ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0740/03

υποβολή: Erik Meijer (GUE/NGL) προς την Επιτροπή

(11 Μαρτίου 2003)

Θέμα: Αίτηση της Κροατίας για να γίνει δεκτή από το 2007 ταυτόχρονα με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης

1. Θεωρεί η Επιτροπή τεχνικά εφικτή την επιθυμία της κροατικής κυβέρνησης που ανακοινώθηκε στις 21.2.2003 να γίνει η χώρα της, ταυτόχρονα με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία δεκτή, δεδομένου ότι δεν έχουν αρχίσει ακόμη οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη και τηνιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου·

2. Πιστεύετε πως το γεγονός ότι εκείνη τη χρονική στιγμή που τα γειτονικά κράτη Σλοβενία και Ουγγαρία θα είναι πιθανόν ήδη μέλη της ΕΕ, και ότι η Κροατία είναι οικονομικά ισχυρότερη και έχει θαλάσσιους λιμένες που χρησιμοποιούνται από άλλα κράτη μέλη, αποτελούν λόγους για να γίνει δεκτή η Κροατία στην ΕΕ πριν από τις περισσότερες άλλες χώρες οι οποίες προέρχονται από την πρώην Γιουγκοσλαβική Ομοσπονδία·

3. Ποια λύση βλέπετε για το πρόβλημα της σερβικής μειονότητας, η οποία προσελκύστηκε κατά τους προηγούμενους αιώνες από την Αυστρία-Ουγγαρία για ναπερασπίσει τις παραμεθόριες περιοχές (Κράινα) από την τουρκική στρατιωτική απειλή που προερχόταν από την παρακείμενη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, μειονότητα η οποία έχει διαφύγει κυρίως από την Κροατία το 1995 και δεν νιώθει ασφαλής για την επιστροφή της, με συνέπεια το ποσοστό αυτού του πληθυσμού από το 1991 να έχει μειωθεί από 12 % σε 4,5 %·

4. Ποια λύση βλέπετε για τις διεκδικήσεις που έχει η κροατική αντιπολίτευση καθώς και ένα πολύ μεγάλο μέρος της κροατικής κοινής γνώμης για τις περιοχές που κατοικούνται κυρίως από Κροάτες και που συνορεύουν με τη νοτιοδυτική λωρίδα της Δαλματίας, στη Βοσνία — Ερζεγοβίνη· Θεωρείτε εφικτό ότι σύντομα ένα μέρος των Κροατών θα ζει σε περιοχή της ΕΕ και ένα άλλο μέρος σε άλλη περιοχή εκτός ΕΕ·

5. Ποια χρονική στιγμή θα ανακοινωθεί στην Κροατία η περίοδος και οι συνθήκεςπό τις οποίες μπορεί να πραγματοποιηθεί η ένταξή της στην ΕΕ και ποια είναι αυτή η αναμενόμενη διάρκεια της περιόδου·

Απάντηση του κ. Patten εξ ονόματος της Επιτροπής

(30 Απριλίου 2003)

1. Στις 21 Φεβρουαρίου 2003 η Κροατίαπέβαλε αίτησηποψηφιότητας για προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με το άρθρο 49 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η εν λόγω αίτηση διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο της Ένωσης.

Το επόμενο βήμα στη διαδικασία είναι ότι το Συμβούλιο, σε μία από τις προσεχείς συνεδριάσεις του, μπορεί να ζητήσει από την Επιτροπή να διατυπώσει γνώμη (Avis) σχετικά με την αίτηση της Κροατίας. Από τη στιγμή που η Επιτροπή λαμβάνει το αίτημα αυτό και με βάση την προηγούμενη σχετική εμπειρία, η επεξεργασία της γνώμης διαρκεί περίπου ένα έτος. Το Συμβούλιο, αφού προβεί σε ανάλυση της γνώμης και σύστασης της Επιτροπής, μπορεί να αποφασίσει την έναρξη ή μη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με βάση την εκπλήρωση των αναγκαίων κριτηρίων εκ μέρους της Κροατίας.

