ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2343/99

υποβολή: Robert Evans (PSE) προς την Επιτροπή

(13 Δεκεμβρίου 1999)

Θέμα: Μύκητας αφλατοξίνης

Μπορεί η Επιτροπή να δώσει στοιχεία για τα τελευταία της μέτρα ως προς τα επιτρεπόμενα όρια για το μύκητα αφλατοξίνης καθώς και για τα καρύδια Βραζιλίας;

Μου ετέθη το ζήτημα των ενδεχόμενων επιδράσεων αυτών των μέτρων στους πληθυσμούς των δασών του Αμαζονίου. Ζητώ περαιτέρω πληροφορίες για την επιστημονική βάση αυτών των μέτρων και για οποιαδήποτε συνδρομή παρέχει η ΕΕ στους παραγωγούς.

Η απάντηση του κ. Byrne εξ ονόματος της Επιτροπής

(19 Ιανουαρίου 2000)

Ο κανονισμός 1525/98/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 16ης Ιουλίου 1998 για την τροποποίηση του κανονισμού 194/97/ΕΚ της 31ης Ιανουαρίου 1997 για τον καθορισμό μέγιστων τιμών ανοχής για ορισμένες προσμίξεις στα τρόφιμα(1) καθορίζει τα ανώτατα όρια για την αφλατοξίνη B1 και τη συνολική αφλατοξίνη στις αραχίδες, στους καρπούς με κέλυφος, συμπεριλαμβανομένων των καρυδιών Βραζιλίας, στους ξηρούς καρπούς, στα σιτηρά και στα μεταποιημένα προϊόντα αυτών, καθώς και για την αφλατοξίνη Μ1 στο γάλα. Για τους καρπούς με κέλυφος, συμπεριλαμβανομένων των καρυδιών Βραζιλίας και τα μεταποιημένα προϊόντα τους που προορίζονται για άμεση κατανάλωση από ανθρώπους ή για να αποτελέσουν συστατικά τροφίμων, τα ανώτατα όρια έχουν καθοριστεί στο επίπεδο των 4 μικρογραμμαρίων ανά κιλό (g/kg) για τη συνολική αφλατοξίνη και 2 g/kg για την αφλατοξίνη B1. Τεχνικές διαλογής και άλλες πιθανές φυσικές κατεργασίες που μειώνουν την περιεκτικότητα σε αφλατοξίνη μπορεί να εφαρμόζονται στους ακατέργαστους καρπούς με κέλυφος για να ληφθεί το τελικό καταναλωτικό προϊόν. Με συνεκτίμηση των τεχνικών αυτών καθορίστηκανψηλότερα ανώτατα όρια (10 g/kg για τη συνολική αφλατοξίνη και 5 g/kg για την αφλατοξίνη B1) για τους καρπούς με κέλυφος, συμπεριλαμβανομένων των καρυδιών Βραζιλίας, πουπόκεινται σε διαλογή ή άλλη φυσική κατεργασία πριν από την κατανάλωσή τους από ανθρώπους ή τη χρήση τους ως συστατικών τροφίμων.

Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων (SCF) εξέφρασε γνώμη στις 23 Σεπτεμβρίου 1994 σχετικά με τις αφλατοξίνες, την ωχρατοξίνη Α και την πατουλίνη(2). Η επιτροπή συμπέρανε τότε σχετικά με τις αφλατοξίνες: «Οι αφλατοξίνες είναι γονοτοξικές καρκινογόνες ουσίες. Για αυτό το είδος καρκινογόνων ουσιών επικρατεί η άποψη ότι δενπάρχει καμία κατώτατη δόση κάτω από την οποία δεν σχηματίζονται όγκοι. Με άλλα λόγια, μόνον το μηδενικό επίπεδο έκθεσης δεν εμπεριέχει κινδύνους». Η επιτροπή συμφώνησε με τις πρόσφατες αξιολογήσεις του Διεθνούς Κέντρου Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) (1993) όσον αφορά την ικανότητα καρκινογένεσης και την γονοτοξικότητα των αφλατοξινών. Από τις πολυάριθμες εκθέσεις σχετικά με την αξιολόγηση των κινδύνων εξάγεται το συμπέρασμα ότι ακόμα και πολύ χαμηλά επίπεδα έκθεσης σε αφλατοξίνες, π.χ. 1 νανογραμμάριο ανά κιλό (ng/kg) σωματικού βάρους ανά ημέρα ή και λιγότερο εμπεριέχουν κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ήπατος.

Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων επανήλθε στο θέμα της τοξικολογίας των αφλατοξινών στην 108η ολομέλειά της το Σεπτέμβριο του 1997(3) λαμβάνονταςπόψη την αξιολόγηση που πραγματοποίησε η κοινή επιτροπή εμπειρογνωμόνων των FAO/ΠΟΥ για τα πρόσθετα τροφίμων (JECFA)(4). Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων αναγνώρισε την τεράστια προσπάθεια που κατέβαλε η κοινή επιτροπή εμπειρογνωμόνων για την πραγματοποίηση ποσοτικής αξιολόγησης του κινδύνου, συνδυάζοντας τα στοιχεία που αφορούν την ικανότητα καρκινογένεση και την έκθεση των ανθρώπων, αλλά τόνισε επίσης τους πολυάριθμους περιορισμούς και εικασίες που ενυπάρχουν στην προσέγγιση αυτή, οι οποίοι παρουσιάστηκαν με σαφήνεια στην έκθεση. Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων τόνισε ότι η κοινή επιτροπή εμπειρογνωμόνων δεν αμφιβάλλει για την τοξικολογία των αφλατοξινών («Οι αφλατοξίνες είναι μεταξύ των ισχυρότερων μεταλλαξιγόνων και καρκινογόνων ουσιών που γνωρίζουμε») και ότι αρκετές από τις δηλώσεις της μικτής επιτροπής εμπειρογνωμόνων είναι σύμφωνες με τη γνώμη που εξέφρασε η επιστημονική επιτροπή τροφίμων σχετικά με τις αφλατοξίνες το 1994 και συμπέρανε ότι η γνώμη αυτή εξακολουθεί να είναι έγκυρη. Με βάση την αξιολόγηση αυτή θεωρείται ότι ο καθορισμός μέγιστων τιμών ανοχής, επιπλέον από τα προληπτικά μέτρα για την αποφυγή των μολύνσεων, συνεισφέρει στην προστασία των καταναλωτών. Τα όρια αυτά πρέπει να καθοριστούν σε επίπεδο όσο το δυνατόν πιο χαμηλό.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή γνωρίζει πολύ καλά τη σημασία της παραγωγής καρυδιών Βραζιλίας για τις κοινωνικές συνθήκες των ιθαγενών παραγωγών και για τη διατήρηση του δάσους του Αμαζονίου. Επομένως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει τώρα, στο πλαίσιο των προγραμμάτων τεχνικής συνεργασίας με τις χώρες που εμπλέκονται, τι είδους τεχνική και οικονομική ενίσχυση μπορεί να προσφερθεί έτσι ώστε να εξακολουθήσει η παραγωγή καρυδιών Βραζιλίας ως τρόπος διατήρησης της βιολογικής ποικιλότητας στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου, να βελτιωθεί η ποιότητα των καρυδιών Βραζιλίας όσον αφορά την περιεκτικότητα σε αφλατοξίνες και να βελτιωθούν οι κοινωνικές συνθήκες των μικρών, ιθαγενών καλλιεργητών. Ωστόσο οι στόχοι αυτοί είναι δευτερεύοντες σε σχέση με την προστασία των Ευρωπαίων καταναλωτών από τους κινδύνους για τη δημόσιαγεία που οφείλονται στη μόλυνση από τις αφλατοξίνες.

(1) ΕΕ L 201 της 17.7.1998, σελ. 43 και σελ. 93.

(2) Εκθέσεις της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων, 35η σειρά.

(3) Πρακτικά της 108ης συνεδρίασης της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 18-19 Σεπτεμβρίου 1997.

(4) Τεσσαρακοστή ένατη συνεδρίαση, Ρώμη, 17-26 Ιουνίου 1997, Περίληψη και συμπεράσματα, εσώκλειστο τμήμα.