ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2760/02

υποβολή: Frank Vanhecke (NI) προς την Επιτροπή

(1 Οκτωβρίου 2002)

Θέμα: Η πολιτική ασύλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Την Παρασκευή 13 Σεπτεμβρίου, οιπουργοί εσωτερικώνποθέσεων της ένωσης συνήλθαν στην Κοπεγχάγη με στόχο τη βραχυπρόθεσμη εκπόνηση ενός ενιαίου κοινοτικού προγράμματος για τον εθελούσιο ή αναγκαστικό επαναπατρισμό των παρανόμων προσφύγων ή εκείνων που έχουν εξαντλήσει όλα τα ένδικα μέσα. Σύμφωνα με τη γαλλική εφημερίδα Le Figaro του Σαββάτου 14 Σεπτεμβρίου πρόκειται κατά το μάλλον ή ήττον για την καθιέρωση ευρωπαϊκών τσάρτερ. Συνιστάται επίσης η δημιουργία ενός κοινοτικού ταμείου χρηματοδότησης των εν λόγω ναυλωμένων αεροπλάνων. Όπως είπε ο κ. Antonio Vitorino, αρμόδιος για θέματα δικαιοσύνης και εσωτερικώνποθέσεων επίτροπος, στόχος είναι η δημιουργία μιαςπεραξίας όσον αφορά τη διοργάνωση των κοινοτικών αποστολών επαναπατρισμού.

Θα μπορούσε η Επιτροπή να παρουσιάσει, ανά κράτος μέλος, μια αξιολόγηση του ανώτατου και κατώτατου αριθμού παρανόμων προσφύγων που βρίσκονται σήμερα στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή πόσοι παράνομοι πρόσφυγες έχουν απελαθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και επαναπατρισθεί κατά την τελευταία τετραετία·

Διαθέτει μήπως η Επιτροπή κατάλογο ασφαλών χωρών οιπήκοοι των οποίων δεν δικαιούνται να ζητήσουν πολιτικό άσυλο·

Ποια είναι η άποψη της Επιτροπής όσον αφορά τη δημιουργία ενός κοινοτικού ταμείου χρηματοδότησης του επαναπατρισμού των παρανόμων προσφύγων· Σε τι ποσό θα μπορούσε να ανέρχεται το κονδύλιό του·

Ποια κρίνει η Επιτροπή ότι θα ήταν η ακολουθητέα πολιτική έναντι των τρίτων χωρών, προκειμένου να διευκολυνθεί η συνεργασία στον τομέα του επαναπατρισμού·

Προβλέπει η Επιτροπή άλλα κοινοτικά μέσα για την καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

Απάντηση του κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπής

(25 Νοεμβρίου 2002)

Υπάρχει σημαντικός αριθμός παράνομων μεταναστών που αποτελούνται από άτομα τα οποία είτε εισήλθαν παράνομα στην επικράτεια κράτους μέλους είτε κατέστησαν παράνομοι αφούπερέβησαν την άδεια της μόνιμης παραμονής τους είτε απερρίφθη η αίτησή τους παροχής ασύλου. Λόγω της φύσης του φαινομένου αυτού, δενπάρχουν ακριβή αριθμητικά ή στατιστικά στοιχεία και ως εκ τούτου ο αριθμός των παράνομων μεταναστών στην Ένωσηπολογίζεται μόνο κατ' εκτίμηση. Η εκτίμηση αυτή της παράνομης μετανάστευσης μπορεί να προκύψει μόνο από σοβαρά στοιχεία τα οποία συνδέονται με το φαινόμενο αυτό όπως οι αρνήσεις εισόδου ή οι αποπομπές, οι συλλήψεις παράνομων μεταναστών στα σύνορα ή στην ίδια τη χώρα, οι απορριφθείσες αιτήσεις ασύλου ή άλλης μορφής διεθνούς προστασίας, ή αιτήσεις για ρύθμιση του καθεστώτος των προσφύγων στο κράτος μέλος. Από τους δείκτες αυτούς προκύπτει μόνο μια κατά προσέγγιση αξιολόγηση σύμφωνα με την οποία η παράνομη μετανάστευση μπορεί να ανέρχεται κάθε χρόνο σε εξαψήφιο αριθμό. Καμία ακριβέστερη εκτίμηση δεν φαίνεται αξιόπιστη, λαμβανομένηςπόψη της έλλειψης σοβαρών στοιχείων. Ωστόσο, ο αριθμός των παράνομων μεταναστών είναι αναμφισβήτητα σημαντικός και δεν θα πρέπει ναποτιμάται γιατί έχει κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις (πρβλ. επίσης την Ανακοίνωση για μια κοινή πολιτική για την παράνομη μετανάστευση(1)).

