ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2145/03

υποβολή: Reinhold Messner (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(27 Ιουνίου 2003)

Θέμα: Διατήρηση του χειμάρου Tagliamento (ιταλική περιοχή στο Friuli-Venezia Giulia)

Με σκοπό την προστασία της πόλεως Latisana, που βρίσκεται στο κάτω τμήμα της ροής του χειμάρου Tagliamento θα δημιουργηθεί μια κεντρική δεξαμενή συλλογήςδάτων 14 τετρ.χλμ με τη μετακίνηση περίπου 30 εκατ. κυβ.μέτρων αμμοχάλικα.

Ο Tagliamento αποτελεί το τελευταίο μεγάλο χώρο άγριου ποταμού (χειμάρου) σε όλη την αλπινική περιοχή. Για το λόγο αυτό, η Ιταλίαπέβαλε σε συμφωνία με τις οδηγίες της ΕΕ 92/43/ΕΟΚ(1) και 79/409/ΕΟΚ(2) αίτηση ώστε το εν λόγω τμήμα του ποταμού να καταχωρηθεί ως οικότοπος πανίδας και χλωρίδας και ως περιοχή ειδικής προστασίας.

Εάν το σχεδιαζόμενο έργο προστασίας από πλημμύρες πραγματοποιηθεί, το εν λόγω ευρύδρολογικό δίκτυο, που τροποποιείται σε κάθεπερχείλιση θα αντικατασταθεί από ένα ενιαίο κανάλι, που θα έχει ως αποτέλεσμα να φράξει το δρόμο δια μέσου του ποταμού για τη διέλευση της άγριας πανίδας. Οι μεγάλες και μέχρι τώρα κινητές εναποθέσεις αμμμοχάλικα του ποταμού θα συσσωρευθούν και η κοίτη του Tagliamento θα βαθύνει. Αυτό θα έχει εκτεταμένες λιμνολογικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις για τις ζώνεςπερχείλισης του ποταμού και την πανίδα και τη χλωρίδα αυτών (που περιλαμβάνει π.χ. άνω των 30 ιχθύων και αμφιβίων ειδών). Πέρα από τη μόνιμη εκσκαφή και μεταφορά του αμμοχάλικα του ποταμού, θα απαιτηθούν εκτεταμένες εργασίες στην εκβολή του ποταμού όπως εργασίες διευθέτησης που αποσκοπούν να αντιμετωπίσουν την εκβάθυνση του ποταμού και τη συνεπακόλουθη μείωση της στάθμηςδροφόρου ορίζοντα.

Η προστασία από τις πλημμύρες αντιμετωπίζεται πολύ σοβαρά στην Ιταλία και είναι κάτι για το οποίο πρέπει να εκφράσουμε την ικανοποίησή μας. Όμως, οι καταστροφικές πλημμύρες στη Γερμανία και σε μεγάλα τμήματα της Ευρώπης κατά τα τελευταία έτη οδήγησαν σε αλλαγές σε ό,τι αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης των κινδύνων από τις πλημμύρες. Η τάση είναι τώρα να αποφεύγονται οι κατασκευές με την επικέντρωση στη διάθεση συμπληρωματικών χώρων για την παρεμπόδιση/απορρόφηση των πλημμυρών. Επιπλέον, η οδηγία της ΕΕ που καθορίζει ένα πλαίσιο για την κοινοτική πολιτική στον τομέα τωνδάτων (2000/60/ΕΚ(3)),ποχρεώνει όλα τα κράτη

μέλη να διατηρούν σε καλή κατάσταση όλες τιςδάτινες μάζες. Περαιτέρω, η Ιταλίαπέγραψε το 1991 τη Σύμβαση των Άλπεων η οποία είναι δεσμευτική από απόψεως διεθνούς δικαίου και με την οποία τα συμβαλλόμενα κράτη δεσμεύονται να προστατεύουν συνολικά τη φύση και τα ύδατα. Η περιοχή Friuli-Venezia Giulia είναι μια περιφέρειαψηλού σεισμικού κινδύνου και η πλήρωση μιας τόσοπερμεγέθους δεξαμενής αποτελεί ένα σχεδόν ανυπολόγιστο κίνδυνο.

