ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-0527/97 υποβολή: Jup Weber (ARE) προς την Επιτροπή (14 Φεβρουαρίου 1997)

Θέμα: Εκτροχιασμός αμαξοστοιχίας που μετέφερε πυρηνικά απόβλητα κοντά στα σύνορα του Λουξεμβούργου

Αμαξοστοιχία ερχόμενη από τη Βόρειο Γερμανία που μετέφερε πυρηνικά απόβλητα εκτροχιάστηκε τη Δευτέρα, 4 Φεβρουαρίου 1997, στις 6.30 π.μ., στο Perl Apach (Γαλλία), κοντά στα σύνορα του Λουξεμβούργου. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές που πραγματοποίησαν επιτόπιες αναλύσεις, τα επίπεδα ραδιενέργειας που μετρήθηκαν μετά το ατύχημα είναι σύμφωνα με τα επιτρεπόμενα όρια κατά την αναχώρηση της αμαξοστοιχίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το φορτίο ακτινοβολημένων πυρηνικών αποβλήτων κατευθυνόταν προς τη Δουνκέρκη (Γαλλία) για να μεταφερθεί στο κέντρο επεξεργασίας του Sellafield (Μεγάλη Βρετανία).

Ενημερώθηκε η Επιτροπή σχετικά με τη διαδρομή που έπρεπε να ακολουθήσει η φάλαγγα; Πώς εξηγεί η Επιτροπή το γεγονός ότι η φάλαγγα αυτή που ξεκίνησε από τη Βόρειο Γερμανία ακολούθησε διαδρομή που δεν φαίνεται να υπακούει στην αρχή της εγγύτητας, σύμφωνα με την οποία θα έπρεπε να ακολουθήσει τη συντομότερη διαδρομή προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι κίνδυνοι;

Μπορεί να επιβεβαιώσει η Επιτροπή ότι το επίπεδο ραδιενέργειας που μετρήθηκε μετά το ατύχημα αποδεικνύει ότι δεν υπήρξε διαρροή ραδιενεργού υλικού, όσο ασήμαντη κι αν ήταν;

Τα εμπορευματοκιβώτια τύπου Β, που χρησιμοποιούνται για αυτό το είδος μεταφορών, σχεδιάστηκαν για να αντέχουν πτώσεις 9 μέτρων. Κατά τη χάραξη των δρομολογίων των αμαξοστοιχιών αυτών λαμβάνεται υπόψη η απαγόρευση χρήσης διαδρομών όπου δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο πτώσης μεγαλύτερης των 9 μέτρων (σε περιπτώσεις γέφυρας, περιοχών με εδαφικές ανωμαλίες,...); Ποιά είναι τα επίπεδα αντίστασης αυτών των εμπορευματοκιβωτίων σε κραδασμούς που οφείλονται σε εκτροχιασμό αμαξοστοιχίας που κινείται με κανονική ταχύτητα;

Κατά τη χάραξη αυτής της διαδρομής προβλέφθηκε η χρήση συστημάτων ασφαλείας και επέμβασης και αποφεύχθηκε η χρήση γραμμών που βρίσκονται κοντά σε πυκνοκατοικημένες περιοχές;

Κοινή απάντηση του κ. Παπουτσή εξ ονόματος της Επιτροπής στις γραπτές ερωτήσεις P-0527/97 και P-0528/97 (4 Απριλίου 1997)

Ο εκτροχιασμός της αμαξοστοιχίας στο Apach έγινε σε γαλλικό έδαφος, με αποτέλεσμα οι σχετικές να διεξαχθούν από την «Sociιtι nationale des chemins de fer franηais» (εθνική εταιρεία σιδηροδρόμων Γαλλίας) σε στενό συντονισμό με τους οργανισμούς τεχνικής υποστήριξης του γαλλικού υπουργείου Μεταφορών. Από τις επιτόπιες έρευνες δεν προέκυψαν ενδείξεις που να στοιχειοθετούν το ενδεχόμενο ελαττωματικότητας των μεταφορικών μέσων ή μηχανικής υπερφόρτωσης των σιδηροδρομικών δομών. Μπόρεσε επίσης να αποκλειστεί η υποθετική περίπτωση η ζημιά να οφειλόταν στην επενέργεια κάποιου τρίτου παράγοντα. Από την ανάλυση των θραυσμένων σιδηροτροχιών που βρέθηκαν στον τόπο του εκτροχιασμού αποδείχθηκε ότι το υλικό ήταν ελαττωματικό, χωρίς ωστόσο να έχουν ακόμη εξακριβωθεί τα οριστικά αίτια του ελαττώματος.

Όπως υποχρεωτικά επιβάλλεται από τους όρους της άδειας μεταφορών, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, αλλά και οι οργανισμοί εποπτείας των σιδηροδρόμων της Γερμανίας και της Γαλλίας ειδοποιήθηκαν αρκετά πρόωρα (δύο ημέρες νωρίτερα στη Γερμανία και τρεις ημέρες στη Γαλλία) σχετικά με την αναχώρηση και την ακριβή διαδρομή της αποστολης. Δεδομένου ότι η ασφαλής μεταφορά των ραδιενεργών υλικών διασφαλίζεται μέσω της αντοχής της συσκευασίας η οποία παρέχει επαρκή προστασία σε περιπτώσεις ατυχήματος, δεν ισχύουν εν γένει περιορισμοί για τις διαδρομές. Η διαδρομή χαράχθηκε με βάση τα μέτρα προστασίας της σωματικής ακεραιότητας που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των κρατών μελών, στο πλαίσιο των οποίων όμως λαμβάνονται υπόψη όλοι οι κίνδυνοι (ακτινολογικοί και μη) συμπεριλαμβανομένων των κανονικών συνθηκών αλλά και των συνθηκών σε περίπτωση ατυχήματος.

