ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3599/98

υποβολή: Nikitas Kaklamanis (UPE) προς το Συμβούλιο

(4 Δεκεμβρίου 1998)

Θέμα: Προβλήματα στην ελευθερία του διάπλου των Στενών

Η ελευθερία του διάπλου των Στενών του Βοσπόρου είναι κατοχυρωμένη από τη Συνθήκη του Μοντρέ και τη Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών και το Δίκαιο της Θάλασσας.

Παρόλα αυτά η Τουρκία, με πρόσχημα την ασφάλεια στα Στενά, προβαίνει σε μονομερείς ενέργειες προκειμένου να ελέγξει τον διάπλου των πλοίων στα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων. Μάλιστα, δημοσιεύθηκε πρόσφατα στην Τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (και ετέθη ήδη σε εφαρμογή) νέος Κανονισμός Διέλευσης από τα Στενά. Η αλλαγή αυτή του Κανονισμού αποσκοπεί στο να δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα στη διέλευση των πετρελαιοφόρων, εκβιάζοντας έτσι εμμέσως τη διαδρομή που θα ακολουθήσει ο σχεδιαζόμενος αγωγός μεταφοράς πετρελαίου από την Κασπία.

Η Τουρκία, αν πράγματι ενδιαφέρεται να υπάρξει ασφαλής διέλευση των πλοίων θα μπορούσε να ρυθμίσει διάφορες χρονίζουσες εκκρεμότητες που δημιουργούν προβλήματα όπως π.χ. την απομάκρυνση δύο μεγάλων ναυαγίων στη νότια όχθη των Στενών τα οποία δυσκολεύουν την κίνηση των μεγάλων πλοίων, ή να βελτιώσει το Σύστημα Ελέγχου Θαλάσσιας Κυκλοφορίας (V.T.S.), το οποίο δεν λειτουργεί αποτελεσματικά και έχει ως αποτέλεσμα μεγάλα πλοία με επικίνδυνα φορτία να διασταυρώνονται κατά τον διάπλου. Επίσης, θα μπορούσε να αλλάξει το αγκυροβόλιο των πλοίων που βρίσκεται σε ύδατα μεγάλου βάθους, ενώ επιπροσθέτως η θέση του το καθιστά εξαιρετικά ευάλωτο στις άσχημες καιρικές συνθήκες.

Πώς σκέπτεται να αντιδράσει το Συμβούλιο ώστε να σταματήσει η Τουρκία τις προσπάθειες ανατροπής του STATU QUO της ελεύθερης διέλευσης των Στενών και ταυτόχρονα να βελτιώσει τις συνθήκες ασφαλούς διέλευσης σάυτά;

Απάντηση

(30 Μαρτίου 1999)

Το άρθρο 35 παράγραφος γ) της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής του Μέρους ΙΙΙ "τα στενά στα οποία η διέλευση ρυθμίζεται εν όλω ή εν μέρει από διεθνείς Συμβάσεις που ισχύουν από μακρού και σχετίζονται ειδικά με τέτοια στενά." Αυτή είναι η περίπτωση των Στενών των Δαρδανελίων και της θάλασσας του Μαρμαρά και του Βοσπόρου, όπου η διέλευση ρυθμίζεται από τη Σύμβαση του Μοντρέ της 20 Οκτωβρίου 1936.

Η Επιτροπή Θαλάσσιας Ασφάλειας του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ) ενέκρινε, στις 25 Μαΐου 1994, ένα σύστημα διαχωρισμού της κυκλοφορίας, το οποίο περιλαμβάνει ειδικούς κανόνες όσον αφορά τη θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά. Η Τουρκία έχει αποδεχθεί αυτές τις συστάσεις.

Τουρκικοί κανονισμοί που τέθηκαν σε ισχύ στα τέλη του 1994, οι οποίοι θεσπίστηκαν προς εφαρμογήν του προαναφερομένου συστήματος, προβλέπουν μεταξύ άλλων ότι το Υπουργείο Ναυτιλίας της Τουρκίας μπορεί να αναστείλει προσωρινά την θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά, για διάφορους ειδικούς και σαφώς διευκρινιζόμενους λόγους.

Έκτοτε, στο πλαίσιο του ΔΝΟ διεξάγονται ακόμη συζητήσεις σχετικά με το κατά πόσον αυτοί οι κανονισμοί είναι συμβατοί προς το σύστημα διαχωρισμού της κυκλοφορίας που θέσπισε ο ΔΝΟ και προς τη Σύμβαση του Μοντρέ. Το Συμβούλιο υπενθυμίζει την αρχή της ελεύθερης διέλευσης και ναυσιπλοΐας στα Στενά και υποστηρίζει κάθε προσπάθεια να επιτευχθεί μια ικανοποιητική πρακτική στον τομέα αυτόν.