ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2660/97 υποβολή: Patricia McKenna (V) προς το Συμβούλιο (1 Σεπτεμβρίου 1997)

Θέμα: Εγκληματίες πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία κατά των οποίων έχει απαγγελθεί κατηγορία

Πριν από δύο περίπου χρόνια έπεσε η Σρεμπέρνιτσα που είχε χαρακτηρισθεί από τον ΟΗΕ «ασφαλές καταφύγιο» και πιστεύεται ότι δολοφονήθηκαν χιλιάδες άτομα. Πολλά από αυτά ήσαν πρόσφυγες που επέζησαν από τις δολοφονικές εκστρατείες «εθνικής κάθαρσης» του 1992.

Κατά τα δύο τελευταία χρόνια, απαγγέλθηκαν κατηγορίες κατά 75 ατόμων από όλες τις πλευρές για εγκλήματα πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Μόνον εννέα από τα άτομα αυτά συνελήφθησαν και προσήχθησαν στο Διεθνές Δικαστήριο Εγκλημάτων της Χάγης. Πολλά από αυτά εξακολουθούν να ασκούν σημαντική οικονομική και πολιτική επιρροή.

Παρά το γεγονός ότι οι δυνάμεις της SFOR στη Βοσνία Ερζεγοβίνη που διοικούνται από το ΝΑΤΟ υποσχέθηκαν να συλλάβουν τους εγκληματίες πολέμου κατά των οποίων έχει απαγγελθεί κατηγορία «εφόσον τους συναντήσουν κατά την εκτέλεση των κανονικών τους καθηκόντων» και παρά το γεγονός ότι υποχρεούνται να πράξουν αυτό σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, μόνο ένας έχει συλληφθεί και ένας άλλος έχει φονευθεί κατά τη διάρκεια ανταλλαγής πυρών. Αυτό συνέβη παρά τις πολυάριθμες συναντήσεις μεταξύ των δυνάμεων και των υπόπτων.

Ποιά μέτρα προτίθεται να λάβει το Συμβούλιο για να εξασφαλισθεί η προσαγωγή στη δικαιοσύνη των κατηγορούμενων εγκληματιών πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία προκειμένου να αποφευχθούν περαιτέρω πράξεις γενοκτονίας εκεί; Έχει προβεί μέχρι σήμερα η ΕΕ σε κάποια αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της επιχείρησης της SFOR;

Από τυχόν μέχρι σήμερα εκτιμήσεις πιστεύει το Συμβούλιο ότι ορθώς ο ΟΗΕ ανέθεσε στο ΝΑΤΟ τον έλεγχο της εφαρμογής της ειρηνευτικής συμφωνίας του Dayton; Έχει έλθει σε επαφή η ΕΕ με την Οργάνωση για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) για τον έλεγχο της εφαρμογής της συμφωνίας του Dayton; Σε ποιά συμπεράσματα κατέληξε μετά από μια τέτοια επαφή;

Απάντηση (26 Νοεμβρίου 1997)

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η δίκη των εγκληματιών πολέμου από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, παραμένει μία από τις προϋποθέσεις για πραγματική συμφιλίωση και σταθερή ειρήνη στην περιοχή. Κατά συνέπεια, στα συμπεράσματά του της 29ης Απριλίου 1997 όσον αφορά την εφαρμογή προϋποθέσεων για την ανάπτυξη συνεπούς στρατηγικής στις σχέσεις της ΕΕ με τις χώρες της περιοχής, το Συμβούλιο τόνιζε ρητά ότι η τήρηση των υποχρεώσεων που προκύπτουν από τις ειρηνευτικές συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με το ΔΠΔ, αποτελεί απαραίτητο όρο για την ανάπτυξη των σχέσεων αυτών. Η Ένωση εξακολουθεί να ασκεί πιέσεις και να απαιτεί από όλα τα ενεχόμενα μέρη την προσαγωγή των εγκληματιών πολέμου ενώπιον του ΔΠΔ. Η απαίτηση αυτή τονίσθηκε επίσης από τη Διευθύνουσα Επιτροπή του «Peace Implementation Council» στη Σίντρα τα συμπεράσματα του οποίου υποστηρίζει πλήρως η Ευρωπαϊκή Ένωση. Εξάλλου η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεισφέρει χρηματοδοτικά στο ΔΠΔ.

