ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1369/01

υποβολή: Gary Titley (PSE) προς την Επιτροπή

(7 Μαΐου 2001)

Θέμα: Προμήθειες αμυντικού εξοπλισμού

Θα μπορούσε η Επιτροπή να εκθέσει με ακρίβεια τους κοινοτικούς κανόνες, οι οποίοι ρυθμίζουν, κατά την άποψή της, τις προμήθειες αμυντικού εξοπλισμού; Με τον όρο αμυντικός εξοπλισμός αναφέρομαι και σε θέματα όπως οι στολές, οι μπότες, οιπηρεσίες τροφοδοσίας και ούτω καθ' εξής.

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(19 Ιουλίου 2001)

Οι δημόσιες συμβάσεις, είτε συνάπτονται στον τομέα της άμυνας ή σε οποιονδήποτε άλλο τομέα, πρέπει να συνάπτονται τηρούμενων των διαδικασιών τις οποίες ορίζουν οι οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις.

Τρεις οδηγίες σχετικά με το συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων συνυπάρχουν σήμερα και εφαρμόζονται αντιστοίχως για τις συμβάσεις προμηθειών, έργων καιπηρεσιών(1). Η Επιτροπή παρουσίασε, στις 10 Μαΐου 2000, πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων προμηθειών,πηρεσιών και έργων, η οποία ενσωματώνει σε ενιαίο κείμενο τις τρεις προηγούμενες οδηγίες(2).

Οι διαδικασίες σύναψης κοινού δικαίου που περιλαμβάνονται σε καθεμία από τις οδηγίες είναι η ανοικτή ή η περιορισμένη πρόσκλησηποβολής προσφορών και η διαδικασία με διαπραγμάτευση (σε περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων που απαριθμούνται) μετά από προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού στην Επίσημη Εφημερίδα. Σε καθεμία από τις οδηγίες αυτές προβλέπεται ένας περιορισμένος αριθμός ειδικών περιπτώσεων και εξαιρέσεων. Δύο περιπτώσεις χρήζουν ειδικότερης ανάλυσης στο πλαίσιο της ερώτησης που τίθεται. Αφενός, η περίπτωση των συμβάσεων πουπάγονται στο άρθρο 296 (πρώην άρθρο 223) της συνθήκης ΕΚ και, αφετέρου, η περίπτωση των συμβάσεων που κηρύσσονται απόρρητες ή που απαιτούν ιδιαίτερα μέτρα ασφάλειας ή όταν διακυβεύεται η προστασία των ουσιωδών συμφερόντων του κράτους.

Από τη στιγμή που οι συμβάσειςπάγονται στο άρθρο 296 της συνθήκης ΕΚ,πάρχει δυνατότητα παρέκκλισης από τους κανόνες σύναψης που ορίζουν οι οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις (άρθρο 3 της οδηγίας για τις προμήθειες 93/36/ΕΟΚ και άρθρο 4 της οδηγίας για τιςπηρεσίες 92/50/ΕΟΚ).

Το άρθρο 296 της συνθήκης ΕΚ ορίζει:

1. Οι διατάξεις της παρούσας Συνθήκης δεν αντιτίθενται προς τους εξής κανόνες:

α) κανένα κράτος μέλος δενποχρεούται να παρέχει πληροφορίες, τη διάδοση των οποίων θεωρεί αντίθετη προς ουσιώδη συμφέροντα ασφαλείας του,

β) κάθε κράτος μέλος δύναται να λαμβάνει τα μέτρα που θεωρεί αναγκαία για την προστασία ουσιωδών συμφερόντων της ασφαλείας του, που αφορούν την παραγωγή ή εμπορία όπλων, πυρομαχικών και πολεμικούλικού· τα μέτρα αυτά δεν πρέπει να αλλοιώνουν τους όρους του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς σχετικά με τα προϊόντα που δεν προορίζονται για στρατιωτικούς ειδικά σκοπούς.

2. Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα προτάσει της Επιτροπής, μπορεί να επιφέρει τροποποιήσεις στον πίνακα τον οποίο κατάρτισε στις 15 Απριλίου 1958, και ο οποίος αφορά τα προϊόντα για τα οποία εφαρμόζονται οι διατάξεις της παραγράφου 1, σημείο β.

