ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-1761/03

υποβολή: Jan Mulder (ELDR) προς την Επιτροπή

(27 Μαΐου 2003)

Θέμα: Η βιομηχανική βιοτεχνολογία

Κατά τα τελευταία χρόνια και σε διάφορα ψηφίσματά του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισήμανε την ανάγκη να προωθηθεί η χρήση γεωργικών προϊόντων ως πρώτωνλών για την παραγωγή βιομηχανικών προϊόντων. Ο τομέας της βιομηχανικής βιοτεχνολογίας αναπτύσσεται ακριβώς προς την κατεύθυνση αυτή. Στο περιοδικό The Economist της 29ης Μαρτίου 2003, περιλαμβάνεται μια επισκόπηση των εν λόγω τεχνολογιών. Είναι σαφές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες τηρούν θετική στάση έναντι των αναπτύξεων της τεχνολογίας αυτής, ενώ δυστυχώς δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο και για την ΕΕ.

1. Κρίνει η Επιτροπή ότι θα πρέπει όντως να προωθηθεί η χρήση γεωργικών πρώτωνλών για βιομηχανικούς σκοπούς, προς το συμφέρον του περιβάλλοντος·

2. Είναι διατεθειμένη η Επιτροπή, τόσο στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβόνας, όσο και στο πλαίσιο του έκτου ερευνητικού προγράμματος, να προωθήσει την ανάπτυξη των τεχνολογιών αυτών·

3. Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή εάν, χάριν προστασίας του περιβάλλοντος, θα ήταν διατεθειμένη να εκπονήσει νομοθεσία που να καθιστά εν γένειποχρεωτική τη χρήση λιπαντικών ελαίων φυτικής προέλευσης σε ευαίσθητες από οικολογική άποψη περιοχές, καθώς και τη χρήση βιολογικά παραγομένων πλαστικών και ινών·

4. Τι άλλα μέτρα προβλέπει η Επιτροπή με στόχο την προώθηση της βιομηχανικής βιοτεχνολογίας· Θα ήταν διατεθειμένη η Επιτροπή να προβεί σε διαβουλεύσεις με όλα τα ενεχόμενα μέρη, προκειμένου να αντιμετωπισθεί ενεργητικά η εν λόγω τεχνολογική καθυστέρηση·

Απάντηση του κ. Liikanen εξ ονόματος της Επιτροπής

(14 Ιουλίου 2003)

1. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι παρόμοιου είδους χρήσεις μπορούν πράγματι να ωφελήσουν το περιβάλλον. Πρέπει να σημειωθεί ότι ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 90 είχαν αρχίσει να εξετάζονται τα βιοτεχνολογικά προϊόντα και οι ανανεώσιμες πρώτες ύλες στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών προσπαθειών στον τομέα της βιομηχανικής έρευνας. Επιπλέον, ήδη από την έναρξη της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Προγράμματος για την Μεταβολή του Κλίματος (ΕΠΜΚ) το καλοκαίρι 2000, η Επιτροπή αναγνώρισε τη σημαντική συμβολή που μπορούν να έχουν στο περιβάλλον τα βιοτεχνολογικά προϊόντα. Στο πλαίσιο αυτό, μία από τις ενεχόμενες ομάδες εργασίας που συστάθηκε με βάση το ΕΠΜΚ ασχολήθηκε αποκλειστικά με τις ανανεώσιμες πρώτες ύλες για την παραγωγή βιομηχανικών προϊόντων (πλην της ενέργειας). Στο πλαίσιο της γενικής έκθεσης της Επιτροπής του Ιουνίου 2001 για τα αποτελέσματα του ΕΠΜΚ (http://europa.eu.int/comm/environment/climat/eccpreport.htm) η ομάδα εργασίας για τις ανανεώσιμες πρώτες ύλες (ΑΠΥ) δημοσίευσε ειδικά αποτελέσματα για τον όγκο των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου ο οποίος θα μπορούσε να αποφευχθεί μέσω της ρεαλιστικής εφαρμογής των τεχνολογιών αυτών σε επιλεγμένες βιομηχανίες. Παρόλο που η γνωστή ως άμεση ετήσια μείωση αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου προβλέπεται να ανέλθει μόνο σε 8 εκατομμύρια τόνους (ισοδυνάμου CO2) έως το 2010, η έμμεση μείωση που θα μπορούσε να επιτευχθεί χάρη στη βελτίωση των επιδόσεων των προϊόντων θα μπορούσε να είναι κατά πολύψηλότερη. Η ομάδα εργασίας ΑΠΥ επεσήμανε περαιτέρω περιβαλλοντικά αλλά και οικονομικά και κοινωνικά οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν από τη διεύρυνση του εν λόγω τομέα και απαρίθμησε μία σειρά αναγκαίων μέτρων πολιτικής για την επίτευξη αυτού του σκοπού.

Μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του ΕΠΜΚ τον Ιούνιο 2001, οιπηρεσίες της Επιτροπής συνέχισαν τις εργασίες της ομάδας εργασίας ΑΠΥ, με σκοπό να επισημάνουν τα εμπόδια που τίθενται στην περαιτέρω προώθηση των εν λόγω τεχνολογιών και της βιομηχανίας που τις χρησιμοποιεί καθώς και την εξεύρεση λύσεων για την άρση τους. Σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση Ανανεώσιμων Πόρων και Υλικών (ERRMA) ολοκληρώθηκε μία έκθεση εσωτερικής χρήσης για την Τρέχουσα κατάσταση και τις μελλοντικές προοπτικές της βιομηχανίας της Ένωσης που χρησιμοποιεί ανανεώσιμαλικά (http://europa.eu.int/comm/enterprise/environment/reports_studies/reports_studies.htm). Η έκθεση περιείχε, μεταξύ άλλων, αναλυτικό κατάλογο περαιτέρω δράσεων που κρίνεται αναγκαίο να αναληφθούν στο μέλλον και προς το παρόν η ομάδα εργασίας ΑΠΥ τις εξετάζει.

Στις 6 Ιουνίου 2002 το Συμβούλιο των Υπουργών Βιομηχανίας στα συμπεράσματά του για την συμβολή της πολιτικής για τις επιχειρήσεις στη βιώσιμη ανάπτυξη, κάλεσε τα κράτη μέλη και την Επιτροπή έκαστο στον τομέα αρμοδιότητάς του, να εξετάσει περαιτέρω τη συμβολή της πολιτικής για τις επιχειρήσεις στη βιώσιμη ανάπτυξη και κυρίως να ενθαρρύνει την περαιτέρω χρήση ανανεώσιμων πρώτωνλών στη μεταποιητική βιομηχανία, αξιοποιώντας τα αποτελέσματα της τρέχουσας εργασίας της Επιτροπής

2. Η Επιτροπή, σύμφωνα με τη στρατηγική της Λισσαβώνας, σκοπεύει να προωθήσει την ανάπτυξη των εν λόγω τεχνολογιών στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ένωσης και του Προγράμματος Δράσης για τις Βιοεπιστήμες και την Βιοτεχνολογία. Προβλέπεται η χορήγηση χρηματοοικονομικής στήριξης από το Έκτο Πρόγραμμα Πλαίσιο (6ο ΠΠ) καθώς και από πολυάριθμες άλλες δράσεις για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης αυτών των τεχνολογιών στην Ευρώπη. Τα διαδοχικά προγράμματα-πλαίσια για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (ΕΤΑ) στήριξαν την έρευνα στον εν λόγω τομέα. Κατά την περίοδο 1993-2002, η βιοτεχνολογική έρευνα προϊόντων (εξαιρουμένης της βιοενέργειας και της δασικής βιομηχανίας) έλαβε συνολικές επενδύσεις από την Ένωση ύψους σχεδόν ευρώ 190 εκατομμυρίων ευρώ για 173 σχέδια στα οποία συμμετείχαν 1000 εταίροι εκ των οποίων το 40 % προερχόταν από τη βιομηχανία, επρόκειτο δε κυρίως για ΜΜΕ. Αναλυτικές πληροφορίες διατίθενται στον ιστοτόπο για τις βιοτεχνολογίες στη διεύθυνση: http://www.nf-2000.org/home.html and http://www.biomatnet.org. Επιπλέον, συνεχίζεται η χορήγηση στήριξης από το 6ο ΠΠ και μπορούν ναποβληθούν αιτήσεις χρηματοδότησης των σχεδίων στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 3: Νανοτεχνολογία και νανοεπιστήμες, πολυλειτουργικάλικά που βασίζονται στη γνώση, νέες διαδικασίες και μηχανισμοί παραγωγής. Η χρησιμοποίηση βιολογικών πρώτωνλών και βιολογικών διαδικασιών στη βιομηχανία, αντί για ορυκτά και χημικές διαδικασίες, μπορεί να αποβεί ευεργετική συμβάλλοντας στη μείωση της χρήσης των πόρων, των τοξικών αποβλήτων ή της κατανάλωσης ενέργειας και στη μεγαλύτερη κερδοφορία των επιχειρήσεων. Η έννοια αυτή, γνωστή ως Λευκή βιοτεχνολογία προωθείται ως προτεραιότητα πολιτικής από οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ (με τη στήριξη της Κοινότητας).

