ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3419/97 υποβολή: Αλέξανδρος Αλαβάνος (GUE/NGL) προς την Επιτροπή (31 Οκτωβρίου 1997)

Θέμα: Δικαίωμα σύνταξης στους επιζώντες συζύγους

Σύμφωνα με το άρθρο 119 της Συνθήκης και την απόφαση του Δικαστηρίου 262/88 της 17.5.1990 (υπόθεση BARBER) δεν επιτρέπεται η άμεση και η έμμεση διάκριση λόγω φύλου στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. Στην Ελλάδα διάφοροι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης δεν καταβάλλουν την σύνταξη της συζύγου στον επιζώντα σύζυγο.

Θεωρεί η Επιτροπή ότι χρειάζεται εναρμόνιση της κοινοτικής νομοθεσίας με τη νομολογία του Δικαστηρίου;

Πιστεύει η Επιτροπή ότι αποτελεί επαρκή νομοθετική βάση για τα εθνικά δικαστήρια το άρθρο 119 της Συνθήκης, όπως έχει ερμηνευτεί με την απόφαση του Δικαστηρίου 262/88 της 17.5.1990 που αφορούσε την υπόθεση ΒΑRΒΕR όσον αφορά την καταβολή σε επιζώντα σύζυγο της σύνταξης της συζύγου του;

Απάντηση του κ. Flynn εξ ονόματος της Επιτροπής (5 Δεκεμβρίου 1997)

Το άρθρο 119 της συνθήκης ΕΚ, όπως ερμηνεύθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στην απόφασή του της 17ης Μαΐου 1990 στην υπόθεση C-262/88 Βarber ((Συλλ. Δ.Ε.Κ. 1990 σελ. 1889. )) και στις συναφείς υποθέσεις που ακολούθησαν ((Συλλ. 1993 I σελ. 4879, απόφαση της 6.10.1993, υπόθεση C-109/93 Ten Oever. Συλλ. 1993 I σελ. 6591, απόφαση της 14.12.1993, υπόθεση C-110/91 Moroni Συλλ. 1993 I σελ. 6953, απόφαση της 22.12.1993, υπόθεση C-152/91 Neath Συλλ. 1994 I σελ. 4389, απόφαση της 28. 9.1994, υπόθεση C-200/01 Coloroll Συλλ. 1994 I σελ. 4435, απόφαση της 28. 9.1994, υπόθεση C-408/92 Smith Συλλ. 1994 I σελ. 4527, απόφαση της 28. 9.1994, υπόθεση C- 28/93 Van den Akker Συλλ. 1994 I σελ. 4541, απόφαση της 28. 9.1994, υπόθεση C-128/93 Fisscher Συλλ. 1994 I σελ. 4583, απόφαση της 28. 9.1994, υπόθεση C- 57/93 Vroege Συλλ. 1994 I σελ. 4471, απόφαση της 28. 9.1994, υπόθεση C- 7/93 Beune. )), ισχύει για τα επαγγελματικά ή επικουρικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης και κατά συνέπεια καμιά διάκριση άμεση ή έμμεση βασισμένη στο φύλο δεν επιτρέπεται πλέον σ' αυτό τον τομέα.

Στις 20 Δεκεμβρίου 1996, το Συμβούλιο κατόπιν πρότασης της Επιτροπής για λόγους νομικής ασφάλειας, εξέδωσε μια νέα οδηγία 96/97/ΕΚ για την τροποποίηση της οδηγίας 86/378/ΕΟΚ σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της ισότητας μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης ((ΕΕ L 46 της 17.2.1997. )) έτσι ώστε να λαμβάνεται υπόψη η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που αναφέρεται παραπάνω και να την καταστήσει σύμφωνη προς το άρθρο 119 της συνθήκης ΕΚ.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο με την απόφασή του της 17ης Απριλίου 1997, στην υπόθεση C-147/95 ΔΕΗ κατά Εβρενόπουλου ((Συλλ. 1997 Ι σελ. 2057. )), έκρινε ότι το άρθρο 119 της συνθήκης ΕΚ ισχύει επίσης σε ορισμένα συστήματα δημοσίων υπαλλήλων όπως εκείνο της Δημοσίας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού στην Ελλάδα και κατά συνέπεια κάθε διάκριση βασισμένη στο φύλο θα έπρεπε να εξαλειφθεί. Για το λόγο αυτό στην εν λόγω διαφορά ο χήρος μιας υπαλλήλου της ΔΕΗ δικαιούται σύνταξη επιζώντος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθορίζει τώρα τα συστήματα δημοσίων υπαλλήλων που ενδέχεται να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 119 της συνθήκης ΕΚ.

Εντούτοις, τα γενικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης (νομικά συστήματα) δεν καλύπτονται από το άρθρο 119 της συνθήκης ΕΚ όπως διευκρίνισε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στην απόφασή του της 25ης Μαΐου 1971 στην υπόθεση C-80/70 Defrenne κατά βελγικού κράτους ((Συλλ. 1971 σελ. 445. )).

Για την εφαρμογή της αρχής της ισότητας μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών στα νομικά συστήματα υφίσταται από το 1978 η οδηγία 79/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1978 σχετικά με την προοδευτική εφαρμογή της αρχής της ισότητας μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης ((ΕΕ L 6 της 10. 1.1979. )). Αυτή αποκλείει εντούτοις από το πεδίο εφαρμογής της σύμφωνα με το άρθρο 3 αυτής μεταξύ άλλων τις παροχές υπέρ επιζώντων. Άλλωστε, τα κράτη μέλη έχουν την εξουσία σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας να διατηρούν προσωρινά ορισμένες διακρίσεις βασισμένες στο φύλο των οποίων η σημαντικότερη είναι η ηλικία συνταξιοδότησης.

Από το 1987, υπάρχει μια πρόταση οδηγίας που συμπληρώνει την εφαρμογή της αρχής της ισότητας μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών στα νομικά και επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης ((ΕΕ C 309 της 19.11.1987. )). Αυτή η πρόταση εκκρεμεί ακόμη ενώπιον των υπηρεσιών του Συμβουλίου, παρά τις ευνοϊκές γνώμες του Κοινοβουλίου και της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής.

Σύμφωνα με το τέταρτο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δράσης της για την ισότητα των ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών (1996-2000) (απόφαση 95/593/ΕΚ) ((ΕΕ L 335 της 30.12.1995. )), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να παρουσιάσει το 1998 νέα πρόταση οδηγίας προς αντικατάσταση εκείνης του 1987 έτσι ώστε να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη της νομολογίας, κυρίως στον τομέα των επαγγελματικών συστημάτων και των συστημάτων δημοσίων υπαλλήλων, καθώς και η εξέλιξη των οικογενειακών και κοινωνικών διαρθρώσεων.