ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3573/01

υποβολή: Bart Staes (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(8 Ιανουαρίου 2002)

Θέμα: Πολιτικοί κρατούμενοι στο Ουζμπεκιστάν

Στα τέλη Νοεμβρίου μία ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία,πό την καθοδήγηση της Γενικής Διεύθυνσης Διεθνών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του κ. Cornelius Wittebrood, προϊσταμένου του Τμήματος των Σχέσεων με τις Χώρες της Κεντρικής Ασίας και του Καυκάσου, πραγματοποίησε επίσκεψη στο Ουζμπεκιστάν. Η αντιπροσωπεία είχε συνομιλίες για τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές σχέσεις μεταξύ του Ουζμπεκιστάν και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επήλθε συμφωνία να βελτιωθούν οι σχέσεις σε όλα αυτά τα επίπεδα.

Στις 28 Νοεμβρίου ε.ε. ο αρχηγός της δημοκρατικής αντιπολίτευσης του Ουζμπεκιστάν Muhammed Salih (ERK) συνελήφθη στο αεροδρόμιο της Πράγας. Η σύλληψη πραγματοποιήθηκε με βάση διεθνές ένταλμα συλλήψεως το οποίο είχαν εκδώσει οι αρχές του Ουζμπεκιστάν. Ο Salih, που έχει αναγνωρισθεί ως πολιτικός πρόσφυγας στη Νορβηγία, λίγες μέρες νωρίτερα ήταν προσκεκλημένος μου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι αρχές του Ουζμπεκιστάν κατηγορούν τον Salih ότι είναιπεύθυνος για βομβιστικές επιθέσεις κατά της κυβέρνησης της χώρας. Ποτέ όμως δεν έχουν παρασχεθεί οι αποδείξεις για την εμπλοκή του. Ο Salih μπόρεσε να διαφύγει αλλά, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία και το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, εξακολουθούν ναπάρχουν στη χώρα 7 με 8 000 πολιτικοί κρατούμενοι. Η Διεθνής Αμνηστία και το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταγγέλλουν αυτή την κατάσταση. Επειδή η Τασκένδη θεωρείται ως σύμμαχος στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, στο Ουζμπεκιστάν η κυβέρνηση είναι ελεύθερη να ενεργεί κατά το δοκούν.

1. Συνειδητοποιεί η Επιτροπή το γεγονός ότι στο Ουζμπεκιστάνπάρχουν χιλιάδες πολιτικοί κρατούμενοι· Σκιαγράφησε η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία αυτό τον προβληματισμό της κατά την επίσκεψή της στη χώρα· Εάν ναι, ποια ήταν η αντίδραση των αρχών του Ουζμπεκιστάν· Εάν όχι, για ποιο λόγο·

2. Έχει, εν τω μεταξύ, ζητήσει η Επιτροπή πληροφορίες από τοποψήφιο κράτος μέλος της Τσεχίας σχετικά με τις περιστάσεις με τις οποίες συνελήφθη ο κ. Muhammed Salih; Εάν όχι, προτίθεται η Επιτροπή να το πράξει·

3. Έχει έλθει η Επιτροπή σε επαφή με τις αρχές του Ουζμπεκιστάν σχετικά με τη σύλληψη του αρχηγού της δημοκρατικής αντιπολίτευσης Salih; Εάν ναι, ποια ήταν η αντίδραση της Τασκένδης· Εάν όχι, προτίθεται τελικά η Επιτροπή να έλθει σε επαφή με την κυβέρνηση του Ουζμπεκιστάν·

4. Πρόκειται η Επιτροπή να εξακολουθήσει ναποστηρίζει και να ενθαρρύνει τις εμπορικές σχέσεις μεταξύ Ουζμπεκιστάν και ΕΕ σε περίπτωση που η χώρα αυτή δεν μεταβάλλει τη στάση της έναντι της δημοκρατικής αντιπολίτευσης·

5. Πρόκειται τη Επιτροπή να ενημερώσει πιθανούς Ευρωπαίους επενδυτές σχετικά με την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ουζμπεκιστάν· Εάν όχι, για ποιο λόγο·

Απάντηση του κυρίου M. Patten Εξ ονόματος της Επιτροπής

(18 Φεβρουαρίου 2002)

