ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0488/02

υποβολή: Glyn Ford (PSE) προς την Επιτροπή

(22 Φεβρουαρίου 2002)

Θέμα: Ευθύνη των μεταφορέων

Στις 13 Μαρτίου 2001 ο Antonio Vitorino δήλωσε ότι η νομοθεσία περί ευθύνης των μεταφορέων μπορεί να συνιστά αποτελεσματικό εργαλείο στην καταπολέμηση της παρανόμου μεταναστεύσεως και ότι θα χρειασθεί μακροπροθέσμως να το προαγάγει κανείς ακόμη περισσότερο και να δει κατά τρόπο συνεπή όλα τα μέσα μεταφοράς, περιλαμβανομένης και της μεταφοράς φορτίου. Έκτοτε έχουνπάρξει διάφορες εξελίξεις.

Την 1η Οκτωβρίου 2001 το Αυστριακό Συνταγματικό Δικαστήριο απεφάνθη ότι ο νόμος του κράτους περί της ευθύνης των μεταφορέων είναι αντισυνταγματικός και συνεπώς άκυρος και άνευ περιεχομένου. Το Αυστριακό Ανώτατο Δικαστήριο σημείωνε ότι στους μεταφορείς ανατίθενται διάφορα καθήκοντα τα οποία συνήθως εκτελούνται απόπαλλήλους στιςπηρεσίες μεταναστεύσεως και ότι ούτως δεν ήταν σαφές πώς θα μπορούσαν να μην στερούν από τους ζητούντες άσυλο το δικαίωμά τους να επικαλούνται την παροχή προστασίας, το οποίο τους εξασφαλίζει η Σύμβαση της Γενεύης του 1951.

Λαμβάνονταςπόψη τα ανωτέρω στοιχεία εξακολουθεί η Επιτροπή να στηρίζει τις απόψεις που εξέφρασε ο επίτροπος Vitorinoπέρ της νομοθεσίας περί ευθύνης των μεταφορέων·

Κοινή απάντησητου κ. Vitorino εξ ονόματος της Επιτροπήςστις γραπτές ερωτήσεις E-0488/02, E-0489/02, E-0490/02, E-0491/02, E-0492/02 και E-0493/02

(4 Απριλίου 2002)

Οι έξι ερωτήσεις τις οποίες έθεσε το αξιότιμο μέλος συνδέονται άμεσα με το ζήτημα της ευθύνης των μεταφορέων. Κατά συνέπεια, πρέπει να δοθεί κοινή απάντηση

Όσον αφορά τις γενικές ερωτήσεις που τέθηκαν από το αξιότιμο μέλος:

- Η καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης αποτελεί πολιτικό ζήτημαψίστης σημασίας σε όλα τα κράτη μέλη αλλά επίσης και εκτός των συνόρων της Ένωσης. Στην ανακοίνωσή της που πρόσφατα απηύθυνε στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με μια κοινή πολιτική στον τομέα της παράνομης μετανάστευσης(1) η Επιτροπήπογράμμισε ότι είναι απίθανο η ευρύτητα του προβλήματος της παράνομης μετανάστευσης να μειωθεί στο εγγύς μέλλον. Η γνώμη αυτή επιβεβαιώθηκε από το σχέδιο δράσης για την παράνομη μετανάστευση και την εμπορία ανθρωπίνωνπάρξεων που εκδόθηκε από το Συμβούλιο Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου 2002. Συγχρόνως, η Επιτροπή παρατηρεί, ιδίως στην ανακοίνωσή της για τη θέσπιση κοινής διαδικασίας παροχής ασύλου και ομοιόμορφου καθεστώτος σε όλη την Ένωση για τα άτομα στα οποία χορηγείται άσυλο(2), ότι ένας από τους στόχους της εν λόγω διαδικασίας και του καθεστώτος αυτού συνίσταται στην εξεύρεση μιας εύλογης ισορροπίας μεταξύ του πλήρους σεβασμού της ιδιαιτερότητας της ανθρωπιστικήςποδοχής και των νόμιμων στόχων της πρόληψης της παράνομης μετανάστευσης και της καταπολέμησής της.

