ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-4190/97 υποβολή: Ernesto Caccavale (UPE) προς την Επιτροπή (21 Iανουαρίου 1998)

Θέμα: Ηλεκτραγωγοί και μαγνητικά πεδία: κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία

Περιβαλλοντικές ενώσεις ευρωπαϊκής εμβέλειας όπως η CODACONS και η LEGAMBIENTE αμφισβητούν έντονα τις δηλώσεις της ENEL, δηλαδή του μονοπωλίου παροχής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ιταλία, σχετικά με την κατασκευή ενός μεγάλου σταθμού διανομής στο Striano Νεάπολης.

Σύμφωνα με τη γνώμη εξεχόντων ογκολόγων, τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία που προέρχονται από εγκαταστάσεις υψηλής τάσης, έχουν πράγματι σοβαρές συνέπειες στη δημόσια υγεία δεδομένου ότι είναι καρκινογόνα.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω ερωτάται η Επιτροπή:

- υφίστανται μελέτες σε ευρωπαϊκό επίπεδο εκθέτουσες τη στενή αυτή σχέση μεταξύ της έκθεσης σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία και της αύξησης των κινδύνων για τους λεμφαδένες, των λευχαιμιών και των καρκίνων του νευρικού σύστήματος;

- αληθεύει ότι η ENEL ζήτησε από την Επιτροπή πληροφορίες για ενδεχόμενες οδηγίες ή κοινοτικά μέτρα σχετικά με την κατασκευή μονάδων μετατροπής της υψηλής τάσης και υπέργειων ηλεκτραγωγών που θα λαμβάνουν δεόντως υπόψη τις υποτιθέμενες καρκινογενείς συνέπειες των δημιουργουμένων ηλεκτρομαγνητικών πεδίων;

- μπορεί η Επιτροπή να βεβαιώσει την ουσιαστική τήρηση εκ μέρους της ENEL όλων των κοινοτικών κανόνων περί προστασίας της υγείας των πολιτών;

- προτίθεται η Επιτροπή να ζητήσει από το ιταλικό κράτος περαιτέρω εξηγήσεις και ενδεχομένως να κινήσει όλες τις προβλεπόμενες από τις Συνθήκες διαδικασίες προκειμένου να απαγορεύσει την οποιαδήποτε πρωτοβουλία που θα μπορούσε να προκαλέσει βλάβη στην ανθρώπινη υγεία;

Απάντηση του κ. Flynn εξ ονόματος της Επιτροπής (11 Μαρτίου 1998)

Τα στατικά ηλεκτρολομαγνητικά πεδία και τα ηλεκτρικά και τα μαγνητικά πεδία εξαιρετικά χαμηλής συχνότητας (ELF) προέρχονται από τη δημιουργία, μεταφορά και χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας. Οι ηλεκτρικές κρούσεις και εγκαύματα που παράγουν τα ρεύματα ύστερα από αλληλεπίδραση με ενεργοποιημένους αγωγούς έχουν δημιουργήσει προβλήματα ήδη από την πρώτη χρήση του ηλεκτρισμού. Σήμερα το κοινό ενδιαφέρεται περισσότερο για τα βραδυπορούντα (καθυστερημένα) και ανεπαίσθητα αποτελέσματα της έκθεσης σε πεδία που σχετίζονται με τη χρήση του ηλεκτρισμού. Σε μερικές επιδημιολογικές μελέτες έχουν αναφερθεί τα αποτελέσματα πάνω σε βιολογικά συστήματα που εκτίθενται σε στατικά πεδία και πεδία ELF σε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα από ό,τι θα ήταν δυνατό να εξηγηθεί με τους καθιερωμένους μηχανισμούς. Ωστόσο η κρίσιμη επιστημονική ερώτηση είναι το εάν τα αναφερθέντα βιολογικά αποτελέσματα θα ήταν δυνατόν να οδηγήσουν σε επιπτώσεις για την υγεία. Έως σήμερα δεν υπάρχουν αποδεκτοί μηχανισμοί μέσω των οποίων τα υποτιθέμενα αποτελέσματα είναι δυνατό να ληφθούν από την έκθεση σε πεδία που έχουν πολύ χαμηλές ισχείς για να επάγουν ρεύματα στο σώμα μικρότερα από τα ενδογενή ρεύματα.

