ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-4058/97 υποβολή: Mirja Ryynδnen (ELDR) προς την Επιτροπή (14 Iανουαρίου 1998)

Θέμα: Περιορισμός των περιβαλλοντικών ρύπων μέσω της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ

Η περιεκτικότητα του ατμοσφαιρικού αέρα σε διοξείδιο του άνθρακα αυξάνεται σε ανησυχητικό βαθμό με αποτέλεσμα να υπάρχει ο κίνδυνος να λάβουν χώρα, κατά τη διάρκεια των επόμενων δεκαετιών, τεράστιες αλλαγές όπως, π.χ., μεταβολές στην κατεύθυνση ορισμένων θαλασσίων ρευμάτων. Ως γνωστόν, τα θαλάσσια ρεύματα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση των κατά τόπους κλιματολογικών συνθηκών.

Ένας από τους στόχους της διάσκεψης του Κιότο είναι η επίτευξη προαιρετικών συμφωνιών, σχετικά με την θέσπιση παγκοσμίων ανωτάτων ορίων ως προς τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Όπως, όμως, έχει αποδειχθεί και από την εφαρμογή της συμφωνίας του Ρίο, οι προαιρετικές συμφωνίες δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές. Θα ήθελα να πληροφορηθώ τα ακόλουθα:

1. Έχει εξετάσει η Επιτροπή το ενδεχόμενο της λήψης αποτελεσματικοτέρων μέτρων για τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακος και των άλλων εκπομπών που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου θεσπίζοντας, π.χ., κίνητρα στον τομέα του εμπορίου για τα κράτη εκείνα τα οποία σημειώνουν επιτυχία εν σχέσει με τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα;

2. Έχει λάβει υπόψη της η ΕΕ κατά την προετοιμασία της διεύρυνσης προς ανατολάς την ανάγκη για περιορισμό των εκπομπών που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου;

Απάντηση της Κας Bjerregaard εξ ονόματος της Επιτροπής (25 Φεβρουαρίου 1998)

Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη ότι τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην ατμόσφαιρα αυξάνονται με υπερβολικά ταχύ ρυθμό και θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις στο κλίμα του πλανήτη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Κοινότητα ανέλαβε τόσο ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση πολιτικής για την αλλαγή του κλίματος, τόσο στο εσωτερικό της όσο και στο διεθνή χώρο.

Η δέσμευση που ανέλαβαν αυτοβούλως οι βιομηχανικές χώρες στη συνδιάσκεψη του Ρίο να επαναφέρουν τις εκπομπές τους CO2 μέχρι το 2000 στα επίπεδα του 1990 δεν απέδωσε όσο αναμενόταν, καθώς αρκετές βιομηχανικές χώρες είναι απρόθυμες να εφαρμόσουν τις πολιτικές και τα μέτρα που απαιτούνται για τη συγκράτηση των εκπομπών. Ευτυχώς, έστω και αν δεν είναι δυνατόν ακόμη να προβλεφθεί με βεβαιότητα το αποτέλεσμα για την Κοινότητα, από τις σημερινές τάσεις συνάγεται ότι θα πλησιάσει την επίτευξη του κοινοτικού στόχου της σταθεροποίησης.

Η αυξανόμενη συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι οι ανειλημμένες δεσμεύσεις δεν θα επαρκούσαν, οδήγησε στην εντολή του Βερολίνου, βάσει της οποίας τα συμβαλλόμενα μέρη συμφώνησαν να διαπραγματευθούν τη σύναψη συμφωνίας που θα προέβλεπε νομικά δεσμευτικούς στόχους περιστολής των εκπομπών για τις βιομηχανικές χώρες. Αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων αυτών είναι το πρωτόκολλο του Κιότο, το οποίο συνιστά κρίσιμη καμπή, διότι για πρώτη φορά θεσμοθετείται νομική δέσμευση των βιομηχανικών χωρών να περιορίσουν τις συνολικές τους εκπομπές αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου μέχρι το 2008-2012 κατά 5% περίπου έναντι του 1990. Για την ίδια περίοδο, η Κοινότητα επιδιώκει την περιστολή των εκπομπών κατά 8%.

