ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-0277/01

υποβολή: Srgio Marques (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(2 Φεβρουαρίου 2001)

Θέμα: Η Ελευθέρα Ζώνη της Μαδέρας

Το καθεστώς παροχής χρηματοπιστωτικής και φορολογικής βοήθειας στο οποίο εδράζεται η Ελευθέρα Ζώνη της Μαδέρας (ΕΖΜ), έλαβε επίσημη έγκριση από την Επιτροπή το 1987. Η εν λόγω έγκριση στη συνέχεια παρατάθηκε για δύο ακόμη περιόδους. Μετά την τελευταία παράταση, η Επιτροπή αποφάσισε να μην εναντιωθεί στην εφαρμογή του εν λόγω καθεστώτος μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2000, ημερομηνία κατά την οποία το όλο ζήτημα επρόκειτο να επανεξετασθεί.

Μετά την εκ μέρους της Επιτροπής έγκριση το 1998 των κατευθυντηρίων γραμμών για τις κρατικές βοήθειες περιφερειακού χαρακτήρα κατευθυντήριες γραμμές τις οποίες η Πορτογαλία ουδέποτε απεδέχθη- ζητήθηκε απ' όλα τα κράτη μέλη να τροποποιήσουν, σύμφωνα με τις διατάξεις της ΕΕ, τα καθεστώτα περί κρατικής ενίσχυσης που εφάρμοζαν από 1ης Ιανουαρίου 2000, προκειμένου να καταστούν αυτά συμβατά, αρχίζοντας από εκείνη την ημερομηνία, με τα κριτήρια που θεσπίζονται από το εν λόγω έγγραφο της Επιτροπής.

Η Επιτροπή έδειξε απροθυμία να μεταβάλει τη θέση της όσον αφορά τις κρατικές βοήθειες, παρά τις ιδιαίτερες συνθήκες της Μαδέρας, όπως ρητώς προβλέπει στη Συνθήκη του Άμστερνταμ πενθυμίζεται ότι το άρθρο 299 (2) της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέπει την εφαρμογή ειδικών μέτρων που συνδέονται άμεσα με τις ελεύθερες ζώνες, την κρατική βοήθεια και τη φορολογική πολιτική , και ότι οι πορτογαλικές αρχές συνέχιζαν ναποστηρίζουν με την ίδια εμμονή την νομιμότητα τουφιστάμενου καθεστώτος ενίσχυσης της ΕΖΜ. Το αποτέλεσμα ήταν να κινήσει η Επιτροπή τον Ιούλιο του 2000 μία για τη διαδικασία επίσημης έρευνας προκειμένου να διαπιστωθεί η συμβατότητα τουφιστάμενου καθεστώτος ενίσχυσης της ΕΖΜ με την κοινοτική νομοθεσία, σ' ότι αφορά αποκλειστικά τη χορήγηση επιχειρησιακής βοήθειας στις επιχειρήσεις που έχουν εγκατασταθεί στην ΕΖΜ από 1ης Ιανουαρίου 2000.

Η απόφαση της Επιτροπής αποτέλεσε έκπληξη, στο μέτρο που η ίδια η Επιτροπή θέσπισε ένα νέο, περισσότερο ευνοϊκό πλαίσιο χορήγησης κρατικής βοήθειας στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, τόσο σ' ότι αφορά τα μέτρα περί εφαρμογής του άρθρου 299 (2) της Συνθήκης ΕΕ όσο και, στη συνέχεια, με τις τροπολογίες που επέφερε στις κατευθυντήριες γραμμές για τη κρατική βοήθεια περιφερειακού χαρακτήρα προκειμένου να λαμβάνεταιπόψη το νέο καθεστώς των εξόχως απόκεντρων περιοχών, που είχε κοινοποιηθεί στην πορτογαλική δημοκρατία τον Αύγουστο του 2000.

Η διεξαγωγή της επίσημης έρευνας διατάραξε το κλίμα εμπιστοσύνης το οποίο είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη της ΕΖΜ ενώ ταυτόχρονα έδωσε προς τα έξω την εντύπωση ότι πρόκειται για ένα αναξιόπιστο καθεστώς το οποίο ενδεχομένως θαποχρεώσει τους επιχειρηματίες να μεταφέρουν τις δραστηριότητες σε άλλες ανταγωνιστικές περιοχές. Επίσης, έπληξε έναν από τους σημαντικότερους φορείς περιφερειακής ανάπτυξης, διότι είναι πασίγνωστο ότι η ΕΖΜ προσφέρει προστιθέμενη αξία στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Μαδέρας, καθιστώντας δυνατή την εφαρμογή νέων επενδυτικών σχεδίων, τη διαφοροποίηση της παραγωγικής δομής, την απόκτηση τεχνογνωσίας και εξειδίκευσης, τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης (μέχρι σήμερα περίπου 2 700 θέσεις) καθώς και την προβολή της Μαδέρας στο εξωτερικό.

Το διακύβευμα είναι η ανάπτυξη μιας από τις λιγότερο ευνοημένες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Πορτογαλίας, για τους ακόλουθους λόγους:

Η κοινοτική νομοθεσία που ρυθμίζει τη διεξαγωγή επισήμων ερευνών παρέχει στην Επιτροπή εύλογο χρονικό διάστημα για τη λήψη μιας απόφασης που αφορά αυτές τις διαδικασίες. Η εν λόγω περίοδος μπορεί να ξεπερνά ακόμη και τους 18 μήνες πριν από την έναρξη της διαδικασίας.

