ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0599/03

υποβολή: Margrietus van den Berg (PSE)και Dorette Corbey (PSE) προς την Επιτροπή

(3 Μαρτίου 2003)

Θέμα: Η δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής ομάδας εργασίας για τα ύδατα των ποταμών

Οι πρόσφατες πλημμύρες στις Κάτω Χώρες και το Βέλγιο κατέστησαν εμφανή τη σημασία της διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ περιφερειακών αρχών για την αντιμετώπιση των καταστροφών. Τα εθνικά μέσα προστασίας δεν έχουν κανένα νόημα όταν οι χώρες που βρίσκονται πιο ψηλά δεν λαμβάνουν ανάλογα μέτρα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο κ. Leers, Δήμαρχος του Μάστριχτ έκρινε ευκταία τη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής ομάδας εργασίας, αποτελούμενης από εξέχουσες πολιτικές προσωπικότητες και εμπειρογνώμονες στο θέμα των πλημμύρων, με ευρείες αρμοδιότητες για τη λήψη μέτρων ασφάλειας.

Η οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (2000/60/ΕΚ(1))ποχρεώνει τα κράτη μέλη, το έδαφος των οποίων βρίσκεται σε λεκάνη απορροής ποταμού, να συνεργασθούν για το συντονισμό της πολιτικής στον τομέα του ύδατος. Θα πρέπει να καθορισθούν διεθνικοί τομείς απορροής ποταμών και να εκπονηθούν προγράμματα διαχείρισης. Κατόπιν αιτήσεως των ενεχομένων κρατών μελών, η Επιτροπή παρεμβαίνει προκειμένου να διευκολύνει την εφαρμογή των μέτρων που περιέχουν τα προγράμματα.

1. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή εάν έχει λάβει αιτήσεις για τη χρηματοδότηση διεθνικών τομέων απορροής ποταμών·

2. Σε μια τέτοια περίπτωση, τι βοήθεια μπορεί να προσφέρει η Επιτροπή σε διασυνοριακές περιοχές, όπως η περιοχή γύρο από το Μεύση στην οποία ανήκει το Μάστριχτ, οι οποίες επιθυμούν να συντονίσουν όχι μόνο την ποιότητα του ύδατος των ποταμών, αλλά και τον όγκο της εισροής ύδατος·

(1) ΕΕ L 327 της 22.12.2000, σελ. 1.

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(12 Μαΐου 2003)

Η οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα(1) στην οποία αναφέρονται τα Αξιότιμα Μέλη του Κοινοβουλίου αντιμετωπίζει επιλεγμένες πλευρές της ποσότητας τωνδάτων, όπως την συμμετοχή της ποσότητας τωνδάτων στην καλή κατάσταση τωνπογείωνδάτων, με στόχο μία αειφόρο μακροπρόθεσμη ισορροπία μεταξύ των διαθέσιμων πόρων και των απολήψεων. Ενώ θα συμβάλει στην άμβλυνση των επιπτώσεων των πλημμυρών και των ξηρασιών, δεν θέτει, αυτή καθαυτή, επιχειρησιακούς στόχους για την πρόληψη των πλημμυρών και για την προστασία από αυτές.

Ωστόσο, πέραν του επισήμου πεδίου εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας, έχει αναληφθεί σειρά πρωτοβουλιών:

- Πρώτον, Διεθνείς Ποτάμιες Συμβάσεις όπως αυτές που αφορούν τους ποταμούς Maas, Schelde, Ρήνο ή Έλβα, περιλαμβάνουν, σήμερα, την πρόληψη των πλημμυρών μεταξύ των στόχων τους και συμβάλλουν ενεργά στην αντιμετώπιση του προβλήματος της πρόληψης των πλημμυρών και της προστασίας από αυτές(2). Εις ό,τι αφορά την λεκάνη απορροής του Maas, στην οποία αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου, αυτό σημαίνειψηλού επιπέδου πολιτική στράτευση απ'όλες τις χώρες της εν λόγω ποτάμιας λεκάνης, για την από κοινού αντιμετώπιση του ζητήματος της πρόληψης των πλημμυρών και της προστασίας από αυτές. Η νέα Σύμβαση για τον Maasπεγράφη τον Δεκέμβριο 2002 και τώρα αναμένει την επικύρωσή της από τα εμπλεκόμενα κοινοβούλια. Η Επιτροπή, εκπροσωπώντας την Κοινότητα στους οργανισμούς των εν λόγω συμβάσεωνποστηρίζει προκαταληπτικά τις προσπάθειες αυτές.

