ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2597/01

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(26 Σεπτεμβρίου 2001)

Θέμα: Το δικαίωμα επέμβασης των ΗΠΑ σχετικά με την ευρωπαϊκή πόλη Brcko και την πορεία προς την επανένταξη της πόλης αυτής στο διοικητικό της περίγυρο

1. Ενθυμείται η Επιτροπή ότι στη συμφωνία του Dayton το 1995 είχαν ορισθεί τα όρια μεταξύ των δύο κρατιδίων της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, και αποδίδετο το 49 % του εδάφους στην Σερβική Δημοκρατία και το 51 % στην Μουσουλμανική Κροατική Ομοσπονδία·

2. Μπορεί να επιβεβαιώσει η Επιτροπή ότι η πόλη Brcko που βρίσκεται στα βόρεια σύνορα με την Κροατία, και αποτελεί τον ενδιάμεσο κρίκο μεταξύ του βορειοδυτικού και του νοτιο-ανατολικού τμήματος της Σερβικής Δημοκρατίας, αποτελεί μέρος του ως άνω 49 % του εδάφους· Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή εάν οι κάτοικοι της πόλης Brcko εξακολουθούν να έχουν δικαίωμα ψήφου για την εκλογή του κοινοβουλίου και του προέδρου της εν λόγω δημοκρατίας και τι δικαιώματα έχει η δημοκρατία αυτή ακόμη στην ως άνω πόλη·

3. Είναι σε θέση η Επιτροπή να επιβεβαιώσει την είδηση που δημοσιεύει η ολλανδική εφημερίδα Rotterdams Dagblad της 8ης Σεπτεμβρίου 2001, η οποία χαρακτηρίζει το Brcko ως πόλη-κράτος που διοικείται από έναν σερίφη καθώς και ως αμερικανικό θύλακα στη καρδιά της Ευρώπης, παραπέμποντας για να στηρίξει την άποψη αυτή στη μεγάλη στρατιωτική βάση των ΗΠΑ, στη παρουσία πολλών στρατιωτικών οχημάτων στην πόλη, και το μεγάλο σχετικά για τη χώρα αυτή προϋπολογισμό 47 εκατ. ευρώ, καθώς και σε αμερικανό επόπτη (Henry Lee Clarke), ο οποίος δύναται να λαβαίνει αποφάσεις αντί του εκλεγέντος δημοτικού συμβουλίου·

4. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή εάν η σοβαρή αμερικανική ανάμειξη και επιρροή στην πόλη αυτή η οποία αριθμεί 83 000 κατοίκους οφείλεται στη στρατηγική θέση μεταξύ των μεγάλων αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην ουγγαρική πόλη Pecs και τη βοσνιακή πόλη Tuzla;

5. Με ποιόν τρόπο αποζημιώνεται η Σερβική Δημοκρατία για τον κατατεμαχισμό του εδάφους της σε δύο αλληλοαπέχοντα τμήματα, με αποτέλεσμα να μπορούν τρίτοι να παρεμποδίζουν την αμοιβαία επικοινωνία, καθώς και για το γεγονός ότι δεν διαθέτει πλέον το ρητώς ορισθέν ποσοστό των 49 % του εδάφους·

6. Εάν δεν έχει ακόμη συμβεί το αναφερόμενο στο σημείο 5, με ποιόν τρόπο είναι δυνατόν να αποφευχθεί η δημιουργία μιας πηγής εθνικής εχθρότητας εκ μέρους του τμήματος που κρίνει ότιφίσταται άνιση και άδικη μεταχείριση·

7. Κρίνει η Επιτροπή ότι έχονταςπόψη προγενέστερες αρνητικές εμπειρίες με πόλεις οι οποίες προσωρινά δεν ανήκαν στον περίγυρό τους όπως η Τεργέστη μετά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο και τον Gdansk (μετά τον 1ο παγκόσμιο πόλεμο), είναι αποδεκτό να παραμείνει η πόλη Brcko σε μόνιμη βάση αποκομμένη από το διοικητικό της περίγυρο καιπό μη ευρωπαϊκό έλεγχο·

8. Είναι διατεθειμένη η Επιτροπή να επιδιώξει την (επαν)ένταξη της πόλης Brcko σε ένα ενδεχόμενο μελλοντικό κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης· Εάν ναι, με ποιόν τρόπο και εντός ποιας προθεσμίας προτίθεται η Επιτροπή να προβεί στις αναγκαίες ριζικές αλλαγές ώστε να τεθεί τέρμα στη σημερινή θέση της πόλης ως πόλεως κράτουςπό αμερικανική ηγεσία·

