ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0190/03

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(31 Ιανουαρίου 2003)

Θέμα: Αμερικανική επικυριαρχία των ΗΠΑ έναντι της ΕΕ στην εξόρυξη και μεταφορά πετρελαίου από την νοτιοανατολική πλευρά της ΕΕ, σήμερα και στο μέλλον

1. Δεν εξαρτώνται άραγε σε μεγάλο βαθμό κράτη όπως το Αζερμπαϊτζάν, το Τουρκμενιστάν και το Καζακστάν, λόγω της πλήρους κατάρρευσης της οικονομίας τους κατά την περίοδο 1991-1998, από την εξαγωγή φθηνού πετρελαίου και τη χρησιμοποίηση φθηνού εργατικού δυναμικού·

2. Ποιές επαφές διατηρεί εντωμεταξύ η ΕΕ με τα αναφερόμενα στο ερώτημα 1 κράτη σχετικά με την εξόρυξη, πώληση και μεταφορά πετρελαίου από την περιοχή αυτή·

3. Οδηγούν άραγε αυτές οι βασισμένες σε οικονομικά συμφέροντα επαφές σε στενότερους δεσμούς της ΕΕ με μη-δημοκρατικά καθεστώτα· Σε ποιό βαθμό άραγε οι σχέσεις αυτές μπορούν να χρησιμοποιούνται, σήμερα αλλά και στο εγγύς μέλλον, για την προστασία της δημοκρατίας, των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του περιβάλλοντος·

4. Θα τεθούν άραγε όροι στην Τουρκία — στο πλαίσιο της πιθανής ένταξής της στην ΕΕ — η οποία συνεργάζεται σε αμερικανικό σχέδιο για την κατασκευή αγωγού μεταξύ Μπακού-Ceyhan, σχετικά με την διάθεση του πετρελαίου αυτού, ή ενός μέρους του, στην ΕΕ·

5. Αναμένετε ότι η πίεση των ΗΠΑ σ' αυτές τις πετρελαιοφόρες περιοχές θα αυξηθεί εάν οι ΗΠΑ δεν επιτύχουν να θέσουν γρήγοραπό την κυριαρχία τους τις πετρελαιοπηγές του Ιράκ·

6. Έχουν αναπτυχθεί ιδέες για τον τρόπο με τον οποίο θα αποφευχθεί να καταστούν οι νοτιοανατολικές περιοχές της μελλοντικής επικράτειας της ΕΕ, στρατιωτική και οικονομική σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ, οι οποίες θα διάκεινται δυσμενώς προς την Ευρώπη·

Πηγή: Ολλανδική ημερήσια εφημερίδα De Volkskrant της 18.1.2003

Απάντηση της κ. de Palacio εξ ονόματος της Επιτροπής

(14 Μαρτίου 2003)

Ο πετρελαϊκός τομέας αποτελεί για τις χώρες που ανέφερε το Αξιότιμο Μέλος σημαντικό τμήμα της οικονομίας τους και αξιόλογη συναλλαγματική πρόσοδο. Το Αζερμπαϊτζάν, μια από τις παλαιότερες και μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες παγκοσμίως, γνωρίζει σταθερή οικονομική ανάπτυξη από το 1995 που εν πολλοίς οφείλεται στις ξένες επενδύσεις στους τομείς του πετρελαίου και και του φυσικού αερίου. Από τα 14 εκατομμύρια τόννων πετρελαίου που παρήχθησαν το έτος 2000, περίπου 55 % εξήχθηπό μορφή αργού πετρελαίου ή προϊόντων διύλισης και αποτέλεσε σχεδόν το 70 % των εξαγωγών του Αζερμπαϊτζάν. Τα σχετικά με το πετρέλαιο έσοδα έχουνπολογιστεί σε σχεδόν 50 % επί των εσόδων του προϋπολογισμού. Τα ημερομίσθια στο Αζερμπαϊτζάν, το Τουρκμενιστάν και το Καζακστάν είναι μικρότερα από τα ημερομίσθια στην Ευρώπη. Η Επιτροπή δεν έχει στοιχεία ότι οι ως άνω χώρες εκμεταλλεύονται παράνομα το απασχολούμενο σε βιομηχανίες πετρελαίου ή αερίου εργατικό δυναμικό.

Το Καζακστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τα έσοδα από το πετρέλαιο και η πρόσφατη οικονομική ανάπτυξη του οφείλεται στις ξένες επενδύσεις στους τομείς του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Από τους 35 εκατομμύρια τόννους πετρελαίου που παρήχθησαν το έτος 2000, οι καθαρές εξαγωγές αργού πετρελαίου και προϊόντων διύλισης εκτιμώνται στο 79 %. Η βιομηχανία πετρελαίου καλύπτει περίπου το 30 % των εσόδων του προϋπολογισμού του Καζακστάν ενώ το ήμισυ εξ αυτών προέρχεται από τις εξαγωγές.

Μολονότι τα αποθέματα φυσικού αερίου του Τουρκμενιστάν συγκαταλέγονται μεταξύ των πλουσιότερων ανά τηνφήλιο και ο τομέας του φυσικού αερίουπήρξε καίριος για την οικονομική ανάπτυξη των τελευταίων ετών, ο τομέας του πετρελαίου αποτέλεσε εξίσου σημαντικό οικονομικό παράγοντα. Κατά το έτος 2000, παρήχθησαν περίπου 7,7 εκατομμύρια τόννοι πετρελαίου ενώ οι καθαρές εξαγωγές αργού πετρελαίου και προϊόντων διύλισηςπολογίζονται σε 60 %.

