ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-2957/97 υποβολή: Patricia McKenna (V) προς το Συμβούλιο (16 Σεπτεμβρίου 1997)

Θέμα: Φυλάκιση του κ. Xanana Gusmβo, ηγέτη του κινήματος για την ανεξαρτησία του Ανατολικού Timor

O Πρόεδρος της Νότιας Αφρικής κ. Nelson Mandela σε επιστολή που απηύθυνε στον πρόεδρο της Ινδονησίας στρατηγό Suharto τον Ιούλιο του 1997 ζητεί την αποφυλάκιση του κ. Xanana Gusmβo, ηγέτη του κινήματος για την ανεξαρτησία του Ανατολικού Τιμόρ. Ο κ. Mantela στην επιστολή του τονίζει: « όπως θα αντιλαμβάνεσθε δεν μπορεί να υπάρξει ομαλοποίηση της κατάστασης στο Ανατολικό Timor εάν δεν αφεθούν ελεύθεροι όλοι οι πολιτικοί ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του κ.Gusmβo».

Ο κ. Gusmβo, ηγετικό στέλεχος του κινήματος Fretilin για την ανεξαρτησία του Ανατολικού Τimor, καταδικάσθηκε σε ισόβια κάθειρξη τον Μάϊο του 1993, κατηγορούμενος για ανταρσία, παράνομη κατοχή όπλων και προσπάθεια απόσχισης τμήματος της επικράτειας της Ινδονησίας.

Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατέκριναν τον τρόπο διεξαγωγής της δίκης. Πράγματι, υπήρξαν πληροφορίες ότι μάρτυρες κατηγορίες, πολλοί των οποίων ήσαν πολιτικοί κρατούμενοι, υποβλήθηκαν σε αθέμιτες πιέσεις εκ μέρους των στρατιωτικών αρχών, ενώ ο πρόεδρος του δικαστηρίου δεν επέτρεψε στον κ. Gusmβo να υπερασπισθεί επαρκώς τον εαυτό του, δοθέντος ότι θα αναφερόταν στην πολιτική κατάσταση που επικρατεί στο Ανατολικό Τimor. Επιπλέον, η δίκη διεξήχθη στην Ινδονησία, σε γλώσσα της οποίας είχαν περιορισμένη γνώση πολλοί από τους μάρτυτες και χωρίς την απαραίτητη διερμηνεία.

Δεν νομίζει το Συμβούλιο ότι η αποφυλάκιση του κ. Xanana Gusmβo και όλων των τιμορέζων πολιτικών κρατουμένων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη μιάς δίκαιης επίλυσης του προβλήματος του Ανατολικού Timor; Σε ποιές παραστάσεις προέβη το Συμβούλιο προς τις ινδονησιακές αρχές επί του θέματος των πολιτικών κρατουμένων από το Ανατολικό Timor; Σε ποιές ενέργειες προτίθεται να προβεί τώρα μετά την πρωτοβουλία του Προέδρου Mandela;

Απάντηση (4 Δεκεμβρίου 1997)

1. Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελεί έναν από τους στυλοβάτες της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο απαιτεί την αποφυλάκιση όλων εν γένει των πολιτικών κρατουμένων και εκείνων που κρατούνται στην Ινδονησία. Όπως γνωρίζει άλλωστε το αξιότιμο μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Ένωση δράττεται όλων των ευκαιριών που της παρουσιάζεται για να θέσει στις ινδονησιακές αρχές την επικρατούσα στο ανατολικό Τιμόρ κατάσταση, κυρίως όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα, σύμφωνα με τους στόχους της κοινής θέσης που καθόρισε το Συμβούλιο τον Ιούνιο 1996.

Η ανησυχητική κατάσταση που επικρατεί στο ανατολικό Τιμόρ ήταν κυρίως η αιτία για την οποία όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέβαλαν σχέδιο ψηφίσματος που εκδόθηκε κατά την τελευταία σύνοδο της Επιτροπής των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στη Γενεύη. Το ψήφισμα αυτό προτείνει κυρίως την Ινδονησία να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα με τα οποία θα εξασφαλισθεί πλήρως ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών του Ανατολικού Τιμόρ. Ζητείται δε από την ινδονησιακή κυβέρνηση να αποφυλακίσει αμέσως όλους τους τιμορέζους πολιτικούς κρατουμένους ή υποδίκους, να εξασφαλίσει την ανθρώπινη και σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα μεταχείριση αυτών των κρατουμένων και να εγγυηθεί ότι η δίκη τους θα πραγματοποιηθεί κατά τους κρατούντες διεθνείς κανόνες. Το εν λόγω ψήφισμα άλλωστε ζητά από τις ινδονησιακές αρχές να αναλάβουν την δέσμευση ότι θα συνεργασθούν με την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και κυρίως με τους εισηγητές επί διαφόρων θεμάτων της Επιτροπής αυτής και ότι θα τους προσκαλέσουν (και δη τον ειδικό εισηγητή για θέματα βασανιστηρίων) να επισκεφθούν το Ανατολικό Τιμόρ. Τέλος, το εν λόγω ψήφισμα καλεί την Ινδονησία να επιτρέψει την δημιουργία μιας θέσης «programma officer» για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην αντιπροσωπεία του UNOP (Πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών) στην Τζακάρτα και να εξασφαλίσουν την απρόσκοπτη είσοδό του στο Ανατολικό Τιμόρ.

2. Η Ένωση υποστηρίζει τις προσπάθειες όλων εκείνων που συνεργάζονται με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ για την εξεύρεση μιας δίκαιης, συνολικής και διεθνώς αποδεκτής λύσης του προβλήμματος του ανατολικού Τιμόρ, η οποία θα σέβεται απολύτως τα δικαιώματα του λαού του ανατολικού Τιμόρ, σε συμφωνία προς τα οικεία ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης και προς τις αρχές που ορίζει ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών. Στη συνάρτηση αυτή, το Συμβούλιο δεν μπορεί παρά να χαιρετίσει την πρωτοβουλία του Προέδρου Mandela, ελπίζοντας ότι θα στεφθεί από επιτυχία.