ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3488/02

υποβολή: Charles Tannock (PPE-DE)και Christopher Heaton-Harris (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(9 Δεκεμβρίου 2002)

Θέμα: Το θέμα της απάτης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η πειθαρχική δίωξη της Marta Andreasen

Μετά τις δηλώσεις της επικεφαλής λογίστριας Marta Andreasen, που πρόσφατα τέθηκε σε διαθεσιμότητα, ότι το λογιστικό σύστημα της ΕΕ είναι πολύ τρωτό, το Ελεγκτικό Συνέδριο αρνήθηκε, για όγδοη συνεχή χρονιά, να πιστοποιήσει τις δαπάνες του προϋπολογισμού της ΕΕ, δηλώνοντας ότι μπορεί να εγγυηθεί ότι το 5 % μόνο των χρημάτων των φορολογουμένων δαπανάται σωστά. Εκτός του ότι τα κονδύλια είναι πλέον ανεξέλεγκτα μόλις μεταβιβασθούν στα κράτη μέλη ή διανεμηθούν σε επιδοτήσεις, το Ελεγκτικό Συνέδριο επικρίνει επίσης και την ίδια τη διαχείριση της Επιτροπής που στηρίζεται σε λογιστικά συστήματα άμεσης ρευστότητας ξεπερασμένα και αναξιόπιστα.

Υπάρχουν πολλά σενάρια ως προς το πότε σκοπεύει η Επιτροπή να αντικαταστήσει αυτό το σύστημα που στηρίζεται στην άμεση ρευστότητα. Έχονταςπόψη τις επικρίσεις των προηγουμένων ετών, μπορεί η Επιτροπή να αναφέρει γιατί καθυστέρησε τόσο να αποδεχθεί την ανάγκη αλλαγής και γιατί δεν μπορεί να εφαρμοσθεί εντός μηνών και όχι εντός ετών ένα νέο πιο σύγχρονο λογιστικό σύστημα·

Αναγνωρίζει η Επιτροπή το γεγονός ότι οι μέθοδοι παρακολούθησης των κονδυλίων που διατίθενται στα κράτη μέλη και στις τρίτες χώρεςπό μορφή βοηθείας, είναι απελπιστικά ακατάλληλες και χρήζουν άμεσα αναθεώρησης και, εάν ναι, ποιες συγκεκριμένες προτάσεις έχει για τη βελτίωσή τους·

Τέλος, μπορεί η Επιτροπή να αναφέρει για ποιο λόγο έθεσε σε διαθεσιμότητα τη Marta Andreasen, δεδομένου ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο φαίνεται σύμφωνο επί της ουσίας με την αξιολόγησή της περί της κατάστασης των οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης· Σύμφωνα με την άποψη της Επιτροπής ποιες θα είναι οι συνέπειες της απόφασης αυτής για τη φήμη της και τη δέσμευσή της για διαφάνεια και ανοικτές διαδικασίες· Αναγνωρίζει η Επιτροπή το βάσιμο της κριτικής της κ. Andreasen και σκοπεύει να την αποκαταστήσει στη θέση της·

Απάντηση της κας Schreyer εξ ονόματος της Επιτροπής

(10 Μαρτίου 2003)

1. Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με τους ισχυρισμούς του αξιότιμου μέλους του Κοινοβουλίου.

Τα αξιότιμα μέλη του Κοινοβουλίου θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι λογιστικοί κανόνες για τον προϋπολογισμό της Κοινότητας καθορίζονται από το δημοσιονομικό κανονισμό. Ο προηγούμενος δημοσιονομικός κανονισμός ο οποίος εφαρμοζόταν μέχρι πρόσφατα (31 Δεκεμβρίου 2002) δεν προέβλεπε τηνποχρέωση αυτοτέλειας των χρήσεων. Έγκρινόταν βάσει των παραδοσιακών κανόνων της ταμειακής λογιστικής για τον δημόσιο τομέα.