Έως σήμερα οι βιολογικές μελέτες δεν μπόρεσαν να αποκαλύψουν μηχανισμούς μέσω των οποίων τα πεδία ELF είναι δυνατό να επηρεάσουν την καρκινογένεση. Εξάλλου οι επιδημιολογικές μελέτες σχετικά με πιθανά αποτελέσματα στην υγεία από εκθέσεις μέσα στην κατοικία σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία που προέρχονται από γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης, κάλυψαν ευρύ φάσμα αποτελεσμάτων, όπως νευροεκφυλιστικές ασθένειες, αναπαραγωγικά αποτελέσματα, λευχαιμία, καρκίνος του στήθους ή όγκοι στον εγκέφαλο. Οι έρευνες χρονολογούνται ήδη από το 1979 όταν δημοσιεύθηκε μια πρώτη σουηδική μελέτη και κατόπιν περίπου 12 επιδημιολογικές μελέτες επικεντρώθηκαν στον καρκίνο των παιδιών. Οι επισκοπήσεις αυτών των μελετών κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το θέμα συσχετισμού της διαβίωσης σε κατοικία κοντά σε γραμμή υψηλής τάσης και του κινδύνου για λευχαιμία στα παιδιά παραμένει ανοιχτό. Ωστόσο τα μέσα πεδία που μετρήθηκαν σε κατοικίες παιδιών δεν αποδείχτηκε ότι σχετίζονται με υπερβολική παιδική λευχαιμία ή άλλους καρκίνους και δεν εντοπίστηκαν παράγοντες που θα μπορούσαν να εξηγήσουν συσχετισμό της διαβίωσης κοντά σε γραμμή υψηλής τάσης και της παιδικής λευχαιμίας.

Προς το παρόν η Κοινότητα χρηματοδοτεί επιδημιολογικές έρευνες σχετικά με τα μαγνητικά πεδία και τον καρκίνο στο πλαίσιο του προγράμματος Biomed 2 και τα αποτελέσματα αναμένονται το καλοκαίρι του 1999. Οι ευρωπαϊκές ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με τα βιολογικά αποτελέσματα της έκθεσης σε πεδία ELF συντονίζονται στο πλαίσιο μιας ενέργειας COST και θα συνεχιστούν στο πλαίσιο του μελλοντικού 5ου προγράμματος πλαισίου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν γνωρίζει το αίτημα της ENEL για πληροφορίες στο οποίο αναφέρεται ο κύριος βουλευτής και δεν μπορεί να επιβεβαιώσει ότι η δραστηριότητα της ENEL συμμορφώνεται με την κοινοτική νομοθεσία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συλλέγει πληροφορίες που διαβιβάζουν οι εθνικές αρχές και εκείνοι που υποβάλλουν καταγγελίες. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που κατέχει έως σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν είναι δυνατό να εξαχθεί συμπέρασμα σχετικά με το εάν η ENEL συμμορφώνεται με την κοινοτική περιβαλλοντική νομοθεσία.

Η οδηγία του Συμβουλίου 85/337/ΕΟΚ της 27ης Ιουνίου 1985 περί της εξακρίβωσης των αποτελεσμάτων ορισμένων δημόσιων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον ((ΕΕ L 175, 5.7.1985 )), η επονομαζόμενη οδηγία για την εξακρίβωση των επιπτώσεων στο περιβάλλον (Ε.Ε.Π.), παραθέτει στο παράρτημά της ΙΙ 3 β) ως δραστηριότητα «τη μεταφορά της ηλεκτρικής ενέργειας με εναέρια καλώδια». Σύμφωνα με την εν λόγω οδηγία τέτοιες εγκαταστάσεις πρέπει να προβούν σε εξακρίβωση περιβαλλοντικών επιπτώσεων εάν η επίπτωσή τους στο περιβάλλον είναι σημαντική, πράγμα που πρέπει να καθοριστεί από τα κράτη μέλη για τα έργα του παραρτήματος ΙΙ. Εάν το κράτος μέλος έχει αποφασίσει (ορίζοντας όρια ή κριτήρια για μια κατά περίπτωση εξέταση) ότι τέτοιες κατηγορίες εγκαταστάσεων πρέπει να προβούν σε εξακρίβωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, πρέπει να εντοπισθούν, να περιγραφούν και να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα πάνω στα διάφορα περιβαλλοντικά μέσα καθώς και στους ανθρώπους. Φυσικά στο πλαίσιο αυτό οι επιπτώσεις στην υγεία θα ήταν δυνατό να διαδραματίσουν σημαντικό παράγοντα όσον αφορά την εξακρίβωση των επιπτώσεων.

Στην οδηγία του Συμβουλίου 97/11/ΕΚ της 3ης Μαρτίου 1997 η οποία τροποποιεί την οδηγία 85/337/ΕΟΚ ((ΕΕ EL 73, 14.3.1997 )) που εγκρίθηκε το 1997 και πρέπει να εφαρμοστεί στα κράτη μέλη έως το Μάρτιο του 1999 το αργότερο, η κατασκευή εναέριων γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας με τάση 220ΚV ή μεγαλύτερη και μήκος μεγαλύτερο από 15 Κm μεταφέρθηκε από το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας (E.E.Π) στο παράρτημα Ι. Αυτό σημαίνει ότι για έργα αυτής της κατηγορίας μια Ε.Ε.Π. θα είναι υποχρεωτική από το Μάρτιο του 1999 και μετά. '

Έχονταςυπόψη τις διαθέσιμες πληροφορίες έως σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υπάρχουν νομικοί λόγοι για να προβεί σε ενέργειες διότι δεν έχει ενημερωθεί για μη τήρηση υπάρχουσας κοινοτικής νομοθεσίας.