ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0219/97 υποβολή: Klaus-Heiner Lehne (PPE) προς την Επιτροπή (5 Φεβρουαρίου 1997)

Θέμα: Κατάργηση της διεθνούς εξάντλησης ή ανάλωσης του δικαιώματος επί του σήματος

Το 1989 εγκρίθηκε η Οδηγία 89/104/ΕΟΚ ((ΕΕ L 40 της 11.2.1989, σελ. 1. )) περί σημάτων. Έκτοτε υπάρχει διαφορετική νομολογία των δικαστηρίων των κρατών μελών σχετικά με το θέμα της λεγόμενης «διεθνούς εξάντλησης ή ανάλωσης του δικαιώματος επί του σήματος». Το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Δικαστήριο επιβεβαιώσε ρητώς, στην απόφασή του της 14.12.1995 για το Φάκελλο I ZR 210/93, την κατάργηση της «διεθνούς εξάντλησης ή ανάλωσης του δικαιώματος επί του σήματος». Διαφορετική είναι η απόφαση του βελγικού δικαστηρίου «Tribunal de Commerce de Bruxelles - Salle des Referes» (C-349/95), στην οποία υποστηρίζεται η αντίθετη νομική ερμηνεία. Ήσαν υπόψη οι συνέπειες αυτές κατά την έγκριση της οδηγίας περί σημάτων το 1989 και ήταν αυτός ο σκοπός της εφαρμογής της;

Σκοπεύει η Επιτροπή να λάβει μέτρα για να διορθωθεί στο μέλλον η κατάσταση αυτή;

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής (19 Μαρτίου 1997)

Για να αποφευχθεί ο αδικαιολόγητος κατακερματισμός της εσωτερικής αγοράς και να εξασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων και υπηρεσιών που προστατεύονται με σήμα, το Συμβούλιο, με πρόταση της Επιτροπής, προέβη στην εναρμόνιση σε κοινοτικό επίπεδο ορισμένων κανόνων των εθνικών νομοθεσιών περί σημάτων που έχουν άμεσες επιπτώσεις στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Το Δικαστήριο, από την πλευρά του, ανέπτυξε τη θεωρία της κοινοτικής ανάλωσης.

Όσον αφορά την οδηγία για τα σήματα ((Πρώτη οδηγία του Συμβουλίου της 21.12.1988 για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών περί σημάτων (89/104/ΕΟΚ), ΕΕ L 40 της 11.2.1989. )) στο άρθρο 7, παράγραφος 1 διατυπώνεται η αρχή της κοινοτικής και όχι της διεθνούς ανάλωσης. Πράγματι, η διάταξη αυτή ορίζει ότι «το δικαίωμα που παρέχει το σήμα δεν επιτρέπει στον δικαιούχο να απαγορεύει τη χρήση του σήματος για προϊόντα που έχουν διατεθεί υπό το σήμα αυτό στο εμπόριο μέσα στην Κοινότητα από τον ίδιο δικαιούχο ή με την συγκατάθεσή του». Επισημαίνεται ότι, μετά τη θέση σε ισχύ της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), ο όρος «Κοινότητα» έχει την έννοια του «Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου». Η διάταξη αυτή ρυθμίζει συνεπώς το θέμα της ανάλωσης κατά τρόπο εξαντλητικό και δεν αποτελεί ελάχιστη ρύθμιση του θέματος σε επίπεδο ΕΟΧ, με δυνατότητα των κρατών μελών να εφαρμόσουν την αρχή της διεθνούς ανάλωσης, εάν το επιθυμούν. Η οδηγία περί σημάτων (όπως και ο κανονισμός για το κοινοτικό σήμα ((Κανονισμός (ΕΚ) 40/94 του Συμβουλίου της 20.12.1993 για το κοινοτικό σήμα, ΕΕ L 11 της 14.1.1994. ))) περιέχει, όσον αφορά το ζήτημα της ανάλωσης των δικαιωμάτων, διατάξεις συνολικής εναρμόνισης των θεμάτων που περιέχονται σ'αυτήν και δεν προβλέπει ελάχιστες ρυθμίσεις ή δυνατότητες επιλογής, διαφορετικά θα υπήρχε και πάλι ο κίνδυνος εκ νέου κατακερματισμού της εσωτερικής αγοράς. Η θέση αυτή προκύπτει εξάλλου και από τις προπαρασκευαστικές εργασίες για την οδηγία, όπου αναφέρεται ότι στην πρώτη εκδοχή της οδηγίας προβλεπόταν η αρχή της διεθνούς ανάλωσης. Η πρόταση της Επιτροπής τροποποιήθηκε εν συνεχεία μετά από τις θέσεις του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που εκφράστηκαν ρητά υπέρ της κοινοτικής ανάλωσης.

Το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου μπορεί έτσι να ανατρέξει στην απάντηση που έδωσε η Επιτροπή από κοινού στις γραπτές ερωτήσεις Ε-3482/93, Ε-3483/93 και Ε-3484/93 του κ. Hoon ((EE C 340 της 29.12.1994. )) όπου η Επιτροπή αναφέρει σχετικά ότι η διατήρηση της αρχής της διεθνούς ανάλωσης είναι ασυμβίβαστη με την οδηγία.

Όσον αφορά τις αποκλίνουσες αποφάσεις της νομολογίας που αναφέρει το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου, από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι η απόφαση «Gefδrbte Jeans» ((Yπόθεση Ι ZR210/93, GRUR 1996, 271. )) του Bundesgerichtshof στη Γερμανία - σύμφωνα με την οποία από την έναρξη ισχύος της νέας γερμανικής νομοθεσίας για την προστασία των σημάτων, η αρχή της διεθνούς ανάλωσης του δικαιώματος που παρέχει το σήμα δεν ισχύει πλέον και ότι, συνεπώς, η εισαγωγή προϊόντων που φέρουν σήματα από τρίτες χώρες είναι παράνομη και μπορεί να απαγορευθεί από τον δικαιούχο του σήματος - πράγμα που είναι σύμφωνο με την οδηγία 89/104/ΕΟΚ. Συνεπώς, η απόφαση του Εμποροδικείου του Βρυξελλών - τμήμα προσωρινών μέτρων, η οποία παρατίθεται ως παράδειγμα απόφασης προς την αντίθετη κατεύθυνση αντιβαίνει προς την οδηγία.

Εφιστάται επίσης η προσοχή του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου στο γεγονός ότι έχει υποβληθεί ένα προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο βάσει του άρθρου 177 της συνθήκης ΕΚ εκ μέρους ενός αυστριακού δικαστηρίου (Oberster Gerichtshof) που αφορά μεταξύ άλλων την ερμηνεία που πρέπει να δοθεί στο άρθρο 7, παράγραφος 1 της οδηγίας περί σημάτων και που θα διευκρινίσει οριστικά το ζήτημα ((Υπόθεση C-355/96 «Silhouette/Hartlauer». )).