ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2259/01

υποβολή: Piia-Noora Kauppi (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(31 Ιουλίου 2001)

Θέμα: Διαφοροποίηση του ενεργειακού τομέα και ασφάλεια εφοδιασμού

Στην Πράσινη Βίβλο Για μια ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού(1), η Επιτροπή θεωρεί ότι η εναρμόνιση της φορολόγησης της ενέργειας στην Κοινότητα αποτελεί απαραίτητο όργανο για την αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στον ενεργειακό τομέα. Η κατανάλωση όμως ηλεκτρικής ενέργειας των διαφόρων κρατών μελών ποικίλει σήμερα αναλόγως της βιομηχανικής τους δομής και των καθημερινών ενεργειακών τους αναγκών. Έτσι, οι σκανδιναβικές χώρες, λόγω της θέσεώς τους στο βόρειο τμήμα της Ευρώπης, έχουν δημιουργήσει προϋποθέσεις αποτελεσματικής και με σεβασμό στο περιβάλλον παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, βασικά στοιχεία της οποίαςπήρξαν η διαφοροποίηση του ενεργειακού τομέα και ασφάλεια εφοδιασμού. Τα αποτελέσματα των αναπτυξιακών αυτών έργων είναι ήδη ορατά ως αισθητή βελτίωση του περιβάλλοντος, αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και διαρκής ανανέωση τηςποδομής των παραγωγικών εγκαταστάσεων. Ηπερβολική φορολόγηση θα επηρέαζε αρνητικά την ανάπτυξη της βιομηχανίας και την παραγωγή ενέργειας καθώς και το περιβάλλον.

Προκειμένου να διαπιστωθεί ότι η φορολόγηση της ενέργειας επηρεάζει τη συμπεριφορά των καταναλωτών αρκεί το παράδειγμα των αποφάσεων που ελήφθησαν στην Φινλανδία. Πράγματι, αυξήθηκε η φορολόγηση των βιολογικών καυσίμων οικιακής κατανάλωσης. Δυστυχώς οι πολύ πρόσφατες αυτές πληροφορίες δεν περιέχονται στην Πράσινη Βίβλο. Συνεπεία των φορολογικών αυτών αποφάσεων, η χρησιμοποίηση οικιακών καυσίμων μειώθηκε κατά το ένα τρίτο μεταξύ 1997 και 2000. Κατά το αυτό διάστημα αυξήθηκε η χρησιμοποίηση καυσίμων και ενεργειακών πηγών εισαγωγής. Είναι σαφές ότι η φορολογική εναρμόνιση στον ενεργειακό τομέα δεν επιδιώκει το αποτέλεσμα αυτό. Αντιθέτως, φαίνεται ότι ο επιδιωκόμενος από την Πράσινη Βίβλο στόχος είναι η αύξηση της ενεργειακής αυτάρκειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Η αρνητική επίπτωση που διαγράφεται στον ορίζοντα είναι η αύξηση της εισαγόμενης ενέργεια κατά 30 % μέχρι το 2030. Ήδη το ποσοστό της εισαγόμενης ενέργειας στην Φινλανδία είναι 72 %, ήτοι περισσότερο απ' ό,τι προβλέπεται στην χειρότερη περίπτωση για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συνάγεται συνεπώς ότι η φορολόγηση της ενέργειας είναι σημαντικότατο θέμα και, για την εναρμόνισή της, πρέπει να παρασχεθεί στα κράτη μέλη κάποιο σημαντικό περιθώριο ελιγμών.

1. Με ποιον τρόπο μπορεί να αντιμετωπισθεί δίκαια το θέμα των εισαγωγών ενέργειας ώστε να μην βρεθούν σε δυσχερή θέση οι βιομηχανίες των βόρειων χωρών και των εξαιρετικά απομεμακρυσμένων περιφερειών·

2. Πως είναι δυνατόν να διαφυλαχθούν η ανάπτυξη και οι ιδιαιτερότητες των τοπικών ενεργειακών πηγών·

3. Με ποιους τρόπους μπορούν να συντονισθούν τα στοιχεία της θέσεως ορισμένων χωρών στο βόρειο τμήμα της Ευρώπης και η ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού με την ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύνολό της·

(1) COM(2000)769.

Απάντηση της κας de Palacio εξ ονόματος της Επιτροπής

(22 Οκτωβρίου 2001)

Στην Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού παρουσιάζεται ανάλυση των ενεργειακών εισαγωγών στην οποία αποτιμάται η κατάσταση της Κοινότητας στο σύνολό της. Πράγματι, σχεδόν τα μισά κράτη μέλη εμφανίζουν επίπεδο εξάρτησης από εισαγωγές ενέργειας 70 % ή περισσότερο. Ωστόσο, σε ορισμένα κράτη μέλη το νούμερο αυτό αντισταθμίζεται εν μέρει από ντόπια αποθέματα ενέργειας, κυρίως ορυκτά καύσιμα. Ένα από τα σημαντικά ζητήματα που εξετάζονται στην Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής είναι και η αντιμετώπιση του κινδύνου που προκύπτει από τις μεγάλες εισαγωγές ενέργειας. Ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέσα για την αντιμετώπιση της κατάστασης είναι η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, η εξοικονόμηση ενέργειας και η εκμετάλλευση ντόπιων ανανεώσιμων πηγών.

Σε ό,τι αφορά την τιμολογιακή πολιτική, η παραγωγή, μεταφορά και διάθεση ενέργειας, εισαγόμενης ή ντόπιας, αποτελεί αντικείμενο εμπορικών συμφωνιών μεταξύ εταιρειών του δημοσίου ή του ιδιωτικού τομέα. Αυτό σημαίνει ότι η τιμή της εισαγόμενης ενέργειας καθορίζεται λαμβάνονταςπόψη το σχετικό κόστος και τα ειδικά χαρακτηριστικά τηςπόψη ενεργειακής αγοράς και του ενεργειακού κλάδου. Το φορολογικό καθεστώς που καλύπτει την παραγωγή, εισαγωγή και χρήση ενέργειας αφήνεται ουσιαστικά στη διάκριση των κρατών μελών. Εξαιρούνται από τα προαναφερόμενα τα πετρελαϊκά προϊόντα, για τα οποία καθορίζονται κανόνες στην οδηγία 92/81/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 1992 για την εναρμόνιση των διαρθρώσεων των ειδικών φόρων κατανάλωσης που επιβάλλονται στα πετρελαιοειδή(1) και στην 92/82/ΕΟΚ της 19ης Οκτωβρίου 1992 για την προσέγγιση των συντελεστών των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα πετρελαιοειδή(6), περιλαμβανομένων και ελάχιστων φορολογικών συντελεστών. Στις σκανδιναβικές χώρες οι τρέχοντες ακαθάριστοι φορολογικοί συντελεστέςπερβαίνουν σημαντικά τους εν λόγω ελάχιστους συντελεστές.

Όπως διευκρινίζει η Επιτροπή στην Πράσινη Βίβλο της, το ύψος των φόρων επί των ενεργειακών προϊόντων διαφέρει από προϊόν σε προϊόν και από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Η κατάσταση αυτή δεν συμβαδίζει συχνά με τους στόχους της εσωτερικής αγοράς και άλλοτε πάλι έρχεται σε αντίθεση με τους στόχους της περιβαλλοντικής πολιτικής. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού, η Επιτροπή κατέθεσε μια πρόταση(2) το 1997 για την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολόγησης των ενεργειακών προϊόντων με το οποίο αυξάνονταν οι ελάχιστοι συντελεστές για πετρελαϊκά προϊόντα και διευρύνονταν το πεδίο εφαρμογής σε περισσότερα προϊόντα όπως η ηλεκτρική ενέργεια, το φυσικό αέριο ή ο άνθρακας, περιορίζοντας κατά τον τρόπο αυτόν, τις στρεβλώσεις. Η πρόταση αυτή βρίσκεταιπό εξέταση στο Συμβούλιο.