3. Στο παρόν στάδιο των δραστηριοτήτων, το ενδιαφέρον της ομάδας εργασίας ΑΠΥ επικεντρώνεται στα πραγματικά μέτρα που μπορούν να έχουν άμεσο αποτέλεσμα στην περαιτέρω προώθηση της βιομηχανίας. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται όσαπάρχουν ήδη. Σχετικά παραδείγματα αποτελούν η ανάπτυξη του οικολογικού σήματος της Ένωσης για τις βιολιπαντικές ουσίες ή η εξέταση ειδικών απαιτήσεων ΑΠΥ για την τροποποίηση άλλων πολιτικών και μέτρων όπως η νομοθεσία περί συσκευασιών και αποβλήτων. Επιπλέον, η ομάδα εργασίας εξερευνά τρόπους και μέσα για τη δημιουργία μία πλατφόρμας σε επίπεδο Ένωσης για τη βιομηχανία ανανεώσιμων πρώτωνλών και για τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να διασφαλιστεί ότι για παράδειγμα τα πολυμερή που βασίζονται σε ανανεώσιμες πρώτες ύλες θα συμμορφώνονται με ορισμένα πρότυπα βιοδιασπασιμότητας. Όσον αφορά την ενεργειακή κατανάλωση των ανανεώσιμων πρώτωνλών αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόσφατα εγκριθείσα οδηγία για την προώθηση της χρήσης βιοκαυσίμων στις μεταφορές (2003/30/EC) ζητεί την κατά 5,75 % αύξηση του μεριδίου των βιοκαυσίμων στις μεταφορές έως το 2010. Μακροπρόθεσμα, επειδή οι ορυκτοί πόροι λιγοστεύουν, αναμένεται να αυξηθεί η εμπορική βιωσιμότητα της χρήσης ανανεώσιμων πρώτωνλών.

4. Η Επιτροπή επιδιώκει να ενθαρρύνει την ανάπτυξη των βιομηχανικών τεχνολογιών μέσω της στρατηγικής της Ένωσης και του προγράμματος δράσης για τις βιοεπιστήμες και τη βιοτεχνολογία. Κατά τον τρόπο αυτό αναγνωρίζεται η αλληλεξάρτηση μεταξύ της βιομηχανικής βιοτεχνολογίας και άλλων συνόλων εφαρμογών (ιατρικών, γεωργικών, περιβαλλοντικών καθώς και των τεχνολογιών πλατφόρμων όπως η βιοπληροφορική). Παρόλο που λίγες από τις ενέργειες του προγράμματος δράσης που αποτελείται από 30 σημεία αφορούν ειδικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν άλλα σύνολα εφαρμογών, οι περισσότερες από αυτές θα συμβάλουν στην ενθάρρυνση της ανάπτυξης και χρήσης της βιομηχανικής βιοτεχνολογίας και στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει. Η στρατηγική της Ένωσης και το πρόγραμμα δράσης περιλαμβάνει εξόχως δυναμικές δράσεις προώθησης που δεν προορίζονται να αναληφθούν μόνο από την Επιτροπή αλλά και από διάφορες άλλες αρχές και οργανισμούς σε διάφορα επίπεδα λήψης αποφάσεων.