Η Κοινότητα έχει συνάψει συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας (ΣΕΣΣ) και με τις τρεις χώρες που ανέφερε το Αξιότιμο Μέλος. Οι συμφωνίες πουπεγράφησαν με το Αζερμπαϊτζάν και το Καζακστάν έχουν τεθεί σε ισχύ, ενώ η συμφωνία με το Τουρκμενιστάν δεν έχει επικυρωθεί ακόμα.

Στα πλαίσια των ΣΕΣΣ, θα διευρυνθεί το πεδίο δράσης τηςπο-επιτροπής εμπορίου κατά το τρέχον έτος (2003) ώστε να συμπεριλάβει και ενεργειακά θέματα. Ο διάλογος μεταξύ των εμπειρογνωμόνων επεκτάθηκε το 2002 και σε ενεργειακά ζητήματα.

Η Επιτροπή παρέχει επίσης τεχνικήποστήριξη στον τομέα τηςποδομής των εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου των ως άνω χωρών στα πλαίσια του προγράμματος TACIS (πρόγραμμα Ιnogate για τη διαμετακόμιση αερίου).

Σε εμπορικό επίπεδο οι ενεργειακές επιχειρήσεις της Ένωσης είναι ιδιαίτερα δραστήριες στο Αζερμπαϊτζάν και το Καζακστάν.

Όλες οι σχέσεις της Ένωσης στον τομέα της ενέργειας έχουν ως στόχο να προωθήσουν τις διαδικασίες της αυξημένης διαφάνειας, να ενθαρρύνουν τη μεταρρύθμιση της αγοράς και να ενισχύσουν την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. Η ανάπτυξη σχέσεων στη συγκεκριμένη περιοχή προφανών αμοιβαίων συμφερόντων και η διευκόλυνση των πολιτικών και εμπορικών επαφών μεταξύ της Ένωσης και των χωρών αυτών συμβάλλει στην πληρέστερη ένταξη τους στην παγκόσμια κοινωνία και ταυτόχρονα προωθεί την ευαισθητοποίησή των ως άνω χωρών έναντι των παγκόσμιων αξιών και των παγκόσμιων προβληματισμών.

Επιπλέον, όλες οι συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας πουπεγράφησαν με τις εν λόγω χώρες επικεντρώνονται στο σεβασμό της δημοκρατίας, των αρχών του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως συγκεκριμένα ορίζονται στο Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και την Τελική Πράξη του Ελσίνκι. Περιλαμβάνουν επίσης άρθρα με στόχο την ανάπτυξη και ενίσχυση της συνεργασίας για θέματα περιβάλλοντος καιγείας.

Η αγορά του πετρελαίου είναι μια ολοκληρωμένη παγκόσμια αγορά στο πλαίσιο της οποίας το πού καταλήγουν επιμέρους τμήματα της παραγωγής είναι δευτερευούσης σημασίας ως προς τη τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού. Επιπλέον, είναι σαφές ότι η απόφαση της κατασκευής νέων αγωγών καθώς και η πορεία που θα ακολουθήσουν αποτελεί ζήτημα του ιδιωτικού τομέα και βασίζεται σε οικονομικά και εμπορικά κριτήρια.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως η Ένωση, επιδιώκει μια ενεργή πολιτική διασφάλισης της γεωγραφικής διαφοροποίησης και του ανταγωνισμού μεταξύ των διαφορετικών πηγών ανεφοδιασμού. Είναι σαφές ότι η ίδια πολιτική θα εξακολουθήσει μελλοντικά, ανεξαρτήτως των εξελίξεων στις επιμέρους γεωγραφικές περιφέρειες ανά τηνφήλιο. Σε περίπτωση που για ένα χρονικό διάστημα το παραγόμενο πετρέλαιο του Ιράκ δεν φθάσει στις διεθνείς αγορές, τα παγκόσμια αποθέματα επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Ως εκ τούτου, είναι σαφές, ότι στην περίπτωση που η διαταραχή της αγοράς έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη της Ένωσης, θα πρέπει να εξετασθεί σοβαρότατα το ενδεχόμενο χρήσης των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου από τα κράτη μέλη.

Διασαφηνίζεται ότι η Ένωση έχει στρατηγικά γεωπολιτικά συμφέροντα στην περιοχή. Βασικό στόχο της Ένωσης αποτελεί η προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας προς την κατεύθυνση της πολιτικής σταθερότητας. Η ως άνω πολιτική σταθερότητα θα συμβάλλει ώστε να ενισχυθεί ο ρόλος των ενεργειακών πόρων της Κασπίας ως προς την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της διευρυμένης Ένωσης. Εν προκειμένω, η Επιτροπή θα επιθυμούσε να γνωστοποιήσει στο Αξιότιμο Μέλος ότι προτίθεται να εκδώσει ανακοίνωση κατά το τρέχον έτος για τις ενεργειακές συνδέσεις με τις γείτονες χώρες.