Η αξιοποίηση τοπικών ενεργειακών πόρων μπορεί να συμβάλει στην εξασφάλιση σταθερού ενεργειακού εφοδιασμού και έτσι να αποφέρει σημαντικά οφέλη στην τοπική οικονομία. Ωστόσο, πρέπει οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις να ληφθούν επίσηςπόψη. Είναι σημαντικό η τοπική ενεργειακή παραγωγή να αναπτυχθεί σε ασφαλές περιβαλλοντικό και οικονομικό πλαίσιο, ενώ ταυτόχρονα θα παρέχεται αρκετή ευελιξία προσαρμογής σε τοπικές καταστάσεις και ανάγκες. Τα κράτη μέλη έχουνιοθετήσει ειδικά καθεστώτα, προσαρμοσμένα στις εθνικές ανάγκες, για τη διερεύνηση και παραγωγή τέτοιων ενεργειακών πηγών, ειδικότερα δε ανανεώσιμων πηγών. Η αποτελεσματική εκμετάλλευση ανανεώσιμων πηγών διαδραματίζει σοβαρό ρόλο για την αύξηση της τοπικής ενεργειακής παραγωγής και στη βελτιωμένη ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού σε απομακρυσμένες περιοχές. Η πρόταση της Επιτροπής(3) για πιο δραστήρια προσέγγιση της ανανεώσιμης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, που εγκρίθηκε τον περασμένο Ιούλιο 2001, θα πρέπει να παρωθήσει στην ταχύτερηιοθέτηση τεχνολογιών ανανεώσιμης ενέργειας σε όλη την Κοινότητα. Ομοίως, οι οδηγίες για το φυσικό αέριο(4) και την ηλεκτρική ενέργεια(5) που εκπονήθηκαν για να συμβάλουν στην απελευθέρωση της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας έχουν απώτερο σκοπό την εμπέδωση μιας νέας ενεργειακής αγοράς για την πρόληψη των διακρίσεων έναντι μικρών, τοπικών παραγωγών ενέργειας.

Τα περισσότερα κράτη της περιοχής της Βαλτικής είναι κράτη μέλη ή βρίσκονται στο στάδιο της ένταξης στην Ένωση στο ορατό μέλλον. Στην έκθεσή της για την επιτευχθείσα πρόοδο στα πλαίσια του Action Plan on the Northern Dimension, που θεσπίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Feira (στις 19 και 20 Ιουνίου 2000),πογραμμίζονταν η σημασία που έχει το ζήτημα της ενέργειας στη Βόρεια Διάστασή του. Αύξουσα έμφαση θα δοθεί στην ασφάλεια του εφοδιασμού. Τακτικές συναντήσεις και στενή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των αρμοδίων οργανισμών/θεσμών που εκπροσωπούν τις χώρες της Βόρειας Διάστασης συμβάλλουν στη με τον σωστό τρόπο αντιμετώπιση και συμπερίληψη των απαιτήσεων ασφαλείας εφοδιασμού και άλλων σχετικών ζητημάτων του ενεργειακού τομέα στο ευρύτερο πρόβλημα της ασφάλειας των εφοδιασμών της Ένωσης

Η Επιτροπή στην Πράσινη Βίβλο αναλύει την κατάσταση των ενεργειακών προμηθειών στα 15 σήμερα κράτη μέλη καθώς επίσης και στη διευρυμένη Ένωση των 30 κρατών μελών, στην οποία περιλαμβάνονται και τα περισσότερα κράτη της Βαλτικής. Στη Βίβλο οριοθετείται το πρώτο στάδιο στο οποίο παρουσιάζεται ένα

ειδικό πλαίσιο βιώσιμων και ασφαλών ενεργειακών εφοδιασμών για το σύνολο της διευρυμένης Ένωσης. Η ασφάλεια του εφοδιασμού στις περισσότερο απομακρυσμένες περιοχές θα αποτελέσει σημαντικό στοιχείο αυτής της στρατηγικής. Στην Πράσινη Βίβλο διακηρύσσεται η βασική σημασία της Βόρειας Διάστασης σε ό,τι αφορά τις ενεργειακές ανάγκες της Ένωσης και καλούνται όλοι οι ενδιαφερόμενοι εταίροι να συμβάλουν στον σχετικό προβληματισμό. Τα πορίσματα της διαδικασίας αυτής θα επηρεάσουν αναμφισβήτητα τις μέλλουσες δράσεις στον ενεργειακό τομέα της Βόρειας Διάστασης.

(1) ΕΕ L 316 της 31.10.1992.

(2) ΕΕ C 139 της 6.5.1997.

(3) COM(2001)445 τελικό.

(4) http://europa.eu.int/comm/energy/en/gas_single_market/index_en.html.

(5) http://europa.eu.int/comm/energy/en/elec_single_market/index_en.html.

(6) ΕΕ L 316 της 31.10.1992.