Παρότι η Επιτροπή είχε προτείνει την εισαγωγή της μεθόδου της αυτοτέλειας των χρήσεων για το νέο δημοσιονομικό κανονισμό που εγκρίθηκε από τη νομοθετική αρχή τον Ιούνιο 2002, η Επιτροπή δεν συμμερίζεται τη γνώμη του αξιότιμου μέλους του Κοινοβουλίου ότι τα λογιστικά συστήματα άμεσης ρευστότητας (ταμειακής λογιστικής) είναι ξεπερασμένα και αναξιόπιστα δεδομένου ότι εξακολουθούν να ισχύουν στον δημόσιο τομέα στις περισσότερες χώρες. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να αναφέρεται όσον αφορά τους δημόσιους προϋπολογισμούς στις αρμόδιες για τους προϋπολογισμούς αρχές. Τα αξιότιμα μέλη κανονικά ρωτούν την Επιτροπή σχετικά με την κατάσταση εκτέλεσης των πληρωμών στα διάφορα κονδύλια του προϋπολογισμού. Το σύστημα της άμεσης ρευστότητας (ταμειακής λογιστικής) απαιτείται για την παροχή των πληροφοριών αυτών. Επίσης ο ισχυρισμός ότι τα κονδύλια μόλις μεταβιβαστούν στα κράτη μέλη ή διανεμηθούν σε επιδοτήσεις είναι πλέον ανεξέλεγκτα είναι ανακριβής. Ισχύουν οριζόντιες, καθώς και τομεακές ρυθμίσεις που καθορίζουν τηνποχρέωση ελέγχου από μέρους του κράτους μέλους. Επιπλέον η Επιτροπή διαθέτει διάφορους μηχανισμούς για να ανακτήσει τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά και έχει ενημερώσει το Κοινοβούλιο επανειλημμένα σχετικά με την πρόοδο που έχει πραγματοποιήσει στον τομέα αυτό(1).

2. Όπως και σε άλλες διοικητικέςπηρεσίες όπου έχει αρχίσει η μεταρρύθμιση του λογιστικού συστήματος, ο λογιστικός εκσυγχρονισμός της Επιτροπής αποτελεί μείζονος σημασίας διαδικασία που για να εφαρμοστεί απαιτεί ικανό χρόνο, προσπάθεια, εξειδίκευση και δημοσιονομικούς πόρους. Επιστρέφοντας στο 2000, με την προώθηση του πολυετούς σχεδίου εκσυγχρονισμού του λογιστικού συστήματος, η Επιτροπή άρχισε να κινείται σταθερά προς δημοσιονομικούς λογαριασμούς με βάση την αυτοτέλεια των χρήσεων στους οποίους έχουν εισαχθεί πολλά στοιχεία βάσει της αρχής αυτής.

Το πολυετές σχέδιο εκσυγχρονισμού του λογιστικού πλαισίου περιλαμβάνει:

- μελέτη για την εκπόνηση και παρουσίαση των λογαριασμών της Κοινότητας, που παραδόθηκε κατά τα μέσα του 2000, από ειδικούς δημοσίας λογιστικής ανωτάτου επιπέδου,

- εκπόνηση, τον Ιούνιο 2001, σχεδίου δράσης εκσυγχρονισμού, το οποίο συζητήθηκε με το Ελεγκτικό Συνέδριο. Το Ελεγκτικό Συνέδριο εξέφρασε την ικανοποίησή του για τις κατευθύνσεις του εγγράφου αυτού,

- εισαγωγή νέων στοιχείων με βάση την αυτοτέλεια των χρήσεων κατά τηνποβολή των οικονομικών καταστάσεων και τονπολογισμό των αποτελεσμάτων από το 2000 και μετά, πράγμα που όπως ανέφερε το Ελεγκτικό Συνέδριο, αντιπροσωπεύει ένα βήμα μπροστά το οποίο ευθυγραμμίζεται με τη γενική τάση που παρατηρείται στον διεθνή τομέα σε διεθνές επίπεδο(2), και εξέδωσε ένα εγχειρίδιο λογιστικής για όλα τα θεσμικά όργανα,

- με την έγκριση του νέου δημοσιονομικού κανονισμού(3) που απαιτεί την εισαγωγή νέων λογιστικών αρχών με βάση την αυτοτέλεια των χρήσεων (άρθρο 133) ώστε να ισχύσει πλήρως για το οικονομικό έτος 2005 (άρθρο 181),

- στις 24 Ιουλίου 2002, το μέλος της Επιτροπής που είναι αρμόδιο για τον προϋπολογισμόπέβαλε ένα μνημόνιο(4) στην Επιτροπή όπου περιγράφει το ευρύ φάσμα εργασιών για τον εκσυγχρονισμό του λογιστικού πλαισίου και του συστήματος ενημέρωσης,