Η έγκριση της συσκευασίας που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά ακτινοβοληθέντος πυρηνικού καυσίμου (κιβώτια τύπου Β) βασίζεται σε μια σειρά δοκιμών ελέγχου της μηχανικής αντίστασης των συσκευασιών. Μία από τις δοκιμές αυτές είναι η δοκιμή πρόσκρουσης που έγκειται στην πτώση από ύψος μεγαλύτερο των 9 μέτρων επάνω σε συμπαγή ανελαστική επιφάνεια. Οι δοκιμές αυτές ισοδυναμούν με πτώσεις από ύψος σαφώς μεγαλύτερο των 9 μέτρων σε πραγματικές επιφάνειες, με αποτέλεσμα να τεκμαίρεται ότι τα υλικά συσκευασίας θα υποστούν ανάλογη ζημία. Η επάρκεια των μεταφορικών κανονισμών να ανταποκριθούν στις πραγματικές συνθήκες ατυχημάτων στα σιδηροδρομικά δίκτυα ((Περιβαλλοντικές επιπτώσεις από ατυχήματα που σχετίζονται με συστήματα μεταφοράς ραδιενεργών υλικών - Sandia Lab Report (IAEA, AG 940 -WP 22 - 1996) και μελέτες Flask για τις επιπτώσεις των ατυχημάτων (CEGB Flask accident impact studies) (IAEA, AG -940 - WP 8 - 1996). )) έχει καταδειχθεί από πολυάριθμες δοκιμές αξιολόγησης της συμπεριφοράς των υλικών συσκευασίας με προσομοίωση των συνθηκών του ατυχήματος σε πλήρη κλίμακα.

Αμέσως έπειτα από τον εκτροχιασμό της αμαξοστοιχίας περιχαρακώθηκε η απαγορευτική ζώνη, για να επιτραπεί η διεξαγωγή των ελέγχων μόλυνσης ή ανίχνευσης αυξημένων επιπέδων ακτινοβολίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν στην Επιτροπή, δεν διαπιστώθηκε καμμιά διαρροή ή αύξηση των επιπέδων ακτινοβολίας. Τόσο οι γαλλικές, όσο και οι γερμανικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι η συσκευασία δεν υπέστη ζημιές κατά τον εκτροχιασμό. Κινητοποιήθηκε ο συνηθισμένος σχεδιασμός μέτρων αντιμετώπισης επειγόντων περιστατικών και ειδοποιήθηκαν σχετικά οι πλησιέστερες τοπικές αρχές, συμπεριλαμανομένων των αρχών του Λουξεμβούργου και της Γερμανίας αλλά και των υπηρεσιών του «prιfet de dιpartement» και του «ministθre de l'Interieur». Η απομάκρυνση των κατοίκων δεν χρειάστηκε σε κανένα στάδιο των εργασιών αποκατάστασης των ζημιών.

Συνυπολογιζόμενων και των εκπομπών ακτινοβολιών ακτίνων γάμμα και νετρονίων σε οποιοδήποτε σημείο της διαδρομής, το ανώτατο επίπεδο της ακτινοβολίας ήταν σαφέστατα κατώτερο από τις ανώτατες οριακές τιμές που έχουν καθορισθεί από τους κανονισμούς ((Οδηγία 96/49/ΕΚ του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1996 για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τις σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων, ΕΕ αριθ. L 235 της 17.09.1996. )) που αφορούν τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων (κατηγορία 7 - ραδιενεργό υλικό). Τα μέτρα αποκατάστασης των ζημιών έπειτα από το ατύχημα οργανώθηκαν και εκτελέστηκαν σε αγαστή αρμονία με τις διατάξεις προστασίας από ακτινοβολίες που εφαρμόζονται για εκείνες τις δραστηριότητες που ενέχουν κινδύνους από ιοντίζουσες ακτινοβολίες υπό συνθήκες που δεν οφείλονται σε ατυχήματα ((Από την οδηγία 80/836/Ευρατόμ του Συμβουλίου και από την οδηγία 84/467/Ευρατόμ περί τροποποιήσεως των οδηγιών για τον καθορισμό των βασικών κανόνων προστασίας της υγείας του πληθυσμού και των εργαζομένων από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες, ΕΕ αριθ. L 246 της 17.09.1980 και ΕΕ αριθ. L 265 της 05.10.1984. )).

Από τις μελέτες που έγιναν επιβεβαιώθηκε η επάρκεια των απαιτούμενων μέτρων αντιμετώπισης επειγόντων μεταφορικών περιστατικών αλλά και υπογραμμίστηκαν οι ευεργετικές συνέπειες που έχουν οι ρυθμίσεις αυτές για τα κράτη μέλη ((Εγχειρίδιο προς χρήση στη βάση δεδομένων των ΧΚΕ όσον αφορά τα επείγοντα περιστατικά κατά τη μεταφορά ραδιενεργών υλικών (1992 - εργολαβία) και επισκόπηση των ευεργετικών συνεπειών από τις ρυθμίσεις των κρατών μελών για τα επείγοντα περιστατικά κατά τη μεταφορά ραδιενεργών υλικών (1993 - εργολαβία). )).