ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-2496/99

υποβολή: Raffaele Costa (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(16 Δεκεμβρίου 1999)

Θέμα: Μέτρα για τη διευκόλυνση μιας συνολικήςγειονομικής περίθαλψης σε κοινοτικό επίπεδο

Είναι σε όλους μας γνωστές οι αντιρρήσεις των μεμονωμένων κρατών στην πρόταση να εξουσιοδοτούνται οι πολίτες τους να μεταβαίνουν στο εξωτερικό για θεραπείες τις οποίες θα καλύπτει ασφαλιστικά το κράτος καταγωγής του ασθενούς, όταν οι θεραπείες αυτές δεν μπορούν να παρασχεθούν ικανοποιητικά σε εθνικό πλαίσιο.

Γνωρίζουμε όμως ότι συχνά, γραφειοκρατικοί και καθαρά οικονομικοί λόγοι, σταματούν τα αποκαλούμενα ταξίδια ελπίδας, ακόμη και όταν είναι εύλογη η πραγματοποίησή τους.

Μπορεί να αναφέρει η Επιτροπή τι μπορεί να γίνει σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου να μπορεί, ή τουλάχιστον να διευκολύνεται ο πολίτης της Κοινότητας να τυγχάνει περίθαλψης χωρίς επιβαρύνσεις, με άλλα λόγιαπό αποδεκτούς όρους, και επομένως χωρίς πολύ σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις (όπως συμβαίνει σήμερα) σε όλα τα κοινοτικά νοσοκομεία;

Θα ήταν ρεαλιστική ηπόθεση δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού ταμείου προοριζόμενου για τους παραπάνω σκοπούς;

Απάντηση της κας Διαμαντοπούλου εξ ονόματος της Επιτροπής

(17 Ιανουαρίου 2000)

Το ερώτημα αφορά τη δυνατότητα για τουςπηκόους της Ένωσης να μεταβαίνουν σε άλλο κράτος μέλος από το κράτος μέλος όπου κατοικούν, για λόγουςγειονομικής περίθαλψης. Η δυνατότητα αυτή στηρίζεται σε δύο νομικές βάσεις.

Στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης στον οποίο αναφέρεται το άρθρο 42 (πρώην άρθρο 51) της συνθήκης ΕΚ, οι κανόνες συντονισμού των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης περιέχονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας(1) και στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 574/72(2) περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71. Το άρθρο 22, 1, γ) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 ρυθμίζει ακριβώς την κατάσταση που δημιουργείται όταν κάποιος που είναι ασφαλισμένος σε ένα κράτος μέλος πηγαίνει σε άλλο κράτος μέλος με σκοπό να του παρασχεθεί εκεί «προγραμματισμένη» θεραπεία, ορίζοντας ότι ο ενδιαφερόμενος πρέπει να έχει την προέγκριση του ταμείου ασθενείας στο οποίο είναι ασφαλισμένος ώστε να δικαιούται επιστροφή όλων των συναφών εξόδων. Η προέγκριση αυτή βεβαιούται με τη χορήγηση του εντύπου E 112. Στην περίπτωση αυτή το άρθρο 22, παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 προβλέπει ότι η έγκριση αυτή «δεν δύναται να μην δοθεί εφόσον η σχετική θεραπεία περιλαμβάνεται στις παροχές που προβλέπονται από τη νομοθεσία του κράτους μέλους, στο έδαφος του οποίου κατοικεί ο ενδιαφερόμενος, και εφόσον η θεραπεία αυτή δεν δύναται να του παρασχεθεί μέσα στα χρονικά όρια που είναι κανονικά αναγκαία για την παροχή της στο κράτος μέλος του τόπου κατοικίας του εάν ληφθείπόψη η τρέχουσα κατάσταση τηςγείας του και η πιθανή εξέλιξη της ασθένειας». Δυνάμει της διάταξης αυτής, το εν λόγω σύστημα έγκρισης περιλαμβάνει συνεπώς τηνποχρέωση για τα κράτη μέλη να χορηγούν την έγκριση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και αφήνει στα κράτη μέλη κάθε διακριτική ευχέρεια ως προς τη χορήγηση ή την άρνηση χορήγησης της έγκρισης στις άλλες περιπτώσεις. Επίσης πρέπει να επισημανθεί ότι δυνάμει αυτών των κοινοτικών διατάξεων η «προγραμματισμένη» θεραπεία παρέχεται πάντα από το φορέα του τόπου διαμονής «κατά τις διατάξεις της νομοθεσίας» που εφαρμόζει και βαρύνουν τελικά το κράτος μέλος.