- στις 17 Δεκεμβρίου 2000, η Επιτροπή εξέδωσε νέα ανακοίνωση(5) όπου αναπτύσσει το σχέδιο δράσης για την πλήρη εφαρμογή για το 2005 της μεθόδου της αυτοτέλειας των χρήσεων.Το έγγραφο αυτό είχε δύο σκοπούς:

- την έκδοση λεπτομερούς πρότασης ώστε να μπορεί να Επιτροπή να αποφασίζει για το λογιστικό πλαίσιο, ειδικότερα σχετικά με την εφαρμογή γενικώς αποδεκτών αρχών της αυτοτέλειας των χρήσεων,

- τον καθορισμό της δράσης που πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή όσον αφορά τη διοργάνωση του σχεδίου, τους πόρους και το χρονοδιάγραμμα των εργασιών για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου ηλεκτρονικού συστήματος. Οι δυνατότητες του συστήματος αξιολογούνται λεπτομερώς, με στόχο τον προσδιορισμό, κατά τους προσεχείς μήνες, της πλέον κατάλληλης λύσης.

Το 2003, άρχισε λεπτομερής ανάπτυξη τόσο του λογιστικού πλαισίου όσο και του συστήματος, με κατάλληλες δοκιμές και στάδια εφαρμογής που θα αρχίσουν το 2004. Ειδικότερα, τα θέματα που αφορούν την εφαρμογή των αρχών της αυτοτέλειας των χρήσεων θα εξεταστούν λεπτομερώς ώστε να προσδιοριστεί η λογιστική αντιμετώπιση κάθε είδους συναλλαγής για κάθε διαφορετικήπηρεσία ή δραστηριότητα.

Η Επιτροπή δεν είναι η μόνη που κινείται προς την τήρηση των γενικώς αποδεκτών αρχών της της αυτοτέλειας των χρήσεων. Πολλές ανεπτυγμένες χώρες οδεύουν ήδη προς την ίδια κατεύθυνση και ενθαρρύνονται από διεθνή όργανα και οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ(6) και η IFAC(7), έχουν αρχίσει τον εκσυγχρονισμό των λογιστικών τους συστημάτων εδώ και μερικά χρόνια, περνώντας από το ταμειακό σύστημα στο σύστημα της αυτοτέλειας των χρήσεων.

Από την εμπειρία στα κράτη μέλη προκύπτει ότι η μεταρρύθμιση των δημοσίων λογιστικών συστημάτων αποτελεί μείζονος σημασίας ανακατάταξη τόσο όσον αφορά την εισαγωγή νέων πρακτικών και όσο και τους ανθρώπινους πόρους, χωρίς να αναφέρουμε τους απαιτούμενους οικονομικούς πόρους. Η IFAC στη μελέτη 14, κεφάλαιο I, αναφέρει ότι η μεταβατική περίοδος για τις λογιστικές μεταρρυθμίσεις μπορεί να είναι βραχεία (μέχρι 3 έτη) μεσαία (4 έως 6 έτη) ή μακρά (άνω των 6 ετών). Δενπάρχει πλαίσιο όπου η μέθοδος της αυτοτέλειας των χρήσεων να έχει εισαχθεί, ή να μπορεί να εισαχθεί εντός μηνών· είναι μάλλον θέμα ετών.

3. Με εξαίρεση τις επιφυλάξεις τους Ελεγκτικού Συνεδρίου στην ετήσια έκθεσή του και της ιδίας της Επιτροπής στην συνθετική έκθεσή της σχετικά με τις εκθέσεις και δηλώσεις ετήσιας δραστηριότητας, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διευθετήσεις για τον έλεγχο της χρήσης των κοινοτικών κονδυλίων από μέρους των κρατών μελών είναι γενικά ικανοποιητική. Όταν διαπιστώνονται προβλήματα ή αδυναμίες, η Επιτροπή είτε αφεαυτής είτε μέσω του Ελεγκτικού Συνεδρίου, προσπαθεί να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα για την αντιμετώπισή τους.

Ιδιαίτερες προσπάθειες έχουν καταβληθεί, κατά τα τελευταία έτη, για τη βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου, ιδιαίτερα στον τομέα της από κοινού διαχείρισης, μέσω της εφαρμογής και της συνεχούς ανάπτυξης ολοκληρωμένων συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου (IACS) για τη γεωργία και μέσω της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων η οποία προβλέπειψηλά επίπεδα και κανόνες ελέγχου. Έτσι, στον τομέα της εξωτερικής δράσης, η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της της 16ης Μαΐου 2000 καθορίζει λεπτομερώς σειρά σημαντικών μέτρων για τη μεταρρύθμιση της διαχείρισης της εξωτερικής βοήθειας(8).