Μπορεί η Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι το οικοσύστημα του Tagliamento θα προστατευθεί και θα εξεταστούν εναλλακτικά μέτρα προστασίας από τις πλημμύρες· Μπορεί η Επιτροπή να ελέγξει εάν κατά τηνλοποίηση του σχεδίου θα τηρηθούν οι διατάξεις που προβλέπονται από τις οδηγίες για τους οικότοπους, την προστασία των πτηνών καθώς και την οδηγία για την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων· Πιστεύει η Επιτροπή ότι ένα παρόμοιο σχέδιο είναι συμβατό με τη ρήτρα που περιέχεται στην οδηγία για την κοινοτική πολιτική στον τομέα τωνδάτων σχετικά με τη διατήρηση σε καλή κατάσταση τωνδάτινων μαζών·

(1) ΕΕ L 206 της 22.7.1992, σελ. 7.

(2) ΕΕ L 103 της 25.4.1979, σελ. 1.

(3) ΕΕ L 327 της 22.12.2000, σελ. 1.

Απάντηση της κας Wallstrm εξ ονόματος της Επιτροπής

(13 Αυγούστου 2003)

Η κατασκευή μιας δεξαμενής για την αντιμετώπιση των πλημμυρών στον ποταμό Tagliamento θα έχει κάποιες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ανάλογο έργο ενδεχομένως εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής πολλών πράξεων της κοινοτικής νομοθεσίας.

Η οδηγία 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1985 για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον(1) (Οδηγία EIA) όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/11/ΕΚ του Συμβουλίου της 3ης Μαρτίου 1997(2), προβλέπει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να εξασφαλίζουν, πριν από την έκδοση άδειας εκτέλεσης έργου, ότι τα έργα που ενδέχεται να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον λόγω, μεταξύ άλλων, του χαρακτήρα, του μεγέθους ή της θέσης τους,πόκεινται σε αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Τα εν λόγω έργα ορίζονται στο άρθρο 4 που αναφέρεται στα παραρτήματα Ι και II της οδηγίας.

Επιπλέον, η οδηγία για τους οικοτόπους(3) και η οδηγία για τα πτηνά(4) ενδέχεται να ισχύουν εφόσονπάρχουν προστατευόμενες τοποθεσίες στην αντίστοιχη περιοχή.

Το έργο στον ποταμό Tagliamento έχει ήδη αξιολογηθεί από την Επιτροπή στο πλαίσιο καταγγελίας η οποία αρχειοθετήθηκε.

Ο καταγγέλωνποστήριξε ότι ένα έργο για τηνδρολογική ασφάλεια του ποταμού Tagliamento εγκρίθηκε δίχως να εφαρμοστεί η αντιστοίχως προβλεπόμενη οδηγία αξιολόγησης των επιπτώσεών του στο περιβάλλον και δίχως να πραγματοποιηθεί αξιολόγηση βάσει των διατάξεων του άρθρου 6 της οδηγίας για τους οικοτόπους. Το συγκεκριμένο έργο προέβλεπε την κατασκευή τριών δεξαμενών στο πλαίσιο των εργασιών ενίσχυσης του ποταμού Tagliamento καιποστηριζόταν ότι θα επηρέαζε τόπο κοινοτικής σημασίας του Natura 2000 (IT3310007: Greto del Tagliamento), που είχε προταθεί βάσει της οδηγίας για τους οικοτόπους.

Οι ιταλικές αρχές κλήθηκαν να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή εν προκειμένω των οδηγιών 92/43/ΕΚ και 85/337/ΕΟΚ.

Στην απάντησή τους οι ιταλικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι οι αντίστοιχες εργασίες δεν βρισκόταν σε στάδιο έργου αλλά σε στάδιο προπαρασκευής. Συνεπεία τούτου, οι διατάξεις της οδηγίας EIA δεν εφαρμόζονται στο στάδιο αυτό, δεδομένου ότι το σχέδιο είχε εγκριθεί πριν να θεωρηθεί ότι ισχύουν για τα κράτη μέλη οι διατάξεις του άρθρου 6, παράγραφοι 2, 3 και 4. Ως εκ τούτου το έργο δεν αποτέλεσε αντικείμενο αξιολόγησης βάσει των διατάξεων του άρθρου 6, παράγραφος 3 της οδηγίας. Ωστόσο, οι ιταλικές αρχές δήλωσαν ότι το έργο για τις τρεις δεξαμενές θα αποτελέσει αντικείμενο αξιολόγησης βάσει των διατάξεων του άρθρου 6 της οδηγίας για τους οικοτόπους. Επί τη βάση των ως άνω πληροφοριών, η Επιτροπή αρχειοθέτησε την καταγγελία.