Το άρθρο 296 δεν περιορίζει τις κοινοτικές αρμοδιότητες ratione materiae εφόσον χρησιμοποιείται το ρήμα δύναται να λαμβάνει στην παράγραφο 1, σημείο β).

Επιπλέον, η εξαίρεση που απορρέει από το άρθρο 296 πλαισιώνεται από τις διατάξεις του άρθρου 298 (πρώην άρθρο 225) της συνθήκης ΕΚ. Στο εν λόγω άρθρο διευκρινίζεται ότι η χρήση του άρθρου 296 δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα τη νόθευση των όρων του ανταγωνισμού και ότι η Επιτροπή ή κάθε κράτος μέλος δύναται να προσφύγει απευθείας στο Δικαστήριο, αν θεωρεί ότι άλλο κράτος μέλος ασκεί καταχρηστικώς τις εξουσίες που προβλέπονται στο άρθρο 296.

Το Δικαστήριο ερμήνευσε με περιοριστικό τρόπο την προσφυγή στο άρθρο 296 στην απόφασή του της 16ης Σεπτεμβρίου 1999(3),πενθυμίζοντας την προηγούμενη νομολογία του(4). Το Δικαστήριο κρίνει ότι εναπόκειται στο κράτος που επιθυμεί να επικαλεστεί τις παρεκκλίσεις του άρθρου 296 να προσκομίσει την απόδειξη ότι τα θεσπισθέντα μέτρα είναι αναγκαία για την προστασία των ουσιωδών συμφερόντων ασφαλείας του και ότι, αντιθέτως, η τήρηση του κοινοτικού δικαίου θα είχε θέσει σε κίνδυνο τα εν λόγω συμφέροντα.

Οι τρεις οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις (άρθρο 2, σημείο β), της οδηγίας για τις προμήθειες 93/36/ΕΟΚ, άρθρο 4, σημείο β), της οδηγίας για τα έργα 92/37/ΕΟΚ και άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας για τιςπηρεσίες 92/50/ΕΟΚ) δεν εφαρμόζονται στις συμβάσεις προμηθειών, έργων καιπηρεσιών που έχουν χαρακτηρισθεί απόρρητες ή των οποίων η εκτέλεση πρέπει να συνοδεύεται από ιδιαίτερα μέτρα ασφάλειας, σύμφωνα με τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που ισχύουν στο οικείο κράτος μέλος ή όταν το απαιτεί η προστασία των ουσιωδών συμφερόντων ασφαλείας του κράτους μέλους.

Ασφαλώς, οι παρεκκλίσεις αυτές από την εφαρμογή των οδηγιών δεν αφορούν ένα συγκεκριμένο τομέα ή μια συγκεκριμένη αναθέτουσα αρχή, και θα ήταν απόλυτα νοητό, στο πλαίσιο συμβάσεων στον τομέα της άμυνας, να δικαιολογείται η μη εφαρμογή, σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις, των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων που καθορίζονται από τις οδηγίες. Και πάλι όμως, η ερμηνεία του Δικαστηρίου είναι αυστηρή και το βάσιμο της εξαίρεσης πρέπει να αποδεικνύεται από την αναθέτουσα αρχή που την επικαλείται(5).

Τέλος, όσον αφορά τις προμήθειες στις οποίες αναφέρεται το αξιότιμο μέλος του Κοινοβουλίου, δεν φαίνεται, έπειτα από μια πρώτη ανάλυση, οι σχετικές αγορές να δύνανται να αποφύγουν την εφαρμογή των διατάξεων των οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις, ούτε δυνάμει του άρθρου 296 ούτε στο πλαίσιο των εξαιρέσεων που προβλέπονται στις προαναφερόμενες οδηγίες.

(1) Οδηγία 93/36/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων προμηθειών, ΕΕ L 199 της 9.8.1993· οδηγία 93/37/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων, ΕΕ L 199 της 9.8.1993· οδηγία 92/50/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 1992, για το συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεωνπηρεσιών, ΕΕ L 209 της 24.7.1992.

(2) ΕΕ C 29 της 30.1.2001.

(3) Υπόθεση 414/97 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Βασιλείου της Ισπανίας.

(4) Απόφαση της 15ης Μαΐου 1986 Johnston 222/84.

(5) Απόφαση Data Processing της 5ης Δεκεμβρίου 1989,πόθεση 3/88.