ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-3916/98

υποβολή: Viviane Reding (PPE) προς την Επιτροπή

(4 Ιανουαρίου 1999)

Θέμα: Κάθετοι περιορισμοί στον τομέα του ζύθου

Στο πλαίσιο της προβλεπόμενης μεταρρύθμισης του τρόπου εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού που καθορίζονται στην Συνθήκη, η Επιτροπή προτίθεται, όπως έχει γνωστοποιηθεί, να προτείνει τη γενική μείωση του αριθμού των κάθετων περιορισμών.

Γνωρίζει η Επιτροπή ότι ο προτεινόμενος περιορισμός της τάξεως του 40 % του μεριδίου της αγοράς θα είχε στο Λουξεμβούργο ως συνέπεια το κλείσιμο όλων των ζυθοποιείων; Το μερίδιο στην αγορά ορισμένων ζυθοποιείων υπερβαίνει το 40 % και, συνεπώς, δεν θα είναι πλέον σε θέση να συνάπτουν συμβάσεις αποκλειστικής προμήθειας. Οι ανταγωνίστριες επιχειρήσεις από την ευρύτερη περιοχή οι οποίες διατηρούν στην αγορά της χώρας τους μερίδιο της αγοράς κάτω του 40 %, αλλά η παραγωγή των οποίων υπερβαίνει σε μεγάλο βαθμό τη συνολική παραγωγή του Λουξεμβούργου, μπορούν να συνάπτουν τέτοιου είδους συμβάσεις. Τα μικρά ζυθοποιεία του Λουξεμβούργου δεν θα έχουν πλέον λόγο ύπαρξης στο πλαίσιο του πολυδάπανου ανταγωνισμού και του αγώνα επιβίωσης μεταξύ των "μεγάλων" ζυθοποιείων. Τούτο δεν μπορεί να αποτελεί τον στόχο των νέων ρυθμίσεων και θα πρέπει να εξετασθεί από την Επιτροπή.

Εξετάζει η Επιτροπή το ενδεχόμενο προσαρμογής του ορισμού της για την αγορά αυτή στις πραγματικές συνθήκες, δηλαδή να προσδιορίσει την αγορά ως εσωτερική αγορά (σύμφωνα με χαμηλότερη τιμή αναφοράς για το μερίδιο αγοράς) στην οποία, άλλωστε, υπάρχει πραγματικά ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρήσεων; Εάν τούτο δεν συμβαίνει, δεν θα ήταν σκόπιμο να λαμβάνονται υπόψη οι διαπεριφερειακές πλευρές των καινοτομιών;

Απάντηση του κ. Van Miert εξ ονόματος της Επιτροπής

(10 Φεβρουαρίου 1999)

Το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου θίγει ζητήματα σχετικά με τις προτάσεις της Επιτροπής για αναθεώρηση των κανόνων ανταγωνισμού σε θέματα κάθετων περιορισμών; στη συνέχεια, διευκρινίζονται οι εν λόγω προτάσεις.

Στις 30 Σεπτεμβρίου 1998, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση(1) στην οποία περιγράφει τη μέθοδο που προτίθεται να ακολουθήσει για την αναθεώρηση της πολιτικής ανταγωνισμού σε θέματα κάθετων περιορισμών; παράλληλα, στην ανακοίνωση αυτή η Επιτροπή δηλώνει την πρόθεσή της να υιοθετήσει μία περισσότερο οικονομική προσέγγιση. Η ανάγκη μιας τέτοιας αναθεώρησης είναι ευρέως αποδεκτή και προκύπτει από ορισμένα διαρθρωτικού χαρακτήρα μειονεκτήματα των ισχυόντων σήμερα κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την εμπορία ζύθου.

Το κυριότερο μειονέκτημα των εφαρμοζόμενων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία είναι ότι οι απαλλαγές χορηγούνται χωρίς να ληφθεί υπόψη η θέση την οποία κατέχουν οι επιχειρήσεις στην αγορά. Καμία διαφορά δεν υφίσταται, είτε το μερίδιο που κατέχει η υπό εξέταση επιχείρηση στην αγορά είναι 5 % είτε 95 %. Μια τέτοια πολιτική ανταγωνισμού δεν είναι ορθή και δεν μπορεί να διατηρηθεί. Σύμφωνα με την εμπειρία της Επιτροπής, οι κάθετοι περιορισμοί έχουν εν γένει επωφελή αποτελέσματα μόνον όταν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις δεν διαθέτουν ισχύ στην αγορά. Ωστόσο, στην αντίθετη περίπτωση, η επίπτωση μπορεί να είναι διαφορετική και οι κάθετοι περιορισμοί ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν τόσο για την προώθηση του ανταγωνισμού όσο και για τον περιορισμό του, παραδείγματος χάρη μέσω του αποκλεισμού πρόσβασης στην αγορά.

Πυρήνας της πρότασης της Επιτροπής είναι ένας κανονισμός γενικής απαλλαγής για όλα τα είδη κάθετων περιορισμών σε όλους σχεδόν τους τομείς, ο οποίος καλύπτει τόσο τα τελικά και ενδιάμεσα αγαθά όσο και τις υπηρεσίες. Η ακολουθούμενη οικονομική προσέγγιση απαιτεί όπως η δυνατότητα εφαρμογής του κανονισμού απαλλαγής περιοριστεί στις επιχειρήσεις που διαθέτουν ισχύ στην αγορά. Το μοναδικό κριτήριο που επιτρέπει τον καθορισμό των επιχειρήσεων που πρέπει να υπαχθούν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, και το οποίο να είναι ταυτόχρονα πρακτικό και ευρέως χρησιμοποιούμενο παγκοσμίως σε θέματα πολιτικής ανταγωνισμού, είναι το κριτήριο του μεριδίου αγοράς στην εκάστοτε σχετική αγορά ή εκείνο των δεικτών που υπολογίζονται βάσει των μεριδίων αγοράς. Παρότι αναγνωρίζεται ότι μερίδιο αγοράς είναι έννοια διαφορετική από την ισχύ στην αγορά, το πρώτο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να καθοριστεί μία ζώνη ασφάλειας εντός της οποίας μπορεί να υποτεθεί ότι καμία επιχείρηση δεν διαθέτει σημαντική ισχύ στην αγορά.

Το γεγονός ότι, στο πλαίσιο αυτό, λαμβάνεται υπόψη η σχετική αγορά δεν συνεπάγεται ότι θα υπάρξει διακριτική μεταχείριση εις βάρος των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε μικρότερες αγορές. Οι επιχειρήσεις που κατέχουν παρεμφερή μερίδια αγοράς αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, ανεξάρτητα από το εάν δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά ή σε διαφορετικές αγορές. Δεν θα ήταν ορθό να προαποφασιστεί η γεωγραφική έκταση της αγοράς, όπως φαίνεται να προτείνει στην ερώτησή του το Αξιότιμο Μέλος του Κοινοβουλίου.

Στην ανακοίνωση προτείνεται ο καθορισμός ενός ή δύο ορίων όσον αφορά τα μερίδια αγοράς, προκειμένου να περιοριστεί η εφαρμογή των απαλλαγών κατά κατηγορία. Η επιλογή μεταξύ ενός συστήματος με ένα όριο ή με δύο όρια δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί, ούτε επίσης το αντίστοιχο επίπεδό τους. Η Επιτροπή προτείνει το 20 % και το 40 % στην περίπτωση συστήματος δύο ορίων, ενώ στην περίπτωση συστήματος με ένα όριο προτείνεται το σχετικό ποσοστό να καθοριστεί μεταξύ 25 % και 35 %. Με τον τρόπο αυτό θα δημιουργηθεί μια ζώνη ασφαλείας για τις επιχειρήσεις που κατέχουν μερίδιο αγοράς κατώτερο του προαναφερθέντος ορίου. τσι, οι εν λόγω επιχειρήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να συνάπτουν συμβάσεις και να επιλέγουν τους πλέον συμφέροντες, από εμπορική άποψη, τρόπους διανομής. Δεδομένου ότι οι περισσότερες αγορές είναι ανταγωνιστικές και ότι η μεγάλη πλειονότητα των επιχειρήσεων κατέχουν σχετικά περιορισμένα μερίδια αγοράς, το αποτέλεσμα θα είναι η αυξημένη ασφάλεια του δικαίου και η μείωση του κόστους εφαρμογής της νομοθεσίας για τις περισσότερες επιχειρήσεις. Η πρόταση της Επιτροπής δεν έχει επομένως ως αντικείμενο και δεν θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του αριθμού των κάθετων περιορισμών.

Από τον προτεινόμενο κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία δεν προκύπτει ότι οι ζυθοποιοί που κατέχουν μερίδιο αγοράς ανώτερο από το παραπάνω όριο θα πρέπει απαραιτήτως να αγωνιούν για την ισχύ των συμβάσεών τους ή για το ότι θα υποχρεωθούν να προβούν σε σχετική κοινοποίηση.

Το γεγονός ότι ένας κάθετος περιορισμός δεν θα μπορεί να τύχει του ευεργετήματος της απαλλαγής κατά κατηγορία δεν σημαίνει ότι ο περιορισμός αυτός είναι παράνομος. Ο εν λόγω περιορισμός ενδέχεται να μην περιορίζει κατά κανένα τρόπο τον ανταγωνισμό και ενδέχεται να μην εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Ενδέχεται επίσης να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 1, αλλά να μπορεί να τύχει του ευεργετήματος της απαλλαγής δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ. Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού σε επιχειρήσεις που κατέχουν μερίδιο αγοράς ανώτερο από το σχετικό όριο, προκειμένου να διευκρινίσει την πολιτική της έναντι αυτών των επιχειρήσεων.

Από τις επιχειρήσεις που διαθέτουν μερίδιο αγοράς ανώτερο του ορίου ενδέχεται να ζητηθεί να προσαρμόσουν ορισμένες συμβάσεις τους εφόσον, αφού εξεταστεί η αγορά τους, κριθεί απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι η αγορά αυτή παραμένει ανοικτή και ανταγωνιστική. Τα εν λόγω όμως μέτρα προστασίας του ανταγωνισμού θα είναι επωφελή για τον καταναλωτή, και πιο μακροπρόθεσμα, θα έχουν θετική επίπτωση στην απασχόληση καθότι διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα του σχετικού τομέα.

(1) COM(98)544 τελικό.