ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ P-1373/00

υποβολή: Srgio Marques (PPE-DE) προς την Επιτροπή

(26 Απριλίου 2000)

Θέμα: Η Ελευθέρα Ζώνη της Μαδέρας

Η Ελευθέρα Ζώνη της Μαδέρας (ΕΖΜ), που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1980, ιδρύθηκε προκειμένου να προωθηθεί η κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη της νήσου. Με στόχο να παρασχεθούν στην ΕΖΜ οι απαιτούμενοι πόροι προκειμένου να καθιερωθεί πλήρως στις διεθνείς αγορές, εκπονήθηκε ένα πρόγραμμα παροχής χρηματοπιστωτικών και φορολογικών κινήτρων για την προώθηση και προσέλκυση νέων επενδύσεων μέσα σε μία περίοδο τουλάχιστον 25 Μαρτίου 2011, χρονικό διάστημα απαραίτητο για τον σκοπό της επιτυχούς προβολής της ΕΖΜ στις διεθνείς αγορές και της σταδιακής οικοδόμησης εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας.

Το πρόγραμμα κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή το 1986, σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες περί ανταγωνισμού ενώ στη συνέχειαπέστη αρκετές αναθεωρήσεις οι οποίες, πάντοτε, κατέληγαν στην παράταση της ισχύος του. Με την ευκαιρία της τελευταίας αναθεώρησης, η Επιτροπή ενέκρινε τη συνέχιση της λειτουργίας του έως τις 31 Δεκεμβρίου 2000 αναφέροντας ταυτόχρονα ότι πρόκειται για έναν από τους δυναμικότερους παράγοντες της περιφερειακής οικονομίας.

Το πρόγραμμα απετέλεσε πρόσφατα αντικείμενο ανάλυσης τόσο από την ομάδα εργασίας του κώδικα πρακτικής που αφορά τη φορολογία των επιχειρήσεων που, χωρίς να λαμβάνεται δεόντωςπόψη η παράγραφος Ζ του κώδικα πρακτικής,ιοθέτησε την άποψη ότι τα φορολογικά κίνητρα που δόθηκαν στις χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες της ΕΖΜ είναι ζημιογόνα, γεγονός το οποίο ίσως οδηγήσει σε διάλυση της ελευθέρας ζώνης, λαμβανομένωνπόψη και των νέων κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής για τις περιφερειακές κρατικές ενισχύσεις οι οποίες, σε ό, τι αφορά την ΕΖΜ, θέτουν χρονικό όριο στο πρόγραμμα και προβλέπουν τη σταδιακή μείωση των ενισχύσεων για τους φορείς που αδειοδοτήθηκαν από 1ης Ιανουαρίου 2000. Ως εκ τούτου, το μέλλον του προγράμματος είναι σήμερα αβέβαιο.

Παρά τις προσπάθειες που έχουν καταβληθεί από τις περιφερειακές, εθνικές και κοινοτικές αρχές με αποτέλεσμα η Μαδέρα να πλησιάσει αρκετά τον κοινοτικό μέσο όρο, η νήσος εξακολουθεί να είναι μία από τις πλέον μειονεκτούσες περιοχές της ΕΕ και μία περιοχή στην οποία οι εμπορικές, βιομηχανικές και χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες που ασκούνται στην ΕΖΜ διαδραματίζουν, όπως ο τουρισμός, σημαντικό αναπτυξιακό ρόλο. Έχονταςπόψη τα προαναφερθέντα.

