ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2609/99

υποβολή: Mogens Camre (UEN) προς την Επιτροπή

(12 Ιανουαρίου 2000)

Θέμα: Παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία

Σύμφωνα με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης του 1993, προϋπόθεση για την προσχώρηση στην Ε.Ε. είναι να σέβεται τοποψήφιο κράτος τα ανθρώπινα δικαιώματα και να προστατεύει τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Η Τουρκία, σύμφωνα με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 6ης Δεκεμβρίου 1999, απέχει πολύ ακόμα από τη συμμόρφωση προς τα κριτήρια αυτά. Η επίσημη πολιτική της Τουρκίας απαγορεύει κάθε χριστιανική, θρησκευτική δραστηριότητα και ο χριστιανικός καθεδρικός ναός της γιας Σοφίας εξακολουθεί να κατέχεται από μουσουλμάνους.

Τα προαναφερθέντα αποτελούν κατάφωρη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αντιβαίνουν σαφώς προς τα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Μπορεί λοιπόν η Επιτροπή να διευκρινίσει, στο πλαίσιο της σημερινής συνεργασίας, ποιούς όρους θέτει ως προς την Τουρκία;

Σε συνάρτηση με το γεγονός ότι η Τουρκία, σύμφωνα μα το άρθρο 28 της συμφωνίας σύνδεσης, λαμβάνει ενίσχυση από την Ευρωπαϊκή νωση, μπορεί η Επιτροπή να ανακοινώσει ποιούς όρους επιβάλλει, στο πλαίσιο της συνεργασίας με την Τουρκία, προς τη χώρα αυτή όσον αφορά τη μεταχείριση της χριστιανικής μειονότητας που ζει εκεί;

Απάντηση του κ. Verheugen εξ ονόματος της Επιτροπής

(31 Ιανουαρίου 2000)

Όσον αφορά τις επιδοτήσεις από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, το μόνο χρηματοδοτικό μέσο από το οποίο επωφελείται τώρα η Τουρκία είναι το πρόγραμμα MEDA (Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1488/96 της 23ης Ιουλίου 1996 για τα οικονομικά και τεχνικά μέτρα που συνοδεύουν τη μεταρρύθμιση των οικονομικών και κοινωνικών δομών στο πλαίσιο της ευρω-μεσογειακής εταιρικής σχέσης)(1).

Σύμφωνα με το άρθρο του 3, ο κανονισμός MEDA στηρίζεται στο σεβασμό της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου καθώς και στον σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών. Η παραβίαση των αρχών αυτών μπορεί να δικαιολογήσει τηνιοθέτηση κατάλληλων μέτρων από το Συμβούλιο. Στην εφαρμογή της συνεργασίας της με την Τουρκία, η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο σεβασμό των αρχών αυτών.

Η Επιτροπή, στην τελευταία τακτική έκθεσή της για την Τουρκία, που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 1999, έκανε μία αξιολόγηση της κατάστασης, βασιζόμενη στα λεγόμενα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Συνεπέρανε ότι η Τουρκία δεν πληροί, προς το παρόν, τα κριτήρια αυτά στο πολιτικό πεδίο.

Ιδιαίτερα, όσον αφορά την ανεξιθρησκία, η κατάσταση δεν είναι ικανοποιητική στην Τουρκία. Οι κύριες χριστιανικές μειονότητες στην Τουρκία είναι Έλληνες, Αρμένιοι (που έχουν αναγνωριστεί σαν μειονότητες από τη Συνθήκη της Λωζάννης) και Σύριοι (Σύριοι ορθόδοξοι). Η τελευταία ομάδα, ιδιαίτερα, έχει γίνει πρόσφατα αντικείμενο διακρίσεων και παρενοχλήσεων. Άλλοι χριστιανοί περιλαμβάνουν ευαγγελικές ομάδες που προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και έχουνποστεί συχνά παρενοχλήσεις. Όσον αφορά την Αγία Σοφία, τη μεγάλη εκκλησία της Κωνσταντινούπολης, αυτή είχε μετατραπεί σε τζαμί αμέσως μετά την άλωση της Πόλης το 1453. Την τύχη αυτή είχαν και πολλές άλλες εκκλησίες, ιδίως η εκκλησία του Σωτήρα στη Χώρα που έγινε το Kariye τζαμί. Μετά την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας το 1923, ο Atatrk μετέτρεψε και τις δύο εκκλησίες σε μουσεία με αποτέλεσμα να είναι προσιτές ελεύθερα σε εκείνους που έχουν κάποια θρησκεία ή που δεν έχουν καμία. Τα μωσαϊκά έχουν αποκαλυφθεί και διατηρούνται ενώ η Αγία Σοφία αποτελεί τώρα το κέντρο σημαντικού προγράμματος ανακαίνισης.

Κατά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο του Ελσίνκι (Δεκέμβριος 1999), ζητήθηκε από την Επιτροπή να προετοιμάσει μια εταιρική σχέση προσχώρησης που θαιοθετηθεί από το Συμβούλιο. Στο έγγραφο αυτό θα αναφερθούν οι προτεραιότητες που θα πρέπει να τηρηθούν από την Τουρκία βάσει των κριτηρίων της Κοπεγχάγης, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών προτεραιοτήτων. Το θέμα της ανεξιθρησκίας θα καλυφθεί στο πλαίσιο αυτό.

(1) ΕΕ L 189 της 30.7.1996.