Βάσει των επιπλέον πληροφοριών που διαβίβασε το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου, η Επιτροπή αδυνατεί να διαπιστώσει παράβαση των διατάξεων των οδηγιών 85/337/ΕΟΚ και 92/43/ΕΚ του Συμβουλίου. Ωστόσο, η Επιτροπή θα ήταν πρόθυμη να επανεξετάσει τηνπόθεση αυτή εάν το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίουπέβαλε νέες και λεπτομερέστερες πληροφορίες που ενδεχομένως θα αποδείκνυαν παράβαση των ως άνω δύο οδηγιών.

Η οδηγία πλαίσιο για το νερό(5), η οποία δεν ελήφθηπόψη κατά την εξέταση της προαναφερόμενης καταγγελίας, προβλέπει τη επίτευξη σειράς περιβαλλοντικών στόχων που πρέπει να περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα διαχείρισης της περιοχής έκαστης ποτάμιας λεκάνης. Η οδηγία ετέθη σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2000 και βρίσκεται σήμερα στο στάδιο της μεταφοράς της εθνικής νομοθεσίας που αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2003.

Η οδηγία 2000/60/ΕΚ ορίζει στο άρθρο 4, παράγραφος 7 ότι τα κράτη μέλη δεν θεωρείται ότι παραβαίνουν τις διατάξεις της οδηγίας εάν οι στόχοι δεν επιτυγχάνονται συνεπεία νέων τροποποιήσεων των φυσικών χαρακτηριστικών των επιφανειακώνδάτων. Δεδομένου ότι η οδηγία ετέθη σε ισχύ το Δεκέμβριο του 2000, το έργο μπορεί να θεωρηθεί ως νέα τροποποίηση αφότου δεν θα βρίσκεται στο στάδιο του σχεδιασμού. Κατά συνέπεια, η Ιταλία μπορεί να ζητήσει ανάλογη παρέκκλιση στο αντίστοιχο σχέδιο διαχείρισης της ποτάμιας λεκάνης, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2009.

Ωστόσο, στην ίδια παράγραφο προβλέπεται ότι πρέπει να ισχύουν ορισμένες προϋποθέσεις ότανποβάλλεται ανάλογη αίτηση παρέκκλισης. Βάσει των πληροφοριών που έχουν διαβιβαστεί για το έργο, είναι αδύνατον να αξιολογηθεί κατά πόσον αυτό θα ανταποκρινόταν στα κριτήρια του άρθρου 4, παράγραφος 7. Επιπλέον οι παράγραφοι 8 και 9 του άρθρου 4 ισχύουν και για τις παρεκκλίσεις λόγω νέων τροποποιήσεων. Η παράγραφος 8 επιβάλλει να μην επηρεάζονται άλλα ύδατα στην ίδια ποτάμια λεκάνη λόγω της νέας τροποποίησης κατά τρόπο που να μην είναι δυνατή η επίτευξη των στόχων της οδηγίας. Τέλος η παράγραφος 9 εξασφαλίζει ότι παρά την αναγνώριση παρεκκλίσεων ως προς το άρθρο 4 εξασφαλίζεται τουλάχιστον το ίδιο επίπεδο προστασίας όπως και από τηνπόλοιπη κοινοτική νομοθεσία.

Συμπερασματικά, η Επιτροπή θα εξετάσει οιαδήποτε νέα πληροφορία της διαβιβασθεί για τηνπόθεση αυτή εν σχέσει προς τις οδηγίες 85/337/ΕΟΚ, 92/43/ΕΚ και 2000/60/ΕΚ του Συμβουλίου, όταν το σχέδιο εισέλθει στο στάδιο του έργου.

(1) ΕΕ L 175 της 5.7.1985.

(2) ΕΕ L 73 της 14.3.1997.

(3) Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992 για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας .

(4) Οδηγία 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 2ας Απριλίου 1979 περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών.

(5) Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000 για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής τωνδάτων.