Απάντηση του κ. Patten εξ ονόματος της Επιτροπής

(13 Νοεμβρίου 2001)

Η Επιτροπή επιθυμεί ναπογραμμίσει ότι το συνταγματικό καθεστώς της περιφέρειας του Brcko ρυθμίστηκε με την οριστική απόφαση του Διεθνούς Διαιτητικού Δικαστηρίου της 5ης Μαρτίου 1999 και το παράρτημα της 18ης Αυγούστου 1999. Τα αποτελέσματα των εργασιών του εν λόγω δικαστηρίου έγιναν αποδεκτά και από τις δύο οντότητες. Η Επιτροπή δεν συμμετείχε στην οριστική απόφαση.

1. Το παράρτημα 2 της Γενικής Ειρηνευτικής Συμφωνίας πλαισίου (GFAP — Συμφωνία Ντέιτον/Παρισίων του 1995) όρισε συνοριακή γραμμή μεταξύ των οντοτήτων δηλαδή μεταξύ της Ομοσπονδίας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (FBiH) και της Δημοκρατίας των Σερβοβοσνίων (RS). Η εν λόγω συνοριακή γραμμή χαράχτηκε σε χάρτη που περιλαμβάνεται στο παράρτημα της συμφωνίας. Η χάραξη βασίστηκε στην αρχή ότι το 49 % του εδάφους της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (BiH) παραχωρείται στην RS και το 51 % στην FBiH.

2. Στο Ντέιτον τα μέρη δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με το ποιος θα ασκούσε τον έλεγχο στην περιφέρεια του Brcko. Ελλείψει συμφωνίας, η GFAP ανέθεσε προσωρινή εποπτεία της περιφέρειας στην RS, αλλά τα μέρη συμφώνησαν να ζητήσουν την έκδοση δεσμευτικής διαιτητικής απόφασης για το αμφισβητούμενο ποσοστό εδάφους στην περιφέρεια του Brcko (Παράρτημα 2, άρθρο V, παράγραφος 1 της ειρηνευτικής συμφωνίας). Συνεπώς, αν και η περιφέρεια του Brcko παραχωρήθηκε προσωρινά στην RS, ήταν σαφές ότι η ρύθμιση αυτή θα αποτελούσε το αντικείμενο οριστικής διαιτητικής απόφασης.

Οι κάτοικοι της περιφέρειας του Brcko που είναιπήκοοι της BiH έχουν το δικαίωμα να ψηφίζουν για την εκλογή προέδρου και κοινοβουλίου της BiH και στις εκλογές της οντότητας που επιλέγουν.

Τόσο η RS όσο και η FBiH δεν ασκούν σήμερα καμία νομική ή διοικητική εξουσία εντός των συνόρων της περιφέρειας του Brcko (βλ. παρακάτω).

3.-4. Η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να επιβεβαιώσει τα αναφερόμενα σχόλια. Η περιφέρεια του Brcko αποτελείται από την πόλη του Brcko και τη γύρω περιφέρεια. Η περιφέρεια (Opstina) δεν είναι συνεπώς απλώς μία πόλη. Δεν είναι όμως ούτε και κράτος. Η οριστική διαιτητική απόφασηπέβαλε την περιφέρεια στην άμεση κυριαρχία της BiH,ποβάλλοντάς την στην εξουσία των κοινών θεσμικών οργάνων της BiH (υπό ελεγχόμενο συντονισμό με τις κυβερνήσεις των δύο οντοτήτων). Η διαιτητική απόφαση ανέστειλε οριστικά κάθε νομική εξουσία και των δύο οντοτήτων και καθιέρωσε μια νέα ενιαία, πολυεθνική και δημοκρατική κυβέρνηση της περιφέρειας. Η περιφέρεια ανήκει και στις δύο οντότητες σε βάση συγκυριαρχίας: συνεπώς το έδαφος της RS περιλαμβάνει ολόκληρη την περιφέρεια, όπως άλλωστε την περιλαμβάνει και το έδαφος της FBiH. Τα εδάφη των δύο οντοτήτων επικαλύπτονται στο σύνολο της περιφέρειας.

