ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-0594/98 υποβολή: Luigi Florio (PPE) προς την Επιτροπή (23 Φεβρουαρίου 1998)

Θέμα: Κίνδυνοι πυρηνικών ακτινοβολιών για τους ευρωπαίους πολίτες

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να συμμετάσχει στη χρηματοδότηση -ύψους 100 εκατ. Ecu επί συνολικής δαπάνης 650 εκατ. Ecu περίπου - της νέας «σαρκοφάγου» του Τσερνομπίλ που θα έπρεπε να παράσχει τις εγγυήσεις εκείνες ασφαλείας για τη φύση και τον άνθρωπο που η σημερινή σαρκοφάγος δεν παρέχει.

Προσπάθησε ποτέ η Επιτροπή να επαληθεύσει επιστημονικά ποιά σχέση υφίσταται μεταξύ της αυξημένης εξάπλωσης του καρκίνου στην Ευρώπη και του σοβαρότατου πυρηνικού ατυχήματος του Τσερνομπίλ;

Δεν θεωρεί η Επιτροπή ότι είναι αρμόζον, εκτός από χρήσιμο, να προτείνει κάποιο ευρωπαϊκό πρόγραμμα προστασίας των πολιτών από τον πιθανό κίνδυνο μόλυνσης λόγω παλαιών και νέων πυρηνικών ακτινοβολιών;

Ποιές πρωτοβουλίες ανέλαβε η Επιτροπή από το 1986 μέχρι σήμερα προκειμένου ένα νέο ενδεχόμενο πυρηνικό ατύχημα να βρει τον ευρωπαϊκό πληθυσμό καλύτερα εξοπλισμένο για να προστατευθεί σε σχέση με την εποχή του ατυχήματος του Τσερνομπίλ;

Απάντηση της κας Bjerregaard εξ ονόματος της Επιτροπής (24 Μαρτίου 1998)

Μετά το ατύχημα του Τσερνομπίλ, η Επιτροπή τροχιοδρόμησε μία επιδημιολογική μελέτη της επίπτωσης της παιδικής λευχαιμίας στην Ευρώπη, με άξονα αναφοράς το εν λόγω ατύχημα. Η μελέτη άρχισε τον Οκτώβριο του 1988. Συγκροτήθηκε επίσης μία επιτροπή εμπειρογνωμόνων για να εκτιμήσει τις πιθανότητες ανάκυψης προβλημάτων υγείας στην Κοινότητα λόγω ακτινοβόλησης. Στην τελική έκθεσή της (EUR 12551, 1990), η επιτροπή συνεπέρανε ότι η παιδική λευχαιμία αποτελούσε την μόνη ρεαλιστική παράμετρο που έπρεπε να εξεταστεί. Μία μελέτη, η οποία υπήρχε ήδη την εποχή εκείνη, και η οποία είναι τώρα γνωστή ως Ευρωπαϊκή Μελέτη Επίπτωσης της Παιδικής Λευχαιμίας (ECLIS), διευρύνθηκε ούτως ώστε να περιλάβει όλα τα κράτη μέλη και τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, που διέθεταν αξιόπιστα δεδομένα σε σχέση με την επίπτωση παιδικού καρκίνου. Η επιδημιολογική αυτή μελέτη δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Στις αρχές της δεκαετίας του '90, παρατηρήθηκε στην Λευκορωσία και στην Ουκρανία απροσδόκητη αύξηση των παιδικών καρκίνων των θυρεοειδούς. Η Επιτροπή απέστειλε στην Λευκορωσία επιτροπή εμπειρογνωμόνων προκειμένου να διερευνήσει την αναφερθείσα αύξηση, και δημοσίευσε το 1993 έκθεση με την οποία επιβεβαίωνε την παρατηρηθείσα αύξηση (EUR 15248). Αμέσως δρομολογήθηκαν δύο έργα στα οποία συμμετέχουν επιστήμονες από την Λευκορωσία, την Ρωσία και την Ουκρανία, με αντικείμενο τις διαγνωστικές διαδικασίες και την θεραπεία των ασθενών 7 Τα έργα αυτά τελούν εν εξελίξει. Εξάλλου έχει παρασχεθεί ανθρωπιστική βοήθεια (ECHO) και τεχνική βοήθεια (ΤΑCIS).

Η Επιτροπή πιστεύει ότι, στην Κοινότητα, δεν είναι δυνατόν να αναχθεί η ύπαρξη προβλημάτων υγείας στις ραδιενεργούς κατακρημνίσεις που ακολούθησαν το ατύχημα. Ωστόσο, ορισμένα δημοσιεύματα αναφέρονται σε περιφερειακές αυξήσεις της επίπτωσης βρεφικής λευχαιμίας. Ο εξαιρετικά περιορισμένος αριθμός εμπλεκόμενων κρουσμάτων δεν επιτρέπει την συναγωγή συμπερασμάτων όσον αφορά τα αίτια. Πράγματι, ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) ενημέρωσε την Επιτροπή ότι, οπωσδήποτε, των στιγμών αυτών, δεν υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις μιας αύξησης των καρκίνων στην Κοινότητα που να συνδέεται με την πυρηνική καταστροφή του Τσερνομπίλ.