1. Η Επιτροπή καταρτίζει τώρα ανακοίνωση, στην οποία θα εκθέτει γενική στρατηγική που θα επιτρέπει στην Κοινότητα να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της που απορρέουν από το πρωτόκολλο του Κιότο. Οι υπόλοιπες βιομηχανικές χώρες πρέπει και αυτές να θέσουν σε εφαρμογή εσωτερικές πολιτικές και μέτρα για να συγκρατήσουν τις εκπομπές τους. Στο πλαίσιο αυτό, είναι μάλλον δύσκολο να εξεταστεί το ενδεχόμενο παροχής κινήτρων εμπορικής πολιτικής στις βιομηχανικές χώρες μέρη, δεδομένου ότι δεσμεύονται νομικά να περιορίσουν τις εκπομπές τους. Επιπλέον, το πρωτόκολλο περιλαμβάνει ορισμένες διατάξεις ευελιξίας, μεταξύ άλλων για την ανταλλαγή εκπομπών, οι οποίες θα μπορούσαν να προσφέρουν αποτελεσματικούς σε σχέση με το κόστος τους εμπορικούς μηχανισμούς για τις βιομηχανικές χώρες. Οι λεπτομερείς κανόνες που θα διέπουν την ανταλλαγή εκπομπών δεν έχουν ακόμη μελετηθεί, η δε Κοινότητα θα επιδιώξει να διασφαλίσει τη συνέπειά τους προς τους στόχους του πρωτοκόλλου.

Παρόλα αυτά, η κλιματική αλλαγή αποτελεί πλανητικό πρόβλημα που απαιτεί παγκόσμια αντίδραση και πρέπει να συνδεθούν με τη σχετική διαδικασία οι αναπτυσσόμενες χώρες, των οποίων οι εκπομπές αυξάνονται με ταχύ ρυθμό. Το πρωτόκολλο του Κιότο παρέχει ορισμένα πιθανά κίνητρα, όπως ο μηχανισμός «καθαρής» ανάπτυξης, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις χώρες αυτές να επιτύχουν μοντέλα αειφόρου ανάπτυξης. Το ενδεχόμενο ειδικών κινήτρων εμπορικής πολιτικής για την ενθάρρυνση του περιορισμού των εκπομπών των αναπτυσσόμενων χωρών είναι ένα ζήτημα που χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση λόγω των συνεπειών για τους ισχύοντες κανόνες διεθνών εμπορικών συναλλαγών.

2. Στις διαπραγματεύσεις για το κλίμα, πάγια τακτική της Κοινότητας ήταν να προσπαθεί να προτρέψει τις συνδεδεμένες χώρες να υιοθετήσουν θέσεις σύμφωνες με τις δικές της απόψεις, πράγμα που αντικατοπτρίζεται στο πρωτόκολλο του Κιότο. Σε πολλές από τις χώρες αυτές, τα σημερινά επίπεδα εκπομπών είναι αρκετά χαμηλότερα εκείνων του 1990 και, ακόμη και με την ανάκαμψη και την αναδιάρθρωση της οικονομίας τους, δεν προβλέπεται να επανέλθουν στα επίπεδα του 1990. Η Κοινότητα, μέσω των προγραμμάτων συνεργασίας που εφαρμόζει, παρέχει συνδρομή στις συνδεδεμένες χώρες, ώστε να επιτύχουν αποτελεσματικότερη χρήση της ενέργειας και να αναμορφώσουν τα συστήματα και το νομικό πλαίσιό τους στον τομέα της ενέργειας. Η συνδρομή αυτή θα εξακολουθήσει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη συγκράτηση των εκπομπών αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου στις συγκεκριμένες χώρες.