- Δεύτερον, η Επιτροπή, τα κράτη μέλη και οιποψήφιες για προσχώρηση χώρες εγκαινίασαν, το 2002, ευρεία συνεργασία για το ζήτημα των πλημμυρών. Πέραν του επισήμου πεδίου εφαρμογής της Οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα, η ανταλλαγή πληροφοριών, γνώσεων και πείρας σχετικά με την πρόληψη των πλημμυρών και την προστασία από αυτές, θα οδηγήσει στην φετινή σύνταξη εγγράφου για τις βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά την πρόβλεψη και την αποφυγή των πλημμυρών, καθώς και την άμβλυνση των συνεπειών τους. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή προωθεί οριζόντια πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών κινδύνων (δασικές πυρκαγιές, σεισμοί, πλημμύρες και τεχνολογικοί κίνδυνοι), ενώ προβλέπεται σχετική ανακοίνωση της Επιτροπής εντός του 2003. Μετά τις συζητήσεις σχετικά με την εν λόγω ανακοίνωση και την κωδικοποίηση των βέλτιστων πρακτικών, η Επιτροπή θα εξετάσει την αναγκαιότητα και το εύρος ενδεχόμενων νομοθετικών πλαισίων. Εκ παραλλήλου, το Κοινό Κέντρο Έρευνών (ΚΚΕρ) της Επιτροπής ανέπτυξε μέσο πρόβλεψης και κατάρτισης μοντέλων για την ποτάμια λεκάνη του Oder· το μέσον αυτό βρίσκεται στη φάση της προετοιμασίας της εφαρμογής του, επίσης, στις λεκάνες απορροής του Έλβα και του Δούναβη.

- Τρίτον,πάρχει σημαντική χρηματοδοτική στήριξη από κοινοτικές πηγές. Η κοινοτική πρωτοβουλία Interreg III του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) για την περίοδο 2000-2006 είναι σε θέση να συμβάλει, σε επιχειρησιακό επίπεδο, στην στήριξη τρεχουσών δράσεων σε διεθνές επίπεδο για την πρόληψη των πλημμυρών και για την προστασία από αυτές. Ειδικότερα, το σκέλος Β που αφορά τηνπερεθνική συνεργασία, προάγει την ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων, ειδικότερα δε τωνδάτινων, μετά από μία ολοκληρωμένη προσέγγιση χωρικού προγραμματισμού.

Μεταξύ των δράσεων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν σεπερεθνική βάση συγκαταλέγονται οι εξής τύποι:

- χάραξη κοινών στρατηγικών για την διαχείριση των κινδύνων σε περιοχές επιρρεπείς στις πλημμύρες·

- χάραξη και εφαρμογή ολοκληρωμένων στρατηγικών και δράσεων για την πρόληψη των πλημμυρών σεπερεθνικές ποτάμιες λεκάνες απορροής·

- επενδύσεις σεποδομές, λόγου χάριν για τη δημιουργία περιοχών συγκράτησης καιπερχείλισης ή για την αποκατάσταση της φυσικής κοίτης παραπόταμων και περιοχώνπερχείλισης·

- βελτίωση των παρατηρήσεων, της προβλεπτικής ικανότητας, της ανταλλαγής δεδομένων, της παρακολούθησης και της διαχείρισης κινδύνων, καθώς και δοκιμή νέων τεχνολογιών (π.χ. προσομοιωτικά μοντέλα, μετεωρολογική παρακολούθηση κλπ.) σε διάφορες κλίμακες·

- ανάπτυξη νέων και αποδοτικότερων μέσων σχεδιασμού (σχέδια για τις ζώνες κινδύνου, μοντέλα) για την πρόληψη φυσικών καταστροφών σε περιοχές επιρρεπείς στις πλημμύρες·

- ανάπτυξη συστημάτων πληροφοριών για την βέλτιστη διάχυση των πληροφοριών προς όφελος της προστασίας των πληθυσμών από τις πλημμύρες και για την επακόλουθη ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους·

- βελτίωση τωνφιστάμενων συστημάτων πρόβλεψης/προειδοποίησης· προαγωγή καιλοποίηση των ορθών πρακτικών, π.χ. ένταση της παρακολούθησης, αναβάθμιση των συστημάτων προειδοποίησης και προστασίας.

Στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτών, σειρά έργων αντιμετωπίζει ήδη τα σχετικά ζητήματα και συσπειρώνει πλειάδα φορέων στον στόχο της βελτίωσης της πρόληψης των πλημμυρών.

Ήδη, στην προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού των Διαρθρωτικών Ταμείων (1997-1999), η Πρωτοβουλία IRMA (Interreg Rhine Maas Activities — δραστηριότητες του Interreg για τον Ρήνο και τον Maas) στήριξε χρηματοδοτικά την πρόληψη των πλημμυρών στην ποτάμια λεκάνη Ρήνου-Meuse, δηλαδή στην περιοχή στην οποία αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου (120 εκατομμύρια ευρώ περίπου από το ΕΤΠΑ για συνολική δημόσια χρηματοδότηση άνω των 350 εκατομμυρίων ευρώ και συνολικής επένδυσης άνω των 430 εκατομμυρίων ευρώ).

