ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2961/02

υποβολή: Giovanni Pittella (PSE) προς την Επιτροπή

(22 Οκτωβρίου 2002)

Θέμα: Φαρμακευτικός τομέας στην Ιταλία

Ο φαρμακευτικός τομέας στην Ιταλία χαρακτηρίζεται από ορισμένα διαρθρωτικά στοιχεία, όπως:

- την αποκλειστική αρμοδιότητα των φαρμακοποιών να πωλούν στο κοινό οποιοδήποτε φάρμακο·

- τον περιορισμένο αριθμό των φαρμακείων σε σχέση με τον αριθμό των κατοίκων μίας περιοχής και την απόσταση ανάμεσα στα φαρμακεία ενός δήμου ή κοινότητας·

- την περιορισμένη πρόσβαση στην κατοχή των φαρμακείων. Ειδικότερα στην περίπτωση αυτή, σε ό,τι αφορά τη μεταβίβαση των φαρμακείων λόγω κληρονομικής διαδοχής, η ιταλική νομοθεσία ευνοεί τη μεταβίβαση της εκμετάλλευσης στο εσωτερικό του οικογενειακού πυρήνα, επιτρέποντας στον άμεσο κληρονόμο δευτέρου βαθμού να διατηρήσει το φαρμακείο μέχρι να γίνει τριάντα ετών, ή για χρονική διάρκεια δέκα ετών εφόσον εγγραφεί σε πανεπιστημιακή φαρμακευτική σχολή.

Επί τη βάσει των ανωτέρω θεωρήσεων, δεν θεωρεί η Επιτροπή ότι η σχετική ιταλική νομοθεσία είναι ασυμβίβαστη με τη Συνθήκη ΕΚ δεδομένου ότι επιτρέπει εκ των πραγμάτων στις μεμονωμένες επιχειρήσεις, όπως είναι τα φαρμακεία, να βρεθούν σε μία μονοπωλιακή κατάσταση την οποία να εκμεταλλευθούν εις βάρος των χρηστών και των καταναλωτών·

Δεν θεωρεί η Επιτροπή ότι η αποκλειστική πώληση εκ μέρους φαρμακείων των αποκαλούμενων μη παραδοσιακών φαρμακευτικών παρασκευασμάτων τα οποία θα μπορούσαν να διοχετευθούν μέσω άλλων κυκλωμάτων διανομής, καθώς και ο κλειστός αριθμός φαρμακείων με σκοπό τη διασφάλιση ικανοποιητικού εισοδηματικού επιπέδου των επιτηδευματιών, αποτελεί κραυγαλέο παράδειγμα στρέβλωσης των κανόνων ανταγωνισμού·

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(12 Δεκεμβρίου 2002)

Η Επιτροπή διαπιστώνει, κατ' αρχάς, ότι οι ερωτήσεις του αξιότιμου βουλευτή εγείρουν προβληματισμούς που προσλαμβάνουν γενικό χαρακτήρα και αφορούν την πλειονότητα των κρατών μελών. Όπως είχε ήδη την ευκαιρία να δηλώσει στο πλαίσιο προηγούμενης γραπτής ερώτησης για το μονοπωλιακό σύστημα ρύθμισης των φαρμακείων στην Ιταλία(1), η Επιτροπή θεωρεί ότι εθνικά μέτρα όπως το μονοπώλιο που παρέχεται στους φαρμακοποιούς για την πώληση φαρμάκων μηποκείμενων σε ιατρική συνταγή και τα γεωγραφικά και δημογραφικά κριτήρια που διέπουν το άνοιγμα φαρμακείων δεν αντίκεινται στην αρχή της ελεύθερης εγκατάστασης που περιέχεται στο άρθρο 43 της συνθήκης ΕΚ, από τη στιγμή που αυτά εφαρμόζονται κατά τρόπο που δεν συνιστά δυσμενή διάκριση και είναι ανάλογα σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο.

Η Επιτροπή φρονεί επιπλέον ότι, σύμφωνα με την οικεία νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου(2), η αποκλειστική παροχή στους φαρμακοποιούς του δικαιώματος πώλησης στο κοινό δεν θα εμπόδιζε την πρόσβαση στην εθνική αγορά φαρμάκων που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη και, ως εκ τούτου, δεν θα ήταν ασυμβίβαστη με το άρθρο 28 της συνθήκης ΕΚ. Το ίδιο ισχύει για τον περιορισμό του αριθμού των φαρμακείων και την κατανομή τους στην εθνική επικράτεια, εκτός εάν αυτή η κατανομή μπορεί να επηρεάσει την ικανοποιητική τροφοδότηση των καταναλωτών· στην περίπτωση αυτή, θα ήταν δυνατόν να αποδειχθεί ότι απάδει προς τα άρθρα 28 έως 30 της συνθήκης ΕΚ.

Ωστόσο, η Επιτροπή χρειάζεται πρόσθετες πληροφορίες για να αναλυθούν πλήρως οι διάφορες σχετικές κανονιστικές ρυθμίσεις, κυρίωςπό το πρίσμα των άρθρων 28, 43 και 49 της συνθήκης ΕΚ. Ως εκ τούτου, εξετάζει το ενδεχόμενο να απευθύνει προσεχώς στις ιταλικές αρχές αίτημα παροχής πληροφοριών ειδικά για τα σημεία που θίγονται από τον αξιότιμο βουλευτή.

Όσον αφορά την εφαρμογή κανόνων περί ανταγωνισμού, παρά το γεγονός ότι εκ προοιμίου ο ανταγωνισμός φαίνεται να στρεβλώνεται από τα μέτρα που αναφέρει το αξιότιμο μέλος, οι κοινοτικοί κανόνες περί ανταγωνισμού δεν θα εφαρμόζονταν. Πράγματι, το άρθρο 81 της συνθήκης ΕΚ εφαρμόζεται μόνο στις περιπτώσεις όπου οι πρακτικές που αναφέρει ο αξιότιμος βουλευτής θα οδηγούσαν σε αυτόνομες αποφάσεις ή συμφωνίες του κλάδου των φαρμακοποιών, κάτι που δεν συμβαίνει στη συγκεκριμένη περίπτωση. Αναφορικά με το άρθρο 82 της συνθήκης ΕΚ, η συλλογική δεσπόζουσα θέση των φαρμακοποιών θα έπρεπε να αποδειχθεί. Αλλά, ελλείψει επαρκών διαρθρωτικών δεσμών μεταξύ τους, οι φαρμακοποιοί δεν θα ήταν δυνατόν να θεωρηθεί ότι κατέχουν συλλογική δεσπόζουσα θέση κατά την έννοια του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ.

Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή έχει επίγνωση της κατάστασης που περιγράφει ο αξιότιμος βουλευτής και θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις. Ειδικότερα, η Επιτροπή παραμένει σε εγρήγορση ώστε να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε συμπεριφορά που αντίκειται στα άρθρα 81 και 82 της συνθήκης ΕΚ.

(1) Βλ. απάντηση της Επιτροπής στη γραπτή ερώτηση E-3247/98 του κ. Caccavale, ΕΕ L 320 της 6.11.1999.

(2) Απόφαση 29/06/1995.