ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2277/99

υποβολή: Inger Schrling (Verts/ALE) προς την Επιτροπή

(13 Δεκεμβρίου 1999)

Θέμα: Αγορά θερινών κατοικιών σε άλλες χώρες

Παλαιότερα τα περισσότερα κράτη συνήθιζαν να επιβάλλουν περιορισμούς στο δικαίωμα των αλλοδαπών να αγοράζουν ακίνητα στη χώρα τους. Στη Σουηδίαφίσταται εξαίρεση που λήγει κατά τα τέλη του έτους, όλοι όμως συμφωνούν ότι θα πρέπει πλέον να καταργηθούν οι περιορισμοί αυτοί.

να πρόβλημα που ενδεχομένως θα προκύψει με τη νέα αυτή κατάσταση είναι ότι οι τιμές των κατοικιών στις ελκυστικές περιοχές θα φθάσουν στα ύψη με αποτέλεσμα οι κάτοικοι της περιοχής να αποκλειστούν από την τοπική αγορά. Η συνέπεια αυτή θα επιφέρει μακροπρόθεσμα μαρασμό της περιοχής και της τοπικής κοινωνίας, με αναβίωση μόνο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Πολλοί δήμοι σε παράκτιες περιοχές ανησυχούν ιδιαίτερα για την τάση αυτή.

Σύμφωνα με απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου το περασμένο καλοκαίρι, γίνεται δεκτή η νομοθεσία που αποσκοπεί στην προστασία των τοπικών συμφερόντωνπό ορισμένες προϋποθέσεις. Η εν λόγω νομοθεσία δεν θα πρέπει για παράδειγμα να επιφέρει διακρίσεις και να είναι αυστηρότερη από ό, τι απαιτείται για την επίτευξη του καθορισμένου στόχου.

Ποιοί είναι σύμφωνα με την άποψη της Επιτροπής οι αποδεκτοί τοπικοί ή περιφερειακοί παράγοντες που θα πρέπει να ληφθούνπόψη από τα κράτη μέλη και ποιοί οι στόχοι τους;

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(4 Φεβρουαρίου 2000)

Η συνθήκη ΕΚ ορίζει, στο άρθρο 56 (πρώην άρθρο 73β), ότι «mldr απαγορεύονται όλοι οι περιορισμοί στις κινήσεις κεφαλαίων μεταξύ κρατών μελών και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών». Ο κανόνας αυτός ισχύει και για την αγορά ακινήτων εκ μέρους μη μονίμων κατοίκων, επειδή η απόκτηση αυτή συνιστά κίνηση κεφαλαίων. Η συνθήκη ΕΚ προβλέπει ορισμένες εξαιρέσεις από αυτόν τον γενικό κανόνα. Ανάλογες διατάξεις ως προς το

θέμα αυτό περιλαμβάνονται στο άρθρο 58 (πρώην άρθρο 73δ) της συνθήκης ΕΚ το οποίο επιτρέπει στα κράτη μέλη «να λαμβάνουν μέτραπαγορευόμενα από λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας». Το ίδιο άρθρο όμως ορίζει ότι τα μέτρα αυτά «... δεν μπορούν να αποτελούν ούτε μέσο αυθαίρετων διακρίσεων ούτε συγκαλυμμένο της ελεύθερης κίνησης των κεφαλαίων...».