Στο στάδιο αυτό, η Επιτροπή δεν μπορεί να κάνει προβλέψεις σχετικά με το προσεχές χρονοδιάγραμμα, δεδομένου ότι αυτό θα εξαρτηθεί από την πρόοδο που θα σημειώσει η Κροατία στον τομέα των πολιτικών, οικονομικών, νομικών και διοικητικών μεταρρυθμίσεων.

2. Οι προϋποθέσεις για την προσχώρηση στην Ένωση καθορίζονται στα άρθρα 49 και 6 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ καθορίστηκαν περαιτέρω από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης τον Ιούνιο του 1993. Η εκπλήρωση των κριτηρίων αυτών καθώς και η πρόοδος της Κροατίας στο πλαίσιο της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης θα καθορίσουν το πότε θα είναι σε θέση η χώρα να προσχωρήσει στην Ένωση. Τα εν λόγω κριτήρια θα είναι τα ίδια για όλες τις χώρες της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Ο ρυθμός προόδου των χωρών αυτών προς την Ένωση θα εξαρτηθεί από τις προσπάθειες καθεμιάς απάυτές.

3. Οιποχρεώσεις της Κροατίας όσον αφορά την επιστροφή των προσφύγων και των εκτοπισθέντων απορρέουν από τις συμφωνίες Ντέιτον/Παρισίου. Επίσης, οιποχρεώσεις αυτές αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης για την περιοχή. Η Επιτροπή σε πολλές περιπτώσεις έχειπενθυμίσει στην Κροατία ότι πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες διευκόλυνσης της επιστροφής των προσφύγων. Κάθε λύση πρέπει να αντιμετωπίζει τόσο το σύνθετο πρόβλημα της στέγασης (ανοικοδόμηση των κατεστραμμένων κτιρίων, επανακατοχή των κατειλημμένων κτιρίων και επίλυση του προβλήματος της απώλειας των δικαιωμάτων μίσθωσης/κατοχής) όσο και την έλλειψη οικονομικών ευκαιριών στις περιοχές επιστροφής των προσφύγων. Σύμφωνα με το ODPR(1), το 2002 επέστρεψαν στην Κροατία 9 640 άτομα που ανήκουν σε μειονότητες. Σύμφωνα με στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR), συνολικά 228 000 πρόσφυγες από την Κροατία παραμένουν εκτοπισμένοι στη Σερβία και το Μαυροβούνιο και περίπου 22 000 στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

Σύμφωνα με το Κροατικό Γραφείο Εκτοπισθέντων και Προσφύγων (ODPR), μέχρι τα τέλη του 2002, συνολικά 305 379 άτομα επέστρεψαν στις εστίες τους από το εσωτερικό (εκτοπισθέντες στο εσωτερικό της χώρας) ή από το εξωτερικό (πρόσφυγες).

207 320 εκτοπισθέντες στο εσωτερικό της χώρας ανήκουν στην κροατική εθνότητα. 98 058 ανήκουν στη σερβική εθνότητα, εκ των οποίων οι 69 427 προέρχονται από την ΟΔΓ και οι 5 963 από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (δηλαδή συνολικά 75 390 πρόσφυγες) ενώ οι 22 668 εκτοπισθέντες στο εσωτερικό προέρχονται από την περιοχή του Δούναβη.

Κατά τη διάρκεια του 2002 επέστρεψαν περίπου 11 000 πρόσφυγες (όλοι Σέρβοι) και 6 557 εκτοπισθέντες (Σέρβοι και Κροάτες). Τα αντίστοιχα στοιχεία του 2001 είναι τα ίδια για τους πρόσφυγες (Σέρβοι) και 10 846 για τους εκτοπισθέντες στο εσωτερικό της χώρας (Σέρβοι και Κροάτες). Σύμφωνα με το ODPR, στην Κροατία βρίσκονται αυτή τη στιγμή 8 055 πρόσφυγες (7 342 από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και 713 από το Κοσσυφοπέδιο) και 17 100 εκτοπισθέντες (13 748 Κροάτες και 3 352 Σέρβοι).

