ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1775/02

υποβολή: Antonios Trakatellis (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(24 Ιουνίου 2002)

Θέμα: Λειτουργία ΜΜΕ: αδειοδότηση ραδιοτηλεοπτικών σταθμών, κρατικές ενισχύσεις και διαφήμιση

Στο άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΕ προστατεύεται η αρχή της πολυφωνίας και της ελευθερίας των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Παρόλα αυτά, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) στην Ελλάδα επιβραδύνει την αδειοδότηση των τηλεοπτικών σταθμών και δεν ολοκληρώνει το θεσμικό πλαίσιο οργάνωσης και λειτουργίας ους, σε αντίθεση με τις παραπάνω αρχές.

Λαμβάνονταςπόψη το Πρωτόκολλο, που ενσωματώθηκε στη Συνθήκη του Άμστερνταμ, για το σύστημα ραδιοτηλεόρασης στα κράτη μέλη, όπως επίσης και την παροχή των κρατικών ενισχύσεων στα ραδιοτηλεοπτικά μέσα στην Ελλάδα, ερωτάται η Επιτροπή:

1. Κατά πόσο εξασφαλίζεται ο σεβασμός της αρχής της πολυφωνίας με την εμφάνιση τέτοιων περιστατικών στην Ελλάδα και σε ποιες ενέργειες θα προβεί η Επιτροπή, ώστε οι ενέργειες του Εθνικού Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου, όσον αφορά το πλαίσιο αδειοδότησης των τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών, να είναι σύννομες με το κοινοτικό δίκαιο·

2. Ποιο το καθεστώς χρηματοδότησης των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών σταθμών στην Ελλάδα και κατά πόσο ο τρόπος λειτουργίας αυτού δεν επηρεάζει την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς, μη δημιουργώντας προβλήματα στον ανταγωνισμό σύμφωνα με το Πρωτόκολλο που ενσωματώθηκε στη Συνθήκη του Άμστερνταμ, για το σύστημα ραδιοτηλεόρασης στα κράτη μέλη·

3. Ποιο το ύψος των κρατικών ενισχύσεων που δίδονται στα κρατικά και ιδιωτικά ΜΜΕ στα κράτη μέλη και ειδικά στην Ελλάδα και κατά πόσο αυτό δεν βλάπτει την αρχή της ισότητας και τους κανόνες λειτουργίας της αγοράς·

4. Ποιο είναι το ύψος των εσόδων των κρατικών και ιδιωτικών ΜΜΕ που προέρχονται από διαφημίσεις σε σχέση με το σύνολο της αγοράς διαφήμισης στα 15 κράτη μέλη της ΕΕ και ειδικά στην Ελλάδα·

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(29 Ιουλίου 2002)

1. Η Επιτροπή έχει αναλάβει την εξέταση της χορήγησης αδειών εκπομπής σε ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς στην Ελλάδα, μετά από καταγγελία. Δεδομένου ότι η χορήγηση των εν λόγω αδειών εκπομπής συχνά αποτελεί περίπλοκηπόθεση, στο παρόν στάδιο η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να αποφανθεί για την ύπαρξη, ή μη, ουσιαστικών προβλημάτων σχετικά με την τήρηση του κοινοτικού δικαίου.

2. Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει τη χρηματοδότηση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού στον οποίο έχει ανατεθεί αποστολή δημόσιαςπηρεσίας μέσω δημόσιων επιχορηγήσεων, τελών τηλεοπτικής άδειας και άλλων εσόδων που σχετίζονται κυρίως με τη διαφήμιση.

Το 1997,ποβλήθηκε στην Επιτροπή καταγγελία σύμφωνα με την οποία οι ελληνικές αρχές παρέχουν προτιμησιακή μεταχείριση στο δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό, από την άποψη ότι είναι ο μοναδικός φορέας που χρηματοδοτείται από τα τέλη τηλεοπτικής άδειας και ότι το προσωπικό του επωφελείται από ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό συνταξιοδοτικό καθεστώς το οποίο χρηματοδοτείται από ένα φόρο επί της διαφήμισης.

Η Επιτροπή εξετάζει σήμερα τα προαναφερόμενα μέτραπό το φως της ανακοίνωσης σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις που αφορούν τις δημόσιεςπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων(1).

Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή δεν μπορεί να προδικάσει την έκβαση της έρευνάς της.

3. Η Επιτροπή δεν έχει στη διάθεσή της εξαντλητική ανασκόπηση των σημερινών επιπέδων της κρατικής χρηματοδότησης στα κράτη μέλη, αλλά μπορεί να διατυπώσει ορισμένες παρατηρήσεις. Το ύψος των κρατικών ενισχύσεων στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς κυμαίνεται αισθητά σε κάθε κράτος μέλος. Το επίπεδο των κρατικών ενισχύσεων εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το σύστημα χρηματοδότησης που έχουν επιλέξει τα κράτη μέλη για να αποζημιώσουν τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς για τα καθήκοντά τους παροχής δημόσιωνπηρεσιών. Στα περισσότερα κράτη μέλη οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί χρηματοδοτούνται μέσω ενός μικτού συστήματος, που συνδυάζει κρατικές επιχορηγήσεις και έσοδα από εμπορικές δραστηριότητες (κυρίως διαφημιστικές). Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοίπόκεινται σε νομικούς περιορισμούς όσον αφορά τις δυνατότητές τους να διαθέτουν εμπορικά έσοδα. Σε άλλα κράτη μέλη, οι δημόσιοι και οι ιδιωτικοί τηλεοπτικοί οργανισμοί οφείλουν να τηρούν τους ίδιους κανόνες. Οι περιορισμοί των δυνατοτήτων συγκέντρωσης εμπορικών εσόδων μπορεί να αυξάνουν την ανάγκη για κρατική χρηματοδότηση, αλλά ταυτόχρονα στρεβλώνουν λιγότερο τον ανταγωνισμό στις εμπορικές αγορές (όπως η αγορά τη διαφήμισης).

Τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να επιλέξουν τα μέσα χρηματοδότησης των δημόσιωνπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων, αλλά η Επιτροπή οφείλει να ελέγξει ότι η κρατική αποζημίωση για μια συγκεκριμένη δημόσιαπηρεσία είναι ανάλογη με το καθαρό επιπλέον κόστος.

Ο τρόπος με τον οποίο η Επιτροπή αξιολογεί τις ενισχύσεις προς τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι μεποχρεώσεις δημόσιαςπηρεσίας ορίζεται στην προαναφερόμενη ανακοίνωση της Επιτροπής.

Οι κρατικές ενισχύσεις προς τους δημόσιους τηλεοπτικούς οργανισμούς εγκρίνονται εφόσον πληρούνται οι παρακάτω όροι:

- η καθιέρωση σαφούς και ακριβούς ορισμού της δημόσιαςπηρεσίας στον ραδιοτηλεοπτικό τομέα·

- η ρητή ανάθεση της αποστολής δημόσιαςπηρεσίας σε μία ή περισσότερες επιχειρήσεις μέσω επίσημης πράξης·

- ο περιορισμός της δημόσιας χρηματοδότησης σε ό,τι είναι αναγκαίο για την εκπλήρωση της αποστολής δημόσιαςπηρεσίας (αναλογικότητα). Στο μέτρο που λαμβάνουν κρατικές ενισχύσεις και αναπτύσσουν επίσης εμπορικές δραστηριότητες, οι δημόσιοι τηλεοπτικοί οργανισμοίπόκεινται στις απαιτήσεις διαφάνειας που αναφέρονται στη λεγόμενη οδηγία για τη διαφάνεια(2). Ο διαχωρισμός των λογαριασμών παρέχει στην Επιτροπή το απαραίτητο εργαλείο για την εξέταση εικαζόμενων διασταυρώσεων μεταξύ δραστηριοτήτων δημόσιαςπηρεσίας και εμπορικών δραστηριοτήτων. Ηποχρέωση διαχωρισμού των λογαριασμών δεν εφαρμόζεται στις δημόσιεςπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων των οποίων οι δραστηριότητες περιορίζονται στην παροχήπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος·

- επιπλέον, είναι ευκταίο να παρακολουθείται η εφαρμογή των εν λόγω όρων από μια αρμόδια αρχή ή έναν ειδικό οργανισμό.

4. Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στατιστικά στοιχεία που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Οπτικοακουστικό Παρατηρητήριο του Στρασβούργου, το 2000 η κοινοτική αγορά της διαφήμισης έφθασε το επίπεδο των 67 164 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων η τηλεοπτική διαφήμιση αντιπροσωπεύει περίπου το 38 %, η ραδιοφωνική διαφήμιση περίπου το 6 %, η διαφήμιση στις εφημερίδες και στα περιοδικά περίπου το 49 %, ενώ τοπόλοιπο καλύπτεται από τη διαφήμιση στον κινηματογράφο, στουςπαίθριους χώρους και στα μέσα συγκοινωνίας.

Όσον αφορά την Ελλάδα, τα σχετικά ποσά έχουν ως εξής: συνολική διαφήμιση: 1 081 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων η τηλεοπτική διαφήμιση αντιπροσωπεύει περίπου το 50 %, η ραδιοφωνική διαφήμιση περίπου το 4 %, η διαφήμιση στις εφημερίδες και στα περιοδικά περίπου το 46 %.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, σε κοινοτικό επίπεδο, το 2000 τα έσοδα των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών (συμπεριλαμβανομένης της ραδιοφωνίας) από τη διαφήμιση ανήλθαν συνολικά σε περίπου 5 487 εκατ. ευρώ (20,8 % των συνολικών εσόδων). Τα διαφημιστικά έσοδα των ιδιωτικών τηλεοπτικών οργανισμών (συμπεριλαμβανομένης της ραδιοφωνίας) ανήλθαν σε 20 196 εκατ. ευρώ (56,2 % των συνολικών εσόδων). Δεν διατίθενται αναλυτικά στοιχεία σχετικά με την Ελλάδα.

(1) ΕΕ C 320 της 15.11.2001.

(2) Οδηγία 80/723/ΕΟΚ της Επιτροπής της 25ης Ιουνίου 1980, περί της διαφάνειας των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημόσιων επιχειρήσεων, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 85/413/ΕΟΚ της Επιτροπής της 24ης Ιουλίου 1985, την οδηγία 93/84/ΕΟΚ της Επιτροπής της 30ής Σεπτεμβρίου 1993 και την οδηγία 2000/52/ΕΚ της Επιτροπής της 26ης Ιουλίου 2000, ΕΕ L 195 της 29.7.1980.