ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0175/03

υποβολή: Lousewies van der Laan (ELDR) προς την Επιτροπή

(30 Ιανουαρίου 2003)

Θέμα: Ενίσχυση της ΕΕ για τη διατήρηση της βιολογικής ποικιλότητας

Οι τεχνολογικές εξελίξεις, όπως είναι η επιλογή και η γενετική τροποποίηση οδήγησαν σεπερπαραγωγικές γεωργικές καλλιέργειες με γενικευμένη ακόμη ανά τον κόσμο εφαρμογή. Ως συνέπεια τούτου, έχει αρχίσει να μειώνεται η ποικιλότητα των γεωργικών καλλιεργειών, με αποτέλεσμα την εξαφάνιση των παραδοσιακών τοπικών καλλιεργειών και τον κίνδυνο εξαφάνισης των γενετικών πληροφοριών των εν λόγω αυτοχθόνων φυτών.

Ωστόσο, θα ήταν προς το συμφέρον των μελλοντικών γενεών να διατηρηθεί μια όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποικιλότητα των καλλιεργειών, δεδομένου ότι οι γενετικές τους πληροφορίες αποτελούν σημαντική πηγή δημιουργίας νέων φυτών. Τόσο οι κλιματολογικές μεταβολές, όσο και οι εξελισσόμενες οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, θα εξακολουθήσουν να απαιτούν στο μέλλον νέες καλλιέργειες με νέες ιδιότητες. Είναι όντως ζωτικής σημασίας να διατηρηθούν οι παλιές γεωργικές καλλιέργειες.

Ένας οργανισμός, όπως το Ίδρυμα de Oerakker στο βόρειο τμήμα των Κάτω Χωρών συλλέγει τους σπόρους όσο το δυνατόν πιο ποικίλων καλλιεργειών. Ορισμένα είδη μπορούν να διατηρηθούν στους καταψύκτες της Γεωπονικής Σχολής του Wageningen, ενώ άλλα είδη πρέπει να σπέρνονται να συλλέγονται κάθε χρόνο. Το Ίδρυμα de Oerakker έχει εκπληρώσει μέχρι σήμερα την αποστολή του κατά τον καλύτερο τρόπο, αλλά δεν μπορεί πλέον να συνεχίσει λόγω έλλειψης πόρων και προσωπικού (το ίδρυμα λειτουργεί με εθελοντές).

1. Συμμερίζεται η Επιτροπή την άποψη ότι η διατήρηση των γενετικών πληροφοριών παλαιών καλλιεργειών είναι μείζονος σημασίας για τις μελλοντικές γενιές·

2. Συμφωνεί η Επιτροπή με την άποψη ότι πρόκειται για ένα τόσο μεγάλο κοινωνικό συμφέρον, ώστε να απαιτείται μια προσέγγιση που να διασφαλίζει τη συνέχιση·

3. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή τι δυνατότητες προσφέρονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τηνποστήριξη σχεδίων του είδους αυτού, είτε από άποψη χρηματοδότησης, είτε από άποψη οργάνωσης, μέσω ανταλλαγών με άλλα παρόμοια ευρωπαϊκά σχέδια ή κατ' άλλο τρόπο·

Απάντηση του κ. Fischler εξ ονόματος της Επιτροπής

(13 Μαρτίου 2003)

Η Επιτροπή εκτιμά πως η βιολογική και γενετική ποικιλότητα στη γεωργία αποτελεί ζωτικό παράγοντα της αειφόρου ανάπτυξης για τη γεωργική παραγωγή και την ανάπτυξη τηςπαίθρου. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1467/94 του Συμβουλίου της 20ης Ιουνίου 1994 για τη διατήρηση, το χαρακτηρισμό, τη συλλογή και την χρησιμοποίηση των γενετικών πόρων στη γεωργία(1) επέτρεψε τηνλοποίηση ενός πρώτου προγράμματος που κάλυψε την περίοδο 1994-1999 και το οποίο αφορούσε κυρίως την εκτός τόπου διατήρηση των γενετικών πόρων. Η προσέγγιση αυτή αποτελεί ζωτικό στοιχείο για κάθε στρατηγική διατήρησης της βιοποικιλότητας στο μέτρο που επιτρέπει τη διατήρηση τοπικών ποικιλιών που είναι παλαιότερες και σχετικά παραμελημένες από τους γεωργούς όσον αφορά την παραγωγή τροφίμων. Χάρη στις εργασίες που πραγματοποίησαν τα ιδρύματα που είναι επιφορτισμένα με τη διατήρηση του γενετικούλικού, τα γενετικά δεδομένα και τα χαρακτηριστικά αυτών των τοπικών ποικιλιών συντηρήθηκαν και βελτιώθηκαν. Η διατήρησή τους είναι απαραίτητη για το μέλλον μιας σύγχρονης γεωργίας.