Εν όψει της γενικευμένης έλλειψης εμπιστοσύνης με την οποία αντιμετωπίζεται η ΕΖΜ λόγω της δημοσιότητας που έλαβε η διεξαγωγή της έρευνας και τηςποχρέωσης, την οποία επέβαλε η Επιτροπή, για ενημέρωση των μελλοντικών αποδεκτών της εν λόγω βοήθειας, δεν συμφωνεί άραγε η Επιτροπή ότι επείγει να αποφασίσει επί του ζητήματος μέσα στο άμεσα προσεχές διάστημα;

Απάντηση του κ. Monti εξ ονόματος της Επιτροπής

(5 Μαρτίου 2001)

Η εφαρμογή του καθεστώτος οικονομικών και φορολογικών ενισχύσεων στην ελεύθερη ζώνη της Μαδέρας, όπως την κατέγραψε η Επιτροπή στην απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται από το άρθρο 88 παράγραφος 2 (πρώην άρθρο 93) της Συνθήκης ΕΚ, εγκρίθηκε για πρώτη φορά το 1987, δυνάμει της εξαίρεσης του πρώην άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο α) της Συνθήκης ΕΚ. Έκτοτε δόθηκε δύο παρατάσεις αυτού του καθεστώτος με έγκριση της Επιτροπής και αυτό για συμπληρωματικές περιόδους αντιστοίχως τριών και έξι ετών. Σύμφωνα με την τελευταία απόφαση της Επιτροπής, φορολογικές ενισχύσεις (πλήρης απαλλαγή από τους άμεσους φόρους μέχρι το τέλος του 2011) μπορούν να χορηγηθούν στις βιομηχανικές, και χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις καθώς και στιςπηρεσίες που έχουν εγκατασταθεί στην ελεύθερη ζώνη πριν την 1η Ιανουαρίου 2001.

Σε συνέχεια της έκδοσης των κατευθυντηρίων γραμμών που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις για περιφερειακούς σκοπούς, η Επιτροπή πρότεινε σε όλα τα κράτη μέλη, ως μέτρα που είναι χρήσιμα στα πλαίσια του άρθρου 88, παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, να τροποποιήσει όλα ταπάρχοντα καθεστώτα ενισχύσεων για περιφερειακό σκοπό που θα ίσχυαν την 1η Ιανουαρίου 2000, για να τα καταστήσει συμβιβάσιμα με τις διατάξεις των προαναφερθεισών κατευθυντηρίων γραμμών αρχής γενομένης από της ανωτέρω ημερομηνίας. Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές καθιερώνουν, ιδίως, την αρχή της απαγόρευσης των περιφερειακών ενισχύσεων που προορίζονται για τη μείωση των τρεχουσών δαπανών των επιχειρήσεων (ενισχύσεις στη λειτουργία), παρόλο που επιδέχονται εξαιρέσεις για τις περιοχές που απολαύουν της εξαίρεσης που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) (πρώην άρθρο 92) της Συνθήκης ΕΚ, υπό τον όρο ότι δικαιολογούνται σε συνάρτηση με την συμβολή τους στην περιφερειακή ανάπτυξη, με τη φύση τους και επίσης από το ό,τι το επίπεδό τους θα είναι ανάλογο με τα μειονεκτήματα που έχουν ως στόχο να αποκαταστήσουν. Αυτός ο ίδιος όρος πρέπει επίσης ναπάρχει στην περίπτωση ενισχύσεων στη λειτουργία (ενδεχομένως μη φθίνουσες και μη περιορισμένες χρονικά) που χορηγούνται στις έσχατες περιφέρειες, όταν οι ενισχύσεις αυτές προορίζονται να μειώσουν τα πρόσθετα έξοδα άσκησης της οικονομικής δραστηριότητας που αφορούν τα μειονεκτήματα που αναφέρονται στο άρθρο 299 παράγραφος 2 (πρώην άρθρο 227) της Συνθήκης ΕΚ.

Το τρέχον μέγεθος του καθεστώτος οικονομικών και φορολογικών ενισχύσεων στην ελεύθερη ζώνη της Μαδέρας είναι σημαντικό. Το συνολικό ποσό ενισχύσεων που χορηγήθηκανπό μορφή φορολογικών απαλλαγών έχει ξεπεράσει τα 1000 εκατ. ευρώ το 1997, και φαίνεται να συγκεντρώνεται στα κέντρα των χρηματοοικονομικώνπηρεσιών και των διεθνώνπηρεσιών. Επειδή αυτοί οι τομείς αριθμούν σήμερα 4000 λειτουργούσες επιχειρήσεις οι οποίες δεν απασχολούν άμεσα περισσότερο από 1000 άτομα είναι θεμιτό να τεθεί το ερώτημα της συμβολής των ενισχύσεων στην περιφερειακή ανάπτυξη. Υπό αυτές τις συνθήκες, η Επιτροπήποχρεώθηκε να αναρωτηθεί κατά πόσο είναι συμβιβάσιμο αυτό το καθεστώς με το κοινοτικό δίκαιο.

Η Επιτροπή, δοθέντος αυτού και επίσης όπωςπογράμμισε στην απάντησή της στην γραπτή ερώτηση P-1373/00(1) του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου, δεν προτίθεται κατά κανένα τρόπο να βλάψει την ανάπτυξη της περιοχής της Μαδέρας και λυπάται για την ύπαρξη κλίματος αβεβαιότητας σε ότι αφορά το μέλλον της ελεύθερης ζώνης. Κατά συνέπεια η Επιτροπή θα καταβάλει προσπάθειες για να εκδώσει, όσο το δυνατόν συντομότερα, μία τελική απόφαση σε ό,τι αφορά την ελεύθερη ζώνη.

(1) ΕΕ C 46 E της 13.2.2001, σελ. 180.