- Μέχρι στιγμής, το ζήτημα της ευθύνης των μεταφορέων δεν εναρμονίστηκε πλήρως σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το άρθρο 26 της σύμβασης του Σένγκεν όπως συμπληρώθηκε με την οδηγία 2001/51/ΕΚ του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 2001, που εκδόθηκε πρόσφατα και στόχευε να συμπληρώσει τις διατάξεις του άρθρου 26 της σύμβασης εφαρμογής της συμφωνίας του Σένγκεν της 14ης Ιουνίου 1985(3) περιλαμβάνει ορισμένες διατάξεις σχετικά με την ευθύνη των μεταφορέων. Πάντως, οι διατάξεις αυτές δεν αφορούν παρά τη μεταφορά ταξιδιωτών και όχι την μεταφορά εμπορευμάτων· εξάλλου, οι σιδηροδρομικές μεταφορές δεν καλύπτονται παρά εν μέρει και τα κράτη μέλη διαθέτουν ευρύτατη διακριτική ευχέρεια για την εφαρμογή των διατάξεων αυτών. Πρέπει ναπογραμμίσουμε ότι η οδηγία αυτή περιλαμβάνει μια ρήτρα διασφάλισης που εγγυάται ότι οι επιβληθείσες κυρώσεις δεν επηρεάζουν τις δεσμεύσεις των κρατών μελών στην περίπτωση πουπήκοοι τρίτων χωρών ζητούν διεθνή προστασία.

- Ως προς αυτό, η Επιτροπήποστήριξε, στις 30 Νοεμβρίου 2001, την οργάνωση Στρογγυλής Τραπέζης σχετικά με την ευθύνη των μεταφορέων θεωρώντας ότι πρόκειται για μια χρήσιμη πρωτοβουλία. Επ' ευκαιρία αυτής της Στρογγυλής Τράπεζας, εκπρόσωποι των κρατών μελών, του τομέα των μεταφορών, των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των ανθρωπιστικών οργανώσεων και άλλων ενδιαφερομένων, συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν το ζήτημα της ευθύνης των μεταφορέων και της παράνομης μετανάστευσης και για να προβληματιστούν σχετικά με πιθανές στρατηγικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Λαμβανομένηςπόψη της επιτυχίας της εν λόγω Στρογγυλής Τράπεζας και του γεγονότος ότι ορισμένα θέματα μπορούν να εξεταστούν με μεγαλύτερες λεπτομέρειες, η Επιτροπή αποφάσισε να συνεχίσει τις προσπάθειές της. Μια σειρά συνεδριάσεων εμπειρογνωμόνων προγραμματίστηκε ήδη για το 2002, σχετικά με θέματα που εντοπίστηκαν στο πλαίσιο των συζητήσεων της Στρογγυλής Τράπεζας.

- Ουσιαστικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να εξεταστούν τρία βασικά ζητήματα και να καταστούν συμβατά: εξεύρεση κοινών ευρωπαϊκών λύσεων, διασφάλιση συμβατότητας προς το πνεύμα και το γράμμα της σύμβασης της Γενεύης και καταβολή προσπαθειών ώστε η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και προσώπων εντός της κοινής αγοράς να μην δυσχεραίνεταιπέρμετρα, αποφεύγοντας συγχρόνωςπερβολικούς φραγμούς στον τομέα των μεταφορών.

Όσον αφορά τα ειδικά σημεία που ανέφερε το αξιότιμο μέλος:

- Ερώτηση E-0488/02: Το Αυστριακό Συνταγματικό Δικαστήριο πράγματι κατάργησε πρόσφατα ορισμένες διατάξεις της εθνικής αυστριακής νομοθεσίας σχετικά με την ευθύνη των μεταφορέων. Στην απόφασή του, το Αυστριακό Συνταγματικό Δικαστήριο επέκρινε, βάσει του άρθρου 18 του αυστριακού συντάγματος, την έλλειψη ασφάλειας και σαφήνειας του δικαίου των καταργηθεισών διατάξεων, αλλά δεν αμφισβήτησε την αρχή της ευθύνης των μεταφορέων ως μέσο καταπολέμησης της παράνομης μετανάστευσης. Η απόφαση αυτή δεν τροποποιεί τη γνώμη της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία μία νομοθεσία σχετικά με την ευθύνη των μεταφορέων θα μπορούσε να είναι χρήσιμο μέσο για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, αλλά πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη σημασία στη σύνταξη μιας τέτοιας νομοθεσίας, ώστε να ληφθούνπόψη όλες οι σχετικές πλευρές. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, το ζήτημα αυτό αυτή τη στιγμή αποτελεί αντικείμενο μιας νέας εξέτασης στο πλαίσιο της Στρογγυλής Τράπεζας για την ευθύνη των μεταφορέων.