Όσον αφορά την παρελθούσα και νέα ραδιενεργό μόλυνση του περιβάλλοντος, το άρθρο 35 της συνθήκης Ευρατόμ απαιτεί από τα κράτη μέλη την κατασκευή των εγκαταστάσεων που είναι αναγκαίες για την συνεχή παρακολούθηση και την εξασφάλιση της συμμόρφωσης με τα βασικά κοινοτικά πρότυπα ασφαλείας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του ευρέος κοινού από τους κινδύνους που προέρχονται από ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επιπλέον, η Επιτροπή είναι αρμόδια για τον έλεγχο της λειτουργίας και της αποτελεσματικότητας των εν λόγω εγκαταστάσεων. Σύμφωνα με το άρθρο 36 της συνθήκης Ευρατόμ, τα αποτελέσματα της παρακολούθησης κοινοποιούνται ανά τακτά χρονικά διαστήματα στην Επιτροπή, η οποία δημοσιεύει τακτικές εκθέσεις με τα επίπεδα της μόλυνσης. Τα βασικά πρότυπα ασφαλείας τα οποία αποτελούν τον πόλο αναφοράς για την αξιολόγηση των επιπέδων αυτών, θεσπίστηκαν για πρώτη φορά το 1959. Έκτοτε, έχουν υποστεί σειρά αναθεωρήσεων βάσει των επιστημονικών εξελίξεων. Η πλέον πρόσφατη αναθεώρηση πραγματοποιήθηκε το 1996 (οδηγία 96/29/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 13ης Μαΐου 1996 ((ΕΕ L 159 της 29.6.1996. ))). Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι το παρόν σύστημα εξασφαλίζει την προστασία του πληθυσμού από την έκθεση σε ακτινοβολίες. Θα συνεχιστεί η εμπράγματη εφαρμογή των τρεχουσών ρυθμίσεων, ενώ δεν δικαιολογείται η τυχόν υιοθέτηση πρόσθετου ευρωπαϊκού προγράμματος, όπως προτείνεται.

Επιπλέον, αφότου συνέβη το ατύχημα του Τσερνομπίλ, έχουν επιτελεσθεί σημαντικά βήματα προόδου για την λήψη των κατάλληλων μέτρων προστασίας του κοινού σε περίπτωση μελλοντικού σοβαρού ατυχήματος. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών και Επιτροπής (απόφαση του Συμβουλίου 87/600/Ευρατόμ της 14ης Δεκεμβρίου 1987 ((EE L 371 της 30.12.1987. ))), ο προκαθορισμός ορίων όσον αφορά την ραδιενεργό μόλυνση των τροφίμων- τα όρια αυτά μπορούν να τεθούν τάχιστα σε εφαρμογή, εν ανάγκη, και στη συνέχεια να αναθεωρούνται ώστε να λαμβάνεται υπόψη η εκάστοτε συγκεκριμένη κατάσταση- (κανονισμός Ευρατόμ 87/3954 του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 1987 ((ΕΕ L 371 της 30.12.1987. ))) και η ενημέρωση του κοινού (οδηγία 89/618 Ευρατόμ) της 27ης Νοεμβρίου 1989 ((EE L 357 της 7.12.1989. ))). Επιπλέον, τα βασικά πρότυπα ασφαλείας του 1996 καθορίζουν πολύ λεπτομερέστερα τα μέτρα που καλούνται να λάβουν τα κράτη μέλη σε ένα μελλοντικό ατύχημα.

Επίσης, δρομολογήθηκε σειρά σχετικών έργων στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος για την προστασία από τις ακτινοβολίες. Ειδικότερα, 20 περίπου χώρες της ανατολικής και δυτικής Ευρώπης συμμετέχουν στην ανάπτυξη του συστήματος για την υποβοήθηση της λήψεως αποφάσεων (Real-time on-line decision/ RODOS) για την εκτός των πυρηνικών εγκαταστάσεων διαχείριση των καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης. Το σύστημα εφαρμόζεται σε κέντρα αντιμετώπισης καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης πυρηνικής προελεύσεως σε σειρά χωρών, για προεπιχειρησιακή χρήση. Η ευρύτερη χρήση του RODOS θα προαγάγει μία πλέον εναρμονισμένη και αποτελεσματική αντιμετώπιση των τυχόν μελλοντικών ατυχημάτων που θα απειλούσαν την Ευρώπη.

Το 1995 συνεστήθη στο πλαίσιο της Επιτροπής διυπηρεσιακή ομάδα ετοιμότητας για την αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων εκτός των χώρων των πυρηνικών εγκαταστάσεων, με στόχο όχι μόνο τον συντονισμό και την βελτίωση της ετοιμότητας στην ανατολική Ευρώπη αλλά και την βελτίωση των ρυθμίσεων που αφορούν την ανταλλαγή πληροφοριών εντός της ανατολικής Ευρώπης, και με την Κοινότητα, ούτως ώστε να αντιμετωπίζεται έγκαιρα κάθε μελλοντικό ατύχημα. Με χρηματοδότηση από τα ΤACIS, PHARE και ΕCHO, δέκα περίπου ή περισσότερα έργα έχουν δρομολογηθεί για να ανταποκριθούν στους στόχους αυτούς, ενώ άλλα βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας.