ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3182/97 υποβολή: Μιχαήλ Παπαγιαννάκης (GUE/NGL) προς την Επιτροπή (13 Οκτωβρίου 1997)

Θέμα: Ρύπανση στο λεκανοπέδιο της Μεγαλόπολης

Από μεγάλη ανησυχία διακατέχονται οι κάτοικοι του λεκανοπεδίου της Μεγαλόπολης εξαιτίας της λειτουργίας του ηλεκτρικού σταθμού της ΔΕΗ χωρίς την τήρηση των αναγκαίων προϋποθέσεων.

1. Λαμβάνοντας υπόψιν ότι 30 εκατ. κυβικά μέτρα καυσαέρια (κυρίως διοξείδιο του άνθρακα, μονοξείδιο του άνθρακα, διοξείδιο του θείου, θειικό οξύ, οξείδια του αζώτου) που εκπέμπονται στην ατμόσφαιρα ανά εικοσιτετράωρο, ξεπερνούν τις οριακές τιμές που έχει ορίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση,

2. 700 τόνοι λιγνίτη και τέφρας ανά εικοσιτετράωρο ρυπαίνουν την ατμόσφαιρα από τις 11 καμινάδες των ηλεκτροστατικών φίλτρων και των ηλεκτροστατικών φίλτρων τέφρας, ενώ οι μάζες τους εναποτίθενται στο έδαφος,

3. ο μέσος όρος λειτουργίας των φίλτρων είναι 5-6 χρόνια ενώ στη ΔΕΗ Μεγαλόπολης δεν έχουν αντικατασταθεί εδώ και 24 χρόνια με αποτέλεσμα η σημερινή ικανότητα συγκράτησης αυτών να ειναι περίπου στο 10%,

4. παραβιάζονται σαφώς οι κοινοτικές οδηγίες που αφορούν την ατμοσφαιρική ρύπανση που προέρχεται από βιομηχανικές εγκαταστάσεις, ενώ ταυτόχρονα οι εκπομπές επιβλαβών αερίων δημιουργούν συνθήκες που έχουν σοβαρές συνέπειες στην υγεία των κατοίκων,

Ερωτάται η Επιτροπή:

1. εάν κρίνει σκόπιμη τη διενέργεια επιτόπιου ελέγχου για την εξακρίβωση της κατάστασης του ηλεκτρικού σταθμού της ΔΕΗ στη Μεγαλόπολη,

2. εάν προτίθεται να παρέμβει ενεργητικότερα στις αρμόδιες ελληνικές αρχές ώστε να επιταχύνει τα μέτρα πρόληψης κινδύνου με την ταχύταση αντικατάσταση των ηλεκτροστατικών φίλτρων και των φίλτρων λιγνίτη, κατά τρόπο που η κοινοτική νομοθεσία να είναι σεβαστή και να προστατεύονται η δημόσια υγεία και το περιβάλλον, και

3. εάν είναι διατεθειμένη, σε περίπτωση που οι αρμόδιες ελληνικές αρχές της υπέβαλαν σχετική αίτηση, να συγχρηματοδοτήσει την αντικατάσταση των ανωτέρω φίλτρων στα πλαίσια των επιχειρησιακών προγραμμάτων για το περιβάλλον ή την ενέργεια;

Απάντηση της κας Bjerregaard εξ ονόματος της Επιτροπής (24 Νοεμβρίου 1997)

Οι πληροφορίες που τεκμηριώνουν την ερώτηση την οποία υποβάλει το αξιότιμο μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν οδηγούν κατά τρόπο εξίσου κατηγορηματικό όπως και του ιδίου στο συμπέρασμα ότι υπήρξε σαφής παράβαση των κοινοτικών οδηγιών που αφορούν την ατμοσφαιρική ρύπανση βιομηχανικής προελεύσεως.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες τις οποίες διαθέτει η Επιτροπή, ο ηλεκτρικός σταθμός Μεγαλουπόλεως αποτελεί μεγάλη εγκατάσταση καύσεως, βάσει της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 24ης Νοεμβρίου 1988 για τον περιορισμό των εκπομπών στην ατμόσφαιρα ορισμένων ρύπων από μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης ((ΕΕ L 336 της 7.12.1980. )). Αποτελείται από τέσσερις μονάδες που χρησιμοποιούν ως καύσιμο τον λιγνίτη. Οι τρεις πρώτες τέθηκαν σε λειτουργία μεταξύ 1970 και 1975, ενώ η τέταρτη μονάδα τέθηκε σε λειτουργία το 1991.

