ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ E-0561/00

υποβολή: Christopher Huhne (ELDR) προς την Επιτροπή

(29 Φεβρουαρίου 2000)

Θέμα: Σεβασμός από την ΕΕ των εξουσιών και των αρμοδιοτήτων της

Θα μπορούσε άραγε η Επιτροπή να αναφέρει τις περιπτώσεις κατά τις οποίες το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο διεπίστωσε ότι η Ένωση ενήργησε καθύπέρβαση των αρμοδιοτήτων της;

Συμπληρωματική απάντηση του κ. Prodi εξ ονόματος της Επιτροπής

(28 Νοεμβρίου 2000)

Όπως γνωρίζει το Αξιότιμο Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το άρθρο 46 (πρώην άρθρο Λ) της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει περιορισμένη δικαιοδοσία στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να εξετάζει τις νομικές πράξεις που θέσπισαν τα θεσμικά όργανα της Ένωσης. Συνεπώς, το Δικαστήριο δεν εξετάζει αν η Ένωση ενεργεί καθ'πέρβαση των αρμοδιοτήτων της.

Από την άλλη πλευρά σε ό,τι αφορά την Κοινότητα, το Δικαστήριο καθώς και το Πρωτοδικείο απολαύει ευρείας δικαιοδοσίας για να διασφαλίσει ότι η Κοινότητα και τα θεσμικά της όργανα δρουν εντός των ορίων της εξουσίας που τους παρέχουν οι Συνθήκες. Δικαστικός έλεγχος ασκείται: στις άμεσες ενέργειες με τις οποίες άλλα θεσμικά όργανα, τα κράτη μέλη ή άτομα που βρίσκονται σε αντίθεση με αυτές τις ενέργειες μπορούν να ζητήσουν ακύρωση δεσμευτικών νομικά νόμων (για παράδειγμα άρθρο 230 (πρώην άρθρο 173)της συνθήκης ΕΚ), στις ατομικές προσφυγές για ζημίες (για παράδειγμα άρθρο 235 (πρώην άρθρο 178) της συνθήκης ΕΚ και άρθρο 288 (πρώην άρθρο 215) της συνθήκης ΕΚ), καθώς και έμμεσες, όταν τα εθνικά δικαστήριαποβάλλουν προδικαστικά ερωτήματα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για την ισχύ των κοινοτικών νόμων. Πράγματι, από το 1953 μέχρι το 1999,ποβλήθηκαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο 4 049 άμεσες προσφυγές και 4 157 αιτήματα προδικαστικών αποφάσεων. Στο Πρωτοδικείοποβλήθηκαν 3 199 προσφυγές από την ίδρυσή του μέχρι το τέλος του 1999 (συμπεριλαμβανομένων και των ατομικώνποθέσεων). Το άρθρο 230 ΕΚ προβλέπει ότι η αναρμοδιότητα ενός θεσμικού οργάνου αποτελεί αιτία ακύρωσης της εκδοθείσας από το ίδιο πράξης. Το Πρωτοδικείο έκρινε ότι ένας ισχυρισμός έλλειψης αρμοδιότητας αφορά το δημόσιο συμφέρον και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο μπορεί να ενεργήσει αυτεπάγγελτα, ακόμη και όταν ο καταγγέλλων δεν το έχει ζητήσει(1). Παρά αυτή την αρχή, η πλειοψηφία τωνποθέσεων στις οποίες προβάλλεται ο ισχυρισμός έλλειψης αρμοδιότητας αφορά τη διακριτική εξουσία ενός θεσμικού οργάνου να εκδώσει την προσβληθείσα νομοθετική πράξη και όχι την αρμοδιότητα της Κοινότητας ως σύνολο.

Πρώιμα παραδείγματαποθέσεων στις οποίες το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι η Κοινότητα ως σύνολο δεν διέθετε τη διακριτική εξουσία να εκδώσει την αμφισβητούμενη νομοθετική πράξη μπορούν να ευρεθούν στηνπόθεση 20/59 Ιταλία κατά της Ανώτατης Αρχής(2) και στηνπόθεση 25/59 Κάτω Χώρες κατά της Ανώτατης Αρχής(3). Ένα πιο πρόσφατο παράδειγμα ευρίσκεται στηνπόθεση C-376/98 Γερμανία κατά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(4) όπου το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έθεσε ορισμένα όρια στις εξουσίες της Κοινότητας να ρυθμίζει τις διαφημίσεις των προϊόντων καπνού(5).

Είναι ιδιαίτερης σημασίας η διακριτική ευχέρεια του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου δυνάμει του άρθρου 300, παράγραφος 6 της συνθήκης ΕΚ να γνωμοδοτεί κατά πόσον μια επικείμενη διεθνής συμφωνία είναι σύμφωνη με τη Συνθήκη. Στη γνωμοδότησή του στηνπόθεση C-1/91 της 14ης Δεκεμβρίου 1991 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι το σύστημα νομικής εποπτείας που προτάθηκε για θέσπιση από το προσχέδιο της συμφωνίας για τον ΕΟΧ ήταν ασυμβίβαστο με τη συνθήκη ΕΟΚ(6). Στη γνωμοδότησή του C-1/94 της 15ης Νοεμβρίου 1994, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι η Κοινότητα δεν ήταν η μόνη αρμόδια να συνάψει όλα τα μέρη της συμφωνίας για την ίδρυση του παγκόσμιου οργανισμού εμπορίου που αφορούν το εμπόριοπηρεσιών (GATS) και το εμπόριο που αφορά τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου παραποιημένων εμπορευμάτων (TRIPs)(7). Συνεπώς ζητείται από την Κοινότητα είτε να αλλάξει το περιεχόμενο της προβλεπόμενης συμφωνίας είτε να τροποποιήσει τη Συνθήκη δυνάμει του άρθρου 48 (πρώην άρθρο Ν) της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για την καθυστέρηση με την οποία δίδει αυτή τη συμπληρωματική απάντηση.

(1) Απόφαση του Πρωτοδικείου στις κοινέςποθέσεις T-79/89, T-84/89, T-85/89, T-86/89, T-89/89, T-91/89, T-92/89, T-94/89, T-96/89, T-98/89, T-102/89 και T-104/89 BASF και άλλοι κατά της Επιτροπής, ΣΝΔ [1992] II-315, σημείο 31.

(2) ΣΝΔ [1960] σ. 325.

(3) ΣΝΔ [1960] σ. 355.

(4) Μη δημοσιευθείσα απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 2000.

(5) Στο σημείο 99 της απόφασης.

(6) ΣΝΔ [1991] I-6079.

(7) ΣΝΔ [1994] I-5267.