Η Επιτροπή παρακολούθησε με προσοχή τα πρόσφατα γεγονότα που αφορούν τον κύριο Mohammed Salih, κατά τη διαμονή του στη Τσεχική Δημοκρατία. Πιο συγκεκριμένα, ειδοποιήθηκε αμέσως η Αντιπροσωπεία της Επιτροπής στην Πράγα σχετικά με την σύλληψη του κυρίου Salih και την θέση που έλαβαν οι οργανώσεις για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Έθεσε το θέμα, κατά την συνάντηση των πρέσβεων της Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε επί τόπου. Επίσης, πραγματοποιήθηκαν επαφές με τον πρέσβη της Νορβηγίας στη Πράγα, ο οποίος επιβεβαίωσε τηνποστήριξη της κυβέρνησής του προς τον κύριο Salih και το γεγονός ότι ήταν σε επαφή με τις τσεχικές αρχές για τηνπόθεσή του. Η Αντιπροσωπεία ενημερώθηκε επίσης για το προσωπικό ενδιαφέρον του προέδρου Havel επί του θέματος. Σε συμφωνία με την Προεδρία της Ένωσης, συμφωνήθηκε να γίνει κάποια παρέμβαση προς τις τσεχικές αρχές μόνο στην περίπτωση αποτυχίας των εν εξελίξει πρωτοβουλιών. Η Επιτροπή σημείωσε με ικανοποίηση το αίσιο τέλος της διαδικασίας.

Η Επιτροπή είναι πλήρως ενήμερη για την κατάσταση που επικρατεί σε ότι αφορά τα δικαιώματα του ανθρώπου στο Ουζμπεκιστάν. Το θέμα αυτό ετέθη κατά την τελευταία συνάντηση της επιτροπής συνεργασίας που πραγματοποιήθηκε στην Τασκένδη, στις 23 Νοεμβρίου 2001. Σύμφωνα με δέσμευση την οποία ανέλαβε η Επιτροπή, το θέμα αυτό θίγεται κάθε φορά που η Επιτροπή έχει επαφές με τις αρχές του Ουζμπεκιστάν. Κατά την επίσκεψη της τρόικας του Ουζμπεκιστάν στις Βρυξέλλες, τον Νοέμβριο 2001, της οποίας ηγείτο οπουργός εξωτερικών του Ουζμπεκιστάν κύριος Kamilov, που συναντήθηκε επίσης με την επιτροπή εξωτερικώνποθέσεων του Κοινοβουλίου, η Επιτροπή έθεσε εκ νέου το θέμα των δικαιωμάτων του ανθρώπου και τη διαδικασία εκδημοκρατισμού του Ουζμπεκιστάν. Μέχρι πρόσφατα, η απάντηση των αρχών του Ουζμπεκιστάν συνεπαγόταν περιορισμένη πρόοδο και ήταν αντίστοιχη με αυτήν που δόθηκε στην αντιπροσωπεία του Κοινοβουλίου, κατά τη συνάντηση της Τασκένδης, τον Ιούνιο 2001, της κοινοβουλευτικής επιτροπής που προβλέπεται στη συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας.

Κατά το Συμβούλιο Συνεργασίας, που έλαβε χώρα στις Βρυξέλλες, στις 29 του παρελθόντος Ιανουαρίου, το θέμα αυτό τέθηκε εκ νέου από την προεδρία του Συμβουλίου καθώς και από την Επιτροπή. Μάλλον διαφαίνεται κάποια εξέλιξη. Ο κύριος Kamilov, για πρώτη φορά δέχθηκε να αναφερθεί το θέμα των δικαιωμάτων του ανθρώπου, χωρίς αυτό να προκαλεί εκνευρισμό, όπως κατά το παρελθόν. Διευκρίνισε ότι η κυβέρνησή του επιθυμούσε να βελτιώσει δραστικά την κατάσταση αλλά ότι η διαδικασία δημοκρατικής μετάβασης στη χώρα του ήταν βραδεία, δεδομένου ότι αυτή εξέρχεται από μια 70ετή περίοδο σοβιετικής κυριαρχίας και πολιτισμού. Οι αρχές του Ουζμπεκιστάν έχουν ήδη λάβει συγκεκριμένα μέτρα. Για παράδειγμα, ο κύριος Kamilov εξέφρασε την ικανοποίησή του για την εφαρμογή της συμφωνίας με τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό σε ότι αφορά την επίσκεψη των φυλακών. Ανέφερε ότι η κυβέρνησή του θέλει να επεκτείνει την συμφωνία αυτή σε όλους τους χώρους κράτησης. Ανεφέρθη επίσης στο ρόλο του Ombudsman, που γίνεται όλο και πιο ενεργός, για τον χειρισμό των θεμάτων που αφορούν τα δικαιώματα του ανθρώπου στη χώρα του.

Τέλος, η Επιτροπή επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή του αξιότιμου βουλευτή στο γεγονός ότι κατά τις επί τόπου συναντήσεις στο Ουζμπεκιστάν, τα προβλήματα που θίγονται στην κοινοβουλευτική του ερώτηση, τίθενται τακτικά από την Επιτροπή μαζί με την κοινότητα των ευρωπαίων επενδυτών. Ιδιαίτερη προσοχή επισημαίνεται σε ότι αφορά τον σεβασμό του κράτους δικαίου από τις αρχές της χώρας, ιδίως τις δικαστικές αρχές, που έχει μεγάλη σημασία για τους ιδιωτικούς οικονομικούς φορείς.