Σύμφωνα με τις συστάσεις που περιέχονται στην έκθεση πουπέβαλε στην Επιτροπή(2) η ομάδα των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/94, η Επιτροπή συνέταξε σχέδιο νέου κανονισμού που συζητήθηκε αρκετές φορές στις αρμόδιες επιτροπές του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου. Οι συζητήσεις αυτές οδήγησαν την Επιτροπή στην τροποποίηση της πρότασης της που θα αποτελέσει αντικείμενο νέαςποβολής κατά το πρώτο εξάμηνο του 2003.

Η εφαρμογή στο μέλλον αυτού του νέου κανονισμού που θα αποβλέπει στην καθιέρωση ενός κοινοτικού προγράμματος για τη διατήρηση, τον χαρακτηρισμό, τη συλλογή και τη χρησιμοποίηση των γενετικών πόρων στη γεωργία θα επιτρέψει την οικονομική στήριξη δραστηριοτήτων σαν κιάυτές πουλοποιούνται από το Ίδρυμα De Oerakker (διατήρηση εκτός τόπου ή επί τόπου ορισμένων ειδών σπόρων) εφόσον εντάσσονται στο πλαίσιο συνεργασίας με ιδρύματα ή οργανισμούς που εδρεύουν σε άλλα κράτη μέλη.

Το κοινοτικό πρόγραμμα δράσης στον τομέα της βιοποικιλότητας για τη γεωργία (BAP-AGRI)ποστηρίζει την ανάπτυξη ενός κανονισμού που θα διαδεχθεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/94 ως το βασικό κοινοτικό όργανο για τη διατήρηση των γενετικών πόρων στη γεωργία. Για το μέλλον, το πρόγραμμα BAP-AGRI έχει ως στόχο να επεκτείνει το επίκεντρο του ενδιαφέροντος του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1467/94 πέραν της εκτός τόπου διατήρησης, προκειμένου να συμβάλει κατά σημαντικό τρόπο στην επί τόπου διατήρηση και τη διαχείριση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και προσδιορίζει πως κάτι τέτοιο σημαίνει μεγαλύτερη συνεργασία των μη κυβερνητικών οργανώσεων και των γεωργών στα πλαίσια της διαδικασίας διατήρησης των γενετικών πόρων.

Το πρόγραμμα BAP-AGRIπογραμμίζει επίσης τη σημασία της οδηγίας του Συμβουλίου 98/95/ΕΚ της 14ης Δεκεμβρίου 1998(3) η οποία δημιούργησε το νομικό πλαίσιο που απαιτείται προκειμένου να επιτραπεί η εμπορία σπόρων εντοπίων αβελτίωτων φυτών ή ποικιλιών που είναι φυσικώς προσαρμοσμένες στις τοπικές και περιφερειακές συνθήκες και απειλούνται από γενετική διάβρωση, με στόχο τη συμβολή στην επί τόπου διατήρηση. Η Επιτροπή έχει συντάξει σχέδιο κατευθυντηρίων γραμμών για την εφαρμογή της οδηγίας και προετοιμάζει τώρα μέτρα σχετικά με την οδηγία του Συμβουλίου 2002/55/ΕΚ της 13ης Ιουνίου 2002 περί εμπορίας σπόρων προς σπορά κηπευτικών(4) και της οδηγίας του Συμβουλίου 2002/53/ΕΚ της 13ης Ιουνίου 2002 περί του κοινού καταλόγου ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτικών ειδών(5).