- Ερώτηση E-0489/02: Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι δυνατόν για τα κράτη μέλη να εκδίδουν νόμους σχετικά με την ευθύνη των μεταφορέων και συγχρόνως να τηρούν της δεσμεύσεις που ανέλαβαν στο πλαίσιο της σύμβασης της Γενεύης του 1951. Το ευαίσθητο έργο της τήρησης της ανθρωπιστικής διάστασης κατά τη σύνταξη και την εφαρμογή των κανόνων που θεσπίζουν την ευθύνη των μεταφορέων θα αποτελέσει ένα από τα θέματα που θα εξεταστούν λεπτομερώς εκ μέρους των εμπειρογνωμόνων στο πλαίσιο της προαναφερθείσας Στρογγυλής Τράπεζας για την ευθύνη των μεταφορέων

- Ερώτηση E-0490/02: Η διαφορά παραμένει στο γεγονός ότι στην πρώτη περίπτωση (επαναπατρισμός), ο ζητών άσυλο έχει ήδη εισέλθει στο έδαφος ενός κράτους μέλους, ενώ στη δεύτερη περίπτωση (άρνηση επιβίβασης), ο αιτών άσυλο εξακολουθεί να βρίσκεται στο έδαφος μια τρίτης χώρας. Η διαφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τον καθορισμό των κανόνων που εφαρμόζονται στον ενδιαφερόμενο αιτούντα άσυλο.

- Ερώτηση E-0491/02: Δεν πρέπει να θεωρείται η νομοθεσία σχετικά με την ευθύνη των μεταφορέων ως μεμονωμένο φαινόμενο. Δεν είναι παρά ένα μέσο που χρησιμοποιείται στο ευρύτερο πλαίσιο της κανονιστικής ρύθμισης και της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών. Στην προαναφερθείσα ανακοίνωσή της σχετικά με μια κοινή πολιτική ασύλου στον τομέα της παράνομης μετανάστευσης, η Επιτροπή πρότεινε μεγάλο αριθμό μέτρων, που ξεκινούν από τα μέτρα που προηγούνται των συνόρων (παραδείγματος χάρη εκστρατείες ευαισθητοποίησης) και φθάνουν μέχρι την επιβολή ποινικών κυρώσεων (καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και εμπορίας ανθρωπίνωνπάρξεων) που συμβάλλουν στην πρόληψη του κινδύνου τον οποίο αναφέρει το αξιότιμο μέλος.

- Ερώτηση E-0492/02: Τα μέτρα ελέγχου συνεπάγονται αναπόφευκτα δυσφορία για όσους ταξιδεύουν. Η Επιτροπή έχει εμπιστοσύνη — εξάλλου τοπογράμμισε στην ανακοίνωσή της που αναφέρεται παραπάνω σχετικά με μια κοινή πολιτική στον τομέα της παράνομης μετανάστευσης — ότι οι τηλεπικοινωνίες και οι σύγχρονες τεχνολογίες θα επιτρέψουν τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και την επικέντρωση των μέτρων ελέγχου και κατά συνέπεια να μειώσουν τις δυσκολίες αυτές.

- Ερώτηση E-0493/02: Δυνάμει της εντολής που εκδόθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε της 15ης και 16ης Οκτωβρίου 1999, πρέπει να επιβεβαιώσουμε την απόλυτη τήρηση του δικαιώματος αίτησης για τη χορήγηση ασύλου και ότι η πλήρης εφαρμογή της σύμβασης της Γενεύης σχετικά με το καθεστώς των προσφύγων αποτελεί τη βάση του ισχύοντος κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου. Η Επιτροπή εκπόνησε — με στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους τρίτους ενδιαφερομένους — πολλές νομοθετικές προτάσεις που καθορίζουν και εναρμονίζουν τους κανόνες που εφαρμόζονται στους αιτούντες άσυλο, τους πρόσφυγες και οποιοδήποτε πρόσωπο χρήζει διεθνούς προστασίας στο πλαίσιο της Ένωσης. Η Επιτροπή ελπίζει εξάλλου ότι πέραν των διαπραγματεύσεων αυτών,πάρχει περιθώριο προβληματισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο σχετικά με τους τρόπους και τα μέσα που θα επέτρεπαν στα πρόσωπα που χρήζουν πράγματι διεθνούς προστασίας να επωφεληθούν μιας ασφαλέστερης και εύρυθμης πρόσβασης στο έδαφος της Ένωσης. Για τους λόγους αυτούς αυτή τη στιγμή ξεκίνησαν μελέτες για την εξέταση ζητημάτων όπως η επεξεργασία των αιτήσεων ασύλου εκτός της Ένωσης και οι μηχανισμοί επανεγκατάστασης.

(1) COM(2001)672 τελικό.

(2) COM(2000)755 τελικό.

(3) ΕΕ L 187 της 10.7.2001.