Από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει ότι το 2001, 331 334 άτομα συνολικά αποπέμφθηκαν από την Ένωση. Το 2002 ο αριθμός ανέρχεται σε 367 552 άτομα. Το 1999 ο αριθμός αυτός ανήλθε σε 324 206 άτομα. Τα στοιχεία αυτά ωστόσο δεν είναι πλήρη λόγω του γεγονότος ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν παρέχουν ή δεν παρέχουν συστηματικά τα απαιτούμενα στοιχεία. Στο πλαίσιο των επιδοτούμενων προγραμμάτων εθελουσίας επιστροφής που εφαρμόζει ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (IOM) μετανάστευσαν εκουσίως εκτός Ένωσης, το 2000, 87 628 άτομα, το δε 1999, 78 273 άτομα (πρβλ. το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής για την κοινή πολιτικής επιστροφής των παρανόμων μεταναστών, της 10ης Απριλίου 2002(2)).

Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν την έννοια των ασφαλών χωρών για τις αιτήσεις ασύλου με ταχεία διαδικασία. Μερικά απ' αυτά τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν πίνακες για να προσδιορίσουν τις ασφαλείς χώρες και άλλα όχι. Ως εκ τούτου δενπάρχει συμφωνημένος κατάλογος σε επίπεδο Ένωσης. Η Επιτροπή δεν έχει προτείνει έναν κατάλογο της Ένωσης ασφαλών χωρών στην τροποποιηθείσα πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου, περί ελαχίστων επιπέδων για τις διαδικασίες στα κράτη μέλη όσον αφορά τη χορήγηση ή αφαίρεση του καθεστώτος του πρόσφυγα(3). Αντίθετα, προτάθηκε ότι όπου τα κράτη μέλη επιλέγουν να εφαρμόσουν την αρχή της ασφαλούς χώρας, θα πρέπει να το πράττουν σύμφωνα με τα κοινοτικά επίπεδα. Η άποψη της Επιτροπής είναι ότι, καταρχάς, θα πρέπει να εφαρμόζουν κοινά επίπεδα όσον αφορά τιςλικές απαιτήσεις για τον χαρακτηρισμό μιας χώρας ως ασφαλούς και τις απαιτήσεις για την εφαρμογή της αρχής της ασφαλούς χώρας για έναν μεμονωμένο αιτούντα. Ωστόσο, στην ανακοίνωση για την κοινή διαδικασία παροχής ασύλου(4), η Επιτροπήποστηρίζει ότι, μακροπρόθεσμα, θα πρέπει να καθοριστεί σαφέστερα η κοινή στάση, είτε για την έγκριση κοινών καταλόγων είτε για την εγκατάλειψη της αρχής από όλους.

Η πολιτική της Επιτροπής όσον αφορά την επιστροφή των παρανόμων μεταναστών εκτίθεται λεπτομερώς στην ανακοίνωση για μια κοινή πολιτική για την παράνομη μετανάστευση(5). Αυτή περιλαμβάνει τις κύριες απόψεις για την χρηματοοικονομική συνδρομή για την επιστροφή και στενότερη συνεργασία με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης σχετικά με τα θέματα της επιστροφής και της επανααποδοχής.

Γενικά, τα μέτρα κατά της παράνομης μετανάστευσης εκτίθενται στο διεξοδικό σχέδιο του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και της λαθρεμπορίας ατόμων στην Ένωση, της 28ης Φεβρουαρίου 2002, το οποίο στηρίζεται ευρύτατα στην προαναφερθείσα ανακοίνωση της Επιτροπής για μια κοινή πολιτική για την παράνομη μετανάστευση.

(1) COM(2001)672 τελικόl.

(2) COM(2002)175 τελικό.

(3) COM(2002)326 τελικό.

(4) COM(2000)755 τελικό.

(5) COM(2002)564 τελικό.