ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2766/98

υποβολή: Giacomo Santini (PPE) προς την Επιτροπή

(10 Σεπτεμβρίου 1998)

Θέμα: Υπερτίμηση της εισαγόμενης ζάχαρης κοινοτικής προέλευσης

Με την απόφασή του της 25.5.1980 σχετικά με την υπόθεση 73/79, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξακρίβωσε την παραβίαση εκ μέρους του ιταλικού κράτους, του άρθρου 95 της Συνθήκης ΕΚ γιατί επιβλήθη υπερτίμηση της εισαγόμενης ζάχαρης κοινοτικής προέλευσης με απόφαση της Διϋπουργικής Επιτροπής Τιμών (ΔΕΤ αριθ. 3661 της 22.6.1968), υπερτίμηση που θεωρήθηκε διακριτική σε βάρος των εισαγωγέων έναντι των εσωτερικών παραγωγών με συνέπεια απαράδεκτη στρέβλωση της αρχής του ανταγωνισμού. Η εφαρμογή της υπερτίμησης θεωρήθηκε παράνομη διότι πρόκειται περί φόρου που "έστω και αν εισπράττεται κατά το αυτό ποσοστό για τη ζάχαρη που παράγεται στην Ιταλία και εκείνη που προέρχεται από τα κράτη μέλη δεν βαρύνει ομοιόμορφα τα δύο προϊόντα".

Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή:

1. εάν εξακολουθεί να θεωρεί παράνομη την υπερτίμηση όπως εισπράχθη από το ιταλικό κράτος βάσεις της απόφασης της ΔΕΤ της 22.6.1968;

2. εάν ή επιπλέον τιμή που κατέβαλαν στο τελωνείο οι ιταλοί εισαγωγείς πρέπει ούτως ή άλλως να επιστραφεί ως αχρεωστήτως καταβληθείσα χωρίς τον οποιονδήποτε όρο επανάλειψης;

3. εάν αρμόδιος οργανισμός (ταμείο αντιστάθμισης ζάχαρης) μπορεί ως εκ τούτου να ζητήσει από τον εισαγωγέα να καταβάλει την ενδεχόμενη διαφορά μεταξύ της επιπλέον τιμής που κατέβαλε στο τελωνείο και του ποσού των ενισχύσεων που νομίμως χορήγησε το ιταλικό κράτος;

4. εάν το κράτος μπορεί αυτόνομα και χωρίς τον οποιονδήποτε έλεγχο εκ μέρους άλλων αρχών, να προσδιορίζει το ύψος των ενισχύσεων που παρέχονται στις βιομηχανίες άμεσα ή έμμεσα;

5. εάν το Ταμείο Αντιστάθμισης Ζάχαρης, στην περίπτωση που η παράνομα εισπραχθείσα επιπλέον τιμή έχει ήδη επιστραφεί στον εισαγωγέα, μπορεί να ζητήσει την επιστροφή βάσει του κανομισμού που θεωρείται ως έχων αναδρομική ισχύ;

6. εάν το βάρος της απόδειξης διά της οποία πιστοποιείται ή μη ύπαρξη του δικαιώματος αποζημίωσης, όπως προβλέπει ο νόμος 429/90 μπορεί να εμφανισθεί ως υποχρέωση για τον εμπορευόμενο να αποδείξει ότι η υπερτίμηση δεν μετατέθηκε σε άλλα πρόσωπα;

7. εάν, μεταξύ άλλων και στην περίπτωση που η υπερτίμηση μετατέθηκε στον καταναλωτή, ο παράνομος χαρακτήρας της είσπραξης μπορεί να θεωρείται νομιμοποιηθείς;

Μπορεί η Επιτροπή να καλέσει την ιταλική κυβέρνηση να ακυρώσει/καταργήσει τις παραγράφους 2 και 7 του άρθρου 29 του νόμου 128/90;

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(9 Νοεμβρίου 1998)

1. Η Επιτροπή είναι υποχρεωμένη να υπενθυμίσει τις αρχές που καθόρισε το Δικαστήριο στην απόφαση της 21ης Μαΐου 1980, σύμφωνα με τις οποίες αν η υπερτίμηση ("sovrapprezzo") επιβαρύνει δυσανάλογα τη ζάχαρη που εισάγεται από άλλα κράτη μέλη σε σχέση με τη ζάχαρη που παράγεται στην Ιταλία, αυτή αποτελεί επιβάρυνση ασυμβίβαστη με το άρθρο 95 της συνθήκης ΕΚ. Σύμφωνα, ωστόσο, με τις πληροφορίες που διαθέτει η Επιτροπή, η Ιταλία άλλαξε από το 1981 το σύστημα χρηματοδότησης του τομέα της ζάχαρης για να συμμορφωθεί προς την απόφαση του Δικαστηρίου.

2. Σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου για το συγκεκριμένο θέμα, τα κράτη μέλη υποχρεούνται, κατάρχήν, να επιστρέφουν τους φόρους που εισπράττονται κατά παράβαση του κοινοτικού δικαίου. Η επιστροφή αυτή, όμως, μπορεί να πραγματοποιείται μόνο στο πλαίσιο των τυπικών και ουσιαστικών προϋποθέσεων που θέτει η εθνική νομοθεσία; οι εν λόγω προϋποθέσεις και διαδικαστικές λεπτομέρειες δεν επιτρέπεται να είναι λιγότερο ευνοϊκές από αυτές που ισχύουν για παρόμοιες διαδικασίες στο εσωτερικό της χώρας (αρχή της ισοδυναμίας), ούτε να εφαρμόζονται κατά τρόπο που καθιστά πρακτικά αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζει η κοινοτική έννομη τάξη (αρχή της αποτελεσματικότητας)(1).

3. Επειδή το ερώτημα του Αξιότιμου μέλους του Κοινοβουλίου δεν είναι σαφές, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να απαντήσει.

4. Το Αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου δεν διευκρινίζει τι εννοεί με τη φράση "των ενισχύσεων που παρέχονται άμεσα και έμμεσα". Όσον αφορά τις ενισχύσεις που χορηγούνται στη βιομηχανία ζάχαρης της Ιταλίας, η Επιτροπή γνωρίζει μόνο αυτές που μπορεί να παρέχει η Ιταλία σύμφωνα με το άρθρο 46 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1785/81 του Συμβουλίου της 30ης Ιουνίου 1981, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα τής ζάχαρης(2). Πρόκειται για ενίσχυση που αποφάσισε το Συμβούλιο τον Απρίλιο 1995, η οποία θα καταργηθεί σταδιακά κατά την περίοδο εμπορίας 2000/2001.

Συνεπώς, η Ιταλία οφείλει να συμμορφωθεί με τις διατάξεις του εν λόγω άρθρου 46, που προβλέπει συγκεκριμένα ότι κατά την εφαρμογή των άρθρων 92, 93 και 94 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή εκτιμά, ιδίως, τη συμβατότητα των ενισχύσεων αυτών με τα σχέδια αναδιάρθρωσης.

5. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου περί επιστροφής των αχρεωστήτως καταβληθέντων, αν η επιχείρηση πέτυχε την ανάκτηση του ποσού που αντιστοιχεί στο μη οφειλόμενο φόρο τον οποίο κατέβαλε, δεν τίθεται θέμα επιστροφής.

6. Όσον αφορά το βάρος της απόδειξης μετακύλισης παράνομου σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο φόρου, από την νομολογία του Δικαστηρίου συνάγεται ότι ο εθνικός δικαστής είναι αρμόδιος να αποφαίνεται, αφού αξιολογήσει ελεύθερα τα αποδεικτικά στοιχεία, αν υπήρξε πράγματι στην εκάστοτε περίπτωση μερική ή πλήρης μετακύλιση του φόρου. Το Δικαστήριο διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν είναι δυνατό να γίνει αποδεκτό, σε περίπτωση έμμεσων φόρων, το τεκμήριο της μετακύλισης και ότι ο φορολογούμενος φέρει το βάρος απόδειξης του αντιθέτου(3).

7. Όπως όρισε το Δικαστήριο(4), πραγματοποιείται εξαίρεση από την αρχή επιστροφής των φόρων, δασμών και άλλων φορολογικών επιβαρύνσεων που εισπράττονται κατά παράβαση του κοινοτικού δικαίου, όταν αποδεικνύεται ότι το πρόσωπο που αναγκάστηκε να καταβάλει τις εν λόγω επιβαρύνσεις τις μετακύλισε πράγματι σε άλλα πρόσωπα.

Η Επιτροπή πληροφορεί το Αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου ότι, προκειμένου περί των διατάξεων του άρθρου 29 του νόμου 428/90 όπως αυτές ερμηνεύονται από τις ιταλικές αρχές, ζητήθηκε από το Δικαστήριο να εξετάσει, στο πλαίσιο της απόφασης C-343/96 (Dilexport) που βρίσκεται υπό εκδίκαση, τη συμβατότητα με το κοινοτικό δίκαιο τεκμηρίου, βάσει του οποίου το βάρος της (αρνητικής) απόδειξης περί μη μετακύλισης του φόρου φέρουν τα πρόσωπα που ζητούν την επιστροφή. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, θέσπισε, σύμφωνα με το άρθρο 169 της συνθήκης ΕΚ, διαδικασία για παράβαση υποχρέωσης με αντικείμενο την ασυμβατότητα των διατάξεων του άρθρου 29, παράγραφοι 2 και 7, του νόμου 428/90 όπως αυτές ερμηνεύονται από τις ιταλικές αρχές, με τις κοινοτικές αρχές στον τομέα της επιστροφής των αχρεωστήτως καταβληθέντων.

(1) Απόφαση του Δικαστηρίου της 15.9.1998, C-231/96, Edis.

(2) ΕΕ L 177 της 1.7.1981.

(3) Απόφαση της 14.1.1997, C-192 για την υπόθεση 218/95, Comateb, συλ.σ. 165.

(4) Βλ., ιδίως, απόφαση της 9.11.1983, C-199/82, San Giorgio, συλ.σ. 3595.