Η Ένωση είναι υπέρ του στενού συντονισμού μεταξύ όλων των διεθνών οργάνων συμπεριλαμβανομένης της ΟΑΣΕ και του ΝΑΤΟ. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Άμστερνταμ επιβεβαίωσε τον Ιούνιο του 1997 τη σταθερή βούληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συνεργασθεί με τα άλλα μέλη της διεθνούς κοινότητας προκειμένου να ωθήσουν τα ενεχόμενα μέρη στη Βοσνία Ερζεγοβίνη να εκπληρώσουν στο ακέραιο τις δεσμεύσεις τους στα πλαίσια των ειρηνευτικών συμφωνιών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κρίνει ότι οι προσπάθειες του Ύπατου Αντιπροσώπου καθώς και των διεθνών οργανισμών όπως η ΟΑΣΕ, η Ύπατη Αρμοστία για τους Πρόσφυγες, το Συμβούλιο της Ευρώπης και άλλων, είναι καθοριστικές προκειμένου να δημιουργηθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την εφαρμογή των ειρηνευτικών συμφωνιών. Κατά συνέπεια, φρονεί ότι οι οργανώσεις αυτές θα πρέπει να συνεχίσουν να δρουν στην περιοχή έως διαπιστωθεί πραγματική σταθεροποίηση της κατάστασης.

Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές είναι δυνατές μόνον με την παρουσία στρατιωτικής δύναμης επί τόπου, επί του παρόντος της SFOR, η οποία, εν πάση περιπτώσει, είναι αρμόδια μόνον για την εφαρμογή του στρατιωτικού σκέλους των ειρηνευτικών συμφωνιών του Νταίητον/Παρισίων. Η επιχείρηση αυτή υπήρξε επιτυχής καθόσον η SFOR εμπόδισε νέο ξέσπασμα του πολέμου, αποκαθιστώντας, με τον τρόπο αυτό, συνθήκες ασφαλείας απαραίτητες για την εφαρμογή των πολιτικών πτυχών της συμφωνίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κρίνει ότι η διατήρηση της στρατιωτικής παρουσίας είναι απαραίτητη για τον σκοπό αυτό.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση κρίνει ότι οι προσπάθειες της ΟΑΣΕ υπήρξαν καθοριστικές για την εφαρμογή των πολιτικών πτυχών των ειρηνευτικών συμφωνιών. Η ΟΑΣΕ, στα πλαίσια της εποπτείας που ασκεί, προετοίμασε και διοργάνωσε εθνικές και δημοτικές εκλογές. Κατά τη σύνοδό του στο Δουβλίνο τον Δεκέμβριο του 1996, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι η ΟΑΣΕ θα πρέπει να συνεχίσει να διαδραματίζει τον ρόλο αυτό. Κατά συνέπεια, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι υπέρ της επιτήρησης εκ μέρους της ΟΑΣΕ άλλων εκλογικών διαδικασιών στην περιοχή και ιδίως στη Σερβία και στο Μαυροβούνιο καθώς και ενδεχομένως, στη Δημοκρατία των Σερβοβοσνίων. Μετά από τις πιέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τον σκοπό αυτό, όπως διατυπώνονταν στις δηλώσεις της στις 31 Ιουλίου και 7 Αυγούστου 1997, οι αρχές του Βελιγραδίοθ κάλεσαν την ΟΑΣΕ να επιτηρήσει τις εκλογές της 21ης Σεπτεμβρίου 1997.