Ωστόσο, εξακολουθεί να ισχύει ότι η ποιότητα της διαχείρισης και του ελέγχου των κοινοτικών ταμείων εξαρτάται εν μέρει από τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη μέλη, τα οποία φέρουν σημαντική ευθύνη στον τομέα αυτό. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή συνεχίζει να προβλέπει και να εφαρμόζει πρωτοβουλίες και δεσμευτικά μέτρα για τα κράτη μέλη, τόσο όσον αφορά τη γεωργία όσο και τα διαρθρωτικά μέτρα. Στον δεύτερον αυτόν τομέα, τα κίνητρα έχουν ως στόχο να προωθήσουν τη συνεργασία και την απλούστευση του ρυθμιστικού πλαισίου ενώ οι δεσμεύσεις που επιβάλλει η ενίσχυση των χρηματοοικονομικών διορθώσεων συμβάλλει στην επίτευξη του στόχου αυτού.

Η σύνθεση των ετησίων εκθέσεων της Επιτροπής (Σύνθεση των ετησίων εκθέσεων δραστηριοτήτων και των δηλώσεων των γενικών διευθυντών και των επικεφαλής τωνπηρεσιών(9)) συνοδεύεται με σχέδιο δράσης που προβλέπει σειρά ειδικών δράσεων στον τομέα αυτό.

Πολλές από τις δράσεις αυτές έχουν ως στόχο τη διαχείριση της εξωτερικής βοήθειας, την από κοινού διαχείριση των ταμείων, και τη διευκρίνηση των αρμοδιοτήτων των κυρίων πρωταγωνιστών όσον αφορά τον λογιστικό έλεγχο και τον έλεγχο γενικότερα.

Επίσης, η Επιτροπής εκπόνησε σχέδιο δράσης σε σχέση με την απαλλαγή του 2001, το οποίο ανακοίνωσε στο Κοινοβούλιο, στις 23 Δεκεμβρίου 2002, βάσει συστάσεων που περιλαμβάνονταν στην τελευταία ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

4. Το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου αντιλαμβάνεται ότι η Επιτροπή μπορεί να απαντήσει μόνο γενικά στα ερωτήματα αυτά, δεδομένου ότι έχουν άμεση σχέση με τη δημοσιονομική πειθαρχία η οποία είναιπό διαμόρφωση. Η διαδικασία αυτή έχει σχέση με τριβές όσον αφορά τονπηρεσιακό κανονισμό τωνπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Η Επιτροπή έχει επίγνωση του γεγονότος ότι οι πειθαρχικές διαδικασίες που κινήθηκαν κατά της πρώην επικεφαλής λογίστριας έχουν παρανοηθεί από τμήμα του τύπου και από άλλους φορείς. Όσον αφορά τις προηγούμενες εκτιμήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου και της Επιτροπής, η δράση που σχεδίασε και εφαρμόζει όλο και περισσότερο η Επιτροπή, καθώς και οι ημερομηνίες των γεγονότων αποδεικνύουν ότι κάθε παρέμβαση που έχει σχέση με τις απαιτήσεις της πρώην επικεφαλής λογίστριας και τα συμπεράσματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι ανακριβείς και οδηγούν σε παρανοήσεις.

Ωστόσο, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η ενεργή δέσμευση της Επιτροπής όσον αφορά τη διαφάνεια και τις ανοικτές διαδικασίες δεν μειώνει τηνποχρέωση όλων τωνπαλλήλων της να τηρούν τους ισχύοντες κανόνες και διαδικασίες.

(1) Βλέπε π.χ. την πλέον πρόσφατη ανακοίνωση COM(2002)671 της 3.12.2002.

(2) Ελεγκτικό Συνέδριο — Ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 2000, ΕΕ C 359 της 15.12.2001.

(3) Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2342/2002 της 23 Δεκεμβρίου 2002 για τον καθορισμό λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ.1605/2002 για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ΕΕ L 357 της 31.12.2002.

(4) SEC(2002)853 τελικό.

(5) COM(2002)755 τελικό.

(6) ΟΟΣΑ: Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης.

(7) IFAC: Διεθνής Ομοσπονδία Αυτόματου Ελέγχου.

(8) http://europa.eu.int/comm/external_relations/reform/document/communication_en.pdf.

(9) COM(2002)426 τελικό.