Θα μπορούσε άραγε η Επιτροπή να απαντήσει στα ακόλουθα ερωτήματα:

1. Πόσο συμβατά είναι άραγε τα νέα μέτρα με το άρθρο 299.2 της Συνθήκης ΕΕ που δεν είναι τυχαίο ότι προβλέπουν την ειδική μεταχείριση των εξόχως απόκεντρων περιοχών σε τομείς όπως η φορολογική πολιτική, οι ελεύθερες ζώνες και οι κρατικές ενισχύσεις;

2. Για ποιο λόγο, κατά συνέπεια, καταβάλλεται προσπάθεια για τηνπονόμευση της μορφής της κρατικής βοήθειας που χορηγείται στην ΕΖΜ, η οποία τα τελευταία χρόνια έδωσε απτά δείγματα της συνεισφοράς της στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, επιτρέποντας ιδίως τη διαφοροποίηση του βιομηχανικού τομέα, την εφαρμογή νέων επενδυτικών προγραμμάτων, την απόκτηση τεχνογνωσίας και την κατάρτιση του τοπικού εργατικού δυναμικού, τη δημιουργία απασχολήσεων και την προβολή της Μαδέρας στον έξω κόσμο;

3. Η διακοπή του προγράμματος δεν θα επηρεάσει αποφασιστικά έναν φορέα που είναι απαραίτητος για την ανάπτυξη της Μαδέρας και θα θέσει τη νήσο σε μειονεκτική θέση έναντι άλλων νήσων, ευρωπαϊκών εδαφών και εξαρτωμένων ή συνδεδεμένων εδαφών των κρατών μελών τα οποία, για πολλά χρόνια, επωφελήθηκαν, ή εξακολουθούν να επωφελούνται, της δυνατότητας να εφαρμόζουν παρεμφερείς μηχανισμούς με επιτυχία, παρότι πολλές από τις περιοχές αυτές είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένες;

4. Έχει άραγε επίγνωση η Επιτροπή της ζημίας που θα προκύψει σε βάρος των ΕΖΜ από το κλίμα αβεβαιότητας το οποίο την περιβάλλει, και τον κλονισμό της εμπιστοσύνης και της αξιοπιστίας που χρειάστηκαν χρόνια για να οικοδομήσει;

Απάντηση του κ. Bolkestein εξ ονόματος της Επιτροπής

(16 Ιουνίου 2000)

1. Η Επιτροπή παραπέμπει στην έκθεσή της της 14ης Μαρτίου 2000(1), η οποία αναφέρει τα μέτρα για να τεθεί σε εφαρμογή το άρθρο 299 παράγραφος 2 (πρώην άρθρο 227) της Συνθήκης ΕΚ, ιδίως στους τομείς στους οποίους αναφέρεται το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου. Έτσι, όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, η Επιτροπή ανέφερε ιδίως ότι θα προβεί σε τροποποίηση των κατευθυντήριων γραμμών της σχετικά με τις περιφερειακές κρατικές ενισχύσεις(2), για να καταστήσει δυνατή τη χορήγηση ενισχύσεων στη λειτουργία που δεν θα

προβλέπουν χρονικό όριο και σταδιακή μείωση άκρως περιφερειακές περιοχές στις περιπτώσεις που αυτές οι ενισχύσεις προορίζονται να μειώσουν το επιπρόσθετο κόστος στην άσκηση της οικονομικής δραστηριότητας που συνεπάγονται τα μειονεκτήματα που προσδιορίζονται στο άρθρο 299 παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΚ, λαμβανομένηςπόψη της συνεισφοράς τους στη μελλοντική ανάπτυξη της σχετικής περιφέρειας καθώς και των ιδιαιτεροτήτων ορισμένων οικονομικών τομέων. Όσον αφορά την άμεση φορολογία και με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων τους στην εκτίμηση των ισχυόντων καθεστώτων ενισχύσεων, θα εναπόκειται στην Επιτροπή να αποφασίσει για τις κατευθύνσεις που θα λάβειπόψη με βάση, μεταξύ άλλων, τα αποτελέσματα των εργασιών που διεξάγονται σήμερα από το Συμβούλιο στο πλαίσιο της ομάδας του κώδικα δεοντολογίας.

2. Η Επιτροπή δεν έχει καμία πρόθεση να βλάψει την ανάπτυξη της περιοχής της Μαδέρας. Αντίθετα, έχει αποδείξει, πολλές φορές, θα δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις ιδιαιτεροτήτων των άκρως περιφερειακών περιοχών. Ωστόσο,πενθυμίζει ότι, ύστερα από την έγκριση των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις περιφερειακές κρατικές ενισχύσεις, πρότεινε σε όλα τα κράτη μέλη, με επιστολές της 24ης Φεβρουαρίου 1998 και δεδομένου ότι τα μέτρα είναι σκόπιμο, να τροποποιηθούν όλα τα καθεστώτα περιφερειακών ενισχύσεων που θα ίσχυαν την 1η Ιανουαρίου 2000, για να καταστούν συμβατά με τις διατάξεις των κατευθυντήριων γραμμών από την ημερομηνία αυτή. Επίσης, η Επιτροπή κάλεσε τα κράτη μέλη να της κοινοποιήσουν τις προβλεπόμενες τροποποιήσεις των σχετικών καθεστώτων εντός προθεσμίας έξι μηνών. Όσον αφορά τα πλεονεκτήματα που έχουν χορηγηθεί σχετικά με την άμεση φορολογία στην ελεύθερη ζώνη της Μαδέρας, και όπωςπογράμμισε το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου, αυτό συνεπάγεται ιδίως χρονικό όριο και σταδιακή μείωση των ενισχύσεων στη λειτουργία που θα χορηγηθούν έπειτα από την 1η Ιανουαρίου του 2000. Εξάλλου, οι εν λόγω ενισχύσεις θα είναι δυνατόν να εξακολουθήσουν να χορηγούνται μόνο στο μέτρο που θα είναι δικαιολογημένες σε συνάρτηση με τη συνεισφορά τους στην περιφερειακή ανάπτυξη, και εφόσον το επίπεδό τους θα είναι ανάλογο με τα μειονεκτήματα που θα καλύπτουν. Αυτοί οι ίδιοι όροι θα πρέπει οπωσδήποτε να πληρούνται όταν θα αξιολογούνται τα μέτρα για ενισχύσεις στη λειτουργία βάσει της εφαρμογής του άρθρου 299 παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΚ.

3. Η Επιτροπή δεν μπορεί παρά να διαπιστώσει ότι ορισμένα εδάφη που εξαρτώνται από τα κράτη μέλη διαφεύγουν τον κοινοτικό έλεγχο για τον ανταγωνισμό. Όσον αφορά τα εδάφη στα οποία εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 87 έως 89 (πρώην άρθρα 92 έως 94) της Συνθήκης ΕΚ, κάθε διακριτική μεταχείριση αποκλείεται παρόλα αυτά με την αυστηρή εφαρμογή και διαφάνεια των κριτηρίων εκτίμησης της συμβατότητας των κρατικών ενισχύσεων με την κοινή αγορά, όπως έδωσε στη δημοσιότητα η Επιτροπή μέσω της δημοσίευσης των ίδιων των πλαισιώσεων και των κατευθυντήριων γραμμών της. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή διαπιστώνει ιδίως ότι, παρά την αποδοχή από μέρους τους των συστάσεων της Επιτροπής (σκόπιμα μέτρα), οι πορτογαλικές αρχές δεν επέφεραν στο καθεστώς της ελευθέρας ζώνης της Μαδέρας όλες τις τροποποιήσεις που θα ήταν αναγκαίες για να το καταστήσουν συμβατό με τις σχετικές διατάξεις των κατευθυντήριων γραμμών.

4. Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της πουπάρχει ένα κλίμα αβεβαιότητας έναντι του μέλλοντος της ελεύθερης ζώνης της Μαδέρας. Ωστόσο,πενθυμίζει ότι θέση σε εφαρμογή του εν λόγω καθεστώτος επετράπη από την Επιτροπή μόνον έως τις 31 Δεκεμβρίου 2000, και ότι οι ενδεχόμενες λεπτομέρειες μελλοντικής εφαρμογής της πρέπει συνεπώς να κοινοποιηθούν ακόμη και να εξεταστούν από την Επιτροπή.

(1) COM(2000)147 τελικό.

(2) ΕΕ C 74 της 10.3.1998.