Εξάλλου, σε διάφορες αποφάσεις του Δικαστηρίου (π.χ.πόθεση 17/92) αναφέρεται ότι οι οικονομικοί λόγοι αυτοί καθαυτοί δεν αποτελούν αποδεκτούς λόγους εξαίρεσης. Το γεγονός ότι το άνοιγμα των συνόρων όσον αφορά την κίνηση των κεφαλαίων σπρώχνει προς τα πάνω τις τιμές δεν δικαιολογεί κάποια εξαίρεση από αυτή την ελεύθερη διακίνηση. Εντούτοις, εάν ηψηλή ζήτηση για δεύτερες κατοικίες σε μια συγκεκριμένη, περιοχή προκαλεί ανεπιθύμητες κοινωνικές συνέπειες σαν αυτές που περιγράφει το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου, μπορούν να δικαιολογηθούν ορισμένοι περιορισμοί όσον αφορά την απόκτηση δεύτερης κατοικίας με βάση τη συνθήκη ΕΚ. Οι περιορισμοί αυτοί θα μπορούσαν να συμπληρωθούν από χωροταξικές κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες μπορούν να περιορίσουν την ανέγερση δεύτερων κατοικιών και τη χρησιμοποίησηφισταμένων κτιρίων ως δεύτερων κατοικιών σε ορισμένες περιοχές με το αιτιολογικό ότι οι περιοχές αυτές που ανήκουν σε κάποιο δήμο ή σε κάποια περιφέρεια προορίζονται για άλλες χρήσεις. Η δυνατότητα εφαρμογής τέτοιων μέτρων επιβεβαιώθηκε από μια κοινή δήλωση σχετικά με τις δευτερεύουσες κατοικίες (δήλωση αριθ. 5 στη συνθήκη προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας), η οποία ορίζει ότι «τίποτα στο κοινοτικό κεκτημένο δεν εμποδίζει ένα κράτος μέλος να λάβει εθνικά, περιφερειακά ή τοπικά μέτρα για τις δευτερεύουσες κατοικίες εφόσον χρειάζονται για λόγους χωροταξίας, σχεδιασμού και περιβαλλοντικής προστασίας και εφαρμόζονται χωρίς καμία άμεση ή έμμεση διάκριση ανάμεσα στουςπηκόους των κρατών μελών mldr».

Η δήλωσηπενθυμίζει ότι θα πρέπει να αποφεύγονται οι διακρίσεις εις βάρος μη μονίμων κατοίκων, ειδικά των κοινοτικώνπηκόων, κατά την εφαρμογή τέτοιων χωροταξικών κατευθυντηρίων γραμμών. Η πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου την οποία αναφέρει το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου (Konle κατά Αυστρίας, του Ιουνίου 1999) παρέχει μία επιπλέον ερμηνεία αυτού του όρου καιπενθυμίζει την ανάγκη τήρησης της αναλογικότητας «mldr καθόσον ένα κράτος μέλος μπορεί να δικαιολογήσει την απαίτησή του για χορήγηση προηγούμενης άδειας προβάλλοντας έναν στόχο χωροταξίας όπως τη διατήρηση, προς το γενικό συμφέρον, μόνιμου πληθυσμού και ανεξάρτητης οικονομικής δραστηριότητας όσον αφορά τον τουριστικό τομέα σε ορισμένες περιοχές, το περιοριστικό μέτρο που συνιστά μια τέτοια απαίτηση μπορεί να γίνει δεκτό μόνο αν δεν εφαρμόζεται κατά τρόπο δημιουργούντα δυσμενείς διακρίσεις και αν άλλες λιγότερο περιοριστικές διαδικασίες δεν επιτρέπουν την επίτευξη του ιδίου αποτελέσματος» (Υπόθεση C-302/97).

Επομένως, η απάντηση της Επιτροπής στην ερώτηση του Αξιότιμου Μέλους του Κοινοβουλίου είναι ότι ένα κράτος μέλος μπορεί να εφαρμόσει χωροταξικές κατευθυντήριες γραμμές οι οποίες περιλαμβάνουν περιορισμούς όσον αφορά την απόκτηση δεύτερων κατοικιών σε ορισμένες περιοχές, εάνπάρχει σαφής κίνδυνος κοινωνικής αναστάτωσης. Ένας τέτοιος περιορισμός θα πρέπει να μην εμπεριέχει διακρίσεις δηλαδή θα πρέπει να ισχύει και για τους κατοίκους ή τουςπηκόους του εν λόγω κράτους μέλους. Το καθεστώς που προβλέπει αυτόν τον περιορισμό δεν θα πρέπει να αποτελεί συγκαλυμμένη (έμμεση) διάκριση. Εξάλλου, το καθεστώς θα πρέπει να είναι ανάλογο με τον στόχο του περιορισμού. Σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου στηνπόθεση Konle κατά Αυστρίας δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ένα καθεστώς προηγούμενης άδειας, ότανπάρχουν άλλα προτιμότερα καθεστώτα εφαρμογής, όπως είναι π.χ. η διαδικασία της γραπτής δήλωσης του αγοραστή. Εξάλλου, δεν μπορεί να επιβληθεί κάποιος περιορισμός εάνπάρχουν άλλα προτιμότερα μέσα για την επίτευξη του στόχου της διασφάλισης κατοικίας για τους κατοίκους της περιοχής που διαθέτουν περιορισμένα οικονομικά μέσα, όπως είναι π.χ. οι επιδοτήσεις επιτοκίων ή τα δημοτικά προγράμματα στέγασης.