Η οδηγία 88/609/ΕΟΚ απαιτεί οι μεγάλες εγκαταστάσεις καύσεως που τίθενται σε λειτουργία μετά την 1η Ιουλίου 1987 να τηρούν τις οριακές τιμές εκπομπής για το διοξείδιο του θείου, τα οξείδια του αζώτου και τον κονιορτό (άρθρο 4 και παραρτήματα ΙΙΙ έως VII). Ωστόσο, για τις εγκαταστάσεις οι οποίες καταναλώνουν στερεά καύσιμα που παράγονται εντός του κράτους μέλους και παρουσιάζουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, οι οριακές τιμές εκπομπής μπορούν να υπερβαίνονται, με την προϋπόθεση ότι επιτυγχάνεται ελάχιστο ποσοστό αποθείωσης.

Όσον αφορά τις τρεις παλαιότερες μονάδες, η οδηγία 88/609/ΕΟΚ δεν απαιτεί ειδικές οριακές τιμές εκπομπής για κάθε μονάδα, αλλά καθορίζει ετήσια όρια που πρέπει να τηρούνται από το πρόγραμμα το οποίο καταρτίζει έκαστο κράτος μέλος, προκειμένου να μειωθούν οι ετήσιες εκπομπές διοξειδίου του θείου και οξειδίων του αζώτου που προέρχονται από το σύνολο των μεγάλων εγκαταστάσεων καύσεως που υπήρχαν στο εν λόγω κράτος μέλος πριν από την 1η Ιουλίου 1987. Οι ελληνικές αρχές έχουν ήδη ανακοινώσει στην Επιτροπή το πρόγραμμα σταθεροποίησης των εκπομπών που καταρτίσθηκε το 1992, καθώς και τον κατάλογο εκπομπών για τη φάση 1.

Η Επιτροπή εφιστά την προσοχή του αξιότιμου μέλους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο γεγονός ότι η οδηγία 88/609/ΕΟΚ δεν ρυθμίζει άμεσα τις εκπομπές κονιορτού που προέρχονται από τις υπάρχουσες μεγάλες εγκαταστάσεις καύσεως (πριν από την 1η Ιουλίου 1987). Αντιθέτως, η κοινοτική νομοθεσία εξετάζει την ποιότητα του αέρα (όσον αφορά το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα σωματίδια) στην οδηγία 80/779/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1980, περί των οριακών τιμών και των ενδεικτικών τιμών της ποιότητας της ατμόσφαιρας για το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα σωματίδια ((ΕΕ L 229 της 30.8.1980. )) και η Επιτροπή πρότεινε πρόσφατα νέα οδηγία ((έγγραφο COM(97) 500 )), η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο, το οποίο καθορίζει η οδηγία 96/62/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Σεπτεμβρίου 1996 για την εκτίμηση και τη διαχείριση της ποιότητας του αέρα του περιβάλλοντος ((ΕΕ L 296 της 21.11.1996. )) και η οποία καταργεί την οδηγία 80/779/ΕΟΚ.

Η πραγματοποίηση επιτόπου ελέγχων σχετικά με την κατάσταση των βιομηχανικών εγκαταστάσεων των κρατών μελών δεν εντάσσεται στις αποστολές της Επιτροπής, δεδομένου ότι οι εν λόγω έλεγχοι αποτελούν ευθύνη των τοπικών αρχών. Ωστόσο, η Επιτροπή προτίθεται να ζητήσει από τις ελληνικές αρχές συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την εφαρμογή των απαιτήσεων της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ στη μονάδα 4 αφ' ότου τέθηκε σε λειτουργία, καθώς και σχετικά με τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την τήρηση της οδηγίας 80/779/ΕΟΚ.

Βάσει του κοινοτικού πλαισίου στήριξης 1989-1993 για την Ελλάδα, τα διαρθρωτικά ταμεία συγχρηματοδότησαν την επένδυση για την κατασκευή της 4ης μονάδας του συγκροτήματος της Μεγαλουπόλεως, σε επίπεδο 45,4% του κόστους των 56 δισεκατ. δραχμών (περίπου 187 εκατ. ECU).

Η χρηματοδότηση αυτή προϋποθέτει την κατασκευή, πριν τις 31 Δεκεμβρίου 1998, βάσει εθνικών πόρων, πλήρους μονάδας αποθείωσης. Σύμφωνα με την ισχύουσα απόφαση της Επιτροπής, η επιδότηση που χορηγείται για την μονάδα αυτή της Μεγαλουπόλεως πρέπει να επιστραφεί, σε περίπτωση όπου οι ελληνικές αρχές δεν υλοποιήσουν, σύμφωνα με το καθορισμένο πρόγραμμα, τις σχετικές επιπλέον επενδύσεις που είναι απαραίτητες για την μείωση της ρύπανσης σε αποδεκτό επίπεδο. Εξυπακούεται, ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να εξετάσει ενδεχόμενο αίτημα των ελληνικών αρχών για την αντικατάσταση των φίλτρων, παρά μόνο βάσει των αποτελεσμάτων του ελέγχου τήρησης των υποχρεώσεων που απορρέουν από την προαναφερθείσα απόφαση.