Αρχικές και οριστικές διαιτητικές αποφάσεις καθιέρωσαν διεθνή εποπτεία στην περιφέρεια του Brcko και διόρισαν επόπτη που λειτουργεί ως αναπληρωτής ύπατος εκπρόσωπος, που παρακολουθεί την εφαρμογή της ειρηνευτικής συμφωνίας. Ο επόπτης, ο πρέσβης Clarke επί του παρόντος, έχει την εξουσία να εκδίδει δεσμευτικές ρυθμίσεις και εντολές. Η οριστική απόφαση όρισε ότι η εποπτεία αυτή θα συνεχιστεί μέχρις ότου αποφασιστεί η παύση της από την επιτελική ομάδα του συμβουλίου για την εφαρμογή της ειρήνης. Μέχρι σήμερα δεν έχει ληφθεί τέτοια απόφαση. Η αμεροληψία της διεθνούς εποπτείαςπογραμμίζεται από το γραφείο του ύπατου εκπροσώπου, που επίσηςπόκειται στο διεθνή έλεγχο μέσω του συμβουλίου για την εφαρμογή της ειρήνης και την επιτελική του ομάδα.

Η οριστική διαιτητική απόφαση διευκρινίζει ότι η περιφέρεια πρέπει να αποστρατικοποιηθεί. Ωστόσο, η SFOR εξακολουθεί να εφαρμόζει τις στρατιωτικές ρυθμίσεις της ειρηνευτικής συμφωνίας όπως όρισε με το ψήφισμα 1088 το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών στις 12 Δεκεμβρίου 1996. Η πολυεθνική παρουσία της SFOR στην περιφέρεια του Brcko δεν είναι εντονότερη από ό,τι σε άλλες περιοχές.

Η RS δεν διαιρείται σε δύο τμήματα που δεν επικοινωνούν μεταξύ τους. Το σύνολο της περιφέρειας του Brcko αποτελεί τμήμα του εδάφους της RS αν και, λόγω της αυτοδιοίκησης, η RS δεν έχει επίσημη εξουσία εκεί. Καμία διάταξη της οριστικής απόφασης δεν μειώνει το εδαφικό μερίδιο της RS. (Αντίθετα, επειδή το ποσοστό εδάφους που προστέθηκε στη RS στο πλαίσιο της συμφωνίας για τη συγκυριαρχία είναι μεγαλύτερο από αυτό που προστέθηκε στην FBiH, το μερίδιο της RS αυξήθηκε.) Το σύνταγμα της BiH, εξάλλου, θεσπίζει την ελεύθερη κυκλοφορία σε ολόκληρο το κράτος. Οι πολίτες της RS έχουν το δικαίωμα να κυκλοφορούν ελεύθερα σε ολόκληρη την περιφέρεια.

Η διαιτητική απόφαση προκάλεσε αρχικά ορισμένες αντιδράσεις εκ μέρους της RS. Ωστόσο, η απόφαση, η οποία είναι οριστική και δεσμευτική, έχει γίνει σήμερα αποδεκτή και εφαρμόζεται και από τις δύο οντότητες.

Η Επιτροπή συμμερίζεται την εκτίμηση της οριστικής διαιτησίας ότι όλα τα σημεία της απόφασης συμβαδίζουν με το σύνταγμα της BiH που εγκρίθηκε στο Ντέιτον και δεν θίγουν την εφαρμογή του. Η περιφέρεια του Brcko δεν είναι συνεπώς αποκομμένη από το διοικητικό της περίγυρο ούτε έχει τεθείπό μη ευρωπαϊκό έλεγχο.

8. Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη ότι απαιτούνται ριζικές αλλαγές για να τεθεί τέρμα στο σημερινό καθεστώς του Brcko. Για να σημειωθεί πρόοδος στο πλαίσιο της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης καθώς και σχετικά με την ενδεχόμενη προσχώρηση στην Ένωση, η BiH οφείλει να προχωρήσει μεπομονή και να αποδείξει ότι είναι ικανή να λειτουργήσει ως κράτος που παρουσιάζει συνοχή και έχειιοθετήσει το κοινοτικό κεκτημένο κατά τρόπο που θα της επιτρέψει να στηρίξει τη συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης με την Ένωση. Αυτό αποτελεί τη μεσοπρόθεσμη αλλά και μακροπρόθεσμη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι δύο οντότητες και, ως τμήμα αυτών, η περιφέρεια του Brcko.