ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1248/03

υποβολή: Brice Hortefeux (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(2 Απριλίου 2003)

Θέμα: Διαρροή εγκεφάλων

Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Επιτροπής, 75 % περίπου των Ευρωπαίων που αποκτούν διδακτορικό δίπλωμα στις Ηνωμένες Πολιτείες προτιμούν να παραμείνουν εκεί παρά να επιστρέψουν και να εργαστούν στην Ευρώπη. Η ΕΕ αριθμεί λίγο περισσότερους διπλωματούχους του τρίτου κύκλου σπουδών σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά απασχολεί σαφώς λιγότερους ερευνητές (5,4 στους 1000 ενεργούς πολίτες έναντι 8,7), οι οποίοι έχουν καλύτερες δυνατότητες εξέλιξης στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Επιπλέον, η ΕΕ δαπανά συνολικά πολύ λιγότερα για την έρευνα και την ανάπτυξη (1,9 % του ΑΕγχΠ της έναντι 2,8 % στις Ηνωμένες Πολιτείες), ενώ η έλλειψη επενδύσεων από τον ιδιωτικό τομέα είναι μεγάλη. Κατηγορείται, επίσης, για καθυστέρηση στη βιοτεχνολογική επανάσταση όπου οι επιχειρήσεις της παρουσιάζουν αδυναμίες σε θέματα κατοχύρωσης με πιστοποιητικά ευρεσιτεχνίας και διάθεσης στο εμπόριο.

Η στρατηγική της Λισσαβόνας προβλέπει να γίνει η ΕΕ η πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο με χρονικό ορίζοντα το 2010. Ωστόσο, όλα δείχνουν ότιπό τις παρούσες συνθήκες, ο στόχος αυτός δύσκολα θα επιτευχθεί. Προτίθεται, λοιπόν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει ένα νέο σχέδιο δράσης για να ανατρέψει τις αρνητικές αυτές τάσεις·

Απάντηση του κ. Busquin εξ ονόματος της Επιτροπής

(15 Μαΐου 2003)

Η διαρροή εγκεφάλων και η σχετική επενδυτική αδυναμία στην έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία είναι δύο πτυχές ιδιαίτερα ανησυχητικές για την Ευρώπη, πράγμα που καταδεικνύεται από την τρίτη ευρωπαϊκή έκθεση για τους δείκτες της επιστήμης και της τεχνολογίας (2003) η οποία δημοσιεύτηκε πρόσφατα από την Επιτροπή και στην οποία αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου.

Η Επιτροπή έχει επίγνωση της χαρακτηριστικής αυτής κατάστασης μιας Ευρώπης την οποία οι ερευνητές και οι επενδυτές δεν βρίσκουν αρκετά ελκυστική σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι λοιπόν προφανές ότι η διαρροή εγκεφάλων και η κατάσταση από πλευράς επενδύσεων στην έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία στην Ευρώπη αποτελούν προκλήσεις που πρέπει επιτακτικά να αντιμετωπιστούν ώστε να επιτευχθούν οι φιλόδοξοι στόχοι της στρατηγικής που χαράχτηκε στην Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας τον Μάρτιο του 2000.

Προς τούτο, η Επιτροπή ανέλαβε μια σειρά πρωτοβουλιών με τηνποστήριξη του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελόνης τον Μάρτιο του 2002, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεωνιοθέτησαν ως στόχο τη σημαντική αύξηση των επενδύσεων έρευνας και καινοτομίας στην Ευρώπη, έτσι ώστε το 2010 η Ευρωπαϊκή Ένωση να διαθέτει ποσοστό 3 % περίπου του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος αυτής στην έρευνα. Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης πρέπει να προέλθει από τον ιδιωτικό τομέα, αυτό όμως προϋποθέτει σημαντική κινητοποίηση του δημόσιου τομέα ώστε ο ευρωπαϊκός χώρος της έρευνας να καταστεί πολύ ελκυστικότερος σε διεθνές επίπεδο.

Μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελόνης, η Επιτροπή εξέδωσε σχετική ανακοίνωση(1) με σκοπό να εγκαινιαστεί ένας δημόσιος λόγος σχετικά με τα μέσα που πρέπει να κινητοποιηθούν για την επίτευξη των εν λόγω στόχων. Με βάση τονψηλό ρυθμό θετικών και συγκλινουσών αντιδράσεων πουπήρξαν, η Επιτροπή εκπόνησε ένα σχέδιο δράσης το οποίο ενέκρινε στις 30 Απριλίου 2003(2) και διαβίβασε στα κοινοτικά θεσμικά όργανα, ενώ παράλληλα το προωθεί και σε όλους τους ενδιαφερόμενους παράγοντες.

Το εν λόγω σχέδιο δράσης, με τίτλο Επενδύσεις στην έρευνα: ένα σχέδιο δράσης για την Ευρώπη, θα προτείνει μια σειρά συγκεκριμένων δράσεων οι οποίες θα έχουν συνεκτικό χαρακτήρα σε επίπεδο ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό, έτσι ώστε η Ευρώπη να καταστεί ελκυστικότερη για τους ερευνητές και τους επενδυτές. Το σχέδιο δράσης θα αποβλέπει κυρίως στη βελτίωση των όρων πλαίσιο, σε άνοδο της στάθμης και της αποτελεσματικότητας των χρηματοδοτήσεων εκ μέρους του δημόσιου τομέα, σε εδραίωση των σχέσεων πανεπιστημίου και βιομηχανίας, διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση για ίδρυση επιχειρήσεων και για τις κρίσιμες φάσεις της μεγέθυνσης μιας επιχείρησης με τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων, σε ενθάρρυνση των συντονισμένων προσπαθειών των κρατών μελών και σε βελτίωση του συντονισμού των συναφών κοινοτικών και εθνικών πολιτικών.

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τους ερευνητές στην Ευρώπη, η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και τα κράτη που είναι συνδεδεμένα με το πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, δρομολογεί μια σειρά δράσεων με σκοπό να προσελκύσει τους ερευνητές στην Ευρώπη και να τους κρατήσει στις επιστημονικές σταδιοδρομίες ώστε να ανακόψει τη διαρροή εγκεφάλων την οποία επισημαίνει το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου. Σε επίρρωση του στόχου αυτού, τα χρηματοδοτικά μέσα που διατίθενται μέσω του έκτου προγράμματος πλαισίου έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης για ανθρώπινους πόρους και κινητικότητα αυξήθηκαν σημαντικά (+ 60 %). Υπό εκπόνηση βρίσκεται επίσης ανακοίνωση της Επιτροπής με αντικείμενο τη σταδιοδρομία των ερευνητών, η οποία πρόκειται να εκδοθεί εντός των προσεχών μηνών.

(1) COM(2002)499 τελικό.

(2) COM(2003)226 τελικό.