Σε ό, τι αφορά τις ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς, συγκεκριμένα την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων στην οποία αναφέρεται το άρθρο 28 (πρώην άρθρο 30) της συνθήκης ΕΚ και την ελεύθερη κυκλοφορία τωνπηρεσιών που αναφέρεται στο άρθρο 49 (πρώην άρθρο 59) της συνθήκης ΕΚ, το Δικαστήριο εξέδωσε αποφάσεις στο πλαίσιο δύο προδικαστικών ερωτημάτων (Kohll και Decker, C-158/96 και C 120/95) στις 28 Απριλίου 1998. Στις αποφάσεις αυτές το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι η εθνική νομοθεσία στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης δεν μπορεί να εξαιρείται από την εφαρμογή των ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς και έκρινε ότι η προϋπόθεση της προέγκρισης για την επιστροφή των δαπανών για αγορά γυαλιών και για οδοντοθεραπεία δεν είναι σύμφωνη με το κοινοτικό δίκαιο (που εγγυάται την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και την ελεύθερη κυκλοφορία τωνπηρεσιών) στο μέτρο που η έγκριση αυτή δεν απαιτείται για ανάλογες παροχές στο εσωτερικό της χώρας. Υπάρχει δικαίωμα στην ίση μεταχείριση χωρίς να γίνεται διάκριση μεταξύ θεραπείας στο εσωτερικό κράτους μέλους και θεραπείας σε άλλο κράτος μέλος. Αντίθετα με το άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71, η ίση μεταχείριση επιτρέπει στο κράτος μέλος όπου ο ενδιαφερόμενος είναι ασφαλισμένος να διατηρεί κάθε περιορισμό στους κανόνες που έχει θεσπίσει και δεν συνεπάγεται ούτε άμεσο δικαίωμα επιστροφής του συνόλου των εξόδων του ασφαλισμένου εφόσον κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται για ανάλογες περιπτώσεις στο εσωτερικό της χώρας, ούτε δικαίωμα επιστροφής του συνόλου των εξόδων του ασφαλισμένου σε περίπτωση ιατρικής θεραπείας. Αντίθετα δεν είναι δυνατόν να αρνούνται οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης να παρέμβουν εκ του γεγονότος και μόνο ότι πρόκειται για διασυνοριακή περίπτωση.

Ωστόσο το Δικαστήριο αναγνώρισε τη δυνατότητα άρνησης για λόγους δημόσιαςγείας όπως προβλέπεται στα άρθρα 30 (πρώην άρθρο 36) και 46 (πρώην άρθρο 56) της συνθήκης ΕΚ, στο μέτρο που η διατήρηση της ικανότητας παροχήςγειονομικής περίθαλψης ή του επιπέδου των παρεχόμενωνπηρεσιών εντός του κράτους μέλους είναι σημαντική για τη δημόσιαγεία, ή ακόμη και για την επιβίωση του πληθυσμού στο εν λόγω κράτος μέλος. Επίσης το Δικαστήριο έκανε δεκτούς τους περιορισμούς σε περίπτωση που το κράτος μέλος του ασφαλισμένου αποδεικνύει ότιπάρχει κίνδυνος να δεχτεί σοβαρό πλήγμα η οικονομική ισορροπία του συστήματος της κοινωνικής ασφάλισης. Συνεπώς από τους κοινοτικούς κανόνες που ισχύουν για την εσωτερική αγορά και τον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης συνάγεται ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν επιτρέπει σήμερα στην Κοινότητα να λάβει μέτρα που θα έχουν επίδραση στη χρηματοδότηση τηςγειονομικής περίθαλψης στα κράτη μέλη. Η χρηματοδότηση αυτή εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Συνεπώς δενπάρχει ούτε η δυνατότητα ίδρυσης ειδικών ταμείων.

(1) ΕΕ L 149 της 5.7.1971.

(2) ΕΕ L 74 της 27.3.1972.