Στην τρέχουσα περίοδο (2000-2006), το πρόγραμμα Βορειοδυτική Ευρώπη έχει αποσπάσει τον σημαντικότερο προϋπολογισμό για την πρόληψη των πλημμυρών — το οικείο μέτρο πρόληψη των ζημιών από τις πλημμύρες αντιπροσωπεύει 92,3 εκατομμύρια ευρώ περίπου, εκ των οποίων 46,2 εκατομμύρια ευρώ από το ΕΤΠΑ. Το πρόγραμμα Cadses, στην οικεία προτεραιότητα προστασία του περιβάλλοντος χρηματοδοτείται με 28,5 εκατομμύρια ευρώ περίπου για ενδεχόμενες δράσεις στους τομείς προστασία του περιβάλλοντος, διαχείριση κινδύνων και ολοκληρωμένη διαχείριση τωνδάτων. Τέλος, το πρόγραμμα για τον αλπικό χώρο, στο οικείο μέτρο συνεργασία στον τομέα των φυσικών κινδύνων, προβλέπει σύνολο 17 εκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων 8,5 εκατομμύρια ευρώ από το ΕΤΠΑ.

Η Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ), μέσω του δεύτερου πυλώνα της (κανονισμός για την αγροτική ανάπτυξη αριθ. 1257/1999 του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 1999 για την στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ) και για την τροποποίηση και κατάργηση ορισμένων κανονισμών)(3), είναι ήδη σε θέση να χρηματοδοτήσει μέτρα ιδιαίτερης σημασίας για την πρόληψη των πλημμυρών, εφόσον τα κράτη μέλη επιλέξουν να συμπεριλάβουν τέτοια μέτρα στα οικεία προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης. Σήμερα, ορισμένα από τα προγράμματα αυτά προβλέπουν άμεσα ή έμμεσα μέτρα για την πρόληψη ή τον περιορισμό των περιβαλλοντικών κινδύνων. Τα μέτρα που θα συμβάλουν στην αύξηση της ικανότητας του εδάφους για συγκράτηση νερού (π.χ. δάσωση, διαφύλαξη των λειμώνων, ενσωμάτωση οργανικώνλών) θα έχουν άμεση περιοριστική επίδραση στις πλημμύρες. Επίσης, κάθε μέτρο που αποβλέπει στην άμβλυνση των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος (π.χ. προαγωγή των ανανεώσιμων ενεργειακών μορφών όπως είναι το βιοαέριο, περιορισμός του δείκτη πυκνότητας) αναμένεται να έχει θετικές (έμμεσες) επιπτώσεις, δεδομένου ότι εικάζεται ότι η θέρμανση του πλανήτη συμβάλλει στην αύξηση της συχνότητας των ακραίων καιρικών φαινομένων.

Εις ό,τι αφορά τις μελλοντικές προοπτικές, οι προτάσεις της Επιτροπής για αναμόρφωση της ΚΓΠ, όπως ορίζονται σε πρόσφατη ανακοίνωση(4) θα είχαν, εφόσον εγκριθούν, ως αποτέλεσμα, την αύξηση των διαθέσιμων κονδυλίων μέσω του πυλώνα ΙΙ, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τα κράτη μέλη για να αυξήσουν την στήριξή τους στις δραστηριότητες πρόληψης των κινδύνων. Αυτό θα επιτυγχανόταν με την χρήση διαφοροποίησης για την μεταφορά πόρων από τον πυλώνα Ι στον πυλώνα ΙΙ. Η θέσπισηποχρεωτικής πολλαπλής συμμόρφωσης για τους αγρότες που αποτελούν αποδέκτες άμεσων πληρωμών, θα ενισχύσει τον σεβασμό των κανονιστικών απαιτήσεων διαχείρισης και την διατήρηση καλών γεωργικών συνθηκών μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται, π.χ., τα αντιδιαβρωτικά μέτρα. Προτείνεται να αποκλεισθούν οι μεταβολές στις χρήσεις γης μόνιμων βοσκότοπων, ειδικότερα δε η μετατροπή τους σε καλλιεργήσιμη γη. Το σύστημα του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης θα συμβάλει στην εντατικοποίηση, η οποία αναμένεται να έχει θετικές επιπτώσεις, π.χ. στην ικανότητα των εδαφών για συγκράτηση του νερού.

(1) Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000 για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής τωνδάτων.

(2) Ρήνος: έχειιοθετηθεί σχέδιο δράσης για την προστασία από τις πλημμύρες, βρίσκεται σε εξέλιξη η εφαρμογή του. Έλβας: έχειιοθετηθεί στρατηγική για την προστασία από τις πλημμύρες· εγκρίνεται σχέδιο προγράμματος δράσης μετά τις καταστροφικές πλημμύρες του 2002· η έγκριση προβλέπεται για τα τέλη του 2003. Δούναβης: ελαχιστοποίηση των συνεπειών των πλημμυρών ως τμήμα του εγκριθέντος προγράμματος δράσης, εξελίσσεται η επακόλουθη αξιολόγηση. Maas και Schelde: η πρόληψη των πλημμυρών και η προστασία από αυτές αποτελεί σημαντικό τμήμα των προσφάτωςπογραφεισών νέων συμβάσεων.

(3) ΕΕ L 160 της 26.6.1999.

(4) COM(2003)23 τελικό.