Από το 1996 η Κοινότητα παρέχει χρηματοδοτική βοήθεια στην Κροατία για τη μεταπολεμική ανασυγκρότησή της και την επιστροφή των προσφύγων. Τα προγράμματα αυτά είχαν αρχικά σχεδιαστεί για την παροχή έκτακτης βοήθειας κατά την αμέσως μετά τον πόλεμο περίοδο. Μεταξύ 1996 και 2000, χορηγήθηκε ποσό ύψους 61,5 εκατ. ευρώ κυρίως για την ανοικοδόμηση στεγαστικών μονάδων. Το πρόγραμμα CARDS εστιάζεται τώρα όλο και περισσότερο σε μια πιο μακροπρόθεσμη προσέγγιση με σκοπό την προώθηση της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης στις ζώνες που επλήγησαν από τον πόλεμο. Για την περίοδο 2001-2004, προβλέπεται η χορήγηση 65,2 εκατ. ευρώ για την επιστροφή των προσφύγων στο πλαίσιο του συνολικού εθνικού προγράμματος CARDS για την Κροατία.

4. Η Επιτροπή δεν μπορεί να κάνει προβλέψεις σχετικά με τις θέσεις των πολιτικών κομμάτων της Κροατίας. Ωστόσο, η Επιτροπή θα ήθελε ναπενθυμίσει ότι η Κροατία έχει προσχωρήσει στις ειρηνευτικές συμφωνίες Ντέιτον/Παρισίου, οι οποίες εγγυώνται την εδαφική ακεραιότητα της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Επίσης, στο πλαίσιο της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (SAA), η Κροατία έχει δεσμευτεί σχετικά με την περιφερειακή συνεργασία και την ανάπτυξη σχέσεων καλής γειτονίας. Δενπάρχει αμφιβολία ότι ο σεβασμός των σημερινών συνόρων αποτελεί μέρος αυτής τηςποχρέωσης.

Η Ένωση δεν στηρίζεται στην αρχή της εθνοτικής καταγωγής αλλά στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και του κράτους δικαίου. Συνεπώς, η εθνοτική σύνθεση του πληθυσμού είτε της Κροατίας είτε της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης δεν θα επηρεάσει την ημερομηνία κατά την οποία οι χώρες αυτές θα είναι σε θέση να προσχωρήσουν στην Ένωση. Επιπλέον, στην Ένωσηπάρχουν πολλά παραδείγματα — και του παρελθόντος αλλά και σημερινά — εθνοτικών ομάδων οι οποίες ζουν εν μέρει εντός και εν μέρει εκτός της Ένωσης.

5. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φέιρα, τον Ιούνιο του 2000, προσέδωσε σε όλες τις χώρες της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, συμπεριλαμβανομένης της Κροατίας, το καθεστώς των εν

δυνάμειποψηφίων προς ένταξη στην Ένωση χωρών. Η δέσμευση αυτή αναφέρεται και στη Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης πουπεγράφη με την Κροατία τον Οκτώβριο του 2001. Συνεπώς, η προσχώρηση αποτελεί μία πραγματική δυνατότητα για την Κροατία,πό την προϋπόθεση ότι η χώρα αυτή θα πληροί τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κριτήρια που καθορίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης τον Ιούνιο του 1993 και θα εφαρμόσει επιτυχώς την SAA, ιδίως σε ό,τι αφορά την περιφερειακή συνεργασία.

Όπως αναφέρεται στην απάντηση της ερώτησηςπάριθ. 1, στο στάδιο αυτό η Επιτροπή δεν μπορεί να κάνει προβλέψεις όσον αφορά την πιθανή ημερομηνία προσχώρησης. Ο ρυθμός των πολιτικών, οικονομικών, νομικών και διοικητικών μεταρρυθμίσεων της Κροατίας θα καθορίσει το πότε η χώρα θα μπορέσει να εκπληρώσει τα προαναφερθέντα κριτήρια.

(1) Υπουργείο Δημοσίων Έργων, Ανασυγκρότησης και Κατασκευών της Κροατίας, Τμήμα Απελαθέντων Επιστρεφόντων και Προσφύγων.