς για οποιοδήποτε μέλος τους προσωπικού αποκτά γνώση στοιχείων με τα οποία να τεκμηριώνεται η ύπαρξη ενδεχόμενων σοβαρών δυσλειτουργιών, και οι οποίες δυνητικά θα μπορούσαν να έχουν δυσμενή αντίκτυπο στα συμφέροντα της Κοινότητας.

Επίσης, εφιστάται η προσοχή του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου στο γεγονός ότι, βάσει τωνφιστάμενων κανόνων, κάθε μέλος του προσωπικού έχει τηνποχρέωση αναφοράς των ανησυχιών του για σοβαρές δυσλειτουργίες, όπως και την εγγύηση προστασίας του κατά την εκτέλεση αυτού του καθήκοντος.

Η πρόταση που περιέχεται στο συμβουλευτικό έγγραφο, σχετικά με το καθήκον προηγούμενης διαβούλευσης με την OLAF, το οποίο αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για ευρύτερη κοινολόγηση των ανησυχιών, αποβλέπει να εξασφαλίσει το γεγονός ότι η OLAF τηρείται ενήμερη και μπορεί να λάβει μέτρα, ακόμη και εάν το μέλος του προσωπικού επιλέξει, νομίμως, να εκπληρώσει τηνποχρέωσή του για τηνποβολή αναφοράς, ενημερώνοντας την ιεραρχία και όχι την εν λόγω Υπηρεσία.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι μία έρευνα εκ μέρους της OLAF είναι το πλέον ενδεδειγμένο μέτρο που επιτρέπει την ανάληψη δράσης εκ μέρους του οικείου Οργάνου εάν οι σχετικοί ισχυρισμοί επιβεβαιώνονται από την έρευνα. Ταυτόχρονα, μια τέτοια έρευνα προβλέπει διασφαλίσεις τρίτων προσώπων από την αθέμιτη κατηγορία πρόκλησης δυσλειτουργιών. Για να είναι αποτελεσματική η έρευνα, ηπηρεσία αυτή πρέπει να τηρεί κάποιο χρονικό όριο το οποίο να είναι εύλογο και αντίστοιχο προς τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζει σε κάθε περίπτωση η έρευνα. Εξαιτίας της φύσεως αυτών των ερευνών, δεν είναι δυνατόν για οποιοδήποτε φορέα τις διεξάγει να τηρήσει προκαθορισμένα και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για την ολοκλήρωση των ενεργειών του.

2. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ηποχρέωση αναφοράς των ανησυχιών σχετίζεται με σοβαρές δυσλειτουργίες, και η αντίστοιχη προστασία για όσους εκπληρώνουν τηνποχρέωση αυτή, παρέχει την αναγκαία προστασία του προσωπικού, οποιοσδήποτε και εάν είναι ο συγκεκριμένος δίαυλος αναφοράς.

Το μόνο βάρος για κάποιο μέλος του προσωπικού είναι να διερευνήσει προσεκτικά κατά πόσον, εξ όσων γνωρίζει καλύτερα, τα διάφορα στοιχεία οδηγούν σε τεκμαιρόμενη σοβαρή πρόκληση δυσλειτουργίας. Η πρόσθετη δυνατότητα να ενημερώνεται ο Πρόεδρος άλλου Οργάνου, ή ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής, προτείνεται στο συμβουλευτικό έγγραφο με στόχο να καλύπτονται τα όποια ενδεχόμενα, στην απίθανη περίπτωση που η ανεξάρτητη ευρωπαϊκήπηρεσία καταπολέμησης της απάτης δεν λαμβάνει τα προσήκοντα μέτρα.

3. Η προβλεπόμενη προστασία για νόμιμηποβολή αναφοράς, είτε βάσει τηςποχρέωσηςποβολής αναφοράς είτε με την ευρύτερη κοινολόγηση σε κάποιο από τους οριζόμενους πρόσθετους διαύλους, θα τίθεταιπό την εγγύηση του κανονισμούπηρεσιακής κατάσταση και η τήρηση των δικαιωμάτων αυτών θα αποτελεί, συνεπώς, αντικείμενο δικαστικού ελέγχου.

4. Η Επιτροπή θεωρεί, ευθυγραμμιζόμενη με τις συστάσεις της επιτροπής ανεξαρτήτων εμπειρογνωμόνων και του ΟΟΣΑ, ότι τα μέλη του προσωπικού θα πρέπει να διαθέτουν τις συμβουλές ανεξάρτητου τρίτου προσώπου όταν αντιμετωπίζουν κατάσταση στην οποία πρέπει να αποφασιστεί κατά πόσον ή όχι πιθανολογείται η προστασία της κοινολόγησης σε τρίτο φορέα εκτός του οργάνου που απασχολεί τονπάλληλο, και πέραν της OLAF. Η Επιτροπή αντιλαμβάνεται ότι όσοι ευρίσκονται σε μία τέτοια κατάσταση ενδεχομένως αντιμετωπίζουν προσωπικά διλήμματα, και γιάυτό στο συμβουλευτικό έγγραφο η Επιτροπή έχει τονίσει το γεγονός ότι η παροχή συμβουλών πρέπει σαφώς να είναι ανεξάρτητη και εμπιστευτική.

Οι παρεχόμενες συμβουλές πρέπει σαφώς να σχετίζονται με τα γεγονότα τηςπόθεσης και επίσης με το νομικό πλαίσιο που θεσπίζεται με τον ΚΥΚ και αφορά ειδικότερα τους δημόσιουςπαλλήλους της ΕΕ. Συνεπώς, η Επιτροπή προτείνει στο συμβουλευτικό της έγγραφο να ανατεθεί το λειτούργημα αυτό στην εσωτερικήπηρεσία διαμεσολάβησης ή να δημιουργηθεί ένας νέος φορέας για την αμερόληπτη και εμπιστευτική παροχή συμβουλών. Οιπάλληλοι θα έχουν έτσι την ευκαιρία, όχι όμως τηνποχρέωση, να ζητούν συμβουλές από τον εν λόγω φορέα. Η παροχή μιας τέτοιας δυνατότητας στοχεύει αποκλειστικά να είναι χρήσιμη στουςπαλλήλους. Η αξιοποίησή της θα γίνεται σε εθελούσια βάση.

(1) βλέπε σελίδα 120.

(2) ΕΕ L 136 της 31.5.1999.