Η δεύτερη έκθεση για την εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής και των προγραμμάτων δράσης στον τομέα της βιοποικιλότητας, που θαποβληθεί το 2003, θα περιλαμβάνει ανασκόπηση της έκτασης επίτευξης των στόχων της BAP-AGRI. Η επισκόπηση αυτή ίσως οδηγήσει σε νέες συστάσεις όσον αφορά τη διατήρηση των γενετικών πόρων στη γεωργία.

Στο Έκτο Πρόγραμμα Πλαίσιο για έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη (6ΠΠ), προβλέπεται ότι στα πλαίσια του ειδικού προγράμματος της θεματικής προτεραιότητας 5: ποιότητα και ασφάλεια τροφίμων, είναι δυνατόν να γίνει πρόσκληση γιαποβολή προτάσεων το 2004 με αντικείμενο την εκμετάλλευση της φυτικής βιοποικιλότητας προκειμένου να μειωθεί η χρήση φυτοφαρμάκων για τον έλεγχο ασθενειών. Ο στόχος θα πρέπει να είναι η χρησιμοποίηση της αποθηκευμένης βιοποικιλότητας, ιδίως για την ανάπτυξη φυτών ανθεκτικών σε ασθένειες που θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της χρήσης προϊόντων φυτοπροστασίας και των συναφών κινδύνων για την ανθρώπινηγεία και το περιβάλλον.

Το Έκτο Πρόγραμμα Πλαίσιο, στο ειδικό πρόγραμμα για έρευναποστήριξης πολιτικής αναφέρει πως ο κατάλογος για θέματα που θα αποτελέσουν αντικείμενο περαιτέρω προσκλήσεωνποβολής προτάσεων περιλαμβάνει και τη βιοποικιλότητα. Στόχος θα είναι η ανάπτυξη και εφαρμογή εργαλείων προκειμένου να καθοριστεί η σχετική βιοποικιλότητα εντός και μεταξύ τοπικών κοινοτικών φυλών ζώων, προκειμένου να αναπτυχθούν και να εφαρμοστούν εργαλεία καθορισμού των χρήσιμων χαρακτηριστικών φυτικών βλαστοπλασμάτων που διατηρούνται στην Κοινότητα.

Τέλος αξίζει να αναφερθεί ότι η Επιτροπή συμμετέχει στη διατήρηση, τον χαρακτηρισμό, τη συλλογή και τη χρήση γενετικών πόρων σε παγκόσμιο επίπεδο, στα πλαίσια ιδίως τηςπογραφής της διεθνούς συνθήκης για τους φυτογενετικούς πόρους διατροφής και γεωργίας στα πλαίσια του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών για τη γεωργία και τη διατροφή (FAO) και με τη συμμετοχή της στο σύστημα της συμβουλευτικής ομάδας για τη διεθνή γεωργική έρευνα (GCRAI) από το οποίο επωφελούνται κυρίως οι αναπτυσσόμενες χώρες.

(1) ΕΕ L 159 της 20.6.1994.

(2) COM(2001)617 τελικό.

(3) Οδηγία 98/95/ΕΚ του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 1998 για την τροποποίηση, στα πλαίσια της ενοποίησης της εσωτερικής αγοράς, των γενετικώς τροποποιημένων φυτικών ποικιλιών και των φυτικών γενετικών πόρων, των οδηγιών 66/400/ΕΟΚ, 66/401/ΕΟΚ, 66/402/ΕΟΚ, 66/403/ΕΟΚ, 69/208/ΕΟΚ, 70/457/ΕΟΚ και 70/458/ΕΟΚ που αφορούν, αντίστοιχα την εμπορία σπόρων προς σπορά τεύτλων, κτηνοτροφικών φυτών, σιτηρών, γεωμήλων, ελαιούχων και κλωστικών φυτών, κηπευτικών και τον κοινό κατάλογο ποικιλιών των καλλιεργούμενων φυτικών ειδών, ΕΕ L 25 της 1.2.1999.

(4) ΕΕ L 193 της 20.7.2002.

(5) ΕΕ L 193 της 20.7.2002.